You are on page 1of 3

Zrozumieć emocje K.Oatley, J.M.

Jenkins

1. Podejście teoretyczne do emocji.

Fundamenty psychologii emocji.
 K. Darwin- podejście biologiczne.
Wbrew pozorom wcale nie określił emocji jako czynnika biologicznego. Interesował się
ekspresją emocjonalną i ewentualnymi dowodami na ewolucyjne źródło emocji. Badał
związek ekspresji, narządu ruchowego z wyrażaną emocją. Sądził, że ekspresja jest czymś w
rodzaju szczątkowych organów. W ewolucji przechodziły użyteczne organ, tak jak i ekspresja.
Szukał podłoży emocji i ekspresji w historii człowieka.

 W. James- podejście somatyczne.
Dowodził, że gdy odczuwamy emocje, zachodzą istotne zmiany w naszym ciele. Co więcej
udowodnił, że symptomy cielesne mogą się przyczyniać do odczuwalnego natężenia emocji,
np. cielesne objawy lęku. Emocje doświadczają barwy i temperatury- te mocniejsze zapadają
w pamięć i oddziaływają na człowieka. Emocje jako stany „czucia się” mogą być
przedmiotem poszukiwania lub unikania.

 Z. Freud- podejście psychoterapeutyczne.
Freud nie przedstawił osobnych teorii dotyczących emocji, tylko skutków problemów
emocjonalnych:
- teorię urazów emocjonalnych- pewne zdarzenia, najczęściej natury seksualnej, oddziaływają
silnie na całe życie. Sposobem badania była seria krótkich studiów przypadku, w których
można było zaobserwować nawracający lęk, ataki paniki, paraliżujący strach i problem z
określeniem swoich emocji i odczuć. W swoich badaniach Freud założył, że umysł broni się
przed emocjami negatywnymi. Późniejsi badacze rozpatrywali przypadki w kwestii radzenia
sobie ze zdarzeniem i radzenia sobie z emocjami.
-teorię konfliktów wewnętrznych
-teorię przymusu powtarzania.
Za każdym razem zmieniał teorię, gdyż nie spełniała jego oczekiwań.

Zaplecze filozoficzne i literackie.
 Arystoteles- podejście pojęciowe.
Największym dokonaniem było połączenie emocji i ich zależności od naszych przekonań.
Rozważając o decyzjach życiowych twierdził, że obowiązują zasady takie jak: bardziej
wierzy się osobie dobrej niż złej, ludzie zostają przekonani gdy porusza się ich emocje, ludzi
przekonują argumenty, które ukazują prawdę na dany temat. Arystotelesa emocje interesowały
na drodze wymowy i dyskusji, tj. np co odczuwamy mówiąc i sądząc o drugiej osobie. Już
wtedy starano się zdefiniować niektóre emocje, oraz ich skutki. Ważnym odkryciem było
dzielenie emocji na pozytywne i negatywne, oraz wykrycie ich funkcji poznawczej.
Arystoteles zwracał uwagę na katharsis- wejście do teatru i przeżycie sztuki pozwalało na
oczyszczenie się z negatywnych emocji.

 Kartezjusz i Spinoza- podejście filozoficzne.
Kartezjusz zakładał, że należy odrzucić całą dotychczasową wiedzę i zacząć od nowa.
Opisywał on ciało jako coś w rodzaju maszyny, złożonej z nerwów sterujących, oraz
kierowanej emocjami. Swoją koncepcję emocji oparł na założeniu, że emocje związane są z
myślącą częścią naszej jaźni, ale świadczą o nich też aspekty somatyczne- np. przyspieszone
bicie serca, drżenie rąk. Spostrzeżenia mówią nam o świecie zewnętrznym a emocje o tym, co
w duszy. Emocje mogą być regulowane przez myśli. Mogą być funkcjonalne i
dysfunkcjonalne.
Spinoza przedstawia wizję świata jako wielkiego systemu wzajemnych afektów (emocji). Wg
niego jeśli akceptujemy naszą doskonałość i jedność z Bogiem uzyskujemy emocje aktywne-
miłość do świata. Emocje bierne to rozgoryczenie, zawiść i wstyd. Zrozumienie emocji to
wyzwolenie się z niewoli. Emocje mają charakter poznawczy.

 G. Eliot- podejście literackie.
G. Eliot była powieściopisarką, która z zamiłowaniem opisywała w swoich powieściach wątki
pełne emocji. Każda postać powieści miała swój portret, a ich działania często były
powodowane emocjami, a nie rozsądkiem. Według pisarki emocje były rodzajem kompasu
pomagającego kierować się w życiu. Eliot pokazywała komplikacje wywołane emocjami,
oraz to, jak mogą wpływać na relacje interpersonalne. Czytając jej powieści można
doświadczyć swoistego katharsis, poprzez doświadczenie ich w lekturze.

Punkt kulminacyjny badań współczesnych.
 J. Harlow i W. Hess- nauka o mózgu.
Od czasów Darwina umocniło się podejście do biochemicznego uwarunkowania procesów
umysłowych. Badania i obserwacje często odbywają się na podstawie przypadków
powypadkowych. Harlow badał przypadek P. Gage’a , którego czaszka została przebita
metrowym prętem, a osobowość totalnie się zmieniła.
Hess zajmował się badaniem mózgu przy pomocy elektrod i wymierzanych impulsów. Z kolei
Jackson badał wpływ alkoholu na wyższe ośrodki mózgowe.

 M. Arnold i S.Tomkins- nowe teorie psychologiczne.
Przeprowadzali badania nad poznawczą rolą emocji : Tomkins badała ekspresję mimiczną.
Rola oceny poznawczej polega na wartościowaniu wydarzenia. Ludzie mają tendencję do
różnych wartościowań. Zmiany fizjologiczne wiążą się ze zmianą przepływu krwi. Teoria
Tomkins to koncepcja somatycznego sprzężenia zwrotnego i priorytetów -> emocje są
zjawiskiem centralnym.

 Isen i G. Bower- eksperymenty nad skutkami emocji.
Badały nie emocje, a ich skutki, wpływ na zachowanie, podatność na wpływ społeczny w
związku z emocjami, wpływ manipulacji emocjami na ocenę poznawczą. Isen udowodniła
hipotezę o zgodności przypominania sobie z zgodnie z nastrojem.

 E. Goffman i A. Hochschild- perspektywa dramaturgiczna.
Goffman skupił się na analizie „roli”- każdy jest aktorem w scenkach interpersonalnych, a
emocje mają wpływ na uruchamianie skryptów. Skrypty z kolei wywołują kolejne emocje.

2.Kulturowe interpretacje emocji.

Kontekst kulturowy.
 Kultura zachodnia odnosi się do emocji nieufnie lub lekceważąco, uznając emocje
za niekontrolowane, ale z drugiej strony emocjonalność jest autentyczna i życie w
zgodzie z emocjami oceniane jest jako bardziej efektywne.
 Romantyzm- romantycy byli zafascynowani emocjonalnym podejściem do
wszelkich aspektów życia.
 Różnice kulturowe w postrzeganiu i wyrażaniu emocji: wschód-zachód = my-ja
W Japonii istnieje emocja amae- współzależności- nie rozumiana przez kulturę
zachodnią jako emocja pozytywna. Jasne na co dzień znaki w sytuacjach/ okresach
specyficznych mogą ulec zmianie. Np. podczas wojny.

Czy są uniwersalia emocji?
Mimo, że niektóre emocje wywołują podobne lub takie same reakcje, to w zależności od
kultury rodzi się ocena danych zdarzeń i afektów., Różne też są przyzwolenia na okazywanie
emocji. Część emocji budowanych na bazi pierwotnych, jest modyfikowana przez kulturę lub
społeczeństwo. Społeczny konstrukt emocji nie ma uniwersalnej definicji.