You are on page 1of 8

Politechnika Poznańska Barbara Szczerbiak

Podstawy metrologii Kierunek: Grupa: Rok studiów:
Inżynieria Biomedyczna A2 2
Data wykonania Data oddania ocena Semestr: Rok akademicki:
ćwiczenia: sprawozdania: 3 2012/2013
22.10.2012 5.11.2012

Temat: Sprawdzanie wybranych przyrządów do pomiaru długości.

1 Wstęp teoretyczny.

Przyrządem suwmiarkowym nazywa się przyrząd, w którym po prowadnicy
zaopatrzonej w podziałkę kreskową przesuwa się suwak (noniusz) służący do
odczytania wyniku pomiaru. Przykładowe typy suwmiarek to: dwustronna z
głębokościomierzem, dwustronna, jednostronna, głębokościomierz, zegarowa,
cyfrowa.

Przyrządem mikrometrycznym nazywa się przyrząd pomiarowy, w którym
wzorcem odniesienia jest śruba mikrometryczna współpracująca z nakrętką.
Schemat ogólny budowy mikrometru:

1-kabłąk
2-kowadełko
3-nieruchoma tuleja z podziałką wzdłużną
4-obrotowy bęben
5-podziałka poprzeczna
6-wrzeciono
7-zacisk
8-sprzęgło

Wyróżniamy następujące rodzaje mikrometrów:

 analogowe
 cyfrowe

Sprawdzanie przyrządów pomiarowych składa się zawsze z oględzin zewnętrznych i sprawdzeniu charakterystyk metrologicznych. które zapewnia stały nacisk końcówki pomiarowej 500 do 700 G czyli 5 do 7 N. łącząc płytki można uzyskać odpowiednie wymiary wzorcowe. ponadto kresy na podziałce wyraziste. 2 Sprawdzanie płaskości irównoległości wrzeciona i kowadełka a) sprawdzenie płaskości powierzchni pomiarowych . głębokościomierze oraz głowice mikrometryczne. trójpunktowe). Płytka wzorcowa jest to wzorzec długości w kształcie równoległościanu prostokątnego wykonany z materiału odpornego na zużycie.01 mm czasami 0. Posiada ona w swojej budowie sprzęgło przeciążeniowe. spowodowane zużyciem przyrządu.Funkcję wzorca pełni śruba mikrometryczna o długości 25mm i skoku h=0. a także ostre wykończenie okładzin. Zaobserwowałam ślady zużycia lakieru na kabłąku. Dzięki przywieralności powierzchni możliwe jest układanie tych płytek na sobie i tworzenie stosów. do których zalicza się mikrometry czujnikowe z czujnikiem wbudowanym.mikrometry wewnętrzne.005mm Rozróżnia się pięć zasadniczych typów przyrządów mikrometrycznych: mikrometry zewnętrzne. Mikrometry mogą być również do pomiarów:  kół zębatych  drutu  do narzędzi skrawających o nieparzystej liczbie ostrzy Dokładność pomiaru mikrometru: 0. średnicówki (dwu-.5mm. o dwóch powierzchniach pomiarowych płaskich i równoległych względem siebie. Produkowane są również przyrządy mikrometryczne czujnikowe. SPRAWDZANIE MIKROMETRU Poprzez oględziny zewnętrzne mikrometru sprawdziłam jego stan przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia: Oznaczenia na przyrządzie były poprawne. Zauważyłam również nieprawidłowość w postaci ukruszonego kowadełka.

6 0.6 0. Wzór do wyznaczania płaskości:  p  m 2 λ -długość światła białego do uzyskania interferencji (dla światła białego   0.9 µm p = 2 k 20.6 µm p = 2 b) sprawdzenie równoległości powierzchni pomiarowych Wzór do wyznaczania równoległości: .liczba prążków interferencyjnych -obraz prążków interferencyjnych powierzchni mierniczych (płaskość) – liczba prążków m=3 m=2 w 30.6 m ) m .

3 µm 2 3.2 µm 2 6. dołączając do zawieszonego mikrometru odpowiednie odważniki.  r   m1  m2   2 . .1 µm 2 3 Sprawdzenie nacisku pomiarowego i błędów wskazań spowodowanych ugięciem kabłąka Wykonując to sprawdzenie założyłam.02 7 70. Obciążenia zmieniałyśmy co 50 g w zakresie od 0 do 200 g.6 r 3. m1 i m2 – liczby prążków na powierzchniach pomiarowych a) Liczba prążków interferencyjnych powierzchni mierniczych (równoległość) przy zaciśniętym wrzecionie: m1 = 5 m2 = 6 b) Liczba prążków interferencyjnych powierzchni mierniczych (równoległość) przy zwolnionym wrzecionie: m1 = 3 m2 = 4 Pomi Wymiar płytki Liczba Odchyłka Zmiana równoległości powierzchni pomiarowych na ar interferencyjnej prążków równoległości skutek dokręcenia zacisku: [mm] interferencyj 1 nych m + 2 m 1 6.6 r 2.02 11 110. że ciężar szalki jest zerowy.3 – 2.1 = 1.

obciążenie graniczne i w sprawdzanym przeze mnie przyrządzie wyniosło ono 200 g. Badałyśmy przy jakim obciążeniu sprzęgło przestanie obracać śrubę mikrometryczną. Jest to tzw. Obciążen Możliwość obrócenia śruby ie [g] mikrometrycznej przy pomocy sprzęgła 0 Tak 50 Tak 100 Tak 150 Tak 200 Nie .

99 -0.99 -0.2mm mm ≈ 0.012 49 N N ugięcie kabłąka dla siły obciążenia 10N: mm 0.01 70 69.98 -0.0012 mm N Sprawdzenie błędów wskazań mikrometru : Dokonując tego sprawdzenia mierzyłyśmy przy pomocy mikrometru próbki wzorcowe.02 58 57.012 0.01 .01 72 71.05 0.01 66 66.08 mm61.02 74 73.01 56 56. których długość była podana.02 62 62.00 0 64 64.02 0. Przy każdym pomiarze dokręcałyśmy jedynie zacisk śruby mikrometrycznej.01 0. aby wynik nie zależał od siły z jaką osoby dokonująca pomiaru dokręci całą śrubę mikrometryczną) Rzeczywisty wymiar Wymiar płytki Błąd wskazań płytki [mm] zmierzonej mikrometru [mm] mikrometrem [mm] 52 52.99 -0. aby uzyskać jak najdokładniejsze wyniki (np.99 0.02 0.Sprawdzenie zmiany wskazań mikrometru spowodowanych ugięciem kabłąka:  Nacisk pomiarowy : ciężar szalki – pomijalny obciążnik 5 kg ≈ 49 N  Ugięcie kabłąka: Wskazanie mikrometru nieobciążonego: Wn = 61.08 mm Wymiar płytki: 61 mm Zmiana wskazań mikrometru : 61.01 0.00 0 54 54.1 N0.05 68 67.01 60 60.02 mm Wskazanie mikrometru obciążonego: Wo = 61.

istotne jest równoległe ustawienie przedmiotu w szczękach przyrządu. Śruba mikrometryczna to bardzo precyzyjnie wykonana śruba o skoku gwintu 0. niepoprawnie ustawiając płytkę podczas mierzenia. Również oświetlenie w sali wpływało na wyniki pomiarów (przy liczeniu prążków istotny był kąt padania promieni światła na płytki) . ułożonych na sobie w szczękach przyrządu. Liczenie prążków odbywało się jedynie za pomocą wzroku. co mogło spowodować błędny odczyt.0046 mm 4 Wnioski Działanie mikrometru opiera się na użyciu śruby mikrometrycznej oraz noniusza. Ustawienie płytek mogło także fałszować uzyskane przez nas wyniki. ponieważ osoby dokonujące pomiar zaobserwowały różną liczbę prążków. Ukruszone kowadełko mogło znacznie wpływać na uzyskane przez nas wyniki pomiarów.01 mm. który badałyśmy posiadał już wady zaobserwowane przez nas w oględzinach zewnętrznych.5 lub 1 mm połączona z bębnem mikrometru. Mikrometr.Aby kowadełko i wrzeciono zostały zaciśnięte należało zamiast jednej płytki umieścić ich kilka. którą musiałyśmy powtórzyć.01 Średni błąd wskazań: 0. Nieodpowiedni docisk powoduje znaczne niedokładności pomiaru. przy pomocy którego uzyskać można wyniki z dokładnością do 0. o czym przekonałyśmy się. W przypadku błędnych wyników pomiarów należy uwzględnić niedokładności narzędzi pomiarowych. 75 75. Przy sprawdzaniu równoległości i płaskości powierzchni pomiarowych korzystałyśmy z płytek interferencyjnych. wpływającym na pomiar jest stały docisk szczęk. Już niewielkie odchylenia znacznie wpływają na wynik pomiaru. na obwodzie którego znajduje się wygrawerowana podziałka. Bardzo ważnym czynnikiem. jak także a także niepoprawny odczyt mierzonych wartości przez osoby wykonujące ćwiczenie.01 -0. Jest to przyrząd pomiarowy. Rezultatem przesuniętego ustawienia osi przedmiotu względem osi mikrometru była błędna seria pomiarów. Sprawdzane wymiary przedmiotów powinny zostać odpowiednio ułożone między kowadełkiem a wrzecionem.