ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΕΩΡΩΝ & ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ

ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2017  ΤΕΥΧΟΣ 06

Αφιέρωμα
στα προϊόντα μανιταριών
του Μουσείου

Όλγα Γκορτζή: Ανακαλύψτε
τη διατροφική αξία των μανιταριών
Περιεχόμενα

Σημείωμα της έκδοσης.............................................................................................................................................. 3
Τα νέα του μουσείου ................................................................................................................................................. 4
Μουσειακά Παραλειπόμενα................................................................................................................................... 5
Περιβαλλοντικά νέα...............................................................................................................................................6-7
ΑΠΡ Μανιτάρια της Ελλάδας........................................................................................................................................8-9
ΜΑΙ Μανιταροφιλία και μανιταρογνωσία στην Ελλάδα................................................................................... 10
ΙΟΥΝ Έγραψαν για μας....................................................................................................................................................... 11
2017 Δράσεις Μουσείων.................................................................................................................................................. 12
Αφιέρωμα στα μανιταροπροϊόντα του μουσείου................................................................................13-15
Συνέντευξη με την κυρία Όλγα Γκορτζή..................................................................................................16-17
Αφιέρωμα στα μανιταροπροϊόντα του μουσείου................................................................................18-20
Η σελίδα της WWF Ελλάς................................................................................................................................... 21
Η σελίδα της ANIMA-Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής........................... 22
Η σελίδα της Δράσης για την Άγρια Ζωή..................................................................................................... 23
Η σελίδα της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας.................................................................................. 24
Η σελίδα της Καλλιστώ-Περιβαλλοντική οργάνωση για την άγρια ζωή και τη φύση.............. 25
Η σελίδα του Φορέα Διαχείρισης Δάσους Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου....................................... 26
Βιβλιοπαρουσιάσεις................................................................................................................................................ 27
Αρθρογραφία......................................................................................................................................................28-30

Εκδότης: Επιμέλεια Εξωφύλλου:
Μουσείο Φυσικής Ιστορία Μετεώρων Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
& Μουσείο Μανιταριών Μετεώρων & Μουσείο Μανιταριών

Συντακτική Oμάδα:
Κωνσταντινίδης Γιώργος
Φωτογραφία εξωφύλλου:
Λεγάκις Αναστάσιος
Λιέας Νίκος Βασίλης Νάκκας
Ντούλη Ευαγγελία
Πάλλα Βίκυ
Παπακώστα Ελευθερία
Παραλυκίδης Νίκος
Υπεύθυνη Περιοδικού:
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων
Βίκυ Πάλλα
& Μουσείο Μανιταριών
Πίνδου 20 Καλαμπάκα
Δημιουργικό - Eκτύπωση: Τ.Κ. 42200
Τηλ: 2432024959 Fax: 2432024001
Λυχνία Α.Ε. mail: info@meteoramuseum.gr
Ανδραβίδας 7, 13671 Χαμόμυλο Αχαρνών www.meteoramuseum.gr
Τ. 210 3410436, F. 210 3425967
lyhnia.com • info@lyhnia.com

06ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ
ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΕΩΡΩΝ &
ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ
Νίκος Πάλλας
Διευθυντής του Μουσείου

Όπως είναι γνωστό, ο τομέας των μανιταριών αποτελεί μια σημαντική πλευρά ενδιαφέροντος
του μουσείου μας. Για αυτό άλλωστε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων και Μουσείο
Σημείωμα της
Μανιταριών αποτελείται ουσιαστικά από 2 Μουσεία: το Ζωολογικό και εκείνο των Μανιταριών. έκδοσης
Στην ελληνική φύση, τα μανιτάρια βρίσκονται σε μεγάλες ποσότητες και ποικιλίες, ενώ η ποιότητά
τους, σύμφωνα και με μελέτες που έχουν γίνει, είναι από τις καλύτερες σε Πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Για αυτό, τα Ελληνικά μανιτάρια, αλλά και τα Ελληνικά μανιταροπροϊόντα, είναι παγκοσμίως
γνωστά και περιζήτητα, ενώ τοποθετούνται στην κορυφή της πυραμίδας ποιότητας.
Δε θα αναφερθώ όμως εδώ στη μεγάλη διατροφική τους αξία και τα σοβαρά διατροφικά τους
πλεονεκτήματα, ούτε στις προκλήσεις που δημιουργούν στον ουρανίσκο, με την ιδιαίτερη γεύση,
που έχει το κάθε είδος από αυτά. Περί αυτού θα βρείτε στοιχεία στις επόμενες σελίδες του
περιοδικού.
Το Μουσείο, στα πλαίσια της προσπάθειάς του να αναδείξει την υψηλή ποιότητα των Ελληνικών
μανιταριών, αλλά και να εισάγει σε μεγαλύτερη έκταση το μανιτάρι στις διατροφικές μας 3
συνήθειες, έχει δημιουργήσει μια μεγάλη σειρά μανιταροπροϊόντων, η οποία μάλιστα συμπληρώνε-
ται συνεχώς με καινούρια προϊόντα, ενώ πολλά από αυτά είναι μοναδικά στην αγορά μανιταριών.
Ίσως είμαστε το μοναδικό μουσείο στον κόσμο, όπου η υλοποίηση ενός βασικού του στόχου,
όπως είναι η ανάδειξη της διατροφικής αξίας των μανιταριών, υλοποιείται μέσα και από την
παραγωγή αντίστοιχων προϊόντων που επιβεβαιώνουν την αξία αυτή. Ακόμα και αν δεν είναι
παγκόσμια πρωτοτυπία, είναι σίγουρα ένα αξιοπρόσεκτο εγχείρημα.
Στην κατεύθυνση αυτή, συνεργαζόμαστε με έμπειρους μανιταροσυλλέκτες, ενώ η παραγωγή
των προϊόντων υπακούει στις πλέον απαιτητικές προδιαγραφές υγιεινής και ασφαλείας. Η δε
συνεργασία που έχουμε αναπτύξει με το Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας του ΤΕΙ Θεσσαλίας,
αποτελεί εγγύηση σοβαρότητας και αξιοπιστίας της όλης μας προσπάθειας.
Στο τεύχος αυτό, επιχειρούμε μια μικρή παρουσίαση των μανιταροπροϊόντων που διαθέτουμε.
Όχι τόσο απαριθμώντας τα, αλλά δίνοντας έμφαση στα μεγάλα διατροφικά τους πλεονεκτήματα.
Δεν είναι τυχαίο, ότι χώρες με μεγάλη ενασχόληση με τα μανιτάρια, όπως η Γαλλία και η Ιταλία,
έχουν πολλαπλάσια κατά κεφαλήν κατανάλωση, από ότι έχουμε στην Ελλάδα. Στόχος μας είναι
να προσεγγίσουμε τους αριθμούς των χωρών αυτών. Αυτό θα αποφέρει μεγάλα οφέλη στη
χώρα μας και ιδιαίτερα στις μειονεκτικές της περιοχές.
Εμείς το προσπαθούμε. Με έμφαση στην ποιότητα και την ασφάλεια. Για αυτό και το βασικό μας
σλόγκαν προσπαθεί να «παντρέψει»: «την εμπειρία, τη γνώση και το μεράκι του παραδοσιακού
μανιταροσυλλέκτη, με την υπογραφή του Μουσείου Μανιταριών Μετεώρων»!
Τα νέα του Ξεκίνησε έρευνα με το
Μουσείου Ιόνιο Πανεπιστήμιο

Συνεργασία με το τμήμα
Διατροφής και Διαιτολογίας
του ΤΕΙ Θεσσαλίας
Στο προηγούμενο τεύχος σας είχαμε ενημερώσει
για τη συνεργασία μας με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο
και συγκεκριμένα με το Εργαστήριο
Μουσειολογίας του Τμήματος Αρχειονομίας,
Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας. Η
συνεργασία αυτή έχει ήδη ξεκινήσει με μια
Ο σεβασμός του καταναλωτή σε θέματα διατροφής αποτελεί κο- έρευνα που διεξάγεται μεταξύ των επισκεπτών
ρυφαίο θέμα. Ιδιαίτερα για ένα μουσείο σαν το δικό μας, εξαιτίας του Μουσείου, η οποία θα διαρκέσει περίπου
μάλιστα και της δημιουργίας μεγάλης σειράς προϊόντων μανιταριών, ένα χρόνο. Οι συμμετέχοντες θα είναι περίπου
είναι προφανές ότι το ζήτημα αυτό είναι πρώτης προτεραιότητας. 1.200 άτομα, γεγονός που καθιστά και τα
4 Στα πλαίσια αυτά είμαστε πραγματικά ευτυχείς, που έχουμε αναπτύξει αποτελέσματα ιδιαίτερα αξιόπιστα. Επικεφαλής
μια πολυεπίπεδη συνεργασία με το Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογί- της έρευνας της ομάδας είναι ο Επίκουρος
ας του ΤΕΙ Θεσσαλίας που εδρεύει στην Καρδίτσα. Θεωρούμε ότι Kαθηγητής του τμήματος Αρχειονομίας,
τέτοιες πρωτοβουλίες είναι αναγκαίες, μιας και η σύνδεση των Εκπαι- Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας και
δευτικών Ιδρυμάτων με την παραγωγική διαδικασία, αποτελούσε και διευθυντής του εργαστηρίου Μουσειολογίας,
αποτελεί ζητούμενο για τη χώρα μας. Πρόκειται για μια συνεργασία κ. Παπαϊωάννου και συντονιστής ο υποψήφιος
που προβλέπει την βελτιστοποίηση των προϊόντων του μουσείου, με διδάκτορας και ερευνητής, κ. Σαραντίδης,
στόχο την αναβάθμιση της ποιότητάς τους, αλλά και της γευστικής τους οποίους και ευχαριστούμε θερμά. Στην
τους επάρκειας. Ταυτόχρονα η συνεργασία αυτή περιλαμβάνει και τη ερευνητική ομάδα εκ μέρους του μουσείου
δημιουργία νέας πτέρυγας στο Μουσείο Μανιταριών, σχετικά με τη συμμετέχει η κυρία Ελευθερία Παπακώστα.
διατροφική τους αξία. Σε άλλες σελίδες του περιοδικού θα βρείτε
συνέντευξη της κυρίας Όλγας Γκορτζή, Προέδρου του Τμήματος και
Αναπληρώτριας Καθηγήτριας του Τ.Ε.Ι Θεσσαλίας, η οποία αποτελεί Διαγωνισμός Video από το
και την επιστημονικά υπεύθυνη του προγράμματος. Μουσείο
Το Μουσείο υποψήφιο για τα Μετά την επιτυχή διοργάνω-
ση διαγωνισμού για την ανά-
Ευρωπαϊκά Βραβεία Ακαδημίας δειξη του «Φωτογράφου της
Χρονιάς» που διοργάνωσε
Μουσείων το Mουσείο, έρχεται ένας
Σας έχουμε ενημερώσει και παλαιότε- νέος διαγωνισμός να προ-
ρα ότι το μουσείο μας είναι υποψήφιο στεθεί στις συνεχώς ανα-
για δύο βραβεία της Ευρωπαϊκής Ακα- πτυσσόμενες δράσεις μας.
δημίας Μουσείων: Το Luigi Micheletti Οι επισκέπτες του μουσεί-
Award και το DASA Award. To Luigi Micheletti αφορά καινοτόμα ου θα έχουν τη δυνατότητα
μουσεία του κόσμου, στον τομέα της Σύγχρονης Ιστορίας, της να συμμετέχουν μέσα από
Βιομηχανίας και της Επιστήμης και βραβεύει το μουσείο εκείνο video, τα οποία θα τραβούν κατά τη διάρκεια της
το όποιο, όχι μόνο, παρουσιάζει καινοτομίες, αλλά, τις εισάγει επίσκεψής τους. Μετά την επεξεργασία το video
στον τρόπο λειτουργίας του και τις προωθεί στην προβολή των αυτό θα αποσταλεί στο Μουσείο και θα προβληθεί
εκθεμάτων του και γενικότερα στη δομή του. Το βραβείο DASA στο κανάλι μας στο YouTube. Η χρονική διάρκεια
έχει να κάνει με την ποιότητα των εκπαιδευτικών ευκαιριών που κάθε video δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 2 λεπτά
ένα μουσείο προσφέρει καθώς και το πως αυτές μπορούν να και να μην είναι μεγαλύτερο από 2GB. Ο διαγωνι-
συνδυαστούν με τις εκθέσεις του Μουσείου, ώστε να προσφέ- σμός έχει ξεκινήσει από 15 Νοεμβρίου 2016 και
ρουν μια ολοκληρωμένη μαθησιακή διαδικασία στον επισκέπτη. θα διαρκέσει μέχρι 15 Ιουνίου 2017. Χορηγός του
Αντιπροσωπεία της Ακαδημίας θα επισκεφθεί το Μουσείο στις διαγωνισμού για άλλη μια φορά είναι η εταιρεία
14 Μαΐου 2017 προκειμένου να δει από κοντά και να εισηγηθεί ηλεκτρικών ειδών ΠΕΡΚΑΣ Electronet, την οποία
αρμοδίως. Είναι προφανές, ότι ανεξαρτήτως αποτελέσματος ευχαριστούμε, και προσφέρει στο νικητή μια κά-
και μόνον η συμμετοχή μας σε έναν τόσο μεγάλο διαγωνισμό μερα τελευταίας τεχνολογίας. Για τους όρους του
αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για μας, πολύ περισσότερο δε, στο διαγωνισμού θα βρείτε περισσότερες πληροφορίες
βαθμό που λάβουμε και κάποια διάκριση. στο site: www.meteoramuseum.gr ή στο τηλέφωνο:
2432024959.
Ζητάμε τη γνώμη σας Μουσειακά
Παραλειπόμενα
Συγχαρητήρια

Από την πρώτη στιγμή της λειτουργίας του Μουσεί-
ου, έχουμε δηλώσει ότι όχι μόνο είμαστε ανοιχτοί
στην κριτική των επισκεπτών αλλά και την επιζητού-
με. Τα μεν θετικά σχόλια αποτελούν μία μεγάλη ηθι-
κή ικανοποίηση για εμάς και πολλαπλασιάζουν το
βάρος της ευθύνης, τα δε αρνητικά είναι στοιχεία
κινητοποίησης για βελτίωση σε κάθε τομέα. Το βι-
βλίο εντυπώσεων του Μουσείου, τα social media, ο
ιστότοπος του Tripadvisor, είναι μερικά πεδία όπου 5
ο καθένας μπορεί να καταγράψει την γνώμη του.
Ευχαριστούμε θερμά τη συντριπτική πλειοψηφία
των επισκεπτών για τα θερμά της σχόλια αλλά και Τα συγχαρητήρια όλων εισέπραξε το Μουσείο για το καλαίσθητο
τους ελάχιστους που καλοπροαίρετα συμμετέχουν περίπτερο που είχε στο Μύλο των Ξωτικών. Ασφαλώς ο χώρος
με τις κριτικές παρατηρήσεις τους. είχε πρωτεύοντα ρόλο, όμως το «στήσιμο», η ποιότητα των δώρων
και των προϊόντων, η «μεταφορά» μέρους των τοιχογραφιών του
Μουσείου, αλλά και η ευγένεια και η προθυμία των παιδιών που
Εκπαιδευτικά προγράμματα με δούλεψαν σε αυτό, ασφαλώς έκαναν τη διαφορά και συνέβα-
την ΕΤΠΑ Packaging λαν στον πολλαπλασιασμό των θετικών σχολίων. Θέλουμε να
ευχαριστήσουμε τα παιδιά αυτά, που σε πραγματικά δύσκολες
συνθήκες έδωσαν τον καλύτερο τους εαυτό. Και του χρόνου!

Διαγωνισμός ζωγραφικής

Η συμμετοχή των μαθητών στα εκπαιδευτικά προ-
γράμματα ενός μουσείου δίνει σαφώς μία άλλη
διάσταση στην επίσκεψή τους. Σε μία δύσκολη
οικονομικά περίοδο, η χορηγία της εκτυπωτικής
εταιρείας ΕΤΠΑ Packaging, λειτούργησε σαν μία
ανάσα δροσιάς για πολλές οικογένειες, καθώς
πρόσφερε την ευκαιρία σε πολλούς μαθητές να
συμμετέχουν δωρεάν στα εκπαιδευτικά προγράμ-
Όπως είναι γνωστό το Μουσείο διοργάνωσε διαγωνισμό ζω-
ματα του Μουσείου. Οι προσφερόμενες θέσεις γραφικής για τα σχολεία που επισκέφθηκαν τον μύλο. Οι νικητές
καλύφθηκαν από τις πρώτες κιόλας μέρες μετά του διαγωνισμού είναι: το Γυμνάσιο Αμπελίων Καλαμπάκας και το
την ανακοίνωση της χορηγίας. Εμείς τους ευχα- 10ο Γυμνάσιο Τρικάλων. Τα θερμά μας συγχαρητήρια και τους
ριστούμε για άλλη μία φορά! ευχαριστούμε για τη συμμετοχή τους!
Επιμέλεια: Ελευθερία Παπακώστα
Εκπαιδευτικός - Υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Μουσείου
Περιβαλλοντικά
νέα
Σπάνια λεοπάρδαλη γεννήθηκε με τεχνητή
γονιμοποίηση
Στο ζωολογικό κήπο του Nashville στις ΗΠΑ, γεννήθηκε
πριν λίγες μέρες μία αρσενική Νεφελώδης Λεοπάρδαλη
(Neofelis nebulos). Μέχρι στιγμής έχουν γεννηθεί 4 λεο-
παρδάλεις του είδους με τεχνητή γονιμοποίηση όμως η
συγκεκριμένη περίπτωση είναι η πρώτη, μέχρι στιγμής, όπου
η γονιμοποίηση έγινε με κατεψυγμένο σπέρμα. Η έρευνα
αποτελεί μία προσπάθεια για αύξηση του παγκόσμιου πλη-
θυσμού του είδους και είναι συνεργασία του Ζωολογικού κήπου του Nashville και του
Εθνικού Ζωολογικού κήπου Smithsonian.
Πηγή: dailymail.co.uk

Φορείς ραδιενέργειας περισσότερα από τα
6 μισά αγριογούρουνα της Τσεχίας
Τριάντα χρόνια μετά το πυρηνικό δυστύχημα στο Τσέρνομπιλ, τα σημάδια της κατα-
στροφής δεν έχουν εξαφανιστεί ακόμη. Ο κρύος χειμώνας στην Τσεχία αναγκάζει τα
αγριογούρουνα του Βοημικού Δρυμού να τρέφονται με ένα είδος υπόγειου μανιταριού,
τις ψευδόυδνες. Τα μανιτάρια αυτά απορροφούν μεγάλες ποσότητες του ραδιενεργού
στοιχείου Καίσιο 137. Αποτέλεσμα αυτών είναι σχεδόν τα μισά ζώα που εξετάστηκαν
από τις Τσέχικες αρχές το διάστημα 2014-2016 να θεωρούνται φορείς ραδιενέργειας.
Πηγή: thesun.co.uk

Τέλος τα πλαστικά είδη μίας χρήσης στη Γαλλία
Στα πλαίσια της υιοθέτησης πράσινων πρωτοβουλιών, η Γαλλία πέρασε νόμο με τον
οποίο προσπαθεί να μειώσει τις ποσότητες πλαστικών που καταλήγουν στα σκουπί-
δια. Έτσι, σύμφωνα με αυτόν, από την 1η Ιανουαρίου 2017 απαγορεύεται η χρήση
πλαστικής σακούλας στα καταστήματα φρούτων και λαχανικών ενώ στόχος της
είναι μέχρι το 2020 να έχουν απαγορευθεί επίσης τα πλαστικά ποτήρια, πιάτα και
μαχαιροπίρουνα.
Πηγή: naftemporiki.gr

Ο καρχαρίας που ζει 400 χρόνια!
Αν μέχρι τώρα πιστεύατε πως οι χελώνες των νησιών Γκαλαπάγκος είναι το
μακροβιοότερο σπονδυλωτό ζώο, ήρθε η ώρα να γνωρίσετε τον καρχαρία
της Γροιλανδίας. Ο Σομνίοσος ο μικροκέφαλος ενηλικιώνεται μόλις φτάσει
τα 150 ενώ το προσδόκιμο ζωής του φτάνει τα 400 χρόνια και μόνο το μύδι
της Ισλανδίας το ξεπερνά σε μακροζωία αφού ζει περίπου 507 χρόνια! Το
μήκος του μπορεί να φτάσει τα 6,4 μέτρα και το βάρος του τον 1 τόνο. Θα
τον συναντήσουμε στον Βόρειο Ατλαντικό και συγκεκριμένα γύρω από τη
Γροιλανδία και την Ισλανδία.
Πηγή: news247.gr

Δελφίνι χάνει τη ζωή του λόγω… selfie!
Η μανία των selfie φαίνεται πως κάνει κάποιους να μην σκέφτονται σωστά.
Όταν ασυνείδητοι τουρίστες στην Αργεντινή παρατήρησαν ένα νεαρό
δελφίνι να κολυμπάει κοντά τους, αποφάσισαν να το τραβήξουν στα ρηχά
για να βγάλουν μία selfie μαζί του. Το άτυχο ζώο έχασε τη ζωή του, αφού
έμεινε πολλή ώρα έκτος νερού. Δυστυχώς είναι ένα περιστατικό που δε
συμβαίνει πρώτη φορά.
Πηγή: dailymail.co.uk
Στα χαμηλότερα επίπεδα όλων των
εποχών οι πάγοι στους πόλους
Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει ο ΟΗΕ και συγκεκριμένα ο Παγκόσμιος Με-
τεωρολογικός Σταθμός του, αφού η έκταση των θαλάσσιων πάγων για τον
Ιανουάριου του 2017 καταγράφηκε ιστορικό χαμηλό σε αντίθεση με τις συ-
γκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, οι οποίες έφτασαν σε
επίπεδα ρεκόρ.

Πηγή: protothema.gr

Γνωρίζετε ότι:
1. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη η Ελλάδα και άλλες χώρες της Μεσογείου είναι ανάμεσα σε
αυτές που κατεξοχήν κινδυνεύουν με ακραίες πυρκαγιές στο μέλλον;
2. Κατά την ίδια μελέτη, βασική αιτία αποτελεί η αύξηση κατά 20% έως 50% στον αριθμό των ημερών
που ευνοούν το ξέσπασμα των πυρκαγιών;
7
3. Τα τελευταία 30 χρόνια έχει εξαφανιστεί ο μισός πληθυσμός τους Ασπροπάρη, του μικρότερου
γύπα στην Ευρώπη;
4. Στην Ελλάδα απομένουν μόλις 5 ζευγάρια Ασπροπάρηδων εκ των οποίων 1 στα Μετέωρα και τα
υπόλοιπα στο δάσος της Δαδιάς;
5. Τα αποτσίγαρα δεν είναι αθώα σκουπιδάκια, αφού περιέχουν τοξικά βαρέα μέταλλα, όπως Αρσενικό,
Χρώμιο, Νικέλιο και Κάδμιο;
6. Η βιοδιάσπαση αυτών των στοιχείων διαρκεί πολλά χρόνια, με αποτέλεσμα να μολύνονται το
έδαφος και το νερό;
7. Στην προσπάθεια να βρεθούν τρόποι διαχείρισης του παραπάνω προβλήματος, ενσωματώνονται
στα τούβλα, μειώνοντας το κόστος και πετυχαίνοντας χαμηλότερο ενεργειακό αποτύπωμα;
8. Αν η Ευρώπη δεν επεκτείνει την απαγόρευση των φυτοφαρμάκων που βλάπτουν τις μέλισσες τίθεται
σε κίνδυνο το 75% των καλλιεργειών;
9. Τα 3/4 του συνόλου των καλλιεργειών αυτών και περίπου 1,4 δις θέσεις εργασίας εξαρτώνται
από τους επικονιαστές και κυρίως τις μέλισσες;
10. Οι γυναίκες που ζουν σε περιοχές με υψηλή ρύπανση διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο επιδείνωσης
της γνωστικής τους ικανότητας και της άνοιας;
11. Η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί περίπου 2,7 εκατομμύρια πρόωρους τοκετούς;
12. Λόγω της κλιματικής αλλαγής οι Άλπεις θα χάσουν μέχρι το τέλος του αιώνα μας το 70% του
χιονιού τους;

Λευκός ρινόκερος θύμα λαθροθηρίας σε
ζωολογικό κήπο!
Για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό έδαφος, πέφτει θύμα λαθροκυνηγών ζώο που βρίσκεται
σε καθεστώς αιχμαλωσίας. Ο τετράχρονος λευκός ρινόκερος Vince, πυροβολήθηκε
τρεις φορές στο κεφάλι από λαθροκυνηγούς στο ζωολογικό κήπο Thoiry Zoo, στο
Παρίσι. Οι δράστες με αλυσοπρίονο αφαίρεσαν το ένα κέρατο του ρινόκερου και το
δεύτερο είχε μερικώς κοπεί, ενώ οι αρχές πιστεύουν πως σκόπευαν να κάνουν το ίδιο
και στους άλλους δύο ρινόκερους που φιλοξενούνται στο ζωολογικό κήπο, οι οποίοι
πλέον είναι ασφαλείς.
Πηγή: independent.co.uk
Βασίλης Νάκκας
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας, Μανιταρόφιλοι Ηπείρου
Μανιτάρια της
Ελλάδας
Πρώτη έντυπη Chaetosphaerella phaeostroma
παρουσίαση (Durieu & Mont.) E. Mull. & C. Booth
Χαιτοσφαιρίσκη η φαιόστρωμη

8

Οικολογία: Καρποφορεί στρωματοειδώς, επιφανειακά, συνήθως σε πυκνούς λα-
μπερούς σχηματισμούς συχνά αρκετών τ.εκ. σε ξύλο και φλοιό πεσμένων κλώνων
πλατύφυλλων, σε επαφή με διάφορα είδη της οικογένειας Diatrypaceae. Κοινό
κατά τόπους, αναφέρεται για την ώρα μόνο από δυο περιοχές στην Ελλάδα.
Μορφολογία: Περιθήκια πολύ μικρά, ημισφαιρικά, στροβιλόμορφα ή αβγόμορφα
μαυριδερά, δερματώδη-καρβουνώδη, μάλλον τραχιά, θηληφόρα με δυσδιάκριτο
στομάτιο που σχηματίζεται στην ωριμότητα.
Μικροσκοπία: Περιθήκια (0,2-0,5 χιλ.) περιτυλιγμένα με παχύτοιχες, καφετιές
υφές, πυκνό μαυριδερό υποφόριο από βαθύχρωμες καφετιές ή μαυριδερές
διαφραγματικές, μάλλον ακανόνιστα διακλαδιζόμενες υφές (x 7-10 μm), μερικές
φορές με οξύληκτες τριχοειδείς υφές και σποραδικές διογκώσεις κοντά στα
διαφράγματα, 8-σπορους, κυλινδρικούς-ροπαλόμορφους, δίσειρους, λεπτό-
τοιχους, άμισχους ή βραχύμισχους ασκούς (110-128 x 14-20 μm) και δίχρωμα
(με χρυσοκαφετιά και μεγαλύτερα τα μεσαία τμήματα και κοντύτερα, υαλώδη
τα ακραία τμήματα), λεία, ελλειπτικά-κυλινδρικά, ελαφρώς κυρτά ασκοσπόρια
((22) 28-36 (40) x (6) 7-9 μm), χωρίς υαλώδες περισπόριο, με 3 διαφράγματα.
Στρώματα απόντα. Κονίδια παρόμοια με τα ασκοσπόρια αλλά παχύτερα (20-35
x 10-15 μm, ΒΝ-31-38 x 8-9 μm).
Βιβλιογραφία: R. Dennis 373, fungi.myspecies.info, s.life.illinois.edu

Αρ. συλλογής ΒΝ001, Νεοχωρόπουλο Ιωαννίνων, σε φλοιό κλαδιού φτελιάς
4/1/2016. Εύρεση, φωτογράφιση, μικροσκοπική εξέταση, ταυτοποίηση: Βασίλης
Νάκκας (Μανιταρόφιλοι Ελλάδας, Μανιταρόφιλοι Ηπείρου)
Βασίλης Νάκκας
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας, Μανιταρόφιλοι Ηπείρου
Μανιτάρια της
Ελλάδας
Campylomyces heimii (Malencon) Nakasone Πρώτη έντυπη
Καμπυλομύκης του Χάιμ παρουσίαση

9

ικολογία: Καρποφορεί από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο κατά ομάδες, σε
νεκρό ξύλο πλατύφυλλων. Σπάνιο είδος στην Ελλάδα, αναφέρεται για την ώρα
μόνο από τα Ιωάννινα.
Μορφολογία: Βασιδιώματα μικρά, άμισχα, συναθροιζόμενα, συγκεχυμένα ή και
αλληλεπικαλυπτόμενα, λεκανόμορφα, ρηχά κυπελλόμορφα ή πινακιόμορφα,
μερικές φορές επιμήκη, χαρακτηριστικά λοβωτά-κολπωτά (3 x 2 x 0,2 εκ.), που
ακουμπούν στο υπόστρωμα με μια στενή βάση, με ± ζελατινώδες-κηρώδες (φρέ-
σκο) ή κερατώδες (ξερό), τραχύ υμένιο από πολυάριθμες, μικροσκοπικές, κάθετες,
μη μεταχρωματιζόμενες με ΚΟΗ δέσμες υφών, τριχωτή-χνουδωτή, γκρίζα έως
βαθύχρωμη καφεμαυριδερή άγονη επιφάνεια, που μαυρίζει προσωρινά με ΚΟΗ,
με ομόκεντρες χρωματικές ζώνες και ελεύθερη, αυλακωτή, ζωνώδη, εσωστρεφή
(όταν ξεραίνεται), λοβωτή, βελούδινη, άγονη, κοκκινοκαφετιά περίμετρο.
Μικροσκοπία: Μονομιτικό σύστημα υφών, από κρικοφόρες γενετικές υφές, λε-
πτότοιχες, σπανίως κρικοφόρες, κιτρινοκαφετιές ή καφετιές, λείες ή επικρυ-
σταλλωμένες υφές άγονης επιφάνειας, υαλώδεις ή βαθυκίτρινες, κρικοφόρες
υφές υποφορίου, κρικοφόρες, λεπτότοιχες, υαλώδεις, λείες, ζελατινώδεις υφές
υφυμενίου, παχτωμένα, βαθυκίτρινα έως καφετιά κυστίδια διαπλέγματος (από τις
δέσμες υφών), που εξέχουν από την υμενοφόρα επιφάνεια (BN: 178-270 μm),
κυλινδρικά ή στενά ροπαλόμορφα, βαθύχρωμα καφεκίτρινα, λεία ή ελαφρώς
επικρυσταλλωμένα κυστίδια διαπλέγματος με λεπτότερη βάση και βασικό κρίκο,
νηματοειδείς βασιδιόλες με βασικό κρίκο, 4-σπορα, ροπαλόμορφα βασίδια και
κυλινδρικά, λεπτότοιχα, λεία, υαλώδη, μη αμυλώδη βασιδιοσπόρια (18-22 x 6-8
μm, ΒΝ: 18,3-21,3 x 5,4-8,1 μm) με εμφανή, αμβλύ βλαστητικό πόρο.
Βιβλιογραφία: Karen K. Nakasone 2004

Αρ. συλλογής: ΒΝ-081, ΒΝ-213, Νεοχωρόπουλο Ιωαννίνων, σε άλσος
με αριές, σφενδάμια, φράξους και φτελιές, 15-1-2015 και 3-3-2017.
Εύρεση, φωτογράφιση, μικροσκοπική εξέταση, ταυτοποίηση: Βασίλης Νάκκας
(Μανιταρόφιλοι Ελλάδας, Μανιταρόφιλοι Ηπείρου).
Λίνος Κόττης
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας
Μανιταροφιλία
και
Μανιταρογνωσία
Μανιταρολόγιον
στην Ελλάδα Ιανουαρίου – Μαρτίου 2017
• Ημερολόγια μανιταρογνωστικού πε-
ριεχομένου για το 2017 εξέδωσαν ο
Φορέας Διαχείρισης Οροσειράς
Ροδόπης και η Άνδρος ΚοινΣΕπ.

• Ο Γιώργος Κωνσταντινίδης, πρόε-
δρος των Μανιταρόφιλων Ελλάδας και
οραματιστής των Γρεβενών ως πόλης
των μανιταριών, ήταν το αντικείμενο του
10 δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος του
National Geographic που ξεκίνησε • Για 14η φορά πραγματοποιήθηκαν οι αίθουσα του Συνεδριακού Κέντρου
στις 16-12-2016 με τη συνέντευξη του μανιταροαποκριάτικες εκδηλώσεις Θεσσαλίας στον Βόλο, την Τετάρτη 1η
Γιώργου Κωνσταντινίδη στον ομογενή στην κεντρική πλατεία των Γρεβενών Μαρτίου του 2017. Η πρωτοβουλία της
John Malathronas και ολοκληρώθηκε με μουσική χορό και δωρεάν προσφορά εκδήλωσης ανήκει στην κ. Βασιλική
στις 20-1-2017, με την επίσκεψη της μανιταροεδεσμάτων που μετέτρεψαν Πατσαρουχά, που κατά το προηγού-
Alecsandra Raluca Dragoi, που κά- την εκδήλωση σε γιορτή μανιταρογευ- μενο διάστημα επισκέφτηκε με τους
λυψε το θέμα φωτογραφικά. Αν και η σιγνωσίας. συναδέλφους της εκπαιδευτικούς και
κατάσταση του οδικού δικτύου λόγω τους μαθητές τους το Μουσείο Φυσι-
των προσφάτων χιονοπτώσεων δεν κής Ιστορίας Μετεώρων και Μουσείο
επέτρεψε την επίσκεψη στο Μουσείο Μανιταριών στην Καλαμπάκα, το εργα-
Μανιταριών Λάβδας, η Βρετανίδα δη- στήριο των Μανιταροπροϊόντων Γρε-
μοσιογράφος δήλωσε ενθουσιασμένη βενών, τη μανιταροταβέρνα «Αυλαίς»
από τα μανιταροπροϊόντα, την μανι- και την μονάδα παραγωγής Πλευρωτού
ταροκουζίνα, τα γλυπτά συμπλέγματα στα Γρεβενά.
των μανιταριών, τη γενικότερη μανιτα-
ροκουλτούρα της πόλης των μανιταριών
αλλά και από τη ζεστή διάθεση φιλοξε-
νίας των Γρεβενιωτών. Εκτίμησε μάλιστα Προσεχείς μανιταρογιορτές στην Ελ-
ότι το περιεχόμενο και το μέγεθος του λάδα και τα Βαλκάνια:
θέματος της μανιταροφιλίας στα Γρε- 2 Απριλίου 2017: Γιορτή Μαρτιάτι-
βενά απαιτεί πλατύτερη κάλυψη, την κων, Νεοχώρι Λίμνης Πλαστήρα
οποία και θα εισηγηθεί για στο εγγύς 7-9 Απριλίου 2017: 12η Μορχελ-
μέλλον, είτε με την ευκαιρία της 14ης λειάδα στο Ούμαγκ της Κροατίας
Πανελλήνιας Γιορτής Μανιταριού που
5-7 Μαΐου 2017: 1η Γιορτή Μανιτα-
θα γίνει φέτος τον Αύγουστο στα Γρε-
ριού στο Κρίκελο Ευρυτανίας
βενά είτε σε κάποια περίοδο αυξημένης
καρποφορίας μανιταριών. Το αφιέρωμα 9-10 Ιουνίου 2017: 9η Ηπειρώτικη
δημοσιεύτηκε στο τεύχος του Απριλί- Γιορτή Μανιταριού στα Άνω Πεδινά
ου 2017 στο National Geographic • Εφταμελής ομάδα των Μανιταρό- Ιωαννίνων
Traveller. φιλων Ελλάδας, αποτελούμενη από 18-20 Αυγούστου 2017: 14η
τον πρόεδρο Γιώργο Κωνσταντινίδη, τη Πανελλήνια Γιορτή Μανιταριού στο
γραμματέα Δέσποινα Κλεισιάρη και τα Πάρκο των Μανιταριών, στα Γρεβενά
μέλη Φώτη Παρασκευαΐδη, Γιούλα Κύρ-
1-3 Σεπτεμβρίου 2017: Ημέρες
κου, Νίκο Γκονέλα, Θοδωρή Τσίτσα και
Βωλίτη στο Κοπαόνικ Σερβίας
Μαίρη Κατσαντώνη, σε συνεργασία με
το Ίδρυμα Μαγνήτων Κιβωτός και 29-30 Σεπτεμβρίου & 1 Οκτωβρί-
το 6ο Γυμνάσιο Βόλου, πραγματο- ου 2017: 3η Γιορτή Μανιταριού του
ποίησαν με επιτυχία μια μικρή μανιτα- Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Μετε-
ρογιορτή με σεμινάριο μανιταρογνω- ώρων & Μουσείου Μανιταριών στην
σίας, προσφορά μανιταροεδεσμάτων, Καλαμπάκα
έκθεση έργων τέχνης των μαθητών 6-8 Οκτωβρίου 2017: 2η Γιορτή
και έκθεση μανιταροπροϊόντων στην Μανιταριού στο Ελατοχώρι Πιερίας
Επιμέλεια: Βίκυ Πάλλα
Εκπαιδευτικός - Yπεύθυνη έκδοσης Περιοδικού
Έγραψαν
για μας

11
Επιμέλεια: Λιέας Νίκος
Οικονομολόγος, Φίλοι του Μουσείου

Δράσεις Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Το Beaty Biodiversity Museum
Μουσείων - «Greek Forests, Green Destinations» παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ
Με μια νέα έκθεση
«Rising Big Blue»
στο αεροδρόμιο, το
Μουσείο Γουλανδρή
Φυσικής Ιστορίας/Ελλη-
νικό Κέντρο Βιοτόπων-Υ-
γροτόπων και ο Διεθνής Αερο-
λιμένας Αθηνών «Ελευθέριος
Βενιζέλος» έχουν έναν κοινό
στόχο: την ευαισθητοποίηση του Το Μουσείο παρουσιάζει
κοινού για την ανάγκη προστασίας της φύσης το ντοκιμαντέρ των Mark
και την ανάδειξη των ελληνικών δασών σε προ- Miller Productions και
ορισμούς αναψυχής μεγάλης αξίας. του Discovery Channel
Η έκθεση με τίτλο «Greek Forests, Green το οποίο ακολουθεί το
Destinations» επιχειρεί να γνωρίσει στους τα- ταξίδι του σκελετού μιας
ξιδιώτες και τους επισκέπτες του αεροδρομίου μεγάλης μπλε φάλαινας από το νησί του
το δασικό πλούτο της Ελλάδας, μιας χώρας Πρίγκιπα Εδουάρδου στη Βικτώρια του
12 που, παρά τη μικρή έκτασή της, διαθέτει τη με- Βανκούβερ όπου βρίσκεται το Μουσείο.
γαλύτερη ποικιλία δασικών οικοσυστημάτων Το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει
στην Ευρώπη. όλα τα στάδια του δράματος κατά την
Η έκθεση «ταξιδεύει» τους επισκέπτες της σε ανάκτηση, τον καθαρισμό και την αποκα-
τάσταση του σκελετού του μεγαλύτερου
δάση ανυπολόγιστης αξίας και μοναδικής ομορ-
πλάσματος πάνω στη γη προκειμένου να
φιάς και ανασυνθέτει τοπία υψηλής αισθητικής.
αποτελέσει ένα έκθεμα σύμβολο.

The Field Museum - Η ιστο- Ακαδημία Φυσικών Επιστημών Πα-
ρία και το νόημα των Τατουάζ νεπιστημίου Drexel - Βάτραχοι: Μια
χορωδία χρωμάτων
Η τέχνη της Από το ακτινοβόλο μπλε σε φλογερό κόκκινο, ζω-
γραφής και ντανά βατράχια από όλο τον κόσμο προσφέρουν μέσα
της σχεδία- από αυτή την έκθεση μια γεύση από την τεράστια παλέτα
σης με με- της διαφορετικότητας του είδους. Οι βάτραχοι ζουν σχε-
λάνι στο αν- δόν σε όλα τα περιβάλλοντα στη Γη και έχουν περίεργες,
θρώπινο δέρμα έχει ενδιαφέρουσες αλλά και σοκαριστικές ορισμένες φορές
ηλικία άνω των 5.000 στρατηγικές επιβίωσης. Το κοινό μπορεί να δει από κοντά βατράχια πολλών
ετών και συνεχίζει να αποχρώσεων, να ακούσει την πολυποίκιλη χορωδία τους και να θαυμάσει
εξελίσσεται. Αποτε- τους πολλούς τρόπους που κολυμπούν, πηδούν και κινούνται. Όλα αυτά σε
λεί ιερή τελετουργία φυσικούς οικοτόπους με προεξοχές βράχων, ζωντανά φυτά και καταρράκτες.
ή πράξη εξέγερσης;
Είναι ένδειξη πίστης και υπαγωγής ή
έκφραση ατομικότητας; Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Smithsonian - 21α
Το Field Museum του Σικάγο επιχειρεί Βραβεία Φωτογραφίας με θέμα τη Φύση
μέσα από μια σειρά δράσεων και εκ- Τολμηροί φωτογράφοι ταξιδεύουν τον κόσμο απ’ άκρου εις
δηλώσεων να εξερευνήσει τη σχέση άκρον για να αναδείξουν την τεράστια ομορφιά και την ποι-
κιλομορφία του. Αψηφούν τους κινδύνους και τα εχθρικά
πολιτισμών, πρακτικών και αντικειμένων
στοιχεία της φύσης για να δημιουργήσουν εικόνες που θα μας
με τα τατουάζ καθώς και να εμβαθύνει
μεταφέρουν στον μαγικό φυσικό κόσμο και να μας καταπλή-
τη μελέτη των διαφορετικών αντιλή- ξουν. Οι εικόνες τους γίνονται οι δικές μας ανακαλύψεις και η
ψεων, νοημάτων και ιδεών γύρω από οπτική αφήγησή τους αναζωπυρώνει το πάθος μας για περιπέ-
αυτά. τεια. Κάθε χρόνο το εξαιρετικό ταλέντο αυτών των επίδοξων
Εάν έχετε τατουάζ ή ποτέ σας κέντρι- φωτογράφων αναγνωρίζεται μέσω του διαγωνισμού «Nature’s
σε κάποιο το ενδιαφέρον καταγράψτε Best Photography Windland Smith Rice International Awards»,
την εμπειρία σας και τι ακριβώς ση- ένα παγκόσμιο διαγωνισμό φωτογραφίας ανοικτό για το κοινό.
μαίνει για εσάς στο #TattooFM, όπου Εφέτος, ο 21ος ετήσιος διαγωνισμός καλύτερης φωτογρα-
μπορείτε να μοιραστείτε αντίστοιχες φίας με θέμα τη φύση, που πήρε το όνομα του φωτογράφου
εμπειρίες, σκέψεις και φωτογραφίες άγριας φύσης Windland Smith Rice, παρουσιάζει μια συλλογή από 83 εκπληκτικές
φωτογραφίες που συνοδεύεται από ένα βίντεο HD. Όπου και να βρίσκεστε παρα-
με άλλους.
κολουθήστε τη φανταστική αυτή συλλογή που κοσμεί τους τοίχους του Μουσείου.
ο ϊό ν τα μ ανιταριών που Αφιέρωμα
ο υ μ ε τα π ρ
ύχος παρουσιά
ζ
οϊόντα που στη
ν στα προϊόντα
Στο τρέχον τε . Π ρ ό κε ιτ α ι γ ια π ρ
ήσει το Μουσ
ε ίο
ανιτάρια, αλλ
ά κα ι μανιταριών
έχει δημιουργ ται α π ό ά γ ρ ια μ
ιο ψ η φ ία το υς αποτελούν του Μουσείου
π λε λ ιέ ρ γ ε ια ς .
μανιτάρια καλ ά και στη συσκ
ευ-
ορισμένα από να σ φ ά λ ε ια , α λ λ
ε έ μ φ α σ η σ τη ν ποιότητα, στη ν υ ψ η λ ή δ ια τροφική τους
Μ τη
ο σ π α θ ο ύ μ ε ν α αναδείξουμε τα ς τα ταυτόχρονα
ασία, πρ υς, κ αθ ισ τώ ν
α ι τη ν κ α τα π λ ηκτική γεύση το ν η θ ε ιώ ν. Όλα τα προ
-
αξία κ ών μ α ς σ υ
ν τι κ ό μ έ ρ ο ς των διατροφικ υ ς πλέον αρμόδιο
υς,
σημ α εργα σ ία ς μ ε το
ν τα ε ίν α ι α π οτέλεσμα συν ό γ ια ς το υ Τ.Ε .Ι. Θεσσαλίας.
ϊό ιτολ
ιατροφής και Δια και
δηλαδή το Τμ ή μα Δ
σ ε ιρ έ ς τω ν π ροϊόντων μας
τις
ρ ιη γ η θ ε ίτ ε λ ο ιπόν μαζί μας σ τε μ ια αξέχαστη γευσ
τική
Πε α δο κ ιμ ά σ ε
τη σ υ ν έχ ε ια δ ε μένει παρά ν 13
σ
εμπειρία.

Μανιτάρια σε λάδι
Πρόκειται για οκτώ προϊόντα που είναι έτοιμα για κατανάλωση. Τα τέσσερα από
αυτά είναι μανιτάρια καλλιέργειας, ενώ τα υπόλοιπα είναι άγρια και προέρχονται Το Σελήνιο που περιέχουν
από τα δάση και τα λιβάδια της Πίνδου. τα μανιτάρια λειτουργεί
Πρόκειται για τους απόλυτους μανιταρομεζέδες, με ασύγκριτες γεύσεις, όπου σαν ασπίδα του οργα-
μπορούν να καταναλωθούν αμέσως ή να μαγειρευτούν, ενώ το λάδι τους μπορεί
να αρωματίσει και να απογειώσει γευστικά τις σαλάτες μας. νισμού στις ελεύθερες
ρίζες. Όταν συνδυαστεί
με βιταμίνη Ε, μειώνεται
σημαντικά η πιθανότη-
τα εμφάνισης καρκίνου
του παχέος εντέρου. Γι’
αυτό ο συνδυασμός μα-
νιταριών με ελαιόλαδο
αποτελεί ένα ιδιαίτερα
ευεργετικό γεύμα.
Αφυδατωμένα μανιτάρια
Βασικός στόχος αυτής της σειράς προϊόντων, είναι η παροχή της δυνατότητας
να έχουμε άγρια μανιτάρια στο πιάτο μας όλο το χρόνο και όλες τις εποχές. Τα μανιτάρια περιέχουν
Τα μανιτάρια αποξηραίνονται με τέτοιο τρόπο, ώστε, όχι μόνον διατηρούν το
πρωτεΐνες υψηλής δια-
σύνολο των διατροφικών τους χαρακτηριστικών, αλλά και τα αρώματά τους, που
τροφικής αξίας, φυτικές
καθίστανται εντονότερα από εκείνα των φρέσκων μανιταριών.
ίνες, είναι πλούσια σε
Στη διάθεση των καταναλωτών βρίσκονται δεκατρία είδη μανιταριών κορυφαίας
ποιότητας και γεύσης, εκ των οποίων τα τρία είναι καλλιέργειας, ενώ τα υπόλοιπα αντιοξειδωτικά και βιταμί-
είναι άγρια και συλλέγονται από έμπειρους μανιταροσυλλέκτες, με τους οποίους νες του συμπλέγματος Β,
το Μουσείο συνεργάζεται. Συνδυάζονται υπέροχα με κρέατα, ψάρια, ζυμαρικά, μεταλλικά άλατα, έχουν
ρύζι, όσπρια, λαχανικά και σαλάτες.
ελάχιστο αλάτι, χαμηλά
λιπαρά και καθόλου χο-
ληστερόλη. Συμβάλλουν
14
στη βελτίωση του ανο-
σοποιητικού συστήματος,
είναι ιδανικά για διαβητι-
κούς και υπερτασικούς,
ενώ βοηθούν και στη
μείωση της χοληστερίνης.
Ζυμαρικά με μανιτάρι
Η προσθήκη μανιταριών στα ζυμαρικά και η δημιουργία αυτής της σειράς μανιτα-
ροπροϊόντων, δεν έχει να κάνει απλά και μόνο με τη μεστή γεύση που προσδίδουν Ο συνδυασμός μανιτα-
τα μανιτάρια. Το προϊόν που προκύπτει είναι υψηλής ποιότητας, αφού ουσιαστικά ριών με δημητριακά απο-
τα διατροφικά χαρακτηριστικά των μανιταριών, αλληλοσυμπληρώνονται με εκείνα
δίδει πρωτεΐνες εξαιρετι-
των δημητριακών με ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα.
κά υψηλής διατροφικής
Το μανιτάρι που προσδίδει μια άλλη γευστική διάσταση στο προϊόν, είναι ο Βωλί-
της (Βασιλομανίταρο ή Καλογεράκι), και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερη ποσότητα
αξίας ανάλογης των ζωι-
από τη συνήθη, κατοχυρώνοντας έτσι σοβαρούς «διατροφικούς ισχυρισμούς». κών, χωρίς όμως τοξίνες,
Τα προϊόντα αυτής της κατηγορίας είναι πέντε. λίπος και χοληστερόλη.

Ισχυρισμοί διατροφής και υγείας που ισχύουν για τα ζυμαρικά μας
(ΕΦΕΤ Κανονισμός 1924/2006/Δεκέμβριος 2010)

1. Πηγή Πρωτεϊνών: 15,26% της ενεργειακής αξίας του τρόφιμου προέρχεται από πρω-
τεΐνες.
2. Χαμηλή περιεκτικότητα σε Νάτριο 0,2%
3. Χαμηλά Λιπαρά: Περιεκτικότητα σε ολικό λίπος 1,8%
Συνέντευξη
Όλγα Γκορτζή:
Ανακαλύψτε τη διατροφική
αξία των μανιταριών
Συνέντευξη στην Ευαγγελία Ντούλη

Η κυρία Γκορτζή είναι η επιστημονικά υπεύθυνη του προγράμματος μεταξύ του Τ.Ε.Ι. Θεσσαλίας και του
Μουσείου, για την ποιοτική αναβάθμιση των προϊόντων του.

16 Η Δρ. Γκορτζή, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τ.Ε.Ι.  Θεσσαλίας διατελεί Πρόεδρος στο Τμήμα Διατροφής και
Διατολογίας.
  Κατά την πολυποίκιλη ερευνητική της δραστηριότητα, η κα. Γκορτζή εργάστηκε με αμοιβή σε είκοσι πέντε
Ευρωπαϊκά και Εθνικά ερευνητικά προγράμματα.
Ασχολήθηκε με εργαστηριακές τεχνικές υψηλού επιπέδου που έχουν άμεση σχέση με την Χημεία
Τροφίμων και ειδικότερα τη Νανοτεχνολογία και τις εφαρμογές της στην δημιουργία λειτουργικών
τροφίμων, καταλήγοντας σε πρωτότυπα αποτελέσματα, τα οποία ανακοινώθηκαν τόσο με δημοσιεύσεις
σε περιοδικά Διεθνούς κύρους με κριτές (50 συνολικά δημοσιεύσεις) όσο και με παρουσιάσεις
εργασιών σε Διεθνή και Ελληνικά συνέδρια (55 συνολικά εργασίες).
Το έργο της μέχρι σήμερα τυγχάνει διεθνούς αναγνώρισης με περισσότερες από 900 διεθνείς ανα-
φορές (Science Citation Index, Scopus, Google Scholar). Η ερευνητική ομάδα της έχει λάβει τις
ακόλουθες διακρίσεις
1.      Βραβείο καλύτερης αναρτημένης εργασίας  από τη Γαλλική Ακαδημία Βιταμινών και Βιοπαραγόντων
στο 15o International Meeting of Fat Soluble Vitamins κατά το έτος 2012.
2.      Βραβείο της καλύτερης εργασίας του συνεδρίου - 3rd International Conference and Exhibition 
on Food Processing & Technology, κατά το έτος 2014 στο Las Vegas, USA.

1. Η συνεργασία του τμήματός 2.Πως βρίσκετε την ιδέα, η υλο- πνευματική, την ψυχική και τη σωματική
σας με το μουσείο μας είναι γεγο- ποίηση του στόχου ενός μουσεί- τους ανάπτυξη.
νός! Πως προέκυψε και τι προσ- ου (στην προκειμένη περίπτωση Ως εκ τούτου η ανάδειξη της
δοκάτε απ’ αυτήν; η ανάδειξη των μανιταριών) να Διαθρεπτικής αξίας των μανιταριών και
Η πρώτη επαφή πραγματοποιήθηκε «περνάει» μέσα από τη δημιουρ- η Έρευνα και η Ανάπτυξη Λειτουργικών
στα πλαίσια επίσκεψης του Εταιρικού γία αντίστοιχων προϊόντων; Τροφίμων που τα περιέχουν, συνιστά
Σχήματος του Προγράμματος Erasmus Αν ο ορισμός ενός Μουσείου βιωματική εκπαιδευτική παρέμβαση
+ KA2, με τίτλο e-FOOD Science στο αποτυπώνεται στην ικανότητά του και αγωγή Υγείας, προβάλλοντας με
οποίο είμαι Επιστημονικά Υπεύθυνη. να συντηρεί, ερευνά, συνδυάζει τον βέλτιστο τρόπο τους στόχους του
Η ιδέα της Συνεργασίας προέκυψε και εκθέτει, με σκοπό τη μελέτη Μουσείου.
κατά την επίσκεψη στο χώρο και την Εκπαίδευση, αλλά και την 3. Έχει αναδειχθεί κατά τη γνώμη
της Έκθεσης των παραγόμενων βελτιστοποίηση της σχέσης του σας όσο θα έπρεπε η διατροφική
Τροφίμων. Γευόμενη κάποια εξ ανθρώπου και του περιβάλλοντός του, αξία των μανιταριών στη χώρα
αυτών και εκτιμώντας τα ποιοτικά τότε σίγουρα το Μουσείο Φυσικής μας;
τους χαρακτηριστικά, όπως αυτά Ιστορίας Μετεώρων και Μουσείο
Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της
αποτυπώνονταν στα περιγράμματα Μανιταριών πετυχαίνει το στόχο του.
Διαθρεπτικής τους Αξίας μέχρι
θρεπτικών χαρακτηριστικών τους Και θα γίνω λίγο πιο σαφής. Η πρόσφατα παρέμεναν άγνωστα
(Νutrient profiles), παρακινήθηκα καταγραφή και η ανάδειξη του στο ευρύ κοινό. Ως εκ τούτου, η
να σχολιάσω ποια εξ αυτών ρόλου της υγιεινής διατροφής και έλλειψη επικαιροποιημένης γνώσης
νομιμοποιούνταν να φέρουν της σημασίας που έχει η κατάλληλη για την Διαθρεπτική τους αξία και
ισχυρισμούς με βάση την διατροφική εκπαίδευση στην αγωγή Υγείας η προκατάληψη για την τοξικότητα
τους σύσταση. των νέων, ασκεί επίπτωση στην κάποιων ειδών, οδήγησαν σε μείωση
του ενδιαφέροντος για τη γνώση, τη
βρώση αλλά και τη συγκίνηση που
προσφέρει η εμπειρία της αναζήτησης
και συλλογής τους.
Η μανιταρογνωσία και η αναγνώριση
της Διαθρεπτικής αξίας των
εδώδιμων ειδών, αλλά και το φάσμα
των βιολογικών δράσεων των
μανιταριών που συγκαταλέγονται στα
φαρμακευτικά, καθίσταται υψίστης
σημασίας, ειδικά μετά τις πρόσφατες
ερευνητικές αποδείξεις για την υπεροχή
των ποιοτικών χαρακτηριστικών των
μανιταριών της Ελλάδας, σε σχέση των βιταμινών Α, Ε, C που περιέχουν, Κάλιο, Φώσφορο, Χαλκό, Ψευδάργυρο,
με τα αντίστοιχα είδη στην υπόλοιπη αποτελούν ισχυρά παραδείγματα Σελήνιο, Φυλλικό οξύ, Φυτικές ίνες και
Ευρώπη. αντιοξειδωτικών στη διατροφή μας βιταμίνες του συμπλέγματος Β.
4. Ποια είναι τα στοιχεία εκείνα ενισχύοντας τη φυσική άμυνα του Η χαμηλή θερμιδική τους απόδοση,
που αναδεικνύουν τα μανιτάρια οργανισμού απέναντι στις οξειδωτικές αλλά και η υψηλή περιεκτικότητά
ως προϊόντα με υψηλή βιολογική ρίζες. τους σε πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής
αξία; Πρόσθετα η αυξημένη περιεκτικότητά αξίας, τα καθιστά ιδανικά για
Πρόσφατες έρευνες αποκαλύπτουν τους σε β-γλυκάνες -εφόσον προσλαμ- χορτοφάγους. Ενώ είναι ιδιαίτερα 17
τους μηχανισμούς δράσης, μέσω των βάνονται καθημερινά στο πλαίσιο μιας προσφιλή σε άτομα που βρίσκονται
οποίων τα συστατικά των μανιταριών υγιεινής διατροφής-συμβάλλει στη σε δίαιτα χαμηλή σε αλάτι και λιπαρά.
διαθέτουν Ισχυρισμούς Υγείας. διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων Προάγουν το αίσθημα της πλήρωσης,
Συγκεκριμένα, η αντικαρκινική τους χοληστερόλης στο αίμα, αλλά και στη καθώς αποτελούν πηγές φυτικών
δράση αποδίδεται στην πληθώρα των μείωση της αύξησης των επιπέδων της ινών, διαδραματίζοντας σημαντικό
αντιοξειδωτικών ουσιών που περιέχουν, γλυκόζης μετα-γευματικά. ρόλο στη διαχείριση βάρους.
και ιδιαίτερα του Σελήνιου, του οποίου η Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Λαμβάνοντας υπόψη την υψηλή
δράση ως δεσμευτή ελευθέρων ριζών Β καθώς και Βιταμίνη D που διαθρεπτική τους αξία συστήνεται η
όσο και η αντιφλεγμονώδης δράση περιέχουν έχουν επίσης ιατρικούς συχνή πρόσληψή τους στα πλαίσια
του, εμπλέκονται στους μηχανισμούς ισχυρισμούς. Συγκεκριμένα η βιταμίνη μιας ισορροπημένης διατροφής αλλά
αναστολής της καρκινογένεσης. D συμβάλλει στην απορρόφηση του και σε προγράμματα ελέγχου του
Η βιταμίνη D, που περιέχουν σε υψηλή Ασβεστίου και του Φωσφόρου, στην βάρους.
ποσότητα τα μανιτάρια, αποδεικνύεται φυσιολογική λειτουργία των μυών
6. Ποια είναι η γνώμη σας για τα
ότι αναστέλλει την ανάπτυξη των και του ανοσοποιητικού συστήματος.
προϊόντα μανιταριών του μουσεί-
καρκινικών κυττάρων, συμβάλλοντας Οι βιταμίνες του συμπλέγματος
ου;
στην ρύθμιση του κύκλου κυτταρικής Β συμβάλλουν στην φυσιολογική
κατάσταση των ερυθρών και την Πολλά από τα προϊόντα Μανιταριών
ανάπτυξης. Το Φυλλικό οξύ, που του Μουσείου αναπτύχθηκαν με
περιέχουν τα μανιτάρια, παίζει φυσιολογική λειτουργία του Νευρικού
Συστήματος. ορθολογιστικό σχεδιασμό ώστε
σημαντικό ρόλο στη σύνθεση και χωρίς έκπτωση στον οργανοληπτικό
επιδιόρθωση του DNA, εμποδίζοντας Το Χρώμιο που περιέχουν συμβάλλει
χαρακτήρα να αυξηθεί η διαθρεπτική
έτσι το σχηματισμό των καρκινικών στον μεταβολισμό μακροθρεπτικών
αξία αυτών.
κυττάρων. συστατικών και την διατήρηση φυσιο-
λογικών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Η μοναδική γεύση κάποιων εξ αυτών,
Η υψηλή περιεκτικότητα των μανιτα- όπως και η διατροφική τους αξία,
ριών σε βιταμίνη C, Φυτικές ίνες, Το υψηλό ποσοστό πρωτεϊνών που
διασφαλίζεται από την επιλεκτική
Κάλιο και Βιταμίνες, συμβάλλει στην περιέχουν συμβάλλει στη διατήρηση,
αξιοποίηση πρώτων υλών αλλά και την
καρδιαγγειακή υγεία. Η κατανάλωση ανάπτυξη και επανόρθωση των ιστών,
τήρηση παραδοσιακών συνταγών σε
μανιταριών, τα οποία έχουν υψηλή αλλά και σειράς λειτουργιών του
παραγωγή μικρής κλίμακας.
περιεκτικότητα σε Κάλιο και χαμηλή ανθρώπινου οργανισμού.
περιεκτικότητα σε Νάτριο, μειώνει τον Στα πλαίσια αυτά θα αναπτυχθεί μια
5. Με βάση αυτά που μας είπα-
κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης δέσμη Νέων Τροφίμων με αξιοποίηση
τε, ποια θέση πρέπει να έχουν τα
συμβάλλοντας στο μειωμένο κίνδυνο διαφορετικών ειδών μανιταριών, που
μανιτάρια στο διατροφικό μας
εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. συγκαταλέγονται στα Φαρμακευτικά,
μοντέλο;
Ένα μεσαίο σε μέγεθος μανιτάρι, αλλά και μια σειρά προϊόντων
Τα μανιτάρια αποτελούν μια εξαιρετικά χαμηλού Γλυκαιμικού Δείκτη, η οποία
περιέχει μεγαλύτερη ποσότητα καλίου θρεπτική τροφή με χαμηλή θερμιδική
από ό,τι μία μπανάνα, ή ένα ποτήρι χυμό θα περιλαμβάνει Ζυμαρικά Ολικής
απόδοση 32 θερμίδες/100 γρ. Τα 2/3 Άλεσης με Μανιτάρια και υψηλής
πορτοκαλιού. Επίσης, περιέχουν χαλκό, περίπου των θερμίδων προέρχονται
ο οποίος συμμετέχει σαν ασπίδα για βιο-λειτουργικότητας καρπούς,
από υδατάνθρακες και σχεδόν το αλλά και Γλυκά κουταλιού όπως και
πολλές λειτουργίες του καρδιακού υπόλοιπο από πρωτεΐνη. Περιέχουν
μυός. απαράμιλλης γεύσης Σοκολάτες, με
ελάχιστη ποσότητα λιπαρών (λιγότερο προσθήκη διαφόρων ειδών μανιταριών
Η κατανάλωσή του Σελήνιου, αλλά και από το 3% της συνολικής ενέργειας), και υποκατάστατων ζάχαρης.
Σούπες και Μίγματα μανιταριών
Η σειρά αυτή αποτελείται από επτά προϊόντα. Πρόκειται για μίγματα, στα περισσό-
τερα των οποίων, κυριαρχεί το Βασιλομανίταρο (Βωλίτης). Εδώ οι παραδοσιακές Το υψηλό ποσοστό πρω-
συνταγές συναντούν τις σύγχρονες γαστρονομικές αναζητήσεις, και το γευστικό τεϊνών που περιέχουν
αποτέλεσμα είναι καταπληκτικό.
συμβάλλει στη διατήρη-
Η αυξημένη ποσότητα μανιταριών στα τελικά προϊόντα, τα καθιστούν μοναδικά
και με υψηλή βιολογική αξία. ση, ανάπτυξη και επανόρ-
θωση των ιστών, αλλά
και σειράς λειτουργιών
του ανθρώπινου οργανι-
σμού, ενώ η υψηλή βιολο-
γική τους αξία τα καθιστά
ιδανικά για χορτοφάγους.
Είναι ιδιαίτερα προσφιλή
18 σε άτομα που βρίσκονται
σε δίαιτα, χαμηλή σε αλά-
τι και λιπαρά.

Πούδρες μανιταριών
Μια άλλη εκδοχή της χρήσης των μανιταριών στην κουζίνα, αποτελεί η σκόνη τους.
Το κάθε μανιτάρι «τρίβεται» με τρόπο που τόσο η γεύση όσο και τα διατροφικά Πρόσληψη 150-350mg
του χαρακτηριστικά παραμένουν αναλλοίωτα.
Αναφερόμαστε σε τέσσερα προϊόντα, τα οποία εκτός του ότι προσδίδουν έντονη πούδρας Γανοδέρματος
γεύση και άρωμα σε κάθε φαγητό, τα τρία εξ αυτών (Γανόδερμα, Κοπρίνος και
Λεντινούλα) κατατάσσονται στην κατηγορία των φαρμακευτικών μανιταριών, αφού
ημερησίως βοηθά:
διαθέτουν εξαιρετικές ιδιότητες. Στην μείωση των επιπέ-
δων της χοληστερόλης,
EFSAID:4406
Στην τόνωση του οργανι-
σμού, EFSAID:4407
Στην ενίσχυση του ανο-
σοποιητικού συστήμα-
τος,EFSAID:4112.
Γλυκά με μανιτάρι
Στην κατηγορία αυτή υπάρχουν τέσσερα Η ύπαρξη Χαλκού στα
προϊόντα. Ένα γλυκό κουταλιού με το
μανιτάρια συμβάλλει
άγριο μανιτάρι Κανθαρίσκος, που απο-
στην υγεία και τη σφρι-
τελεί παγκόσμια Ελληνική πρωτοτυπία,
γηλότατα του δέρματος,
καθώς και τρία είδη σοκολάτας με Γα-
νόδερμα και τρούφα.
ενώ αποτελούν την πιο
γνωστή πηγή, μετά το
Και τα τέσσερα αυτά προϊόντα, αποτε-
μουρουνέλαιο, βιταμίνης
λούν μια άλλη προσέγγιση της χρήσης
των μανιταριών στις διατροφικές μας συ-
D σε βρώσιμη μορφή.
νήθειες.

Λικέρ μανιτάρι 19
Μια κατηγορία από
μόνο του. Ένα ξεχωρι-
στό προϊόν, που προ-
έρχεται από ένα ξε-
χωριστό μανιτάρι: τον
Κανθαρίσκο. Μοιάζει
στη γεύση με το βερί-
κοκο και είναι ικανό να
μας ταξιδέψει στα στέ-
κια των νεράιδων και
των ξωτικών.

Νέα Προϊόντα
Στον προγραμματισμό του Μουσείο βρίσκονται ήδη αρκετά νέα προϊόντα. Εξάλλου
οι δυνατότητες εξαιρετικών συνδυασμών που παρέχουν τα μανιτάρια οδηγούν,
Τα μανιτάρια διαθέτουν
συνεχώς στη δημιουργία νέων.

Ήδη έχουν κυκλοφορήσει με την υπογραφή του Μουσείου δύο νέα προϊόντα: Το αντιϊκές, αντιβακτηρια-
Λιγκουίνι με Μαύρη Τρούφα και τα Μανιταράκια με Βωλίτη. Και τα δύο προϊόντα
κές και αντικαρκινικές
ξεχωρίζουν για την ποιότητα και τη γεύση τους, ενώ ειδικά τα Μανιταράκια,
ζυμαρικά με το σχήμα μανιταριού, έχουν ήδη ξετρελάνει μικρούς και μεγάλους. ιδιότητες, ενώ λόγω του

χαμηλού θερμιδικού τους

προφίλ είναι πολύ καλή

τροφή για να ελέγξουμε

το βάρος μας.
Προϊόντα Τρούφας
Το μοναδικό υπόγειο και πανάκριβο μανιτάρι, μετατρέ-
πεται σε προϊόν και δίνει άλλη γευστική διάσταση στην
κουζίνα μας. Μια ελάχιστη ποσότητα απ’ αυτό, αρκεί για
να μετατρέψει κάθε φαγητό σε έδεσμα υψηλής αξίας. Η
σειρά περιλαμβάνει πέντε προϊόντα, μεταξύ των οποίων
και Λιγκουίνι με Τρούφα, που κατατάσσεται επίσης στην
κατηγορία των ζυμαρικών.

20

Η Τρούφα περιέχει άριστης ποιότητας πρωτεΐνες και αμινοξέα,
ιχνοστοιχεία και φυτικές ίνες, ενώ της αποδίδονται θεραπευ-
τικές δράσεις κατά μυϊκών και αρθριτικών πόνων, καθώς και
αφροδισιακές ιδιότητες.
Το μανιτάρι
και το πάντα
Η σελίδα της
φυτεύουν… WWF Ελλάς
αρωματικά 21

φυτά.
Στο μπαλκόνι, τον κήπο, τις γλάστρες κοντά στο παράθυρο, οι μαθητές καλούνται να μυρίσουν αρωματικά φυτά και να
παντού μπορείτε να φυτέψετε αρωματικά φυτά και να τα τα ονοματίσουν. Εναλλακτικά βάζετε τα αρωματικά φυτά
χαρείτε μικροί και μεγάλοι. Θυμάρι, δεντρολίβανο, λεβάντα, σε αδιαφανή κουτιά με άνοιγμα ικανό για να αναδύεται η
φασκόμηλο, λουίζα, ρίγανη, ένα σωρό αρώματα και χρώματα μυρωδιά.
στο περβάζι του παραθύρου σας ή στο μπαλκόνι σας. Σειρά έχει ένα ταξίδι στην παραδοσιακή Ελλάδα. Ποιες
Δείτε τις συμβουλές για να σας πετύχουν τα φυτέματα χρήσεις είχαν τα αρωματικά φυτά στην παραδοσιακή
εδώ: http://kalyterizoi.gr/sites/kalyterizoi.gr/files/upload/ φαρμακευτική και στη μαγειρική; Χίλιες και μία! Στο Ζαγόρι,
aromatika_fyta_0.pdf διάσημοι ήταν οι «Βικογιατροί» που ήξεραν να φτιάχνουν
Και αν δεν είστε σίγουροι πότε σπέρνουμε τι, ρίξτε μια ματιά φάρμακα από τα αρωματικά φυτά που φύτρωναν στο
εδώ, κάποια από τα αρωματικά φυτά είναι στη λίστα: http:// Φαράγγι του Βίκου. Και παντού στην Ελλάδα κάποια γυναίκα
kalyterizoi.gr/sites/kalyterizoi.gr/files/upload/spora.pdf ή άνδρας του χωριού είχε ένα αποθηκάκι γεμάτο βάζα και
βαζάκια με αλοιφές και έλαια από αρωματικά φυτά. Σήμερα
Αν θέλετε να «χρησιμοποιήσετε» τα φυτά και ως
βρίσκει κανείς τις ασφαλείς χρήσεις τους εύκολα σε έναν
εντομοαποθητικά προτιμήστε αυτά με έντονο άρωμα όπως
οδηγό χρήσης των φυτών αυτών για να αντιμετωπίσει ήπιες
είναι η αρμπαρόρριζα, το δεντρολίβανο, ο δυόσμος, η μέντα.
ασθένειες.
Τοποθετημένα ή φυτεμένα κοντά στο χώρο που καθόμαστε,
απωθούν τα κουνούπια που δεν συμπαθούν καθόλου τη Το καλύτερο όμως είναι η εμπειρία που θα έχετε αποκτήσει
μυρωδιά τους. από την επαφή σας με το χώμα, τον σπόρο και τη διαδικασία
μεγαλώματος του φυτού σας!
Και στη συνέχεια πλαισιώστε την εμπειρία αυτή με ένα
πανηγύρι αισθήσεων! Κηπουροί στο σπίτι και το σχολείο λοιπόν!

Στο σχολείο οι μαθητές μπορούν να εξασκήσουν τα αγγλικά
τους ακούγοντας το τραγούδι των Simon και Garfanker
“Scarborough fair”. Ποια φυτά είναι τα “parsley, sage,
rosemary, and thyme” που αναφέρονται στον δεύτερο στίχο;
Μπορουν να απολαύσουν τους στίχους του πασίγνωστου
τραγουδιού «Ο εφιάλτης της Περσεφόνης», όπου το φλισκούνι
και η άγρια μέντα περιγράφουν μια Ελευσίνα άλλης εποχής.
Σειρά έχει η γεύση. Φτιάχνουμε σαλάτες και τις πασπαλίζουμε
με τη ρίγανη. Φτιάχνουμε ένα ζεστό φασκόμηλο ή μία λουίζα.
Κι ούτε θα αφήσουμε την όσφρηση παραπονεμένη. Θα
παίξουμε το παιχνίδι «μύρισε και μάντεψε». Με κλειστά μάτια
Η σελίδα της
ANIMA - Κώδικας
Σύλλογος
Προστασίας Δεοντολογίας
και Περίθαλψης
Άγριας Ζωής
Κέντρων
22 Περίθαλψης
και Επανένταξης
Άγριας Ζωής
Το κέντρο περίθαλψης και επανένταξης οφείλει να τοπο-
θετεί την καλλίτερη δυνατή φροντίδα των ζώων πάνω από
το προσωπικό όφελος.
Το
κέ ν τ ρ ο Το κέντρο περίθαλψης και επανένταξης οφείλει να προ-
περίθαλψης και σπαθεί να παρέχει επαγγελματική φροντίδα με ευαισθησία
επανένταξης άγριας σε κάθε φάση της περίθαλψης και επανένταξης των άγριων
ζωής οφείλει να προ- ζώων, δείχνοντας σεβασμό στην άγρια φύση και διατηρώντας
σπαθεί να επιτύχει την αξιοπρέπεια του κάθε ζώου στη ζωή και το θάνατο. Τα
υψηλά επίπεδα φρο- απελευθερώσιμα ζώα πρέπει να κρατούνται σε συνθήκες
ντίδας των ζώων μέσω που αρμόζουν στην άγρια ζωή και να απελευθερώνονται
της γνώσης και της κα- τη συντομότερη κατάλληλη στιγμή. Τα μη απελευθερώσιμα
τανόησης του τομέα. ζώα που δεν είναι σε θέση να εκπαιδευτούν, να δοθούν
Απαιτούνται διαρκείς για υιοθεσία ή να αναπαραχθούν σε αιχμαλωσία έχουν το
προσπάθειες για ενη- δικαίωμα στην ευθανασία.
μέρωση πάνω στις τελευταίες πληροφορίες, μεθόδους και Το κέντρο περίθαλψης και επανένταξης οφείλει να ενθαρ-
κανονισμούς της αποκατάστασης και επανένταξης. ρύνει την υποστήριξη της κοινότητας και τη δραστηριοποίησή
Το κέντρο περίθαλψης και επανένταξης οφείλει να είναι της μέσα από την εκπαίδευση εθελοντών και τη δημόσια
υπεύθυνο, ευσυνείδητο και αφοσιωμένο καθώς και να εργά- ενημέρωση. Ο κοινός στόχος πρέπει να είναι η προώθηση
ζεται διαρκώς για τη βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας του υπεύθυνου ενδιαφέροντος για τα έμβια όντα και το καλό
που παρέχεται στα περιθαλπόμενα και υπό επανένταξη ζώα. του περιβάλλοντος.

Το κέντρο περίθαλψης και αποκατάστασης πρέπει να Το κέντρο περίθαλψης και επανένταξης πρέπει να εργά-
υπακούει στους τοπικούς και τους κρατικούς νόμους που ζεται έχοντας ως βάση ορθές οικολογικές αρχές, περιλαμ-
αφορούν την άγρια ζωή, την περίθαλψη και αποκατάστασή βάνοντας την κατάλληλη δεοντολογία προστασίας και μια
της και τις όποιες σχετικές με αυτήν δραστηριότητες. στάση ευθύνης και εποπτείας.

Το κέντρο περίθαλψης και αποκατάστασης οφείλει να Το κέντρο περίθαλψης και επανένταξης οφείλει να εκτελεί
εξασφαλίσει ασφαλείς πρακτικές και συνθήκες εργασίας, όλες τις εργασίες και τις δραστηριότητές του με επαγγελ-
τηρώντας κάθε φορά τους ισχύοντες κανόνες υγιεινής και ματισμό, ειλικρίνεια, ακεραιότητα, συμπόνια και αφοσίωση,
ασφάλειας. έχοντας πάντα υπ’όψιν ότι η συ-
μπεριφορά ενός και μόνο ατόμου
Το κέντρο περίθαλψης και επανένταξης οφείλει να ανα- φέρει συνέπειες για ολόκληρο τον
γνωρίζει τυχόν περιορισμούς και να έχει τη συνδρομή κτη- χώρο της περίθαλψης και επανέ-
νιάτρου ή άλλου εκπαιδευμένου επαγγελματία όποτε αυτή νταξης της άγριας ζωής.
κρίνεται αναγκαία.
Το κείμενο καθώς και η φωτογρα-
Το κέντρο περίθαλψης και επανένταξης οφείλει να σέβεται φία προέρχονται από τη σελίδα της
τα άλλα κέντρα και άτομα που ανήκουν σε σχετικούς με το Anima-Σύλλογος Προστασίας και
αντικείμενο τομείς και να μοιράζεται τεχνικές και γνώσεις Περίθαλψης Άγριας Ζωής.
στο πνεύμα της συνεργασίας για το καλό των ζώων.
Εγκαίνια σταθμού Η σελίδα της
Δράσης
για την
πρώτων βοηθειών Άγρια Ζωή
Καραπαύλου αντίστοιχα, ο Πρόεδρος του Φορέα Διαχεί- 23
ρισης του Εθνικού Πάρκου Δέλτα Αξιού Θεμ. Κουιμτζής,
εκπρόσωποι των Δασαρχείων Θεσσαλονίκης και Βεροίας,
του Τμήματος Περιβαλλοντικών Δράσεων του Δήμου Θεσ-
σαλονίκης, του ΕΚΠΑΖ, της Ορνιθολογικής Εταιρείας, της
Καλλιστώ, της Οικολογικής Κίνησης Θεσσαλονίκης, του
Φορέα Διαχείρισης Αξιού, του Φορέα Διαχείρισης Κορώνει-
ας – Βόλβης και
του Φορέα Δια-
χείρισης Λίμνης
Κερκίνης.
Τη Δευτέρα 6 Φεβρουαρίου 2017 πραγματοποιήθηκαν τα
εγκαίνια του Σταθμού Πρώτων βοηθειών για τα άγρια ζώα Η εκδήλωση ολο-
στη Σίνδο Θεσσαλονίκης. Μία ιδιαίτερη ημέρα για εμάς κληρώθηκε με
στη Δράση για την Άγρια Ζωή. Ένας ακόμα σταθμός στην την επανένταξη
πορεία μας όλα αυτά τα χρόνια και στην προσπάθεια για την στη φύση πέντε
προστασία και διατήρηση της άγριας ζωής του τόπου μας. αρπακτικών που-
λιών. Ευχαριστού-
Τα εγκαίνια τελέστηκαν από το Δήμαρχο Δέλτα κ. Ευθύμιο
με όλους όσους
Φωτόπουλο και τον Αναπληρωτή Υπουργό Περιβάλλοντος και
μας τίμησαν με την
Ενέργειας κ. Σωκράτη Φάμελλο. Παρόντες, μεταξύ άλλων, ο
παρουσία τους.

βουλευτής Γ. Αρβανιτίδης, ο εκπρόσωπος του Διοικητή του Γ’
Σ.Σ. Γενικός Αρχικτηνίατρος Κ. Τερψίδης, ο Αντιπεριφερειάρ- Δράσε μαζί μας!
χης Κ. Γιουτίκας, ο Δήμαρχος Αλεξάνδρειας Π. Γκυρίνης, οι www.drasi-agriazoi.gr
Αντιδήμαρχοι Ευ. Βαμβάκος και Β. Παπαγεωργίου, ο Δημοτι-
https://www.facebook.com/drasiagriazoi
κός Σύμβουλος Γ. Ρήγας, ο πρώην Δήμαρχος Χαλάστρας Γρ.
mail@drasi-agriazoi.gr
Ουζούνης, οι Πρόεδροι των Δημοτικών Κοινοτήτων Σίνδου,
Χαλάστρας, Ν. Μαγνησίας Δ. Γκαμανής, Απ. Κανάκας και Σ. Διεύθυνση: 9ο χλμ Θεσσαλονίκης – Αθήνας
τηλέφωνο 6979914852
Η σελίδα της
Ελληνικής Ασφαλής τροφή
Ορνιθολογικής
Εταιρείας για την επιβίωση
του Ασπροπάρη
24
αρπακτικών πουλιών το 2003 αλλά για αρκετά χρόνια
ήταν ανενεργή. Στο πλαίσιο του Προγράμματος
τέθηκε σε επαναλειτουργία από την Ελληνική
Ορνιθολογική Εταιρεία με τη βοήθεια του
Δασαρχείου Καλαμπάκας και εφοδιάζεται
ανελλιπώς από την Άνοιξη του 2013.
Κάθε εβδομάδα, περίπου 50 κιλά
ασφαλούς τροφής εναποτίθενται από τους
τοπικούς συνεργάτες του Προγράμματος. Οι
Ασπροπάρηδες ξεκίνησαν να την επισκέπτονται σποραδικά
από την πρώτη κιόλας στιγμή της λειτουργίας της, πλέον όμως
και τα τρία εναπομείναντα άτομα του είδους στην περιοχή την
Η παροχή συμπληρωματικής τροφής σε σταθμούς σίτισης
επισκέπτονται συστηματικά είτε για να τραφούν, είτε για την
(ταΐστρες) θεωρείται ως μια σημαντική διαχειριστική δράση
κοινωνικοποίησή τους ή ακόμα και για να μαζέψουν μαλλί,
για τη διατήρηση των πτωματοφάγων πουλιών.
ώστε να μονώσουν τη φωλιά τους. Η παρακολούθηση της
Η δράση αυτή στοχεύει κυρίως στην αύξηση της διαθεσιμότητας δραστηριότητας των πουλιών στον χώρο γίνεται όχι μόνο
τροφής, με σκοπό την επιβίωση αλλά και την αύξηση της με απευθείας παρατήρηση αλλά και με κάμερες αυτόματης
αναπαραγωγικής επιτυχίας των πουλιών. Επίσης, η παροχή ενεργοποίησης που έχουν τοποθετηθεί, απαθανατίζοντας
ασφαλούς τροφής μπορεί να μειώσει την πιθανότητα τα εντυπωσιακά στιγμιότυπα από τη ζωή των Ασπροπάρηδων. Εκτός
πουλιά να τραφούν με κάποιο δηλητηριασμένο δόλωμα. Θα από την αξία του στη διατήρηση του είδους, ο σταθμός σίτισης
πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχουν διάφοροι τύποι σταθμών προσφέρει μια πολύ καλή ευκαιρία για την ευαισθητοποίηση
σίτισης ανάλογα με τον διαχειριστικό στόχο, είτε για την των επισκεπτών, αφού σχεδόν όποια στιγμή κι αν περάσει
άμεση υποστήριξη των εναπομεινάντων πουλιών, είτε για την κάποιος από το παρατηρητήριο και αφιερώσει λίγα λεπτά θα
προσέλκυση νεαρών ατόμων με σκοπό την εδραίωσή τους δει κάποιον Ασπροπάρη είτε να κάθεται, είτε να πετάει πάνω
στη περιοχή και την ανάκαμψη του πληθυσμού. Λόγω της από την ταΐστρα.
κρίσιμης κατάστασης του είδους στην Ελλάδα, η λειτουργία
Στην Ήπειρο δυστυχώς το είδος έχει εκλείψει και δεν
σταθμών σίτισης θεωρήθηκε απαραίτητη και ήταν μια από τις
φωλιάζει πλέον στη περιοχή. Όμως στην γειτονική Αλβανία ο
βασικές δράσεις του Προγράμματος LIFE+ «Η Επιστροφή του
πληθυσμός είναι ακόμα σταθερός και συχνά παρατηρούνται
Ασπροπάρη».
πουλιά κοντά στα σύνορα. Γι’ αυτό λοιπόν στη περιοχή της
Στην περιοχή των Μετεώρων είχε κατασκευαστεί μια ταΐστρα Κόνιτσας, όπου καθημερινά επισκέπτονται για να τραφούν
δύο πουλιά που φωλιάζουν στην Αλβανία, κατασκευάστηκαν
δύο μικροί σταθμοί συμπληρωματικής σίτισης. Οι σταθμοί
αυτοί εγκαταστάθηκαν με τη βοήθεια του Δήμου Κόνιτσας
και του Περιβαλλοντικού Πάρκου Μπουραζάνι. Εντυπωσιακή
ήταν η στήριξη των ντόπιων κατοίκων σε αυτό το εγχείρημα οι
οποίοι από την πρώτη στιγμή προσφέρθηκαν να βοηθήσουν
στη λειτουργία αυτών των σταθμών. Εκτός από τη στήριξη των
τελευταίων Ασπροπάρηδων, κύριος σκοπός αυτής της δράσης
είναι αυτές οι ταΐστρες να προσελκύσουν μοναχικά άτομα,
ελπίζοντας ότι ο Ασπροπάρης (ή το Κουκάλογο όπως είναι
η τοπική του ονομασία) θα επιστρέψει και θα φωλιάσει ξανά
στην περιοχή.
Περισσότερα στο www.LifeNeophron.eu
Η σελίδα της
Καλλιστώ -
Περιβαλλοντική
οργάνωση για την
άγρια ζωή
και τη φύση

25

Κινήματα και Περιβάλλον
Η Καλλιστώ διοργάνωσε για τρίτη συνε- τις δικές της ευθύνες, εφαρμόζοντας τη
χόμενη χρονιά την εκδήλωση με θέμα: νομιμότητα, αλλά και την κοινή λογική:
«Κινήματα και Περιβάλλον: το κίνημα Να σταματήσουν αμέσως όλες οι δρα-
για το Νερό και το κίνημα ενάντια στο στηριότητες της «Ελληνικός Χρυσός»,
Χρυσό». που αποδεδειγμένα βλάπτουν το φυσικό
Εκφράζουμε τη συμπαράστασή μας περιβάλλον και θέτουν σε κίνδυνο τη
στους 21 κατοίκους της Χαλκιδικής, δημόσια υγεία.
που τη Δευτέρα 13 Μαρτίου δικάζονται Τονίζουμε επίσης ότι συνεχίζουμε να εί-
ως μέλη «εγκληματικής οργάνωσης», μαστε μαζί με όλα τα μέλη, τους υποστη-
επειδή υπερασπίστηκαν τα δάση, τα ρικτές και τους φίλους μας στο πλευρό
νερά, την τοπική οικονομία, το δημόσιο όσων αγωνίζονται για να παραμείνει η
συμφέρον, το δικαίωμά τους στη ζωή. ΕΥΑΘ, αλλά και γενικότερα η πρόσβαση
Θυμίζουμε ότι σύμφωνα με το άρθρο στο νερό, ένα κοινωνικό αγαθό, όπως
24 του ισχύοντος Ελληνικού Συντάγ- ακριβώς ήμασταν κατά τον αγώνα για
ματος «η προστασία του φυσικού και την διοργάνωση του τοπικού δημοψηφί-
πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί σματος για την ΕΥΑΘ.
υποχρέωση του κράτους και δικαίωμα
του καθενός».
Ζητάμε από την πολιτεία να αναλάβει
Η σελίδα του
Φορέα
Διαχείρισης
Δάσους
Δαδιάς-
Λευκίμης-
Σουφλίου

26

Ολοκληρώθηκε για φέτος η δράση της τοποθέτησης πο- • των μετακινήσεων, της διασποράς και της περιοχής εν-
μπών και δακτυλίωσης ατόμων Μαυρόγυπα που υλοποιεί δημίας
ο Φορέας Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Δαδιάς-Λευκί- • της συμπεριφοράς και της ημερήσιας δραστηριότητας,
μης-Σουφλίου σε συνεργασία με την Bulgarian Society for και

• της θνησιμότητας.
the Protection of Birds (BSPB) στα πλαίσια του προγράμ-
ματος LIFE με τίτλο «Conservation of black and griffon Συγχαρητήρια σε όλους που συνέβαλαν σ’ αυτό το δύσκο-
vultures in the cross-border Rhodope mountains». λο αλλά συναρπαστικό έργο συλλήψεων και τοποθέτησης
δορυφορικών πομπών στο μεγαλύτερο πτηνό της Ευρώπης
Σκοπός του προγράμματος είναι η καταγραφή της συμπε-
κι ίσως στο δυσκολότερο στους χειρισμούς είδος!
ριφοράς του πληθυσμού του Μαυρόγυπα και πιο συγκε-
κριμένα η έρευνα:
Επιμέλεια: Βίκυ Πάλλα
Εκπαιδευτικός - Yπεύθυνη έκδοσης Περιοδικού
Βιβλιοπαρουσιάσεις

Το Μουσείο στα πλαίσια της συνεργασίας του με τον εκδοτικό οίκο Λιβάνη, συνεχίζει τις παρουσιάσεις των
βιβλίων του. Σε αυτό το τεύχος σας παρουσιάζουμε «Το κορίτσι στο κάστρο μέσα στο μουσείο», «Τι μπορείς
να κάνεις με ένα πρόβλημα;» και «Το αόρατο αγόρι». Καλή ανάγνωση!

Το κορίτσι στο Τι μπορείς να κα- Το αόρατο
κάστρο μέσα νείς με ένα πρό- αγόρι
στο μουσείο βλημα;

Μια φορά κι έναν Δημιουργοί του Γνωρίστε τον Τομ, το
καιρό ζούσε ένα Διεθνούς Best αόρατο αγόρι.
κορίτσι µέσα σ’ Seller Τι Μπορείς Κανείς ποτέ δεν τον
ένα κάστρο µέσα να Κάνεις με Μια προσέχει, ούτε σκέ-
σ’ ένα µουσείο. Ιδέα; φτεται να τον συμπεριλάβει στην ομάδα
Όταν τα παιδιά επισκέπτονταν το µου- Τι κάνεις με ένα πρόβλημα; Ανησυ- του, σε παιχνίδι ή σε πάρτι γενεθλίων...
σείο, κολλούσαν τα πρόσωπά τους χείς; Το αγνοείς; Θέλεις να τρέξεις μέχρι που ένα νέο παιδί έρχεται στο 27
στη γυάλινη σφαίρα µέσα στην οποία και να του κρυφτείς; Αυτή είναι η σχολείο.
βρισκόταν το κάστρο. ιστορία ενός επίμονου προβλήμα- Μόλις ο Λι, ο καινούριος μαθητής, φτά-
Είχαν ακούσει πως, αν κοιτούσαν προ- τος και του παιδιού που δεν ήταν νει, ο Τομ είναι ο πρώτος που θα τον
σεκτικά, θα έβλεπαν µέσα ένα µικρο- σίγουρο τι να κάνει με αυτό. κάνει να αισθανθεί καλοδεχούμενος.
σκοπικό κορίτσι. Όσο απέφευγε το πρόβλημα, τόσο Όταν ο Τομ και ο Λι συνεργάζονται σε
Εσύ µπορείς να το δεις; εκείνο μεγάλωνε. μια δραστηριότητα, ο Τομ βρίσκει τρόπο
Ένα πρωτότυπο και πανέµορφο ονειρικό Όμως, όταν το παιδί τελικά βρήκε να ξεχωρίσει.
παραµύθι που θα σας µείνει αξέχαστο. το κουράγιο να το αντιμετωπίσει, το Μια ευαίσθητη ιστορία που μας δεί-
πρόβλημα μετατράπηκε σε κάτι δι- χνει πώς μικρές πράξεις καλοσύνης
Η Nicoletta Ceccoli έχει εικονο- αφορετικό από ό,τι περίμενε. μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά
γραφήσει πολλά βραβευµένα παιδικά Μια ιστορία για να σας εμπνεύσει να να ενταχθούν και να διακριθούν σε
βιβλία που έχουν κυκλοφορήσει παγκο- κοιτάξετε βαθύτερα ένα πρόβλημα μια ομάδα. Κάθε γονιός, δάσκαλος
σµίως. Το 2006 τιµήθηκε µε το Ασηµέ- και να ανακαλύψετε γιατί βρίσκεται ή σύμβουλος που αναζητά εργαλεία
νιο Μετάλλιο από τον φορέα «Society εκεί. που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των
of Illustrators in New York» και το 2001 Γιατί τα προβλήματα μας προκαλούν, «αθόρυβων» παιδιών θα βρει εδώ έναν
της αποδόθηκε το βραβείο Andersen, μας διαμορφώνουν, μας ωθούν, μας πολύτιμο οδηγό.
τιµώντας την ως την καλύτερη εικονο- βοηθούν να μάθουμε πόσο δυνα-
γράφο παιδικών βιβλίων στην Ιταλία. τοί, γενναίοι και ικανοί είμαστε στ’
Έχει εικονογραφήσει, µεταξύ άλλων, τα αλήθεια.
βιβλία An Island in the Sun της Stella Ακόμα κι αν δεν το θέλουμε πά- Η Trudy Ludwig είναι διεθνούς φήμης
Blackstone, Horns and Wrinkles του ντα, μπορούν να μας αλλάξουν με βραβευμένη συγγραφέας που ειδικεύ-
Joseph Helgerson και Η Κλέφτρα των απροσδόκητο τρόπο. εται στη συγγραφή παιδικών βιβλίων τα
?ακρύων της Carol Ann Duffy, το οποίο Λοιπόν, εσύ τι θα κά- οποία βοηθούν τα παιδιά να αντεπεξέλ-
κυκλοφορεί επίσης από τις Εκδόσεις Λι- νεις με το πρόβλημά θουν και να ενταχθούν στο κοινωνικό
βάνη.Γεννήθηκε και ζει στο Σαν Μαρίνο. σου; τους περιβάλλον.
Από εσένα εξαρτάται. Έχει λάβει διθυραμβικές κριτικές από
H Kate Bernheimer έχει γράψει δύο εκπαιδευτικούς, οργανώσεις και γονείς,
µυθιστορήµατα για ενήλικες καθώς Ο Kobi Yamada είναι ο δηµιουρ- σε σχολεία και συνέδρια στις ΗΠΑ για
και την τριλογία The Complete Tales of γός πολλών εµπνευσµένων βιβλίων το πάθος και την αφοσίωσή της στην
Merry Gold. Έχει επίσης επιµεληθεί δύο και ιδεών για δώρο και πρόεδρος αντιμετώπιση της επιθετικότητας με την
συλλογές δοκιµίων για παραµύθια, συµ- της Compendium. Ζει ευτυχισµένος καλλιέργεια της φιλίας.
περιλαµβανοµένου του Mirror, Mirror on µε τον έρωτα της ζωής του και τα Είναι ενεργό μέλος της Διεθνούς
the Wall: Women Writers Explore Their δύο διασκεδαστικά παιδιά τους στη Ένωσης Πρόληψης του Εκφοβισμού
Favorite Fairy Tales. Είναι βοηθός καθη- γη του σολοµού, ένα µέρος που του (International Bullying Prevention
γητή στο πρόγραµµα Master of Fine Arts επιτρέπει να πιστεύει στις ιδέες του. Association).
(MFA) στο Πανεπιστήµιο της Αλαµπάµα Θεωρεί ότι απλώς θα µπορούσε να Συνεργάζεται με κορυφαίους ειδικούς
και επιµελείται το ετήσιο λογοτεχνικό είναι ο πιο τυχερός άνθρωπος στον και οργανώσεις των ΗΠΑ.
περιοδικό Fairy Tale Review.Ζει στην πλανήτη. Ζει με την οικογένειά της στο Πόρτλαντ
Τασκαλούζα µε τον σύζυγο, την κόρη Από τις Εκδόσεις Λιβάνη κυκλοφορεί του Όρεγκον.
τους και τον σκύλο τους, την Πηνελόπη. επίσης το βιβλίο του Τι Μπορείς να
Αυτό είναι το πρώτο της παιδικό βιβλίο. Κάνεις µε µια Ιδέα;.
Γιώργος Ουρανός
Υδρογεωλόγους

Αρθρογραφία

Η χρησιμοποίηση του
ανακυκλωμένου νερού για
άρδεση στα ελληνικά νησιά.
Μια σημαντική οικολογική και
αναπτυξιακή παρέμβαση

28 Οι σημαντικότεροι φυσικοί πόροι των
χωρών της Μεσογείου είναι τα νερά, Έτσι καταλαβαίνουμε την οικολογική βλάβη που μπορεί να συμβεί.
επιφανειακά και υπόγεια, που έχουν Και μάλιστα μη αναστρέψιμη.
μεγάλη συμμετοχή στην εθνική τους Και βέβαια τέτοιες καταστροφές έχουν συμβεί όπως στον Αργολικό
οικονομία.
κάμπο αλλά και σε περιοχές της Κύπρου.
Όμως οι ποσότητες των νερών που
Ωστόσο σήμερα πια στα νησιά μας, χάριν της προστασίας
υπάρχουν στη φύση, επιφανειακές
ή υπόγειες, είναι εξαντλούμενες και άμεσα εξαρτώμενες από του περιβάλλοντος, τα αστικά λύματα μέσω ολοκληρωμένων
τις ετήσιες βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις, που τις τελευταίες αποχετευτικών δικτύων οδηγούνται σε βιολογικούς σταθμούς
δεκαετίες κυρίως λόγω της κλιματικής αλλαγής, στην περιοχή της επεξεργασίας.
Μεσογείου έχουν μειωθεί σημαντικά. Παρουσιάζουν μάλιστα τάση Οι βιολογικές αυτές εγκαταστάσεις με την εφαρμοζόμενη σήμερα
αισθητής μείωσης ακόμη και από χρόνο σε χρόνο. τεχνολογία τριτοβάθμιας επεξεργασίας των λυμάτων, μπορούν
Ερευνητικά ινστιτούτα που παρακολουθούν τα μετεωρολογικά να αποδίδουν τελικό νερό το οποίο είναι διαυγές και με ελάχιστο
φαινόμενα των περιοχών της Μεσογείου, με έμφαση προβάλουν, βιολογικό φορτίο, που το καθιστά αρκετά ικανοποιητικό για
ότι ο κίνδυνος ερημοποίησής τους είναι πλέον πολύ κοντά. άρδευση.
Στα Μεσογειακά νησιά ο κίνδυνος αυτός είναι ακόμη μεγαλύτερος,
εξαιτίας της σημαντικής συνεχόμενης αύξησης τόσο των
Οι ποσότητες του νερού αυτού που ονομάζεται και ανακυκλωμένο,
αρδευόμενων εκτάσεων όσο και των καλοκαιρινών επισκεπτών.
είναι τεράστιες, αν δεχτούμε ότι σύμφωνα με τα διεθνή standards
Αυτό λοιπόν το μεγάλο πρόβλημα της έλλειψης νερού ιδιαίτερα η ποσότητα χρησιμοποιούμενου νερού ανά κάτοικο καθημερινά
την καλοκαιρινή περίοδο, υπάρχει στα νησιά της πατρίδας μας, είναι 250 λίτρα.
καθώς και στην Κύπρο. Εκτιμούμε ότι για την Κρήτη π.χ. η ποσότητα αυτή του παραγόμενου
Σίγουρα κατά πρώτον πρέπει να εξασφαλιστεί επαρκές νερό για ανακυκλωμένου νερού πλησιάζει τα 100.000 κυβικά μέτρα
την ύδρευση. ημερησίως.
Παράλληλα όμως πρέπει να ληφθεί μέριμνα και για την εξεύρεση Η μέθοδος αυτή έχει εφαρμοστεί στην Κύπρο, με πολύ ικανοποιητικά
αρκετών ποσοτήτων νερού για την άρδευση των καλλιεργειών. αποτελέσματα.
Το νερό που χρησιμοποιείται για άρδευση, έχει την ίδια προέλευση
Μπορούμε λοιπόν να φανταστούμε τα συνολικά οφέλη που
με εκείνο της ύδρευσης.
προκύπτουν από την αξιοποίηση του ανακυκλώσιμου νερού.
Προέρχεται κυρίως από πηγές, πηγάδια και γεωτρήσεις, δηλαδή
από τους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες. Ι. Χαμηλό κόστος για τους καλλιεργητές και επομένως ισχυρό
Αυτοί όμως οι υδροφόροι ορίζοντες, έχουν πεπερασμένη κίνητρο για ανάπτυξη της γεωργικής παραγωγής.
δυνατότητα μιας και οι ποσότητες του νερού που υπάρχουν σε ΙΙ. Εξοικονόμηση των πολύτιμων πόρων νερού για ύδρευση , και
αυτούς δεν είναι ανεξάντλητες. ΙΙΙ. Εξάλειψη της πιθανότητας μόλυνσης ή και καταστροφής υπόγειων
Εάν αντληθούν ποσότητες που δεν θα μπορέσουν να υδροφορέων λόγω υπεράντλησης και υπερεκμετάλλευσης.
αναπληρωθούν, υπάρχει άμεσος κίνδυνος μόλυνσης του Από την πρωτοβουλία αυτή θα προκύψουν σημαντικά οφέλη για
υδροφόρου ορίζοντα με νερό από τη θάλασσα, μιας και οι πλείστοι την πλειονότητα των νησιών μας, είτε στο Αιγαίο είτε στο Ιόνιο ,με
υδροφόροι ορίζοντες των νησιών μας βρίσκονται σε γειτνίαση έμφαση, στα μεγαλύτερα όπου συνδυάζεται η γεωργική παραγωγή
με την θάλασσα, και η ταπείνωση της στάθμης του νερού τους,
με την υψηλή τουριστική κίνηση.
επιτρέπει στη διείσδυση του θαλασσινού νερού.
Απαραίτητο λοιπόν είναι τόσο οι τοπικές κοινωνίες των νησιών μας
Για να καταλάβουμε την απειλή της μόλυνσης του γλυκού νερού να συναινέσουν και να απαιτήσουν μια τέτοια πρωτοβουλία, όσο
με θαλασσινό αρκεί να συγκρίνουμε ότι ένα κανονικό νερό για και οι τοπικές αρχές καθώς και η κεντρική Πολιτεία να σχεδιάσουν
ύδρευση έχει περιεκτικότητα σε ιόντα χλωρίου(cl) 50 μονάδες και να υλοποιήσουν τα απαιτούμενα έργα για την σημαντική αυτή
ενώ το θαλασσινό νερό έχει 26.000 μονάδες (cl) . αναπτυξιακή και περιβαλλοντική παρέμβαση.
Στέλιος Βρυλλάκης
Υποψ. Διδάκτορας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ

Αρθρογραφία

Κέντρα Δια Βίου Μάθησης
για το Περιβάλλον και την
Αειφορία
Η σχέση τους με τα Μουσεία
Φυσικής Ιστορίας

Τα Κέντρα Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και η δημιουργία Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης σε 29
την Αειφορία (ή αλλιώς Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκ- περιοχές όπου το φυσικό περιβάλλον δεσπόζει.
παίδευσης, όπως ονομάζονταν μέχρι πρόσφατα) είναι Τοπικές πρωτοβουλίες λοιπόν, αναγνωρίζοντας τον ρόλο
αποκεντρωμένες υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας, τέτοιων δομών στην προστασία της οικολογικής ισορρο-
Έρευνας και Θρησκευμάτων, που υπάγονται στις οικείες πίας, στην ποιότητα ζωής και την βιώσιμη ανάπτυξη και
Περιφερειακές Διευθύνσεις Εκπαίδευσης. στοχεύουν στην ίδρυση ενός ΚΔΒΜΠΑ στην περιοχή
Σκοπό έχουν την υποστήριξη της Περιβαλλοντικής Εκπαί- τους σαν μια αναγκαιότητα η οποία τεκμηριώνεται από
δευσης (ΠΕ) στο εκπαιδευτικό σύστημα και στις τοπικές στοιχεία όπως:
κοινωνίες. Η Παιδαγωγική Ομάδα του κάθε ΚΔΒΜΠΑ 1. Η ποικιλία, η πολυμορφία, η μοναδικότητα του φυ-
αποτελείται από εκπαιδευτικούς και των δύο βαθμίδων σικού περιβάλλοντος της περιοχής η οποία διαθέτει
(Α/θμια και Β/θμια εκπαίδευση). ένα τεράστιο Περιβαλλοντικό Θησαυρό.
Αντικείμενο εργασίας της Παιδαγωγικής Ομάδας του 2. Η έλλειψη τοπικού φορέα σε πρώτο επίπεδο έρευνας,
κάθε ΚΔΒΜΠΑ είναι: μελέτης και ανάδειξης του φυσικού αυτού πλούτου.
• Η ανάδειξη του περιβαλλοντικού πλούτου και των 3. Η αναγκαιότητα προστασίας αυτού του περιβαλ-
χαρακτηριστικών του. λοντικού κεφαλαίου από πυρκαγιές, ρύπανση κ.ά.
• Η εκπαίδευση μαθητών σε θέματα φυσικού ή ανθρω- μέσω της ευαισθητοποίησης των τοπικών κοινωνιών
πογενούς περιβάλλοντος. Σχεδιάζουν και υλοποιούν αφού το φυσικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε
ημερήσια ή πολυήμερα προγράμματα για τμήματα και εξελισσόμαστε είναι καθοριστικής σημασίας για
μαθητών με συνοδούς εκπαιδευτικούς. την υγεία, την ανάπτυξη και ευημερία του ανθρώπινου
• Η επιμόρφωση εκπαιδευτικών. είδους.
• Τα επιμορφωτικά σεμινάρια και ημερίδες που διοργα- 4. Αποτελεί καθήκον του κάθε ενήλικα και του κάθε μα-
νώνουν περιλαμβάνουν θεωρητικό και κυρίως πρα- θητή η προσωπική συμβολή στη διατήρηση του περι-
κτικό μέρος και αναφέρονται σε Περιβαλλοντικά βάλλοντος και η αποφυγή καταστροφικών ενεργειών
ζητήματα. αφού η κουλτούρα και γενικότερα ο πολιτισμός μίας
• Ο σχεδιασμός, ανάπτυξη και παραγωγή εκπαιδευτικού κοινωνίας έχει αντίκτυπο και στη σχέση των μελών
υλικού. της με το περιβάλλον
• Ο σχεδιασμός και ανάπτυξη – συντονισμός θεματικών Την βούληση και την ανάγκη της τοπικής κοινωνίας για την
δικτύων. ίδρυση ενός ΚΔΒΜΠΑ ενισχύει η παρουσία ενός Μουσεί-
• Η ανάπτυξη τοπικών και διεθνών συνεργασιών. ου Φυσικής Ιστορίας το οποίο μπορεί να διαδραματίσει
• Η έρευνα σε θέματα περιβάλλοντος και περιβαλλο- ένα καθοριστικό ρόλο στην περιβαλλοντική εκπαίδευση
ντικής εκπαίδευσης (ΠΕ). όπου μπορούν να σχεδιαστούν, να αναπτυχθούν και να
O θεσμός των ΚΔΒΜΠΑ είναι άμεσα συνδεδεμένος με το υλοποιηθούν εκπαιδευτικά προγράμματα χρησιμοποιώ-
περιβαλλοντικό κίνημα και θεωρείται σήμερα διεθνώς ως ντας το Μουσείο ως χώρο και ως μέσο που θα προσφέρει
ένας από τους κυριότερους φορείς της εκπαίδευσης έξω πολύπλευρη βιωματική εκπαίδευση και επιμόρφωση.
από το σχολείο. Έτσι τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον
όσων ασχολούνται με το αντικείμενο της Περιβαλλοντικής
Εκπαίδευσης, αλλά και άλλων φορέων, έχει προσελκύσει
Γεώργιος Παπαϊωάννου, Διευθυντής Εργαστηρίου Μουσειολογίας, επικ. καθ. του Τμήματος Αρχειονομίας,
Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας του Ιονίου Παν/μίου
Παναγιώτης Σαραντίδης, υποψ. διδάκτορας του Τμήματος Αρχειονομίας,
Αρθρογραφία Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας του Ιονίου Παν/μίου

Η συμβολή του Εργαστηρίου
Μουσειολογίας του Ιονίου
Πανεπιστημίου στη δημιουργία
ερωτηματολογίου για το
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
Μετεώρων και Μουσείο
Mανιταριών
30 Οι συνεχόμενες αλλαγές παγκοσμίως ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτε- και διατηρούν κλίμα εμπιστοσύνης και
σε οικονομικό, τεχνολογικό, κοινωνικό ρικού. συνεργασίας και παρέχουν υπηρεσίες,
και πολιτισμικό επίπεδο καθιστούν ανα- Η συνεργασία του Εργαστηρίου Μου- υλικό και πληροφορίες.
γκαία την επανεκτίμηση του ρόλου του σειολογίας με το Μουσείο Φυσικής Σε πρώτη φάση και πάντοτε σε συ-
μουσείου στην κοινωνία. Στην προσπά- Ιστορίας Μετεώρων και Μουσείο Μα- νεργασία με τους υπευθύνους του
θεια αυτή είναι σημαντική η διερεύνηση νιταριών ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του μουσείου ορίστηκαν οι στόχοι και το
των αναγκών των επισκεπτών του. Η κα- 2016. Με πρωτοβουλία του μουσείου πλαίσιο της έρευνας κοινού. Στη συ-
τανόηση της ψυχολογίας του επισκέπτη προτάθηκε η δημιουργία ερωτηματο- νέχεια καθορίστηκε ο πληθυσμός της
και η προσέγγισή του με ενσυναίσθηση λογίου με σκοπό τη διερεύνηση των έρευνας και οι τεχνικές δειγματοληψί-
αποτελούν ουσιαστικές συνιστώσες απόψεων και των προσδοκιών του κοι- ας. Δημιουργήθηκε εύχρηστο, μέτριας
που οδηγούν στην ερμηνεία της συμπε- νού του. Το Εργαστήριο Μουσειολογίας έκτασης, δομημένο ερωτηματολόγιο
ριφοράς του και των παραγόντων που αποδέχτηκε την πρόταση. Ειδικότερα, με δεκαεννέα ερωτήσεις και γλώσσα
την επηρεάζουν. Προκύπτει, επομένως, ως επιμέρους στόχοι της έρευνας ορί- δόκιμη, προσιτή στον επισκέπτη. Ανα-
επιτακτική η ανάγκη της έρευνας για στηκαν η διερεύνηση της σχέσης των φορικά με τη μορφή των ερωτήσεων
το τι σκέφτεται και τι νιώθει ο επισκέ- επισκεπτών με το μουσείο, η καταγρα- επιλέχθηκαν, κατά κύριο λόγο, ερω-
πτης στον μουσειακό χώρο, ώστε να φή της συχνότητας των επισκέψεων τήσεις κλειστού τύπου (ερωτήσεις με
καταστεί εφικτό να σχεδιαστούν ρεα- σε μουσεία γενικότερα, η αναζήτηση
διαβαθμισμένες σε κλίμακα απαντή-
λιστικές και αποτελεσματικές μουσει- των κινήτρων που ωθούν ένα άτομο να
σεις, ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής).
ακές πολιτικές. Στην κατεύθυνση αυτή επισκεφτεί το συγκεκριμένο μουσείο, η
Συμπεριλήφθηκαν και δύο ερωτήσεις
κινείται η συνεργασία του Εργαστηρίου κατανόηση των προσδοκιών του, η κα-
ανοιχτού τύπου, ώστε να δοθεί στον
Μουσειολογίας του Ιονίου Πανεπιστη- ταγραφή της συμμετοχής στις δράσεις
μίου με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας επισκέπτη η δυνατότητα να εκφράσει τη
του μουσείου, η ανάδειξη των στοιχείων
Μετεώρων και Μουσείο Μανιταριών, γνώμη του χωρίς περιορισμούς. Αφού
που ικανοποιούν ή δυσαρεστούν κατά
η οποία στοχεύει στην υλοποίηση ενός συντάχθηκε το σχέδιο του ερωτημα-
την επίσκεψη. Επιπρόσθετα, επιδιώχθη-
προγράμματος έρευνας κοινού μέσω τολογίου, δρομολογήθηκε η πιλοτική
κε η διερεύνηση της αποτελεσματικό-
ερωτηματολογίου. φάση εφαρμογής του, κατά την οποία
τητας του μουσείου τόσο στον επικοι-
νωνιακό τομέα όσο και στους τομείς επισημάνθηκαν σημεία προς βελτίωση.
Το Εργαστήριο Μουσειολογίας, Προ-
στασίας, Αποκατάστασης και Αξιοποί- που αφορούν τη μετάδοση γνώσεων Το ερωτηματολόγιο έρευνας κοινού του
ησης Πολιτισμικών Αγαθών (μνημείων, και εμπειριών. μουσείου είναι διαθέσιμο στο κοινό
μουσείων, κ.λπ.) ιδρύθηκε το 2015 Τη σχεδίαση του ερωτηματολογίου ήδη από τον Δεκέμβριο του 2016.
και ανήκει στο Τμήμα Αρχειονομίας, ανέλαβε ερευνητική ομάδα του Ερ- Η έρευνα θα διαρκέσει έναν χρόνο
Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας γαστηρίου Μουσειολογίας με επιβλέ- περίπου. Θα ακολουθήσει η συλλο-
του Ιονίου Πανεπιστημίου. Διευθυντής ποντα τον επικ. καθ. κ. Γεώργιο Πα- γή και καταγραφή των δεδομένων, η
του εργαστηρίου είναι ο επίκουρος παϊωάννου και συντονιστή τον υποψ. επεξεργασία των απαντήσεων και η
καθηγητής κ. Γεώργιος Παπαϊωάννου. διδάκτορα κ. Παναγιώτη Σαραντίδη. ανάλυσή τους. Τα αποτελέσματα της
Το εργαστήριο καλύπτει διδακτικές Η υποψ. διδάκτορας κ. Αλεξάνδρα έρευνας και τα συμπεράσματα που
και ερευνητικές ανάγκες, οργανώνει Ανδριανού συνέβαλε στη σύνταξη θα προκύψουν θα χρησιμοποιηθούν
επιστημονικές δραστηριότητες και εκ- του ερωτηματολογίου. Επιπρόσθετα, ως σημεία αναφοράς που θα βελτιώ-
δηλώσεις. Διεξάγει ερευνητικά προ- ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η συμ- σουν τις υπηρεσίες του μουσείου, θα
γράμματα και στοχεύει στην εφαρμο- βολή της διοίκησης και των στελεχών ενισχύσουν τη σχέση του με το κοινό
σμένη έρευνα και στη συνεργασία με του μουσείου κατά την υλοποίηση της και θα καθορίσουν τους στόχους του
μουσεία, πολιτιστικά και ακαδημαϊκά έρευνας, καθώς έχουν δημιουργήσει για το μέλλον.
Όποια κι αν είναι η ιδέα σας,
την τυπώνουµε σε χαρτί!
Στη Λυχνία αγαπάµε τις ιδέες και τα όνειρα και µας γοητεύει να τα κάνουµε πράξη!
Γι’ αυτό επενδύουµε συνεχώς σε τεχνολογία υψηλών προδιαγραφών, για να
µπορούµε να παράγουµε ποιοτικές εκτυπώσεις και να σας προσφέρουµε
ανταγωνιστικές, ολοκληρωµένες λύσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες σας.
Λύσεις που ξεκινούν από µια απλή επαγγελµατική κάρτα και καταλήγουν στην
πιο απαιτητική εκτύπωση και βιβλιοδεσία.
Στη Λυχνία είναι καθηµερινό µέληµά µας να βάζουµε µε αφοσίωση και συνέπεια
τις ιδέες σας στο χαρτί!

Ανδραβίδας 7
136 71 Χαµόµυλο Αχαρνών
Τ.: 210 3410436
F.: 210 3425967
www.lyhnia.com
info@lyhnia.com Πιστοποίηση για τη χρήση τεχνολογιών
Πιστοποίηση Σ∆Π
Αρ. Πιστοπ:
3

Λυχνία Α.Ε. Lyhnia S.A. @LYHNIAsa Lyhnia S.A. lyhnia ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2000
Aρ. Πιστοπ. 738/∆/2008
Ανακaλύψτε
την πλούσια συλλογή µας!
Στα καταστήματα ΕΛΤΑ