You are on page 1of 22

RAUNOVODSTVENO

PRAENJE OBRAUNA
PROIZVODNJE

DOC. DR. SC. IVANA MAMI SAER


MJESTO TROKA
funkcionalno, prostorno, organizacijski
zaokruena cjelina u kojoj ili u svezi s kojom su
se javili trokovi i za koje postoji odgovornost

MT osnovne (glavne) proizvodne djelatnosti


MT sporedne proizvodne djelatnosti
MT pomone djelatnosti
zajednika MT
NOSIOCI TROKOVA
PROIZVODI
USLUGE
KALKULACIJE

postupak izraunavanja neke cijene na osnovi


stvarnih ili anticipativnih trokova, vezanih za
stjecanje nekog uinka

isprava o izraunatim cijenama


RASPORED (PRIJENOS) TROKOVA
radi utvrivanja cijene kotanja uinaka

RASPORED TROKOVA KOD PROIZVOAKIH PODUZEA

KALKULACIJE
490 Prijenos trokova za 630 Zalihe gotovih 700 Rashodi prodanih
obraun proizvoda i usluga 600 Proizvodnja u toku proizvoda proizvoda

(1) (3) (4)

491 Prijenos trokova


neposredno na teret ukupnog
prihoda 704 Rashodi razdoblja

(2)
VRSTE KALKULACIJA
1. podjela prema vremenu
planske kalkulacije
sastavljaju se za odreeno plansko razdoblje i sastavni
su dio master ili ukupnog plana poduzea
uraunavaju se veliine koje se ele ostvariti
prethodne ili predkalkulacije
takoer planske, ali se sastavljaju neposredno prije
poetka odreenog poslovnog procesa
meukalkulacije
sastavljaju se u faznoj proizvodnji s ciljem utvrivanja
cijene poluproizvoda odreene faze proizvodnje
naknadne ili obraunske kalkulacije
sastavljaju se nakon zavretka odreenog poslovnog
procesa a temelje se na stvarnim podacima
VRSTE KALKULACIJA

2. podjela prema cijenama koje se izraunavaju:


kalkulacija nabavne cijene ili troka nabave

kalkulacija cijene proizvoda ili usluge,

kalkulacija prodajne cijene


VRSTE KALKULACIJA

3. prema potpunosti obuhvaanja trokova


kalkulacija cijene proizvoda moe biti:
kalkulacija kojom se obuhvaaju svi trokovi (kalkulacija
po punoj cijeni kotanja)
kalkulacija kojom se obuhvaa samo dio trokova
(kalkulacija po varijabilnim trokovima)
VRSTE KALKULACIJA

4. prema karakteru trokova koji se uzimaju u obzir


kao temelj vrednovanja uinaka, kalkulacija se
moe temeljiti na:
planskim trokovima

stvarnim trokovima

standardnim trokovima
METODE KALKULACIJE

raunsko tehniki postupak koji omoguava da se


trokovi raspodjele na jedinicu uinka
METODE KALKULACIJE

A.Djelidbene ili divizione metode kalkulacije


ista ili jednostavna djelidbena
kalkulacija pomou ekvivalentnih brojeva

B. Dodatne ili adicijske metode kalkulacije


sumarne
elektivne (diferencirane)

C. Metode vezanih proizvoda

D. Kombinirane
DJELIDBENE ILI DIVIZIONE METODE
KALKULACIJE

primjenjuju se kada se na jednom MT (pogonu)

proizvodi samo jedan ili jedna vrsta proizvoda


ista ili jednostavna djelidbena
kalkulacija pomou ekvivalentnih brojeva
ISTA ILI JEDNOSTAVNA DJELIDBENA
KALKULACIJA

koristi se u sluajevima kada se proizvodi jedan proizvod,


najee u velikim serijama

troak po jedinici
= trokovi dovrene proizvodnje / proizvedena koliina
KALKULACIJA POMOU EKVIVALENTNIH
BROJEVA

koristi se kada se na jednom MT (pogonu) izrauje nekoliko


proizvoda, iji su trokovi zajedniki i po sastavu srodni
proizvodi iste kvalitete ali se razlikuju po naturalnim
mjerilima npr. brojevima, veliinama
npr. isti model obue razliitih veliina..

EKVIVALENTNI BROJ (ekvivalentni odnos apsorbiranja


trokova)
daje se najmasovnijem uinku tj. proizvodu
relativni odnos meu trokovima
utvruje se prema tehnikim normativima (prema teini,
povrini, obujmu proizvoda, kvaliteti proizvoda, strojnim satima
za proizvodnju)
OBRAUNSKE JEDINICE
= proizvedena koliina ekvivalentni broj

TROKOVI PO OBRAUNSKOJ JEDINICI


= troak proizvoda dovrene koliine proizvoda
/ obraunske jedinice

TROKOVI DOVRENE KOLIINE PROIZVODA


= troak po obraunskoj jedinici broj obraunskih
jedinica

TROKOVI PO JEDINICI
= troak dovrene koliine proizvoda / proizvedena
koliina
METODE KALKULACIJE

A.Djelidbene ili divizione metode kalkulacije


ista ili jednostavna djelidbena
kalkulacija pomou ekvivalentnih brojeva

B. Dodatne ili adicijske metode kalkulacije


sumarne
elektivne (diferencirane)

C. Metode vezanih proizvoda

D. Kombinirane
DODATNA KALKULACIJA

koristi se u sluajevima kada se na jednom MT proizvodi vie


vrsta proizvoda za koje su trokovi po strukturi razliiti ili se
jedan proizvod proizvodi na dva ili vie MT osnovne djelatnosti

direktnim trokovima dodaju se indirektni trokovi pogona


kako bi se utvrdila jedinina cijena proizvoda

direktni trokovi prate se izravno po uincima tj. proizvodima

indirektni trokovi obuhvaaju se u masi tj. ukupno pa se na


uinke rasporeuju pomou odreenih baza ili kljueva za
raspored (direktni materijal, direktni rad, ukupni direktni
trokovi)
VRSTE DODATNIH KALKULACIJA

sumarna dodatna kalkulacija


za raspored indirektnih trokova na uinke (ili dodjeljivanje
indirektnih trokova direktnima) koristi jedan klju
(primjerice, direktni materijal, direktni rad, ukupni direktni
trokovi)
Stopa rasporeda (dodatka) OTP
= (OTP / baza za raspored) 100

elektivna dodatna kalkulacija


za raspored svake grupe indirektnih trokova na uinke (ili
dodjeljivanje indirektnih trokova direktnima) koristi se vie
razliitih kljueva
METODE KALKULACIJE

A.Djelidbene ili divizione metode kalkulacije


ista ili jednostavna djelidbena
kalkulacija pomou ekvivalentnih brojeva

B. Dodatne ili adicijske metode kalkulacije


sumarne
elektivne (diferencirane)

C. Metode vezanih proizvoda

D. Kombinirane
KALKULACIJA VEZANIH PROIZVODA

primjenjuje se onda kada se uz iste trokove dobiva vie


proizvoda, odnosno kada se od jedne zajednike sirovine
proizvodi vie vrsta razliitih proizvoda

npr. proizvodnja eera


eer glavni proizvod
melasa - nusproizvod
KALKULACIJA VEZANIH PROIZVODA

procijenjena vrijednost nusproizvoda


= proizvedena koliina nusproizvoda procijenjena
jedinina cijena nusproizvoda

trokovi dovrene proizvodnje osnovnog


proizvoda
= ukupni trokovi dovrene proizvodnje procijenjena
vrijednost nusproizvoda

jedinina cijena osnovnog proizvoda


= trokovi dovrene proizvodnje osnovnog proizvoda /
proizvedena koliina osnovnog proizvoda