You are on page 1of 47

06.03.

2013

T.C.
KOCAEL NVERSTES

MHENDSLK FAKLTES
MEKATRONK MHENDSL

1 Do. Dr. Serdar KK

ELEKTRONK DEVRELER

Kaynak

Electronic Devices And Circuit Theory,


Robert BOYLESTAD, Louis NASHELSKY

Electronic Devices And Circuits,


Jr. Theodore F. BOGART

1
06.03.2013

DYOTLARLA YAPILAN DORULTMA


DEVRELER

erik (1)

Yarm Dalga Dorultucu

Kpr Tipi Tam Dalga Dorultucu

Orta Ulu Transformatr Kullanlarak


Gerekletirilen Tam Dalga Dorultucu

FLTRELER

erik (2)

Kondansatrn Filtre Eleman


Olarak Kullanlmas

2
06.03.2013

KENETLEYCLER

erik (3)

Tanm

DYOTLARLA YAPILAN DORULTMA


DEVRELER (GR 1)

Yarm Dalga Dorultucu Git

Kpr Tipi Tam Dalga Dorultucu Git

Orta Ulu Transformatr Kullanlarak Git


Gerekletirilen Tam Dalga Dorultucu

3
06.03.2013

FLTRELER (GR 2)

Kondansatrn Filtre Eleman Olarak Git


Kullanlmas

KENETLEYCLER (GR 3)

Tanm Git

4
06.03.2013

YARIM DALGA DORULTUCU

Dorultma Devreleri:
Dorultma devreleri alternatif akm doru akma eviren
devrelerdir. Diyotlarla yaplan dorultma devreleri genel
olarak yarm ve tam dalga olmak zere iki ekilde
gerekletirilirler.

9 Giri

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Bu dorultma devreleri tasarlanrken dikkat edilmesi
gereken en nemli nokta diyotun PIV-PRV(Peak Inverse
Voltage/ Peak Reverse Voltage) deeri yani dayanabilecei
maksimum ters gerilim deeridir. Eer diyot zerine bu PIV
deerinden daha fazla ters gerilim uygulanrsa diyot bozulur.

10 Giri

5
06.03.2013

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Yarm dalga dorultma devresi bir adet diyot ile
gerekletirilir.

11 Giri

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

Dorultma Devreleri:
ekilde yarm dalga dorultma devresi ve bu devreye
uygulanan giri sinyali grlmektedir. Burada Em sinyalin tepe
deeri, T ise peryotu ifade etmektedir.
vin
D
Vm

0
t vin(t)=Vmsin t R vo
-
-Vm

T
Yarm dalga dorultma devresi.
a) 12 b) Giri

6
06.03.2013

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Giri iaretinin pozitif alternansnda diyot(ideal) ekil ada
grld gibi iletime geerek ksa devre olur. Dolaysyla
pozitif alternans tamamen yk zerinde grlr. Bu durum
ekil bdeki dalga eklinde gsterilmitir. v o

Vm
+
vin(t)=Vmsin t
i(t) R vo

- t
0
T
2

a) b)
Yarm dalga dorultma devresinde diyotun iletimde olduu durum.
13 Giri

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Giri iaretinin negatif alternansnda ise ideal diyot ekil
ada grld gibi kesime giderek ak devre olur. Bundan
dolay bu alternansta devreden akm gemeyeceinden yk
zerinde herhangi bir gerilim dm olmaz. ekildeki T/2-T
peryotu aras k geriliminin sfr olduu bu durumu
gstermektedir. v in

+ Vm
vin(t)=Vmsin t R vo=0

- t
0 T T
2
Yarm dalga dorultma
a) b)
14 devresinde diyotun Giri
kesimde olduu durum.

7
06.03.2013

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

Dorultma Devreleri:
ekilde yarm dalga dorultucu vin Yarm dalga dorultma
devresine uygulanan giri sinyali ile devresinde k dalga ekli.
ktan alnan dorultulmu sinyal Vm
birlikte gsterilmitir. Bu devrede ktan
alnan DC gerilimin ortalama deeri; t
0
Vm
Vavr VDC(ort) 0,318 Vm
etkin deeri de; vo

Vm Vm
Vrms 0.707 Vm
2

t
15 0
T

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Dorultma devresindeki diyot zerine den VT (eik gerilimi)
gerilimi dikkate alnacak olursa, k gerilimi eik gerilim deeri kadar
azalarak Vm-VT olur. ekilde diyotun eik gerilimi gz nnde
bulundurulan e deer yarm dalga dorultma devresi, giri ve k
dalga ekilleri birlikte verilmitir. Diyotun eik geriliminin yarm
vin
VT
+ - dalga dorultma devresine etkisi.
Vm vo

+
Vm-VT
t Vin(t)=Vmsin R vo
0
t

-
t
0
-Vm
T
T 16
a) b) c)

8
06.03.2013

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Yarm dalga dorulma devresinde pozitif alternans dorudan ka
aktarlr. Fakat negatif alternansta diyot kesimde olacandan yk
direnci zerinde herhangi bir gerilim dm olmaz. Negatif
alternansn tamam ak devre olan diyot zerine grlr.

- VPIV +
Yarm dalga dorultma
devresinde PIV deerinin
+
hesaplanmas.
vin(t)=Vmsin t R vo=0

17 Giri

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

rnek Soru:
ekil ada giri sinyali, bde devresi verilen yarm dalga
dorultucunun Vo k geriliminin dalga eklini iziniz.
vin
Dsi
18

+
t 4,7K vo
0 vin(t)=18sin t

-
-18

T
a) b)
rnek iin kullanlacak devre.
18 Giri

9
06.03.2013

YARIM DALGA DORULTUCU (DEVAM)

zm:
ekil 2.39bdeki devreye dikkat edilirse diyot giri geriliminin
negatif alternansnda iletime geer ve dolaysyla kta negatif DC
gerilim elde edilir. v o
VT

+ T
2 T
vin(t)=18sin i(t) 4,7K vo t
0
t

-
-17,3V

a) b)
a)ekil 2.39daki devrede diyotun iletimde olduu durum b) devrenin k dalga ekli
19 Giri

KPR TP TAM DALGA DORULTUCU

Dorultma Devreleri:
Yarm dalga dorultma devresinde k geriliminin
ortalama deeri tepe deerinin 0,318 katna eittir. Bu
devrelerde giri alternansnn yars kullanlmadndan
ortalama k gerilim deerleri kktr.

20 Giri

10
06.03.2013

KPR TP TAM DALGA DORULTUCU


(DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Bu dezavantaj ortadan kaldrmak iin her iki alternansnda
dorultularak ka aktarld kpr tipi tam dalga dorultma
devresi kullanlr. Bylece ktaki DC gerilimin ortalama
deeri iki katna karak Vo=2x0,318=0,636V olur. ekilde
kpr tipi tam dalga dorultma devresi grlmektedir.
vin

Vm D1 D2

- vo +
t vin(t)=Vmsin
0
t

-Vm D3 D4

T
21 Giri
a) b)
Kpr tipi dorultma devresi.

KPR TP TAM DALGA DORULTUCU


(DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Kpr tipi dorultma devresinde, giri sinyalinin pozitif
alternansnda D2 ve D3 diyotlar iletimde iken D1 ve D4
diyotlar kesimdedir. Bu durumda akm, ekilde grld
gibi D2, R ve D3 elemanlar zerinden geerek devresini
tamamlar.

22

11
06.03.2013

KPR TP TAM DALGA DORULTUCU


(DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Negatif alternansnda ise D1 ve D4 diyotlar iletimde iken D2
ve D3 diyotlar kesimdedir. Bu durumda akm, ekilde
grld gibi D4, R ve D1 elemanlar zerinden geerek
devresini tamamlar. Her iki alternansta da yk zerinden (R)
geen akmn yn ayndr.

23

KPR TP TAM DALGA DORULTUCU


(DEVAM)

Dorultma Devreleri:
ekil bdeki tam dalga dorultulmu k sinyalinin
ortalama deeri yarm dalga dorultma devresine gre 2 kat
artar. Dolaysyla k gerilimi dorultma devresindeki
diyotlar ideal kabul edildiinde aadaki gibi olur.
vin
VDC 2 (0,318Vm) vo
Vm
Vm

t
0 T T
2 t
0 T T
2
-Vm
24
a) b)

12
06.03.2013

KPR TP TAM DALGA DORULTUCU


(DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Diyotlarn eik gerilimleri gz nnde bulundurulursa bu
durumda kpr tipi dorultma devresinin k gerilimi Vm >>
VT iin;
VDC 2 0,318(Vm 2VT ) 0,636(Vm 2VT )

25

KPR TP TAM DALGA DORULTUCU


(DEVAM)

PIV Deerinin Bulunmas:


Her bir diyot iin ayn olan bu PIV gerilim deeri;
VPIV Vm 2VT VT
VPIV Vm VT
buradan diyotun PIV deeri;
PIV Vm VT

26

13
06.03.2013

ORTA ULU TRANSFORMATR KULLANILARAK


GEREKLETRLEN TAM DALGA DORULTUCU

Dorultma Devreleri:
Orta ulu transformatrle gerekletirilen tam dalga dorultma
devresinde iki adet diyot kullanlr.
D1
1:2

vin
RL
Vm

vin
t
0

-Vm D2

27

a) b)

ORTA ULU TRANSFORMATR KULLANILARAK


GEREKLETRLEN TAM DALGA DORULTUCU
(DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Giri geriliminin pozitif alternansnda ekilde grld gibi D1 diyotu
iletime geerek ksa devre olurken D2 diyotu ise kesime giderek ak
devre olur. Bu durumda akm D1 diyotu ve R direnci zerinden geerek
devresini tamamlar.

28

14
06.03.2013

ORTA ULU TRANSFORMATR KULLANILARAK


GEREKLETRLEN TAM DALGA DORULTUCU
(DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Giri geriliminin negatif alternansnda ise ekilde grld gibi D2
diyotu iletime geerek ksa devre olurken D1 diyotu ise kesime giderek
ak devre olur. Bu durumda ise akm D2 diyotu ve R direnci zerinden
geerek kta ekil cde grld gibi bir dalga ekli elde edilir.

29

ORTA ULU TRANSFORMATR KULLANILARAK


GEREKLETRLEN TAM DALGA DORULTUCU
(DEVAM)

Dorultma Devreleri:
Bu devrede her bir alternansta sadece bir diyot iletimde olduundan
dorultulmu sinyalin ortalama Vm>>VT iin;
VDC 2 0,318(Vm VT ) 0,636(Vm VT )
Her bir diyot iin ayn olan bu PIV gerilim deeri;
VPIV Vm Vm ise VPIV 2Vm
PIV 2Vm

30

15
06.03.2013

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI

Filtre Devreleri:
Bir kondansatr filtre eleman olarak kullanmak iin
kondansatrn arj ve dearj zelliinden faydalanlr.
Kondansatre gerilim uygulandnda kondansatr arj olur.
Kondansatr arj olmaya baladnda zerinden maksimum
akm geer. Dolduka zerinden geen akm azalr, her
dolduunda ise ok kk bir sznt akm dnda bir akm
olmaz. Dolu kondansatrn ular bir dirence balandnda
ise bu diren zerinden boalr.
31 Giri

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI (DEVAM)

vin

Vm

+
t Dorultma
0 C RL vo
Devresi
-
-Vm

Dorultma devresine eklenmi kondansatrl filtre devresi


32 Giri

16
06.03.2013

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI (DEVAM)

Devredeki RL yk direnci diyodun ileri yn direncinden ok byk


olmaldr ki pozitif alternansta akm ok kk ileri yn direnci bulunan
diyot zerinden kondansatr giri geriliminin tepe deerine hzl bir
ekilde arj etsin.
vin
Dsi
Vm

+
t C RL vo
0
-
-Vm

33 Giri

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI (DEVAM)

Negatif alternansta diyot ak devre olacandan Kondansatr zerindeki


gerilim RL yk direnci zerinden dearj olur. Kondansatrde biriken
gerilimin dier pozitif alternans gelene kadar dearj olmamas iin
5 ?=5RLC byk seilir.
Dsi

vin
+
Vm +
arj akm I C RL vo
-
-
t
0
34 Giri

17
06.03.2013

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI (DEVAM)

vin Dearj akm

+
+ I
t C RL vo
0 -
-
-Vm

Negatif alternansta kondansatrn RL yk direnci zerinden dearj olmas.


35 Giri

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI (DEVAM)

vin

ekilde 1 ve 2 nolu noktalarda Vm


kondansatr gerilimi ile kaynak gerilimi
ayn iken 3 nolu noktada kondansatr
t
gerilimi kaynak geriliminden daha 0
byktr. 4 nolu noktada diyot
yaltmdadr ve kondansatr RL direnci vo
zerinden dearj olmaktadr. 5 nolu Vm
noktada ise diyot iletimdir ve
kondansatr diyotun ileri yn direnci
1 t
zerinden arj olmaktadr. 4 0
36
2 5
3

18
06.03.2013

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI (DEVAM)

Kondansatrde biriken gerilimin daha ge boalmas ve dolaysyla


daha dzgn bir DC gerilim elde edebilmek iin RLC zaman sabiti daha
byk seilir. ekilde iki farkl zaman sabiti seilmesiyle elde edilen
dalgal ve daha az dalgal iki k gerilimi grlmektedir.
vo vo

Vm Vm

t t
0 0
a)Kk zaman sabiti ile elde edilmi b) Byk zaman sabiti ile elde edilmi
byk dalgal gerilim 37 kk dalgal gerilim

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI (DEVAM)

ekilde grld gibi devrenin kndan elde edilen sinyal olduka


dalgaldr. Bu dalgann genliine ripple denir ve dzgn bir DC gerilimde
ripple genlii son derece kk olmaldr.
D1 D2

vin(t)=Vmsint

+
+
D3 D4 C RL vo
-
-
38 Giri

19
06.03.2013

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI (DEVAM)

Bunun iin ekilde grld gibi tam dalga dorultma devreleri


kullanlabilecei gibi dorultucu knda birden fazla filtre devresi de
kullanlabilir. D1
1:2

vin

+
D2 +
C RL vo
-
-
39 Giri

KONDANSATRN FLTRE ELEMANI


OLARAK KULLANILMASI (DEVAM)

Tam dalga dorultma devrelerin k yarm dalga dorultma


devresinin kndan daha dzgn bir dc gerilim(VDC) retir. ekilde VPPRip
tepeden tepeye ripple geriliminin genliini gstermektedir. T dorultma
devresinin knda meydana gelen dorultulmu sinyalin periyodunu
gstermektedir. vo=vc VPPRip/2

Vm
VPPRip

VDC

t
0
40
Tam dalga dorultma devresinin k.
T

20
06.03.2013

KENETLEYCLER

Kenetleyici Devreleri:
erisinde diyot, diren ve kondansatr ieren kenetleyici
devreler giri sinyalini gerilim ekseninde DC seviye kadar
aa veya yukarya kaydrr. Kenetleyici devreleri ek bir DC
kaynak eklenerek kaydrma ilemi daha aa veya yukar
ekilebilir.
Kenetleme devrelerinde prensip olarak arj sresi ok ksa
tutularak kondansatrn ok hzl bir ekilde kaynak
gerilimine arj olmas istenir.
41 Giri

RNEKLER

rnek Soru:
ekil a daki giri gerilimi ekil bdeki devreye uygulanyor.
Buna gre k geriliminin dalga eklini iziniz.

42 Giri

21
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Kare dalga sinyalin pozitif ksmnda diyot iletime geer ve ekil bde
grld gibi C kondansatr ok kk bir dirence sahip olan diyot
zerinden hzla kaynak gerilimine arj olur. Diyot zerinde 0,7 V
deceinden kondansatrn arj gerilimi 10-0,7=9,3V olur.
Vo VDSi VR 0,7V

43

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Kare dalga sinyalin negatif ksmnda ise ekilde grld gibi DSi
diyotu kesime giderek ak devre olur. Daha nce 9,3 V deerine arj
olmu kondansatr zerindeki gerilim ile kare dalga sinyalin negatif
ksm seri olduundan k gerilim;
Vo VC Vin 9,3 10 19,3V

44

22
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Giri ve k gerilim
dalga ekilleri ekilde
grlmektedir.

45 Giri

RNEKLER (DEVAM)

rnek Soru:
ekil adaki giri gerilimi ekil bdeki devreye uygulanyor.
Buna gre k geriliminin dalga eklini iziniz.

46 Giri

23
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Giri geriliminin 0-T/2 aral devreye uygulandnda ekil de
grld gibi Dsi diyotu ters ynde kutuplanr.

ekil bdeki devrede Vin giri gerilimi ve E1 kayna diyotu doru ynde
47
kutupladndan diyot iletimdedir.

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Bu durumda devreden geen I akm ok kk diren gsteren diyot
zerinden geerek kondansatr
Vc Vin E1 VDSi 10 5 0,7 14,3V
gerilimine arj eder. Bu arada ise k gerilimi ise
Vo E1 VDSi 5 0,7 4,3V

48 Giri

24
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:

Kaynak geriliminin negatif ksm iin edeer devre.


49 Giri

RNEKLER (DEVAM)

zm:
ekilde grld gibi giri geriliminin T-3T/2 aralnda
kondansatr arj gerilim ile giri gerilimi diyotu ters ynde
kutupladndan diyot ak devre olur. Bu durumda k, seri bal
bu iki gerilimin toplamna eit olur.
Vo VR 15 14,3 29,3V

50

25
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Giri ve k gerilim dalga
ekilleri ekil 2.8de
grlmektedir.

51 Giri

RNEKLER (DEVAM)

rnek Soru:
ekildeki devreye Vin=20V deerinde bir sinyal
uygulanyor. Buna gre k iaretinin dalga eklini iziniz.

52 Giri

26
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:
ekilde grld gibi giri iaretinin pozitif ksm devreye
uygulandnda DSi diyotu iletime geer ve C kondansatr;

Vc Vin E1 VDSi 20V 10V 0,7V 9.3V


deerine arj olur. Bu arada k ise
Vo E1 VDSi 10 0,7V 10,7V

53 Giri

RNEKLER (DEVAM)

zm:
ekilde grld gibi giri iaretinin negatif ksm devreye
uygulandnda VC+Vin=9,3+20=29,3V seviyesindeki gerilim diyotu ters
ynde kutupladndan diyot ak devre olur.

54

27
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Bu durumda kta;
Vo Vin VC 20 9,3 29,3V

k sinyalinin tepeden tepeye llen genlii 10,7V-(-29,3V)=40V olur.

55 Giri

RNEKLER (DEVAM)

zm:
rnek iin kullanlacak giri dalga ekli ve devre.

56

28
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Giri ve k gerilim dalga
ekilleri ekilde grlmektedir.

57 Giri

RNEKLER (DEVAM)

rnek Soru:
ekildeki devreye Vin=20V deerinde bir sinyal uygulanyor.
Buna gre k iaretinin dalga eklini iziniz.

58 Giri

29
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Giri iaretinin pozitif ksm ve E1 kaynak gerilimi diyotu doru ynde
kutupladndan kondansatr;
Vc Vin E1 VDSi 20V 10V 0,7V 29.3V
gerilim deerine arj eder. Bu arada diyot iletimde olduundan k
Vo E1 VDsi 10 0,7 9,3V

59 Giri

RNEKLER (DEVAM)

zm:
ekildeki devrede kaynak geriliminin pozitif ksm iin edeer devre.

60

30
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

zm:
Giri iaretinin negatif ksmnda ise ekilde grld gibi Vc
kondansatr gerilimi diyotu ters ynde kutuplar. Bu durumda diyot ak
devre olur.
Vo VC Vin 29,3 20 49,3V

61

RNEKLER (DEVAM)

zm:
rnekte verilen devre iin
giri ve k dalga ekilleri.

62 Giri

31
06.03.2013

RNEKLER (DEVAM)

rnek Soru:
ekildeki devreye Vin=20 Sin t deerinde bir sinyal
uygulanyor. Buna gre k iaretinin dalga eklini iziniz.

63 Giri

KIRPICI DEVRELER

Tanm:
Giri sinyalinin bir ksmn kesip geri kalan ksmn dzgn
bir ekilde ka aktaran devrelere krpc devreler denir.
Krpc devrelere verilebilecek en tipik rnek yarm dalga
dorultma devreleridir. Krpc devreleri seri ve paralel olarak
iki ksmda incelenebilir.

64 Giri

32
06.03.2013

SER KIRPICI DEVRELER

Krpc Devreler:
Seri krpc devrelerde diyot yke seri olarak balanr ve k gerilimi
yk direnci zerinden alnr. Girie uygulanan kare dalgann pozitif
ksmnda diyot iletimde olduundan bu ksm ka aynen aktarlr. Kare
vi dalgann negatif ksmnda diyot kesime girer ve kta herhangi bir
gerilim seviyesi gzlenmez. Dsi

0
t vi R vo
-
-V
65

a) b)

SER KIRPICI DEVRELER


vin

vo
V
+
V
t
vin R vo
0 T
2 -
t
-V 0 T
2

a)

vin
D
vo

V
+ V

t vi R vo
0
- t
0 T T
2
-V 66

b)

33
06.03.2013

SER KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

rnek Soru:
ekil 2.53deki devreye
srasyla E1=10V Dsi
Vin=0V +
Vin=-10V +
Vin=15sin t +
gibi farkl gerilim Vin R vo
uygulanyor. Buna her bir
-
durum iin k gerilimlerini
bulunuz -

rnek iin kullanlacak devre.


67 Giri

SER KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
i- ekilde Vin kaynak gerilimi 0V olduundan devrede sadece gerilim
kayna olarak diyotu doru ynde kutuplayan E1=10 voltluk bir DC
gerilim kalr. Bu gerilim diyotu iletime geirir ve kta ekil bde
grld gibi V0=E1-VDSi=10V-0.7V=9.3V grlr.
E1=10V Dsi VDsi=0,7V
+ +

+ +
+
R vo Vin=10V I R vo=9,3V
-
- -

68

a) b)

34
06.03.2013

SER KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
ii- ekil ada hem AC hem de DC kaynak gerilimi bulunmaktadr. Devrede
bu iki kaynak geriliminin oluturduu toplam dalga ekli ekil bdeki gibi
olur. Bu durumda AC sinyal DC sinyalin zerine biner.
E1=10V Dsi
+
V(t)
+
E1+Vm=25V
Vin=15Sin t V(t) R vo
-
E1=10V

0,7V
t
a) 69 E1-Vin=-5V

V(t) vo

E1+Vm=25V 24,3V

E1=10V 9,3V

0,7V t
t
SER KIRPICI DEVRELER (DEVAM)
E1-Vin=-5V

E1=10V b) Dsi c)
+
V(t)
+
zm: E +V =25V
1 m

Vin=15Sin t V(t) R vo
ii- ekil bdeki toplam giri gerilimi diyota uygulandnda diyot hemen
-
iletime geer. Diyotun iletim durumu toplam gerilim
E =10V 0.7Vun altna
1

dene kadar devam eder. Bu noktadan itibaren giri gerilimi tekrar


0,7V
0,7Vun zerine kana kadar diyot kesimde kalr. Diyota uygulanan giri t
a)
E -V =-5V
1 in
ve k gerilimleri ekil cde gsterilmitir. v
V(t) o

E1+Vm=25V 24,3V

E1=10V 9,3V

0,7V t
t
E1-Vin=-5V
70

b) c)

35
06.03.2013

SER KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

rnek Soru:
Dsi
ekildeki devrede k
geriliminin dalga eklini iziniz.
+
Vin=15Sin t
R vo
+
E1=10V -
-

rnek iin kullanlacak devre.


71 Giri

SER KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

vt

zm: Vm+E1=25V
Diyota uygulanan toplam
gerilimin dalga ekli ekildeki
gibidir. Diyot bu dalga eklinin E1=10V
sadece gerilim ekseninin negatif
ksmnda iletime geer. Bu
-0,7V
t
durumda k gerilimi;
-Vm+E2=-5V
V0=-5V+0.7V=-4.3V olur.
vo

t
72
-4,3V

36
06.03.2013

SER KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

rnek Soru:
Dsi
ekildeki devrede k
geriliminin dalga eklini iziniz.
+
Vin=15Sin t
R vo
-
E1=10V -
+

rnek iin kullanlacak devre.


73 Giri

SER KIRPICI DEVRELER (DEVAM)


Vt

E1+Vm=5V

0,7V
t
zm:
E1=-10V
Devredeki diyot gerilim
ekseninin pozitif ksmna ters
-E1-Vm=-25V kutuplandndan dolay
vo kesimdedir. Gerilim ekseninin
negatif ksmnda ise 0.7 volta
kadar yaltmda bu gerilim
t
deeri alnca da iletime geer.
E1=-9,3V

74 Giri
-24,3V

37
06.03.2013

PARALEL KIRPICI DEVRELER

Krpc Devreler:
Paralel krpc devrelerinde diyot yke paralel olarak balanr.

a) Kare dalga giri sinyali b) Paralel krpc devre


vi R

V
+
vi Dsi vo
t
0 -

-V
75 b) Giri
a)

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

Krpc Devreler:
Paralel krpc devresine kare dalga sinyalin pozitif ksm
uygulandnda diyot iletime geer ve zerinde VT eik gerilimi oluur
(ekil a). k, diyot zerinden alndndan ekil bde grld gibi
VT seviyesinde olur.
R
vi
+

vi VT vo

-
VT
t
0
76

a) b)

38
06.03.2013

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

Krpc Devreler:
Krpc devresine kare dalga sinyalin negatif ksm uygulandnda
diyot kesime giderek ak devre olur (ekil a). Bu durumda girie
uygulanan sinyalin tamam ekil bde grld gibi ktan alnr.
vi
R

+
vi Dsi vo VT
t
0
-

-V
77

a) b)

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

rnek Soru:
ekil bdeki devrede Vo k geriliminin dalga eklini iziniz.
Vin(V)

20 R
+

t Dsi
0 Vin=20Sin t vo
+
E1=10V
-
-20
-
T 78

a) b)

39
06.03.2013

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
Devrede pozitif alternans diyotu doru ynde kutuplarken E1
kaynak gerilimi diyotu ters ynde kutuplar. Dolaysyla diyotun
iletime geebilmesi iin giri sinyali;
VDsi+E1=0,7V+10V =10,7V
Bu gerilim deeri alncaya kadar diyot kesimde olduundan
ak devredir. Bu yzden giri gerilimi aynen kta grlr. 10,7V
gerilim deeri alnca diyot iletime geer ve kta diyot ve
kaynak zerindeki sabit gerilimlerin toplam olan 10,7V grlr.
79 Giri

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:

a)Giri sinyalinin pozitif ksm b)Giri sinyalinin pozitif ksm iin edeer
Vin(V) devre

20 R

+ +

+
t VDsi=0,7V
0 Vin vo
+
E1=10V
a)
-20 - -
T 80

a) b)

40
06.03.2013

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
ekilde grld gibi birbirlerine seri balanm giri sinyalinin
negatif alternans ve E1 kaynak gerilimi diyotu ters ynde kutuplar. Bu
durumda diyot ak devre olur ve giri sinyali dorudan kta grlr.
vin
R
20
+

Dsi
t Vin=20Sin t vo
0 T T
2
+ E1=10V
-
-20 -
81
a) b)

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

Vin(V)

20
10,7

t
0
zm:
Vo(V) rnekte kullanlan devre iin
giri ve k dalga ekilleri.

10,7

t
0

82 Giri
-20

41
06.03.2013

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

rnek Soru:
ekil deki devrede k geriliminin dalga eklini iziniz.
Vin(V)

20 R
+

t Dsi
0 Vin=20Sin t vo
-
E1=10V
+
-20
-
T 83

a) b)

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
Devrede E1 kaynak gerilimi ve giri sinyalinin pozitif alternans
diyotu doru ynde kutupladndan diyot iletime geer ve k
Vin(V) gerilimi Vo=0,7-10=-9,3V olur.

20 R

+ +

+
t VDsi=0,7V
0 Vin - vo
-
E1=10V
+
a)
-20 - -
T 84

a) b)

42
06.03.2013

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
Giri geriliminin negatif alternans diyotu ters ynde kutuplar. E1
kayna ise diyotu doru ynde kutupladndan, diyotun iletim durumu,
negatif alternansn E1+VDsi= -10+0,7=-9,3V gerilim deerini ancaya kadar
vin devam eder. Negatif alternans -9,3V deerini anca diyot kesime gider ve
giri sinyali aynen kta grlr. R
Vm
- +

+
VDsi=0,7V
t Vin - vo
0 T T
2 -
E =10V
+ 1

-Vm + -
85

a) b)

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

Vin(V)

20

t
0
-9,3 zm:
rnekte kullanlan devrenin
Vo(V)
giri ve k dalga ekilleri.

t
0
-9,3
86 Giri
-20

43
06.03.2013

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

rnek Soru:
ekildeki devreye Vin=20Sin t sinyali uygulanyor. Buna gre k
geriliminin dalga eklini iziniz.
Vin(V)

20 R
+

t Dsi Dsi
0 Vin=20Sin t vo
+ -
E1=10V E2=7V
- +
-20
-
T 87

a) b)

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
Diyotlar E1 ve E2 kaynaklarna ters ynde kutuplanmtr.
Dolaysyla giri sinyali uygulanmad zaman a-b arasndaki Dsi1 ve c-
d arasndaki Dsi2 diyotlar her durumda kesimdedir.
Vin(V)

20 R a c
+

t Dsi Dsi
0 Vin=20Sin t vo
+ -
E1=10V E2=7V
- +
-20
-
T 88 b d
a) b)

44
06.03.2013

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
Devreye giri sinyalinin pozitif alternans uygulandnda a-b
arasndaki Dsi1 diyotu doru ynde kutuplanrken, c-d arasndaki Dsi2
diyotu ters ynde kutuplanr. Pozitif alternansn tamamnda c-d aras
ak devre olurken a-b aras ise E1+VDsi1=10V+0,7V=10,7V deerine
Vin(V) kadar ak devre olur ve giri gerilimi dorudan kta grlr.
R a c
20
+ +

+ Dsi
VDsi=0,7
t Vin vo
0 +
E1=10V - E1=10V
+
-20 - -
b d
T 89

a) b)

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
Bu deer aldktan sonra kta sabit 10,7V grlr.
Vin(V)
R a c
20
+ +

+ Dsi
VDsi=0,7
t Vin vo
0 +
E1=10V - E1=10V
+
-20 - -
b d
T 90

a) b)

45
06.03.2013

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

zm:
Devrede c-d arsndaki Dsi2 diyotu negatif alternansta doru ynde
kutuplanmasna ramen a-b arasndaki Dsi1 diyotu ters ynde
kutuplanr. Dolaysyla negatif alternansn tamamnda a-b aras ak
devre oluken c-d aras E2+VDsi2=-0,7V-7V=-7,7V deerine kadar
vin kesimde kalarak giri iareti dorudan ka aktarlr.
R
Vm
- +

Dsi VDsi=0,7
t Vin + Vo
0 T T
2 + E1=10V E2=7V
+
-
+ -
-Vm
91
a) b)

PARALEL KIRPICI DEVRELER (DEVAM)

Vin(V)

20
10,7

t
0
-7,7 zm:
Giri iareti -7,7V deerini
Vo(V)
atktan sonra k sabit -7,7V
olur.
10,7

t
0
-7,7 92 Giri

46
06.03.2013

Tesekkr Ederim..
93

47