You are on page 1of 182

?

45

3 Raport z ewaluacji problemowej
Gimnazjum nr 3 w Bartoszycach 46
Raport z ewaluacji problemowej
Gimnazjum nr 2 w Biaym Borze 48
Raport z ewaluacji problemowej LO
z Ukraiskim Jzykiem Nauczania w
7 Growie Iaweckim 50
Raport z ewaluacji problemowej I LO
wBiaym Borze 53
Raport z ewaluacji problemowej
Gimnazjum nr 7 w Przemylu 55
: 9 Raport z ewaluacji problemowej IV LO
wLegnicy 59
13 Raport z ewaluacji problemowej III LO
wPrzemylu 73
? 15 Pismo ZUwP do MEN 77
Odpowied MEN 86
, Pismo Rzecznika Praw
18 Obywatelskich 104
Pismo Fundacji PROSVITA do
MSWiA 107
Pismo MEN 118
. Pismo MSWiA 132
Protok z I spotkania
21 monitorujcego 143
Protok z realizacji Strategii i rozwoju
- owiaty 148
Uchwaa Rady Miasta w Biaym
29 Borze 161
Zapytanie nr 1051 165
Pismo MEN 166
Pismo Urzdu Miasta w Poznaniu 168
100- Pismo Fundacji PROSVITA 169
36

172



40 181
:



:
()
(/)


:
(),
(), (),
(), :
(),
()
78-600 Wacz
ul. Okulickiego 10-14/12
e-mail: proswita@o2.pl;
ridnamowa@gmail.com
www.prosvita.org.pl

()

()

()
()
()

:
()
()
- ()
:
()
,
-:
()

2016
3

. ,



2016

. -
, ,
. ,
, ?
, , ( -
- , ., , 21, 22.05.2016)
,
(). . -
. -
, : . :
, ?
, , -
, ,
, , () , -
.
. ,
- - ., ?
. , (
, ); , - :
; , . , -
.
; , ,
, . ,
(2015/2016) 16
(2015/2016) 760
(24,23%) 168
:
8,6% ,
2376 (75,57%)
(
) 90,32%
. , ,
(
!!! ,
4
-

). . -
.
( ),
( )
, - .
. , ,
( ), .
, - ,
( ). ()
(, , .
, ) . . ,
. .,
, , - . -
. 2014/2015 --
- ()
,
... 30
, 2016 . , :
, .
- . : (, , , , , -
, , , , ...),
( ) -
? ( ).
? , ? , ,
?
, ,

, , 18 2016 . (-
2011 . - )
( , ,
- -
, .
). , , .
, ,
, 2006 . ,
2009-, ...
2016 . . (?).
, , - .
( ) . ,
... - . -
,
.
( ) (,
. ). , -
( ). , ,
, , ...
. , , ,
, , - .
,
18 2016 . . , ...
- ( ) . -
, , ,
5
()? , -


.
, , -- . ,
,
() , 94a 7 1991 .
. (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.)
,
, 30 2015 . w sprawie warunkw itrybu
. przyjmowania do publicznych przedszkoli, innych
- form wychowania przedszkolnego, szk i pla-
: ( ) cwek osb niebdcych obywatelami polskimi
. oraz obywateli polskich, ktrzy pobierali nauk
. - w szkoach funkcjonujcych w systemach owiaty
innych pastw, a take organizacji dodatkowej
. . nauki jzyka polskiego, dodatkowych zaj wy-
, - rwnawczych oraz nauki jzyka i kultury kraju
. . pochodzenia (Dz. U. z 2015, poz. 1202).
- .
,
, ?
,
- 2016
? (. - . -
: Stanowisko strony rzdowej Komisji Wsplnej . 2017.
Rzdu i Mniejszoci Narodowych i Etnicznych..., .
30 2016). -
: ,
() ,
. ,
--
, .
: , : ,
( - ,
, . , , 24, , , . ,
12.06.2016).
, , .
, .
. , .
- , ,
, ( .
) . , , -

.. ( , ,
?). , ,
. -
. .
80% . . ,
, - ,
. , , .
. , .
, ,
. :
20- .
. . ,
6
. , - ( )

() - 150 .
, 2. -
, , ,
. ( ) .
3.
1. / (,
, . , ).
2. , , - 4. (-)
. : -
3. . , ,
4. - .
. 5.
-
, ,
,
? ,
.
1. - 6. .
, - 7.
! . -
2016/2017
.
7




. ,

, - -
-
,
, ., ., ., .-
, ., .,
, - . . , -

. ., ., .,
, - . .
,

,
, - , -
- , ,
. , . -

(., .-
-, ., .-
, - , ., ., .
, ..),
- . . , . , . ,
. ., ., .-
, , - ,
, , - , -
- . -
,
.- .
, ., ., ., -
., ., . , .,
. , . . - . --
, . , . , . .,

, . , .,
., ., . . ,
8

, , . , -
, - , -
, , ,
[2]. , , , ,
, , ;
, - , ; -
[1, . 82]. -
- ; ,
. , , [3, .75].

, , , -
.
, , (-
. , ),
, .
- . ,
-
, : , -
, , ,
; , [4].
, ,
; -
; ,
. , ,
. , -
- , ,
, . . ,
. , , -
, , .
.

, , , :
- ..,
,
(50- . 50-
,
.): ., 2014, 152 ., . 82.
[4, . 219]. ., ., .,
- -
.
-
, 2006, 304 .
.,
..,
-
: . ... . . ., 1997, 216 ., . 75.
, : .., : 5 ., 1976,
, .3, 670 .
9

. ,


, , , - ,
, .
. , :
19391945 . , ,
. ,
. .
,
, -
, , ,
.

. .
- , (
: ,
, , - , ,
,
( 16 1939), ; . 160).
, - ,
,
.
. - . 1939 .
, .
-

( 1940 ( 17 -
)

. . , .
; .159
). 1917 . ,
.

. , ... (. 173).
10
, . - , -

:
, . .
? , -
? ,
- ,
. , - . ,
- , -
, - ,
,
(. 170). : .
, ,
,
, , , -
.
, . ,
. - , -
,
,
.
. , - -
, ,
, -
. ,
, .
-
,
- . , 1941 ,
, ,
. -
, - . , ,
,
. ,
-
, .
... (. 166).
. :
. -
. . -
.
. - -
., , ,
?! , 17 1939 .
- -
,
. , -
, 16541664 .
. ; ,
- ,
,
() - .
: - . :
... (. 177). ... -
,
11
. .


- ,
,
.
. - 19401941
, , ,
,
- ,
, , . , ,
- (.267). -
. .
. , , ,
, ,
, . , -
, (. 268).
- -
. , :
-
- .
.
, : - -
- (. 267).

( ; . 164). , -
( -, 1939.
. , -
, .
,
,
) .,
, -
, , , ,
. .
() 16 1939 .

, .
. . - , 19391945 .
. ,
, - , . , ,
, - ,
.
, , -
.
(1932) , ,
(1936), - ,
, , , ,
, .
.
(.258). , , .
, .
. , -
( ,
-
1939) ,
12
, .

. .- , ,
- ,
. - ,

, ,
.
.
13

, 21, 22.05.2016

.
,
500 . ,
-
, . , ( -
500 . ). , ,
. -
, .
- . -
. , ,
- , ,
. . - .
, . ,
- - . .
, ,
. -
, , .
, -
,
. , - .
, . .
, -
. : ,
(
,
. , ...).
, - ,
, , -- . -
. ,
, . ,
. , -
, , ; -
. -
, ,
14
, ;

, . ,
; -
, - .
, , , ,
, ,
. .
, , ,
. ,
, - .
, , .
, . , , -
- .
, ?
.
. , :
- ,
, , , , -
. , ,
, , -
. .
, , -
- , .
, , ,
. , ,
-
, ,
. . , -
,
- , .
. . , -
? , ,

. . , -
,
. . ,
, - ,
. , , , ,
...
15

, 24, 12.06.2016

2014/2015
, - , y
, -, ,
, -
, , ,
, . ,
, . , ,
,
: - , -
? .
-: , ,
- -
i , , . . ,
.
, . ,
,
. .
, -
? .
, , i . , .

.
?
,
, , , .
. , -
. ,
e .
, -.
,
, ?
? . i
,
, . .
16
. 30%.

, . - ,
-, , - ,
. . -
,
. . .
.
.
.
?
, , - i , -
. c ,
? .
, Coi
, , .
,
, o, , . ,
, , . ,
, ,
, , . . ,
, .
, ? ,
. ? ,
,
. .
, ,
. c ,
, - ,
, .

. , , , -
?
. , , . ,
, , , -
, , . .
, - . -
. ? , :
. .
, - .
, , , ,
, ,
. . , ,
. ?
, -
. . ,
. , - . ,
, , -
. . . -
. ,
. ,
, . -
, , , , ,
. . , -
100% , , .
17
-


, . -
, , . -
. . ,
. ,
, , 96%.
. , .
, , , -
, , .
.

, ,
. ,
,
.
, ?
, - e
? , -
. 46 ,
. a -
a . ,
c . py - ,
. o ,
, .
- , a
. - x . ,
apa o ,
. , , - .
, ,
, -
, - , .
. , , , ,
. .
,
. ,
- o o .
-
, .
18

21 2016, 21:46 ,
, ,
,
, ,
, ,
, ,
. ,
, -
, , ,
.
, -
- ,
, ,
? .
-
,
? -
,

.
,
, ,

.
,
3,5
. ,
186 . - .
, ,
,
. .
, , 85% ,
- , -
. ,
19
3140 . , -


.
, ,
, -
, - .
. , ,
, ,
, . .
:
. , , , ,
, , , ,
. , . ,
, , -
. ,
. , -
, ,
, , , , .
, , -
. , , , , ,
, -
, , .
. - ,
: .
,
, , .
. - ,
, , 56 , ,
, , . -
. ,
- ,
, - .
,
, . .
-
, - . , -
. - -
,
, , , -
, . , ,

. , - .
1990-
-, , -
, . .
, -
, , ,
, . . ,
- ,
. .
, -
.
, , -
. , - ,
, ,
20
. , , ,

- . ,
. .
, ,
,
-
, , ,
, . -
. ,
, - .
. , , ,
, - -
. . , ,
, ,

, , ,
: , .
-
. , http://www.radiosvoboda.org/a/28005118.html
21

. , ,





. ,

, , -
, , , .
, , ,

(.).
-
.
,
-- -
. - , , -.
,
, ,
, .
- ,
, ., ,
(. , -
., ., ., ., [1, .247, .30].
. , ., . , . - -
, . , . , . , -
. .). ,
- ,
- ,
, , ,
- .
, , -
. ,
, -
( ), ()
( ), - - .
, -
[8,
. 94]. ,
, -
, ,

, ,
22

,
[6, .38]. ,
, - , -
;
- . -,
-
, ;
-
. - , ,
;
, ,
: - :
, , , -
, ; ,
/ ,
, - ,
, [4, . 640].
, -
, -
- .
, .
, -
, ,
,
, :
. -
;
() . - -
; --
., ;
, -
, - : ; -
; -
, .
;
, , .
- -
, ,
; :
,
, - : -
, , , , -
, ;
, ,
- , : -
; - , , --
, ;
,
; :
- , -, -
, - ;
, ,
; :
23
, , -- ., -


;
, - . ,
, :
- ; , -
-
, - ,
, : , - , , ,
-, - , [2, . 45].
[4, .38].
, -
-

-
, - .
. , -
- -
., -
.,
(, , - .
, ) , -
-
, ()
, - ,

[5, .104]. .
,
, -
, . , : -
, , , ,
- , - ( -
, , ), -.

, -
, ,
. ,
- , -
- - -
. ()
, - . ,
, , -
, . ,
, ,
- .
, - .
, -
, .
[3]. - : , ,
- - , , ?
( ): .
, : , ?
:
[7]. .
24
: ? , : , , , , .

. :
: . , -
: ? , , , ?
: . : , .
: , : : , ,
, ,
. ?
? : , , ;
: . .
: , - : . , -
, ? , , ,
: , , , .
: : ,
? . . (.)
: . .
: , . : , , .
, - : .
, , -
. .
, ().
:
. .
- ,
. ,
-
, -
, -
- - . , .
:
,
; , . ,

, . --
, ,
( .
), ,
. -
, !.
, , ,
. , , -
- ,
. -
: , ! . , (. ,
? , . )
? : -
(). ,
: ,
? [9, .
(). 183194]. ,
: . : , ,
, , ,
. , , -
. .
25
. -



- ,
, , ,
. .
, , . , -
, ,
: ,
, , . , :
, . .... ,
, , .
, - -
, .
. , .
,
.
.

, , -
, ,
- . , -
, , ,
. ,
: , - .
, ? (, , -
: , - , -
! , , , )
: ? - (. . ),
. (! ! !),
: . , . -
, ,
, , , , . -
? ?, , - - -
.
: . , - : -, -,
, -, -, --
. ( , , -
. , ), ,
: ? ,
, ? .
: , , - -
, , , , ,
.
. , - -

, . .
? .
: . ... : , -
- . , ?
, ( ): ...
:
, - , ,
. ? ?,
26
. : .

. ? ? ?
: . : ,
: : , .
, . . :
: , , . .
- : .
, , .
, . : ,
,
, . -
. , ,
, , ,
. , ?
- :
. , , .
: -
, .
. : -
.
- ( ): . -
:
, ,
,
. .
, -
, - ? .
, ( ): , ,
, , , , ,
. .
, : , ,
, , . , ,
. , -
, ?
, , : , -
, , .
, . : ,
- - ,
, - .
. : ,
. ., ,
, , ,
, - , ,
[10, .375]. .
, , ,
, .
- ( ): ,
, - , .
, : , :
. - -
- , ,
. .
: , ,
, , .
27
,


( .
) , , - -
: ,
! , -
, , ,
. ! .
- ,
? , -
, . ,
. --
.
? , -
-
? ,
. -
?
- ,

, .
. ,
.
,
: ,
- ;
, -
- .
, , , -
; ; ;
; . -

.
, . - :
, -
, - , ,
. , , -
- -
, ;
, ,
,
, , ,
. - ;
-
- ,
. -, --
, , , , ;
. / -
, -
. - -
- - ;
, , , ,
,
, (), ,
, ;
28
-


, .., - : [.
, .], 2006, 256 .
..,
, , -
[:] -
; ; .
- - .., .., .. ., 2014.
- . 29, . 38, .
( , .., -
, , , [:]

.) ;
2010, 53, . 7781.
-- .., [. ],
1990, 112 .
, ..,
,
[], 2012, 449 .
, .
[. .]. -
-- - .., 2014, 200 .
,
- , . . . ..; ..,
, .., .., .. .,
: , , 2004, 400 .
[], .., ..-
-
, .. .; . ... 3- .
. . ., 2008, 376 .
- ., :
- . ., .; . ., 2012, 240 c.
..,
[:] -

. . .., ..,
, 2007, .354378.

-
,
.
29

- . ,
,



. ,

, -
, ,
. .
-
( , ,
- , , ,
), , .
, , , -
- ,
. 2/3. -

-
, - ( , ,
(, , - ), ,
, -, -
, .
). -
- : -
, ,
, , , , ,
- . -
.
- :
- : -
. - , , , ;
-
, , , -
. - ;
,
. ;
- :
, , , ,
, , -
. ;
30
: :

- ,
; , , ;
- : , , -
, , , .
- ; ,
, - ,
;
: , - .
, , , -
,
;
, ,
, , -
; ; :
-: - ;
( , ,
, ) - .
(, -
, , ); :
( 1. ,
- - 2. .
; , ,
, - ,
, , - , -
; - ,
; , -
, , ,
, -
); ( , -
, , .
, -
: , , ,
, , ,
); .
; - -
( -
, . :
); - ;
- ;
; ;
; ;
, ;
;
- , ;
. .
,

. -
:
(, ,
- ).
-
. .
31
,


: , -
,
, .
. , -
: .
,
, , , , , ,
;
, .
23- .
- :
( , ,
). . , ,
: ;
;
; , ,
, ;
. :
, ,
- - ;
.
,
. ;
-
, (, , -
).
. -
( , :
).
(
. ?
. ?);
:
- ( -
; ?
; ?);
. ,
( ?
( , , ?);
, ). -
- (
, ,
: , );
.... -
, (
, :
, ?).
, - ,
.
. -
, , -
. ,
, :
32
; .

; ,
, .
;
-
. , ,
: .
,
-
, , .
. -
-
- ,
, , .
, , :
.
, ,
, : ,
, . . -
- -
, , - ,
,
. ,
-
: .
1. . , -
2. -
.
3. . .
4. . -
5. . . -
:
: -
- ; .
; ,
; , -
; , -
.
(, , );
;
. ,
.

, : ,
. , -
. ,
. . , ,
. , -
. ,
, .
, -
. : , , ,
.
. .
33
- (


). - ,
,
. .
- -
, : .
, -.
; ,
- , -
; .
, , --
. , -,
, - ,
. .

, , -
. - ,

- .
, . :

-. - ,
, -
. ;
, ,
. (---
-, - ), ;
. -
. ,
, -
, .
-. , .
-
-
- , .
, . -
, -
, . ,
, , -
, ,
, , - .
. :
?, -
-?, - . , ,
, ?, .
?,
?, ?. , -
, ,
, - , .
, , ,

. ,
-
. .
34
- , -

;
,
. ;
, ( -
, , ,
. , )
, - , , -
.
, , -
,
. .
:
,
, . - -
, :
, ,
, , -
, , ,
, , .
, . .
-
, - :
, 1. .
. 2. . -
, - . : -
,
;
, ; ,
, ( , ,
- , , , );
, , (
, , , );
, . -
- ;
:
; ; ;
; ; ; --
;
, - ; -
, ; ; .
- 3. .
- . :
, : -
, , ,
, , - -
; , - , -
,
, ,
; , -
- , ,
; -
,
( ); ,
35
.; ; , .;


, ;
, , ; - ( ) ;
;
-, ; ; -
(, ; ;
, .; ;
) .; ;
. (
4. -
. . ; -
: ;
; - - - -
; ;
(, ); - ();
, ; - ; -; (-
; ) ; ;
, ; ; ;
(), ; ;
; - ; (,
() , ( ); -;
) ; ;
; - ;
, ; ; ()
; ; ; -;
;
, : ;
?, ?, ?, ?; - ;
; - -
; ; ;
; - (
- , , ,
; . , .
5. . - 6. . .
. : : - ;
; ; -
, , , , ; -
; ;
; - () .
;
;
;
; ..,
; ; , 2010, 96 .
; ; - .,
,
; 2005, 11, . 58.
; ., -
( , ,
); ; 2014, 10, .1114.
36
, ,




. -,

100-

20 1916 . ;
. - ,
. , . -
.
. - , . -
, ,
. 1 1947 . .
, 42- , -
.
, - . -
. . .
1992 . ,
1958 .
, , - .
. - , .
, . -
, -,
. .
. -
, - - .
. -

. , , , , -
. , .
19591962 .
, - Ma ,
. .
- - ,
, - 67. 8-
, 1983 .
1961. , , ,
- . -
. , ,
, 9B, .
37


, . , . , . , . , . , . , ., .,
.; 1957 .

, - , ,
, , .
, ,
. [ , -
].
Ma : , ,
. . , ,
. ,
.
. -
: I, ,
E , E Ko- (K) -
. ... .
. . .
, , .
, .
. , , , -, .
E, . -
(
. , , ,
, ).
,
, , ,
, , ( )
,
, , ,
. ?
38

. . ; 1958 .

2 ,
, - .
.
, ,
, -
. . , ,
, , -
, : ,
,
. ,
...
, -
- ,
. , .
, , ,
, -
. ,
, .
, -,
. , , ,
. ,
- .
, . ,
oi
. , -
. ,
, - -
- : , , ?.
, . , !.
.
39


. ; 1959 .

, ,
, ,
.
, .
, , : ,
, !. ,
, -
, .
. , , -
, .
. ,
- .
, - -, -
, 1961 .
. , : ( -
. ).
40

20

- ...,
. . , . -
: - ! :
, ,
. ? (). , .
, :
, - , -
, , , ?().
, , - . ,
, , . , .
: 24 : , !
: - ( : , ,
) . ,
: ...
: , : , ?
! , : !
. : ,
( ) ,
.
: ! . ,
?
: ( ):
. ,
.: ? ? ! ,
, ,
? .
: ?
: !
. , , -
? -! !
: ,
? . ( ).
: , : ! ,
? . .
41
( , ): . -


? - ,
.
(): , ,
. .
: , .
? . , : 1... 2...
: , -, , 3... ! ( -
... ). .
: . ,
: -, .
. - .
( ): ...
: . ,
? , 20-
: - ,
.
.
. , , ,
: ? ? (!).
: ? ? , - !
. , . -
: ! !!!
: -
,
, . ?
, , ,
. . 1-
: , . , .
? ,
, , - , , -
? (!) , .
, !
.
- . , -
. 1 , .
. 2 . 3 ,
. , , . ,
, , ?
, , ? .
. - 1. , ? (-
)
. 2. , ?
, , ( )
. , 3. , , ... ()
. , . 4. ? ()
5. , , -
. , ,
. . . ()
: 6. ? ()
, - 7. . ()
, ! 8. , -
, , . ()
. 9. . ()
42
10. , . (- , , .

) ?
11. .
. () . :
12. , - -
. () ,
13. ? (0) ,
14. , , ... ( ) .
15. , . () , . ?
16. ? () 1 2 3
17. , -
? () 4 5 6
18. -
. () 7 8 9
19. . ()
20. ... ()
21. . () : 6511 ()
22. ... () ...
23. : , ,
? ( )
24. , , , ... ( )
25. , , ... () , , , -
26. : , , , ? , ,
() .
27. ... (). :
28. , . .
() .
29. ? () :
30. ? () 1.
31. ? (12) 2.
32. . () 3.
33. , 4.
? () 5.
34. ? ( 8.
) 9.
35. ?
( )
36. , - 1. ? ( )
? () 2.
! ? ()
. 3. ? ()
4. ?
( )
5. .-
, ? ( )
- . 6. -? ()
7. ,
. ? (, !)
, 8. ? (-
. - )
! ! , 9. ?
, , (12 )
. 10. ?
? ()
43
5. ? ()


1. ? (, , 6.
, ) ? ( 1)
2. 7. ,
? (-) , 1
3. . ? (6)
? 8. .
4. 10 . -
? () ? (5)
5. , 9. 3 .
? () ? (3 )
6. ? 10. ,
( ) . ? ()
7. ?
()
8. , 1. ? ()
, 2. :
? () ? ( )
9. 3. ?
? ( ) (, , )
10. : 4. ? ()
. , 5. ? ()
; , 6. ? ()
...? 7. ? ()
(-) 8. ?
, -
? ()
1. ? () 9. . ()
2. . ()
3. . ()
4. . 1. , ? ()
() 2. , ? ()
5. - 3. ,
? (36,6) ? ()
6. 4. , ? ()
? () 5. ? ()
7. , ? ( 6. ? ()
) 7. ? (7)
8. 8. , -
? (103) ? ( )
9. ? () 9. ? (
10. , - )
? ( , 10. ? ()
, , )
10. -
? () 1. , -
? (
)
1. 2. ? ( )
? () 3. , ? (-
2. ? )
( + = ) 4. ,
3. ? (10) ? ()
4. ? (999) 5. ?
44
6. ? (- 2) ,

) . ?
7. ? ( ) 3) , -
8. ? (- .
, . ?
) 4) . .
9. ? .
() 5) ,
10. , .
? ( , ?
) 6)

, ,
1. , ? () . ?
2. ? ()
3. - V
. ( )
4. . () .
5. . (- . :
) , -
6. . () .
7. . () ,
8. , , ...
. () , -
9. ? () .
10. . () ,
, ?
, . -
1. ? () , .
2. ? (11) ?
3. ? () , ?
4. ?
? () 1. , . ,
5. ? (- , ?
) 2. ,
6. ? () . -
7. ?
? ( ) 1. ,
8. -? .
( ) ?
9. ? () 2.
10. ? ( , ) ?
IV !!!


, . . -
, , , -
. . ,
- . .
, -
. , ,
1) - . !
. , !
? !
45

. ,

, . , -
, :
: (, , , ,
, , ) (- (-
) . ). ,

.. .
, - , ,
.
.
() -
( .. .
).
7 2009 . ( 2013) ( -
) : A; B; C; D; E,
, ,
, , : , ,
: , - .
, , ,
, .
(, ). () ,

. .
() ?
, : www.
npseo.pl , , .
,
. . , , -
. ,
? ,
. -

. .
. ,
:
, . ?.
. .
46

Raport z ewaluacji Niemego i nasza droga do niego, Odwiedzamy


Lene Arboretum Warmii i Mazur im. Polskiego


problemowej Towarzystwa Lenego w Kudypach, Poznajemy
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elblskiej, Hi-
Szczegowy Raport dostpny na stronie: storia zapisana w skale z dziejw geologicznych
http://www.npseo.pl/action/raports. Ziemi Bartoszyckiej).
Uczniowie redaguj szkoln gazetk Echo
Gimnazjum nr 3 w Bartoszycach zDna Serca. Gimnazjum nawizao wspprac
Kuratorium Owiaty w Olsztynie ze szkoami na terenie Ukrainy, uczestniczy wwy-
Badanie zostao zrealizowane mianie modziey w ramach realizowanych pro-
w dniach 2.06.201410.06.2014 jektw (np. Z piosenk i tacem do kraju Tarasa
Szewczenki, Z teatrem i piosenk znad Dniepru
OBRAZ SZKOY na Warmi i Mazury, Przez sztuk ludow
do polsko-ukraiskiej integracji modziey,
Gimnazjum nr 3 z Ukraiskim Jzykiem Na- Dziedzictwo kulturowe mniejszoci narodowej
uczania w Bartoszycach wchodzi w skad Zespou droga do przyszoci, cz nas podobiestwa
Szk z Ukraiskim Jzykiem Nauczania w Bar- rnice wzbogacaj, Poznaj Lww miasto
toszycach. Zostao utworzone 1 wrzenia 1999 r. wielu kultur, RAZEM wymiana modziey
Szkoa posiada dobr baz lokalow, wypo- partnerstwa 2007). Szkoa jest organizatorem
saona w nowoczesne rodki dydaktyczne (np. przedsiwzi, takich jak Oglnopolski i Woje-
tablice interaktywne, drukarki kolorowe, laptopy, wdzki Konkurs Recytatorski Poezji Ukraiskiej
projektory multimedialne). W 2008 r. zostaa pn. Poznaj nasz Kraj oraz Wojewdzki Przegld
przeprowadzona kompleksowa termomodernizacja Maych Form Teatralnych Ja i may teatr. Efek-
budynku, a od 2009 r. uczniowie mog korzysta tem dziaa skierowanych na rozwj indywidu-
z wielofunkcyjnego boiska sportowego. Do pla- alny ucznia s m.in. osignicia gimnazjalistw
cwki uczszcza 34 gimnazjalistw uczcych si wkonkursach przedmiotowych organizowanych
wtrzech oddziaach. Specyfik szkoy jest realiza- przez Warmisko-Mazurskiego Kuratora Owiaty
cja zada zwizanych z rozwojem i podtrzymaniem (np. wroku szkolnym 2013/2014: jzyk rosyjski
ukraiskiej tosamoci narodowej. W tym celu 2laureatw, jzyk polski 2finalistw, wiedza
podejmowanych jest szereg dziaa sucych o spoeczestwie 2 finalistw, jzyk angielski
rozwijaniu i poznawaniu kultury oraz tradycji 1 finalista), sportowych oraz artystycznych na
ukraiskiej, pogbianiu wiedzy dotyczcej geogra- szczeblu, powiatowym, wojewdzkim i oglno-
fii i historii Ukrainy, ksztatowaniu umiejtnoci polskim. Ponadto w roku szkolnym 2013/2014
sprawnego posugiwania si jzykiem ukraiskim. nastpi wyrany wzrost wynikw osignitych
W szkole aktywnie dziaaj zespoy artystyczne: przez szko na egzaminach zewntrznych.
chr szkolny Lisowa Pisnia, dziewczcy kwartet Wmaju biecego roku w szkole miao miejsce
Weseynka, grupa teatralna Plejada. Szkoa wyjazdowe posiedzenie Sejmowej Komisji Mniej-
uczestniczy wlicznych wydarzeniach kulturalnych szoci Narodowych i Etnicznych. Od kilku lat
(np. Festiwal Ukraiskich Zespow Dziecicych odbywaj si spotkania dziennikarzy z Ukrainy,
wKoszalinie, Regionalny Ukraiski Jarmark Folk- Biaorusi i Polski w ramach Midzynarodowego
lorystyczny Z malowanej skrzyni w Ktrzynie, Festiwalu Programw Telewizyjnych i Radiowych
Festiwal Mniejszoci Narodowych w Pusku, Kalinowe Mosty. Szkoa realizuje dziaania,
Dziecicy Festiwal Kultury Ukraiskiej w Elbl- ktre uwzgldniaj indywidualizacje procesw
gu, Festiwal Narodw Europy Pod Wsplnym edukacyjnych w odniesieniu do kadego wy-
Niebem w Olsztynie, Archidiecezjalny Przegld chowanka. Analizuje si wyniki egzaminw
Twrczoci Religijnej Kocioa Greckokatolickiego gimnazjalnych, badan zewntrznych i ewaluacji
w Growie Iaweckim, Spotkania z Folklorem wewntrznej, a nastpnie formuuje rekomen-
Ukraiskim wDobrym Miecie). dacje, na podstawie ktrych nauczyciele planuj
Ponadto modzie rozwija swoje zdolnoci iwdraaj dziaania.
i zainteresowania, uczestniczc w zajciach do-
datkowych (np. sportowe, koa przedmiotowe, WNIOSKI
dziennikarskie, dziennikarsko-radiowe) oraz
zajciach w ramach projektw edukacyjnych (np. 1. Spjno dziaa dydaktyczno-wychowaw-
,,Ucze otwarty na wiedze, Rezerwat abdzia czych prowadzonych przez gimnazjum daje
47
modziey poczucie sprawiedliwego i rwnego psychologiczno-pedagogiczn i innymi podmiota-


traktowania. mi wiadczcymi poradnictwo i pomoc uczniom,
2. W celu zaspokajania potrzeb gimnazjalistw zgodnie z ich potrzebami. Dua grupa uczniw
szkoa wsppracuje z poradni psychologiczno- korzysta z zaj pozalekcyjnych. W szkole prowa-
-pedagogiczn i licznymi podmiotami wiadcz- dzone s dziaania antydyskryminacyjne, pomimo
cymi pomoc uczniom. tego, e nie dostrzega si przejaww dyskryminacji
3. Gimnazjum stwarza odpowiednie warunki wrd uczniw. Szkoa spenia wymaganie na
do wszechstronnego rozwoju uczniw, w tym wysokim poziomie.
przedstawicieli mniejszoci ukraiskiej, a take
umoliwia im kultywowanie tradycji ksztatuj- WYMAGANIE:
cych wiadomo narodow.
4. Szkoa wykorzystuje wyniki prowadzonych Szkoa lub placwka, organizujc procesy edu-
analiz bada edukacyjnych do podejmowania kacyjne, uwzgldnia wnioski z analizy wynikw
dziaa majcych na celu podniesienie efektw sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu
ksztacenia. maturalnego i egzaminu potwierdzajcego kwalifi-
kacje w zawodzie oraz innych bada zewntrznych
WYMAGANIE: i wewntrznych

Szkoa lub placwka wspomaga rozwj uczniw, STAN OCZEKIWANY:


z uwzgldnieniem ich indywidualnej sytuacji
Badania i dane mwice o rnych aspektach
STAN OCZEKIWANY: funkcjonowania szk s niezbdnym elementem
zarzadzania na poziomie organizacji, jak rwnie
W szkole ukierunkowanej na rozwj uczniw prowadzenia polityki owiatowej. W efektywnych
z uwzgldnieniem ich indywidualnej sytuacji po- szkoach decyzje podejmuje si, wykorzystujc
dejmuje si rnorodne dziaania, dostosowane do informacje na swj temat i systematycznie udo-
specyfiki i potrzeb rodowiska. Powinny by one stpniajc dane suce refleksji nad efektywnoci
oparte na diagnozie, a ich skuteczno poddawa- i planowaniem dalszych dziaa. Organizujc pro-
na refleksji. Ich elementem jest przeciwdziaanie cesy edukacyjne, uwzgldnia si wnioski z analizy
dyskryminacji. Organizujc procesy edukacyjne, danych pochodzcych z rnych rde.
nauczyciele indywidualizuj nauczanie i wspieraj Poziom spenienia wymagania: B (wysoki).
uczniw.
Poziom spenienia wymagania: B (wysoki). WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
EWALUACJI DLA WYMAGANIA:
WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
EWALUACJI DLA WYMAGANIA: Wyniki egzaminw gimnazjalnych, prowadzo-
nych w szkole bada wewntrznych (losy absol-
W gimnazjum prowadzona jest diagnoza wentw, ewaluacja wewntrzna) i zewntrznych
potrzeb i moliwoci uczniw. Na jej podstawie (badania osigni uczniw) s wykorzystywane
podejmuje si dziaania na rzecz zwikszania przez nauczycieli do planowania pracy. Mobilizuj
szans edukacyjnych, a take indywidualizu- one uczcych do poszukiwania coraz lepszych,
je proces edukacji w odniesieniu do kadego efektywniejszych rozwiza w pracy z dziemi.
wychowanka. Szkoa wsppracuje z poradni Szkoa spenia wymaganie na wysokim poziomie.
48

Raport z ewaluacji Chr Dereo,


Koo ywego sowa Kaynowyj mist.


problemowej Szkoa, ze wzgldu na specyfik rodowiska
systematycznie wsppracuje ze Zwizkiem Ukra-
Szczegowy Raport dostpny na stronie: icw w Polsce, Kuratorium Owiaty we Lwowie,
http://www.npseo.pl/action/raports. Ukraiskim Towarzystwem Nauczycieli oraz
zrodzicami i cerkwi pozwala to na kultywowania
Gimnazjum nr 2 w Biaym Borze jzyka, tosamoci narodowej i tradycji oraz wspie-
Biay Br ra proces dydaktyczny i wychowawczy.
Kuratorium Owiaty w Szczecinie Do gimnazjum uczszczaj uczniowie pochodze-
(Wybrane zagadnienia) nia ukraiskiego, Polacy oraz modzie z Ukrainy.
Maj do dyspozycji internat, poniewa wikszo
OBRAZ SZKOY pochodzi z poza Biaego Boru. Odzwierciedleniem
dobrego poziomu nauczania s osigane wysokie
W 1958 r. z inicjatywy i na wniosek rodzicw wyniki z egzaminw zewntrznych, mimo duej
utworzono w Biaym Borze Szko Podstawow iloci uczniw pochodzcych z Ukrainy, ktrzy
z Ukraiskim Jzykiem Nauczania, ktra roz- nie mieli wczeniej kontaktu z jzykiem polskim.
pocza dziaalno 1 wrzenia 1958 r. W 1961r.
nadano jej imi wieszcza narodu ukraiskiego POZIOM SPENIANIA WYMAGA
Tarasa Szewczenki. PASTWA
Gimnazjum nr 2 im. Tarasa Szewczenki powsta-
o po reformie szkolnictwa w 1999 r. Placwka jest Wymaganie: Uczniowie nabywaj wiadomoci
jedn z 5 szk ukraiskiej mniejszoci narodowej i umiejtnoci okrelone w podstawie programo-
w Polsce, a jedyn w pnocno-rodkowo-zachod- wej poziom spenienia wymagania w szkole:
niej czci Polski. B (wysoki).
Gimnazjum nr 2 mieci si w budynku Zespou
Szk nr 1 przy ul. Dworcowej 19 w Biaym Borze. WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
Uczniowie korzystaj z 6 klas lekcyjnych. Maj EWALUACJI DLA WYMAGANIA:
do dyspozycji sal komputerow i gimnastyczn.
W roku szkolnym 2014/2015 w gimnazjum uczy Wyniki bada pokazuj, e szkoa wykorzystuje
si 32 uczniw, w trzech oddziaach. Zatrudnio- wiedz na temat osigni uczniw z poprzedniego
nych jest 16 nauczycieli, ktrych wikszo posiada etapu edukacyjnego do projektowania procesu
stopie nauczyciela dyplomowanego. Uczniowie dydaktycznego i wychowawczego, adekwatnie
osigaj sukcesy w konkursach przedmiotowych do potrzeb i moliwoci rnych grup uczniw,
oraz sportowych, bior udzia w olimpiadach, tj. awiedza na ten temat wykorzystywana jest podczas
Oglnopolski Konkurs Plastyczny Barwy Ukrai- realizacji podstawy programowej, zgodnie zzaleca-
ny, Oglnopolski Konkurs Plastyczny Przeciw- nymi warunkami i sposobami. Nauczyciele syste-
dziaanie poarom, Midzynarodowy Konkurs matycznie i w rnorodny sposb monitoruj oraz
Znajomoci Jzyka Ukraiskiego im. Petra Jacyka analizuj osignicia uczniw, a dziaania szkoy,
organizowany przez Ministerstwo Owiaty i Nauki wynikajce z tych wnioskw i konsekwentna ich
Ukrainy, Konkurs Mj Szewczenko organizowa- realizacja, przyczyniaj si do wzrostu wynikw
ny przez Zwizek Ukraicw w Polsce, Festiwal w pracy wychowawczo-dydaktycznej, ktrych
Twrczoci Dziecicej w Koszalinie, Festiwal Twr- miar s sukcesy uczniw w rnych dziedzinach
czoci Sakralnej i Festiwal Bajki w Biaym Borze. oraz konkursach. Szkoa przygotowuje do dalszej
Za swoj dziaalno artystyczn i kulturaln oraz edukacji w sposb sprzyjajcy odnoszeniu sukce-
wspieranie indywidualnych zdolnoci izaintereso- sw przez gimnazjalistw z uwzgldnieniem ich
wa uczniw Szkoa zostaa wyrniona tytuem odrbnoci narodowej.
Szkoy Odkrywcw Talentw.
Przy szkole dziaaj zespoy artystyczne podtrzy- Wymaganie: Szkoa lub placwka wspomaga
mujce ukraisk tosamo narodow: rozwj uczniw, z uwzgldnieniem ich indywidu-
Zesp ukraiskiego taca ludowego Witro- alnej sytuacji poziom spenienia wymagania
hon, przez szko B.
49
WYNIKI PRZEPROWADZONEJ zewntrznych i ewaluacji wewntrznej. Prowadzo-


EWALUACJI DLA WYMAGANIA: ne w szkole badania wewntrzne umoliwiaj oce-
n efektywnoci pracy dydaktyczno-wychowawczej
Nauczyciele, w oparciu o przyjte procedury i jej doskonalenie.
rozpoznaj indywidualne potrzeby gimnazjalistw W oparciu o wnioski z monitorowania wdra-
w zakresie ich moliwoci rozwojowych, psycho- anych dziaa, wyniki prowadzonych badan
fizycznych oraz sytuacji spoecznej. Rodzice i ucz- zewntrznych i wewntrznych modyfikowane
niowie otrzymuj wsparcie od nauczycieli. Szkoa s procesy edukacyjne. Przyjty w szkole sposb
wsppracuje z poradni psychologiczno-pedago- prowadzenia analiz, formuowania wnioskw,
giczn oraz z innymi podmiotami wspierajcymi ich realizacji i monitorowania przyczynia si do
uczniw, adekwatnie do zdiagnozowanych potrzeb. wzrostu efektywnoci ksztacenia.
Z uwagi na specyfik rodowiska szkoa wsppra-
cuje z Zwizkiem Ukraicw w Polsce, Kuratorium WNIOSKI
Owiaty we Lwowie, Ukraiskim Towarzystwem
Nauczycieli oraz z rodzicami i cerkwi, co pozwala 1. Systemowo prowadzone analizy osigni
na kultywowania jzyka, tosamoci narodowej uczniw, oparte o wyniki diagnozy wstpnej,
itradycji oraz wspiera proces dydaktyczny i wycho- uwzgldniajce ich trudnoci, uzdolnienia, zain-
wawczy. Procesy edukacyjne s indywidualizowane teresowania i pasje wyznaczaj kierunki i sposoby
w sposb sprzyjajcy efektywnoci ksztacenia pracy umoliwiajce osigniecie im sukcesu edu-
uczniw o rnych potrzebach i moliwociach. kacyjnego w wielu dziedzinach.
Organizowane zajcia pozalekcyjne s dostoso- 2. Systematyczna wsppraca szkoy z pod-
wane do rozpoznanych potrzeb i zainteresowa miotami dziaajcymi w rodowisku lokalnym
gimnazjalistw. Edukacja antydyskryminacyjna umoliwia organizacj wsparcia w rozwoju ucz-
uwzgldnia specyfik szkoy. niw m.in. w zakresie rozwijania ich uzdolnie
izainteresowa, udzielania im pomocy psycholo-
Szkoa lub placwka, organizujc procesy giczno-pedagogicznej oraz kultywowaniu jzyka,
edukacyjne, uwzgldnia wnioski z analizy wy- tosamoci narodowej i tradycji.
nikw sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, 3. Analiza wynikw badan wewntrznych
egzaminu maturalnego i egzaminu potwier- i egzaminw zewntrznych, indywidualizacja
dzajcego kwalifikacje w zawodzie oraz innych procesu edukacyjnego oraz wdraanie wnioskw
badan zewntrznych i wewntrznych poziom z tych analiz, przekada si na osiganie sukcesw
speniania przez szko B. przez uczniw na miar ich moliwoci zarwno
w szkole, jak te na kolejnych etapach ksztacenia.
WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
EWALUACJI DLA WYMAGANIA: 20.01.2015

Nauczyciele realizuj dziaania wynikaj-


ce z wnioskw z analiz wynikw egzaminw
50

Raport z ewaluacji poznaje histori, geografi, kultur i jzyk swoich


przodkw. Dobra atmosfera, yczliwy stosunek na-


problemowej uczycieli do uczniw przekada si na jej aktywno
w yciu szkoy. Wizytwk gimnazjum (liceum
Szczegowy Raport dostpny na stronie: RM) jest Zesp Pieni i Taca Dumka zaoony
http://www.npseo.pl/action/raports. w 1969 r. Ma on na swoim koncie ponad tysic
koncertw w wikszoci na terenie Polski, ale
Liceum Oglnoksztacce rwnie Ukrainy, Niemiec, Francji, Szwajcarii,
z Ukraiskim Jzykiem Nauczania Czech, Sowacji, Rosji.
Growo Iaweckie Czonkowie zespou maj moliwo poznania
bogatej kultury ukraiskiej, zwyczajw, obrzdw,
Organ nadzoru pedagogicznego Kuratorium tacw i pieni. Wychowankowie bardzo chtnie
Owiaty w Olsztynie uczestnicz rwnie w zajciach grupy wokalnej
urawka, chru Szczedryk oraz kwartetu
Badanie zostao zrealizowane w dniach 21.10.2013 Obrij. Pielgnowanie tradycji polega rwnie
31.10.2013 na organizowaniu rnego rodzaju konkursw
Liceum Oglnoksztacce z Ukraiskim Jzykiem (religijnych, recytatorskich, historycznych, geo-
Nauczania graficznych), imprez (maanki, dyskoteki oko-
11-220 Growo Iaweckie licznociowe, ogniska), akademii upamitniajcych
ul. Szkolna 6 wane wydarzenia historyczne oraz wyjazdw na
tel. + 48 89 7611243 Ukrain.
fax +48 89 7611228 Szkoa posiada bardzo dobre warunki lokalowe.
Liczba uczniw (2013/2014) 102 Pracownie przedmiotowe wyposaone s w no-
Liczba oddziaw 6 woczesne pomoce dydaktyczne. Dum szkoy
Liczba nauczycieli penozatrudnionych 0 jest biblioteka wraz z czytelni, w ktrej znajduj
Liczba nauczycieli niepenozatrudnionych (stosu- si bogate zbiory literatury popularnonaukowej,
nek pracy) 21 wydawnictwa encyklopedyczne, czasopisma, wi-
Liczba nauczycieli niepenozatrudnionych (weta- deoteka i programy komputerowe.
tach) 13
WNIOSKI
OBRAZ SZKOY
1. Prowadzona diagnoza moliwoci psychofi-
Prezentujemy raport z ewaluacji zewntrznej zycznych i potrzeb rozwojowych uczniw ma cha-
przeprowadzonej w Liceum Oglnoksztaccym w rakter systemowy, rozpoczyna si w momencie ich
Zespole Szk z Ukraiskim Jzykiem Nauczania przyjcia do szkoy i trwa do zakoczenia edukacji.
znajdujcym si w Growie Iaweckim. Miasteczko Zapewnia indywidualizacj procesu edukacji oraz
pooone jest na terenie Wzniesie Growskich wyrwnywanie szans licealistw.
izamieszkiwane przez ludno nalec do rnych 2. Szkoa realizuje projekt Wiedza i umiejt-
tradycji oraz kultur. noci drog do kariery uczniw Zespou Szk
Zesp Szk z Ukraiskim Jzykiem Naucza- z Ukraiskim Jzykiem Nauczania w Growie
nia jest najwiksz placwk spord wszystkich Iaweckim, czego efektem jest bardzo bogata
szk mniejszoci ukraiskiej w Polsce. W murach oferta zaj specjalistycznych i rozwijajcych
szkoy ksztaci si 156 uczniw z kraju i zagranicy, zainteresowania oraz objcie uczniw wsparciem
w tym 102 licealistw. Na co dzie przebywaj oni dostosowanym do ich potrzeb.
winternacie, ktry stanowi integraln cz szkoy. 3. Pomimo tego, e caa spoeczno szkolna
Bogata oferta edukacyjna placwki uwzgldnia (nauczyciele, uczniowie, rodzice, dyrektor) wyraa
potrzeby modziey, umoliwia im rozwijanie przekonanie, e w szkole nie dostrzega si przy-
zainteresowa, pasji i przygotowuje do kolejnego padkw dyskryminacji, w gimnazjum realizowane
etapu edukacyjnego. ycie w szkole nie ustaje wraz s rnorodne dziaania antydyskryminacyjne
z ostatnim dzwonkiem, ale trwa do pnych godzin adekwatne do specyfiki placwki.
popoudniowych. 4. Szeroka wsppraca z organizacjami, in-
Placwka kadzie szczeglny nacisk na kultywo- stytucjami, stowarzyszeniami wiadczcymi
wanie tradycji, ktre ksztatuj wiadomo naro- pomoc i wsparcie uczniom zgodnie z ich potrze-
dow uczniw. Podczas caej edukacji modzie bami wpywa korzystnie na rozwj uczniw, ich
51
zainteresowa i pasji, zdobywanie przez nich zarzdzania na poziomie organizacji, jak rwnie


rnorodnych dowiadcze, nabywanie nowych prowadzenia polityki owiatowej. W efektywnych
umiejtnoci i odnoszenie przez nich sukcesw. szkoach decyzje podejmuje si, wykorzystujc
5. Szkoa analizuje wyniki egzaminw zewntrz- informacje na swj temat i systematycznie udo-
nych i ewaluacji wewntrznej, a wnioski z tych stpniajc dane suce refleksji nad efektywnoci
analiz su podejmowaniu dziaa ukierunkowa- i planowaniem dalszych dziaa. Organizujc pro-
nych na podniesienie efektw ksztacenia i jakoci cesy edukacyjne, uwzgldnia si wnioski z analizy
pracy liceum. danych pochodzcych z rnych rde.
Poziom spenienia wymagania: B (wysoki).
WYMAGANIE:
W szkole dokonuje si analizy wynikw egzami-
Szkoa lub placwka wspomaga rozwj uczniw, nu maturalnego i ewaluacji wewntrznej. Wnioski
uwzgldniajc ich indywidualn sytuacj. z analizy s wdraane przez wszystkich nauczycieli
W szkole ukierunkowanej na rozwj uczniw w celu podniesienia efektw ksztacenia.
z uwzgldnieniem ich indywidualnej sytuacji po- Nauczyciele odpowiednio modyfikuj metody
dejmuje si rnorodne dziaania, dostosowane do i formy pracy oraz wprowadzaj indywiduali-
specyfiki i potrzeb rodowiska. Powinny by one zacj pracy z uczniem w zalenoci od potrzeb.
oparte na diagnozie, a ich skuteczno poddawa- Prowadzone w szkole dziaania s monitorowane,
na refleksji. Ich elementem jest przeciwdziaanie poddawane analizie, a w razie potrzeby modyfi-
dyskryminacji. Organizujc procesy edukacyjne, kowane. Szkoa zbiera informacj o losach swoich
nauczyciele indywidualizuj nauczanie i wspieraj absolwentw. Liceum spenia wymaganie na wy-
uczniw. sokim poziomie.
Poziom spenienia wymagania: B (wysoki).
OBSZAR BADANIA:
Liceum oglnoksztacce prowadzi diagnoz
potrzeb i moliwoci uczniw. Na jej podstawie or- W szkole lub placwce analizuje si wyniki
ganizuje rnorodne zajcia rozwijajce zaintere- sprawdzianu i egzaminw oraz wyniki ewaluacji
sowania i uzdolnienia, dydaktyczno-wyrwnawcze zewntrznej i wewntrznej. Analizy prowadz do
i specjalistyczne odpowiednie do rozpoznanych formuowania wnioskw i rekomendacji, na pod-
potrzeb kadego ucznia. W ramach realizacji stawie ktrych planuje si i podejmuje dziaania.
projektu Wiedza i umiejtnoci drog do kariery W szkole analizuje si wyniki egzaminw
uczniw Zespou Szk z Ukraiskim Jzykiem zewntrznych oraz wyniki bada wewntrznych
Nauczania w Growie Iaweckim modzie izewntrznych, a wnioski z tych analiz s uwzgld-
otrzymuje pomoc psychologiczn i terapeutyczn. niane w pracy nauczycieli. Dyrektor poda przyka-
Indywidualne podejcie do uczniw wspomaga dy dziaa wynikajcych z prowadzonych analiz:
ich rozwj. Szkoa wsppracuje z wieloma insty- poprawa jakoci i efektw ksztacenia (lepsze
tucjami, organizacjami, stowarzyszeniami wiad- przygotowanie uczniw do egzaminw matural-
czcymi poradnictwo i pomoc uczniom, zgodnie nych),
zich potrzebami i sytuacj spoeczn. Realizowane przeprowadzanie egzaminw prbnych,
dziaania antydyskryminacyjne obejmuj ca usprawnienie wsppracy midzyprzedmio-
spoeczno szkoln i s adekwatne do specyfiki towej,
placwki. Liceum spenia wymaganie na wysokim przeprowadzanie wicze w zakresie umiejt-
poziomie. noci, z ktrymi uczniowie maj problemy (dosto-
sowywanie zada do indywidualnych moliwoci
WYMAGANIE: ucznia),
wskazywanie mocnych i sabych stron danego
Szkoa lub placwka, organizujc procesy edu- rocznika,
kacyjne, uwzgldnia wnioski z analizy wynikw konstruowanie sprawdzianw i prac klasowych
sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu uwzgldniajcych rne typy zada egzamina-
maturalnego i egzaminu potwierdzajcego kwalifi- cyjnych,
kacje w zawodzie oraz innych bada zewntrznych stae motywowanie uczniw do systematycznej
i wewntrznych pracy.
Badania i dane mwice o rnych aspektach Wszyscy ankietowani nauczyciele wskazuj, e
funkcjonowania szk s niezbdnym elementem w swojej pracy uwzgldniaj wyniki egzaminu
52
gimnazjalnego, maturalnego i ewaluacji wewntrz- OBSZAR BADANIA:

nej do planowania swoich dziaa dydaktycznych


i wychowawczych. W szkole lub placwce prowadzi si badania od-
Nauczyciele twierdz, e przy formuowaniu powiednio do potrzeb szkoy lub placwki, wtym
wnioskw najwaniejsze znaczenie dla nich maj osigni uczniw i losw absolwentw.
analizy wynikw egzaminu gimnazjalnego i matu- Dyrektor i nauczyciele w wywiadzie wskazali,
ralnego. Wszyscy uczcy w jednym oddziale zapla- e w szkole prowadzi si nastpujce badania we-
nowali na swoich przedmiotach realizacj dziaa wntrzne: prbne egzaminy maturalne (wyniki
majcych na celu ksztatowanie tych umiejtnoci, wykorzystywane s do lepszego przygotowania
ktre wypady sabo na egzaminie gimnazjalnym, uczniw do egzaminu zewntrznego), mikroba-
np. samodzielne rozumowanie matematyczne. dania we wszystkich klasach (na ich podstawie
poznaje si mocne i sabe strony uczniw, mody-
OBSZAR BADANIA: fikuje si metody i formy pracy, planuje zajcia
dodatkowe), analiz wynikw nauczania na po-
W szkole lub placwce wykorzystuje si wyniki ziomie klas i szkoy (formuowanie wnioskw iich
bada zewntrznych. wdraanie w celu podniesienia efektw uczenia
W liceum wykorzystuje si wyniki bada ze- si), analiz wynikw egzaminw gimnazjalnych
wntrznych, co potwierdzaj dyrektor i ankieto- (formuowanie wnioskw i ich wdraanie w celu
wani nauczyciele. podniesienia efektw ksztacenia), analiz sytuacji
Podczas wywiadu dyrektor poda, e w szkole wychowawczej i rodzinnej uczniw (rozwizy-
przeprowadzone s badania edukacyjne przy wanie problemw wychowawczo-opiekuczych,
wsppracy z Wydawnictwem Pedagogicznym wsparcie finansowe), analiz osigni/sukcesw
Operon w Gdyni (prbne egzaminy maturalne) uczniw w konkursach przedmiotowych, arty-
i Okrgow Komisj Egzaminacyjn w omy stycznych i zawodach sportowych (promowanie
(badania prbne, wykorzystanie arkuszy z wcze- szkoy, organizacja zaj dodatkowych w ramach
niejszych egzaminw zewntrznych). art. 42 Karty Nauczyciela). Dyrektor i nauczyciele
Analiza wynikw prbnych egzaminw pozwala potwierdzaj, e szkoa zbiera informacje o losach
nauczycielom na okrelenie mocnych i sabych absolwentw. Nauczyciele w wywiadzie podali, e
stron ucznia oraz opracowanie wnioskw i re- dane o absolwentach gromadzone s do celw mo-
komendacji do dalszej pracy. Wyniki tych bada nograficznych i statystycznych, a w szkolnej izbie
posuyy do: dostosowania form i metod pracy, pamici umieszczone s ich zdjcia i nazwiska. S
zwikszenia liczby wicze i zada doskonalcych oni take zapraszani na dni otwarte i uroczystoci
umiejtnoci ktre wypady sabo na egzaminie, szkolne, w trakcie ktrych opowiadaj o swoich
typowania uczniw do zaj dodatkowych, udzie- osigniciach.
lania pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Dyrektor poda, e informacje o losach absol-
Ankietowani nauczyciele potwierdzili, e wentw s wykorzystywane do promocji liceum
wykorzystuj w swojej pracy dane z egzaminw w rodowisku lokalnym, wrd mniejszoci ukra-
zewntrznych i zewntrzne badania edukacyjne. iskiej w kraju i za granic.
53

Raport z ewaluacji WNIOSKI


problemowej 1. Osignicia kadego ucznia s na bieco
monitorowane i analizowane, a formuowane na
Szczegowy Raport dostpny na stronie: tej podstawie wnioski wdraane przyczyniajc si
http://www.npseo.pl/action/raports. do wzrostu efektw ksztacenia.
2. Szkoa rozpoznaje moliwoci, potrzeby roz-
I Liceum Oglnoksztacce w Biaym Borze wojowe i sytuacje spoeczna kadego ucznia, co po-
Biay Br zwala na indywidualizacje procesu edukacyjnego.
Kuratorium Owiaty w Szczecinie 3. Oferta szkoy jest dostosowana do potrzeb
rodowiska lokalnego oraz mniejszoci ukraiskiej
OBRAZ PLACWKI i uczniw z Ukrainy, pomagajc im przezwycia
barier jzykow i rodowiskow, jednoczenie
I Liceum Oglnoksztacce w Biaym Borze po- zachowa sw tosamo kulturow i religijn oraz
wstao w 1990 r. na bazie Szkoy Podstawowej nr2 rozwija zainteresowania i zdolnoci.
im. Tarasa Szewczenki, ktra jako jedyna szkoa 4. W sposb systemowy prowadzi si monitoro-
ukraiska na Pomorzu Zachodnim funkcjonowaa wanie dziaa podejmowanych w wyniku analiz
od 1958 r. iwnioskw z egzaminu zewntrznego, co wpywa
Wynikiem pracy nauczycieli jest bardzo wysoka bezporednio na poziom zdawalnoci matury,
zdawalno matur i dua liczba absolwentw kon- ktry w poprzednim roku szkolnym wynis 100%.
tynuujca nauk na rnych uczelniach wPolsce
i na Ukrainie. W prestiowym rankingu prze- WYMAGANIE:
prowadzanym przez Perspektywy i Rzeczpospo-
lita wielokrotnie I LO zajmowao wysokie lokaty, Uczniowie nabywaj wiadomoci i umiejtnoci
awroku 2013 zdobyo tytu Srebrnej Szkoy. okrelone w podstawie programowej.
Badania wskazay, e szkoa rozpoznaje mo-
liwoci, potrzeby rozwojowe i sytuacje spoeczna WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
kadego ucznia, co pozwala na indywidualizacj EWALUACJI DLA WYMAGANIA:
procesu edukacyjnego. W sposb systemowy
prowadzi si monitorowanie dziaa podejmo- W szkole realizuje si podstaw programow,
wanych w wyniku analiz i wnioskw z egzaminu zwykorzystaniem zalecanych warunkw i spo-
maturalnego, ktrego zdawalno w ubiegym sobw jej realizacji, uwzgldniajc osignicia
roku szkolnym jest na poziomie 100%. Oferta uczniw z poprzedniego etapu edukacyjnego.
szkoy jest dostosowana do potrzeb rodowiska Naley jednak zwrci uwag, e rozporzdzenie
lokalnego oraz mniejszoci ukraiskiej i ucz- Ministra Edukacji Narodowej z 27 sierpnia 2012r.
niw z Ukrainy, pomagajc im przezwycia w sprawie podstawy programowej wychowa-
barier jzykow irodowiskow, a jednoczenie nia przedszkolnego oraz ksztacenia oglnego
zachowa tosamo kulturow i religijn oraz wposzczeglnych typach szk (Dz.U. z 2012r.
rozwija zainteresowania i zdolnoci. Szkoa poz. 977) nie zawiera zalecanych warunkw
moe si rwnie poszczyci wszechstronnie isposobw realizacji odnoszcych si do jzyka
rozwinit dziaalnoci artystyczn. Zaan- mniejszoci narodowych i etnicznych, a zatem
gaowanie uczniw i nauczycieli w prac k rwnie do nauczanego wszkole jzyka ukrai-
izespow artystycznych Witrohron, chru skiego. Osignicia kadego ucznia s na bieco
Dereo i zespou instrumentalnego Prolisky monitorowane i analizowane, a formuowane na
jest unikalnym zjawiskiem na tle globalizacji tej podstawie wnioski wdraane, co przyczynia
i komercjalizacji wspczesnego wiata. Czon- si do wzrostu efektw ksztacenia.
kowie Witrohonu brali udzia w zdjciach do Wdraane wnioski z monitorowania i anali-
filmu Jerzego Hoffmana Ogniem i mieczem, zowania osigni uczniw przyczyniaj si do
reprezentowali szko na Festiwalach Kultury wzrostu efektw uczenia si i osigania rnorod-
Ukraiskiej w Sopocie, Gdasku, Przemylu, nych sukcesw edukacyjnych uczniw. Wyniki
Wrocawiu, Warszawie, Koszalinie, Szczecinie, analizy osigni uczniw, w tym uczniw, ktrzy
Wgorzewie, Mynarach, Biaymstoku, Bielsku ukoczyli dany etap edukacyjny, potwierdzaj
Podlaskim, Giycku, widniku w Sowacji, we skuteczno podejmowanych dziaa dydaktycz-
Lwowie i wielu innych miejscowociach. no-wychowawczych. W cigu ostatnich trzech
54
lat wyniki egzaminw zewntrznych z obowiz- przezwycia barier jzykow i rodowisko-

kowych przedmiotw maturalnych: jzyk polski, w, a jednoczenie zachowa swoj tosamo


matematyka i jzyk angielski ksztatoway si kulturow i religijn oraz rozwija zaintereso-
w latach 20132015 pod wzgldem zdawalnoci wania i zdolnoci. W pokonywaniu trudnoci
nastpujco: wynikajcych z sytuacji spoecznej uczniw,
rok 2013 zdawalno 100% szko wspieraj: parafia greckokatolicka, Caritas
rok 2014 zdawalno 75% i Fundacja Kiwanis, dziki ktrym uczniowie
rok 2015 zdawalno 100% maj zapewnion pomoc socjaln.
Z przedstawionych danych wynika, e wyniki
matury pisemnej z jzyka polskiego s na poziomie WYMAGANIE:
zadowalajcym. Naley zauway, i wikszo
uczniw przystpujcych do egzaminu matural- Szkoa lub placwka, organizujc procesy edu-
nego, to modzie z Ukrainy, ktra nigdy wczesnej kacyjne, uwzgldnia wnioski z analizy wynikw
nie miaa kontaktu z jzykiem polskim. Dokonujc sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu
analizy danych z przedmiotw obowizkowych nie maturalnego, egzaminu potwierdzajcego kwali-
przedstawiono rezultatw wyniku matur z jzyka fikacje zawodowe i egzaminu potwierdzajcego
niemieckiego, gdy w latach 2013 i 2014 aden kwalifikacje w zawodzie oraz innych bada ze-
ucze nie wybra tego przedmiotu na maturze. wntrznych i wewntrznych.
ILiceum Oglnoksztacce im. Tarasa Szewczenki
jest jedyn szkoa na Pomorzu, w ktrej uczniowie WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
zdaj jzyk ukraiski. Wyniki matury z jzyka EWALUACJI DLA WYMAGANIA:
ukraiskiego w latach 20132015 pod wzgldem W szkole prowadzi si szczegowe analizy eg-
poziomu zdawalnoci wynosiy kadego roku zaminu maturalnego oraz ewaluacji wewntrznej.
100%. Dane z bada zewntrznych wykorzystuje si
do planowania dalszej pracy. W sposb systemowy
WYMAGANIE: prowadzi si monitorowanie dziaa podejmo-
wanych w wyniku analiz i wnioskw z egzaminu
Szkoa lub placwka wspomaga rozwj uczniw, maturalnego, ktrego zdawalno w poprzednim
z uwzgldnieniem ich indywidualnej sytuacji roku szkolnym jest na poziomie 100%.
Prowadzone analizy daj moliwo lepszego
WYNIKI PRZEPROWADZONEJ rozpoznania potrzeb uczniw i skutecznego do-
EWALUACJI DLA WYMAGANIA: stosowania form i metod pracy, w szczeglnoci
z uczniami z Ukrainy. Na podstawie zgromadzo-
Szkoa rozpoznaje moliwoci, potrzeby roz- nych informacji, mona stwierdzi, e nauczyciele
wojowe i sytuacj spoeczn kadego ucznia, co powszechnie znaj wyniki zewntrznych bada
pozwala na indywidualizacj procesu edukacyj- edukacyjnych i wykorzystuj je do planowania
nego. Oferta szkoy jest dostosowana take do wasnej pracy oraz szkoy.
potrzeb rodowiska lokalnego oraz mniejszoci
ukraiskiej i uczniw z Ukrainy, pomagajc im 12.11.2015
55

Raport z ewaluacji si systematycznie wzbogaca baz dydaktyczn


w potrzebne pomoce oraz sprzt multimedialny.
problemowej Przekazuje uczniom wiedz, ksztatuje umiejtno-
ci, rozwija talenty i zdolnoci organizujc liczne,
Szczegowy Raport dostpny na stronie: rnorodne zajcia pozalekcyjne, z ktrych znacz-
http://www.npseo.pl/action/raports. na cz rozwija wiedz i zainteresowania uczniw
kultur ukraisk.
Gimnazjum nr 7 imienia Markiana Szaszkiewicza Nauczyciele podejmuj dziaania zwizane
37-700 Przemyl, ul. Smolki 10 zindywidualizacj procesu nauczania, skierowan
tel. + 48 16678 5347; fax + 48 16678 5347 zarwno do uczniw zdolnych, jak i ze specyficz-
www.szaszk.edu.pl nymi potrzebami edukacyjnymi. Gimnazjum Nr7
w Przemylu osiga wysokie wyniki egzaminw
Organ nadzoru pedagogicznego: Kuratorium zewntrznych. Analiza wynikw sprawdzianu
Owiaty w Rzeszowie po szkole podstawowej oraz wszelkich bada
zewntrznych i wewntrznych prowadzonych
Badanie zostao zrealizowane w dniach 13, 14, 15, w szkole, wykorzystywana jest do planowania
19, 20 maja 2014 r. iorganizacji procesw edukacyjnych.
Liczba uczniw (2013/2014) 39 Na podkrelenie zasuguje fakt osigania przez
Oddziay: 3 uczniw wysokich wynikw egzaminw gimna-
Nauczyciele penozatrudnieni: 0 zjalnych oraz wysokich lokat w rnego rodzaju
Nauczyciele niepenozatrudnieni (stosunek pra- konkursach i zawodach. Skutkiem tych osigni jest
cy): 22 uzyskanie przez Gimnazjum Nr 7 w Przemylu certy-
Nauczyciele niepenozatrudnieni (w etatach): 6 fikatu Szkoy przyjaznej utalentowanym uczniom.
Dziki wzmoonej pracy wychowawczej oraz
OBRAZ SZKOY wsplnym dziaaniom rodzicw i nauczycieli
udaje si w odpowiedni sposb kierowa proce-
Zapraszamy Pastwa do zapoznania si zra- sem wychowawczym uczniw, ksztatowa ich
portem z ewaluacji zewntrznej problemowej, wiatopogld i wraliwo spoeczn zgodnie
ktra zostaa przeprowadzona w Gimnazjum zoczekiwaniami rodzicw. Grono pedagogiczne
Nr 7 w Zespole Szk Oglnoksztaccych Nr 2 podejmuje stosowne dziaania zmierzajce do roz-
w Przemylu. wizywania pojawiajcych si w szkole problemw
Poniej znajd Pastwo najwaniejsze, pozyska- wychowawczych.
ne w trakcie badania ewaluacyjnego, informacje Zachcamy do przeczytania penego dokumentu
oszkole. Wszystkie zawarte w opisie tezy oraz dane Raport z ewaluacji problemowej w Gimnazjum
znajduj potwierdzenie w wynikach prowadzonych Nr7 w Przemylu, gdy znajduj si w nim szcze-
bada. Gimnazjum Nr 7 w Przemylu jest placwk gowe wyniki prowadzonych bada.
publiczn i wsplnie ze Szko Podstawow Nr 17
i III Liceum Oglnoksztaccym tworzy Zesp WNIOSKI
Szk Oglnoksztaccych Nr 2 w Przemylu.
Pierwsza klasa gimnazjum z ukraiskim j- Wdraane w szkole do realizacji wnioski z analiz
zykiem nauczania powstaa w roku szkolnym osigni uczniw, uwzgldniajce ich moliwoci
1999/2000. Do szkoy uczszcza 39 uczniw, ktrzy rozwojowe, w istotnej mierze przyczyniaj si do
ucz si w 3 oddziaach. Zajcia dydaktyczne reali- wzrostu efektw ksztacenia.
zowane s na jedn zmian, a uczniowie uczszcza- Uczniowie osigaj wysokie wyniki na egzami-
jcy do tej szkoy rekrutuj si na og zPrzemyla nach zewntrznych oraz wysokie lokaty w rnego
i miejscowoci powiatu przemyskiego oraz z terenu rodzaju konkursach i zawodach midzyszkolnych
Ukrainy. Szkoa posiada dobr baz lokalow, za- rnych szczebli.
jcia odbywaj si w dobrze wyposaonych salach Planowane w szkole procesy edukacyjne s
lekcyjnych, penowymiarowej sali gimnastycznej, ukierunkowane na waciw organizacj pracy
oddanej do uytku w 1998 r. oraz odpowiednio nauczycieli i uczniw, wspprac wszystkich pod-
wyposaonej pracowni informatycznej. W ostat- miotw oraz atmosfer sprzyjajc podejmowaniu
nim czasie dobudowano aul wykorzystywan na inicjatyw oraz nowatorskich rozwiza.
potrzeby wystpw uczniw, spotka okoliczno- W szkole nie s powszechne dziaania, ktre
ciowych oraz jako sal audiowizualn. Szkoa stara umoliwiayby uczniom uczenie si od siebie
56
nawzajem oraz w sposb celowy, czyniyby ich od- oczekiwania rodzicw, planowana jest organiza-

powiedzialnymi za organizacj i przebieg procesu cja pracy szkoy oraz zachodzce w niej procesy
uczenia si, co niekorzystnie wpywa na aktywno edukacyjne i wychowawcze. W dobrej, przyjaznej
uczniw w zakresie podejmowania inicjatyw doty- atmosferze realizowane s jasno okrelone cele
czcych ich nauki. ksztacenia, formuowane s oczekiwania, co wkon-
Atmosfera uczenia si jest waciwa, stworzony sekwencji przekada si na aktywno dzieci w czasie
zosta klimat zaufania, co sprzyja wsppracy, naby- zaj i sprzyja ich rozwojowi. Nauczyciele w procesie
waniu wiedzy i umiejtnoci oraz motywuje uczniw lekcyjnym wykorzystuj przewanie tradycyjne
do podejmowania wysiku zwizanego z nauk. metody, formy pracy i pomoce dydaktyczne, zro-
Nauczyciele podczas zaj lekcyjnych wykorzy- zumiale tumacz zagadnienia, stosuj jasne zasady
stuj rne, przewanie tradycyjne metody, formy oceniania. Wierz w moliwoci swoich wychowan-
pracy oraz pomoce dydaktyczne, ktre uwzgld- kw, dbaj o dobre relacje midzy nimi, oferuj
niajc moliwoci uczniw, ukierunkowane s na pomoc w trudnych sytuacjach oraz wspomagaj ich
ich rozwj i realizacj celw lekcji. indywidualny rozwj. Stosunkowo rzadko, podczas
Nauczyciele uwzgldniajc predyspozycje ucz- lekcji, stwarzane s sytuacje, ktrych celem jest
niw realizuj szereg przedsiwzi pozalekcyj- ksztacenie kreatywnoci uczniw, uczenie si od
nych, rozwijajcych zdolnoci i zainteresowania, siebie nawzajem oraz ksztacenie umiejtnoci
co w konsekwencji wpywa na ich zaangaowanie i pracy zespoowej. Uczniowie nie zawsze dostrzegaj
rozwj oraz zdecydowanie pozytywny obraz szkoy uyteczno nauki, maj trudnoci z dostrzeganiem
w rodowisku. zwizkw i powizaniem wiedzy z rnych dziedzin
Dziaania szkoy ukierunkowane s na za- oraz jej wykorzystaniem w codziennym yciu.
pewnienie uczniom bezpieczestwa na lekcjach Oferta pozalekcyjna szkoy jest bogata, poszerzona
i przerwach oraz na terenie szkoy po zajciach oszereg dziaa nowatorskich, wynikajcych mie-
lekcyjnych. dzy innymi z koncepcji pracy szkoy, rozwijajcych
zainteresowania iuzdolnienia modziey oraz take
WYMAGANIE: ksztatujcych wraliwo uczniw na potrzeby
drugiego czowieka i rodowiska.
Procesy edukacyjne s zorganizowane w sposb Ponisze argumenty potwierdzaj realizacj
sprzyjajcy uczeniu si. przez szko wymagania na rednim poziomie.

STAN OCZEKIWANY: WYMAGANIE:

Nauczanie w efektywnych szkoach jest celowe, ma Uczniowie nabywaj wiadomoci i umiejtnoci


jasno okrelone zadania, jest dobrze zorganizowane, okrelone w podstawie programowej.
przygotowane i odbywa si wodpowiednim tempie.
Ilo czasu spdzanego na uczeniu si jest zaplanowana STAN OCZEKIWANY:
i kontrolowana, a stawiane pytania angauj uczniw.
rodowisko uczenia si powinno by atrakcyjne, me- Zmiany w zewntrznym wiecie powoduj
tody pracy nauczycieli oparte na najnowszej wiedzy konieczno waciwego przygotowania uczniw
pedagogicznej. Wane jest, by zachca uczniw do do nowej rzeczywistoci, dlatego dla sukcesu in-
samooceny i brania odpowiedzialnoci za proces ucze- dywidualnego i spoecznego uczniowie i uczennice
nia si. Duy wpyw na ten proces ma informowanie powinni nabywa kompetencje okrelone wpod-
uczniw o postpie, jaki si dokonuje w ich rozwoju stawie programowej. Stopie, w jakim s one naby-
intelektualnym, spoecznym i osobistym. wane, zaley od skutecznoci monitorowania tego
procesu oraz wykorzystania informacji oosigni-
Poziom spenienia wymagania: C (redni). ciach z poprzedniego etapu edukacyjnego.
Poziom spenienia wymagania: A (bardzo
WYNIKI PRZEPROWADZONEJ wysoki).
EWALUACJI DLA WYMAGANIA:
WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
W szkole diagnozuje si poziom wiadomoci EWALUACJI DLA WYMAGANIA:
iumiejtnoci uczniw rozpoczynajcych edukacj
na danym etapie ksztacenia. Biorc pod uwag W szkole prowadzi si diagnozy wstpne doty-
rozpoznane moliwoci i potrzeby uczniw oraz czce wiadomoci i umiejtnoci uczniw.
57
W dziaaniach nauczycieli uwzgldnia si wnio- osigni uczniw. Podkreli, e zostay zorganizo-


ski i osignicia uczniw z poprzedniego etapu wane dodatkowe zajcia z matematyki i jzyka pol-
edukacyjnego. Nauczyciele umoliwiaj uczniom skiego przygotowujce uczniw do egzaminu gim-
ksztatowanie kluczowych kompetencji, a na zaj- nazjalnego. Dziki temu, jego zdaniem, od kilku lat
ciach uwzgldniane s zalecane warunki i sposoby uczniowie osigaj wynik na poziomie 78staninu.
realizacji podstawy programowej. Zostay zorganizowane klaso-pracownie, w ktrych
Nauczyciele monitoruj nabywanie wiadomoci nauczyciele maj zgromadzone pomoce naukowe
i umiejtnoci przez uczniw oraz wykorzystuj wykorzystywane na zajciach, co przekada si na
wnioski z analizy ich osigni. Wdroone przez atrakcyjno zaj i popraw efektw nauczania.
nauczycieli w procesie edukacyjnym wnioski Wklasach, wktrych byy problemy zzachowaniem
zmonitorowania i analizowania osigni uczniw uczniw w stosunku do rwienikw zorganizowano
przyczyniaj si do wzrostu efektw ksztacenia, co cykl zaj terapeutycznych z udziaem pedagoga
potwierdza skuteczno podejmowanych wszkole szkolnego, psychologa z poradni oraz psychologa
dziaa edukacyjnych. Uczniowie osigaj od lat wy- zOSW Nr 2 w Przemylu. Efektem tego s prawid-
sokie wyniki egzaminw gimnazjalnych oraz sukcesy owe, zdaniem dyrektora, koleeskie i przyjacielskie
w rnych konkursach i zawodach przedmiotowych. relacje pomidzy rwienikami. Pomocny w edukacji
Szkoa uzyskaa certyfikat potwierdzajcy stwarzanie okaza si monta na stae projektorw multime-
uczniom szczeglnych warunkw dla rozwoju ich dialnych w siedmiu salach lekcyjnych co wpyno
zdolnoci i osigania przez nich sukcesw. Prowa- istotnie na uatrakcyjnienie zaj, organizacj lekcji
dzone s liczne iskuteczne dziaania przygotowujce multimedialnych oraz moliwo przygotowania
uczniw do kolejnego etapu ksztacenia oraz umo- przez uczniw prezentacji i projektw edukacyjnych.
liwiajce wyposaenie ich w umiejtnoci przydatne Wana, zdaniem dyrektora, bya modyfikacja regu-
w przyszoci na rynku pracy. laminu oceniania zachowania, ktra zaowocowaa
Ponisze przedstawiono argumenty wskazujce popraw frekwencji na lekcjach. Dyrektor wskaza
na spenienie wymagania na bardzo wysokim ponadto na konsultowanie zachowa dotyczcych
poziomie. agresji i przemocy w szkole ze specjalistami z porad-
ni, efekt tego to wiksze zrozumienie problemu przez
OBSZAR BADANIA: nauczycieli. Obecnie zesp wychowawczy zbiera si
w chwili pojawienia si zaistniaego problemu i zapra-
Wdroone wnioski z monitorowania i anali- sza na te spotkania rodzicw ispecjalistw. Dziaania
zowania osigni uczniw przyczyniaj si do pedagoga szkolnego poddawane s comiesicznej
wzrostu efektw uczenia si i osigania rnorod- superwizji. Najwaniejsze problemy wychowawcze
nych sukcesw edukacyjnych uczniw. Wyniki s dogbnie analizowane na posiedzeniach rady
analizy osigni uczniw, w tym uczniw, ktrzy pedagogicznej dziki temu wiksza grupa nauczy-
ukoczyli dany etap edukacyjny, potwierdzaj sku- cieli zaangaowana jest w rozwizywanie zaistniaych
teczno podejmowanych dziaa dydaktyczno- problemw. Dyrektor podkreli dziaania prewen-
-wychowawczych cyjne w postaci dyurw, monitoringu, ograniczeniu
Wdroone przez nauczycieli w procesie eduka- dostpu osb postronnych. Dziki zapisom moni-
cyjnym wnioski z monitorowania i analizowania toringu jest moliwo analizy przebiegu zdarzenia,
osigni uczniw przyczyniaj si do wzrostu ktre na bieco jest rozwizywane. Na podkrelenie,
efektw ksztacenia, co potwierdza skuteczno zdaniem dyrektora, zasuguje dobra atmosfera, ktra
podejmowanych w szkole dziaa edukacyjnych. daje poczucie wysokiego bezpieczestwa i wysokiego
Uczniowie osigaj od lat wysokie wyniki egza- poziomu integracji spoecznoci szkolnej.
minw gimnazjalnych. W zwizku z podejrzeniem zaburzenia ody-
Szkoa uzyskaa certyfikat potwierdzajcy stwa- wiania przez uczniw zorganizowano spotkanie
rzanie uczniom szczeglnych warunkw dla roz- poczone ze szkoleniem na temat zdrowego od-
woju ich zdolnoci i osigania przez nich sukcesw. ywiania. Na podkrelenie, zdaniem dyrektora,
Wikszo uczniw (ankieta), zadowolona jest zasuguje fakt, i w szkole s laureaci konkursw
szczeglnie z uzyskiwanych ocen, cz z osig- kuratoryjnych z biologii, jzyka ukraiskiego,
ni w konkursach, a cz uczniw wskazaa, e wiedzy ekologicznej oraz konkursw tematycz-
wszkole nie ma osigni, z ktrych s zadowoleni. nych (np. wiedzy o lesie oraz recytatorskich).
Dyrektor (wywiad) wskaza przykady skutecz- 10 uczniw gimnazjum uzyskao tytu laureata
noci podejmowanych dziaa dydaktycznych konkursu przedmiotowego z jzyka ukraiskiego.
iwychowawczych wynikajcych z biecych analiz Szkoa moe si pochwali wysokimi wynikami
58
na egzaminach gimnazjalnych oraz wysokimi Jzyk niemiecki zdawali uczniowie tylko

wynikami klasyfikacji. Dyrektor doda, e szkoa w2013r. osigajc wynik na poziomie 5 staninu.
realizowaa indywidualny program nauczania EWD zarwno w czci humanistycznej jak i ma-
matematyki, czego efektem byo osignicie przez tematyczno-przyrodniczej jest dodatnie i sytuuje
jednego zuczniw tytuu laureata z matematyki badan placwk, jako szko sukcesu.
ifizyki oraz tytuu finalisty z geografii. Pan dyrek- W wietle powyszych danych naley stwierdzi,
tor wskaza rwnie na uwraliwienie uczniw na e szkoa na przestrzeni kilku ostatnich lat osiga
tolerancj na inne religie, narodowoci oraz osoby bardzo wysokie wyniki egzaminw gimnazjalnych,
niepenosprawne fizycznie (udzia w balach inte- na co niewtpliwie maj wpyw wdraane wnioski
gracyjnych icharytatywnych w Kronie, organizo- z monitorowania i analizy osigni uczniw.
wanych przez Jerzego Krzanowskiego Konsula Wysokie wyniki uczniw w poczeniu z wyni-
Honorowego Ukrainy w Rzeszowie). kami uzyskiwanymi przez wybranych uczniw
Dyrektor wskaza wnioski z nadzoru pedago- wrnego typu konkursach i zawodach upowa-
gicznego dotyczce efektw uczenia si uczniw. niaj do stwierdzenia bardzo wysokiego poziomu
Najczciej dotyczyy one zwikszenia aktywnoci spenienia badanego obszaru.
uczniw, wsppracy z rodzicami, dziaa dydak-
tycznych i wychowawczych nauczycieli, wsppracy WYMAGANIE:
z instytucjami wspomagajcymi proces wychowaw-
czy, analizy wynikw nauczania, dokumentacji Respektowane s normy spoeczne.
szkolnej, wyposaenia i bazy szkoy Nauczyciele
(wywiad) wskazali sukcesy edukacyjne uczniw STAN OCZEKIWANY:
klasy I gimnazjum zwizane z podnoszeniem
kompetencji opisanych w postawie programowej. Szkoy powinny ksztatowa postawy zgodne
Zaznaczyli, e uczniowie s bardzo aktywni na zwartociami i normami spoeczestwa demo-
wielu polach i w wiele dziaa si angauj. Wszyscy kratycznego. Poznawanie zasad i rozumienie
uczniowie bior udzia we wszystkich zespoach ich znaczenia dla funkcjonowania spoecznoci
artystycznych, jakie dziaaj w szkole. Nauczyciele szkolnej i spoeczestwa stanowi element roz-
rozpoznaj talent uczniw i umiejtnoci i na tej woju. wiadomo tego, jak wane jest prze-
podstawie daj im szanse na uczestnictwo w wy- strzeganie wsplnie ustalonych regu, decyduje
szym etapie konkursw i zawodw. Nauczyciele o sukcesie grup. Wanym zadaniem szkoy jest
podkrelili, e w biecym roku szkolnym uczennica tworzenie poczucia bezpieczestwa fizycznego
tej klasy uczestniczya w Warszawie w konkursie i psychicznego, a take klimatu sprzyjajcego
zmatematyki. Czterech uczniw to laureaci konkur- uczeniu si.
su kuratoryjnego zjzyka ukraiskiego (to wynik Poziom spenienia wymagania: B (wysoki).
dodatkowych ponadprogramowych treci na zaj-
ciach). Zdaniem nauczycieli sukcesem w tej klasie s WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
dobre wyniki w nauce uczennicy, ktra traci wzrok. EWALUACJI DLA WYMAGANIA:
Zaznaczyli, e jest kilkoro dzieci chorych,
amimo to ucz si na dobrym poziomie. Z tymi Szkoa w swoich dziaaniach stara si zapewni
dziemi nauczyciele prowadz dodatkowe zajcia, uczniom bezpieczestwo fizyczne i psychiczne
a sukcesem jest midzy innymi efekt takich zaj. wkadej sytuacji szkolnej. Dziaania podejmowane
Dzieci maj du ch aktywnoci ruchowej. przez samorzd uczniowski przyczyniaj si do
Dodali, e w szkole jest konkurs recytatorskich wsppracy uczniw w realizacji przedsiwzi
imienia Juliany Krawczenko i uczniowie tej klasy wspieranych przez dyrektora i nauczycieli.
zajmuj wnim wysokie miejsca. Wyniki egzami- W szkole nauczyciele i uczniowie odnosz si
nw gimnazjalnych na przestrzeni lat 20112013, do siebie z szacunkiem, ale w opinii rodzicw
zarwno w czci humanistycznej, jak i w czci nie wszyscy uczniowie traktowani s jednakowo
matematyczno-przyrodniczej s wysokie na rwno przez nauczycieli. W celu eliminowania
poziomie 78 staninu i biorc pod uwag kilka zagroe i wzmacniania waciwych zachowa
ostatnich lat charakteryzuj si staoci. Jeli w szkole analizuje si i modyfikuje dziaania
chodzi o cz jzykow, to w przypadku jzyka w ychowawcze przy wspudziale rodzicw
angielskiego w 2013 r. szkoa osigna 8 stanin iuczniw.
i by to wzrost w stosunku do roku poprzedniego Powysze argumenty potwierdzaj realizacj
roku o 2 pkt w skali staninowej. przez szko wymagania na wysokim poziomie.
59

Raport z ewaluacji W celu uatrakcyjnienia procesu edukacyjnego


nauczyciele stwarzaj licealistom moliwoci
problemowej realizacji midzynarodowego projektu Come-
nius Partnerskie Projekty Szk, ktrego ko-
Szczegowy Raport dostpny na stronie: ordynatorem jest otwa, a innymi uczestnikami
http://www.npseo.pl/action/raports. Litwa, Rumunia, Turcja, Grecja i Wochy. Rozwj
umiejtnoci modziey w zakresie kompetencji
EFEKTY ZARZDZANIE kluczowych w obszarze nauk matematyczno-
-przyrodniczych wspieraj wdroone projekty
IV Liceum Oglnoksztacce w Zespole Szk oglnopolskie Fizyka jest ciekawa i Matematyka
Oglnoksztaccych nr 4 im. Bohdana Ihora An- Reaktywacja, realizowane we wsppracy z wy-
tonycza w Legnicy szymi uczelniami.
Dolnolski Kurator Owiaty Kuratorium Owiaty Uczniowie podejmuj szereg dziaa, ktre su
we Wrocawiu ich rozwojowi oraz wpywaj na postrzeganie
szkoy w rodowisku lokalnym jako placwki
Badanie zostao zrealizowane w dniach 12.11.2012 realizujcej szereg przedsiwzi wpywajcych
23.11.2012 na wszechstronne ksztatowanie modego czo-
wieka, co obrazuje uzyskany tytu Szkoy Od-
OBRAZ PLACWKI krywcw Talentw. W szkole funkcjonuje chr
Poonyna, zesp taneczny Horycwit, zesp
Raport, do ktrego przeczytania Pastwa wokalny Dyky Bdoy i zesp teatralny oraz
zapraszamy, dotyczy ewaluacji zewntrznej prze- prnie dziaajcy Samorzd Uczniowski, ktry
prowadzonej w IV Liceum Oglnoksztaccym, jest inicjatorem wielu przedsiwzi i staych
ktre wraz z Gimnazjum nr 10 wchodzi w skad dziaa, do ktrych naley m.in. przygotowywanie
Zespou Szk Oglnoksztaccych nr 4 im. Boh- i przeprowadzanie Balu Noworocznego dla dzieci
dana Ihora Antonycza w Legnicy, prowadzonego z Midzyszkolnego Punktu Nauczania Jzyka
przez Miasto Legnica. Ukraiskiego. Modzie powszechnie angauje
Poniej znajd Pastwo najwaniejsze, wyni- si w przedsiwzicia szkolnego wolontariatu,
kajce z bada, informacje o szkole. Wszystkie wspierajc osoby chore, niepenosprawne i s-
zawarte w niniejszym opracowaniu tezy i prezen- dziwe oraz podejmuje dziaania proekologiczne,
towane dane znajduj potwierdzenie w wynikach co pozwolio na uzyskanie certyfikatu Szkoy
przeprowadzonych ankiet i rozmw. przyjaznej rodowisku.
Liceum kieruje swoj ofert przede wszystkim Wan dziaalnoci szkoy jest zgodnie z jej
do ukraiskiej mniejszoci narodowej, co ozna- misj: Idc w przyszo, pamitamy o tradycji
cza, e uczniowie ucz si jzyka ukraiskiego, pielgnowanie zwyczajw i tosamoci narodowej
poznaj kultur, zwyczaje oraz tradycje swoich oraz waciwych stosunkw interpersonalnych
przodkw oraz uczestnicz w zajciach historii pomidzy licealistami i gimnazjalistami, co sprzyja
i geografii Ukrainy. W formie zaj pozalekcyj- budowaniu midzy nimi prawidowych relacji
nych prowadzone s rwnie zajcia emkowskiej opartych na wzajemnej akceptacji i gotowoci do
cieki regionalnej. Szkoa jest kameralna, gdy wsppracy. Std placwka postrzegana jest przez
w jej skad wchodz trzy oddziay, do ktrych rodowisko lokalne jako szkoa dbajca o poczucie
uczszcza 54uczniw. bezpieczestwa fizycznego i emocjonalnego swoich
Grono pedagogiczne przeprowadza rnorodne podopiecznych. Opinia ta wynika z efektywnoci
formy badania efektywnoci osigni edukacyj- szeroko zakrojonych dziaa prowadzonych przez
nych uczniw. nauczycieli, czego wyrazem moe by posiadanie
Nauczyciele uczcy przedmiotw maturalnych, certyfikatu Szkoy bez przemocy.
zespoy przedmiotowe i Rada Pedagogiczna syste- Placwka ma odpowiednie warunki lokalowe
matycznie analizuj wyniki abiturientw uzyski- i wyposaenie, ktre umoliwia realizowanie
wane na egzaminach zewntrznym i w tym celu przyjtych programw nauczania oraz organizacj
wykorzystuj rne metody badawcze. Dbao wanych dla rodowiska mniejszoci narodowej
o efektywno procesu dydaktycznego skutkuje uroczystoci. Jest ono systematycznie wzbogacane
tym, e rezultaty ksztacenia s ustabilizowane dziki powoanemu Stowarzyszeniu Rodzicw
iw obrbie egzaminu maturalnego plasuj si na na Rzecz Pomocy Szkoom Przyjazna Szkoa
poziomie wyej rednim i rednim. oraz realizowanym projektom i zacieniajcej si
60
wsppracy placwki z wyszymi uczelniami, co nauczania i skutecznoci podejmowanych przez

zostao sformalizowane umow patronack zUni- placwk form pracy. Analizy wynikw egzami-
wersytetem Wrocawskim. nw zewntrznych su podejmowaniu dziaa
doskonalcych (np. zwikszenie iloci wicze
OBSZAR: EFEKTY zobszarw, ktre wypady sabiej czy konstruowa-
nie planw naprawczych), co suy doskonaleniu
Wymaganie: Analizuje si wyniki sprawdzianu, procesu dydaktycznego.
egzaminu gimnazjalnego, egzaminu maturalnego W wietle przeprowadzonego badania zasadne
i egzaminu potwierdzajcego kwalifikacje zawo- jest stwierdzenie, e w szkole stosuje si rno-
dowe. rodne metody analizy wynikw egzaminu. Sd
ten uzasadniaj wypowiedzi dyrektora w ankiecie,
KOMENTARZ: nauczycieli podczas wywiadu i analiza stosownych
dokumentw. Ze wskazanych rde wynika, e
Przeprowadzone badanie ewaluacyjne i analiza analiza prowadzona jest rnymi metodami w od-
dokumentacji wskazuj, e wyniki egzaminu ma- niesieniu do wynikw szkoy, zespow klasowych
turalnego s systematycznie analizowane przez i pojedynczych uczniw. Do danych analizowanych
nauczycieli uczcych przedmiotw maturalnych, ilociowo nale zbiorcze i przedmiotowe wyniki
zespoy przedmiotowe i Rad Pedagogiczn. egzaminu maturalnego uwzgldniajce podzia
Ten proces odbywa si z wykorzystaniem r- na poziom podstawowy i poziom rozszerzony,
norodnych metod analizy i ma na celu ocen ktre obejmuj redni wynik procentowy szkoy
efektywnoci procesu nauczania i skutecznoci izdawanych przedmiotw, ktry jest rwnie wy-
podejmowanych przez placwk form pracy, co ma raony w skali staninowej. Dane te s zestawiane
suy poprawie jakoci pracy. Std formuowane zwynikami, ktre osignli abiturienci w miecie
i wdraane s wnioski, ktre przyczyniaj si do i wojewdztwie. Dokonuje si take analizy wsp-
wzrostu efektw ksztacenia. czynnika atwoci zada, ktry jest zestawiany
Zgodne wypowiedzi dyrektora i badanych na- zanalogicznym wskanikiem uzyskanym w kra-
uczycieli wskazuj, e w szkole przeprowadzana ju. Nauczyciele przeprowadzaj rwnie analiz
jest analiza wynikw egzaminw zewntrznych. jakociow, ktra obejmuje analiz kontekstow
Zdaniem dyrektora i grona pedagogicznego czynnikw indywidualnych, rodowiskowych
w szkole analizuje si wyniki egzaminw ze- (np. warunki domowe uczniw, status materialny
wntrznych na poziomie pojedynczych uczniw rodziny) i pedagogicznych (np. redni frekwencj
oraz na poziomie zespow klasowych, czc obie na procze i koniec roku szkolnego, redni ocen
te strategie ze sob. Nauczyciele podczas wywiadu rocznych z przedmiotw zdawanych na egzaminie)
mwili o tym, e wyniki egzaminw zewntrznych oraz opracowuj na podstawie analizy wspczyn-
analizowane s ilociowo, jakociowo i konteks- nika atwoci zada zestawiania mocnych i sabych
towo oraz szczegowo opisywali te dane, ktre stron ucznia, ktre przekadaj na wnioski, ktre
poddawane s temu procesowi. wskazuj kierunki do dalszej pracy czy propo-
Analizy dokonuj nauczyciele uczcy przedmio- zycje do programu naprawczego. W przypadku
tw egzaminacyjnych i zawieraj je w opracowa- niektrych przedmiotowych opracowa pojawia
niach, ktre nastpnie s prezentowane na spot- si rwnie analiza porwnawcza dotyczca uzy-
kaniach zespow przedmiotw humanistycznych skanych wynikw na przestrzeni dwch ostatnich
icisych. Kolejnym etapem analizy s spotkania sesji egzaminacyjnych.
Rady Pedagogicznej, podczas ktrych prezento- Wyniki badania wskazuj, e wnioski z ana-
wane s wyniki bada i wnioski o charakterze lizy s wdraane i przyczyniaj si do wzrostu
rekomendacji, ktre su podnoszeniu efektyw- efektw ksztacenia. Argumentw obrazujcych
noci procesu ksztacenia. Wszyscy ankietowani powysz tez dostarczyli dyrektor i nauczyciele
nauczyciele (10) uwaaj, e maj pen informacj podczas wywiadw i ankietowania. Wskazani
o wnioskach z analiz wynikw egzaminw ze- respondenci wymienili w rozmowie przykady
wntrznych z poprzedniego roku szkolnego. rnorodnych dziaa podejmowanych w szko-
Argumentw obrazujcych tez, e analiza le, wynikajcych ze szczegowych wnioskw
jest prowadzona w celu poprawy jakoci pracy zanaliz wynikw egzaminw maturalnych, ktre
szkoy, dostarczyli dyrektor i nauczyciele podczas przyczyniaj si do wzrostu efektw ksztacenia.
wywiadw, ktrzy wskazali, e celem prowa- Spord licznych wdroonych rekomendacji
dzonych analiz jest ocena efektywnoci procesu poniej przedstawiony zostanie jeden wybrany
61
przykad. I tak, po egzaminie maturalnym zgeo- iwdraa do procesu edukacyjnego wnioski, ktre


grafii w roku szkolnym 2010/2011 zostay sfor- przyczyniaj si do nabywania przez uczniw
muowane wnioski dotyczce wystpujcych wiadomoci i umiejtnoci, a tym samym do po-
trudnoci, z ktrymi borykali si uczniowie: prawy wynikw w nauce. W szkole dostrzegane s
zada zwizanych z umiejtnoci czytania mapy moliwoci uzyskiwania przez licealistw lepszych
turystycznej, odczytywania informacji z mapy wynikw w nauce.
poziomicowej, dokonywania oblicze, a take Wypowiedzi nauczycieli, analiza stosownej
zada z geografii fizycznej, gwnie z atmosfery dokumentacji i wnioski z ewaluacji wewntrznej
i hydrosfery oraz zada ze znajomoci mapy dostarczaj przykadw na potwierdzenie sdu,
Polski, Europy i wiata. W przygotowaniach e uczniowie nabywaj wiadomoci i umiejt-
do egzaminu maturalnego w roku szkolnym noci zgodne z podstaw programow. Wedug
2011/2012 uczniowie wykonali wiele wicze zdecydowanej wikszoci ankietowanych nauczy-
dotyczcych interpretacji i analizy barwnej mapy cieli (9/10) ma to miejsce na poziomie wysokim.
wybranego regionu Polski, stanowicej pierwsz Rwnie analiza dokumentacji, w zakresie diagnoz
cz kadego arkusza maturalnego. Na zajciach wewntrznych, stanowi rdo informacji mwice
fakultatywnych wdroono take zadania kszta- o nabywaniu wiadomoci i umiejtnoci przez
tujce umiejtno orientacji na mapie wiata, modzie. Jako jeden z wielu przykadw obrazu-
poznanie zarwno gwnych elementw geografii jcych t tez mona wskaza analiz porwnawcz
fizycznej, a take spoeczno-ekonomicznej. Doko- diagnozy z matematyki Sesja z plusem w klasie
nujc analizy wynikw egzaminu maturalnego I (rok szkolny 2010/2011) i w klasie II (2011/2012).
z geografii z maja 2012r., mona stwierdzi, e Diagnoza na wejciu wykazaa znaczne zrnico-
wdroenie wnioskw przynioso pozytywne wanie uzyskanego wyniku, a rednia osignita
efekty, szczeglnie jeli chodzi o zadania do- przez szko (8,74 pkt.) bya nisza anieli w kraju
tyczce barwnej mapy wybranego fragmentu (9,89 pkt.), na co wpyno uzyskanie w przypadku
Polski, rozwizywalno zada wyniosa 72%, 11 umiejtnoci sabszego wyniku od rwienikw
a w roku ubiegym 51%. W zakresie rozszerzo- w kraju. Z kolei przeprowadzone badanie w tym
nym uczennice z zada obejmujcych fragment samym oddziale klasowym w klasie II wykazao
barwnej mapy Karkonoszy uzyskay wynik 91%, w zakresie 7 umiejtnoci uzyskanie lepszego re-
w ubiegym roku byo to 60%. Zdawalno zada zultatu od rwienikw w Polsce, a w pozostaych
z elementami matematycznymi wyniosa w 2012r. umiejtnociach znacznie mniejsze zrnicowa-
100%, a w 2011r. 30%. Na temat uzyskiwanych nie wspczynnika atwoci zada anieli rok
efektw ksztacenia pozytywnie wypowiedzieli wczeniej. Osignita rednia klasy 11,4 pkt. bya
si rwnie podczas wywiadu przedstawiciele wysza od redniej oglnopolskiej, ktra wyniosa
lokalnego rodowiska. Respondenci stwierdzili, 10,35 pkt.
e w szkole kadzie si m.in. nacisk na edukacj Ponadto zestawiajc ze sob umiejtnoci
artystyczn, nauk jzykw obcych i umiejtnoci rozwijane na przestrzeni wskazanego odcinka
posugiwania si technologi informatyczn. czasu, mona wykaza, e np. posugiwanie si
W ramach tej ostatniej dziaalnoci szkoa pod- procentami wzroso z 13% do 54%, a obliczanie pl
ja wspprac z Politechnik Wrocawsk, co ma i obwodw figur paskich z 25% do 54%.
cisy zwizek z poradnictwem zawodowym i przy-
gotowaniem do wykonywania przyszego zawodu. W szkole analizuje si osignicia uczniw,
Poziom speniania wymagania: B (wysoki). a nauczyciele, dyrektor i wnioski z ewaluacji
wewntrznej dostarczaj wielu argumentw na
WYMAGANIE: UCZNIOWIE zobrazowanie tej tezy. Ankietowani nauczyciele
NABYWAJ WIADOMOCI wzdecydowanej wikszoci (8/10) podali, e ana-
IUMIEJTNOCI lizuj osignicia wszystkich uczniw, a dwoje
wskazao, e wikszoci. Jako przykady najczciej
Z przeprowadzonego badania ewaluacyjnego wymieniali analizy: biecych osigni uczniw
wynika, e uczniowie nabywaj wiadomoci dokonywane na podstawie sprawdzianw, kartk-
iumiejtnoci okrelone w podstawie programo- wek, testw i innych prac pisemnych oraz obser-
wej. Nauczyciele diagnozuj i analizuj osignicia wacji modziey (9 wskaza), wynikw diagnoz na
modziey, zawierajc istotne informacje na ten wejcie w klasie I (6), aktywnoci uczniw i udziau
temat w przygotowywanych sprawozdaniach. Na w konkursach, olimpiadach, zawodach sportowych
podstawie dokonywanych analiz formuuje si (5) i egzaminw zewntrznych (5).
62
Warto zwrci uwag, e z informacji udzielo- moliwoci rozwoju artystycznego stosowano

nej przez dyrektora wynika, i dokonujc analizy zapisy przedmiotowych systemw oceniania prze-
udziau uczniw w konkursach, rozpatruje si ich widujcych ponadprzecitny rozwj.
tematyk, rnorodno i sukcesy modziey. Ana- Dokonana analiza badawcza prowadzi do
lizy dokonuje dwukrotnie w cigu roku szkolnego wniosku, e w szkole dostrzegane s moliwoci
przewodniczcy zespou nauczycieli przedmiotw uzyskiwania przez uczniw lepszych wynikw
cisych, ktry zbiera stosowne informacje od wy- w nauce, o czym s przekonani ankietowani
chowawcw. Prowadzi rwnie Ksig Sukcesw, rodzice i uczniowie biorcy udzia w wywiadzie.
do ktrej wpisuje osignicia licealistw, poczw- Licealici mwili o powierzaniu przeprowadzania
szy od sukcesw na poziomie powiatu. Wyniki lekcji czy jej fragmentu, prowadzeniu koncertw
zanalizy osigni uczniw nauczyciele prezentuj szkolnych, apeli oraz dodatkowym przygotowy-
w sprawozdaniach procznych i rocznych, ktre waniu do matury. Nauczyciele indywidualizuj
zawieraj typowe dane zwizane z klasyfikacj ucz- proces nauczania, motywuj, zachcaj do udziau
niw oraz m.in. informacje dotyczc podopiecz- w konkursach, pomagaj w przygotowaniu si do
nych z dysfunkcjami, licealistw osigajcych sabe nich, interesuj si dodatkowymi osigniciami
wyniki w nauce, wykaz modziey biorcej udzia podopiecznych, wynagradzaj podejmowany
w olimpiadach, konkursach, zawodach sporto- trud pozytywn ocen czy moliwoci wyjazdu
wych, w zajciach fakultatywnych i innych formach na szkoln wycieczk do Kijowa. Respondenci
wsparcia oraz wskazania licealistw, u ktrych zgodnie orzekli, e nie spotkali si z sytuacj
zauwaono znaczy postp w nauce. Z informacji braku wiary ze strony nauczycieli w moliwoci
uzyskanych od dyrektora i nauczycieli uczestni- uczniw. Kolejni respondenci ankietowani na-
czcych w wywiadzie wynika, e analiza osigni uczyciele (10) oceniajc swoich podopiecznych,
szkolnych uwzgldnia moliwoci rozwojowe zgodnie stwierdzili, e uczniowie: w wikszoci s
uczniw wymagajcych wsparcia, jak rwnie zdyscyplinowani, maj chci do nauki, uzyskuj
modziey uzdolnionej. W opinii respondentw lepsze wyniki w nauce, przejawiaj wasn inicja-
wanym procesem uwzgldniania moliwoci roz- tyw oraz s zaangaowani, aktywni. W wietle
wojowych podczas analizy osigni uczniw jest wynikw przeprowadzonych bada i informacji
poznanie na pocztku etapu edukacji indywidual- udzielonych przez dyrektora i nauczycieli zasadne
nych predyspozycji podopiecznych. Std dokonuje jest twierdzenie, e w szkole formuuje si i wdraa
si analizy wynikw testw gimnazjalnych, testw wnioski z analizy osigni uczcych si, ktre
diagnozujcych ze wszystkich przedmiotw, ankiet przyczyniaj si do poprawy wynikw w nauce,
przeprowadzanych przez pedagoga szkolnego o czym wiadczy m.in. ankietowe wskazanie
dotyczcych zainteresowa uczniw, ich mocnych dyrektora potwierdzajce ten proces. Wskazany
i sabych stron, problemw szkolnych, a take respondent i nauczyciele podali przykady wdro-
poziomu bezpieczestwa w szkole. Uczniowie onych wnioskw, ktre przyniosy mierzalne
klas I s diagnozowani rwnie pod ktem profilu efekty w stosunku do okrelonych umiejtnoci.
inteligencji i dominujcego systemu reprezentacji Dla zobrazowania zostanie wskazany wybrany
(test wielorakich inteligencji Howarda Gardnera) przykad. Na podstawie analizy diagnozy z jzyka
oraz preferowanych stylw uczenia si. Postp edu- ukraiskiego przeprowadzonej w klasie II w roku
kacyjny, adekwatny do indywidualnych moliwoci szkolnym 2011/2012 sformuowano nastpujce
(ktre zostay okrelone na wstpie i stanowi rekomendacje: Zwrci uwag na prac uczniw
punkt wyjcia do takiej oceny) modziey ocenia zdolnych, Rozwija ich wiedz i umiejtno-
si na podstawie form analizy osigni liceali- ci poprzez udzia w konkursach, akademiach,
stw wskazanych powyej. Wedug dyrektora, dla tworzenie informacji. Std podjto dziaania
uczniw o specjalnych potrzebach edukacyjnych ukierunkowane na prac zuczniem zdolnym oraz
opracowuje si karty indywidualnych potrzeb indywidualizacj pracy. Tak prowadzony proces
oraz plany dziaa wspierajcych, uwzgldniaj- dydaktyczny przynis efekty w postaci zaangao-
cych moliwoci rozwojowe. Dokonuje si oceny wania uczniw wprzygotowywanie uroczystoci,
skutecznoci udzielonych form pomocy i wsparcia akademii, reprezentowania szkoy w rodowisku
oraz ewentualnych modyfikacji. Dla zobrazowania lokalnym czy opracowania artykuu prasowego.
procesu uwzgldniania moliwoci rozwojowych Jedna z uczennic zostaa laureatem Oglno-
uczniw przy analizie osigni szkolnych dyrektor polskiego Konkursu Poezji i Prozy Ukraiskiej
wskaza jednostkowe przykady modziey, wtym (otrzymaa wyrnienie), atake zaja Imiejsce
osob, wobec ktrej ze wzgldu na jej bardzo due w Oglnopolskim Konkursie Na Wschd od
63
Bugu. Kolejnego argumentu wskazujcego na stanowi znaczn rnic w udzielonych odpowie-


efektywno wdraanych wnioskw dostarczya dziach uczniw tej szkoy, a ich kolegami z innych
analiza dokumentacji szkoy, gdy obserwujc na polskich szk.
przestrzeni trzech ostatnich lat wyniki egzami- Zdecydowana wikszo ankietowanych rodzi-
nw maturalnych z poszczeglnych przedmiotw cw (32/35) uwaa, e ich dzieci chtnie angauj
wyraonych za pomoc skali staninowej, naley si w zajcia lekcyjne.
wskaza, e ksztatuj si one na ustabilizowanym Jak wynika z badania, wiele jest argumentw
poziomie (stanin 5 redni i 6 wyej redni). przemawiajcych za tez, e uczniowie s zaan-
Zwraca uwag poprawa wynikw w nauce uczniw, gaowani w zajcia pozalekcyjne organizowane
co obrazuje uplasowanie si rezultatw z poszcze- przez szko. Jednym z nich s niemal zgodne
glnych przedmiotw (za wyjtkiem matematyki), wskazania nauczycieli (9/10), ktrzy wysoko ocenili
z ktrych abiturienci przystpili do egzaminu, aktywno swoich podopiecznych w tym zakresie
wwyszym staninie (najczciej 6 wyej red- oraz opinia rodzicw, ktrych dzieci uczszczaj na
nim) anieli w roku ubiegym. Warto rwnie zajcia popoudniowe (16/22) wyraona wankiecie,
wskaza, e w badanej placwce na przestrzeni e uczniowie chtnie na nie uczszczaj (16). Z kolei
dwch ostatnich lat nastpi wzrost redniej ocen ankietowani licealici (29) poproszeni o opini
uzyskanej na podstawie kwalifikacji rocznej (z 3,5 dotyczc zaj pozalekcyjnych stwierdzili, e
w roku szkolnym 2010/2011 do 3,7 w 2011/2012), sporo zaj (cho nie wszystkie) jest interesujca
na co wpyny m.in. wzrastajce rednie z nast- (8), wszystkie zajcia bardzo ich angauj (7), nie-
pujcych przedmiotw egzaminacyjnych: jzyka ktre zajcia s wcigajce, ale zdarza si to do
polskiego (z3,3 do 3,4), jzyka angielskiego (z 3,1 rzadko (6) oraz niemal wszystkie zajcia bardzo
do 3,6), jzyka niemieckiego (z 2,9 do 3,3). ich angauj, tylko nieliczne s nudne (5). Dwoje
Poziom speniania wymagania: B (wysoki). respondentw orzeko, e zajcia w ogle nie s
interesujce, wcigajce, a jeden nie wyrazi swojej
WYMAGANIE: UCZNIOWIE S opinii. Zaangaowanie podopiecznych obrazoway
AKTYWNI wypowiedzi nauczycieli dotyczce przykadw
podejmowanych przez grono pedagogiczne dziaa
Wyniki przeprowadzonego badania ewaluacyj- wspierajcych aktywno uczniw, wrd ktrych
nego wskazuj, e uczniowie s bardzo aktywni, przytoczone zostan tylko niektre. I tak, na
poniewa chtnie uczestnicz w prowadzonych postawie dokonywanych diagnoz szkoa tworzy
w szkole i poza ni zajciach, ktre wysoko bogat i zrnicowan ofert edukacyjn. Tworz j
oceniaj oraz s samodzielni w podejmowaniu zajcia pozalekcyjne (w ubiegym roku regularnie
przedsiwzi na rzecz rozwoju wasnego i szkoy, odbyway si 34 zajcia), koa zainteresowa ocha-
w tym tych, ktre inicjuj dalsz ciek zawo- rakterze wyrwnawczym, jak i rozszerzajcym
dow zwizan z wyborem przyszego kierunku wiedz i celujce w uczniowskie potrzeby twrcze
ksztacenia zgodnego z zapotrzebowaniem ze (np. piewu cerkiewnego) oraz liczne konkursy
strony rynku pracy. Szkoa realizuje dziaania (wubiegym roku szkolnym licealici wzili udzia
zainicjowane przez uczniw, zwracajc uwag na w dwudziestu dwu konkursach o zasigu szkol-
ich rnorodno i powszechno (edukacyjne, nym, midzyszkolnym i regionalnym w wielu
spoeczne, zawodowe). osignli sukcesy).
Licealici i ich rodzice podaj wiele przykadw Zajcia te pomagaj rwnie podtrzyma
obrazujcych sd, e uczniowie s zaangaowani tosamo narodow (emkowska cieka regio-
w zajcia organizowane przez szko, co obrazuj nalna, zajcia teatralne prowadzone w jzyku
wszystkie (4) obserwacje lekcji i o czym zgodnie ukraiskim). Istotnym aspektem pracy szkoy
(10) mwi nauczyciele, oceniajc to zaangao- jest stwarzanie licealistom moliwoci rozwoju
wanie jako wysokie. Wikszo ankietowanych artystycznego. Std funkcjonujcy w szkole chr
uczniw (15/29) uwaa, e dua cz zaj (cho Poonyna, zesp taneczny Horycwit, zesp
nie wszystkie) jest wcigajca i angaujca ich oraz wokalny Dyky Bdoy i zesp teatralny.
e prawie wszystkie lub wszystkie zajcia bardzo Nie brakuje argumentw dla zobrazowa-
ich angauj (5/29). Dla dziewiciorga licealistw nia tezy, e uczcy si podejmuj inicjatywy
niektre zajcia s wcigajce, ale zdarza si to dotyczce rozwoju wasnego i szkoy, ktra
do rzadko. Warto zwrci uwag, e w grupie realizuje dziaania zainicjowane przez ucz-
respondentw nie znaleli si licealici, ktrzy by cych si. wiadcz o tym wypowiedzi wszyst-
ocenili zajcia jako niewcigajce. Takie wskazania kich respondentw uczniw, nauczycieli,
64
rodzicw, dyrektora i partnerw szkoy oraz wicze) iFizyka jest ciekawa (dziki zesta-

wnioski sformuowane na podstawie ewaluacji wom dydaktyczno-edukacyjnym modziey


wewntrznej. Modzie biorca udzia w wy- pozyskuje wciekawy sposb wiedz teoretyczn
wiadzie zdefiniowaa indywidualny rozwj, jako w powizaniu z jej praktycznym zastosowa-
proces zdobywania nowej wiedzy i dowiadczenia niem) czy uczestnictwo w szeregu imprezach
szczeglnie poprzez czenie teorii z dziaaniami naukowo-biznesowych, artystycznych i eduka-
praktycznymi. W tym zakresie wane jest bez- cyjnych wramach projektu Pocig do Ukrai-
porednie poznawanie nowych krajw, kultur, ny, ktry wpisywa si w obchody 20-tej rocz-
zwyczajw i tradycji. Wich opinii rozwija si to nicy odzyskania niepodlegoci przez Ukrain,
rwnie nabywa kompetencje, ktre pozwalaj zaangaowanie modych osb w dziaalno
na prawidowe funkcjonowanie w spoeczestwie. szkolnego wolontariatu (69% uczniw regular-
Wszyscy ankietowani drugoklasici (16) oraz nie podejmuje zadania koa, a doranie 100%
uczniowie biorcy udzia w wywiadzie uwaaj, modziey). Licealici nios pomoc wlegnickich
e maj wpyw na to, co dzieje si w szkole. Po- instytucjach: Towarzystwie Przyjaci Dzieci,
nad poowa licealistw klasy III (8/13) podziela Klubie Seniora, Noclegowni, Domu Samotnej
ten pogld. W opinii zdecydowanej wikszoci Matki, Schronisku dla Bezdomnych Zwierzt,
uczniw (24/29) maj oni wpyw na prowadzenie Pogotowiu Opiekuczym i Oddziale Opieki
i planowanie zaj wkwestiach: organizacji zaj Paliatywnej w szpitalu. W opinii nauczycieli,
(20 wskaza), zakresu omawianego materiau rodzicw i uczniw istotna jest rwnie dzia-
(15), stosunku nauczycieli do uczniw (14) oraz alno Samorzdu Uczniowskiego, inicjatora
wyposaenia (10). Wrd bardzo licznie wska- wielu przedsiwzi i staych dziaa, do kt-
zywanych przykadw obrazujcych propozycje rych nale m.in.: redagowanie gazetki szkol-
realizowanych przez szko dziaa na rzecz was- nej, przygotowywanie iprzeprowadzanie Balu
nego rozwoju i rozwoju szkoy poniej zostan Noworocznego dla dzieci z Midzyszkolnego
zaprezentowane tylko niektre. Itak, uczniowie, Punktu Nauczania Jzyka Ukraiskiego idzie-
nauczyciele, dyrektor, partnerzy szkoy i rodzice ci ze rodowiska mniejszoci narodowej czy
zgodnie wskazali: propozycje zwizane z proce- przeprowadzenie akcji onkil. Nauczyciele
sem dydaktycznym dotyczce k zainteresowa biorcy udzia w wywiadzie wypowiedzieli si
i zaj dydaktyczno-wyrwnawczych (z obu rwnie wkwestii pomocy udzielanej uczniom
form korzysta 82,60% uczniw), konkursw w za k resie planowania wasnego rozwoju
przedmiotowych i tematycznych (np. Poezja na w duszej perspektywie. Suy temu m.in.
wschd od Bugu, w ktrym uczennica zdobya realizacja trzyletniego projektu Zosta iny-
Imiejsce w kategorii szk ponadgimnazjalnych), nierem, w ramach ktrego odbyy si wyjazdy
zaj fakultatywnych, na ktrych uczniowie na uczelnie, w tym, np. na Salon Maturzysty
proponuj okrelon tematyk, ktra ich pasjo- czy spotkania z przedstawicielami zawodw
nuje oraz zagadnienia realizowane podczas lekcji inynierskich, udzia w kampanii promocyjnej
wychowawczych czy preferowane metody iformy na rzecz kierunkw matematycznych, przy-
pracy, moliwo udziau 100% modziey w pro- rodniczych i technicznych Twrz przyszo,
jekcie Comenius Partnerskie Projekty Szk, damy ci narzdzia, w ramach ktrej uczniowie
ktry wymaga ogromnego zaangaowania ze mieli okazj wysucha wykadw, zapozna si
strony uczniw i pozwoli na wyjazdy do szk z dziaalnoci Biura Informacji Studenckiej
partnerskich we Woszech, Rumunii, na Litwie, Politechniki Wrocawskiej, pozna osignicia
otwie iTurcji, co suyo m.in. poznawaniu eu- k naukowych tej uczelni, udzia w programie
ropejskiej i azjatyckiej kultury oraz sprawdzaniu Era inyniera, ktry m.in. umoliwia korzy-
swoich umiejtnoci jzykowych i interperso- stanie z portalu Era Inyniera, przy uyciu
nalnych, wspprac z wyszymi uczelniami, ktrego uczniowie mogli czerpa informacje
co pozwala m.in. na uczestnictwo z zajciach z biblioteki technicznej, oglda filmy o tej
laboratoryjnych z chemii czy realizacj projektw tematyce, uczestniczy w dowiadczeniach
wspfinansowanych z Europejskiego Funduszu matematycznych, fizycznych, chemicznych i in-
Spoecznego Matematyka Reaktywacja (umo- formatycznych oraz bra udzia w konkursach,
liwia uczniom za porednictwem innowacyjnej udzia w warsztatach prasowych i radiowych,
platformy e-learningowej dostp do przystp- podczas ktrych uczniowie dowiedzieli si,
nie napisanych materiaw wykadowych oraz jak powstaje audycja radiowa, poznali tech-
ogromnej liczby interaktywnych elektronicznych niki nagrywania, montau i selekcji dwiku,
65
zgrywania materiau, odbyli wiczenia z dykcji bezpiecznie, co wskazali rwnie podczas wywiadu


itworzyli wasne materiay radiowe. pracownicy niepedagogiczni. Wedug nich oraz
O bardzo wysokim poziomie spenienia wyma- rodzicw i partnerw szkoy na taki stan rzeczy
gania wiadcz pozytywne opinie uczniw i ro- wpywa monitoring wizyjny, sprawno techniczna
dzicw o organizowanych zajciach przez szko, budynku i sprztw szkolnych, zamykane drzwi
powszechne uczestnictwo modziey w ofercie wejciowe i dyury nauczycielskie w trakcie przerw
edukacyjnej, w tym w midzynarodowym pro- rdlekcyjnych na korytarzach, boisku i szkolnej
jekcie Comenius Partnerskie Projekty Szk jadodajni. Wopinii rodzicw i partnerw szkoa
ioglnopolskich Fizyka jest ciekawa i Matema- jest postrzegana w rodowisku, jako przyjazna,
tyka Reaktywacja. w ktrej uczniowie czuj si bezpiecznie pod
Poziom speniania wymagania: A (bardzo wzgldem fizycznym ipsychicznym m.in. dziki
wysoki). mao licznym klasom, kameralno, braku ano-
nimowoci, rodzinnej atmosferze, ktrej sprzyja
WYMAGANIE: RESPEKTOWANE S wsplnota jak tworzy caa spoeczno szkolna.
NORMY SPOECZNE Zwraca uwag doskonay kontakt pomidzy ucz-
niami gimnazjum i liceum, a w opinii rodzicw
Wyniki badania ewaluacyjnego prowadz do elementem integrujcym s wsplne dziaanie
wniosku, e w szkole respektowane s normy spo- w wielu przedsiwziciach. Du rol odgrywa
eczne, poniewa prawie wszyscy uczniowie czuj wychowawca, ktry jest mentorem dla modziey
si w niej bezpiecznie i wiedz, jakich zachowa i jest z nimi w bliskim kontakcie. Rwnie obser-
od nich si oczekuje, co obrazuje przyznanie pla- wowane zajcia (4) dowodz dbao nauczycieli
cwce certyfikatu Szkoa bez przemocy. System ofizyczne bezpieczestwo uczniw.
spjnych dziaa wychowawczych ukierunko- Naley podkreli, e uczniowie wiedz, jakich
wanych na pielgnowanie tradycji, tosamoci zachowa si od nich oczekuje i stosuj si do
narodowej oraz eliminowanie zdiagnozowanych tych oczekiwa, co ukazuj m.in. przeprowadzone
zagroe stymuluje waciwe zachowania i postawy obserwacje lekcji (4) i obserwacje postaw modziey
modziey, szczeglnie w zakresie ksztatowania w trakcie przerw. Niemal wszyscy ankietowani
empatii, postaw patriotycznych, interpersonalnych licealici (28/29) potwierdzili znajomo zasad
i proekologicznych. O tych ostatnich wiadczy waciwego zachowania si. Rwnie zdecydowana
certyfikat Szkoa przyjazna rodowisku. Ocena wikszo ankietowanych uczniw klasy II (14/16)
skutecznoci podejmowanych dziaa wychowaw- twierdzi, e nauczyciele przestrzegaj zasad, ktre
czych suy wprowadzaniu modyfikacji, w ktrych sami gosz. W uzupenieniu swojej ankietowej
uwzgldniane s inicjatywy licealistw. odpowiedzi, modzie biorca udzia w wywiadzie
Liczne argumenty potwierdzaj tez, e zdecy- stwierdzia, e zasady i normy postpowania za-
dowana wikszo ankietowanych uczniw czuje warte s w szkolnych dokumentach, ktre kadego
si bezpiecznie. roku s im przypominane, a wrd najwaniejszych
Oni sami zgodnie uwaaj, e na lekcjach zasad obowizujcych w szkole wymienili systema-
i przerwach (11/13) oraz na terenie szkoy po tyczne przygotowywanie si do egzaminu matural-
zajciach lekcyjnych (13/13) czuj si bezpiecznie. nego, punktualne przychodzenie na zajcia oraz
Uczniowie klasy II (16) wskazali, e w szkole waciwe kontakty interpersonalne. Wrd swoich
w cigu ostatniego roku szkolnego zdarzyy si praw uczniowie wskazywali: prawo do nauki
nastpujce sytuacje: agresja sowna obraanie iprzyznawania dodatkowego czasu do nadrobienia
respondenta (2 wskazania) i osoby z klasy (3), kra- zalegoci, moliwoci nieprzygotowania si do za-
dziee wasnoci innych osb z klasy (1), kradzie j (ilo nieprzygotowa jest ustalana znauczycie-
wasnoci respondenta (2), pobicie osoby z klasy (1), lem), prawo wyboru zaj dodatkowych i rozwoju
zmuszanie respondenta do kupowania czego za zainteresowa. Dla uczestnikw wywiadu istotne
wasne pienidze (1), zmuszanie kogo z klasy przez jest prawo do kultywowania tradycji narodowych
innych do kupowania czego za wasne pienidze i wolnoci przekona religijnych.
(1). Jednostkowe odpowiedzi modziey dotyczyy W wietle przeprowadzonego badania zasadne
miejsc, w ktrych czuj si mao bezpiecznie, do jest stwierdzenie, e w szkole prowadzona jest
ktrych zaliczyli szatnie (1 wskazanie) i toalety diagnoza zachowa uczniw i zagroe, na co
(1). Odmienn opini w tej kwestii miao dwana- wskazuj wypowiedzi dyrektora i ankietowanych
cioro licealistw (12/16), ktrzy deklarowali, e rodzicw, ktrzy w zdecydowanej wikszoci
w szkole nie ma miejsc, w ktrych czuj si mao (19/22) uwaaj, e pozytywne zachowania ich
66
dziecka s dostrzegane przez nauczycieli oraz e caej spoecznoci uczniowskiej. Podzikowania

otrzymuj informacje na temat zagroe wyst- kierowane do uczniw ze strony zewntrznych


pujcych w szkole (16/22). Z wypowiedzi dyrek- instytucji eksponowane s na szkolnych kory-
tora wynika, e jednym ze sposobw diagnozy tarzach, a informacje o nich umieszczane s na
zachowa uczniw i zagroe s przeprowadzane stronie internetowej placwki oraz przekazywane
badania ankietowe. I tak, kadego roku uczniowie do lokalnych mediw. W celu wzmacniania okre-
klas I i II wypeniaj ankiet badajc ich poczucie lonych zachowa i postaw organizuje si zajcia
bezpieczestwa w szkole oraz wystpujce trudno- integrujce modzie wycieczki klasowe, spot-
ci w nauce, a rodzice pytani s o problemy szkolne kania klasowe, ogniska, dyskoteki, wigili szkoln,
ich dzieci. W roku szkolnym 2011/2012 modzie szkolne obchody Dnia Dziecka, wyjazdy zespow
klasy I wypeniaa rwnie ankiet Alkohol artystycznych na koncerty, wspln realizacj
wrd modziey oraz Moja szkoa co mi projektw czy inicjuje si wymian modziey.
si podoba, co chciabym zmieni?. Zachowanie Zdaniem dyrektora szkoa prowadzi wiele nie-
uczniw jest rwnie szczegowo analizowane konwencjonalnych dziaa zwizanych z kszta-
w czasie spotka Zespou Wychowawcw i rad towaniem odpowiednich postaw spoecznych
plenarnych. Temu celowi suy dokonywana przez ieliminowaniem wszelkich przejaww przemocy,
dyrektora szkoy analiza dokumentacji pedagoga co obrazuje fakt zaangaowania si duej grupy
i pracy wychowawczej, ktr tworz skadane modziey (80%) w dziaania szkolnego wolonta-
przez nauczycieli sprawozdania. Obejmuj one riatu. Modzie odwiedza chorych, osoby starsze
m.in. wyszczeglnione dziaania integrujce zesp i potrzebujce, bierze udzia w zbirce ywnoci,
klasowy, udzielone formy wspierania intelektual- przygotowuje koncerty okolicznociowe, co sprzyja
nego uczniw, dziaania dotyczce wychowywania wzmacnianiu empatii i ksztatowaniu altruizmu.
wduchu tradycji szkoy i podjt wspprac zro- Wana jest rwnie dziaalno artystyczna i wy-
dzicami i pedagogiem szkolnym. chowanie przez czynne uczestnictwo w kulturze,
Dokonana analiza prowadzi do wniosku, e ktre uwraliwia modego czowieka i wskazuje na
wszkole podejmuje si dziaania wychowawcze wartoci niematerialne, co sprawia, e w cigu roku
majce na celu zmniejszanie zagroe oraz szkolnego szkoa daje ok. 20 koncertw dla rodo-
wzmacnianie podanych zachowa, na co wska- wiska lokalnego, ktre w duej mierze s promocj
zuj wypowiedzi respondentw. kultury ukraiskiej. Licealici wyjedaj rwnie
Z informacji udzielonej przez dyrektora wynika, z koncertami poza Legnic. Kolejnym wanym
e w celu zmniejszania zdiagnozowanych zagroe dziaaniem szkoy realizowanym we wsppracy
podejmowane s w szkole rnorodne dziaania. z instytucjami zewntrznymi jest ksztatowanie
Nale do nich m.in.: przeprowadzane zajcia postaw proekologicznych. Std uczniowie uczest-
profilaktyczne dotyczce problemu uzalenie, nicz w konkursach tematycznych (np. Ekologia,
czego przykadem mog by lekcje Problem uza- azdrowie czowieka, Woda ycie), olimpia-
lenienia moliwoci wsparcia instytucji poza- dach (np. Olimpiada Zdrowia), akcjach i projektach
szkolnych czy Szkodliwo palenia papierosw (np. Orange dla Ziemi), wycieczkach ekologicz-
i innych uywek, w tym dopalaczy, realizowane nych i debatach. Taka dziaalno doprowadzia
we wsppracy z poradni psychologiczno-pedago- do zdobycia przez placwk certyfikatu Szkoy
giczn programy z zakresu profilaktyki uzalenie przyjaznej rodowisku
od alkoholu, do ktrych naley Mdrze y, to O efektywnoci prowadzonych dziaa w za-
wiadomie wybiera (klasa II), a we wspprac kresie bezpieczestwa wiadczy uzyskany przez
z Poradni Profilaktyki i Terapii Uzalenie MO- placwk kolejny certyfikat Szkoa bez przemocy
NAR Oddzia w Legnicy Zagroenia wynikajce oraz obrazuj kolejne czynnoci ewaluacyjne
ze spoywania alkoholu (klasa I), korzystanie obserwacja szkoy podczas ktrej nie dostrze-
z procedur postpowania w sytuacji zagroe, ono werbalnych i niewerbalnych agresywnych
realizacja programw profilaktycznych i projektw zachowa uczniw. Podobne stanowisko wyrazili
oglnoszkolnych. ankietowani rodzice (22), ktrzy najczciej uwa-
Wedug zgodnych wypowiedzi dyrektora, rodzi- aj, e w szkole nie ma ryzykownych zachowa
cw i pracownikw niepedagogicznych w szkole (11 wskaza) oraz e nauczyciele szybko na nie
podejmuje si rwnie dziaania wzmacniajce reaguj (10). Warto podkreli, e udzielone przez
podane zachowania modziey. Uczniowie s rodzicw odpowiedzi znacznie odbiegay od tych,
nagradzani pochwaami wychowawcw i na- ktre wyraay opini na ten temat rodzicw
grodami dyrektora przyznawanymi na forum winnych polskich szkoach. Ankietowani rodzice
67
(22) uwaaj, e nauczyciele szybko reaguj na w ramach realizowanego programu Zachowaj


niewaciwe zachowania (12 wskaza). Trzewy Umys.
Jeden z rodzicw mia odmienn opini (raczej Przeprowadzone badanie ewaluacyjne prowadzi
nie), a omioro respondentw orzeko, e nie ma do wniosku, e podczas modyfikacji dziaa wy-
takich sytuacji. I ta odpowied respondentw chowawczych uwzgldnia si inicjatywy uczcych
znacznie odbiegaa od wskaza rodzicw w innych si, na co wskazuj wypowiedzi dyrektora, uczniw
szkoach w Polsce. Rodzice niemal zgodnie (21/22) biorcych udzia w wywiadzie oraz niemal wszyst-
uwaaj, e pozytywne zachowania ich dziecka s kich ankietowanych nauczycieli, ktrzy udzielili
chwalone przez nauczycieli. odpowiedzi na to pytanie (8/9).
W szkole prowadzi si analiz podejmowa- Wrd przykadw obrazujcych zmiany wza-
nych dziaa majcych na celu zmniejszanie kresie dziaa wymienieni respondenci zgodnie
zagroe oraz wzmacnianie podanych zacho- wymienili:
wa, ktre s w razie potrzeby s modyfikowa- udzia w modyfikacji Planw Pracy Wycho-
ne. Zdaniem dyrektora i nauczycieli proces ten wawcw, gwnie w zakresie tematyki zaj godzin
odbywa si poprzez podsumowywanie podejmo- wychowawczych (np. prawa zwierzt, planowanie
wanych dziaa wychowawczych w kadym roku cieki rozwoju zawodowego),
szkolnym analizy dokonuje pedagog iwycho- udzia w tworzeniu Programu Profilaktyki
wawcy klasy, ktrzy w swoich sprawozdaniach Szkoy, co przekada si na uwzgldnienie w tema-
zawieraj informacje dotyczce pojawiajcych si tyce zi wychowawczych interesujcej modzie
problemw, podejmowanych w zwizku z nimi tematyki, moliwo wypowiadania si na temat
dziaa, oceny ich skutecznoci i wnioski. S one stosowania kar i nagrd, co skutkowao zmian za-
prezentowane na zebraniu Rady Pedagogicznej pisu w statucie dotyczc wpywu liczby spnie
i su budowaniu systemu oddziaywa na na ocen ze sprawowania, analizowanie potrzeb
kolejny rok szkolny. Dla zobrazowania swojej uczniw dotyczcych spotka z pracownikami
opinii nauczyciele i dyrektor zgodnie wskazali poradni psychologiczno-pedagogicznej, zgodnie
przykad tego procesu. I tak, w roku szkolnym z ktrymi w ubiegym roku szkolnym przepro-
2011/2012 pojawi si jednostkowy problem wadzono zajcia dotyczce integracji zespou
spoywania alkoholu wrd uczniw klasy I. klasowego, radzenia sobie ze stresem i profilaktyki
W zwizku z zaistnia sytuacj szkoa szybko uzalenie.
podja dziaania zmierzajce do zlikwidowania Uczniowie biorcy udzia w wywiadzie zwrcili
tego zjawiska. Wychowawcy klas przeprowadzili uwag, i najistotniejsz kwesti dla nich jest to,
liczne rozmowy z uczniami i rodzicami oraz od- e oni sami wsptworz jedn z najwaniejszych
byy si zajcia z udziaem pedagoga szkolnego zasad postpowania w szkole zasad integracji
iprzedstawicielem Poradni Profilaktyki i Terapii caej spoecznoci szkolnej, ktra sprawia, e
Uzalenie MONAR Oddzia w Legnicy. Dla w kontaktach midzy nimi, pomimo istnienia
wszystkich uczniw szkoy zorganizowano spek- w budynku dwch typw szk gimnazjum
takl, ktrego gwnym celem byo przedstawienie iliceum, nie odgrywa roli wiek, a wany jest wza-
modym ludziom degradujcego wpywu uywek jemny szacunek. To sprawia, e uczniowie podczas
na ycie czowieka. W celu zbadania efektywnoci przerw bez jakichkolwiek przeszkd wsplnie ko-
podejmowanych dziaa i zdefiniowania stosunku rzystaj z sali gimnastycznej, rozgrywajc np. mecz
modziey do alkoholu pod koniec roku szkolnego piki siatkowej czy korzystaj ze szkolnej jadalni,
przeprowadzono wrd niej ankiet pt. Alkohol wktrej spoywaj niadanie, pij herbat przygo-
wrd uczniw. Analiza wynikw pokazaa, i towywan przez pracownikw kuchni, odrabiaj
dziaania profilaktyczne zwrcone w kierunku zadania czy graj na gitarze. Pielgnowanym przez
minimalizowania zjawisk picia alkoholu wrd uczniw zwyczajem panujcym wszkole jest odby-
modziey przyniosy popraw. wajca si w rodzinnej atmosferze wigilia, w ktrej
W celu kontynuowania podjtych dziaa Pro- uczestnicz wszystkie klasy, ktre przygotowuj
gram Profilaktyki zosta zmodyfikowany. Wprowa- koldy i przedstawienia. Kolejnym zwyczajem jest
dzono wiksz ilo zaj dotyczcych profilaktyki poegnanie przez uczniw klasy I swoich kolegw
alkoholowej i budowaniu postawy asertywnoci, maturzystw i penienie funkcji kelnera podczas
wprowadzono zajcia we wsppracy z Poradni studniwki.
Profilaktyki i Terapii Uzalenie MONAR Oddzia Na zakoczenie warto doda, e uczniowie
w Legnicy i Poradni Psychologiczno-Pedago- prezentuj zachowania zgodne z wymagania-
giczn nr 2 w Legnicy. Zwikszono wspprac mi, o czym wiadcz m.in. nieudzielenie przez
68
dyrektora na przestrzeni dwch ostatnich lat kary Wypowiedzi dyrektora i ankietowanych nauczy-

nagany, obserwacja postaw modziey podczas cieli przysparzaj argumentw obrazujcych zao-
przerw i obserwacje lekcji (4), w trakcie ktrych enie, e w szkole funkcjonuje praca w zespoach.
wszyscy licealici zachowywali si zgodnie Nauczyciele (10) deklaruj swoje zaangaowanie
zoglnie przyjtymi normami spoecznym oraz dotyczce pracy w nastpujcych zespoach: ds.
przestrzegali zasad ustalonych przez nauczyciela. ewaluacji wewntrznej (9 wskaza), ds. organizacji
Z opinii nauczycieli oraz pracownikw niepe- imprez dla uczniw, rodzicw lub nauczycieli (8),
dagogicznych wynika, i za osignicia szkoy wychowawczym i profilaktyki (6), szkoleniowym
wksztatowaniu wymaganych zachowa uwaaj (5), metodycznym (5), ds. wsppracy z otoczeniem
to, e modzie kulturalnie si zachowuje zarwno zewntrznym szkoy (4), programowym (praca nad
w szkole, jak i poza ni. Uczniowie stosuj formy treciami nauczania 4), ds zarzdzania szko
grzecznociowe, znaj swoje prawa i obowizki, s (planowanie i organizacja dziaalnoci szkoy 3).
aktywni przy wsporganizowaniu i prowadzeniu Wrd innych zespow respondenci wskazywali
licznych imprez i uroczystoci szkolnych, w tym m.in. zesp ds. promocji szkoy czy zesp ds.
dziaa wolontariackich. Respondenci podkrelili uczniw ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
udzia modziey w podtrzymywaniu kultury, Oceniajc swoje zaangaowanie w prac zespow,
tradycji i historii mniejszoci ukraiskiej. Pra- nauczyciele orzekli, e angauj si wszyscy (7/10)
cownikom niepedagogicznym podoba si jeszcze i angauje si wikszo z nich (3/10).
w zachowaniu licealistw, to e uczniowie iden- Oceniajc intensywno tej czynnoci, dyrektor
tyfikuj si z grup rwienicz, czego wyrazem stwierdzi, e nauczyciele angauj si w wysokim
moe by wsplne obchodzenie urodzin, podczas stopniu w prac zespow zadaniowych.
ktrych solenizanci obdarowuj swoich kolegw Warto zauway, e dyrektor i wszyscy ankie-
cukierkami oraz pozytywne relacje pomidzy towani nauczyciele (10) deklaruj, i pracujce
uczniami rnych rocznikw. Istotna jest pomoc w szkole zespoy stosuj regularne procedury
koleeska w nauce i organizowanie sobie czasu ewaluacyjne, co wskazuje na analizowanie efektw
wolnego wczasie przerw. Respondenci uwaaj, e pracy zespow. W trakcie wywiadu nauczyciele
uczniowie przestrzegaj przyjte zasady zachowa- przytoczyli szereg przykadw obrazujcych ten
nia oraz e incydentalnie zdarza si, i pozostawiaj proces, a wrd nich ten, ktry wykaza potrzeb
po sobie mieci. Z kolei nauczyciele wrd spora- zmiany skadu Zespou Przedmiotw Humani-
dycznie wystpujcych niepodanych zachowa stycznych, ktra wynikna z koniecznoci korela-
uczniw w szkole wskazali te, ktre najczciej cji realizowanych treci i podejmowanych dziaa.
zwizane s z frekwencj. Warto zauway wypowied nauczycieli mwic,
Na bardzo wysoki poziom spenienia wymaga- i zespoy formalnie powoane w danym roku
nia wskazuj pozytywne opinie rodzicw (w tym, szkolnym w oparciu o dokonan analiz zaplano-
te ktre stanowi rnic istotn statystycznie) wanych i zrealizowanych dziaa przygotowuj
iuczniw dotyczce skutecznoci prowadzonych stosowne sprawozdania, w ktrych znajduj si
dziaa majcych na celu zmniejszanie zagroe jeszcze informacje dotyczce osiganych sukcesw
oraz wzmacnianie podanych zachowa, co obra- i dziaa dodatkowo zrealizowanych. Na podstawie
zuje posiadanie przez szko certyfikatw Szkoa procesu analizy formuowane s wnioski zwizane
bez przemocy i Szkoa przyjazna rodowisku. z uzyskiwanymi przez zesp efektami, ktre za-
Poziom speniania wymagania: A (bardzo wsze zapisywane s w protokole i su procesowi
wysoki). planowania w nastpnym roku szkolnym.
Nauczyciele planuj dziaania w szkole,
WYMAGANIE: FUNKCJONUJE opierajc si na analizie efektw pracy zespow,
WSPPRACA W ZESPOACH o czym sami mwi podczas ankietowania,
twierdzc, e cao (2/10) i wikszo (8/10)
Wyniki przeprowadzonego badania ewalu- tego planowania opiera si na analizie efektw
acyjnego wskazuj, e funkcjonuje wsppraca pracy zespow. Nauczyciele i dyrektor uwa-
wzespoach, poniewa nauczyciele wsplnie pla- aj, e zdecydowana wikszo (7/10 i dyrek-
nuj rnorodne przedsiwzicia i analizuj efekty tor) i wikszo (3/10) dziaa planowana jest
swojej dziaalnoci. wsplnie z innymi nauczycielami. Obrazujc ten
Grono pedagogiczne rozwizuje problemy proces, respondenci najczciej wskazywali na:
wychowawcze i doskonali swoje umiejtnoci organizacj procesu edukacyjnego (m.in. plano-
wzakresie metod i form pracy zespoowej. wanie wycieczek przedmiotowych, warsztatw,
69
konkursw, realizacj projektw 8 wskaza), WYMAGANIE: SPRAWOWANY


przeprowadzanie bada osigni uczniw (np. JEST WEWNTRZNY NADZR
testu diagnozujcego dla klasy I i II 7) i ana- PEDAGOGICZNY
liz wynikw egzaminu maturalnego (5). Dwoje
respondentw szczegowo wskazao przykady Przeprowadzone badanie dowodzi, e w szkole
planowania dziaa zespou przedmiotw ci- systematycznie sprawowany jest nadzr pedago-
sych (np. opracowanie planw naprawczych giczny, a dokonana analiza upowania do stwier-
zprzedmiotw, ktre nie uzyskay na egzaminie dzenia, e podejmowana ewaluacja wewntrzna
maturalnym zadowalajcych wynikw) i humani- prowadzona jest z udziaem zespow nauczycieli,
stycznych (np. przeprowadzenie projektw: Dzie ktrzy s zaangaowani w ten proces. Wnioski
Ukraiski, Dzie Niemiecki, Unia Europejska). wynikajce z wewntrznego nadzoru pedagogicz-
Dokonany proces badawczy ukazuje, e nauczy- nego s wykorzystywane do planowania pracy
ciele wsplnie rozwizuj problemy, o czym mwi szkoy i wprowadzania istotnych zmian, co m.in.
dyrektor w ankiecie, wskazujc, e jest to najczstszy suy indywidualizacji procesu nauczania, gdy
sposb rozwizywania pojawiajcych si trudnoci i placwka zostaa wpisaa na list Szk Odkryw-
ankietowani nauczyciele, ktrzy w wikszoci (8/10) cw Talentw oraz objta patronatem ze strony
podali, e bardzo czsto (4/10) i czsto (4/10) korzy- Uniwersytetu Wrocawskiego.
staj z pomocy innych nauczycieli w rozwizywaniu Wyniki badania wskazuj, e dyrektor szkoy
problemw, ktre napotykaj w szkole. W opinii angauje nauczycieli do udziau w realizacji
wikszoci (7/10) tych samych respondentw zespoy ewaluacji wewntrznej, gdy oni sami zgodnie
pomagaj w rozwizywaniu pojawiajcych si w pra- (10) deklarowali swoje zaangaowanie, ktre byo
cy problemw. Troje nauczycieli nie podzielio opinii najczciej spowodowane przekonaniem, i proces
swoich kolegw. Uzupeniajc ankietow wypowied, ten jest niezbdny dla poprawienia jakoci wasnej
respondenci w trakcie wywiadu wskazali przykady pracy (6 wskaza) i zwyczajem panujcym wszkole
obrazujce te dziaania. I tak, wychowawcy odwouj (zwykle wikszo nauczycieli uczestniczy wewa-
si do wsparcia zespou wychowawczego w rozwi- luacji wewntrznej 2). Nauczyciele deklaruj,
zywaniu problemw wychowawczych, ktry tworz i ich zaangaowanie w ewaluacj wewntrzn
wychowawcy poszczeglnych oddziaw, pedagog polega na czynnym uczestnictwie w zespoach
idyrektor oraz doranego zespou wychowawczego. ewaluacyjnych (opracowywanie ankiet, wska-
W zespoach dyskutuje si na temat metod i form, zywanie grupy respondentw, przeprowadzanie
ktre bd sprzyjay rozwizaniu zaistniaego prob- bada, analizowanie wynikw, opracowywanie
lemu wychowawczego oraz rodkw potrzebnych do iwdraanie wnioskw, przygotowywanie raportu
udzielenia pomocy czy wsparcia modziey szkolnej. 9wskaza). Z informacji udzielonej przez dyrek-
Naley podkreli, e nauczyciele uczestnicz tora wynika, e w celu zaangaowania nauczycieli
wformach doskonalenia zawodowego dotycz- do prowadzenia ewaluacji wewntrznej udziela on
cych metod i form wsppracy, na co wskazuj ich wsparcia merytorycznego poprzez organizowanie
ankietowe wypowiedzi. Respondenci zgodnie (10) stosownych szkole (Strategia dziaa na rzecz
podali, e w tym lub poprzednim roku szkolnym poprawy efektw ksztacenia i ewaluacji obszarw
uczestniczyli w szkoleniu wewntrznym dotycz- szkoy) i konsultacji indywidualnych. Temu celo-
cym metod i form wsppracy zespoowej, ktre wi suy rwnie wsppraca z przewodniczcymi
byy przydatne w praktyce. Szkolenie dotyczyo zespow przedmiotowych, ktrzy monitoruj
pracy w zespoach w zwizku z: realizacj pro- przebieg procesu ewaluacji wewntrznej.
gramu Comenius Partnerskie Projekty Szk Warto wskaza, e wyniki wewntrznego
(5wskaza), prac metod projektu (4), organizacj nadzoru pedagogicznego s wykorzystywane do
pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole planowania pracy szkoy, o czym wiadcz zgodne
wwietle nowych przepisw prawa owiatowego (3) wskazania dyrektora i nauczycieli dotyczce tych
oraz przeprowadzaniem egzaminw zewntrznych rekomendacji. Dla zobrazowania swojego stanowi-
(2). Rwnie dyrektor wskaza, e takie szkolenia ska respondenci wskazali szereg wnioskw znad-
miay miejsce i byy one przydatne w praktyce. Jak zoru pedagogicznego penionego w roku szkolnym
wynika z informacji udzielonej przez pracownikw 2011/2012, z ktrych zostan zaprezentowane
niepedagogicznych, nie bior oni udziau w takich tylko dwa: W kalendarium szkolnym uwzgldnia
szkoleniach. rocznic XX-lecia uzyskania niepodlegoci, Akcji
Poziom speniania wymagania: B (wysoki). Wisa oraz Dnia Ridnoj Mowy, Zmodyfikowa
70
ofert zaj pozalekcyjnych. Przeoyy si one przykadem zgodnie wskazanym przez respon-

na zaplanowanie w kolejnym roku szkolnym zaj dentw byo poszerzenie wsppracy w wyszymi
dotyczcych ycia mniejszoci narodowych na uczelniami, co skutkuje objciem szkoy od roku
Dolnym lsku, przeprowadzenie w lutym uroczy- szkolnego 2012/2013 patronatem przez Uniwer-
stoci upamitniajcych rocznic XX-lecia uzyska- sytet Wrocawski i jest efektem dotychczasowych
nia niepodlegoci, Akcji Wisa oraz Dnia Ridnoj dziaa w tym zakresie, o czym wiadczy fragment
Mowy. Do kalendarza uroczystoci wprowadzono listu skierowanego do dyrektora przez rektora tej
konkurs z literatury fantastycznej podczas dni uczelni: Sdz, e to oficjalne sformalizowanie
otwartych szkoy oraz utworzono koo robotyki trwajcej ju od duszego czasu i dynamicznie
by wyj naprzeciw zainteresowaniom modziey si rozwijajcej wsppracy midzy naszymi pla-
i podjto starania dotyczce objcia szkoy patro- cwkami, otwiera wiele nowych moliwoci przed
natem ze strony Uniwersytetu Wrocawskiego lub uczniami i nauczycielami. W jego ramach uczelnia
Politechniki Wrocawskiej. proponuje modziey udzia w wybranych konfe-
W wietle przeprowadzonych bada zasadne rencjach, wykadach, seminariach, wiczeniach
jest stwierdzenie, e ewaluacja wewntrzna pro- isympozjach naukowych oraz zajcia prowadzone
wadzona jest z udziaem zespow nauczycieli, przez pracownikw naukowych na terenie liceum.
ktrzy zgodnie (10) uwaaj, e uczestnicz w tym W opinii nauczycieli oraz dyrektora zmiany te
procesie badawczym. Tez t obrazuj rwnie wpywaj na rozwj szkoy, gdy m.in. pozwalaj
wskazania dyrektora i ankietowanych nauczycieli, na wypracowanie przedsiwzi edukacyjnych,
ktrzy podali, e do przygotowania planu ewaluacji ktre wpyn na wzmocnienie jakoci dydaktyki
wewntrznej powoany jest zesp (7/10) oraz e oferowanej przez szko oraz skutkuj tym, e
plan ewaluacji wewntrznej przygotowuje dyrektor szkoa dostosowuje swoj prac do zmieniajcej
(3/10). Analiza dokumentacji Protok z posie- si rzeczywistoci.
dzenia Rady Pedagogicznej z dnia 10.11.2009 r. O bardzo wysokim poziomie spenienia wy-
pkt 3. ukazaa, e powoano zesp ds. ewaluacji magania wiadcz wprowadzane prorozwojowe
wewntrznej szkoy. zmiany suce wypracowaniu przedsiwzi
Na zakoczenie naley doda, e wnioski edukacyjnych, ktre wpywaj na wzmocnienie
zwewntrznego nadzoru pedagogicznego przy- prowadzonego procesu edukacyjnego osigni-
czyniaj si do wprowadzania prorozwojowych cie statusu Szkoy Odkrywcw Talentw iobjcie
zmian w funkcjonowaniu szkoy. Potwierdzaj patronatem przez Uniwersytet Wrocawski Zespo-
to ankietowani nauczyciele, ktrzy stwierdzili, e u Szk Oglnoksztaccych nr 4 im. Bohdana
wnioski te s w peni (7/10) i w duym zakresie Ihora Antonycza w Legnicy.
(3/10) uwzgldniane przy wprowadzaniu zmian Poziom speniania wymagania: A (bardzo
wfunkcjonowaniu szkoy, a dyrektor i nauczyciele wysoki).
w trakcie wywiadu wskazali najwaniejsze zmiany,
ktre zostay wprowadzone w efekcie prowadzone- WYMAGANIE: SZKOA LUB
go nadzoru pedagogicznego. Respondenci zaliczyli PLACWKA MA ODPOWIEDNIE
do nich realizacj Szkolnego Programu Rozwoju WARUNKI LOKALOWE
Uzdolnie Zespou Szk Oglnoksztaccych im. IWYPOSAENIE
Bohdana Ihora Antonycza w Legnicy. Std zgodnie
z celami tego programu szkoa pomaga uczniom Dokonana analiza badawcza prowadzi do
odkry ich uzdolnienia i zainteresowania, stymu- wniosku, e placwka ma odpowiednie warunki
luje waciwy rozwj uzdolnie i zainteresowa lokalowe i wyposaenie, ktre umoliwia reali-
uczniw w licznych kierunkach (np. artystycznym, zowanie przyjtych programw nauczania oraz
literackim, poetyckim, dziennikarskim, teatral- organizacj wanych dla szkoy i lokalnej mniej-
nym), zachca modzie do twrczej aktywnoci szoci narodowej uroczystoci. Dziki wsppracy
oraz ksztatuje ucznia twrczego i o szerokich hory- z lokalnym rodowiskiem i organem prowadzcym
zontach umysowych. O efektywnoci powyszych podejmowane s dziaania, wzbogacajce baz lo-
dziaa wiadczy wpisanie szkoy na list realizo- kalow i wyposaenie szkoy, ktre su poprawie
wanego przez Orodek Rozwoju Edukacji wykazu warunkw realizacji procesu edukacyjnego.
Szk Odkrywcw Talentw. Warto zwrci W opinii respondentw (dyrektora, rodzicw,
uwag, i liceum jest jedn z omiu szk z miasta nauczycieli) warunki lokalowe szkoy s wystar-
Legnicy, ktre ten tytu otrzymay (wtym jedn czajce do realizowania podstawy programowej
z trzech licew oglnoksztaccych). Kolejnym i przyjtych w szkole programw nauczania.
71
Tylko cz rodzicw (4/22) i nauczycieli (1/10) szkoy przekazuj na jej konto, w ramach Stowa-


uwaa, e wystpuj nieliczne braki. Wrd nich rzyszenia Rodzicw na Rzecz Pomocy Szkoom
rodzice i przedstawiciele lokalnego rodowiska Przyjazna Szkoa 1% podatku dochodowego,
wymieniaj niepen infrastruktur sportow, np. co pozwala na zakup dodatkowych pomocy dy-
brak penowymiarowego boiska czy szatni zprysz- daktycznych oraz darowizny, z ktrych w ostatnim
nicami oraz nowoczesnej pracowni jzykowej. Na czasie zakupiono stroje dla zespow artystycznych
podstawie obserwacji placwki oraz informacji dziaajcych wszkole. Rwnie organ prowadzcy
udzielonej przez nauczycieli, rodzicw oraz przed- przeznacza niezbdne rodki suce poprawie
stawicieli lokalnego rodowiska naley wskaza, bazy lokalowe i zakupu pomocy dydaktycznych.
e placwka posiada wiele walorw. Szkoa, ktrej Zdaniem dyrektora istotne s realizowane progra-
teren jest ogrodzony i monitorowany pooona jest my, gdy w ramach projektu Fizyka jest ciekawa
przy mao ruchliwej, owietlonej ulicy, po ktrej gabinet fizyczny zosta zaopatrzony w nowoczesne
kursuje komunikacja miejska, co uatwia dojazd pomoce dydaktyczne o wartoci kilkudziesiciu
uczniom do szkoy. Przy budynku znajduje si plac tysicy zotych, a dziaania w ramach programu
rekreacyjno-sportowy z boiskiem do piki rcznej, Comenius Partnerskie Projekty Szk po-
piki siatkowej, piki koszykowej i skoczni w dal. zwoliy zwikszy ilo sprztu audiowizualnego
Sale lekcyjne wyposaone s w szereg pomocy (m.in. orzutnik multimedialny i laptop) w szkole.
dydaktycznych wykorzystywanych podczas zaj, W szkole podejmuje si dziaania majce
m.in. w pracowni matematycznej zainstalowano na celu wzbogacenie warunkw lokalowych
komputer z drukark oraz tablic interaktywn. i wyposaenia dydaktycznego, na co wskazuj
Uczniowie maj do dyspozycji sal komputerow m.in. opinie rodzicw i przedstawicieli lokalnego
wyposaon w nowoczesny sprzt, bibliotek, rodowiska. Dyrektor w ankiecie wskaza, e
w ktrej znajduj si stanowiska komputerowe wcigu dwch ostatnich lat podejmowa dziaania
zdostpem do Internetu oraz sal gimnastyczn zmierzajce do wzbogacenia zasobw lokalowych
z szatniami i zapleczem sportowym. W budynku iwyposaenia dydaktycznego na podstawie istnie-
placwki znajduje si stowka umoliwiajca jcego planu. Z kolei podczas wywiadu uzupeni,
uczniom korzystanie z wyywienia. e na przestrzeni wskazanego okresu zostay
Przeprowadzone badanie ewaluacyjne ukazuje, zakupione czy przekazane w formie darowizny
e w szkole znajduje si wyposaenie wystarcza- liczne pomoce dydaktyczne, wrd ktrych mona
jce do realizowania podstawy programowej m.in. wymieni: tablic i rzutnik multimedialny,
i przyjtych w szkole programw nauczania. 5 komputerw z oprogramowaniem i zestawami
Obserwacje lekcji (4) wskazay, e szkoa wypo- edukacyjnymi z fizyki, drukark, ekran, wie,
saona jest w pomoce dydaktyczne sprzyjajce netbook, zestaw kina domowego, program kompu-
realizowaniu podstawy programowej i przyj- terowy do matematyki, fantom, ksiki i leksykony.
tych programw nauczania. W opinii dyrektora Due zmiany w szkole w tym zakresie dostrzegaj
iwikszoci ankietowanych nauczycieli (7/10) w tej przedstawiciele lokalnego rodowiska. Z informacji
kwestii wystpuj tylko niewielkie braki. Rwnie udzielonej przez wskazanego respondenta wynika,
rodzice i przedstawiciele lokalnego rodowiska e w przecigu ostatnich dwch lat doposaona
biorcy udzia w wywiadzie ocenili wyposaenie zostaa w specjalistyczn aparatur pracownia
szkoy za wystarczajce, szczeglnie w zakresie fizyki (we wsppracy z Politechnik Wrocawsk),
nowoczesnego sprztu do stosowania technologii przeprowadzono modernizacj pracowni kom-
informacyjno-komunikacyjnej, gdy placwka puterowej oraz doposaono i wymalowano sale
posiada odpowiednio wyposaan pracowni internatu. Wymieniono rwnie stolark okienn
komputerow i tablic interaktywn. i przeprowadzono remont korytarzy. Z opinii ro-
Dokonana analiza upowania do stwierdzenia, dzicw biorcych udzia w wywiadzie wynika, e
e w szkole istnieje plan wzbogacania warunkw dyrektor dobrze zarzdza obiektem, std nie byo
lokalowych i wyposaenia szkoy, co obrazuje potrzeby wsparcia w tym zakresie z ich strony.
przegld dokumentacji szkoy i wypowiedzi dy- Poziom speniania wymagania: B (wysoki).
rektora w ankiecie. Ze wskazanych rde wynika,
e plan ten dotyczy np. zakupu rodkw dydak- WNIOSKI Z EWALUACJI:
tycznych, poprawy estetyki pomieszcze czy roz-
budowy bazy informatycznej. W opinii dyrektora 1. W szkole systematycznie analizuje si osig-
szkoa jest wspomagana przez samorzd, rodzicw nicia uczniw i wdraa wnioski z tego procesu,
i lokalnych partnerw. I tak, rodzice i przyjaciele ktre przekadaj si na satysfakcjonujce efekty
72
ksztacenia, co obrazuje uplasowanie si rezultatw edukacyjnych, co przynioso szkole tytu Szkoy

egzaminu maturalnego z wikszoci przedmiotw Odkrywcw Talentw.


w 2012r. w wyszym staninie anieli w ubiego- 4. Uczniowie rozwijaj swoje umiejtnoci
rocznej sesji egzaminacyjnej. spoeczne uatwiajce im funkcjonowanie wdo-
2. Na skutek systematycznie sprawowanego rosym yciu i przyszym rynku pracy dziki
nadzoru pedagogicznego proces edukacyjny jest angaowaniu si szkoy w liczne przedsiwzicia
wzbogacany o realizowane prorozwojowe przed- o charakterze wolontariackim, proekologicznym
siwzicia, ktre w dalszej perspektywie uatwiaj i patriotycznym.
modziey planowanie wasnego rozwoju, co 5. Uczniowie wiedz, jakich zachowa si od
obrazuje udzia licealistw w oglnopolskich nich oczekuje i prezentuj postawy zgodne z wyma-
idolnolskich projektach Fizyka jest ciekawa, ganiami, co powoduje, e szkoa postrzegana jest
Matematyka Reaktywacja, Zosta inynierem przez wszystkich respondentw jako bezpieczna,
czy objcie szkoy patronatem ze strony Uniwersy- o czym wiadczy przyznanie certyfikatu Szkoa
tetu Wrocawskiego. bez przemocy.
3. Szkoa posiada bogat ofert edukacyjn, 6. Placwka dysponuje odpowiednimi warunka-
ktra dziki realizacji midzynarodowego pro- mi lokalowymi i wyposaeniem, ktre umoliwiaj
jektu Comenius Partnerskie Projekty Szk, realizowanie przyjtych programw nauczania
licznym zajciom rozwijajcym zainteresowania oraz sprawiaj, e przy zaangaowaniu modziey
oraz rnorodnej propozycji konkursw wspiera i grona pedagogicznego peni ona funkcj orodka
rozwj uczniw o zrnicowanych potrzebach kulturalnego dla lokalnej mniejszoci narodowej.
73

Raport z ewaluacji penowymiarowej sali gimnastycznej, oddanej do


uytku w 1998 r., oraz odpowiednio wyposaonej
problemowej pracowni informatycznej. W ostatnim czasie dobu-
dowano aul wykorzystywan na potrzeby wyst-
Szczegowy Raport dostpny na stronie: pw uczniw, spotka okolicznociowych oraz jako
http://www.npseo.pl/action/raports. sal audiowizualn. Szkoa stara si systematycznie
wzbogaca baz dydaktyczn w potrzebne pomoce
III Liceum Oglnoksztacce imienia Markiana oraz sprzt multimedialny. Liceum przekazuje
Szaszkiewicza uczniom wiedz, ksztatuje umiejtnoci, rozwija
37-700 Przemyl talenty i zdolnoci organizujc liczne i rnorod-
ul. Smolki 10 ne zajcia pozalekcyjne, z ktrych znaczna cz
tel. + 48 16678 5347 rozwija wiedz i zainteresowania uczniw kultur
fax + 48 16678 5347 ukraisk. Na podkrelenie zasuguje fakt wyso-
www.szaszk.edu.pl kiej aktywnoci uczniw, zwizanej szczeglnie
w ostatnim okresie z rnymi formami pomocy
Organ nadzoru pedagogicznego: Kuratorium mieszkacom Ukrainy i uczestnikom wydarze
Owiaty w Rzeszowie w Kijowie i na wschodzie tego pastwa.
Badanie zostao zrealizowane w dniach 13, 14, 15, Nauczyciele podejmuj dziaania zwizane
19, 20 maja 2014 r. zindywidualizacj procesu nauczania, skierowan
Liczba uczniw (2013/2014): 43 zarwno do uczniw zdolnych, jak i ze specyficz-
Liczba oddziaw: 3 nymi potrzebami edukacyjnymi. Analiza wynikw
Liczba nauczycieli penozatrudnionych: 1 osigni edukacyjnych uczniw oraz wszelkich
Liczba nauczycieli niepenozatrudnionych (stosu- bada zewntrznych i wewntrznych prowadzo-
nek pracy): 19 nych w szkole wykorzystywana jest do planowania
Liczba nauczycieli niepenozatrudnionych (weta- i organizacji procesw edukacyjnych.
tach): 5 Praca wychowawcza szkoy oraz wsplne
dziaania rodzicw i nauczycieli przekadaj si
OBRAZ SZKOY na odpowiedni sposb kierowania procesem
wychowawczym, ksztatowanie wiatopogldu
Zapraszamy Pastwa do zapoznania si zrapor- iwraliwoci spoecznej uczniw, zgodnie z ocze-
tem z ewaluacji zewntrznej problemowej, ktra kiwaniami rodzicw.
zostaa przeprowadzona w III Liceum Oglno-
ksztaccym w Zespole Szk Oglnoksztaccych WNIOSKI
Nr 2 w Przemylu. Poniej znajd Pastwo najwa-
niejsze, pozyskane w trakcie badania ewaluacyjne- 1. Planowane w szkole procesy edukacyjne s
go, informacje o szkole. Wszystkie zawarte w opisie ukierunkowane na waciw organizacj pracy
tezy oraz dane znajduj potwierdzenie wwynikach nauczycieli i uczniw, wspprac wszystkich pod-
prowadzonych bada. miotw oraz atmosfer sprzyjajc podejmowaniu
III Liceum Oglnoksztacce w Przemylu jest inicjatyw, w tym nowatorskich rozwiza.
placwk publiczn i wsplnie z Gimnazjum Nr 7 2. W szkole nie s powszechne dziaania, ktre
i Szko Podstawowa Nr 17 tworzy Zesp Szk umoliwiayby uczniom uczenie si od siebie
Oglnoksztaccych Nr 2 w Przemylu. Decyzj nawzajem oraz w sposb celowy, czyniyby ich od-
Kuratora Owiaty w Przemylu z dnia 12 maja powiedzialnymi za organizacj i przebieg procesu
1995 r., przy Szkole Podstawowej Nr 17 powoano uczenia si, co niekorzystnie wpywa na aktywno
Liceum Oglnoksztacce z ukraiskim jzykiem uczniw w zakresie podejmowania inicjatyw doty-
nauczania, ktre swoj dziaalno rozpoczo czcych ich nauki.
1wrzenia 1995 r. 3. Atmosfera uczenia si jest waciwa, stworzo-
Do szkoy uczszcza 43 uczniw, ktrzy ucz si ny zosta klimat zaufania, co sprzyja wsppracy,
w 3 oddziaach. Zajcia dydaktyczne realizowane s nabywaniu wiedzy i umiejtnoci oraz motywuje
na jedn zmian a uczniowie uczszczajcy do tej uczniw do podejmowania wysiku zwizanego
szkoy rekrutuj si na og z Przemyla imiejsco- z nauk.
woci powiatu przemyskiego oraz z terenu Ukrainy. 4. Nauczyciele podczas zaj lekcyjnych wyko-
Szkoa posiada dobr baz lokalow, zajcia odby- rzystuj rne, przewanie tradycyjne metody,
waj si w dobrze wyposaonych salach lekcyjnych, formy pracy oraz pomoce dydaktyczne, ktre
74
uwzgldniajc moliwoci uczniw, ukierunkowa- s jasno okrelone cele ksztacenia wynikajce

ne s na ich rozwj i realizacj celw lekcji. z podstawy programowej oraz formuowane s


5. Nauczyciele uwzgldniajc predyspozycje oczekiwania. Nauczyciele w procesie lekcyjnym
uczniw realizuj szereg przedsiwzi pozalek- wykorzystuj przewanie tradycyjne metody,
cyjnych, rozwijajcych zdolnoci i zainteresowania, formy pracy i pomoce dydaktyczne, zrozumiale
co w konsekwencji wpywa na zaangaowanie tumacz zagadnienia, stosuj jasne zasady ocenia-
irozwj uczniw oraz zdecydowanie pozytywny nia. Wierz w moliwoci swoich wychowankw,
obraz szkoy w rodowisku. dbaj o dobre relacje midzy nimi, oferuj pomoc
6. W szkole analizuje si osignicia uczniw, w trudnych sytuacjach oraz wspomagaj ich in-
uwzgldniajc ich moliwoci rozwojowe, a wdra- dywidualny rozwj. Stosunkowo rzadko, podczas
ane do pracy wnioski z tych analiz maj wpyw lekcji, stwarzane s sytuacje, ktrych celem jest:
na efekty ksztacenia. ksztacenie kreatywnoci uczniw (wykonywanie
7. Szkoa prowadzi dziaania wychowawcze zada wymylonych przez nich samych, zgasza-
i profilaktyczne zapewniajce uczniom poczucie nie pomysw dotyczcych sposobu wykonania
bezpieczestwa i w opinii uczniw jest miejscem pracy, realizacji zaj); ksztacenie umiejtnoci
bezpiecznym. pracy zespoowej; uczenie si od siebie nawza-
8. Uczniowie i rodzice maj wpyw na zasady jem. Uczniowie dostrzegaj uyteczno nauki
postpowania i wspycia w szkole oraz party- oraz zalenoci pomidzy rnymi dziedzinami
cypuj w modyfikacjach dziaa wychowawczych. wiedzy. Czuj si odpowiedzialni za efekty swojej
pracy, pomagaj sobie oraz odnosz si do siebie
WYMAGANIE: przyjanie. Oferta pozalekcyjna szkoy jest bogata,
poszerzona o szereg dziaa nowatorskich, w tym
Procesy edukacyjne s zorganizowane w sposb rozwijajcych zainteresowania i uzdolnienia mo-
sprzyjajcy uczeniu si. dziey oraz ksztatujcych wraliwo uczniw na
potrzeby drugiego czowieka i rodowiska.
STAN OCZEKIWANY: Ponisze argumenty potwierdzaj realizacj
przez szko wymagania na rednim poziomie.
Nauczanie w efektywnych szkoach jest celowe,
ma jasno okrelone zadania, jest dobrze zorganizo- WYMAGANIE:
wane, przygotowane i odbywa si w odpowiednim
tempie. Ilo czasu spdzanego na uczeniu si jest Uczniowie nabywaj wiadomoci i umiejtnoci
zaplanowana i kontrolowana, a stawiane pytania okrelone w podstawie programowej.
angauj uczniw. rodowisko uczenia si powinno
by atrakcyjne, metody pracy nauczycieli oparte na STAN OCZEKIWANY:
najnowszej wiedzy pedagogicznej. Wane jest, by
zachca uczniw do samooceny i brania odpowie- Zmiany w zewntrznym wiecie powoduj
dzialnoci za proces uczenia si. Duy wpyw na konieczno waciwego przygotowania uczniw
ten proces ma informowanie uczniw o postpie, do nowej rzeczywistoci, dlatego dla sukcesu in-
jaki si dokonuje w ich rozwoju intelektualnym, dywidualnego i spoecznego uczniowie i uczennice
spoecznym i osobistym. powinni nabywa kompetencje okrelone wpod-
Poziom spenienia wymagania: C (redni). stawie programowej. Stopie, w jakim s one naby-
wane, zaley od skutecznoci monitorowania tego
WYNIKI PRZEPROWADZONEJ procesu oraz wykorzystania informacji oosigni-
EWALUACJI DLA WYMAGANIA: ciach z poprzedniego etapu edukacyjnego.
Poziom spenienia wymagania: B (wysoki).
W szkole diagnozuje si poziom wiadomoci
iumiejtnoci uczniw rozpoczynajcych edukacj WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
na danym etapie ksztacenia. Biorc pod uwag EWALUACJI DLA WYMAGANIA:
rozpoznane moliwoci i potrzeby uczniw oraz
aspiracje rodzicw, planowana jest organizacja W szkole prowadzi si diagnoz osigni ucz-
pracy szkoy oraz zachodzce w niej procesy niw z poprzedniego etapu edukacyjnego, a jej
edukacyjne i wychowawcze. W dobrej, przyja- wyniki s uwzgldniane w realizacji podstawy
znej atmosferze ukierunkowanej na zdobywanie programowej. Nauczyciele umoliwiaj uczniom
wiedzy i doskonalenie umiejtnoci, realizowane ksztatowanie kluczowych kompetencji, a na
75
zajciach uwzgldniane s zalecane warunki i spo- i projektw edukacyjnych. Ponadto wskazano


soby realizacji podstawy programowej. Nauczyciele modyfikacj regulaminu oceniania zachowania,
monitoruj nabywanie wiadomoci i umiejtnoci co zaowocowao popraw frekwencji na lekcjach.
przez uczniw oraz wykorzystuj wnioski z analizy Konsultowanie zachowa dotyczcych agresji
ich osigni w swojej pracy przede wszystkim do i przemocy ze specjalistami z poradni dao efekt
modyfikacji zakresu wprowadzanego materiau. w postaci zwikszenia zrozumienia problemu
Wdroone wnioski z monitorowania i analizowa- przez nauczycieli. Dyrektor zaznaczy, e w razie
nia osigni uczniw maj wpyw na wzrost efek- wystpujcych problemw zbiera si zesp wy-
tw uczenia si i osigania sukcesw edukacyjnych chowawczy, ktry zaprasza na spotkania rwnie
uczniw. Wyniki egzaminw maturalnych kszta- rodzicw i specjalistw. Dziaania pedagoga
tuj si na rednim poziomie. Szkoa podejmuje szkolnego poddawane s comiesicznej superwizji.
dziaania przygotowujce uczniw do kolejnego Najwaniejsze problemy wychowawcze s dogb-
etapu edukacyjnego, wyposaajce ich wwiedz nie analizowane i przedstawiane na posiedzeniach
iumiejtnoci przydatne na rynku pracy. rady pedagogicznej, dziki temu wiksza grupa
Ponisze argumenty wskazuj na redni poziom nauczycieli zaangaowana jest w rozwizywanie
spenienia wymagania. [Od redakcji RM: szkoa za zaistniaych problemw. Dyrektor doda wskaza
spenianie tego wymagania otrzymaa ocen B rwnie dziaania prewencyjne w postaci dyurw,
czyli spenia je na poziomie wysokim]. monitoringu, ograniczeniu dostpu osb postron-
nych. Dziki zapisom monitoringu jest moliwo
OBSZAR BADANIA: analizy przebiegu zdarzenia, ktre na bieco
si rozwizuje. Ponadto dyrektor podkreli, e
Wdroone wnioski z monitorowania i anali- dobra atmosfera panujca w szkole daje poczucie
zowania osigni uczniw przyczyniaj si do wysokiego bezpieczestwa i wysoki poziom inte-
wzrostu efektw uczenia si i osigania rnorod- gracji spoecznoci szkolnej. Za wany uzna udzia
nych sukcesw edukacyjnych uczniw. Wyniki wolimpiadach i konkursach oraz wysok zdawal-
analizy osigni uczniw, w tym uczniw, ktrzy no egzaminw maturalnych. Podkreli sukcesy
ukoczyli dany etap edukacyjny, potwierdzaj sku- absolwentw liceum rnorodno wybieranych
teczno podejmowanych dziaa dydaktyczno- kierunkw i studia na renomowanych uczelniach
-wychowawczych polskich. Podkreli rwnie uwraliwienie ucz-
Wdroone wnioski z monitorowania i analizo- niw na tolerancj na inne religie, narodowoci
wania osigni uczniw maj wpyw na wzrost oraz osoby niepenosprawne fizycznie.
efektw uczenia si i osigania sukcesw eduka- Dyrektor wskaza liczne wnioski z nadzoru
cyjnych uczniw. pedagogicznego dotyczce efektw uczenia si
Wyniki egzaminw maturalnych ksztatuj si uczniw. Dotyczyy one najczciej aktywizacji
na rednim poziomie. uczniw, wsppracy z rodzicami, dziaa orga-
Dyrektor (ankieta) wskaza przykady skutecz- nizacyjnych, dydaktycznych i wychowawczych
noci podejmowanych dziaa dydaktycznych szkoy i nauczycieli, analizy wynikw nauczania,
iwychowawczych wynikajcych z biecych analiz prawidowego prowadzenia dokumentacji szkolnej
osigni uczniw. Podkreli, e zostay zorgani- oraz wyposaenia i bazy szkoy.
zowane dodatkowe zajcia z matematyki ijzyka Nauczyciele (wywiad) wskazali osignicia
polskiego, geografii, biologii, chemii i jzyka an- edukacyjne uczniw klasy pierwszej, zaznaczajc
gielskiego przygotowujce uczniw do egzaminu na wstpie, e jest to przecitny zesp uczniw.
maturalnego. Dziki temu, zdaniem dyrektora, od Podali przykad uczennicy, ktra zostaa laureatk
kilku lat uczniowie na maturze osigaj wysokie kuratoryjnego konkursu z biologii, a obecnie otrzy-
wyniki. Zostay zorganizowane klaso-pracownie, muje stypendium z Urzdu Marszakowskiego
w ktrych nauczyciele maj zgromadzone po- zprogramu Nie zagubi talentw.
moce naukowe wykorzystywane na zajciach. Ponadto uczennica ta braa udzia w etapie wo-
Uczniowie dziki temu zyskali na atrakcyjnoci jewdzkim wiedzy ekologicznej.
zaj, a zdaniem dyrektora, efekty nauczania Od uczniw (ankieta) pozyskano informacje,
poprawiy si. Za istotny dyrektor uzna monta e cz z nich jest zadowolona z uzyskiwanych
na stae projektorw multimedialnych (obecnie ocen i rozwijania swoich zainteresowa w szkole
wsiedmiu salach) co podnioso atrakcyjno zaj, oraz wynikw konkursw, w ktrych uczestniczyli.
umoliwio prowadzenie lekcji multimedialnych Istotne znaczenie przy analizie badanego
oraz przygotowania przez uczniw prezentacji obszaru maj wyniki egzaminw maturalnych
76
wostatnich latach, ktre przedstawiaj si nast- poziomie, natomiast wyniki w czci humanistycz-

pujco: nej ksztatuj si na poziomie rednim. Zaznaczy


Matura 2011 r. 16 zdajcych obowizkowe naley, e niepokojco przedstawia si ujemna
egzaminy pisemne: warto EWD w czci humanistycznej.
j. polski redni wynik 57%; Analizujc powysze informacje stwierdza si
matematyka redni wynik 56%; wysoki poziom spenienia wymagania.
jzyk angielski (13 uczniw) redni wynik 71%;
jzyk niemiecki (1 ucze) redni wynik 89%; WYMAGANIE:
jzyk rosyjski (2 uczniw) redni wynik 87 %.
Matura 2012 r. 11 zdajcych obowizkowe Respektowane s normy spoeczne.
egzaminy pisemne:
j. polski redni wynik 52,2%; STAN OCZEKIWANY:
matematyka redni wynik 55,3%;
jzyk angielski (8 uczniw) redni wynik 69,1%; Szkoy powinny ksztatowa postawy zgodne
jzyk niemiecki (2 uczniw) redni wynik 52%; z wartociami i normami spoeczestwa demo-
jzyk rosyjski (1 ucze) redni wynik 94%; kratycznego. Poznawanie zasad i rozumienie
jzyk ukraiski redni wynik 67,5%. ich znaczenia dla funkcjonowania spoecznoci
Matura 2013 r. 16 zdajcych obowizkowe szkolnej i spoeczestwa stanowi element rozwoju.
egzaminy pisemne: wiadomo tego, jak wane jest przestrzeganie
j. polski redni wynik 52,2%; wsplnie ustalonych regu, decyduje o sukcesie
matematyka redni wynik 72,4%; grup. Wanym zadaniem szkoy jest tworzenie po-
jzyk angielski (15 uczniw) redni wynik 79%; czucia bezpieczestwa fizycznego i psychicznego,
jzyk niemiecki (2 uczniw) redni wynik 38%; atake klimatu sprzyjajcego uczeniu si.
jzyk ukraiski (17 uczniw) redni wynik Poziom spenienia wymagania: B (wysoki).
78,2%.
Oglnie ujmujc wyniki egzaminw matural- WYNIKI PRZEPROWADZONEJ
nych z przedmiotw obowizkowych utrzymuj EWALUACJI DLA WYMAGANIA:
si na dobrym poziomie.
Jeli chodzi o jzyk polski wida nieznaczn Szkoa podejmuje dziaania, ktre zapewniaj
tendencj spadkow (z 57% w 2011 do 52% w 2013), uczniom bezpieczestwo fizyczne i psychiczne
w przypadku matematyki zauwaalny jest wzrost wczasie zaj lekcyjnych, na przerwach i po zaj-
(z55% w 2011, 56% w 2012 do 72,4% w 2013). ciach szkolnych. Uczniowie wsppracuj ze sob
Wyniki z jzyka angielskiego utrzymuj si na realizujc zadania wynikajce z dziaa samorz-
wysokim poziomie (6979% tendencja wzro- du uczniowskiego, a ich inicjatywy wspierane s
stowa), podobnie jak i z jzyka ukraiskiego (2012 przez dyrektora i nauczycieli. Uczniowie i rodzice
67,5%, 2013 78,2%). maj wpyw na ksztatowanie norm regulujcych
Wskanik EWD w czci humanistycznej cha- funkcjonowanie szkolnej spoecznoci i akceptuj
rakteryzuje si wynikiem ujemnym okrelajcym zasady obowizujce w szkole. Dziaania wycho-
placwk jako szko wymagajca pomocy. Na- wawcze realizowane w szkole s podawane analizie
tomiast wskanik EWD w czci matematyczno- i modyfikacji w zalenoci od potrzeb.
-przyrodniczej oscyluje w okolicach zera. Pomysy uczniw i rodzicw dotyczce mody-
Biorc pod uwag dane z ostatnich trzech lat fikacji dziaa wychowawczych s akceptowane
naley zauway, e powyej przecitnej ksztatuj iwmiar moliwoci realizowane.
si wyniki czci matematyczno-przyrodniczej Powysze argumenty wskazuj na spenianie
egzaminu maturalnego. Wyniki maturalne z j- wymagania na wysokim poziomie.
zyka angielskiego i ukraiskiego s na wysokim
77


' * ZWIZEK UKRAICW W POLSCE
Zarzd Gwny
Warszawa, 11 stycznia 2016 r.

L.dz. 1/1/2016/W

Sz. P.
Minister Anna Zalewska
Ministerstwo Edukacji Narodowej

Szanowna Pani Minister,

W imieniu organizacji pozarzdowej mniejszoci ukraiskiej w Polsce pragniemy przekaza na


Pani rce dokument pokazujcy sytuacj w dziedzinie owiaty mniejszoci ze wskazaniem
zagadnie, ktre od duszego czasu przysparzaj trosk rodzicom, organizacjom naszej spoecznoci
oraz budz powane wtpliwoci co do rzetelnego stosowania zapisw Konstytucji RP, Ustawy
o mniejszociach narodowych i etnicznych oraz jzyku regionalnym i midzynarodowych
konwencji, ktrych Polska jest stron.
Mamy nadziej, e przedstawiony dokument stanie si pocztkiem rzeczywistego dialogu
Ministerstwa z nasz spoecznoci i przyczyni si do wypracowania konkretnych rozwiza
w dziedzinie funkcjonowania systemu nauczania jzyka ukraiskiego, historii, kultury i geografii
ukraiskiej mniejszoci narodowej w Polsce.

Do wiadomoci:

1. Prezydium Komisji Mniejszoci Narodowych i Etnicznych Sejmu RP


2. Pan Sebastian Chwaek, podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewntrznych
i Administracji
3. Pan Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich
4. Pan Andrij Deszczyca, ambasador Ukrainy w RP
5. Pan Francesco Palermo, President of the Advisory Committee on National Minorities
6. Pani Kinga Gal, Nils Torvalds and Jordi Sebastia, Co-chairs of the Minority Intergroup Inter
group for Traditional Minorities, National Communities and Languages

03-614 Warszawa, ul. Kocieliska 7, tel. |22| 679 96 77, fax |22| 679 96 95
e-mail: sekretariat@ukraina.com.pl; http://www.oup.ukraina.com.pl
78

Warszawa, 18 grudnia 2015 r.

Sz.P.
Anna Zalewska
Minister Edukacji Narodowej

Szanowna Pani Minister,

W imieniu rodowiska mniejszoci ukraiskiej w Polsce pragniemy w pierwszej kolejnoci


zoy Pani Minister gratulacje z okazji objcia tak wanego stanowiska w rzdzie
Rzeczypospolitej Polskiej, yczc wytrwaoci w deniu do osignicia zaoonych przez
Pani Minister celw i odniesienia wielu sukcesw.

Mamy nadziej, e obok planowanej gruntownej reformy systemu owiaty, uda si Pani
Minister znale czas i determinacj, by pomc rozwiza zalegajce ju od duszego czasu
i naglce kwestie funkcjonowania systemu nauczania jzyka, historii, kultury i geografii
ukraiskiej mniejszoci narodowej w Polsce.

Na rce Pani Minister chcielibymy zoy niniejsze krtkie streszczenie sytuacji nauczania
jzyka ukraiskiego mniejszoci ukraiskiej ze wskazaniem zagadnie, ktre od duszego
czasu przysparzaj trosk rodzicom, organizacjom obywateli Polski narodowoci ukraiskiej
oraz budz powane wtpliwoci, co do rzetelnego stosowania zapisw Konstytucji, Ustawy
o mniejszociach narodowych i etnicznych oraz jzyku regionalnym i midzynarodowych
konwencji, ktrych Polska jest stron.

Wrd najbardziej naglcych zagadnie, ktre ju od duszego czasu nie mog znale
waciwego rozwizania naley wymieni nastpujce:

1) Katastrofalna sytuacja z podrcznikami do nauki jzyka ukraiskiego

Nasze rodowisko wielokrotnie i od duszego czasu alarmowao, e z chwil prywatyzacji


WSiP dotychczasowy schemat wydawania podrcznikw musi ulec zmianie. Pomimo tego
Ministerstwo Edukacji Narodowej przez lata nie wypracowao modelu, ktry pozwoliby na
zabezpieczenie uczniw nalecych do ukraiskiej mniejszoci narodowej w odpowiednie
podrczniki i nowoczesne pomoce naukowe. Sprawy nie rozwizao powoanie niespena rok
temu grupy roboczej zoonej z przedstawicieli MEN i MAiC oraz organizacji mniejszoci
narodowych. Strona rzdowa przeforsowaa rozwizanie, ktre odpowiedzialno za proces
przygotowania podrcznikw, w tym znalezienie autorw, rodkw na prace
przygotowawcze, jako podrcznikw przerzucio na rodzicw bd organizacje
pozarzdowe mniejszoci.

Na chwil obecn podrczniki do nauki jzyka ukraiskiego nie s zgodne z podstaw


programow, a jednoczenie prawa autorskie do tych podrcznikw posiada WSiP. Po
prywatyzacji wydawnictwa MEN nie jest w stanie zagwarantowa wsparcia w zakresie
przygotowania i druku podrcznikw we wsppracy z WSiP. Sytuacja jest taka, e uczniowie
- ukraiskiej mniejszoci narodowej i znacznej czci etnicznej mniejszoci emkowskiej, dla
ktrych jzyk ukraiski jest nauczany, jako ojczysty - nie maj adnych materiaw do nauki.

Pomimo e dzieci niektrych klas otrzymay bezpatne podrczniki do obowizkowych


przedmiotw nauczania, systemem tym nie zostay objte podrczniki do jzyka mniejszoci,
79

cho po zoeniu deklaracji przez rodzica o woli podtrzymywania tosamoci narodowej,


jzyk ukraiski staje si rwnie przedmiotem obowizkowym, z ktrego ocena wchodzi od
redniej ocen.
Z kolei, jeeli chodzi o nauczanie takich przedmiotw jak historia, geografia i kultura,
0 ktrych wyranie wspominaj przepisy, to pragniemy zauway, i od 1989 r. od momentu
demokratycznych przemian w Polsce ani razu nie wydano podrcznikw czy te pomocy
naukowych do powyszych przedmiotw, pomimo ustawowych gwarancji, e przedmioty te
bd integraln czci procesu nauczania dzieci i modziey.

ywimy wielk nadziej i oczekiwanie, e w najbliszy m czasie uda si wypracowa


waciwy i dostosowany do realiw schemat przygotowania podrcznikw dla
mniejszoci ukraiskiej. Opcje, jakie rozwaali przedstawiciele MEN w ostatnim czasie
(np. konkurs) nadal zakadaj, e finansowanie przygotowania i druku podrcznikw
nie bd finansowane przez Pastwo do czasu zakoczenia projektu, co dla mniejszoci
ukraiskiej jest wariantem nierealnym, z uwagi na bardzo wysokie koszty takiego
przedsiwzicia. Ostatnie robocze spotkanie odbyo si w MEN w dniu 12 padziernika
2015 r.

Organizacje mniejszoci ukraiskiej nawizay kontakt z osobami, ktre mogyby


podj si napisania podrcznikw, ale caa strona formalna i finansowa takiego
projektu wymaga zaangaowania i wsparcia ze strony MEN zgodnie z przepisami
prawa.

2) Wymiar godzin nauki historii, geografii i kultury

Niejasna jest sytuacja z wymiarem godzin historii, geografii i kultury. Obecnie


Rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 kwietnia 2012 r. (Dz. Urz.
z 11 kwietnia 2012 r., poz. 393) okrela minimalny wymiar godzin nauki wasnej historii
1kultury na poziomie 30 godzin na IIIV etapach edukacyjnych, co faktycznie oznacza tylko
jedn lekcj tygodniowo raz na trzy lata etapu edukacyjnego. Ten wymiar jest bardzo may
i uniemoliwia realizacj celw zaoonych w wyej wymienionej ustawie.

Postulujemy, aby wymiar ten by zmieniony w taki sposb, by wymiar godzin nauki wasnej
historii i kultury wynosi minimalnie 30 godzin dla kadego etapu edukacyjnego IIIV. Na
wniosek rodzicw dla kadego ucznia liczba ta moe by zwikszona do minimalnie
90 godzin na kady etap edukacyjny.

Taka zmiana podniesie stan wiedzy i jako prowadzonych zaj. Specyfik mniejszoci
ukraiskiej jest rwnie aspekt regionalny. W przypadku mniejszoci ukraiskiej jej historia
i kultura
w poszczeglnych regionach Polski rni si i ten zakres nauki powinien koniecznie znale
si w ramach lekcji historii i kultury. W aktualnym wymiarze godzin jest to niemoliwe.

Podobny problem istnieje z nauczaniem geografii pastwa, z ktrego obszarem kulturowym


utosamia si mniejszo narodowa. Obecnie Rozporzdzenie uzalenia organizacj tych
zaj od decyzji dyrektora lub organu prowadzcego placwk owiatow, wynikiem, czego
jest prawie powszechna nieobecno tego przedmiotu.
80

Postulowana zmiana umoliwi prowadzenie zaj historii i kultury raz w tygodniu i raz na
dwa tygodnie zaj z geografii w kadej klasie IIIV etapu edukacyjnego. Jednoczenie wola
rodzica zapobiegnie ewentualnie nadmiernemu obcieniu dla kadego ucznia.

W odniesieniu do nauczania historii, kultury i geografii istnieje rwnie problem braku


programu ksztacenia nauczycieli tych przedmiotw. Uprawnienia nauczycielskie dla
prowadzenia zaj z historii i geografii otrzymane w Polsce nie s wystarczajce do nauczania
historii czy geografii Ukrainy i aspektw zwizanych z mniejszoci ukraisk w Polsce na
zadowalajcym poziomie.

3) Sposb dofinansowania nauczania mniejszoci w postaci subwencji owiatowej


niedajcy gwarancji rzetelnego jej wykorzystania

Na podstawie dotychczasowych dowiadcze stwierdzamy i jednoczenie alarmujemy, e


obecny schemat przekazywania rodkw na potrzeby edukacji sucej zachowaniu jzyka
i tosamoci rodowisk mniejszoci narodowych i etnicznych w ramach tzw. subwencji
owiatowej jest wadliwy i nie suy efektywnej realizacji tego celu.

Wedug liderw naszej spoecznoci oraz ekspertw subwencja powoduje, i znaczna cz


rodkw jest wykorzystywana przez samorzdy w sposb, ktry nie wpy wa ani na jako
ksztacenia, ani na moliwoci rozwoju i wzbogacenia form ksztacenia (np. przeprowadzenia
atrakcyjnych dodatkowych zaj, zakupu pomocy naukowych, opacenia dowozu dzieci do
szkoy na zajcia pozalekcyjne, takie jak prby zespou artystycznego, opacenia wyjazdw
na olimpiady i konkursy z jzyka ukraiskiego etc.).

W czci samorzdw dochodzi wrcz do patologii polegajcej na powoywaniu fikcyjnych


szkolnych zespow nauczania jzyka mniejszoci w celu uzyskania zwikszonej subwencji
i wykorzystywania jej na inne cele.

Funkcjonowanie szk podstawowych dla mniejszoci narodowych w obecnym systemie,


gdzie organem zaoycielskim jest samorzd terytorialny najniszego szczebla, doprowadzio
do patologicznych sytuacji, e dyrektorzy szk zmuszani s przez wadze samorzdowe do
zatrudniania nauczycieli, ktrzy s przenoszeni z innych szk, natomiast nie posiadaj
nieodzownej znajomoci jzykw mniejszoci. Z takim przypadkiem mamy do czynienia
w Przemylu.

Trzeba rwnie podkreli, e subwencja nie pozwala Pastwu Polskiemu na dokadne


okrelenie, jak jest ona wykorzystywana, co stawia pod znakiem zapytania rzetelno
raportw skadanych do midzynarodowych organizacji pod ktem monitoringu i realizacji
zaangaowania Pastwa w dofinansowanie nauczania mniejszoci.

W zwizku z powyszym postulujemy o dokonanie zmiany subwencji na dotacj, (jako


rodki celowe i rozliczane celowo) i przeniesienie try bu finansowania na poziom
rzdowy (tak jak to ma miejsce w szkolnictwie arty stycznym i zawodowym), tak, aby
zarwno Pastwo, jak i organizacje mniejszoci miay moliwo wery fikacji
wykorzystywania rodkw na waciwe cele, co te bdzie miao wpyw na
prognozowanie i yyydajne wykorzystanie wydatkw w przyszoci oraz raportowanie do
organizacji midzynarodowych.
81

4) Brak monitoringu i wdraania Strategii rozwoju owiaty mniejszoci ukraiskiej


w Polsce

Strategia po kilku latach prac zostaa podpisana 4 lipca 2011 r. przez pani Krystyn
Szumilas, sekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej oraz Tomasza Siemoniaka,
sekretarza Stanu w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji. Niestety zawarte w dokumencie
ustalenia pozostay na og martwym zapisem i nie przyczyniy si do ulepszenia systemu
edukacji uczniw mniejszoci, wzbogacenia oferty edukacyjnej czy realizacji zgaszanych
(i uznanych za suszne i uzasadnione przez stron rzdow) postulatw. Od czasu podpisania
Strategii ani razu nie zrealizowano zapisu odnoszcego si do obligatoryjnych (przynajmniej
raz w roku) spotka podmiotw odpowiedzialnych za realizacj ustale.

ywimy gbok nadziej, e w ramach pracy specjalnej komrki w MEN zostanie


wdroony system monitorowania przestrzegania i wdraania Strategii, w tym regularne
i obligatoryjne spotkania majce na celu analiz sytuacji i podejmowanie dziaa
naprawczych, wspierajcych lub promujcych, w tym te kwestie podrcznikw
i materiaw pomocniczych. Bez staego monitoringu ani Pastwo, ani organizacje nie s
w stanie rzetelnie wdraa wypracowanej Strategii.

5) Brak Centrum Edukacji Mniejszoci w zakresie metodyki nauczania

Jako nauczania ma ogromny wpyw na rozwj nauczania jzyka, kultury, historii i geografii
mniejszoci ukraiskiej. Biorc pod uwag rozproszenie mniejszoci i wiksz ni u innych
mniejszoci zagroenie wygaszania jzyka mniejszoci, jako nauczania jest kluczowym
elementem systemu edukacji mniejszoci. Zainteresowanie uczniw nauk
i podtrzymywaniem swojej tosamoci narodowej w bardzo duym stopniu zaley, od jakoci
pracy nauczycieli. Specyfik te rodowiska jest rny poziom znajomoci jzyka
ukraiskiego, co wymaga szczeglnego podejcia nauczyciela, ktry w jednej klasie moe
mie uczniw na rnym poziomie wiedzy.

Nauczyciele jzyka ukraiskiego maj takie same prawa i obowizku jak inni nauczyciele
w Polsce, jednak w odniesieniu do tej grupy brakuje centralnej placwki metodycznej, ktra
uwzgldniaaby specyfik tego rodzaju edukacji.

Taka centralna placwka metodyczna powinna mie na celu stae podnoszenie kwalifikacji
nauczycieli jzyka mniejszoci, sta analiz kondycji systemu edukacji mniejszoci
narodowych,
w tym m.in. ocen podrcznikw, integracj rodowiska autorw podrcznikw do nauki
jzykw, historii, geografii i kultury krajw, z ktrymi utosamiaj si mniejszoci, wymian
dowiadcze.

W naszej ocenie system pomocy metodycznej w regionach nie odpowiada potrzebom


i specyfice owiaty mniejszoci ukraiskiej (yjcej w znaczcym rozproszeniu na skutek
deportacji 1947 r.).

Oczekujemy, e w jak najszybszym czasie zostan podjte dziaania majce na celu


otworzenie centralnego orodka metodycznego dla mniejszoci narodowych, gdzie
mogliby podwysza swoje kwalifikacje nauczyciele mniejszoci, z uwzgldnieniem
specyfiki danej mniejszoci w zakresie jzyka ukraiskiego, historii, kultury i geografii.
82

6) Weryfikacja przepisw prawnych dotyczcych nauczania i wprowadzenie zmian


majcych na celu wyeliminowanie luk prawnych

Tak jak podkrelone zostao powyej, specyfik mniejszoci ukraiskiej jest jej due
rozproszenie. Konsekwencj tego jest to, e najczstsz i najbardziej optymaln form
nauczania mniejszoci s midzyszkolne zespoy nauczania, o ktrych mowa zarwno
w samej Ustawie o systemie owiaty, jak i w rozporzdzeniu wykonawczym. Tymczasem
poza wskazaniem midzyszkolnych zespow nauczania, jako jednej z form nauczania, liczby
uczniw i wymiaru godzin nauczania, przepisy prawie nie reguluj zasad ich funkcjonowania
przy szkole, gdzie s tworzone. Na przykadzie midzyszkolnego zespou nauczania
w Warszawie mona wskaza, e powinny zosta uregulowane nastpujce kwestie: status
zespou (czy naley go traktowa jak oddzia szkolny, jako cao, czy kad klas), jaki
status maj rodzice, co powinien zawiera regulamin etc.

Jedn z istotniejszych kwestii jest kwestia obowizku zdawania matury z jzyka ukraiskiego
(i na jakim poziomie) przez uczniw uczszczajcych do midzyszkolnego zespou nauczania
przy liceach. Ot wedug organizacji mniejszoci interpretacja przepisw pozwala na
jednoznaczne stwierdzenie, e wycznie w szkoach z nauczaniem w jzyku mniejszoci lub
szkoach z nauczaniem w dwch jzykach matura z jzyka ukraiskiego jest obowizkowa.
Wynika to rwnie z wymiaru godzin i zakresu nauczania jzyka. Zakres nauki i wymiar
godzin nauki jzyka ukraiskiego w szkoach z dodatkow nauk jzyka ukraiskiego
i midzyszkolnych zespoach nauczania nie daje moliwoci uczniom zdawania matury z tego
przedmiotu na takim poziomie jak uczniom, gdzie nauka jest prowadzona w jzyku
ukraiskim. Dlatego te w midzyszkolnych zespoach nauczania uczniowie powinni mie
wybr zdawania jzyka ukraiskiego na maturze, a nie obowizek.

Tymczasem okazuje si, e powysza interpretacja jest sprzeczna ze stanowiskiem MEN,


ktrego przedstawiciel twierdzi, e matura z jzyka ukraiskiego jest rwnie obowizkowa
dla uczniw midzyszkolnych zespow nauczania.

Zwracamy uwag, e powysza interpretacja (naszym zdaniem pozbawiona podstaw) moe


mie duy wpyw na frekwencj uczniw w liceach. Wielk trosk mniejszoci ukraiskiej
jest to, aby rozwijaa si edukacja jzyka na wyszych poziomach szkoy ni szkoa
podstawowa, gdy to przyczynia si i daje gwarancj przetrwania jzyka ukraiskiego
w nastpnych pokoleniach. Tak jak wskazalimy powyej, wikszo uczniw mniejszoci
ukraiskiej pobiera nauk w midzyszkolnych zespoach nauczania. Wprowadzenie
obowizkowej matury z jzyka mniejszoci spowoduje naturalny odpyw modziey z tych
zespow w liceach. Uczniowie, ktrzy pragn dosta si do dobrych uczelni nie zechc
ryzykowa uzyskaniem gorszej oceny z matury z jzyka ukraiskiego, gdy wymiar godzin
oraz zakres nauczania nie pozwala na nabycie gruntownej wiedzy. Taka interpretacja szkodzi
edukacji mniejszoci ukraiskiej.

Zwracamy si z prob o pilne dokonanie zmiany przepisw prawnych poprzez


doprecyzowanie, e obowizkowa matura z jzyka ukraiskiego nie dotyczy
midzyszkolnych zespow nauczania, a do czasu powyszej zmiany o sporzdzenie
formalnej interpretacji (uchylajcej poprzednie interpretacje), ktra skierowana
zostanie do wszystkich kuratoriw regionalnych i centrw egzaminacyjnych.

Wrd innych wanych postulatw zmian Rozporzdzenia z 14 listopada 2007 r. moemy


wymieni te nastpujce:
83

- zwikszenie wymiaru godzin nauczania jzyka ukraiskiego w midzyprzedszkolnych


i midzyszkolnych zespoach do 3-4 godzin dla kadego z etapw edukacyjnych (
8.3. Rozporzdzenia; postulat ten wynika z faktu, e czsto w zespoach ucz si
dzieci z rnych etapw nauczania, dochodzi dowz dzieci i dopasowanie godzin do
innych zaj kadego z uczniw; biorc pod uwag t specyfik nauczania
dotychczasowy wymiar godzin jest nieefektywny);
- zwikszenie wymiaru godzin nauczania historii, geografii, kultury opisane powyej
w punkcie 2.;
- wprowadzenie moliwoci tworzenia zespow midzygminnych (np. dzieci uczcych
si w gminach wiejskich z gminami miejskimi); zdarzaj si czsto sytuacje, e jest
zbyt maa liczba uczniw do otwarcia zespou w obszarze danej gminy wiejskiej
i uczniowie mogliby doczy do zespow organizowanych przy pobliskiej gminie
miejskiej.

Liczymy na wczenie si Ministerstwa Edukacji, ktre zna biece problemy


mniejszoci narodowych i etnicznych, jako inicjatora postulowanych przez
organizacj mniejszoci ukraiskiej i innych mniejszoci zmian przepisw prawnych
w formie projektw rzdowych, co mogoby wpyn na przyspieszenie procesw
legislacyjnych.

7) Uczniowie z Ukrainy, ktrzy wyraaj wole podtrzymywania tosamoci


narodowej podczas ich pobytu w Polsce

Zwracamy si z ogromn prob o pochylenie si na problemem uczniw z Ukrainy, ktrzy


przyjedajc do Polski powikszaj grono mniejszoci ukraiskiej w Polsce i wyraaj wol
podtrzymywania tosamoci narodowej. W zwizku z bardzo du migracj obywateli
Ukrainy do Polski w ostatnim czasie pojawi si problem zwizany z umoliwieniem
wsplnego nauczania obywateli Polski nalecych do mniejszoci ukraiskiej i obywateli
Ukrainy, ktrzy zasilaj rodowisko mniejszoci. Na przykadzie midzyszkolnych zespow
nauczania w Warszawie czy Krakowie problem ten nabra duej wagi.

Formalna interpretacja organw jest taka, e wycznie obywatele polscy mog korzysta
z systemu edukacji majcego na celu podtrzymywanie tosamoci narodowej. Jednak
rozrnianie obywateli i nie obywateli w odniesieniu do mniejszoci, ktra ju jest uznana
w Polsce przez Ustaw
o mniejszociach narodowych i etnicznych wydaje si by sztuczne. Jako przykad moemy
poda sytuacj adopcji dziecka z Ukrainy, ktre z powodu braku obywatelstwa polskiego nie
moe bra udziau w zajciach albo przykad obywatelki Litwy nalecej do mniejszoci
ukraiskiej.

Moliwo wsplnego nauczania dzieci w ramach midzyszkolnego zespou nauczania niesie


ogromne korzyci dla obu grup. Dzieci obywateli z Ukrainy, ktrzy pobieraj nauk
w szkoach polskich, a ich rodzice pac w Polsce podatki, maj moliwo elastycznej
integracji z Polsk, bo przebywaj w rodowisku dzieci zintegrowanych, ale, z ktrymi mog
podtrzymywa tosamo narodow, a z kolei obywatele polscy maj styczno z czystym
jzykiem ukraiskim, co daje due rezultaty w nauczaniu. Integruj si rwnie rodzice.

Naley zwrci uwag, e odrzucenie tej duej grupy osb z systemu edukacji mniejszoci
nie jest dobrym rozwizaniem z punktu widzenia integracji z krajem pobytu.
84

W zwizku z powyszym, zaley nam, aby sprbowa znale optymalne rozwizanie na


umoliwienie tej grupie integracji ze rodowiskiem mniejszoci ukraiskiej mieszkajcej
w Polsce. Pod rozwag mona wzi nastpujce opcje: a) uznanie, e art. 94a Ustawy
0 systemie owiaty nie dotyczy cudzoziemcw, ktrzy identyfikuj si z mniejszoci
formalnie uznan w Polsce za mniejszo narodow (naley zwrci uwag, e powyszy
art. 94a zosta wprowadzony w zwizku z przystpieniem Polski do Unii Europejskiej i mia
na celu przygotowanie si na ewentualn, mao liczn migracj z krajw starej Unii
Europejskiej; nie przewidywa tak liczebnej migracji z Ukrainy); b) wyczenie spod art. 94a
Ustawy o systemie owiaty uczniw, ktrych rodzice maj sta kart pobytu w Polsce
1pobieraj nauk w Polsce na takich samych zasadach jak obywatele polscy; C)
wykorzystanie wicej Polsk Europejskiej Karty Jzykw Regionalnych
i Mniejszociowych do promowania jzyka ukraiskiego poprzez umoliwienie wsplnej
nauki obywatelom polskim nalecym do mniejszoci ukraiskiej i obywatelom Ukrainy,
ktrzy przebywaj w Polsce, choby niektre zasady pobierania tej nauki byy inne (naley
zwrci uwag, e celem tej Karty nie jest ochrona mniejszoci i jzykw mniejszoci, ale jej
promocja, integracja rnych grup przebywajcych w kraju i posugujcych si danym
jzykiem). Wsplna nauka mogaby by jedn z form takiej promocji i integracji. Polska
powinna odstpi od utosamiania Karty wycznie z przepisami midzynarodowymi
i krajowymi dotyczcymi ochrony mniejszoci narodowych, gdy Karta ta idzie dalej
i postuluje rozpowszechnianie jzyka mniejszoci.

* * *

W zwizku z powyszym, zwracamy si do Pani Minister z prob o wyznaczenie terminu


spotkania w celu omwienia zasygnalizowanych problemw i wypracowania mapy drogowej
dla ich rozwizania, a take do zbudowania w perspektywie staego mechanizmu konsultacji
z organizacjami pozarzdowymi mniejszoci ukraiskiej, przedstawicielami nauczycieli oraz
rodzicw w celu monitoringu i raportowania procesu wdraania wypracowanych zmian.

Z powaaniem

Piotr Tyma - prezes Zwizku Ukraicw w Polsce, przedstawiciel spoecznoci ukraiskiej


w Komisji Wsplnej Rzdu i Mniejszoci Narodowych i Etnicznych

Grzegorz Kuprianowicz - prezes Towarzystwa Ukraiskiego, przedstawiciel spoecznoci


ukraiskiej w Komisji Wsplnej Rzdu i Mniejszoci Narodowych i Etnicznych

Emil/HojsaK - przewodrpczcy Zjednoczenia emkw, organizacji wspierajcej Zwizek


Ukraicw w Polsce
/x ^
Andr^&j - pnzwx)dniczcy/Zwizku Ukraicw Podlasia

/\J<
Irena Drozd - prze\yodTwczca Ukraiskiego Towarzystwa Nauczycielskiego w Polsce
r-k ir& a O f O2c f
85

Do wiadomoci:

1. Prezydium Komisji Mniejszoci Narodowych i Etnicznych Sejmu RP


2. Pan Sebastian Chwaek, podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewntrznych
i Administracji
3. Pan Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich
4. Pan Andrij Deszczyca, ambasador Ukrainy w RP
5. Pan Francesco Palermo, President of the Advisory Committee on National
Minorities
6. Pani Kinga Gal, Nils Torvalds and Jordi Sebastia, Co-chairs of the Minority
Intergroup Inter group for Traditional Minorities, National Communities and
Languages
86

87


88

89


90

91


92

93


94

95


96

97


98

99


100

101


102

103


104

R Z E C Z N I K PR AW O B Y W A T E L S K I C H Warszawa, 11 lutego 2016 r.

Adam Bodnar

XI.813.1.2016.MS

Pani
Anna Zalewska
Minister Edukacji Narodowej
al. Szucha 25
00 - 918 WARSZAWA

Docieraj do mnie niepokojce informacje wiadczce o trudnociach


w nauczaniu jzykw mniejszoci narodowych i etnicznych, a take historii, geografii
i kultury mniejszoci, wynikajcych z ograniczonego dostpu do podrcznikw
i materiaw edukacyjnych z tych przedmiotw, dostosowanych do aktualnej podstawy
programowej.
Brak podrcznikw wyranie sygnalizowany by w uwagach zgaszanych przez
przedstawicieli mniejszoci biaoruskiej, niemieckiej i ukraiskiej do II Raportu dla
Sekretarza Generalnego Rady Europy z realizacji przez Rzeczpospolit Polsk postanowie
Europejskiej karty jzykw regionalnych lub mniejszociowych, przyjtej w Strasburgu
w dniu 5 listopada 1992 r. i ratyfikowanej przez Polsk w dniu 12 lutego 2009 r. (Dz.U.
z 2009 r. Nr 137, poz. 1121, dalej: Karta). Karta ta zobowizuje Polsk do udostpniania
owiaty w jzykach mniejszociowych i jzyku regionalnym na poziomach przedszkolnym,
podstawowym i rednim oraz do podjcia krokw w celu zapewnienia nauczania historii
i kultury, ktre maj swoje odzwierciedlenie we wspomnianych jzykach (odpowiednio
art. 8 ust. 1 pkt a(I), b(I) i c(I) oraz pkt g Karty). Aby nauczanie jzykw mniejszociowych
oraz nauka w tych jzykach w ogle byy moliwe, pastwo musi zabezpieczy niezbdne
rodki finansowe na ten cel, a take zapewni odpowiedni kadr pedagogiczn i pomoce
naukowe, na co wyranie wskazano w pkt 87 Raportu wyjaniajcego do Karty. Brak
efektywnego systemu wydawania i dystrybucji podrcznikw i materiaw
edukacyjnych wiadczy zatem moe o naruszaniu przez Polsk zobowiza
wynikajcych z Karty. Warto przy tym wspomnie, e uwagi zgoszone przez
przedstawicieli rodowisk mniejszociowych znalazy swoje odzwierciedlenie

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Tel. centr. (+48 22) 55 17 700


al. Solidarnoci 77 Infolinia obywatelska 800 676 676
00-090 Warszawa biurorzecznika@brpo.gov.pl
www.rpo.gov.pl
105


w zaleceniach Komitetu Ministrw Rady Europy, ktry wezwa wadze polskie do
dostarczenia zaktualizowanych podrcznikw i innych materiaw edukacyjnych do nauki
w jzykach mniejszociowych, zgodnych z now podstaw programow (zalecenie
CM/RecChL(2015)6 z dnia 1 grudnia 2015 r.).
Ten sam, powtarzajcy si od wielu lat problem w zapewnieniu uczniom dostpu do
materiaw niezbdnych do nauki jzyka mniejszoci, zgaszany by w skargach, jakie
skieroway do mnie Rada Rodzicw, dziaajca przy Midzyszkolnym Zespole Nauczania
Jzyka Mniejszoci Ukraiskiej w Warszawie, oraz Zwizek Ukraicw w Polsce. W opinii
Zwizku problem z podrcznikami jest konsekwencj prywatyzacji Wydawnictw Szkolnych
i Pedagogicznych. Skarcy twierdz bowiem, e Spka ta, po sprywatyzowaniu, nadal
dysponuje prawami autorskimi do opracowanych wczeniej materiaw, wobec czego resort
edukacji nie ma wpywu ani na ich ewentualny dodruk, ani na dostosowanie ich treci do
wymogw podstawy programowej.
Jednoczenie chciabym zwrci uwag Pani Minister na inn kwesti, zgoszon
przez Zwizek Ukraicw w Polsce oraz Fundacj Nasz Wybr, a dotyczc sytuacji
dzieci cudzoziemcw - obywateli Ukrainy przebywajcych w Polsce. Sprawa ta ma
rwnie zwizek z dziaalnoci Midzyszkolnego Zespou Nauczania Jzyka Mniejszoci
Ukraiskiej, cho dotyczy moe te innych placwek owiatowych. Do roku szkolnego
2011/2012 dzieci posiadajce obywatelstwo ukraiskie, mimo, e nie naleay do
mniejszoci ukraiskiej, mogy korzysta z oferty edukacyjnej wspomnianego Zespou.
Miay wwczas moliwo nauki nie tylko swojego jzyka ojczystego, ale te historii
i kultury kraju pochodzenia, a dziki bliskim kontaktom ze swoimi rwienikami -
obywatelami polskimi narodowoci ukraiskiej - miay szans na integracj i z polskim
spoeczestwem i, jednoczenie, z mniejszoci ukraisk. Poczwszy jednak od 2012 roku
Zesp nie prowadzi ju naboru dzieci cudzoziemcw. Ta forma nauczania dedykowana jest
bowiem wycznie obywatelom polskim nalecym do mniejszoci. Podobne zajcia dla
dzieci cudzoziemcw, zgodnie z art. 94a ust. 5 ustawy z dnia 7 wrzenia 1991 r. o systemie
owiaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z pn. zm.), mog oczywicie by
organizowane przez podmioty zewntrzne, w porozumieniu z wadzami szkoy i za zgod
organu prowadzcego, ale nie maj ju waloru integracyjnego. Tymczasem, w zwizku
z rosnc liczb migrantw z Ukrainy, ktrzy decyduj si osiedli w Polsce, konieczne
jest wypracowanie nowych rozwiza, ktre umoliwiyby dzieciom z Ukrainy nauk
jzyka ojczystego, razem z obywatelami polskimi narodowoci ukraiskiej. Wsplna
nauka suyaby wzajemnej integracji, a take, co jest szczeglnie wane, pozwalaa na
wykorzystanie w pracy z cudzoziemcami dorobku placwek owiatowych

- 2 -
106

i dotychczasowych osigni nauczycieli uczcych na co dzie dzieci nalece do


mniejszoci ukraiskiej.
System owiaty inaczej traktuje dzieci nalece do mniejszoci narodowych czy
etnicznych oraz dzieci cudzoziemcw przebywajcych w Polsce, zwaszcza w zakresie
podtrzymywania i rozwoju szeroko rozumianej tosamoci kulturowej. Przykadem tego jest
choby odmienny sposb naliczania subwencji owiatowej. Nie powinno to jednak stanowi
przeszkody w korzystaniu z takich rozwiza, ktre - z korzyci dla obu grup - zapewni
wikszej liczbie dzieci moliwo nauki jzyka ojczystego, czy nauki w jzyku ojczystym,
oraz rozszerz walor edukacyjny takiej nauki o aspekt integracyjny. Na to, e wszelkie
dziaania wadz owiatowych w tym kierunku s podane, wskazuje art. 7 ust. 1 pkt e
przywoywanej ju wyej Karty, ktry wzywa pastwa do utrzymywania i rozwijania
zwizkw, w sferze spraw objtych Kart, midzy grupami uywajcymi jzyka
mniejszociowego i innymi grupami w pastwie, korzystajcymi z jzyka uywanego
w identycznej lub podobnej formie.
Majc powysze na uwadze, na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lipca
1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 1648 z pn. zm.),
zwracam si do Pani Minister z uprzejm prob o przedstawienie stanowiska
w zasygnalizowanych wyej sprawach. W szczeglnoci prosz Pani Minister o ocen
stosowanego obecnie systemu wydawania i dystrybucji podrcznikw do nauki jzykw
mniejszoci narodowych i etnicznych oraz nauki historii i geografii mniejszoci, a take
o odniesienie si w tym zakresie do zarzutw stawianych przez Zwizek Ukraicw
w Polsce. Bybym te zobowizany, gdyby zechciaa Pani Minister dokona analizy
prawnych i faktycznych moliwoci objcia uczniw nalecych do mniejszoci ukraiskiej
oraz dzieci cudzoziemcw pochodzcych z Ukrainy wsplnym nauczaniem wspomnianych
przedmiotw.

Podpis na oryginale

- 3 -
107


Wacz, 2016-03-10

Fundacja PROSVITA

78-600 Wacz

ul. Okulickiego 10-14/12

Ministerstwo Spraw Wewntrznych i Administracji

Departament Wyzna Religijnych


oraz Mniejszoci Narodowych i Etnicznych
00-060 Warszawa, ul. Krlewska 27

W styczniu 2016 roku Zwizek Ukraicw w Polsce, pismem nr 1/1/2016/W, zwrci


si do Pani Minister Anny Zalewskiej z informacj odnonie aktualnego stanu nauczania w
jzyku ukraiskim (ojczystym) oraz problemw, ktre wymagaj pilnego rozwizania w tym
wzgldzie.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ustosunkowao si do zgoszonych kwestii, w dniu


12 lutego 2016 roku, wystosowujc na rce Prezesa ZUwP pismo o numerze DJE-
WOKO.442.2.2016.GP.

Uwaamy, e niektre przynajmniej stwierdzenia zawarte we wskazanej wyej


informacji Ministerstwa wymagaj ucilenia i wyjanienia. Wyraamy przekonanie, e
wszystkim nam chodzi o to, by pewne kwestie zostay rozwizane - tak, by ten segment
polskiego systemu edukacyjnego funkcjonowa sprawnie i spenia zadanie, ktre zostay
okrelone przez Pastwo w odnonych przepisach prawnych.

Do uwag MEN, odniesiemy si w kolejnoci.

1. Podrczniki do nauki jzyka ukraiskiego


108

Wydaje si, e Ministerstwo Edukacji Narodowej, powinno w wikszym stopniu uwzgldnia


warunki w jakich funkcjonuj mniejszoci narodowe w Polsce. Porwnywanie i
proponowanie takich samych rozwiza, ktre przyjy mniejszoci narodowe biaoruska czy
litewska oraz spoeczno posugujca si jzykiem regionalnym (kaszubska) jest co najmniej
nieuprawnione. Wszystkie te trzy wskazane powyej grupy, funkcjonuj w zwartych
spoecznociach, atwiej jest wic im przyjmowa rne zadania. Chociaby ze wzgldw
komunikacyjnych. Ponadto MEN prbujc scedowa na organizacj mniejszociow
wykonania zadania zabezpieczenia uczniw nalcych do danej grupy mniejszociowej
zupenie nie bierze pod uwag faktu, i utrzymuj si one z dotacji i grantw, a wic nie maj
moliwoci prefinansowania innych zada i czekania na pniejsze refinansowanie.

Propozycja MEN odnonie rozpisania konkursu na opracowanie podrcznika (naleaoby


jednak mwi o podrcznikach) jest wskazaniem konkretnego dziaania, ktre moe
doprowadzi do rozwizania tej kwestii i jako takie warte jest rozwaenia. Niemniej jednak
proponujemy, by ustali (wskaza) konkretne terminy kiedy dane dziaania zostan podjte.

2. Wymiar godzin nauki historii i kultury wasnej oraz geografii

MEN rzeczywicie uregulowao kwestie godzin przeznaczonych na realizacj zaj z zakresu


nauki historii i kultury. Uregulowanie to jednak dotyczy wycznie szk z ojczystym
jzykiem nauczania lub szk dwujzycznych i z dodatkow nauk jzyka ojczystego.
Kompletnie natomiast nie odnosi si owo uregulowanie do szczeglnej formy
organizacyjnej nauczania jzyka mniejszoci, ktr s midzyszkolne lub
midzyprzedszkolne zespoy nauczania tego jzyka. A jest to kwestia niesychanie wana dla
mniejszoci ukraiskiej, bowiem z tej formy nauki korzysta w chwili obecnej 80 % naszych
uczniw - przypominamy, e w zapisach Strategii rozwoju owiaty ukraiskiej w Polsce,
zostaa wskazana przyczyna tego rozproszenia. Odnonie minimalnego wymiaru tych godzin
- 30 w trzyletnim cyklu edukacyjnym - jest to wymiar zdecydowanie za may.

We wskazanym przez MEN rozporzdzeniu - w sprawie warunkw i sposobu wykonywania


przez przedszkola, szkoy i placwki publiczne zada umoliwiajcych podtrzymywanie
poczucia tosamoci narodowej, etnicznej i jzykowej uczniw nalecych do mniejszoci
narodowych i etnicznych oraz spoecznoci posugujcej si jzykiem regionalnym (Dz.U. z
2014r., poz. 263) - odnonie ewentualnej moliwoci nauki geografii (oraz dodatkowych
zaj artystycznych lub innych), w 1 pkt. 2 wyranie zapisano natomiast, e nauka tego
przedmiotu oraz inne zajcia jedynie mog by prowadzone, nie s natomiast zajciami
109


obligatoryjnymi. W zwizku z czym, wobec wskazywanej w Pastwa pimie racjonalizacji
wydatkw dokonywanej przez samorzdy - organizacja tyche zaj pozostaje w sferze
czysto hipotetycznej (w wikszoci samorzdw).

I dalej - na pewno bez jakiejkolwiek moliwoci korzystania ze wskazanych przez prawo


zaj przez uczniw, pobierajcych nauk w midzyszkolnych zespoach nauki jzyka
ojczystego (80% naszych uczniw).

W tym samym rozporzdzeniu, w 8b, odnonie nauki geografii, ponownie wskazano, e


zajcia tego przedmiotu mog by prowadzone w szkoach w wymiarze 15 godzin w ramach
godzin do dyspozycji dyrektora. Jednoczenie w wyjanieniu MEN dotyczcym godzin do
dyspozycji dyrektora widniejcym na stronie MEN - https://men.gov.pl/zycie-
szkoly/ksztalcenie-ogolne/ramowe-plany-nauczania/wyiasnienia-dotyczace-liczby-godzin-do-
dyspozycii-dyrektora-szkoly-ktore-moga-byc-przeznaczone-wylacznie-na-obowiazkowe-
zaiecia-edukacyine.html - wyranie wskazujecie Pastwo, e w ramach tych godzin mog by
prowadzone wycznie obowizkowe zajcia edukacyjne. Wobec tego, w stosunku do
przedmiotu geografii pastwa z ktrym dana mniejszo si utosamia, takiej moliwoci nie
ma.

Poza tym cigle pozostaje kwestia - jak tego typu zajcia, jak: historia, kultura, geografia,
zajcia artystyczne i inne - maj by (mog by) realizowane w midzyszkolnych zespoach
nauki jzyka ojczystego?

3. Sposb dofinansowywania realizacji zada sucych podtrzymywaniu tosamoci


jzykowej i kulturowej uczniw - postulat zmiany sposobu finansowania (z subwencji
na dotacj).

Subwencja owiatowa rzeczywicie stanowi dochd samorzdw. Nie zgadzamy si jednak


ze stwierdzeniem, e samorzdy nie s zmuszone do przeznaczania ich wycznie na
sprecyzowane zadania - samorzdy z tych rodkw maj finansowa przede wszystkim
zadania owiatowe. Jedynie w przypadku, gdy zagwarantuj zabezpieczenie potrzeb
owiatowych, mog pozosta cz subwencji przeznacza na inne, anieli owiatowe cele.
110

Niskosztowne i proste przekazywanie rodkw finansowych samorzdom nie wiadczy o


skutecznoci dofinansowywania zada owiatowych. W zaczeniu niniejszego pisma,
przekazujemy informacj NIK z przeprowadzonej kontroli w Gminie Wacz, a odnoszcej si
do zabezpieczenia potrzeb zwizanych z ksztaceniem specjalnym uczniw
niepenosprawnych. Prosimy o zwrcenie uwagi na fragment, w ktrym gminny decydenci
odnosz si do kwestii nauczania jzyka ukraiskiego, wskazujc, e gmina nie oszczdza
na uczniach, bowiem przeznacza a cztery godziny na finansowanie dziaalnoci
midzyszkolnego zespou nauki jzyka ojczystego, zupenie pomijajc fakt, e tych zespow
powinno by przynajmniej dwa lub trzy (po trzy godziny tygodniowo kady), a nie jeden w
ramach ktrego ucz si dzieci, poczynajc od klasy przedszkolnej do ponadgimnazjalnych.
Owszem, wydatek zosta zracjonalizowany, tylko czy aby na pewno o tak racjonalizacj
chodzi. Poza tym - co z nauk, poziomem nauczania, jakoci nauczania itd. Takie podejcie
samorzdw do wydatkw na zabezpieczenie potrzeb uczniw nalecych do mniejszoci nie
jest wyjtkowe. Jest typowe.

Podtrzymujemy: sposb finansowania ksztacenia uczniw nalecych do mniejszoci


narodowych jest niezadowalajcy i powoduje ograniczanie rodkw przekazywanych bez
samorzdy bez naleytego zabezpieczenia najpierw i przede wszystkim potrzeb owiatowych
mniejszoci.

4. Brak monitoringu Strategii rozwoju owiaty mniejszoci ukraiskiej w Polsce

Stwierdzamy, i nie prowadzono monitoringu, wskazane przez MEN dziaania nie byy
monitorowaniem zapisw Strategii.

5. Brak Centrum Edukacji Mniejszoci

Dzikujemy przede wszystkim za wskazanie dziaa orodkw doskonalenia w zakresie


pomocy nauczycielom uczcym w jzyku ukraiskim i uczcym jzyka ukraiskiego.
Niestety, lektura i analiza wskazanych form i dziaa nie potwierdza argumentw
wysuwanych przez MEN.

1) Wskazane przedsiwzicia Centrum Nauczycieli w Koszalinie w latach 2013-2015


odnosiy si gwnie do dziaa realizowanych przez dzieci i uczniw - konkursy rysunkowe,
plastyczne, poezji itd. Tymczasem powinny to by dziaania ukierunkowane na doskonalenie
samych nauczycieli, a wic szkolenia rad pedagogicznych, szkolenia dla nauczycieli, sieci,
lekcje otwarte itp.
111


2) Warmisko-Mazurski Orodek Doskonalenia Nauczycieli w Olsztynie - w duym stopniu
podobnie.

3) Orodek Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu - wskazane dziaania odnosiy si przede


wszystkim do nauczycieli z Ukrainy, a nie do nauczycieli jzyka ukraiskiego z Polski. Nie
widzimy wic adnego racjonalnego powodu, dla ktrego ta informacja w tym miejscu
zostaa wskazana, w aden bowiem sposb te dziaania nie wpyny na doskonalenie
nauczycieli - obywateli polskich. Nie s w aden sposb realizacj przytoczonego przez
MEN rozporzdzenia w sprawie placwek doskonalenia nauczycieli.

4) Podkarpackie Centrum Edukacji Nauczycieli

Jako jedyne rzeczywicie realizowao zadania take w zakresie wspomagania nauczycieli


jzyka ukraiskiego w Polsce.

5) Orodek Doskonalenia Nauczycieli w Supsku

Oprcz zada w sieci i konsultacji, beneficjentem pozostaych byli uczniowie. Pomijamy


wskazane dziaania, ktrych w aden sposb nie mona odnie do realizacji dziaa
edukacyjnych.

6) Orodek Rozwoju Edukacji w Warszawie

Wskazana publikacja odnosia si raczej do problemu obcokrajowcw w polskiej szkole,


anieli wielokulturowoci wynikajcej z bycia mniejszoci narodow.

Informujemy, e przygotowujc niniejsze pismo, rwnie przeanalizowalimy ofert


orodkw doskonalenia dla nauczycieli uczcych w jzyku i jzyka ukraiskiego na rok
szkolny 2015/2016. Prosimy o analiz tego materiau oraz informacj, w jakim stopniu te
dziaania speniaj zadania naoone na placwki doskonalenia nauczycieli wskazane w:
Rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej dnia 14 lipca 2014 r. zmieniajce
rozporzdzenie w sprawie placwek doskonalenia nauczycieli - w szczeglnoci za w
odniesieniu do:

15.7) 1. Do obowizkowych zada publicznych placwek doskonalenia prowadzonych


przez samorzd wojewdztwa, powiat lub gmin naley organizowanie i prowadzenie
doskonalenia zawodowego nauczycieli w zakresie:
112

3. Do obowizkowych zada publicznych placwek doskonalenia prowadzonych przez


samorzd wojewdztwa, zwanych dalej wojewdzkimi placwkami doskonalenia , naley
ponadto:
1) organizowanie i prowadzenie, stosownie do potrzeb, doradztwa metodycznego dla
nauczycieli:
a) przedmiotw zawodowych nauczanych w zawodach unikatowych,
b) zatrudnionych w szkoach z jzykiem nauczania mniejszoci narodowych i etnicznych oraz
jzykiem regionalnym;
2) prowadzenie wojewdzkiego systemu informacji pedagogicznej, w tym gromadzenie i
udostpnianie informacji dotyczcych dostpnych form ksztacenia i doskonalenia
zawodowego nauczycieli. (Dz.U.2014poz.1142)

Oferty dla nauczycieli jzyka ukraiskiego i uczcych w jzyku ukraiskim

Orodek doskonalenia nauczycieli Oferty skierowane do n-li jzyka


ukraiskiego - 2015/2016

Centrum Edukacji Nauczycieli w Gdasku:

- konferencji, warsztaty, kursy, seminaria 0 (brak)

- sieci wsppracy i samoksztacenia 0 (brak)

- rady pedagogiczne, wspomaganie szkoy 0 (brak)

- kursy kwalifikacyjne 0 (brak)

Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie

Kursy kwalifikacyjne 0 (brak)

Rady Pedagogiczne 0 (brak)

Sieci wsppracy 0 (brak)


113


Warsztaty problemowe 0 (brak)

Kursy e-learningowe 0 (brak)

Dyury metodyczne 0 (brak)

Inne 0 (brak)

Orodek Doskonalenia Nauczycieli w Supsku

Sieci wsppracy i samoksztacenia 1

Warsztaty 2

Inne 0 (brak)

Zachodniopomorskie Centrum Doskonalenia


Nauczycieli w Szczecinie:

- kursy kwalifikacyjne 0 (brak)

- rady pedagogiczne 0 (brak)

- warsztaty 0 (brak)

- wychowanie i profilaktyka 0 (brak)

- warsztat edukacyjny nauczyciela 0 (brak)

- rozwj zawodowy nauczyciela 0 (brak)

- szkolenia e-learningowe 0 (brak)

- sieci wsppracy 0 (brak)

- konsultacje 0 (brak)

- konferencje 0 (brak)

- granty 0 (brak)

Orodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej


Grze:

- kursy grantowe 0 (brak)


114

- kursy kwalifikacyjne 0 (brak)

- kursy nadajce uprawnienia 0 (brak)

- pozostae formy 0 (brak)

Dolnolski Orodek Doskonalenia Nauczycieli


we Wrocawiu:

- konferencje 0 (brak)

- kursy kwalifikacyjne 0 (brak)

- warsztaty i kursy doskonalce 0 (brak)

- rady pedagogiczne 0 (brak)

- sieci wsppracy 0 (brak)

Maopolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli


w Krakowie

Szkolenia Rad Pedagogicznych 0 (brak)

Kursy kwalifikacyjne 0 (brak)

Kursy nadajce uprawnienia 0 (brak)

Specjalne potrzeby edukacyjne 0 (brak)

Wychowanie, profilaktyka, opieka 0 (brak)

Rozwj osobisty i zawodowy nauczyciela 0 (brak)

Szkolenia przedmiotowe 0 (brak)

Podkarpackie Centrum Edukacji Nauczycieli w


Rzeszowie

Konferencje 3

Szkolenia 4

Lubelskie Samorzdowe Centrum Doskonalenia


Nauczycieli w Lublinie
115


Kompleksowe wspomaganie szk i placwek 0 (brak)

Szkolenia i warsztaty 0 (brak)

Kursy 0 (brak)

Inne 0 (brak)

Centrum Edukacji Nauczycieli w Biaymstoku

Warsztaty 0 (brak)

Kursy doskonalce 0 (brak)

Kursy kwalifikacyjne 0 (brak)

Szkolenia Rad Pedagogicznych 0 (brak)

Projekty edukacyjne 0 (brak)

Szkolenia on-line 0 (brak)

Sieci wsppracy 0 (brak)

Warmisko-Mazurski Orodek Doskonalenia


Nauczycieli w Olsztynie

Szkolenia 3

Szkolenia Rad Pedagogicznych 0 (brak)

Kursy kwalifikacyjne 0 (brak)

Konsultacje O (brak)

W zwizku z powyszym: biorc pod uwag stopie realizacji zada z zakresu doskonalenia
nauczycieli jzyka ukraiskiego, brak zasadniczej rnicy po wprowadzenia obligatoryjnego
doskonalenia nauczycieli jzyka ukraiskiego przez wojewdzkie placwki doskonalenia,
pomimo wskazania tego dziaania w redakcji stosownego rozporzdzenia od 2009 roku -
116

uznajemy, e powoanie Centrum Edukacji Mniejszoci jest jak najbardziej zasadne i jako
takie, jego powstanie pozostanie jednym z najwaniejszych postulatw wysuwanych przez
rodowisko ukraiskiej mniejszoci narodowej. Zasada bliskoci nauczyciela do orodka
doskonalenia (rozumiemy, e jest to wynik analizy przy opracowywaniu nowego systemu
wsparcia, pilota ktrego mia miejsce w latach 2013-2015) nie bdzie miaa zastosowania w
odniesieniu do nauczycieli jzyka ukraiskiego, ktrzy rozsiani s po caej Polsce i to
wanie jest podstawowa trudno w koordynacji dziaa na ich rzecz. Co dodatkowo stwarza
konieczno powoania takiego centrum koordynacyjnego o ktre postulujemy.

6. Weryfikacja przepisw prawnych dotyczcych nauczania i wprowadzenia zmian


majcych na celu wyeliminowanie luk prawnych

a) Ze wzgldu na wskazywan racjonalizacj wydatkw samorzdy bardzo niechtnie


godz si i rozumiej potrzeb tworzenia kilku midzyszkolnych zespow nauki jzyka
ukraiskiego- vide casus Wacza. Wobec czego istnieje konieczno prawnego uregulowania
zasad tworzenia takich zespow, poprzez wskazanie grup wiekowych uczniw, ktrzy w
jednym takim zespole powinni (mog) si znale. Wedug nas, powinno zosta zapisane, i
zespoy tworzymy oddzielnie dla uczniw klas I-III szkoy podstawowej, IV-VI szkoy
podstawowej, gimnazjum i oddzielnie dla uczniw szk ponadgimnazjalnych.

b) Obowizek zdawania matury z jzyka ojczystego powinien by utrzymany dla wszystkich


uczniw bez wzgldu na form w ktrej tego jzyka si ucz, przy jednoczesnym stworzeniu
moliwoci zwikszenia liczby godzin nauczania tego jzyka w midzyszkolnych zespoach
na IV etapie edukacyjnym.

7. Uczniowie z Ukrainy (obywatele Ukrainy)

Rozumiejc cay skomplikowany kontekst prawny uwaamy, e kwesti moliwoci nauki


jzyka ojczystego przez uczniw obywateli Ukrainy, mona i naley zaatwi w sposb
odpowiadajcy standardom midzynarodowym oraz cywilizacyjnym standardom XXI wieku.
W zwizku z tym, e (przynajmniej w najbliszym okresie) liczba tych uczniw bdzie
wzrastaa, naley stworzy im moliwo nauki jzyka ojczystego na takich samych zasadach,
jak dla uczniw nalecych do ukraiskiej mniejszoci narodowej.

Wnioski:
117


- stworzenie Centrum Edukacji Mniejszoci;
- monitoring Pastwa w zakresie wykorzystywania subwencji owiatowej przeznaczonej dla
zabezpieczenia potrzeb mniejszoci, zgodnie z przeznaczeniem - postulujemy na pocztek
wprowadzenie od 2017 roku obowizku gromadzenia tej czci subwencji na
wyodrbnionych przez samorzdy kontach oraz sprawdzenie, jakie kwoty rzeczywicie
zostay przekazane na cele owiatowe mniejszoci - podobnie, jak to zostao zrobione w
stosunku do czci subwencji owiatowej przekazywanej samorzdom na cele zwizane z
ksztaceniem specjalnym uczniw z niepenosprawnociami;
- rozpoczcie monitoringu Strategii rozwoju owiaty ukraiskiej w Polsce;
- wprowadzenie zapisu w rozporzdzeniu regulujcym organizacj nauczania jzykw
mniejszoci, zasady tworzenia midzyszkolnych i midzyprzedszkolnych zespow nauczania
tych jzykw;
- monitoring kwestii doskonalenia nauczycieli jzykw mniejszociowych w Polsce, zgodnie
z zapisami odnonego rozporzdzenia.

Marek Syrnyk
118

MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ

Warszawa, 25 sierpnia 2016 r.

Informacja Ministra Edukacji Narodowej


dla Komisji Mniejszoci Narodowych i Etnicznych VIII kadencji Sejmu RP
na temat sytuacji i problemw edukacyjnych mniejszoci
ukraiskiej w Polsce

1. Informacje oglne

Obywatele polscy pochodzenia ukraiskiego maj status mniejszoci narodowej


przyznany na podstawie przepisw ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r.
o mniejszociach narodowych i etnicznych oraz o jzyku regionalnym (Dz. U.
z 2015 r. poz. 573, z pn. zm.).

Przepisy art. 13 ustawy z dnia 7 wrzenia 1991 r. o systemie owiaty (Dz. U.


z 2015 r., poz. 2156, z pn. zm.) wprowadzaj moliwo organizowania
w szkoach publicznych - na wniosek rodzicw - zaj sucych
podtrzymywaniu tosamoci jzykowej i kulturowej uczniw nalecych
do mniejszoci narodowych i etnicznych oraz spoecznoci posugujcej si
jzykiem regionalnym, przez organizowanie nauki jzyka mniejszoci, nauki
wasnej historii i kultury oraz geografii pastwa, z ktrego obszarem kulturowym
utosamia si mniejszo narodowa.

Podczas przeprowadzonego w 2011 r. Narodowego Spisu Ludnoci i Mieszka,


przynaleno do mniejszoci ukraiskiej zadeklarowao 38 795 obywateli
polskich.

Mniejszo ukraiska wystpuje w lokalnych skupiskach w wojewdztwach:


dolnolskim, lubuskim, lubelskim, maopolskim, mazowieckim, podkarpackim,
podlaskim, warmisko-mazurskim, pomorskim i zachodniopomorskim.

Stosownie do liczebnoci tych skupisk ksztatuje si sie szk z nauczaniem


jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci narodowej (wedug danych
Systemu Informacji Owiatowej na dzie 30 wrzenia 2015 r.).
119

Liczba placwek
Wojewdztwo Liczba uczniw (przedszkola, szkoy,
zespoy
midzyszkolne)
dolnolskie 236 8
lubelskie 33 5
lubuskie 47 5
maopolskie 65 11
mazowieckie 132 6
podkarpackie 415 24
podlaskie 408 9
pomorskie 304 21
warmisko-mazurskie 1189 81
zachodniopomorskie 307 16
Razem 3136 186

2. Sposb i organizacja zaj sucych podtrzymywaniu tosamoci


jzykowej i kulturowej uczniw nalecych do mniejszoci ukraiskiej
w Polsce

2.1. Zasady organizowania zaj

Na podstawie przywoanych wyej przepisw ustawy o systemie owiaty,


w publicznych przedszkolach i szkoach, na pisemny wniosek rodzicw,
organizowana jest nauka jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci
narodowej oraz jej wasnej historii i kultury.

Sposb i warunki organizowanie nauki wspomnianych przedmiotw okrelaj


przepisy rozporzdzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada
2007 r. w sprawie warunkw i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoy
i placwki publiczne zada umoliwiajcych podtrzymywanie poczucia
tosamoci narodowej, etnicznej i jzykowej uczniw nalecych
do mniejszoci narodowych i etnicznych oraz spoecznoci posugujcej si
jzykiem regionalnym (Dz. U. z 2014 r., poz. 263).

Rodzice skadaj wniosek w formie pisemnej dyrektorowi przedszkola (przy


zgaszaniu dziecka do przedszkola) lub dyrektorowi szkoy (przy zgoszeniu
ucznia do szkoy lub w toku nauki w szkole, w terminie do dnia 30 kwietnia).
Wniosek dotyczy caego okresu nauki w przedszkolu lub szkole, zatem nie musi
by ponawiany w kolejnym roku szkolnym.
Zoenie przez rodzicw wniosku oznacza udzia ucznia w zajciach
zarwno z jzyka mniejszoci ukraiskiej, jak i jej wasnej historii i kultury, przy
czym:
120

- ocena z jzyka ukraiskiego jest wliczana do redniej ocen ucznia i ma wpyw


na jego promocj,
- ocena z historii i kultury wasnej mniejszoci jest wliczana do redniej ocen
ucznia, nie ma jednak wpywu na jego promocj.

Szkoa moe rwnie zorganizowa nauk geografii pastwa, z ktrego


obszarem kulturowym utosamia si mniejszo narodowa. Zajcia z tego
przedmiotu mog by zorganizowane dla uczniw klas IV-VI szkoy
podstawowej oraz uczniw gimnazjum i szk ponadgimnazjalnych, w wymiarze
15 godzin dla kadego etapu edukacyjnego. Zajcia te s organizowane
z godzin do dyspozycji dyrektora szkoy lub z godzin, ktre moe przyzna
organ prowadzcy na wniosek dyrektora szkoy.

W zalenoci od liczby zoonych wnioskw, nauka jzyka ukraiskiego oraz


nauka wasnej historii i kultury jest organizowana w klasach, oddziaach,
grupach midzyklasowych lub midzyoddziaowych. Oddziay z nauk jzyka
ukraiskiego mona utworzy, jeli zostanie zgoszonych co najmniej 7 dzieci
w przedszkolu, co najmniej 7 uczniw w szkole podstawowej i gimnazjum i co
najmniej 14 uczniw w szkole ponadgimnazjalnej.1

W przypadku maych spoecznoci lokalnych moliwe jest organizowanie zaj


z jzyka mniejszoci oraz wasnej historii i kultury dla uczniw z rnych szk
w zespole midzyszkolnym. Podobna moliwo dotyczy nauki jzyka
mniejszoci dla dzieci w wieku przedszkolnym. Liczba dzieci w zespole
midzyprzedszkolnym i liczba uczniw w zespole midzyszkolnym nie moe
by mniejsza od 3 i wiksza od 20. Z uwagi na due rozproszenie ludnoci
pochodzenia ukraiskiego, nauka jzyka ukraiskiego jest czsto organizowana
w zespoach midzyszkolnych, grupujcych uczniw w rnym wieku, z rnych
etapw edukacyjnych i rnych typw szk.

2.2. Sposb nauczania jzyka ukraiskiego

Nauczanie jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci narodowej moe by


prowadzone w szkoach w rny sposb:
- jzyk ten moe by jzykiem nauczania szkolnego (wykadowym): wwczas
zajcia edukacyjne w klasie s prowadzone w tym jzyku z wyjtkiem zaj
obejmujcych edukacj polonistyczn na etapie edukacji wczesnoszkolnej, a na
dalszych etapach edukacyjnych - z wyjtkiem jzyka polskiego oraz treci
dotyczcych Polski w nauczaniu historii i geografii,
- jzyk ukraiski moe by drugim, obok polskiego, jzykiem nauczania:
wwczas na II, III i IV etapie edukacyjnym zajcia w dwch jzykach s
prowadzone z co najmniej czterech obowizkowych na danym etapie zaj

1 Planowana nowelizacja przepisw przewiduje przyjcie jednego kryterium 7 uczniw dla


wszystkich typw szk.
121

edukacyjnych, z wyjtkiem zaj obejmujcych jzyk polski, cz historii


dotyczc historii Polski i cz geografii dotyczc geografii Polski,
- jzyk ukraiski moe by dodatkowym przedmiotem dla ucznia, ktry pobiera
nauk w szkole w jzyku polskim.

Podobne moliwoci dotycz przedszkoli. Podtrzymywanie poczucia


tosamoci jzykowej dzieci nalecych do mniejszoci dokonuje si w trakcie
edukacji przedszkolnej realizowanej zgodnie z podstaw programow
wychowania przedszkolnego, bez wprowadzania dodatkowych zaj nauczania
jzyka mniejszoci, a jedynie przez realizacj programu wychowania
przedszkolnego w dwch jzykach. Proporcje midzy czasem zaj
prowadzonych w jzyku mniejszoci i zaj prowadzonych w jzyku polskim
zale od wyboru sposobu nauczania jzyka. Moliwe jest:
- prowadzenie zaj przedszkolnych w jzyku ukraiskim: wwczas dla dzieci
speniajcych obowizek rocznego przygotowania przedszkolnego
w przedszkolach i oddziaach przedszkolnych w szkoach podstawowych naley
cz zaj w wymiarze 4 godzin (zegarowych) tygodniowo prowadzi w jzyku
polskim,
- prowadzenie zaj w dwch jzykach - w jzyku polskim i jzyku ukraiskim
(w rwnych proporcjach czasowych) oraz
- prowadzenie zaj w jzyku polskim, przy czym cz tych zaj w wymiarze
4 godzin (zegarowych) tygodniowo prowadzona jest w jzyku ukraiskim.
Ze wzgldw organizacyjnych wskazane jest, aby zajcia byy prowadzone
przez nauczyciela dwujzycznego, ktry bdzie w stanie w pynny sposb
przechodzi od zaj prowadzonych w jzyku polskim do zaj prowadzonych
w jzyku mniejszoci, z uwzgldnieniem stopnia znajomoci tego jzyka
wyniesionego przez dziecko z domu rodzinnego.

Wybr sposobu organizowania nauki jzyka ukraiskiego zaley zarwno


od potrzeb zgaszanych przez rodowisko mniejszoci ukraiskiej wobec
organw prowadzcych, jak i od moliwoci kadrowych, jakimi dysponuje
przedszkole lub szkoa.

2.3. Wymiar godzin

Wymiar godzin zaj z jzyka ukraiskiego zaley od sposobu jego nauczania:


w przypadku, gdy jzyk ten jest dodatkowym przedmiotem, zajcia s
prowadzone w wymiarze 3 godzin tygodniowo, w pozostaych przypadkach
wymiar godzin jest wikszy (4-5 godzin).

W szkoach ponadgimnazjalnych (IV etap edukacyjny) nauka jzyka


ukraiskiego moe by prowadzona w zakresie rozszerzonym, co oznacza,
e poza wymiarem godzin na nauk jzyka w zakresie podstawowym, naley
122

w liceum oglnoksztaccym i technikum przeznaczy dodatkowo co najmniej


180 godzin w cyklu nauczania waciwym dla danego typu szkoy.

Minimalny wymiar godzin nauki wasnej historii i kultury wynosi po 30 godzin dla
II, III i IV etapu nauczania.

2.4. Treci nauczania, programy i podrczniki


Nauczanie jzyka ukraiskiego, wasnej historii i kultury oraz geografii odbywa
si na podstawie programw nauczania dopuszczonych do uytku w szkole
przez dyrektora szkoy.2 Warunkiem dopuszczenia jest zgodno programu
z podstaw programow wychowania przedszkolnego oraz ksztacenia
oglnego.

Cele nauczania jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci narodowej, treci


nauczania oraz oczekiwane wymagania, ktre musi uwzgldni nauczyciel
opracowujcy program oraz autor podrcznika wyznaczaj przepisy w sprawie
podstawy programowej.3

Dla przedmiotw historia i kultura wasna oraz geografia pastwa, z ktrego


obszarem kulturowym utosamia si mniejszo narodowa nie okrelono
podstawy programowej, jednak autorzy podrcznikw do tych przedmiotw s
zobowizani uwzgldni zalecenia dwustronnych komisji podrcznikowych oraz
innych komisji i zespow do spraw podrcznikw, dziaajcych na podstawie
midzynarodowych umw dotyczcych wsppracy w zakresie edukacji lub
porozumie komitetw narodowych UNESCO.4

Program nauczania opracowuje nauczyciel danego przedmiotu (lub zesp


nauczycieli) i przedstawia dyrektorowi szkoy, ktry - po zasigniciu opinii rady
pedagogicznej - dopuszcza program do uytku w danej szkole i wpisuje
do szkolnego zestawu programw nauczania.

Zgodnie z art. 22aa ustawy o systemie owiaty, nauczyciel moe zadecydowa


o realizacji programu nauczania:
- z zastosowaniem podrcznika, materiau edukacyjnego lub materiau
wiczeniowego lub
- bez zastosowania podrcznika lub wymienionych wyej materiaw.

2 Art. 22a ustawy z dnia 7 wrzenia 1991 r. o systemie owiaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156,
z pn. zm).
3 Rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy
programowej wychowania przedszkolnego oraz ksztacenia oglnego w poszczeglnych typach
szk (Dz. U. z 2012 r., poz. 977, z pn. zm.).
4 2 ust. 2 Rozporzdzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie
dopuszczania do uytku szkolnego podrcznikw (Dz. U. z 2014 r., poz. 909).
123

Wyboru podrcznika lub materiau edukacyjnego zastpujcego podrcznik


i wyboru materiaw wiczeniowych dokonuje zesp nauczycieli prowadzcych
nauczanie danych zaj edukacyjnych.

Podrczniki s dopuszczane do uytku szkolnego na wniosek podmiotu


(wydawcy) posiadajcego autorskie prawa majtkowe do podrcznika. Minister
Edukacji Narodowej dopuszcza podrcznik do uytku szkolnego po uzyskaniu
pozytywnych opinii rzeczoznawcw.5 Podrczniki dopuszczone do uytku
szkolnego s wpisywane do wykazw publikowanych na stronie internetowej
Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Podrcznik moe mie posta papierow lub elektroniczn.

Podrczniki szkolne i ksiki pomocnicze do ksztacenia uczniw w zakresie


niezbdnym do podtrzymywania poczucia tosamoci narodowej, etnicznej
i jzykowej mog by dofinansowywane z budetu pastwa, z czci, ktrej
dysponentem jest minister waciwy do spraw owiaty i wychowania.6
Finansowaniem objte s podrczniki, ktre zostay dopuszczone do uytku
szkolnego przez Ministra Edukacji Narodowej i zostay wpisane do wykazu
podrcznikw przeznaczonych do ksztacenia oglnego dla mniejszoci
narodowych i etnicznych oraz spoecznoci posugujcej si jzykiem
regionalnym, jak rwnie ksiki pomocnicze (np. wiczenia, podrczniki
metodyczne, sowniki), ktre nie podlegaj dopuszczaniu do uytku szkolnego.
Dotychczas finansowanie odbywa si w trybie zamwie z wolnej rki (zgodnie
z art. 67 ustawy Prawo zamwie publicznych), poniewa wydawcy posiadaj
wyczne autorskie prawa majtkowe do opracowanych podrcznikw i ksiek
pomocniczych i s ich jedynymi wydawcami na rynku.

Przedmiotem umw zawieranych z wydawcami jest opracowanie i wydanie


podrcznikw oraz ksiek pomocniczych i dostarczenie do waciwych
kuratoriw owiaty. Za ich porednictwem zakupione podrczniki i ksiki
pomocnicze s przekazywane do bibliotek szkolnych lub midzyszkolnych
zespow nauczania na podstawie zamwie skadanych przez dyrektorw
szk. Za zgod wydawcw podrczniki w postaci elektronicznej s
umieszczane na portalu edukacyjnym Scholaris.

W przypadku podrcznikw do jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci


narodowej, byy one do 2010 r. wydawane wycznie przez Wydawnictwa
Szkolne i Pedagogiczne, ktre w 2011 r. zamkny redakcj jzykw
mniejszoci narodowych.

5 Art. 22an ust. 1 ustawy z dnia 7 wrzenia o systemie owiaty (Dz. U. z 2015 r., poz. 2156,
z pn. zm.).
6 Art. 13 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 7 wrzenia o systemie owiaty (Dz. U. z 2015 r., poz. 2156,
z pn. zm.).
124

Niestety, poczwszy od 2011 r. aden wydawca zwizany ze rodowiskiem


mniejszoci ukraiskiej nie podj si misji opracowania i wydania podrcznikw
do nauczania jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci narodowej. W tej
sytuacji, po wyczerpaniu zapasw podrcznikw wydanych przez WSiP,
nie byo moliwe zapewnienie uczniom deklarujcym przynaleno
do ukraiskiej mniejszoci narodowej dostpu do podrcznikw
wspomagajcych ich tosamo jzykow i kulturow, mimo corocznie
rezerwowanych w budecie resortu owiaty rodkw finansowych na ten cel.
Naley zauway, e braki w ofercie podrcznikw to problem, ktry dotyka
niemal wszystkie mniejszoci narodowe i etniczne, a take spoeczno
kaszubsk. Z tego powodu w 2014 r. przy Komisji Wsplnej Rzdu
i Mniejszoci Narodowych i Etnicznych zostaa powoana grupa robocza
do spraw podrcznikw dla mniejszoci narodowych i etnicznych oraz jzyka
regionalnego. Celem tej grupy, do ktrej zostali zaproszeni przedstawiciele
wszystkich mniejszoci, jest stworzenie obejmujcego kilka najbliszych lat,
harmonogramu wydawania podrcznikw dla mniejszoci narodowych
i etnicznych oraz jzyka kaszubskiego.
Poniewa w odniesieniu do mniejszoci ukraiskiej dziaania wspomnianej
grupy nie przyniosy oczekiwanych rezultatw, Ministerstwo Edukacji
Narodowej, zaniepokojone t sytuacj, postanowio skorzysta z moliwoci
jakie daj przepisy art. 40 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyszym,
zwracajc si w maju i czerwcu br. do uczelni wyszych, w strukturach ktrych
funkcjonuj wydziay lub instytuty ukrainistyczne, o rozwaenie propozycji
opracowania podrcznikw do zaj z jzyka ukraiskiego jako jzyka
mniejszoci narodowej. Z omiu uczelni, do ktrych skierowano pisma w tej
sprawie, pi odpowiedziao pozytywnie, wyraajc gotowo przygotowania
podrcznikw do nauki jzyka ukraiskiego. Ministerstwo planuje podjcie
dalszych uzgodnie dotyczcych opracowania wspomnianych podrcznikw
z chwil wprowadzenia uregulowa zwizanych z planowan zmian systemu
owiaty i wynikajcymi z niej zmianami w podstawie programowej ksztacenia
oglnego.

Obecnie uczniowie korzystaj z bdcych w zasobach bibliotek szkolnych


wczeniej wydanych podrcznikw (do poprzedniej podstawy programowej),
stosowanych jako materiay edukacyjne do nauki jzyka ukraiskiego i wasnej
historii i kultury oraz z innych materiaw edukacyjnych zaleconych przez
nauczycieli. Ponadto do wykorzystania pozostaj take zasoby podrcznikw
opracowanych do poprzedniej podstawy programowej i ksiek pomocniczych
wydanych przez WSiP i Uniwersytet im. Adama Mickiewicza (sfinansowanych
przez MEN i dostpnych na wniosek dyrektorw szk).
125

2.5. Egzaminy z jzyka i w jzyku mniejszoci

Jzyk mniejszoci narodowej, mniejszoci etnicznej i jzyk regionalny s


uwzgldnione w przepisach dotyczcych przeprowadzania sprawdzianu
i egzaminw*7.

Dla absolwentw, ktrzy uczestniczyli w zajciach z jzyka mniejszoci, jzyk


ten jest obowizkowym przedmiotem maturalnym w czci pisemnej
(na poziomie podstawowym) i ustnej (bez okrelenia poziomu).

Ponadto, jzyk mniejszoci narodowej, jzyk mniejszoci etnicznej i jzyk


regionalny s zaliczane do maturalnych przedmiotw dodatkowych. Egzamin
maturalny z tych jzykw jako przedmiotu dodatkowego moe by zdawany
w czci pisemnej albo w czci pisemnej i w czci ustnej tego samego jzyka
na poziomie rozszerzonym.

W przypadku, gdy absolwent wybra na egzaminie maturalnym w czci


pisemnej jako przedmiot dodatkowy ten sam jzyk mniejszoci narodowej, ktry
zdawa jako przedmiot obowizkowy, zdaje ten jzyk tylko w czci pisemnej.

Absolwenci szk lub oddziaw, w ktrych zajcia edukacyjne byy prowadzone


w jzyku mniejszoci narodowej, mniejszoci etnicznej lub w jzyku
regionalnym oraz absolwenci szk lub oddziaw, w ktrych jzyk mniejszoci
narodowej, jzyk mniejszoci etnicznej lub jzyk regionalny by drugim jzykiem
nauczania, mog zdawa na egzaminie maturalnym przedmioty w jzyku
polskim lub - z wyjtkiem jzyka polskiego oraz treci dotyczcych historii
i geografii Polski - w jzyku danej mniejszoci narodowej, mniejszoci etnicznej
lub w jzyku regionalnym. Wyboru jzyka, w ktrym bdzie zdawany przedmiot,
absolwent dokonuje w deklaracji skadanej nie pniej ni do dnia 30 wrzenia
oraz w deklaracji ostatecznej, skadanej nie pniej ni do dnia 7 lutego roku
szkolnego, w ktrym zamierza przystpi do egzaminu maturalnego.

Podobna zasada dotyczy sprawdzianu po szkole podstawowej i egzaminu


gimnazjalnego. Uczniowie szk lub oddziaw, w ktrych zajcia s
prowadzone w jzyku mniejszoci narodowej, jzyku mniejszoci etnicznej lub
jzyku regionalnym, przystpuj do czci pierwszej sprawdzianu oraz czci
pierwszej lub drugiej egzaminu gimnazjalnego w jzyku polskim albo w jzyku
danej mniejszoci narodowej, mniejszoci etnicznej lub jzyku regionalnym.

7 Art. 44zv i art. 44zzd ust. 2 pkt 1 lit. c, ust. 8 i ust. 9 oraz art. 44zzf ust. 1 ustawy z dnia
7 wrzenia 1991 r. o systemie owiaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156, z pn. zm.) oraz
w przepisach rozporzdzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie
szczegowych warunkw przeprowadzania sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego i egzaminu
maturalnego (Dz. U. poz. 959).
126

10

W roku szkolnym 2015/2016 jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci


narodowej uczyo 109 nauczycieli, posiadajcych wysokie kwalifikacje
zawodowe powiadczone dyplomami ukoczenia studiw wyszych
na kierunku filologicznym oraz odpowiednie przygotowanie pedagogiczne.

W szkoach z nauczaniem jzyka lub w jzyku ukraiskim pracuj rwnie


nauczyciele z Ukrainy - najczciej prowadzc zajcia podtrzymujce kultur
ukraisk (muzyka, chr szkolny, zespoy taneczne), a take zajcia z jzyka
obcego (np. anglici).

Organizowanie i prowadzenie, stosownie do potrzeb, doradztwa metodycznego


dla nauczycieli zatrudnionych w szkoach, w ktrych jest prowadzone nauczanie
jzyka lub w jzyku mniejszoci narodowych, mniejszoci etnicznych i jzyku
regionalnym naley do obowizkowych zada wojewdzkich placwek
doskonalenia prowadzonych przez samorzd wojewdztwa. Doradztwo
metodyczne dla nauczycieli jzykw mniejszoci i jzyka regionalnego mog
rwnie organizowa placwki doskonalenia prowadzone przez jednostki
samorzdu terytorialnego inne ni wojewdztwo.8 rodki finansowe na ten cel
s przekazywane ze rodkw wyodrbnianych w budetach organw
prowadzcych szkoy na doskonalenie zawodowe nauczycieli.9

W roku szkolnym 2015/2016 zadania z zakresu doskonalenia nauczycieli


jzyka ukraiskiego wykonywali:
- w wojewdztwie podkarpackim - konsultant zatrudniony w Podkarpackim
Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Rzeszowie - oddzia w Przemylu,
- w wojewdztwie pomorskim - konsultant zatrudniony w Orodku
Doskonalenia Nauczycieli w Supsku,
- w wojewdztwie warmisko-mazurskim - doradca metodyczny zatrudniony
w Warmisko-Mazurskim Orodku Doskonalenia Nauczycieli w Olsztynie oraz
- w wojewdztwie zachodniopomorskim - doradca metodyczny zatrudniony
w Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie.

W pozostaych wojewdztwach brak jest doradcw metodycznych lub


konsultantw z zakresu jzyka ukraiskiego. Orodki doskonalenia nauczycieli
w wojewdztwie lubelskim, lubuskim i podlaskim, w odpowiedzi na rozpoznanie
przeprowadzone przez MEN jesieni 2014 r. i w sierpniu 2016 r. poinformoway,
e rodowisko nauczycieli jzyka ukraiskiego nie zgaszao takich potrzeb
(WOM w Gorzowie Wielkopolskim, ODN w Zielonej Grze, LSCDN w Lublinie)
lub nie podjo skierowanej do nich oferty (CEN w Biaymstoku).

Ministerstwo Edukacji Narodowej, w ramach dziaa na rzecz wspomagania


nauczycieli jzyka ukraiskiego w zakresie metodyki nauczania i doskonalenia

8 Rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie placwek


doskonalenia nauczycieli (Dz. U. z 2014 r., poz. 1041, z pn. zm.).
9Art. 70a ust. 1 i 1a ustawy Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r., poz. 191, z pn. zm.).
127

W jzyku danej mniejszoci narodowej, mniejszoci etnicznej lub w jzyku


regionalnym jest przeprowadzana:
- w przypadku sprawdzianu - cz pierwsza obejmujca wiadomoci
i umiejtnoci z matematyki,
- w przypadku egzaminu gimnazjalnego - cz pierwsza obejmujca
wiadomoci i umiejtnoci z zakresu historii i wiedzy o spoeczestwie oraz
cz druga (matematyczno-przyrodnicza).

Jeli ucze zamierza przystpi do czci pierwszej sprawdzianu albo czci


pierwszej lub drugiej egzaminu gimnazjalnego w jzyku danej mniejszoci,
rodzice ucznia skadaj dyrektorowi deklaracj w sprawie wyboru jzyka
nie pniej, ni do dnia 30 wrzenia roku szkolnego, w ktrym jest
przeprowadzany sprawdzian lub egzamin gimnazjalny.

Odpowiednie materiay egzaminacyjne w jzykach poszczeglnych mniejszoci


narodowych i etnicznych s opracowywane przez Centraln Komisj
Egzaminacyjn oraz waciwe terytorialnie okrgowe komisje egzaminacyjne.

W roku szkolnym 2015/2016 do matury z jzyka ukraiskiego jako jzyka


mniejszoci narodowej przystpio cznie 94 uczniw, z tego 77 uczniw
na poziomie podstawowym i 17 na poziomie rozszerzonym.

Nie zgoszono natomiast deklaracji w sprawie przystpienia uczniw w jzyku


ukraiskim do sprawdzianu po szkole podstawowej ani w sprawie przystpienia
w tym jzyku do egzaminu gimnazjalnego.

Przedstawiciele mniejszoci ukraiskiej zwracaj uwag, e w niektrych


przypadkach uczniowie uczcy si jzyka ukraiskiego w zespoach
midzyszkolnych grupujcych uczniw w rnym wielu i z rnych typw szk
mog by gorzej przygotowani do zdawania egzaminu maturalnego z tego
jzyka, ni uczniowie uczcy si tego jzyka w klasach szkolnych. Z tego
wzgldu w nowelizacji przepisw wykonawczych planuje si wprowadzenie
zasady, aby w zespole midzyszkolnym nie czy w jednej grupie uczniw
z rnych etapw edukacyjnych.

2.6. Kwalifikacje wymagane od nauczycieli i doradztwo metodyczne

Od nauczycieli jzyka ukraiskiego wymagane jest potwierdzenie znajomoci


jzyka odpowiednim dyplomem lub wiadectwem. Kwestie dotyczce
kwalifikacji nauczycieli reguluj przepisy rozporzdzenia Ministra Edukacji
Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegowych kwalifikacji
wymaganych od nauczycieli oraz okrelenie szk i wypadkw, w ktrych
mona zatrudni nauczycieli niemajcych wyszego wyksztacenia lub
ukoczonego zakadu ksztacenia nauczycieli (Dz. U. z 2015 r. poz. 1264, j.t.).
128

11

zawodowego, corocznie przekazuje Zwizkowi Ukraicw w Polsce rodki


finansowe na opracowanie, wydanie i dystrybucj dwch kolejnych numerw
czasopisma metodycznego dla nauczycieli jzyka ukraiskiego Ridna mowa.

3. Finansowanie owiaty dla mniejszoci ukraiskiej

Uwzgldnienie w szkolnych planach nauczania dodatkowych godzin


przeznaczonych na zajcia suce podtrzymywaniu tosamoci jzykowej
i kulturowej uczniw nalecych do mniejszoci ukraiskiej oraz zatrudnienie
nauczycieli realizujcych te zajcia powoduje wzrost kosztw utrzymania szk,
ktre podejmuj takie zadania. rodki finansowe na realizacj tych zada s
zagwarantowane w dochodach samorzdw terytorialnych, do ktrych zalicza
si m.in. cz owiatowa subwencji oglnej.

W algorytmie podziau czci owiatowej subwencji oglnej dla jednostek


samorzdu terytorialnego na rok 2016 wystpuj cztery wagi, ktre su
naliczeniu dodatkowych kwot z tytuu zwikszonych kosztw prowadzenia szk
organizujcych nauk jzyka mniejszoci narodowej lub etnicznej. Trzy wagi
(P13, P14 i P15) zale od cznej liczby uczniw, ktrzy uczestnicz w tych
zajciach. Waga P16 jest natomiast zwizana ze sposobem nauczania jzyka
i dotyczy uczniw oddziaw i szk z nauczaniem w jzyku mniejszoci
narodowej lub etnicznej oraz uczniw oddziaw i szk, w ktrych zajcia
edukacyjne prowadzone s w dwch jzykach: polskim oraz jzyku
mniejszoci, bdcym drugim jzykiem nauczania. Waga ta sumuje si
z wagami P13, P14 lub P15. Wartoci opisanych wag oraz zasady ich stosowania
w roku 2016 przedstawiono w tabeli:

c z n a lic z b a u c z n i w u c z c y c h s i
j z y k a m n ie js z o c i lu b r e g io n a ln e g o
T y p s z k o y W aga
lu b c z n a lic z b a u c z n i w r o m s k ic h
o b j t y c h d o d a tk o w y m i z a d a n ia m i
e d u k a c y jn y m i (U )
Szkoa podstawowa U>84
Gimnazjum i szkoy ponadgimnazjalne U>42 P13=0,2
Szkoa podstawowa U<60
Gimnazjum i szkoy ponadgimnazjalne U<30 P14=1,5
Szkoa podstawowa 60<U<84
Gimnazjum i szkoy ponadgimnazjalne 30<U<42 P15=1,1
Szkoa podstawowa, gimnazjum i szkoy Jednakowa dla wszystkich uczniw
ponadgimnazjalne z nauczaniem uczcych si w jzyku mniejszoci lub
P16=0,4
w jzyku mniejszoci narodowej lub w dwch jzykach, niezalenie od
etnicznej lub w dwch jzykach przedstawionych wyej przedziaw
(polskim i jzyku mniejszoci) liczebnoci uczniw w szkole
129


12

Zasady stosowania wag opracowano na podstawie przepisw rozporzdzenia


Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu
podziau czci owiatowej subwencji oglnej dla jednostek samorzdu
terytorialnego w roku 2016 (Dz. U. z 2015 r., poz. 2294).

Algorytm podziau subwencji owiatowej pomidzy poszczeglne jednostki


samorzdu terytorialnego i zastosowane w nim wagi przeliczeniowe su
wycznie do zrnicowania wysokoci subwencji ze wzgldu na rnorodno
zada prowadzonych bd dotowanych przez samorzdy. Algorytm nie dzieli
rodkw na poszczeglne szkoy, placwki czy grupy wydatkw. Zgodnie
z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorzdu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 198) o przeznaczeniu rodkw
otrzymanych z tytuu subwencji oglnej (w tym rwnie czci owiatowej)
decyduje organ stanowicy jednostki samorzdu terytorialnego.
Dodatkowe rodki finansowe naliczone dla jednostek samorzdu terytorialnego,
ktre prowadz szkoy z nauk jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci
narodowej wyniosy:
- w 2013 r. - 15 mln 402 tys. z
- w 2014 r. - 16 mln 753 tys. z,
- w 2015 r. - 16 mln 561 tys. z.

W planowanej nowelizacji przepisw wykonawczych uwzgldniono postulat


powoanej przez Komisj Wspln Rzdu i Mniejszoci Narodowych
i Etnicznych grupy roboczej do spraw finansowania zada owiatowych,
wprowadzajc katalog zada sucych podtrzymywaniu tosamoci jzykowej
i kulturowej uczniw, ktre mog by wspomagane finansowano przez organy
prowadzce (wyposaenie bibliotek szkolnych w konieczne lektury i pomoce
dydaktyczne, organizowanie zaj artystycznych i doskonalenie nauczycieli).

3. Dane statystyczne

Wedug danych Systemu Informacji Owiatowej, w roku szkolnym 2015/2016


nauk jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci narodowej byo objtych
3136 dzieci i modziey ze 186 placwek (przedszkoli i szk) w dziesiciu
wojewdztwach. Nauka jzyka bya prowadzona:
na poziomie wychowania przedszkolnego - w 39 przedszkolach
i oddziaach przedszkolnych dla 318 dzieci,
na poziomie szkoy podstawowej - w 81 szkoach dla 1782 uczniw,
na poziomie gimnazjum - w 53 szkoach dla 679 uczniw,
na poziomie szkoy ponadgimnazjalnej - w 13 szkoach dla 357 uczniw
(w tym 324 uczniw w 9 liceach oglnoksztaccych, 31 uczniw w 3
technikach i 2 uczniw z zasadniczej szkoy zawodowej).
130

13

Nauczanie w jzyku ukraiskim (jako wykadowym) byo prowadzone:


na poziomie szkoy podstawowej - w 3 szkoach dla 114 uczniw
(Bartoszyce, Biay Br),
na poziomie gimnazjum - w 3 szkoach dla 114 uczniw (Bartoszyce,
Biay Br, Growo Iaweckie)
na poziomie liceum - w 2 szkoach dla 170 uczniw (Biay Br, Growo
Iaweckie).
Nauczanie w dwch jzykach (polskim i ukraiskim) byo prowadzone:
na poziomie szkoy podstawowej - w 1 szkole dla 83 uczniw
(Przemyl),
na poziomie gimnazjum - w 1 szkole dla 42 uczniw (Przemyl),
na poziomie liceum - w 2 szkoach dla 109 uczniw (Legnica, Przemyl).
W pozostaych 151 szkoach wszystkich typw jzyk ukraiski by nauczany
jako przedmiot dodatkowy. Z tej formy nauki jzyka korzystao 2186 uczniw,
uczc si jzyka ukraiskiego w klasach (oddziaach), grupach
midzyklasowych (midzyoddziaowych) lub zespoach midzyszkolnych.

Liczba przedszkoli i szk, w ktrych dziaay midzyszkolne zespoy nauczania


jzyka ukraiskiego w poszczeglnych wojewdztwach przedstawia si
nastpujco (wedug danych Systemu Informacji Owiatowej, stan na dzie
30 wrzenia 2015 r.):

W o je w d z t w o P r z e d s z k o le S z k o a G im n a z ju m L ic e u m R azem

p o d s ta w o w a

dolnolskie 0 2 1 0 3
lubelskie 1 3 1 0 5
lubuskie 1 0 2 0 3
maopolskie 0 2 1 0 3
mazowieckie 2 1 1 1 5
podkarpackie 0 3 1 0 4
podlaskie 1 0 1 0 2
pomorskie 2 5 1 0 8
warmisko-mazurskie 3 15 10 1 29
zachodniopomorskie 2 5 3 1 11
R azem 12 36 22 3 73
131


14

4. Problemy edukacyjne mniejszoci ukraiskiej w Polsce


Problemy i szczeglne potrzeby edukacyjne zostay wstpnie zdiagnozowane
w Strategii rozwoju owiaty mniejszoci ukraiskiej w Polsce (przyjtej
w 2011 r.).

W dokumencie tym dokonano analizy sytuacji owiaty mniejszoci ukraiskiej,


uwzgldniajc jej specyfik, wynikajc z duego rozproszenia spoecznoci
mniejszoci ukraiskiej w Polsce, co czsto powoduje konieczno
organizowania nauki jzyka ukraiskiego w zespoach midzyszkolnych.

Podczas posiedzenia monitorujcego realizacj zalece Strategii, ktre odbyo


si 18 maja br. w siedzibie Ministerstwie Spraw Wewntrznych i Administracji,
poruszone zostay nastpujce kwestie:
- brak doradcw metodycznych nauczania jzyka ukraiskiego
w wojewdztwach: dolnolskim, lubelskim, lubuskim, maopolskim,
mazowieckim i podlaskim,
- sposb organizowania zespow midzyszkolnych i efektywno nauki jzyka
ukraiskiego w tych zespoach, w szczeglnoci w kontekcie przygotowania
uczniw do egzaminu maturalnego,
- obowizek przystpowania do egzaminu maturalnego z jzyka ukraiskiego
jako jzyka mniejszoci uczniw szk ponadgimnazjalnych uczestniczcych
w zajciach z tego jzyka (postulat przedstawicieli mniejszoci ukraiskiej, aby
dla uczniw uczcych si w zespoach midzyszkolnych i w grupach
midzyklasowych wprowadzi dobrowolno przystpienia do egzaminu
maturalnego z jzyka mniejszoci ukraiskiej),
- potrzeba zorganizowania szkole dla egzaminatorw,
- brak podrcznikw do nauki jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci
narodowej, wasnej historii i kultury oraz geografii, a take wystpujcy
w niektrych szkoach brak zaplecza bibliotecznego,
- obowizujcy wymiar godzin nauczania historii i kultury wasnej mniejszoci
(postulat zwikszenia tego wymiaru),
- sposb finansowania owiaty w kontekcie dodatkowych zada sucych
podtrzymywaniu tosamoci narodowej i jzykowej uczniw.
Protok ze spotkania powiconego monitorowaniu realizacji Strategii jest
dostpny na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewntrznych
i Administracji www.mswia.men.gov.pl.

Jak zostao ju zasygnalizowane, rozwizania przedstawionych problemw


bd analizowane i podejmowane z uwzgldnieniem zapowiedzianych przez
Ministerstwo Edukacji Narodowej 27 czerwca br. zmian w systemie owiaty,
powodujcych konieczno znowelizowania znacznej czci obowizujcych
obecnie przepisw owiatowych.

Opracowane w Departamencie Ksztacenia Oglnego MEN


132

Minister
Spraw Wewntrznych
Administracji
\

BMP-0717-8-21/2016/LW Warszawa, dnia |sierpnia 2016 roku

Pani
Danuta Pietraszewska

Przewodniczca Komisji Mniejszoci


Narodowych i Etnicznych Sejmu RP

w nawizaniu pisma Pani Przewodniczcej w sprawie przygotowania Informacji na temat sytuacji


i problemw mniejszoci ukraiskiej w Polsce, ze szczeglnym uwzgldnieniem eskalacji aktw wrogoci
wobec tej spoecznoci (znak sprawy: MNE-015-29/2016), w zaczeniu uprzejmie przekazuj
przedmiotowy materia informacyjny.

Z? V

MINISTER ^RAJpW i^riSzNTCi.
0

z up. Sebastian CHWAEK


Podsekretarz Stanu

Zacznik:
1 na 10 str. - Informacja na temat sytuacji i problemw mniejszoci ukraiskiej w Polsce, ze szczeglnym uwzgldnieniem
eskalacji aktw wrogoci wobec tej spoecznoci.

ul. Stefana Batorego 5 tel.+48 22 60151 28


02-591 Warszawa, Polska fax +48 22 62148 73
mswia.gov.pl
133


Informacja na temat sytuacji i problemw mniejszoci ukraiskiej w Polsce,
ze szczeglnym uwzgldnieniem eskalacji aktw wrogoci
wobec tej spoecznoci

1. Liczebno i rozmieszczenie

Z danych pochodzcych z Narodowego Spisu Powszechnego Ludnoci i Mieszka


przeprowadzonego w 2011 r. wynika, e narodowo ukraisk zadeklarowao 38795 obywateli
Rzeczypospolitej Polskiej (RP), w tym: w wojewdztwie warmisko-mazurskim - 13037,
zachodniopomorskim - 4482, pomorskim - 3932, podkarpackim - 3421, mazowieckim - 3018,
dolnolskim - 2378, podlaskim - 2169, maopolskim - 1267, lubelskim - 1053, lskim - 1041,
lubuskim - 845, wielkopolskim - 831, dzkim - 412, opolskim - 383, kujawsko-pomorskim - 306,
witokrzyskim - 222.
Zasadniczym powodem rozproszenia i oddalenia spoecznoci ukraiskiej od pogranicza
polsko-ukraiskiego bya akcja Wisa" przeprowadzona w 1947 r. Decyzj Pastwowej Komisji
Bezpieczestwa nr 00189 z dnia 17 kwietnia 1947 r., zatwierdzon uchwa Prezydium Rady
Ministrw RP z dnia 24 kwietnia 1947 r., podjto kroki zmierzajce do likwidacji Ukraiskiej
Powstaczej Armii (UPA) oraz wysiedlenia ludnoci ukraiskiej z terenu wojewdztwa rzeszowskiego,
a take czciowo lubelskiego i krakowskiego. Zgodnie z wczesn propagand celem tych dziaa
byo pozbawienie zaplecza gospodarczego dziaajcych na ww. terenach oddziaw UPA,
(postanowieniem Sdu Najwyszego z dnia 15 marca 1948 r. organizacj ta zostaa uznano
za przestpcz). Mieszkajcy dzisiaj na terenach wojewdztw podkarpackiego i maopolskiego
przedstawiciele mniejszoci ukraiskiej to w zdecydowanej wikszoci osoby, ktre powrciy
na te ziemie po 1956 r. Tylko nielicznym osobom udao si unikn przesiedlenia. Ci, ktrzy powracali
byli czsto zmuszeni do odkupywania swojej wasnej ziemi.

2. Organizacje

Najwiksz ukraisk organizacj w Polsce jest dziaajcy od lutego 1990 r. Zwizek


Ukraicw w Polsce, ktry powsta z przeksztacenia, istniejcego od 1956 r., Ukraiskiego
Towarzystwa Spoeczno-Kulturalnego. Zwizek skada si z 10 oddziaw oraz k terenowych;
posiada charakter federacyjny, a jego czonkami s osoby prawne oraz osoby fizyczne. W ramach
Zwizku dziaa kilka stowarzysze (w nawiasach podano rok zaoenia): Zwizek Ukrainek (1990 r.);
Zwizek Ukraicw - Winiw Politycznych i Represjonowanych - do 2007 r. jego nazwa brzmiaa
Zwizek Ukraicw - Winiw Politycznych Okresu Stalinowskiego (1992 r.), Zwizek Lekarzy
Ukraiskich (1990 r.), Zwizek Przedsibiorcw Ukraiskich (1991 r.), Ukraiskie Towarzystwo
Nauczycielskie (1991 r.), Klub Ukraiskich Prawnikw (1991 r.), Towarzystwo Mionikw Kultury
Materialnej Chemszczyzny i Podlasia (1990 r.), Ukraiska Organizacja Skautowa Piast" (1990 r.),
Zwizek Ukraiskiej Modziey Niezalenej (1989 r.), Towarzystwo Mionikw i byych Mieszkacw
Wsi Tworylne (1993 r.), Towarzystwo im. Bohdana Lepkiego (1991 r.), Towarzystwo Jarosawian
(1992 r.), Towarzystwo Naukowe im. bpa Hryhorija akoty (1992 r.) oraz Stowarzyszenie Ukraiski
Dom Ludowy" w Przemylu (1990 r.). Zwizek, ktrego Prezesem jest Pan Piotr Tyma, wydaje
tygodnik w jzyku ukraiskim pn. Nasze Sowo" oraz patronuje dziaalnoci wydawnictwa Tyrsa".
134

Inn organizacj ukraisk jest Zwizek Ukraicw Podlasia powstay w 1992 r. w wyniku
przeksztacenia podlaskiego oddziau Zwizku Ukraicw w Polsce . Organizacja ta posiada charakter
lokalny, skupia okoo 50 osb wyznania prawosawnego oraz wydaje dwumiesicznik
pn. Nad Buhom i Narwoju", a take organizuje imprezy kultury ukraiskiej na terenie Podlasia.
Czonkiem wspierajcym Zwizek Ukraicw w Polsce jest utworzone w 1989 r. Zjednoczenie
emkw, reprezentujce cz spoecznoci emkowskiej, ktra uwaa si za grup etniczn narodu
ukraiskiego.
Od 2001 r. na terenie Lublina i jego okolic funkcjonuje Towarzystwo Ukraiskie, ktrego
statutowymi celami s dziaania na rzecz zachowania i rozwoju kultury ukraiskiej, popularyzacja
wiedzy o stosunkach polsko-ukraiskich w przeszoci i wspczenie, opieka nad miejscami
ukraiskiej pamici narodowej oraz ochrona zabytkw ukraiskiej kultury materialnej. Obecnie
Prezesem Towarzystwa jest dr Grzegorz Kuprianowicz.
Dokumentacj historii najnowszej Ukraicw w Polsce i dziaalnoci wydawnicz zajmuje si
Archiwum Ukraiskie, powstae w 1989 r. i dziaajca przy nim Fundacja Archiwum Ukraiskiego.
Zaoycielem Archiwum jest krakowski historyk Eugeniusz Misio.
Od 1989 r. z inicjatywy dr hab. Wodzimierza Mokrego - krakowskiego ukrainisty, pracownika
Uniwersytetu Jagielloskiego (UJ), dziaa Fundacja im. w. Wodzimierza Chrzciciela Rusi Kijowskiej.
Popularyzujc nauk i kultur ukraisk Fundacja prowadzi Orodek Kultury Ukraiskiej w Krakowie,
organizuje konferencje naukowe, prowadzi dziaalno wydawnicz (systematycznie ukazuj si
rocznik pn. Krakowskie Zeszyty Ukrainoznawcze" oraz pismo pn. Horyzonty Krakowskie").
Przy Fundacji dziaa klub studencki pn. Wernyhora".
Kolejn organizacj jest utworzony w 1992 r. Zwizek Ukraicw - Winiw Politycznych
i Represjonowanych, ktry zajmuje si opiek nad mogiami polegych w walce o wolno Ukrainy.
Na terenie wojewdztwa podkarpackiego (gwnie w Przemylu) dziaa Stowarzyszenie
Ukraiski Dom Ludowy", ktrego czonkowie koncentruj si na prowadzeniu dziaalnoci kulturalnej
(prowadz m.in. w Przemylu, znany w Polsce i na Ukrainie zesp teatralny).
W 1991 r. powstao Ukraiskie Towarzystwo Nauczycielskie w Polsce - organizacja
zrzeszajca nauczycieli, ktre wydaje rocznik pn. Sowo Pedagoga" i prowadzi bibliotek w Biaym
Borze.
W Biaymstoku, Krakowie, Przemylu i Wrocawiu dziaa Zwizek Ukraiskiej Modziey
Niezalenej z siedzib w Gdasku, ktry swoj dziaalno koncentruje na przygotowywaniu
cyklicznych imprez kulturalnych. Czonkowie ww. Zwizku zainaugurowali dziaalno Orodka
Informacji Mniejszoci Narodowych w Gdasku.

3. Udzia w yciu publicznym

Kandydaci ukraiscy po raz pierwszy ubiegali si o mandat poselski i senatorski w wyborach


do Sejmu RP, ktre odbyy si w 1989 r. Z listy Komitetu Obywatelskiego Solidarno" w Gorzowie
Wielkopolskim kandydowa krakowski ukrainista prof. Wodzimierz Mokry, ktry w swoim okrgu
wyborczym otrzyma ponad 60% gosw. Zosta on czonkiem Komisji: Mniejszoci Narodowych
i Etnicznych, Konstytucyjnej oraz Nauki i Postpu Technicznego Sejmu X kadencji. List wyborcz
wystawio rwnie Ukraiskie Towarzystwo Spoeczno-Kulturalne, z ramienia ktrego startowa prof.
Micha Lesiw (kandydat z wojewdztwa olsztyskiego), Bogdan Martyniuk (z wojewdztwa
biaostockiego) i Roman Lubieniecki (z wojewdztwa przemyskiego). aden kandydatw
ww. Towarzystwa nie zdoby mandatu.

2
135


W wyborach parlamentarnych, ktre odbyy si w 1991 r. Ukraicy chcc zwikszy swoje
szanse wyborcze, wsplnie z innymi mniejszociami (Litwinami, Sowakami i Czechami) utworzyli
Wyborczy Blok Mniejszoci. Na listach wyborczych Bloku znalazo si 60 kandydatw, z czego 50 byo
kandydatami ukraiskimi. Blok otrzyma 30 tys. gosw (27 tys. uzyskali sami Ukraicy), jednak
ta liczba nie przeoya si na mandat poselski. Ponadto w wyborach, ktre odbyy si w 1991 r.
z ramienia Solidarnoci'', startowa Wodzimierz Mokry, ktry mimo zdobycia 3172 gosw
nie uzyska mandatu poselskiego.
W 1993 r. ukraiscy kandydaci znaleli si na listach wyborczych polskich partii politycznych:
Mirosaw Czech startowa w wojewdztwie koszaliskim z listy Unii Demokratycznej (UD) i wszed
do Sejmu RP z listy krajowej tej partii. By On czonkiem sejmowych Komisj:i Mniejszoci Narodowych
i Etnicznych oraz Rolnictwa i Gospodarki ywnociowej. Z listy UD startowa rwnie Roman Pecuszek
w wojewdztwie legnickim. Wadysaw Kozubel z wojewdztwa olsztyskiego i dr Jerzy Stabiszewski
z wojewdztwa przemyskiego znaleli si na listach Kongresu Liberalno-Demokratycznego.
Na Podlasiu utworzono Prawosawny Komitet Wyborczy, w ktrego skad weszli obok Ukraicw,
Biaorusini i Polacy. Przedstawiciele Komitetu nie uzyskali adnego mandatu.
W wyborach parlamentarnych przeprowadzonych w 1997 r. przedstawiciele mniejszoci
ukraiskiej rwnie startowali z list wyborczych ugrupowa oglnopolskich. Mandat poselski uzyska
Mirosaw Czech, czonek Zarzdu Gwnego Zwizku Ukraicw w Polsce, ktry startowa z listy Unii
Wolnoci (UW). W strukturach tej partii peni On funkcj Sekretarza Generalnego.
W wyborach parlamentarnych, ktre miay miejsce w 2001 r. przedstawiciele spoecznoci
ukraiskiej startowali z listy UW. Z uwagi na fakt, e partia ta nie przekroczya wymaganego progu
wyborczego i nie wesza do parlamentu, aden z kandydatw nalecych do mniejszoci ukraiskiej
w Polsce nie zdoby mandatu.
W wyborach parlamentarnych, ktre odbyy si w 2005 r. przedstawiciele spoecznoci
ukraiskiej startowali z list wyborczych rnych ugrupowa politycznych, jednak adnemu z nich
nie udao si uzyska mandatu poselskiego ani senatorskiego. W 2007 r. mandat poselski uzyska
przedstawiciel mniejszoci ukraiskiej Miron Sycz. W wyborach parlamentarnych w 2011 r. zosta
On ponownie wybrany (z listy Platformy Obywatelskiej) i peni funkcj przewodniczcego sejmowej
Komisji Mniejszoci Narodowych i Etnicznych. W wyborach parlamentarnych w 2015 r.
przedstawiciele spoecznoci ukraiskiej ponownie startowali z list wyborczych rnych ugrupowa
politycznych, jednak adnemu z nich nie udao si uzyska mandatu poselskiego ani senatorskiego.
Przedstawiciele mniejszoci ukraiskiej brali rwnie udzia w kolejnych wyborach
samorzdowych, jednak ze wzgldu na due rozproszenie nie zdoali zdoby wikszoci w adnym
z samorzdw terytorialnych. Jedynie w strukturach samorzdowych wojewdztwa warmisko
-mazurskiego przedstawiciele mniejszoci ukraiskiej odgrywaj znaczc rol. Od 1998 do 2007 r.
funkcj Przewodniczcego Sejmiku Warmisko-Mazurskiego sprawowa czonek Zarzdu Gwnego
Zwizku Ukraicw w Polsce - Miron Sycz. Ponadto, przedstawiciele mniejszoci ukraiskiej zasiadaj
w radach powiatowych, radach miast i gmin oraz w Sejmiku Wojewdztwa Warmisko-Mazurskiego.
Obecnie Pan Miron Sycz peni funkcj Wicemarszaka Wojewdztwa Warmisko-Mazurskiego.

4. Owiata

Obecnie w szkoach publicznych (oraz w szkoach niepublicznych z uprawnieniami szk


publicznych) prowadzone jest nauczanie jzyka mniejszoci narodowej lub etnicznej oraz historii
i kultury dla uczniw nalecych do mniejszoci ukraiskiej w wojewdztwach: dolnolskim,
lubelskim, lubuskim, maopolskim, mazowieckim, podkarpackim, podlaskim, pomorskim, warmisko

3
136

-mazurskim i zachodniopomorskim. W roku szkolnym 2015/2016 dziaao 186 placwek owiatowych


z nauczaniem jzyka ukraiskiego (szkoy podstawowe, gimnazja i szkoy ponadpodstawowe),
w ktrych nauk pobierao 3136 uczniw. W latach wczeniejszych liczby te ksztatoway si
nastpujco: 2004/2005 - 111 i 2169, 2005/2006 - 117 i 2128, 2006/2007 - 115 i 1986, 2007/2008
- 119 i 1796, 2008/2009 - 142 i 2515, 2009/2010 - 134 i 2166, 2010/2011 - 150 i 2494, 2011/2012
- 172 i 2642, 2012/2013 - 176 i 3076, 2013/2014 - 168 i 2807 oraz 2014/2015 - 177 i 2934. Obok
szkolnictwa publicznego Zwizek Ukraicw w Polsce organizuje punkty nauczania jzyka
ukraiskiego. Wszystkie szkoy z ukraiskim jzykiem nauczania lub uczce jzyka ukraiskiego
to szkoy publiczne, wspierane z budetu pastwa.
W latach 90-tych baza lokalowa szkolnictwa mniejszoci ukraiskiej w Polsce powikszya si.
Sale dydaktyczne w Legnicy, Przemylu i Bartoszycach przeniesiono do wyremontowanych placwek.
Wszystkie nowe inicjatywy finansowane s z budetu pastwa.
W czci owiatowej subwencji oglnej zostay naliczone dodatkowe rodki, ktre
w przypadku mniejszoci ukraiskiej ksztatoway si odpowiednio na poziomach 15 439 tys. z
w 2012 r., 15 552 tys. z w 2013 r., 16 753 tys. z w 2014 r., 16 562 tys. z w 2015 r. oraz 18 871 tys. z
w 2016 r.
Na polskich uniwersytetach istniej katedry filologii ukraiskiej - od 40 lat na Uniwersytecie
Warszawskim (UWar) i od lat 90-tych XX wieku na: UJ, Uniwersytecie Marii Curie-Skodowskiej
w Lublinie (UMCS), Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawa II, Uniwersytecie im. Adama
Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytecie Szczeciskim. Lektoraty jzyka ukraiskiego prowadzone
s w Wyszej Szkole Pedagogicznej w Rzeszowie i Wyszej Szkole Pedagogicznej w Rzeszowie
w Supsku (obecnie Akademia Pomorska w Supsku).
W rodowisku naukowym, spord osb deklarujcych przynaleno do mniejszoci
ukraiskiej, naley podkreli dorobek naukowy prof. Stefana Kozaka (UWar), prof. Michaa Lesiw
(UMCS) i prof. Wodzimierza Mokrego (UJ). Z kolei w Growie Iaweckim czonkowie Zwizku
Ukraicw w Polsce powoali Fundacj Rozwoju Szkolnictwa i Owiaty Zahrawa".
W dniu 28 czerwca 2011 r. przyjto dokument pn. Strategia rozwoju owiaty mniejszoci
ukraiskiej w Polsce", ktrego celem byo dokonanie analizy problemw zwizanych z owiat
mniejszoci ukraiskiej z uwzgldnieniem specyfiki tego zagadnienia, na ktre wpywa rozproszenie
ww. mniejszoci w Polsce, co w duym stopniu determinuje konieczno prowadzenia nauki jzyka
ukraiskiego w punktach pozaszkolnych. Podczas spotkania inaugurujcego prace nad Strategi,
ktre odbyo si w dniu 1 czerwca 2010 r. w Warszawie, przedstawiono jej projekt przygotowany
z wykorzystaniem informacji zawartych we wspomnianym wyej dokumencie, opracowanym przez
Zwizek Ukraicw w Polsce. Zalecenia dotycz: zapewnienia doradztwa metodycznego
dla nauczycieli jzyka ukraiskiego w wojewdztwach: pomorskim, podlaskim, podkarpackim,
dolnolskim, lubuskim, maopolskim i mazowieckim; zbadania przez kuratorw owiaty, w ramach
kontroli planowych lub kontroli doranych, zgodnoci organizowania nauczania jzyka ukraiskiego
z przepisami prawa, w szczeglnoci zasad podziau na grupy i przydziau waciwej liczby godzin,
wzmocnienia wsppracy szk, organw prowadzcych i kuratorw owiaty z organizacjami
mniejszoci ukraiskiej (w szczeglnoci w zakresie udostpniania informacji statystycznych
dotyczcych szkolnictwa ukraiskiego); podjcie dziaa w celu przekazania szk z jzykiem
ukraiskim na terenie wojewdztw: dolnolskiego, podkarpackiego, podlaskiego, warmisko
-mazurskiego i zachodniopomorskiego sejmikom wojewdzkim jako organom prowadzcym (na wzr
zespow szk w Growie Iaweckim i Biaym Borze) oraz realizacji Programu pn. Polsko-Ukraiska
Wymiana Modziey".

4
137


5. Dziaalno kulturalna

Na dofinansowanie ochron, zachowanie i rozwj tosamoci kulturowej mniejszoci


ukraiskiej w 2016 r. Minister Spraw Wewntrznych i Administracji planuje przeznaczy dotacje
w wysokoci 2 647 990,00 z. W latach 2012 - 2015 minister waciwy do spraw wyzna religijnych
oraz mniejszoci narodowych i etnicznych przeznaczy na ww. cel odpowiednio: w 2007 r. - 1 844 280
z, w 2008 r. - 1 882 250 z, w 2009 r. - 1 603 600 z, w 2010 r. - 1 679 200 z, w 2011 r. - 2 536 359
z, w 2012 r. - 1 893 800 z, w 2013 r. - 3 057 324 z, w 2014 r. - 3 356 000 z oraz w 2015 r. - 2 179
820,00 z. rodki te przekazano na wsparcie finansowe wydawnictw, festiwali i innych imprez kultury
ukraiskiej. Ponadto, na dofinansowanie dziaalnoci kulturalnej mniejszoci ukraiskiej
przeznaczono: w 2001 r. - 1 216 800 z, w 2002 r. - 1 232 000 z, w 2003 r. - 1 196 000 z, w 2004
- 1 400 000 z, w 2005 r. - ok. 1 337 000 z oraz w 2006 r. - 1 754 543 z. Powysze rodki finansowe
przeznaczono na dziaalno wydawnicz oraz organizacj festiwali i innych imprez kulturalnych
organizowanych przez mniejszo ukraisk. Rnice w wielkoci rodkw przekazanych w ostatnich
latach wynikaj m.in. z wysokoci rodkw finansowych przyznanych na modernizacj budynku
byego Domu Ludowego w Przemylu (Zwizek Ukraicw w Polsce nie wystpuje o te rodki kadego
roku).
Do najwikszych przedsiwzi artystycznych, ktrych celem jest ochrona, zachowanie
i rozwj tosamoci kulturowej mniejszoci ukraiskiej nale m.in.:
odbywajcy si co dwa lata Festiwal Kultury Ukraiskiej;
organizowany corocznie Modzieowy Jarmark w Gdasku;
Festiwal Ukraiskich Zespow Dziecicych w Koszalinie;
tzw. Bytowska Watra impreza organizowana przez Zwizek Ukraiskiej Modziey
Niezalenej;
Festiwal Kultury Ukraiskiej pn. Podlaska Jesie;
festyn pn. Na Iwana na Kupaa;
Podlaskie Doynki.
Ministerstwo Spraw Wewntrznych i Administracji (MSWiA) uczestniczyo w 2011 r.
w dziaaniach na rzecz przekazania Zwizkowi Ukraicw w Polsce budynku byego Domu Ludowego
w Przemylu. Nastpnie wczesne Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji wspfinansowao
modernizacj tego obiektu. Na modernizacj pierwszego pitra wraz z przebudow instalacji
wewntrznych Narodnego Domu w 2013 r. przekazano kwot 687 000 z. Z kolei na adaptacj
poddasza tego budynku wraz z przebudow dachu w 2014 r. przeznaczono kwot 1 171 000 z.
Ponadto, Minister Spraw Wewntrznych i Administracji w 2016 r. na wykonanie izolacji pionowej
i poziomej wraz z podbiciem fundamentw Narodnego Domu przyzna kwot 720 000 z.

6. rodki masowego przekazu (dostp do mediw publicznych)

Zwizek Ukraicw w Polsce od 1956 r. wydaje w jzyku ukraiskim tygodnik pn. Nasze
Sowo", z dodatkiem przeznaczonym dla dzieci pn. Switanok". Natomiast Zwizek Ukraicw
Podlasia od 1991 r. wydaje polsko i ukraiskojzyczny dwumiesicznik pn. Nad Buhom i Narwoju".
Realizacj misji publicznej w zakresie dotyczcym mniejszoci narodowych i etnicznych oraz
spoecznoci posugujcej si jzykiem regionalnym reguluj:
Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 z p. zm.);
ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j.: Dz. U. z 2016, poz. 639
z p. zm.);

5
138

ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszociach narodowych i etnicznych oraz o jzyku


regionalnym (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 573 z p. zm.), zwana dalej ustaw;
Europejska karta jzykw regionalnych lub mniejszociowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 137,
poz. 1121);
Konwencja ramowa Rady Europy o ochronie mniejszoci narodowych sporzdzona
w Strasburgu 1 lutego 1995 r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 22, poz. 209), okrelana dalej jako
Konwencja.
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zaproponowaa definicj audycji adresowanych
do mniejszoci narodowych i etnicznych oraz audycji w jzyku regionalnym, ktr w dniu 24 lutego
2010 r. zaakceptowaa Komisja Wspln Rzdu i Mniejszoci Narodowych i Etnicznych. Za audycje
adresowane do mniejszoci narodowych i etnicznych uznaje takie, ktre speniaj cznie wskazane
poniej warunki:
w caoci powicone s problematyce dotyczcej mniejszoci narodowych i etnicznych
i spoecznoci posugujcej si jzykiem regionalnym;
przedstawiciele mniejszoci narodowej i etnicznej nie tylko bior udzia, ale sami mwi
o sobie i swoich sprawach;
wyranym adresatem jest konkretna mniejszo narodowa lub etniczna, czy spoeczno
posugujca si jzykiem regionalnym;
realizowane s w jzyku mniejszoci narodowej, etnicznej lub w jzyku regionalnym;
redagowane s przez zesp zoony z przedstawicieli zainteresowanej mniejszoci
narodowej, etnicznej lub spoecznoci posugujcej si jzykiem regionalnym;
W 2008 r. audycje te tworzyy i rozpowszechniay w pamie rozcznym oddziay terenowe
Telewizji Polskiej SA.
Oddzia terenowy TVP w Biaymstoku od 1997 r. realizuje magazyn pn. Przegld ukraiski"
ukazujcy si obecnie dwa razy w tygodniu, trwajcy 11 minut (odcinek premierowy i powtrka),
adresowany do mniejszoci ukraiskiej (tworzony w jzyku ukraiskim z polskimi napisami).
W oddziale terenowym TVP w Olsztynie realizowany jest magazyn pn. Ukraiskie Wieci"
ukazujcy si co dwa tygodnie, trwajcy okoo 10 minut, powicony najwaniejszym problemom
1wydarzeniom dotyczcych mniejszoci ukraiskiej na Warmii i Mazurach. Audycja prowadzona jest
w jzyku ukraiskim, z napisami w jzyku polskim.
W oddziale terenowym TVP w Rzeszowie w 2009 r. przygotowywany jest program
pn. Skrynia". Poszczeglne wydania audycji trway okoo 40-55 minut i byy nadawane
raz w tygodniu. Od poniedziaku do czwartku ukazywa si w godzinach wieczornych 30-minutowy
magazyn informacyjny pn. Wiadomoci dla Ukraicw". Ponadto, w pierwsz i trzeci niedziel
miesica w godzinach wieczornych ukazywaa si audycja muzyczna pn. Z Karpackich hor".
Od 2010 r. na antenie TVP Rzeszw nie s emitowane wasne cykliczne programy powicone
mniejszociom.
Rozgonia regionalna w Polskiego Radia w Biaymstoku od 1991 r. realizuje audycj
pn. Ukraiska Dumka", trwajc okoo 15-30 minut oraz tworzon w jzyku ukraiskim. Radio
Koszalin przygotowuje dwie cykliczne audycje skierowane do Ukraicw, tj.: Magazyn Ukraiski"
(audycja informacyjno-publicystyczna emitowana w jzyku ukraiskim, trwajca 15 minut, nadawana
2 razy w tygodniu) oraz Serwis Ukraiski" (audycja informacyjna, trwajca 4 minuty, nadawana
raz w tygodniu). W antenie Radia Krakw ukazuje si program pn. Kermesz" (audycja o charakterze
informacyjno-edukacyjnym, w jzyku ukraiskim, powicona biecym wydarzeniom dotyczcym
obyczajw i kultury ukraiskiej). Radio Olsztyn od 1958 r. realizuje pgodzinny program w jzyku

6
139


ukraiskim pn. Od niedzieli do niedzieli", od stycznia 2000 r. nadawany codziennie. Z kolei
na antenie Polskiego Radia w Rzeszowie od poniedziaku do czwartku ukazuje si magazyn
pn. Skrynia" tworzony w jzyku ukraiskim. W czasie programu omawiane s najwaniejsze
wydarzenia spoeczne, kulturalne zwizane z mniejszoci ukraisk, przedstawiana jest dziaalno
Zwizku Ukraicw w Polsce, a take prowadzone s wywiady z twrcami, naukowcami, dziaaczami
kultury i politykami. Dodatkowo, od dnia 27 czerwca 2010 r. w programie Radia Szczecin
raz w tygodniu realizowana jest audycja pn. Posydenki i serwis informacyjny".
Z uwagi na due rozproszenie mniejszoci ukraiskiej w Polsce TVP SA rozpowszechniaa
audycje adresowane do ww. mniejszoci take w czci wsplnej programw regionalnych.
W TVP INFO ukazywa si dwa razy w miesicu magazyn informacyjny pn. Telenowyny" (nadawany
w jzyku ukraiskim, z napisami w jzyku polskim).
W ramach dotacji celowych na media niepubliczne Minister Administracji i Cyfryzacji
w 2014 r. przyzna jedn dotacj w kwocie 27 400 z dla audycji nadawanej w jzyku ukraiskim
(Ukraiskie Sowo" - program emitowany w Radiu Ortodoxia przez Zwizek Ukraicw Podlasia).

7. ycie religijne

Ukraicy w Polsce nale do dwch Kociow: Kocioa Katolickiego Obrzdku Bizantysko


-Ukraiskiego (grecko-katolickiego), ktry sta si narodowym Kocioem Ukraicw z Polski
poudniowo-wschodniej oraz Polskiego Autokefalicznego Kocioa Prawosawnego.
W czasie II wojny wiatowej i w okresie powojennym Koci greckokatolicki zosta dotknity
licznymi przeladowaniami i wywaszczeniami podejmowanymi przez wadze sowieckie oraz polskie
wadze komunistyczne, ktre wzorujc si na dziaaniach podjtych w wczesnym ZSRR rozpoczy
dziaania zmierzajce do likwidacji Kocioa greckokatolickiego, utosamianego przez nich
ze spoecznoci ukraisk. W 1946 r. Cerkiew greckokatolicka zostaa zdelegalizowana i przez lata
korzystaa z opieki Kocioa rzymskokatolickiego. Duchownych deportowano razem z ludnoci
cywiln, niektrych osadzono w Centralnym Obozie Pracy w Jaworznie. Do 1956 r. ksia nie mieli
prawa i moliwoci wykonywania posugi duszpasterskiej, pniej byli jedynie tolerowani.
W 1957 r. Prymas Polski kardyna Stefan Wyszyski otrzyma ze Stolicy Apostolskiej
uprawnienia ordynariusza dla wsplnoty wyznaniowej unitw. Od 1981 r. Cerkiew greckokatolicka
miaa dwch generalnych wikariuszy. W 1989 r. wywicono pierwszego po wojnie biskupa
greckokatolickiego - Jana Martyniaka. Z kolei w 1991 r. przywrcono historyczn diecezj przemysk,
a w 1992 r. Koci greckokatolicki w Polsce podporzdkowano metropolii warszawskiej.
Po protestach Ukraicw utworzono metropoli greckokatolick w Polsce, podporzdkowan
bezporednio Stolicy Apostolskiej, z diecezjami: przemysko-warszawsk i wrocawsko-gdask.
Metropolit zosta bp. J. Martyniak. Jzykiem liturgicznym Kocioa greckokatolickiego jest jzyk
ukraiski. Z danych pochodzcych z Narodowego Spisu Powszechnego Ludnoci i Mieszka
przeprowadzonego w 2011 r. wynika, e liczba wiernych Kocioa greckokatolickiego w Polsce wynosi
33 tys. osb.
Z kolei liczba wiernych Kocioa prawosawnego, wedug deklaracji przynalenoci
do wyznania religijnego w ww. Spisie, wyniosa 156 tys., co stawia prawosawie na drugim miejscu
pod wzgldem liczebnoci po Kociele Katolickim. Jednak prawosawni to nie tylko Ukraicy,
ale rwnie Biaorusini, Polacy i emkowie. W zwizku z powyszym trudno jest jednoznacznie
wskaza, jaki procent wyznawcw Kocioa prawosawnego stanowi Ukraicy. Jzykiem liturgicznym
Polskiego Autokefalicznego Kocioa Prawosawnego jest jzyk starocerkiewnosowiaski, jzykami
wewntrznymi za jzyki: rosyjski i polski.

7
140

obywatelom polskim nalecym do mniejszoci narodowych i etnicznych wolno zachowania


i rozwoju wasnego jzyka, zachowania obyczajw i tradycji oraz rozwoju wasnej kultury.
W dniu 6 stycznia 2005 r. Sejm RP uchwali ustaw o mniejszociach narodowych i etnicznych
oraz o jzyku regionalnym, ktra zawiera odniesienia do wszystkich zasad zawartych w Konwencji.
Ustawa obejmuje katalog praw przysugujcych mniejszociom narodowym i etnicznym, zakaz
dyskryminacji z powodw narodowych lub etnicznych oraz zakaz asymilacji. Ponadto, ustawa
w art. 9. ust. 1-2 dopuszcza moliwo stosowania jzykw mniejszoci jako jzykw pomocniczych
oraz w art. 12. ust. 1, 7 pozwala na umieszczanie dodatkowych nazw w jzyku mniejszoci,
uywanych obok nazw w jzyku polskim w gminach, w ktrych liczba mieszkacw nalecych
do mniejszoci jest nie mniejsza ni 20% oglnej liczby mieszkacw gminy. Ustawa gwarantuje
rwnie prawo urzdowego zapisywania imion i nazwisk zgodnie z zasadami pisowni jzyka
ojczystego. Odrbny rozdzia, powicony owiacie i kulturze mniejszoci narodowych, zawiera
regulacje zwizane z nauk jzyka i w jzyku ojczystym, zasady dotyczce finansowania dziaalnoci
kulturalnej mniejszoci narodowych oraz zadania publicznej radiofonii i telewizji. Ustawa tworzy
rwnie Komisj Wspln Rzdu i Mniejszoci Narodowych i Etnicznych, bdc organem
opiniodawczo-doradczym Prezesa Rady Ministrw. W skad Komisji wchodz przedstawiciele
mniejszoci narodowych i etnicznych oraz spoecznoci posugujcej si jzykiem regionalnym,
a take przedstawiciele organw administracji rzdowej. Mniejszo ukraisk w Komisji
reprezentuje Prezes Towarzystwa Ukraiskiego dr Grzegorz Kuprianowicz. Drugim przedstawicielem
mniejszoci ukraiskiej w Komisji by nieyjcy Prezes Zwizku Ukraicw w Polsce Miron Kertyczak,
ktry jednoczenie peni funkcj wspprzewodniczcego Komisji. Obecnie drugim czonkiem Komisji
reprezentujcym mniejszo ukraisk jest Prezes Zwizku Ukraicw w Polsce Piotr Tyma.
Kwestie dotyczce mniejszoci narodowych zostay zawarte w art. 11 Traktatu oraz w art. 12
i art. 13 Umowy sporzdzonej w Kijowie 20 maja 1997 roku midzy Rzdem Rzeczypospolitej Polskiej
a Rzdem Ukrainy o wsppracy w dziedzinie kultury, nauki i owiaty (Dz. U. z 2000 r., Nr 3, poz. 29).
Zapisy regulujce prawa mniejszoci znalazy si rwnie w Porozumieniu o wsppracy midzy
Ministerstwem Edukacji Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Owiaty i Nauki
Ukrainy, podpisanym dnia 2 lipca 2001 roku (M.P. z 2002 r., Nr 6, poz. 127).

10. Kwestia przestpstw na tle nienawici w stosunku do przedstawicieli mniejszoci


ukraiskiej

Funkcjonujcy w MSWiA Zesp do Spraw Ochrony Praw Czowieka, zwany dalej Zespoem,
monitoruje przypadki przestpstw na tle nienawici, w tym przestpstw wymierzonych w spoeczno
ukraisk oraz gromadzi dane o tych zdarzeniach. Od 2015 r. funkcjonuje nowy system gromadzenia
danych, wsplny dla Policji i MSWiA, dziki ktremu Zesp dysponuje danymi o postpowaniach
przygotowawczych w sprawach o przestpstwa z nienawici prowadzonych przez Policj w caym
kraju. Zgromadzone informacje poddawane s analizie w celu oszacowania zjawiska przestpstw
z nienawici w Polsce (m.in. pod ktem rodzajw motywacji bdcej podoem tych czynw,
rodzajw czynw, sytuacji w poszczeglnych regionach kraju, charakterystyki demograficznej
sprawcw i ofiar).
Na podstawie danych o postpowaniach przygotowawczych wszcztych w 2015 r. oraz
w I poowie 2016 r. naley zauway, e odsetek spraw dotyczcych spoecznoci ukraiskiej
na tle innych spraw pozostaje stay, a wzgldem zeszego roku uleg on nawet nieznacznemu
zmniejszeniu. W 2015 r. postpowania w sprawach dotyczcych tej spoecznoci stanowiy 4%
wszystkich postpowa o przestpstwa z nienawici (36 spraw na 972 wszystkich spraw), a w 2016 r.

9
141


8. Kwestie jzykowe

Zgodnie z art. 7 ustawy obywatele polscy nalecy do mniejszoci narodowych, maj prawo
do uywania i pisowni swoich imion i nazwisk odpowiednio do zasad pisowni jzyka mniejszoci,
do ktrej nale. Powysze obejmuje w szczeglnoci moliwo rejestracji w aktach stanu cywilnego
i dokumentach tosamoci imion i nazwisk w formie zgodnej z pisowni jzyka mniejszoci.
W przypadku imion i nazwisk zapisanych w alfabetach innych ni aciski zastosowanie maj tabele
transliteracyjne zawarte w Rozporzdzeniu Ministra Spraw Wewntrznych i Administracji z dnia
30 maja 2005 r. w sprawie sposobu transliteracji imion i nazwisk osb nalecych do mniejszoci
narodowych i etnicznych zapisanych w alfabecie innym ni alfabet aciski (Dz. U. Nr 102, poz. 855).
W latach 1990 - 2000 na mocy wczenie obowizujcych przepisw prawa dostosowania pisowni
imion i nazwisk do regu pisowni ukraiskiej dokonao 7 osb.
Prawo do uywania imion i nazwisk w brzmieniu jzyka ukraiskiej mniejszoci narodowej
jest take zagwarantowane w Traktacie midzy Rzeczpospoiit Polsk a Ukrain o dobrym
ssiedztwie, przyjaznych stosunkach i wsppracy, sporzdzonym w Warszawie dnia 18 maja 1992 r.
(Dz. U. z 1993, Nr 125, poz. 573), zwanym dalej Traktatem. Kwestie jzykowe zostay ujte w art. 11
Traktatu, w ktrym strony zobowizay si do podjcia niezbdnych dziaa w celu realizacji prawa
do uczenia si jzyka ojczystego, zakadania instytucji i stowarzysze owiatowych, kulturalnych
i religijnych, wyznawania i praktykowania swej religii, a take uywania imion i nazwisk w brzmieniu
przyjtym dla jzyka ojczystego.
Warto przypomnie akcj zmieniania nazw miejscowoci w Bieszczadach przeprowadzon
w latach 70-tych. Po licznych protestach wikszo nazw zostaa przywrcona, jednak nadal
funkcjonuje cz zmienionego nazewnictwa.
Ustawa wprowadzia rwnie moliwo uywania obok urzdowych nazw miejscowoci
i obiektw fizjograficznych oraz nazw ulic dodatkowych tradycyjnych nazw w jzyku mniejszoci.
Dodatkowa nazwa miejscowoci lub obiektu fizjograficznego w jzyku mniejszoci moe by ustalona
na wniosek rady gminy, jeeli liczba mieszkacw gminy nalecych do mniejszoci jest nie mniejsza
ni 20% oglnej liczby mieszkacw tej gminy lub gdy za ustaleniem dodatkowej nazwy w jzyku
mniejszoci opowiedziaa si w konsultacjach spoecznych ponad poowa mieszkacw miejscowoci
biorcych udzia w konsultacjach. Ustawa dopuszcza rwnie moliwo stosowania jzykw
mniejszoci jako jzykw pomocniczych w gminach, w ktrych liczba mieszkacw gminy nalecych
do mniejszoci jest nie mniejsza ni 20% oglnej liczby mieszkacw gminy.
Naley take wskaza na 2 ust. 4 Rozporzdzenia Ministra Spraw Wewntrznych
i Administracji z dnia 18 marca 2002 r. w sprawie wypadkw, w ktrych nazwom i tekstom w jzyku
polskim mog towarzyszy wersje w przekadzie na jzyk obcy (Dz. U. Nr 37, poz. 349 z pon. zm.),
zgodnie z ktrym jzyk obcy, na ktry mog by tumaczone nazwy i teksty w urzdach i instytucjach
uytecznoci publicznej, a take teksty przeznaczone do odbioru publicznego oraz w rodkach
transportu publicznego, powinien by w szczeglnoci jzyk mniejszoci narodowych lub etnicznych,
zamieszkujcych dany obszar terytorium RP.

9. Stosunki z pastwem

Zgodnie z art. 32. Konstytucji RP wszyscy s rwni wobec prawa i maj prawo do rwnego
traktowania przez wadze publiczne. Nikt nie moe by dyskryminowany w yciu politycznym,
spoecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Natomiast art. 35 Konstytucji RP zapewnia
142

jest to 3% spraw (13 spraw na 391 wszystkich postpowa). Tendencja ta pozostaje aktualna rwnie
wtedy, gdy porwnamy I poow 2015 r. z I poow 2016 r. W I poowie 2015 r. sprawy ukraiskie
stanowiy 4% wszystkich spraw (17 przypadkw na 415), a w I poowie 2016 r. stanowi one 3%
wszystkich spraw (tj. 13 spraw na 391 wszystkich postpowa).
Poniszy wykres pokazuje liczb spraw ukraiskich w poszczeglnych miesicach od stycznia
2015 r. do czerwca 2016 r.:

Jeli chodzi o rodzaje czynw badanych w postpowaniach przygotowawczych w sprawach


dotyczcych spoecznoci ukraiskiej, to w 2015 r. najwiksz grup spraw stanowiy komentarze
w Internecie - 37% czynw. Drug co do wielkoci grup czynw stanowiy zniewaenia w kontakcie
bezporednim - 17% spraw, a kolejn przypadki przemocy fizycznej (uycie przemocy i naruszenie
nietykalnoci) - 15% spraw. Pozostae czyny polegay na prezentowaniu antyukraiskich hase
lub tekstw w przestrzeni publicznej, formuowaniu grb i zniszczeniu mienia.
W I poowie 2016 r. najwiksz grup czynw stanowio stosowanie przemocy fizycznej
(uycie przemocy i naruszenie nietykalnoci) - 25% spraw, a nastpnie groby i zniewaenia
w kontakcie bezporednim - po 20% spraw. Pozostae czyny polegay na prezentowaniu
antyukraiskich hase i komentarzy w Internecie i przestrzeni publicznej oraz zniszczeniu mienia.
Najwicej zdarze dotyczcych spoecznoci ukraiskiej w 2015 r. miao miejsce
w wojewdztwie lubelskim - 22%, w garnizonie stoecznym (w ktrym rejestruje si ogem
najwicej przestpstw z uyciem Internetu) - 17%, a take w wojewdztwach dolnolskim
i podkarpackim - po 14%. Natomiast w pierwszej poowie 2016 r. najwicej zdarze miao miejsce
w wojewdztwach lubelskim i podkarpackim - po 23% (naley przy tym pamita, e byy to wartoci
rzdu 3 przypadkw).

10
143


Protok
z I spotkania monitorujcego prace grupy roboczej do spraw podrcznikw dla
mniejszoci narodowych i etnicznych oraz jzyka regionalnego
Warszawa, 20 maja 2016 r.

Uczestnicy spotkania:
1. Grayna Poszajska, przedstawiciel Ministra Edukacji Narodowej
2. Anna Michalak, przedstawiciel Ministra Edukacji Narodowej
3. Dobiesaw Rzemieniewski, przedstawiciel Ministra Spraw Wewntrznych
i Administracji
4. Eleonora Bergman, przedstawiciel mniejszoci ydowskiej
5. Martyna Halek, przedstawiciel mniejszoci niemieckiej
6. Lucyna Radzimiska, przedstawiciel spoecznoci kaszubskiej,
7. Alina Wawrzeniuk, przedstawiciel mniejszoci biaoruskiej.

W dniu 20 maja 2016 r. w siedzibie Ministerstwa Spraw Wewntrznych


i Administracji odbyo si pierwsze spotkanie monitorujce prace grupy roboczej do spraw
podrcznikw dla mniejszoci narodowych i etnicznych oraz jzyka regionalnego.
Posiedzenie prowadzi naczelnik Wydziau Mniejszoci Narodowych i Etnicznych Pan
Dobiesaw Rzemieniewski. Uczestnicy spotkania dokonali podsumowania harmonogramu
wydawania podrcznikw dla mniejszoci narodowych i etnicznych oraz do nauczania jzyka
kaszubskiego, opracowanego w ramach prac grupy roboczej. W szczeglnoci dokonano
oceny planw wydawniczych wskazanych do realizacji przez przedstawicieli mniejszoci
narodowych i etnicznych oraz spoecznoci kaszubskiej w roku 2015, a take przegldu tych
pozycji, ktrych prace rozpoczy si w roku biecym.
W zwizku z prowadzon w Ministerstwie Edukacji Narodowej oglnopolsk debat
na temat zmian systemu owiaty zwrcono uwag, i planowane zmiany w przypadku
mniejszoci narodowych i etnicznych mog mie daleko idce skutki (np. zmiana podstawy
programowej). Uczestnicy spotkania zauwayli, i zapotrzebowanie na podrczniki dla
mniejszoci, zgodnych z obecn podstaw programow, jak dotd nie zostao zaspokojone.
W przypadku wprowadzenia jej zmiany, istnieje ryzyko pozbawienia uczniw dostpu do
dotychczas wydanych podrcznikw, a take utraty obecnych planw wydawniczych, ktrych
realizacja w wielu przypadkach znajduje si na zaawansowanym etapie. Wobec powyszego,
ustalono, e MSWiA zwrci si do MEN z postulatem, o zachowanie szczeglnej ostronoci
przy wprowadzeniu takich zmian, ktre wpynyby na obowizujc podstaw programow
w zakresie nauczania jzykw mniejszoci narodowych i etnicznych, ich historii, kultury
i geografii.
144

Zaproponowano, aby dotychczas wydane podrczniki, niezalenie od planowanych


zmian i ich statusu, nadal mogy by wykorzystywane przez nauczycieli realizujcych
program nauczania. Ponadto zwrcono uwag, i przy wprowadzaniu tego typu zmian
zastosowany powinien by okres przejciowy, tak jak to miao miejsce podczas zmiany
ostatniej podstawy programowej. Poinformowano, i w dniu 27 czerwca 2016 r. odbdzie si
ostatnie spotkanie podsumowujce wnioski wszystkich debat, zatem po tej przekazana bdzie
informacja o przyjtych decyzjach wobec zmian systemu owiaty. Nastpnie omwiono
przebieg realizacji planw wydawniczych poszczeglnych jzykw mniejszoci wedug
Wykazu podrcznikw do nowej podstawy programowej i ksiek pomocniczych
przeznaczonych do ksztacenia uczniw w zakresie niezbdnym do podtrzymywania poczucia
tosamoci narodowej, etnicznej i jzykowej.

Jzyk biaoruski - prace nad opracowaniem podrcznikw (do gimnazjum, dla klas
IV-VI, scenariuszy do klasy IV lekcji historii i kultury wasnej) zaplanowanych do wydania
w roku 2015 i 2016 zostay rozpoczte i znajduj si na zaawansowanym poziome, lecz
z uwagi na prawdopodobne zmiany podstawy programowej zostay wstrzymane.
Przedstawiciel mniejszoci biaoruskiej poinformowaa, e prace nad wspomnianymi
podrczniki zostan wznowione, kiedy bdzie wiadomo, jakie zmiany przynios prowadzone
reformy.
Jzyk litewski - zgodnie z planem na rok 2015 wydano 6 podrcznikw, w tym 1 do
edukacji wczesnoszkolnej, 2 dla klasy IV szkoy podstawowej oraz 3 ksiki pomocnicze.
Podrczniki i ksiki pomocnicze zostay zamieszczone na platformie Scholaris.
Jzyk sowacki - adne informacje na temat realizacji planw wydawniczych na
2015 r. nie wpyny do Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Jzyk ukraiski - w przypadku jzyka ukraiskiego projekt opracowania
podrcznikw przez uczelni wysz na mocy art. 40 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo
o szkolnictwie wyszym, wydaje si najwaciwszym rozwizaniem. Wobec czego
Ministerstwo Edukacji Narodowej zwrcio si do Uniwersytetw: Warszawskiego,
Zachodniopomorskiego, Jagielloskiego, dzkiego, Marii Curie-Skodowskiej w Lublinie,
Adama Mickiewicza w Poznaniu i Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, z zapytaniem
o moliwo podjcia opracowania podrcznikw do nauki jzyka ukraiskiego. Moliwo
tak zadeklaroway UW, KUL, UMCS i UAM. Wyjaniono, i w przypadku zastosowania
tego typu rozwizania uniwersytet bdzie autorem opracowania merytorycznego w wersji
elektronicznej, natomiast MEN musi ogosi przetarg celem wydania go w wersji papierowej.
Dodano, i rozwizanie na mocy wspomnianego art. 40 prawo o szkolnictwie wyszym nie do
zastosowania przez organizacje pozarzdowe.
2
145


Jzyk emkowski - z przekazanej drog mailowej informacji wynika, i pomimo
kopotw zwizanych ze znalezieniem ilustratora rysunkw do zeszytu wicze prace nad
nim maj si ku kocowi. Razem z wiczeniami mniejszo emkowska planuje zoy
wniosek o dofinansowanie wydania elementarza.
Jzyk niemiecki - starania w pozyskiwaniu partnerw na rynku niemieckim
przebiegy pomylnie, w wyniku czego, zaadaptowany i dostosowany do potrzeb klasy
I szkoy podstawowej podrcznik sprowadzony z Republiki Federalnej Niemiec znajduje si
w trakcie procedury dopuszczenia podrcznika, tzn. czeka na opini rzeczoznawcy. Jeeli
zastosowanie tej metody przyniesie oczekiwane rezultaty to mniejszo niemiecka bdzie
kontynuowaa ten proces w przygotowywaniu kolejnych podrcznikw.
Zasygnalizowano problem zwizany niewystarczajc liczb rzeczoznawcw, ktrzy m.in.
mogliby si podj przystosowania wspomnianego podrcznika na nauki jzyka mniejszoci
niemieckiej. Std apel MEN o zgoszenie do wpisu na list rzeczoznawcw. W przypadku
dopuszczenia wspomnianego podrcznika przez rzeczoznawc przedstawiciel mniejszoci
niemieckiej, po ustaleniu w swoim rodowisku, przekae do MEN informacje dotyczycce
tego, czy wydawnictwo zwrci si do MEN o jego sfinansowanie i czy bdzie moliwo
zamieszczenia tego podrcznika na portalu Scholaris.
Jzyk kaszubski - plany wydawnicze na rok 2015 zostay zrealizowane, w tym
wydano Poradnik dla nauczycieli uczcych wasnej historii i kultury Kaszubw, podrcznik
do klasy I gimnazjum oraz kolejna cz dla kasy V szkoy podstawowej. Wydawnictwa te
zostay zamieszczone na platformie Scholaris. Ponadto, w trakcie realizacji s: cz III
podrcznika do nauki jzyka kaszubskiego oraz ksika pomocnicza do gramatyki dla IV
etapu szkoy ponadgimnazjalnej. Ustalono, i przekazana do MEN zostanie informacja
dotyczca wstpnych kosztorysw podrcznikw zaplanowanych do wydania w roku 2016.
Jzyk ormiaski - brak informacji na temat przebiegu prac zaplanowanych do
wydania w 2016 roku podrcznika do nauki jzyka ormiaskiego, zeszytw wicze oraz
podrcznik do wasnej historii i kultury mniejszoci.
Jzyk hebrajski - pomimo, i nauczanie jzyka dla mniejszoci ydowskiej
prowadzone jest w jzyku hebrajskim to w opinii uczestnika spotkania reprezentujcego t
mniejszo, dyskusja nad podrcznikiem powinna dotyczy tradycyjnego jzyka polskich
ydw, czyli jzyka jidysz. Wyjaniono, e Europejska karta jzykw regionalnych lub
mniejszociowych mwi o dwch jzykach: hebrajskim i jidysz, ale to z inicjatywy rodzicw
uczniw mniejszoci ydowskiej prowadzone jest nauczanie w jzyku hebrajskim. Wskazano,
i z tak sam inicjatyw mog wystpi rodzice, ktrzy chcieliby, aby szkoa zapewnia ich
dzieciom nauk jzyka jidysz. Jednoczenie wskazano, i w zwizku z niewielk liczb
dzieci, a take z uwagi na ich rozproszenie, nauk tak mona zorganizowa w formie
3
146

midzyszkolnego zespou nauczania jzyka jidysz na terenie Warszawy lub innej


miejscowoci w zalenoci od zapotrzebowania.
Przedstawiciel mniejszoci ydowskiej poinformowa, i zostay podjte wstpne
rozmowy z nauczycielami akademickimi i szkolnymi na temat opracowania podrcznika do
wasnej historii i kultury. Ponadto, zasygnalizowa o zamiarze poruszenia kwestii
podrcznika, w szczeglnoci podrcznika do nauki historii i kultury do szkoy
ponadgimnazjalnej, podczas planowanego niebawem walnego zebrania Polskiego
Towarzystwa Studiw ydowskich. Jednoczenie zobowiza si do przekazania informacji
dotyczcych efektw prowadzonych rozmw, a take informacji czy w rodowisku s
nauczyciele ktrzy podjliby si nauki jzyka jidysz. W tym przypadku ponowiony zosta
apel o rzeczoznawcw, oraz przekazywania informacji dotyczcych wstpnych kosztorysw.
Uczestnicy spotkania wskazali na dwie kwestie natury systemowej, ktre mogyby
zosta uwzgldnione w trakcie prowadzonej obecnie oglnopolskiej debaty na temat zmian
systemu owiaty. Pierwsza z nich dotyczya koniecznoci zachowania ostronoci przy
dokonywaniu zmian podstaw programowych w zakresie nauczania jzykw mniejszoci
narodowych i etnicznych, ich historii, kultury i geografii. Druga, moliwoci
prefinansowania, dokonywania patnoci w transzach lub wprowadzenia systemu stypendiw
dla autorw podrcznikw, ktrzy na dugo przed ich wydaniem musz pokrywa koszty
zwizane z opracowywaniem podrcznikw z wasnych rodkw. Problem ten jest coraz
wikszy, poniewa z reguy mniejszoci nie dysponuj wasnymi wydawnictwami.
Wprowadzenie tego typu rozwizania w przypadku niektrych mniejszoci, usprawnioby
przygotowanie nowych propozycji wydawniczych

Podsumowanie:
1. Ministerstwo Spraw Wewntrznych i Administracji zobowizao si wystpi do
Ministra Edukacji Narodowej z postulatami dotyczcym kwestii natury systemowej,
przed planowan dat zakoczenia wspomnianej debaty.
2. Przedstawiciel mniejszoci niemieckiej zobowizany zosta do przekazania do
Ministerstwa Edukacji Narodowej informacji, czy w przypadku dopuszczenia
podrcznika do klasy I szkoy podstawowej przez rzeczoznawc, to wydawnictwo
zwrci si do MEN o jego sfinansowanie i bdzie moliwo zamieszczenia na portalu
Scholaris.
3. Przedstawiciel spoecznoci kaszubskiej zobowizany zosta do przekazania do
Ministerstwa Edukacji Narodowej informacji dotyczcych kosztorysw podrcznikw
zaplanowanych do wydania w roku 2016.
4. Przedstawiciel mniejszoci ydowskiej zobowizany zosta do przekazania:
4
147


1) efektw rozmw planowanych podczas walnego zebrania Polskiego Towarzystwa
Studiw ydowskich, w tym kwestie opracowania podrcznika, w szczeglnoci
podrcznika do nauki historii i kultury do szkoy ponadgimnazjalnej,
2) informacji czy w rodowisku mniejszoci ydowskiej s nauczyciele ktrzy
podjliby si nauki jzyka jidysz
3) informacji dotyczcych wstpnych kosztorysw planowanych wydawnictw.
5. Z uwagi na brak rzeczoznawcw jzykw: niemieckiego, hebrajskiego i jidysz
przedstawiciel Ministerstwa Edukacji Narodowej zwrci si z apelem do
przedstawicieli niemieckiej i ydowskiej o rozpropagowanie w swoich rodowiskach
informacji dotyczcych potrzeb zapewnienia przez Ministra Edukacji Narodowej
rzeczoznawcw wspomnianych jzykw.
6. Ustalono, e spotkania monitorujce realizacj prac grupy roboczej do spraw
podrcznikw dla mniejszoci narodowych i etnicznych oraz jzyka regionalnego
odbywa si bd raz do roku.

Naczelnik WMNiE DWRMNiE MSWiA

5
148

Protok
z pierwszego spotkania powiconego monitorowaniu
realizacji Strategii rozwoju owiaty mniejszoci ukraiskiej w Polsce
Warszawa, 18 marca 2016 r.

W dniu 18 marca 2016 r. w siedzibie Ministerstwa Spraw Wewntrznych i Administracji


odbyo si spotkanie powiecone monitorowaniu realizacji Strategii rozwoju owiaty
mniejszoci ukraiskiej w Polsce.

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele urzdw administracji rzdowej, dyrektorzy szk


i nauczyciele oraz przedstawiciele organizacji mniejszoci ukraiskiej w Polsce.

Otwierajc spotkanie Pan Dobiesaw Rzemieniewski, Naczelnik Wydziau Mniejszoci


Narodowych i Etnicznych w Departamencie Wyzna Religijnych oraz Mniejszoci
Narodowych i Etnicznych w Ministerstwie Spraw Wewntrznych i Administracji, przywita
zgromadzonych oraz zaproponowa przyjcie sposobu procedowania polegajcego na
omwieniu najistotniejszych punktw Strategii, a take tych kwestii, ktre nie zostay
zapisane w dokumencie, a s wane z punktu widzenia strony mniejszociowej. Ponadto,
w oparciu o dowiadczenia innych Strategii Pan D. Rzemieniewski przedstawi ogln
charakterystyk przebiegu spotka monitorujcych Strategi, w tym czstotliwo spotka,
okrelenia wzajemnych zobowiza, sprawdzenia stanu ich realizacji i udziau innych
partnerw zaangaowanych w proces edukacyjny, w zalenoci od rozpatrywanych
problemw.

Pan Piotr Tyma zwrci uwag na sabo Strategii polegajca na braku doprecyzowania roli
przedstawicieli organizacji mniejszoci ukraiskiej w Polsce, nie jest bowiem w jego
odczuciu jasne w jakim charakterze i w jaki sposb odbywa si ich udzia w monitorowaniu
dokumentu podpisanego przez dwch Ministrw: Edukacji Narodowej oraz Spraw
Wewntrznych i Administracji.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski wyjani, e nie ma regulaminu funkcjonowania


monitorowania Strategii i wskaza na zapis, w kadym tego typu dokumencie oraz stosowanej
dotychczas praktyki corocznych spotka. Jednoczenie doda, i w przypadku zaistnienia
takiej koniecznoci istnieje moliwo zwikszenia czstotliwoci spotka, a zarazem
w przypadku rozwizania problemw liczba spotka moe zosta ograniczona.

Z uwagi na fakt, i pierwsze spotkanie monitorujce Strategi odbywa si po kilku latach od


czasu jej przyjcia w 2011 r., Pan Grzegorz Kuprianowicz zaproponowa, aby miao ono
charakter organizacyjny i byo wstpem do kolejnego spotkania. W tym celu zaproponowa
nastpujcy plan procedowania:
1. omwienie zasad funkcjonowania grupy monitorujcej Strategi, w tym okrelenie jej
zada;
2. ustalenie planu pracy tych dziaa, w tym ustalenie kolejnego spotkania;
3. okrelenie na czym ma polega monitoring, jak ma by jego metodologia;
4. okrelenie zestawu tematw, ktre naleaoby omwi, w tym zdefiniowanie stopnia
ich pilnoci;
5. okrelenie spraw pilnych oraz priorytetowych z punktu widzenia mniejszoci
ukraiskiej.

1
149


Zdaniem Pana Mirona Sycz czstotliwo spotka monitorujcych Strategi powinna by
uzaleniona od zamieniajcej si sytuacji spoecznej, politycznej czy gospodarczej w kraju.
W tym kontekcie nawiza do zwikszajcej si liczby emigrantw z Ukrainy oraz prby
wczenia ich do struktur mniejszoci narodowych w Polsce. Ponadto, zwrci uwag na
kwestie przekazywania subwencji owiatowej dla jednostek samorzdu terytorialnego
organizujcych nauczanie jzyka ojczystego uczniw nalecych do mniejszoci narodowych
i etnicznych. W szczeglnoci zaakcentowa sytuacj, w ktrej niektre jednostki samorzdu
terytorialnego pozyskuj rodki budetowe na fikcyjn liczb uczniw nalecych do
mniejszoci, np. niemieckiej, wiksza ni wynikaoby to z faktycznych potrzeb.
Rwnoczenie nie przeznaczaj pozyskanych w ten sposb kwot na cele, ktrym powinny
one suy.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski podkreli, aby poza sprawami organizacyjnymi skupi si


rwnie na kwestiach merytorycznych. Po ustaleniu spraw organizacyjnych zaproponowa,
aby okrelone zostay tematy do dyskusji oraz te problemy, ktre wymagaj zaproszenia
dodatkowych osb pomocnych w ich rozwizaniu.

W kwestii organizacyjnej Pan Grzegorz Kuprianowicz zauway, e brakuje czci osb,


spord tych do ktrych zostao wystosowane zaproszenie. Przyczyn powyszego upatruje
w braku okrelenia w jakim charakterze niektrzy uczestnicy (w szczeglnoci dotyczy to
nauczycieli) bior udzia w spotkaniu monitorujcym Strategi. W tym przypadku
pracodawca nie ma podstawy prawnej, aby oddelegowa pracownika do udziau w tego typu
spotkaniu. Wobec powyszego Pan G. Kuprianowicz skierowa zapytanie czy strony biorce
udzia w monitorowaniu Strategii tj. dyrektorzy i nauczyciele oraz przedstawiciele organizacji
mniejszoci ukraiskiej wystpuj jako osoby prywatne. Zwrci si do strony rzdowej
z prob o pomoc w zapewnieniu udziau zaproszonym nauczycielom, ktrzy jak podkreli,
czsto wystpuj jako przedstawiciele mniejszoci ukraiskiej.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa, e wspomniani przez Pana Grzegorza


Kuprianowicza pracodawcy reprezentuj organ administracji publicznej, a spotkanie
monitorujce Strategi dotyczy dziaa publicznych w sferze owiaty, a nauczyciele s
pracownikami owiaty. Zaproponowa wystpienie ze strony Ministerstwa Spraw
Wewntrznych i Administracji do organu tj. szkoy i poinformowania dyrektora o spotkaniu
monitorujcym oraz potrzebie udziau w nim jego pracownika.

Pan Grzegorz Kuprianowicz zauway, e duym uatwieniem byoby skierowanie ze strony


Ministerstwa Spraw Wewntrznych i Administracji oficjalnego zaproszenie dla osb
biorcych udzia w pracach monitorujcych Strategi. Ponadto, Pan Grzegorz Kuprianowicz
zgosi trzy postulaty:
1. powoanie formalnej grupy monitorujcej Strategi rozwoju owiaty mniejszoci
ukraiskiej
w Polsce,
2. wystpowanie przez Ministerstwo Spraw Wewntrznych i Administracji do
uczestnikw spotkania w formie imiennego zaproszenia;
3. zwrot kosztw podry uczestnikom przybywajcym na spotkania spoza Warszawy.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski w odniesieniu do postulatw Pana G. Kuprianowicza


poinformowa, e nie wyklucza moliwoci powoania takiej grupy, ale wymaga to
przeanalizowania. W przypadku imiennych zaprosze - nie ma adnych przeciwwskaza,
natomiast zwrot kosztw podry, zarwno ze strony MSWiA jak i MEN, nie jest moliwy
z uwagi na brak podstaw prawnych.

2
150

W nawizaniu do dowiadcze innych grup monitorujcych Strategi, Pan Dobiesaw


Rzemieniewski poprosi uczestnikw ze strony mniejszoci ukraiskiej o rozwaenie
zaproszenia do udziau w dalszych pracach kuratorw owiaty, przedstawicieli szk
wyszych lub jednostek samorzdu terytorialnego.

Pan Piotr Tyma poinformowa, e strona mniejszociowa przygotowaa - zgodnie


z zaoeniem - list uczestnikw monitorujcych Strategi bdcych po stronie
mniejszociowej, jako ju staa grupa z moliwoci w zalenoci od potrzeb dopraszania
ekspertw. Zdaniem Pana Piotra Tymy to strona rzdowa powinna przygotowa propozycje
udziau przedstawicieli administracji rzdowej i instytucji zajmujcych si owiat. Z uwagi
na brak waciwego zdaniem Pana P. Tymy organizowania i prowadzenia doradztwa
metodycznego dla nauczycieli jzyka ukraiskiego, wskazane byoby zaproszenie
przedstawicieli Orodka Rozwoju Edukacji czy instytucji zajmujcych si pomoc
metodyczn w regionach.

W opinii Pani Jolanty Wach zamiast przedstawicieli Orodka Rozwoju Edukacji zasadnym
byoby wczenie do dyskusji przedstawicieli Wojewdzkich Palcwek Doskonalenia
Nauczycieli. Zgodnie z rozporzdzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie placwek
doskonalenia nauczycieli to Wojewdzkie Placwki Doskonalenia maj obowizek
organizowania i prowadzenia doradztwa metodycznego dla nauczycieli zatrudnionych
w szkoach z jzykiem nauczania mniejszoci narodowych i etnicznych.

Pan Piotr Tyma, w odniesieniu do postulatw zapisanych w Strategii, w tym utworzenia


Centralnego Orodka Wspomagania metodycznego nauczycieli jzyka ukraiskiego oraz
prowadzonych przez wiele lat rozmw w organizowaniu pomocy metodycznej na terenie
czci wojewdztw, poinformowa, e tej pomocy do dnia dzisiejszego nie ma.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski ponownie nawiza, do kwestii organizacyjnych, ktre


zgodnie z prob mniejszoci ukraiskiej powinny zosta szczegowo omwione. Wobec
postulatu Pana Piotra Tymy, aby to strona rzdowa wskazaa osoby, ktre powinny zosta
zaproszone, Pan D. Rzemieniewski zaproponowa wsplne przygotowanie takiej listy
w trakcie trwajcego spotkania. Jego zdaniem powinni zosta zaproszeni kuratorzy oraz
zgodnie z sugesti przedstawiciela Ministerstwa Edukacji Narodowej przedstawiciele
Wojewdzkich Placwek Doskonalenia Nauczycieli.

Pan Andrzej Drozd zauway, e wskazanym byoby, aby do dyskusji zaprosi przedstawicieli
organw prowadzcych szkoy, w ktrych nauczany jest jzyk ukraiski jako jzyk
mniejszoci czy te dwujzyczne, bowiem to z tym organem naley podejmowa prby
rozwizania problemw zwizanych z funkcjonowaniem wspomnianych szk.

Wobec powyszego Pan Dobiesaw Rzemieniewski zwrci si do zebranych o pomoc


w ustaleniu takiej listy, w oparciu o zacznik Nr 1 do Strategii rozwoju owiaty mniejszoci
ukraiskiej w Polsce. W wyniku dyskusji ustalono, e dla piciu szk tj.:
1. Zespou Szk z Ukraiskim Jzykiem Nauczania w Bartoszycach,
2. Zespou Szk Nr 2 w Biaym Borze,
3. Zespou Szk Oglnoksztaccych Nr 4 w Legnicy,
4. Zespou Szk Oglnoksztaccych Nr 2 im. Markiana Szaszkiewicza w Przemylu,
5. Zespou Szk z Ukraiskim Jzykiem nauczania w Growie Iaweckim,
zaproszone zostan ich organy prowadzce, z czego szkoa w Biaym Borze prowadzona jest
przez dwa organy: Urzd Marszakowski i Urzd Gminy.

3
151


Ponadto, w toku dyskusji na temat cyklicznego terminu spotka, ustalono, e z uwagi na
zalegoci w monitorowaniu Strategii w roku biecym odbdzie si jeszcze jedno spotkanie,
na przeomie wrzenia i padziernika.

Na tym zakoczono sprawy organizacyjne i Pan Dobiesaw Rzemieniewski rozpocz


omawianie czci merytorycznej. Poinformowa, e zwyczajem innych Strategii omawiane s
kwestie zapisane w czci III zawierajce propozycje dziaa i rozwiza. W zwizku z tym,
i we wspomnianej III cze Strategii rozwoju owiaty mniejszoci ukraiskiej w Polsce
zapisano niewiele propozycji do rozwizania, zaproponowa, aby dyskusj merytoryczn
rozpocz od czci II.3 System zarzdzania i finansowania owiaty.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa zebranych o prowadzonych pracach, ktrych


efekty odnosz si do punktu 3 czci II Strategii.
Komisja Wsplna Rzdu i Mniejszoci Narodowych i Etnicznych w roku 2015 powoaa
grup robocz do spraw finansowania zada owiatowych sucych podtrzymywaniu
tosamoci narodowej, etnicznej i jzykowej mniejszoci. Grupa odbya 3 spotkania
i wypracowane zostay nastpujce kwestie:
1. w rozporzdzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziau czci
owiatowej subwencji oglnej dla jednostek samorzdu terytorialnego w roku 2016,
wprowadzone zostay zmiany przepisw polegajce na wydzieleniu odrbnej wagi dla
uczniw objtych bezpatn nauk jzyka polskiego oraz zmiany ustalenia liczebnoci
uczniw dla poszczeglnych wag wymienionych w algorytmie naliczania subwencji,
co oznacza, e kada mniejszo liczona bdzie oddzielnie;
2. stworzono katalog zada, ktre miayby by finansowane ze zwikszonej subwencji na
nauczanie jzyka mniejszoci i zaproponowano zapisanie go w odpowiedniej formie
w rozporzdzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunkw i sposobu
wykonywania przez przedszkola, szkoy i placwki publiczne zada umoliwiajcych
podtrzymywanie poczucia tosamoci narodowej, etnicznej i jzykowej uczniw
nalecych do mniejszoci narodowych i etnicznych oraz spoecznoci posugujcej si
jzykiem regionalnym, jako odrbny przepis.
Wypracowane postulaty wspomnianej grupy roboczej przekazane zostay Ministrowi
Edukacji Narodowej, ktry obecnie je analizuje.

Pan Grzegorz Kuprianowicz przypomnia o zgoszonej na wstpie spotkania propozycji


polegajcej na zdefiniowaniu tematw, nad ktrymi w przyszoci grupa monitorujca bdzie
prowadzia dyskusje.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski wyranie podkreli, e tematy te zdefiniowane zostay


w Strategii rozwoju owiaty mniejszoci narodowych i etnicznych. Jednoczenie doda, e po
omwieniu kwestii zwizanych ze Strategi, bdzie mona zgasza dodatkowe postulaty.

Pan Piotr Tyma nawiza do kierowanych m.in. do poprzedniego kierownictwa MEN, czy te
w trakcie posiedze Komisji Wsplnej Rzdu i Mniejszoci Narodowych i Etnicznych, uwag
odnonie systemu finasowania, w szczeglnoci jego wadliwego dziaania wobec
organizowania nauki w midzyszkolnych zespoach nauczania. W efekcie w jednej grupie
s zarwno przedszkolaki, jak i uczniowie klas I-III i IV-V. Nawiza rwnie do tworzenia
fikcyjnych punktw nauczania oraz racjonalnego wykorzystywania rodkw finansowych na
cele zwizane z owiat mniejszoci.

Pani Grayna Poszajska poinformowaa o prowadzonych w Ministerstwie Edukacji


Narodowej debatach w zakresie dziedzin zwizanych z owiat, w tym finasowania owiaty.

4
152

Celem wspomnianych debat jest przyjmowanie propozycji zmian odnonie finasowania


owiaty. W obecnej sytuacji Pani G. Poszajska zaproponowaa, aby wstrzyma si
w omawianiu spraw zwizanych z finansowaniem owiaty mniejszoci, bowiem wstpne
wyniki prac koordynatorw tych debat ogoszone zostan w czerwcu 2016 r. W nawizaniu
do midzyszkolnych zespow nauczania Pani G. Poszajska zwrcia uwag na konieczno
ucilenia przepisw i std w nowelizowanym rozporzdzeniu tosamociowym zapisany
zostanie przepis, ktry porzdkowa bdzie tworzenie zespow midzyszkolnych, w taki
sposb, aby nie dopuszcza do sytuacji, kiedy w jednej grupie bd uczniowie ze wszystkich
poziomw nauczania. Ponadto, Pani G. Poszajska poinformowaa, e z inicjatywy MEN
wzmoone zostay kontrole nad wydatkowaniem rodkw przekazywanych w ramach
subwencji owiatowej. Dodaa rwnie, e kada Strategia, ktra w procesie monitowania
prowadzi do zmian, wprowadza zmiany obejmujce wszystkie mniejszoci narodowe
i etniczne w Polsce.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski nawiza do przekazanej przez Pani Grayn Poszajsk


informacji odnocie prowadzonych debat i zachci zgromadzonych do udziau w tego typu
spotkaniach.

Pan Grzegorza Kuprianowicz odnis si do przekazanej przez przedstawiciela MEN


informacji dotyczcej kontroli NIK czy Regionalnych Izb Obrachunkowych. W jego opinii
kontrole te mog jedynie wyapa sytuacje gdzie dochodzi do naduy przy naliczaniu
subwencji, natomiast gdy subwencja jest naliczana prawidowo, to wcale nie oznacza, e jest
wykorzystywana na zadania, na ktre zostaa przeznaczona. Ponadto uzna, e w wietle
informacji przekazanych przez Pani Grayn Poszajsk odnonie debat, dalsza dyskusja
dotyczca systemu finasowania nie ma sensu.

W nawizaniu do wspomnianych debat Pan Piotr Tyma zapyta, czy jest wyznaczone jedno
miejsce gdzie prowadzone bd konsultacje w sprawie finasowania szkolnictwa mniejszoci
narodowych i etnicznych w Polsce. Jednoczenie doda, e rozwizaniem problemu
finasowania owiaty mniejszoci jest ewidencja rodkw przekazywanych samorzdom na
wyodrbnionych kontach, tak jak to jest zastosowane w odniesieniu do dzieci
niepenosprawnych. Takie rozwizanie pozwala na przejrzysto przepywu rodkw, tego
typu rozwizanie byoby pomocne w uszczelnieniu wydawania rodkw przeznaczonych na
owiat mniejszoci.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski nawiza do rozwizania wypracowanego w ramach grupy


roboczej do spraw finansowania zada owiatowych sucych podtrzymywaniu tosamoci
narodowej, etnicznej i jzykowej mniejszoci, tj. skonkretyzowania katalogu potrzeb objtych
subwencj. Ponadto, poinformowa, e KWRiMNiE wystpia do MEN z prob o zbadanie
funkcjonowania modelu w odniesieniu do uczniw niepenosprawnych. Brak konkretnej
odpowiedzi ze strony MEN podyktowane jest tym, i model ten zastosowany zosta po raz
pierwszy i na jego rezultaty naley jeszcze poczeka.

Pani Lubomira Tchrz zasygnalizowaa problem wynikajcy z ogranicze dotyczcych


przypisania wagom liczebnoci uczniw w jednostce samorzdu terytorialnego. W jej opinii
waciwym zastosowaniem byoby przekazywanie rodkw na oddzia, a nie w zalenoci od
liczby uczniw.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa, e kwestia naliczania na oddzia bya ju


przedmiotem analizy, co jest zapisane w Strategii. Obecnie, w zwizku z omawianymi
debatami, dyskusja na ten temat otwarta zostaa na nowo. Ponadto, doda, i kwestia progw

5
153


bya dyskutowana na posiedzeniu grupy roboczej do spraw finansowania zada owiatowych
sucych podtrzymywaniu tosamoci narodowej, etnicznej i jzykowej mniejszoci.

Pani Grayna Poszajska poinformowaa, e debaty maj charakter otwarty i nie s podzielone
na poszczeglne dziedziny, typy, czy charakter szk. Kady moe zgosi wnioski i postulaty
zwizane z jego konkretna szko oraz jej specyfik, w tym szk z nauczaniem jzyka lub
w jzyku mniejszoci. Zachcia do ledzenia strony internetowej MEN i informacji
zamieszczanych na temat analizy owiaty pod ktem szkolnictwa zawodowego, specjalnego,
finansowania treci nauczania itd. Zachcia, w szczeglnoci nauczycieli, do uczestnictwa
w debatach, ktre bd odbyway si w poszczeglnych wojewdztwach i zgaszanie
postulatw rodowiska mniejszoci ukraiskiej.

4. Tre nauczania

Pan Dobiesaw Rzemieniewski w odniesieniu do punktu 4.2 podrczniki szkolne podkreli, e


kwestia podrcznikw jest najpowaniejszym problemem szkolnictwa mniejszociowego.
O ile w innych kwestiach zaszy daleko idce zmiany i modyfikacje to tutaj pomimo
zaangaowania MEN w pomoc w rozwizanie problemu brakujcych podrcznikw, za
wyjtkiem mniejszoci litewskiej, przedstawiciele pozostaych mniejszoci maj problem
z brakiem podrcznikw. Komisja Wsplna Rzdu i Mniejszoci Narodowych powoaa
grup robocz do spraw podrcznikw, grupie roboczej nie udao si wypracowa zmian
systemowych polegajcych (postulat mniejszoci ukraiskiej), na wprowadzeniu
prefmsowania, lub wypaty w transzach rodkw przeznaczonych na wydawanie
podrcznikw. W przypadku braku moliwoci wydania podrcznikw przez dan mniejszo
istnieje moliwo ogaszania konkursw na opracowanie podrcznikw przeznaczonych dla
mniejszoci. Opracowany zosta harmonogram wydawania podrcznikw dla poszczeglnych
mniejszoci. W tym roku odbdzie si spotkanie majce na celu sprawdzenie realizacji
zaoe w odniesieniu do podrcznikw zaplanowanych na rok 2015. Jednoczenie doda, i
w przypadku mniejszoci ukraiskiej wspomnianego harmonogramu nie udao si
sformuowa.

W opinii Pana Piotra Tymy na istniejcy od lat problem brakujcych podrcznikw pomimo
wielu dyskusji na ten temat, w tym prac grup roboczych, nie udao si znale prawidowych
rozwiza. W odpowiedzi na wystpienie organizacji mniejszoci ukraiskiej Minister
Edukacji Narodowej zarzuci mniejszoci ukraiskiej, w tym konkretnym organizacjom, e
nie stany na wysokoci zadania, nie znalazy autorw i nie wczyy si w wypracowany
schemat. Poinformowa, e spoeczno ukraiska z wasnej inicjatywy prbowaa podj
rozmowy z Wydawnictwem Szkolnym i Pedagogicznym, ale bez rezultatu. Doda, e
powoany przez mniejszo ukraisk ekspert prawny sprawdzi umowy, zawierane przez
autorw podrcznikw z WSiP i oceni, e MEN nie zadbao o wasne interesy. Wszelkie
prawa zostay scedowane na WSiP, co uniemoliwia przedstawicielom mniejszoci
ukraiskiej skorzystanie z materiaw opracowanych przez autorw podrcznikw. W kwestii
podrcznikw mniejszo ukraiska podja rwnie rozmowy z wyszymi uczelniami, ktre
nie s jednak w stanie podj si przygotowania podrcznikw. Rozmowy te prowadzone
byy z prof. Romanem Drozdem rektorem Akademii Pomorskiej, ktry prowadzi wspprac
z uczelniami na Ukrainie. Po wstpnych rozmowach jakie profesor przeprowadzi z innymi
uczelniami (strona mniejszoci ukraiskiej nie ma wiedzy jakie to byy uczelnie), przekaza
informacj, e nie ma z ich strony zainteresowania, z uwagi na specyficzny typ wydawnictw.
Ponadto, w opinii Pana P. Tymy wydawaniem podrcznikw powinny zajmowa si
podmioty profesjonalnie, a nie te ktre nie maj dowiadczenia. W tym kontekcie doda, i
wydawnictwo ZUwP skada si z dwch osb, ktre nie s powoane s do wydawania
podrcznikw. Zdaniem Pana P. Tymy rozwizanie, ktre stosuje mniejszo litewska czy

6
154

mniejszo biaoruska, w przypadku mniejszoci ukraiskiej si nie sprawdzi, z uwagi na jej


rozproszenie.

Pani Anna Michalak poinformowaa, e do 2011 r. podrczniki wydawane byy przez


Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, ale jest to wydawnictwo komercyjne, ktre rzdzi si
wasnymi prawami i od 2012 r. zaprzestao wydawania podrcznikw dla mniejszoci. Od
tego czasu MEN zwraca si do przedstawicieli mniejszoci ukraiskiej z prob o podjcie
prby wydawania podrcznikw przykadem innych mniejszoci. Pani Anna Michalak
nawizaa do spotka jakie miay miejsce w roku ubiegym (w Ambasadzie Ukrainy i MEN),
tematem ktrych byy podrczniki do nauki jzyka ukraiskiego. W wyniku tych spotka
strona ukraiska zobowizana zostaa do podjcia dziaa zmierzajcego do rozeznania, ktre
uczelnie wysze mogyby si podj na mocy art.40 ustawy Prawo o szkolnictwie wyszym
opracowania podrcznikw do nauki jzyka ukraiskiego. Dodaa, i do dnia dzisiejszego
mniejszo ukraiska nie przekazaa adnej informacji. Ponadto poinformowaa, e MEN
wystosowao pismo do rektora Uniwersytetu Warszawskiego. Dodaa, e na mocy
wspomnianego artykuu moe powsta podrcznik, ale nie wydany w formie papierowej.
Wydanie w formie papierowej opracowanego na mocy wspomnianego artykuu podrcznika
wymaga ogoszenia przez MEN przetargu, co nie jest krtkim procesem. Na mocy
nowelizacji ustawy o systemie owiaty w roku 2014 artyku 22aa wskazuje, e nauczyciele
w realizacji programw nauczania mog korzysta zarwno z podrcznikw, jak i materiaw
edukacyjnych zastpujcych podrczniki oraz materiaw wiczeniowych. Podkrelia, e
MEN konsekwentnie bdzie prowadzi korespondencj z uczelniami, ktre prowadz zajcia
z ukrainistyki w sprawie ewentualnego opracowania podrcznika. MEN planuje wystpi do
Uniwersytetu Jagielloskiego, dzkiego, Szczeciskiego, Wrocawskiego, Katolickiego
Uniwersytetu Lubelskiego i Uniwersytetu Marii Curie-Skodowskiej w Lublinie. Ponadto,
Pani A. Michalak poinformowaa o rozmowie telefonicznej prowadzonej z rzeczoznawc
Panem dr Bazylim Nazarukiem z Uniwersytetu Warszawskiego, ktry wyrazi
zainteresowanie opracowaniem podrcznika.

Pan Andrzej Drozd zapyta, czy MEN rozwaa obecnie moliwo finasowania
przygotowania podrcznikw w ramach konkursu oraz czy w przypadku jego ogoszenia do
udziau moe przystpi nauczyciel z Ukrainy.

Pani Anna Michalak poinformowaa, e osoba spoza kraju poprzez penomocnika rwnie
bdzie moga by uczestnikiem takiego konkursu. Dodaa, e podrcznik przygotowany przez
obcokrajowca musi by dostosowany do polskiej podstawy programowej. Ponadto, Pani Anna
Michalak poinformowaa, i nie czekajc na konkurs rwnie podmiot zagraniczny moe
przygotowa podrcznik, w tym przypadku do nauki jzyka ukraiskiego jako jzyka
mniejszoci. Istnieje rwnie moliwo zgoszenia takiego podrcznika z wnioskiem
o dopuszczenie do uytku szkolnego i wnioskowanie o jego dofinansowanie.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski zapyta przedstawiciela MEN o zakrelenie terminu


wspomnianych wystpie do uczelni wyszych.

Pani Anna Michalak poinformowaa, e jest to kwestia najbliszych tygodni. Jednoczenie


wyjania, e z uwagi na umowy zawierane pomidzy wydawc a autorami, spadkobiercami,
wacicielami praw autorskich do poszczeglnych materiaw rdowych, przeniesienie
praw autorskich na osoby trzecie nie zawsze jest moliwe. Natomiast w procedurze
konkursowej, wymogiem jest przeniesienie praw autorskich na zamawiajcego. W przypadku
WSiP nie byo moliwe przeniesienie praw autorskich na MEN. Jednoczenie dodaa, e
autorami wspomnianych podrcznikw wydanych przez WSiP byli w wikszoci nauczyciele
ktrzy by moe s w posiadaniu innych materiaw edukacyjnych, np. wiczeniowych tzw.

7
155


ksiek pomocniczych, ktre nie podlegaj procedurze dopuszczenia do uytku szkolnego.
Ksiki pomocnicze podobnie jak podrczniki rwnie mog by dofinansowywane przez
MEN. Dotychczas nie zdarzyo si, aby jakakolwiek pozycja edukacyjna przygotowana przez
mniejszo nie zostaa sfinansowana przez MEN.

Zdaniem Pan Piotra Tymy w przypadku mniejszoci ukraiskiej nie jest moliwe, aby
organizacja pozarzdowa bya wydawc.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski podsumowa, aby w obecnym ksztacie zobowiza MEN do


sprawdzenia moliwoci w zakresie uczelni wyszych, problemu przeniesienia praw
autorskich, a take w zakresie ewentualnych wydawcw. Gdyby poszukiwania MEN nie
przyniosy rezultatw, wwczas naleaoby skupi si na ewentualnym rozpisaniu przez MEN
konkursu. Doda, e kwestie fmasowania, oraz wydania podrcznikw zostay zgoszone
przez MSWiA jako najistotniejsze problemy edukacyjne.

Pani Urszula Bodnar poinformowaa, e w opinii spoecznoci mniejszoci ukraiskiej


podrczniki, ktre wydane zostay na Ukrainie na potrzeby nauczania jzyka ukraiskiego
zagranic, merytorycznie nie odpowiadaj oczekiwaniom mniejszoci ukraiskiej w Polsce.

Pani Maria Bia dodaa, e Ukraina si dopiero uczy i bierze wzorzec z Polski. Tym bardziej
tego typu rozwizanie nie jest waciwym.

Pan Andrzej Drozd zapyta o moliwo odkupienia praw autorskich i wysoko kosztw.

Pani Anna Michalak wyjania, e zarwno koszty, jak i prawa autorskie dyktuje wydawca.
Jednoczenie dodaa, e MEN zwrcio si do WSiP z zapytaniem o koszt dodruku, okazao
si jednak, e to nie byby to dodruk, tylko wznowienie wydania za kwot 650 000 z.
Poinformowaa, i nauczyciele, ktrzy posiadaj materiay edukacyjne po zawarciu umowy
dwustronnej z orodkiem rozwoju edukacji mog zamieszcza je na portalu Scholaris, po to,
aby podzieli si materiaami z innymi nauczycielami.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski zasugerowa, aby MEN wystpio do WSiP z zapytaniem


dotyczcym kosztw praw autorskich.

Pan Oeksandr Pustowyj powoujc si na zapis w dokumencie Strategii, zasygnalizowa


problem brakujcych podrcznikw do nauki kultury, historii oraz geografii. Strategia zaleca,
aby potencjalni autorzy podrcznikw odwoywali si do wnioskw komisji podrcznikw,
co jest utrudnione, bo komisja jest rednio aktywna, a jeli dziaa to zajmuje si ju
istniejcymi podrcznikami i analizowaniem jzyka nienawici w podrcznikach obu krajw.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa, e dyskusja dotyczca podrcznikw obejmuje


nie tylko te do nauki jzyka ukraiskiego, ale take podrczniki do historii, kultury
i geografii. Doda, e w przypadku gdyby podrcznik powsta niezalenie od aktywnoci
komisji podrcznikowej polsko-ukraiskiej, ich autorzy zobowizani s do wykorzystania ich
zalece. Na tym kwestie zwizane z podrcznikami zostay zakoczone.

Do punktu 4.4. Rzeczoznawcy - uwag nie zgoszono.

8
156

przystpienia, bd nie, do egzaminu maturalnego z jzyka mniejszoci. Doda,


i wspomniane rozwizanie z uwagi na podobny problem dotyczy rwnie mniejszoci
niemieckiej.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa o wiadomoci stanu faktycznego, ale


zaznaczy wano egzaminu maturalnego z jzyka mniejszoci, a wycofanie si z niego
byoby strat dla uczniw. W jego opinii naleaoby podj takie dziaania, aby ten zasb
wiedzy, ktry otrzymuj uczniowie w midzyszkolnych zespoach by wikszy i umoliwia
przygotowanie uczniw do egzaminu maturalnego. Zwikszenie liczby godzin nauki jzyka
pozwolioby na podwyszenie poziomu nauczania. W ten sposb mona by nadrobi braki,
tym bardziej, e w budecie pastwa s na to rodki. Warto si zastanowi nad metodami, aby
nauczanie w midzyszkolnych zespoach byo bardziej efektywne.

Zdaniem Pana Grzegorza Kuprianowicza znikoma liczba uczniw uczcych si


w midzyszkolnych zespoach decyduje si na przystpienie do egzaminu maturalnego
z jzyka mniejszoci.

Pan Mirosaw Skrka zwrci uwag na brak zaplecza bibliotecznego, w tym dostpu do
wymaganych lektur umolwiajce uczniom odpowiednie przygotowanie do egzaminu
maturalnego. Dodaa, i w tym przypadku proba o zakup skierowana do dyrektora szkoy
i burmistrza dzielnicy Woli, z uwagi na brak rodkw, nie zostaa zrealizowana.

Zdaniem przedstawiciela mniejszoci ukraiskiej waciwe przygotowanie uczniw do


egzaminu maturalnego uniemoliwia brak dostpu do materiaw diagnostycznych do jzyka
ukraiskiego, ktre ukazuj si nieregularnie.

Pani Grayna Poszajska w odniesieniu do wzmocnienia nauczania jzyka ukraiskiego


w zespoach midzyszkolnych lub dobrowolnoci przystpowania do egzaminu maturalnego
uczniw uczcych si jzyka w zespoach midzyszkolnych poinformowaa, e
z podobnymi problemami borykaj si rwnie uczniowie i nauczyciele w szkoach, gdzie
nauczanie odbywa si w grupach midzyklasowych lub midzyoddziaowych. Zatem sprawa
wymagaby wikszego zastanowienia, bowiem problem z przystpowaniem do egzaminu
maturalnego maj nie tylko uczniowie z zespow midzyszkolnych ale rwnie uczniowie
ktrzy ucz si w klasach czonych. Zapytaa stron mniejszociow gdzie w wikszoci
przypadkw zespoy midzyszkolne s zlokalizowane, czy przy szkoach, czy s poczone
z nauk religii i s przy parafiach.

Pan Grzegorz Kuprianowicz poinformowa, e formalnie kady midzyszkolny zesp dziaa


w ramach jakiej szkoy, natomiast wikszo zespow midzyszkolnych dziaa w siedzibach
organizacji. Zajcia lekcyjne odbywaj si w wietlicach Zwizku Ukraicw w Polsce lub
innych organizacji ukraiskich. Doprecyzowa, e zgaszany postulat dobrowolnoci
zdawania egzaminu maturalnego nie tylko odnosi si do midzyszkolnych zespow, ale
rwnie do midzyklasowych czy midzyoddziaowych zespow.

Pani Grayna Poszajska poinformowaa, e naleaoby si zastanowi nad wprowadzeniem


do rozporzdzenia tosamociowego odpowiedniego zapisu regulujcego kwestie zespow
midzyszkolnych w taki sposb, aby nauczanie organizowane byo dla uczniw jednego etapu
tj. nie czy w jedn grup uczniw szkoy podstawowej z uczniami liceum. Dodaa, e
wprowadzony zostanie przepis mwicy o moliwoci korzystania z czci subwencji na
zakup wyposaenia dla bibliotek szkolnych w lektury i inne pomoce dydaktyczne do
nauczania jzyka.

10
157


Punkt 5. System oceniania i egzaminowania

Pan Grzegorza Kuprianowicz zauway, e wrd czci rodowisk mniejszoci wtpliwoci


budzi kwestia egzaminu maturalnego w odniesieniu do obowizkowoci matury w przypadku
uczniw nieuczcych si w szkoach z ukraiskim jzykiem nauczania czy z dodatkow
nauk jzyka ukraiskiego, ale w midzyszkolnych oddziaach nauczania jzyka
ukraiskiego. Jego zdaniem zupenie inne warunki nauczania i przygotowanie posiada ucze,
ktry rozpoczyna nauk jzyka od pierwszego etapu nauczania w warunkach odrbnej klasy
i gdzie prowadzone s zajcia w penym wymiarze. Tam, gdzie nauka prowadzona jest
w grupach midzyklasowych, midzyoddziaowych, a przede wszystkim w zespoach
midzyszkolnych gdzie czsto brakuje caego cigu nauczania jzyka mniejszoci, jest ona
wyjtkowo trudna dla ucznia. Zaproponowa rozwaenie, aby w przypadku uczniw uczcych
si jzyka mniejszoci w zespoach midzyszkolnych nie by to przedmiot obowizkowy na
egzaminie maturalnym. Optymalnym wariantem byoby, aby przystpienie do egzaminu
maturalnego zaleao od decyzji ucznia.

W tym kontekcie Pan Mirosaw Skrka przytoczy sytuacj, w ktrej dwoje uczniw liceum
poinformowanych zostao przez dyrektora szkoy o przystpieniu do obowizkowego
egzaminu maturalnego z jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci, pomimo i t nauk
rozpoczli niesana rok wczeniej. W takim przypadku nadrobienie caego materiau w taki
sposb, aby egzamin zda pomylnie wydaje si bardzo trudne i raczej zniechcajce
przyszych maturzystw. Poinformowa, e warszawski midzyszkolny zesp zwrci si do
Helsiskiej Fundacji Praw Czowieka z prob ekspertyz prawn czy takie rozwizanie nie
jest naruszeniem podstawowego prawa dobrowolnoci nauczania dzieci mniejszoci
narodowych, w tym zachowania ich tosamoci narodowej.

Pan Piotr Tyma, zasygnalizowa, e w skad zespow midzyszkolnych wchodz nie tylko
dzieci zrnicowane wiekowo, ale take bez znajomoci podstaw jzyka, co jest niezwykle
trudne dla nauczyciela. Naleaoby cay okres ksztacenia podda wnikliwej analizie i t
nadziej pokada w monitoringu Strategii. Zaproponowa, aby kwestiom tym przyjrze si
w odniesieniu do konkretnego regionu, bowiem inaczej sytuacja wyglda w wojewdztwie
warmisko-mazurskim w odniesieniu do tradycji nauczania jzyka ukraiskiego, a inaczej na
terenie wojewdztwa dolnolskiego i wystpujcego tam zrnicowania etnicznego
polegajcego utosamianiu czci rodowiskowego emkowskim ze rodowiskiem
ukraiskim.

Pan Piotr Pipka zasygnalizowa, i kilkukrotnie zwraca si do Okrgowej Komisji


Egzaminacyjnej w sprawie zorganizowania szkolenia dla egzaminatorw, co nie przynioso
adnych rezultatw. Zwrci si z prob do strony rzdowej o wpynicie na Centraln
Komisj Egzaminacyjn o spowodowanie przeprowadzenia szkolenia dla egzaminatorw
jzyka ukraiskiego jako jzyka ojczystego. W jego opinii istnieje ryzyko, i w niedugim
czasie zostanie tylko jeden egzaminator na ca Polsk.

Pan Grzegorz Kuprianowicz zwrci uwag na ponoszenie przez rodzicw ucznia


przystpujcego do ustnego egzaminu maturalnego z jzyka mniejszoci dodatkowych
kosztw. Dotyczy to uczniw, ktrzy musz dojecha na egzamin maturalny do szkoy,
w ktrej przeprowadzany jest egzamin, zwaszcza pokonanie odlegoci pomidzy szkoami -
Warszawa, Przemyl czy Growo Iaweckie. Ponadto, zdaniem Pana G. Kuprianowicza
naleaoby rozway stworzenie dla midzyszkolnych zespow nauczania jzyka
mniejszoci innej podstawy programowej uwzgldniajcej stan faktyczny. A take
umoliwienie dokonania wyboru przez ucznia rozpoczynaj cego nauk w szkole
ponadgimnazjalnej, w midzyszkolnym zespole, poprzez zoenie deklaracji dotyczcej

9
158

Zdaniem Pana Grzegorza Kuprianowiea jeden zapis w rozporzdzeniu odnoszcy si do


zespow midzyszkolnych nie reguluje kwestii ich funkcjonowania, zatem temat ten
powinien podlega dalszej i szerszej dyskusji. Zgosi wtpliwo, czy jeli nauczanie odbywa
si w szkole, w ktrej dziaa zesp midzyszkolnej, ucze z innej szkoy moe korzysta np.
z biblioteki.

Punkt 6. Nauczanie jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci narodowej (doradztwo


metodyczne)

Pan Piotr Tyma zauway, e postulat, ktry zakada stworzenie etnofilologii by nauczyciele
byli przygotowani do nauczania jzyka ukraiskiego jako jzyka mniejszoci nie zosta
zrealizowany.

W opinii Pana Grzegorza Kuprianowicza, w obecnym systemie, wikszo nauczycieli


mniejszoci ukraiskiej nie jest objta systemem doskonalenia i wsparcia metodycznego, std
postulat stworzenia centrum edukacji mniejszoci, ktre obejmowaoby cay kraj i stwarzao
propozycj programow czy metodyczn w skali oglnopolskiej.

Z uwagi na pojawiajcy si wtek korespondencji prowadzonej pomidzy MEN


a spoecznoci ukraisk, Pan Dobiesaw Rzemieniewski zwrci si do przedstawicieli
MEN, aby do nastpnego spotkania przygotowa analiz wtpliwoci zgoszonych przez Pana
Marka Syrnyka w pimie z dnia 10 marca 2016 r., skierowanym do Departamentu Wyzna
Religijnych oraz Mniejszoci Narodowych i Etnicznych.

III Propozycje dziaa i rozwiza - zalecenia

Pan Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa, e w pkt 1 Rozpoznanie potrzeb w zakresie


doradztwa metodycznego wskazane zostay konkretne wojewdztwa w ktrych na
konkretna liczb etatw powinni zosta zatrudnieni doradcy metodyczni czy te konsultanci
metodyczni. Pan Dobiesaw Rzemieniewski poprosi, eby na kolejne spotkanie MEN
przekazao informacj na ile te zapisy zostay zrealizowane.

W zwizku z tym, i kompetencje kuratorw owiaty bd definiowane na nowo, Pan


Dobiesaw Rzemieniewski zaproponowa, aby omwienie pkt 2 Okrelenie kompetencji
i zasad wsppracy z organizacjami mniejszoci ukraiskiej, ktry dotyczy kompetencji
kuratorw owiaty, nie analizowa w sposb szczegowy. Jednoczenie zwrci si do
przedstawicieli MEN, aby na nastpne spotkanie monitorujce zwrcili uwag w jaki sposb
kwestie zapisane w tym punkcie znajduj si w zakresie kompetencji kuratorw po zmianach
ktre maj nastpi.

W odniesieniu do omawianego punktu zdaniem Pana Grzegorza Kuprianowicza naleaoby


wzmocni rol organizacji mniejszoci narodowych i etnicznych, ktra dziaa na rzecz
nauczania.

Punkt 3 Marszakowie jako organy prowadzce szkoy mniejszoci ukraiskiej


Pan Andrzej Drozd na przykadzie szkoy podstawowej w Biaym Borze, (ktra zostaa
przekazana przez gmin Biay Br, ze wzgldu na brak rodkw na jej dofinasowanie)
zauway, e marszakowie powinni mie moliwo prowadzenia wszystkich szk.
Jednoznacznie powinno by napisane, e szkoy mniejszociowe mog by prowadzone przez
organy wojewdzkie i wtedy bdzie wikszy porzdek.

11
159


Pan Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa, e istnieje taka moliwo prawna.

Punkt 4 Program Polsko-Ukraiska Wymiana Modziey


Pani Lubomira Tchrz zaproponowaa, aby podobn form wprowadzi rwnie dla
nauczycieli. Dziki temu nauczyciele mogliby wymienia si dowiadczeniami
i podnosi swoje kwalifikacje.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski zgodnie ze wstpnymi zaoeniami zapyta zgromadzonych


o kwestie, ktre nie zostay zawarte w Strategii, a ktra zdaniem przedstawicieli mniejszoci
ukraiskiej naleaoby poruszy w trakcie prac grupy monitorujcej.

Pani Anna Hawrylczak-Maaczak zwrcia uwag na problem minimalnej liczby uczniw


w liceum oraz zagroenia podczas naboru w zwizku z procesami demograficznymi.

Pana Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa, e obecnie nowelizacja rozporzdzenia


tosamociowego przewiduje zrwnanie minimalnej liczby uczniw liceum do liczby
uczniw szkoy podstawowej i gimnazjum, tj. liczby 7.

Pan Grzegorz Kuprianowicz zaproponowa, aby podczas monitorowania Strategii omwi


nastpujce tematy: wsppraca z organizacjami mniejszoci, funkcjonowanie samorzdw,
kwestie finansowania podrcznikw, zasady prowadzenia zaj artystycznych, nauczanie
geografii, olimpiada jzyka ukraiskiego, wczenie uczniw bdcych obywatelami Ukrainy,
rozwaenie powoania w strukturze MEN komrki zajmujcej si szkolnictwem mniejszoci,
etnofilologii informatora, poradnika dotyczcego zasad organizowania nauczania jzyka
mniejszoci, dodatkowej subwencji na nauczanie jzykw mniejszoci oraz midzyszkolnych
zespow nauczania, w tym braku moliwoci wpywu rady rodzicw na decyzje zwizane
z funkcjonowaniem tej instytucji.

W zwizku z potrzebami remontowo-inwestycyjnymi szk Pani Maria Olga Sycz zwrcia


si z prob o stworzenie planu inwestycji.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa, e z uwagi na niewystarczajce rodki, na


wniosek strony mniejszociowej KWRiMNiE, preferencje dotyczce przyznawania dotacji na
inwestycje zapisane w zasadach przyznawania dotacji ulegy zmianie, poprzez wykrelenie tej
czci zapisu, ktra odnosia do jednostek samorzdu terytorialnego jako organu
prowadzcego szkoy w ktrych prowadzone jest nauczanie jzyka mniejszoci.

Pan Piotr Tyma zasugerowa, aby rodki na inwestycje poszuka w MEN.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski poinformowa, e w MEN od 1999 roku, czyli od czasu


przekazania finasowania szk samorzdom, takiej moliwoci nie ma.

Pan Piotr Tyma nawiza do problematyki ktra bya zgaszana przez wszystkie mniejszoci
a take przez ekspertw zajmujcych si problematyk owiaty mniejszoci tzn.
zorganizowania na poziomie Ministerstwa konferencji obejmujcej problematyk owiaty
w jzykach mniejszoci w Polsce.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski podzikowa za postulaty, jednoczenie doda, e kwestie


zmian organizacyjnych w MEN, nauczania jzyka ukraiskiego obywateli Ukrainy oraz
kwestia konferencji owiatowej, wykraczaj poza zakres prac grupy monitorujcej Strategi.

12
160

W trakcie dyskusji odnonie ustalania terminu kolejnego spotkania brano pod uwag
prowadzone w MEN dziaania, ktrych wyniki bd miay wpyw na owiat mniejszoci.
W tym kontekcie Pani Anna Michalak przypomniaa, e debaty zakocz si w czerwcu,
nastpnie prowadzone bdzie ich podsumowanie, zatem najbliszy termin powinien zosta
zakrelony po wakacjach. W lad za sugesti Pani Grayny Poszajskiej, zachcia
uczestnikw do odwiedzania strony internetowej MEN oraz specjalnego portalu dotyczcego
debat, gdzie zamieszczona jest informacja, e takie debaty mog odbywa si w mniejszych
rodowiskach, tylko trzeba si zarejestrowa i wpisywa swoje postulaty.

Pan Grzegorz Kuprianowicz zasugerowa rozwaenie zorganizowania przez MEN oddzielnej


debaty na temat owiata mniejszoci narodowych i etnicznych.

W porozumieniu obu stron ustalono, aby nastpne spotkanie monitorujce Strategi rozwoju
owiaty mniejszoci ukraiskiej w Polsce odbyo si na przeomie wrzenia i padziernika
2016 r.

Pan Oeksandr Pusto wyj, powoujc na list organizacji mniejszoci ukraiskiej do Ministra
Edukacji Narodowej (z 11 stycznia 2016 r.) i odpowied Ministerstwa (z 12 lutego 2016 r.),
zasygnalizowa problem niewystarczajcej liczby godzin nauczania historii i kultury oraz
geografii Ukrainy. Pan Oeksandr Pustowyj uzna, e Ministerstwo, mimo zaproponowania
mechanizmu, ktry w jego ocenie pozwoliby na uniknicie ewentualnego problemu
z nadmiernym obcieniem uczniw, nie wzio go pod uwag i wskazao, e problem ten
uniemoliwia akceptacj zgoszonej propozycji. Nie zgadzajc si z traktowaniem
wspomnianych przedmiotw jako uzupeniajcych, Pan Oeksandr Pustowyj zasugerowa,
aby to do organizacji mniejszoci i rodzicw naleaa decyzja dotyczca liczby godzin nauki
historii, kultury i geografii Ukrainy. W jego opinii nauka historii, kultury i geografii jest tak
samo wana dla podtrzymywania i rozwoju tosamoci narodowej, jak nauka jzyka
mniejszoci.

Pan Dobiesaw Rzemieniewski podzikowa zgromadzonym za uwag oraz konstruktywn


dyskusj i zapowiedzia nastpne spotkanie, ktre odb roku 2016 na przeomie
wrzenia i padziernika.

obiesaw Rzemieniewski

Naczelnik Wydziau
Mniejszoci Narodowych i Etnicznych
DWRMNiE MSWiA

13
161


UCHWAA NR VII/53/2015
RADY MIEJSKIEJ W BIAYM BORZE
z dnia 25 czerwca 2015 r.

w sprawie Szkoy Podstawowej Nr 2 im. Tarasa Szewczenki w Biaym Borze


oraz Gimnazjum Nr 2 im. Tarasa Szewczenki w Biaym Borze
wchodzcych w skad Zespou Szk Nr 2 w Biaym Borze

Na podstawie art. 5 ust. 1, 2, 5g, 5h, 5i, 51, art. 58. ust 2a oraz art. 59 ust. 8 i 9 ustawy z dnia
7 wrzenia 1991r. o systemie owiaty (Dz.U.2004.256.2572 z pn. zm.)

Rada Miejska w Biaym Borze, uchwala co nastpuje:

1. 1. Podejmuje si zamiar przekazania z dniem 31 grudnia 2015 roku Szkoy Podstawowej Nr 2


im. Tarasa Szewczenki w Biaym Borze oraz Gimnazjum Nr 2 im. Tarasa Szewczenki w Biaym Borze
wchodzcych skad Zespou Szk nr 2 w Biaym Borze, osobie prawnej niebdcej jednostk
samorzdu terytorialnego.
2. Siedzib szk wymienionych w pkt 1 jest nieruchomo przy ul. ymierskiego 27 w Biaym Borze,
3. Przekazanie, o ktrym mowa w pkt 1 nastpi w drodze umowy ktrej projekt stanowi zacznik
do niniejszej uchway.

2. 1. Wyraa si zgod na przekazanie z dniem 1 stycznia 2016 r. osobie prawnej niebdcej


jednostk samorzdu terytorialnego prowadzenia szk wymienionych w 1. pkt 1 niniejszej
uchway wraz z prawem do korzystania z nieruchomoci zajmowanych przez szkoy na zasadzie
uyczenia na okres 15 lat z moliwoci dalszego przeduenia.
2. Osob prawn, ktrej jednostka samorzdu terytorialnego przekae do prowadzenia szkoy
wymienione w 1. Pkt 1 niniejszej uchway jest Fundacja Rozwoju Demokracji, Edukacji, Kultury
i Aktywizacji DEKA" z siedzib w Biaym Borze, ul. ymierskiego 27, zarejestrowan w Krajowym
Rejestrze Sdowym (KRS) pod numerem 0000555011, reprezentowan przez Fundatora Romana
Biasa.
3. Przekazanie szk wymienionych w 1. podyktowane jest czynnikiem ekonomicznym oraz liczb
uczniw w obu szkoach poniej 70 osb: w Szkole Podstawowej Nr 2 czna liczba uczniw w klasach
l-VI wynosi 14, w Gimnazjum Nr 2 nauk w klasach I-III pobiera cznie 32 uczniw.

3. Zobowizuje si i upowania Burmistrza Biaego Boru do dokonania czynnoci niezbdnych


do przeprowadzenia przekazania o ktrym mowa w 1. niniejszej uchway, w szczeglnoci do
wystpienia do organu sprawujcego nadzr pedagogiczny tj. Zachodniopomorskiego Kuratora
Owiaty o wydanie opinii w sprawie przekazania szk, zawiadomienia pracownikw szk oraz
zakadowej organizacji zwizkowej o terminie przekazania, jego przyczynach prawnych,
ekonomicznych i socjalnych skutkach dla pracownikw, a take nowych warunkach pracy i pacy.

4. Wykonanie uchway powierza si Burmistrzowi Biaego Boru.

5. Uchwaa wchodzi w ycie z dniem podjcia.

F. A D A M l b J S K \ Wanda K rl
w Biaym o r7a
woj. 2:!
162

Zacznik do Uchway Nr VII/53/2015


Rady Miejskiej w Biaym Borze
z dnia 25 czerwca 2015 r.

Projekt UMOWY

w sprawie przekazania do prowadzenia Szkoy Podstawowej Nr 2 im. Tarasa Szewczenki w Biaym


Borze oraz Gimnazjum Nr 2 im. Tarasa Szewczenki w Biaym Borze wchodzcych w skad Zespou
Szk Nr 2 w Biaym Borze

zawarta w dniu ....................

pomidzy:

Gmin Biay Br reprezentowan przez Burmistrza Biaego Boru - Pawa Stanisawa Mikoajewskiego

a,
Osob prawn pn. Fundacja Rozwoju Demokracji, Edukacji, Kultury Aktywizacji DEKA" z siedzib
w Biaym Borze, ul. ymierskiego 27, zarejestrowan w Krajowym Rejestrze Sdowym pod numerem
0000555011, reprezentowan przez Fundatora- Romana Biasa, zwanej w dalszej czci umowy
Fundacj DEKA",

1. Gmina Biay Br przekazuje, a Fundacja DEKA" przejmuje do prowadzenia Szko


Podstawow Nr 2 im. Tarasa Szewczenki w Biaym Borze oraz Gimnazjum Nr 2 im. Tarasa Szewczenki
w Biaym Borze wchodzce w skad Zespou Szk Nr 2 w Biaym Borze, zwane dalej: "szkoami".

2. Przekazanie nastpuje z dniem 01.01.2016 r.

3. Fundacja DEKA" zobowizuje si realizowa zadanie na warunkach okrelonych stosownymi


przepisami prawa oraz w niniejszej umowie.

1. Szkoy s placwkami owiatowymi mniejszoci narodowych i etnicznych w zwizku z czym


szkoom nie wyznacza si obwodw.

1. Gmina Biay Br przekazuje Fundacji DEKA" w nieodpatne uyczenie mienie ruchome


i nieruchome na ktre skada si:

a) dz. nr 59 obrb 04 m. Biay Br, o pow. 0,1236 ha zabudowana budynkiem uytkowym,


trzykondygnacyjnym o pow. uytkowej 740,48 m2, pooonym w Biaym Borze przy
ul. ymierskiego 27,
b) dz. nr 57/1 o pow. 0,0493 ha obrb 04 m. Biay Br- niezabudowana,
c) dz. nr 61 o pow. 0,0593 ha obrb 04 m. Biay Br - niezabudowana,
d) ogrodzenie nieruchomoci.
163


Wyej wymienione nieruchomoci posiadaj urzdzona ksig wieczyst nr K01I/00016884/7
prowadzon przez Sd Rejonowy w Szczecinku.

e) wykaz wyposaenia zostanie ustalony na podstawie spisu z natury i przekazany odrbnym


protokoem zdawczo-odbiorczym.

2. Zasady uyczenia mienia, o ktrym mowa w ust. 1 okrela odrbna umowa.

1. Fundacja Rozwoju DEKA" nie moe zlikwidowa szkoy.

2. Gmina Biay Br przejmuje szko w przypadku wystpienia okolicznoci, o ktrych mowa w art. 5
ustawy z dnia 7 wrzenia 1991 r. o systemie owiaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z pn.
zm.).

3. Przejcie szkoy przez Gmin Biay Br nastpuje na podstawie protokou zdawczo-odbiorczego.

4. W celu przejcia szkoy, Gmina Biay Br powouje komisj inwentaryzacyjn, zapewniajc w niej
udzia przedstawiciela Fundacji DEKA".

5. Fundacja DEKA" jest zobowizana do przekazania dokumentacji szk Gminie Biay Br

6. Przekazanie dokumentacji nastpuje w terminie.....................

1. Szczegowe zasady przekazywania dotacji szkoom niepublicznym o uprawnieniach szk


publicznych zostan okrelone w odrbnej umowie, wysoko przekazywanej dotacji okrela art.90
ust.2a ustawy z dnia 7 wrzenia 1991 r. o systemie owiaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z pn.
zm.).

1. Gmina Biay Br sprawuje kontrol prawidowoci wykonywania przez Fundacj DEKA" zadania,
w tym w szczeglnoci w zakresie wydatkowania przekazanych jej rodkw finansowych oraz
gospodarowania uyczonym mieniem. W tym celu upowanieni przez Burmistrza pracownicy
Gminy Biay Br maj prawo wstpu do siedziby szkoy oraz wgldu do dokumentacji
organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania.

2. Z przeprowadzonej kontroli sporzdzany jest protok, ktry podpisuje kontrolujcy oraz dyrektor
szkoy.

3. Przed podpisaniem protokou Fundacji DEKA" przysuguje prawo wniesienia zastrzee, co do


ustale zawartych w protokole. Zastrzeenia Fundacji DEKA" wnosi si do Burmistrza Biaego Bor
na pimie w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokou.

4. W razie nieuwzgldnienia zastrzee w caoci lub czci, kontrolujcy przekazuje na pimie swoje
stanowisko Fundacji DEKA". Fundacja DEKA" podpisuje protok w terminie 7 dni od dnia
otrzymania stanowiska kontrolujcego.
164

5. Fundacja DEKA" moe odmwi podpisania protokou kontroli, skadajc w terminie waciwym
do jego podpisania, wyjanienie tej odmowy.

6. W terminie 30 dni od dnia podpisania lub odmowy podpisania protokou kontroli przez Fundacj
DEKA" na podstawie ustale kontroli, kontrolujcy sporzdza wystpienie pokontrolne.

7. Fundacja DEKA" jest zobowizana w terminie okrelonym w wystpieniu pokontrolnym,


zawiadomi Gmin Biay Br o sposobie realizacji zalece pokontrolnych i wykorzystania uwag
zawartych w wystpieniu pokontrolnym. Brak zawiadomienia moe by podstaw rozwizania
umowy.

1. Umowa zostaje zawarta na czas nieokrelony.

2. Umowa moe zosta rozwizana w kadym czasie jej obowizywania na mocy porozumienia stron.

3. Umowa moe by rozwizana za wypowiedzeniem przez kad ze stron z kocem roku szkolnego,
okres wypowiedzenia wynosi co najmniej 8 miesicy.

4. Umowa ulega rozwizaniu z dniem przejcia szkoy przez Gmin Biay Br

1. Fundacja DEKA" ponosi odpowiedzialno wobec osb trzecich za szkody powstae w zwizku
z realizacj zadania.

2. W sprawach nieuregulowanych niniejsz umow zastosowanie maj odpowiednie przepisy


Kodeksu cywilnego.

3. Ewentualne spory powstae w zwizku z zawarciem i wykonywaniem niniejszej umowy, podlegaj


rozpatrzeniu przez sd waciwy ze wzgldu na siedzib Gminy Biay B r.

4. Wszelkie zmiany niniejszej umowy wymagaj formy pisemnej pod rygorem niewanoci.

5. Umow sporzdzono w 2 jednobrzmicych egzemplarzach, po 1 dla kadej ze stron.

Przew a Rady

mdci Krl
165
ZAPYTANIE NR 1051 Czy w szkoach tych realizowany jest inny ni


w przypadku polskich szk publicznych program
do ministra edukacji narodowej nauki historii?
w sprawie placwek owiatowych na terenie RP Jakie dodatkowe przedmioty realizowane s
realizujcych program nauczania dla mniejszoci wtych szkoach i w jakim wymiarze godzin?
narodowych Ja k i jest w y mia r god zi n nau k i jz yk a
Zgaszajcy: Andrzej Kobylarz, Wojciech Bakun, polskiego, a jaki dla innych jzykw nauczanych
Maciej Masowski, Pawe Szramka wposzczeglnych szkoach?
Data wpywu: 03.10.2016 Czy w przypadku publikacji w bibliotekach
szkolnych, w w w. placwkach, bdc ych
Szanowna Pani Minister! publikacjami w jzyku innym ni jzyk polski, ich
Zwracamy si z prob o wskazanie przez zakup finansowany jest z publicznych pienidzy?
Ministerstwo wszystkich szk na terenie RP, Jakie s kryteria dopuszczenia publikacji
wktrych realizowany jest program nauczania dla w jzyku innym ni polski do bibliotek w ww.
mniejszoci narodowych, a w szczeglnoci tych, szkoach?
w ktrych realizowany jest program dodatkowy Kto spraw uje nadzr nad publikacjami
nauki jzyka mniejszoci narodowej w Polsce. obcojzycznymi w ww. bibliotekach?
W zwizku z powyszym prosimy o wskazanie: Kto odpowiada za weryfikacj publikacji
Ile takich szk znajduje si na terenie RP, ze obcojzycznych w ww. bibliotekach pod ktem
wskazaniem miejscowoci, w ktrych si znajduj? zgodnoci z polsk historiografi?
Wskazanie do nauki jakiego jzyka mniejszoci
narodowej przeznaczone s poszczeglne placwki? http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.
xsp?key=69CDB893&view=2
166

MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ

DEPARTAMENT KSZTACENIA OGLNEGO I WYCHOWANIA

DKOW-WEPW/GP-512-30/13 Warszawa, 2013-04-

Szanowna Pani
Halina Bilik
Opolski Kurator Owiaty
ul. Piastowska 14
45-082 Opole

Szanowna Pani Kurator,

odpowiadajc na pismo WKW.542.19.2013 z 11 kwietnia br. w sprawie


wnioskw dotyczcych organizowania w szkole zaj sucych
podtrzymywaniu poczucia tosamoci narodowej i jzykowej uczniw
nalecych do mniejszoci narodowych i etnicznych, przekazuj nastpujce
wyjanienia:

Przepis art. 13 ustawy z dnia 7 wrzenia 1991 r. o systemie owiaty (Dz. U.


z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z pn. zm.) stanowi, e szkoa - na wniosek
rodzicw - umoliwia uczniom podtrzymywanie poczucia tosamoci
narodowej, etnicznej, jzykowej i religijnej, w szczeglnoci nauk jzyka oraz
wasnej historii i kultury.

Wniosek rodzicw, zobowizujcy szko do podjcia wspomnianego zadania


dotyczy zatem obu przedmiotw sucych podtrzymywaniu poczucia
tosamoci jzykowej i kulturowej uczniw nalecych do mniejszoci
narodowej lub etnicznej.

Zoenie wniosku jest rwnoznaczne z zaliczeniem jzyka mniejszoci


do obowizkowych zaj edukacyjnych ucznia i zaliczeniem wasnej historii
i kultury do dodatkowych zaj edukacyjnych ucznia ( 2 ust. 4 pkt 1 i 2
rozporzdzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r.
w sprawie warunkw i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoy
i placwki publiczne zada umoliwiajcych podtrzymywanie poczucia
tosamoci narodowej, etnicznej i jzykowej uczniw nalecych
do mniejszoci narodowych i etnicznych oraz spoecznoci posugujcej si
jzykiem regionalnym (Dz. U. Nr 214, poz. 1579, z pn. zm.).

MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ


DEPARTAMENT KSZTACENIA OGLNEGO I WYCHOWANIA
al. J. Ch. Szucha 25, 00-918 Warszawa, tel. +48 22 34 74 141, fax +48 22 628 81 36, e-mail: dkow_menCmen.gov.pl, www.men.gov.pl
167


Omawiany wniosek obejmuje rwnie udzia ucznia w zajciach z geografii
pastwa, z ktrego obszarem kulturowym utosamia si mniejszo narodowa,
jeli w szkole zostay zorganizowane zajcia z tego przedmiotu na podstawie
przepisu 8b przywoanego rozporzdzenia.

Z powaaniem

LCENIA
/VANIA

MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ


DEPARTAMENT KSZTACENIA OGLNEGO I WYCHOWANIA
al. J. Ch. Szucha 25, 00-918 Warszawa, tel. +48 22 34 74 141, fax +48 22 628 81 36, e-mail: dkow_men@men.gov.pl, wwMnen.gov.pl
168

169


Fundacja PROSVITA
78-600 Wacz
ul. Okulickiego 10-14/12

Koncepcja i plan opracowania podrcznikw dla uczniw ukraiskiej


mniejszoci narodowej w Polsce

1. Powoanie zespou autorsko-eksperckiego przy Fundacji PROSYITA

17 czerwca 2016 roku w Waczu, w siedzibie Fundacji zosta powoany zesp ds.
opracowania podrcznikw i materiaw pomocniczych do nauki jzyka ukraiskiego
w Polsce.
W skad zespou weszo 12 osb:
6 autorw z Ukrainy
6 nauczycieli jzyka ukraiskiego z Polski
Koordynatorem ze strony Ukrainy jest Natalia Bohdane-Bioskaenko, pracownik naukowy
Uniwersytetu Pedagogicznego im. Borysa Hrinczenki w Kijowie. Pozostae osoby z Ukrainy
to wybitni autorzy elementarzy, podrcznikw i czytanek do nauki jzyka ukraiskiego
(midzy innymi: Marianna Zacharijczuk oraz Wira Naumenko).
Strona polska reprezentowana jest przez nauczycieli-praktykw - uczcych w jzyku
ukraiskim w Polsce.
Udzia obu grup w pracach ma za zadanie zapewni:
odpowiedni poziom jzykowy planowanych wydawnictw
odpowiedni poziom merytoryczny
dostosowanie wydawnictw do warunkw i wymogw szkoy w Polsce
Koordynatorem caoci zadania jest Marek Syrnyk.

2. Koncepcja podrcznikw
Do koca 2017 roku zaplanowano opracowanie pierwszego zestawu (kompletu)
przeznaczonego dla klasy pierwszej szkoy podstawowej. W skad kompletu wejdzie:
elementarz
cztery zeszyty wicze
czytanka do elementarza
poradnik metodyczny dla nauczycieli
170

sowniczek
tablice do elementarza
zeszyt: gry i zabawy dydaktyczne
zeszyt: ukrainoznawstwo (przyroda, geografia, historia itd.)
Koncepcja wydawnictwa obejmuje szczeglnie potrzeby midzyszkolnych zespow nauki
jzyka ukraiskiego w Polsce (85% uczniw), ale z powodzeniem bdzie ono mogo by
wykorzystywane take w szkoach nauk jzyka ukraiskiego oraz z dodatkow nauk tego
jzyka.
Zgodnie z przyjt koncepcj wydawnictwo ma suy nauce umiejtnoci:
czytania w jzyku ukraiskim
mwienia
pisania
suchania-rozumienia
rozwojowi literackiemu
rozwojowi elementarnych wyobrae z zakresu przyrody, matematyki itd.

Ksztacenie podstawowych umiejtnoci - ukad i struktura treci programowych opracowany


jest zgodnie z autorskim programem Marka Syrnyka. Tematyka lekcji odpowiada iloci
godzin przeznaczonej na nauk jzyka ukraiskiego.
Koncepcja nauki jzyka ukraiskiego w Polsce, ktr wprowadzamy to integracja nauczania
samego jzyka z elementami wiedzy ukrainoznawczej z zakresu innych przedmiotw. Jest to
nauczanie wszechstronne, ukierunkowane (w zakresie nauki podstawowej jzyka
ukraiskiego) na aktualizacj wasnych dowiadcze, wykorzystanie intelektualnego
potencjau ucznia, rozwoju pozytywnej motywacji do nauki, rozwoju wasnego potencjau
twrczego.

Proponowane metody formowania podstawowych (jzykowych) kompetencji i nauczania:


metoda suchowa (analityczno-syntetyczna) - bdzie ona sprzyjaa realizacji
pojedynczych zada z zakresu porwnania poszczeglnych elementw jzyka
ukraiskiego z jzykiem polskim
metoda caociowa
metoda gier i zabaw dydaktyczno-edukacyjnych (bardzo wana!)
metoda twrczego modelowania

Formy pracy:
indywidualne
grupowe
171


W przyjtej koncepcji Elementarza wprowadzono rozdzia pod nazw Krok naprzd -
umoliwia on wykorzystanie rnych kompetencji jzykowych uczniw oraz wprowadzanie
nowych treci dla grupy uczniw bardziej zaawansowanej jzykowo.

Odnosimy si take do wzorcw znanych ju uczniom, czyli struktury czytanek do nauki


jzyka polskiego w pierwszej klasie szkoy podstawowej - Elementarz do nauki jzyka
ukraiskiego jest w maksymalnym moliwym zakresie podobny do Naszego Elementarza
i podobnie, jak w tym przypadku zawiera 4 czci.

3. Plan pracy - 2017


Zgodnie z przyjtym harmonogramem w roku 2017 zostanie opracowany komplet
wydawnictw do klasy pierwszej szkoy podstawowej.
Zesp autorsko-ekspercki spotka si w 2017 roku czterokrotnie:
- w pierwszym kwartale nauczycielom z Polski zostanie przedstawiona koncepcja i cz
gotowych ju opracowa. Zadaniem grupy z Polski bdzie konsultacja, ocena oraz zoenie
wasnych propozycji do treci i ukadu proponowanych wydawnictw
- w drugim kwartale 2017 - przedstawienie wydawnictw z ujciem propozycji nauczycieli z
Polski
- w trzecim kwartale - przedstawienie przynajmniej % wydawnictwa
- w ostatnim kwartale - przyjcie gotowych opracowa i zoenie ich do MEN, jako
propozycji wydawniczej.

4. Plan pracy zespou po 2017 roku


Sukcesywne opracowywanie dalszych materiaw - a do zakoczenia nauki w szkole
ponadgimnazjalnej.

5. Finansowanie
koszty finansowania grupy autorsko-eksperckiej - zoono wniosek o dotacj ramach
dotacji MSWiA na rzecz zada z zakresu potrzeb mniejszoci narodowych
koszty wydawnictwa - Ministerstwo Edukacji Narodowej ujmie wydawnictwo
w planie budetowym na rok 2018
172

1.

:
( ):
ul. ymierskiego 27, 78-425 Biay Br
7 . ./ + 48 94 3739026
. e-mail: zs2bb@op.pl
7-
. :
14 ul. Dworcowa 25, 78-425 Biay Br
. : +48 94 3670123
http://www.liceum-bialybor.eu/
7-
. 2.2.
14
. :

7 14 . :
3
14. :
:
3. ul. Lena 1, 11-200 Bartoszyce
. + 48 89 762 18 30
2. + 48 89 762 18 32
e-mail: zespolszkolzujn8@wp.pl
http://www.lesiabart.pl/
2.1.
: 2.3.
-
:
:
: :
: - ()

173
: :


:
ul. Szkolna 6, 11-220 Growo Iaweckie
. +48 89 76 11 243 : Eugenia Gauka
+48 89 76 11 228 :
e-mail: licej@wp.pl ul. Mickiewicza 126, 17-100 Bielsk Podlaski
http://szkolazdumka.pl/ /: + 48 85 7306772
e-mail: sekret-zs-am@o2.pl
3. http://zs-mickiewicz.szkolnastrona.pl/

5.

3.1.
-
: 168
:
:
8,6% ,

: - ( ,
: ).
ul. Tarasa Szewczenki 10, 59-220 Legnica 90,32% , -
. +48 76 7233106 , (-
: +48 76 7233106 3 ,
e-mail: zso4legnica@op.pl
).
3.2.
-
,


:
Dolnolskie 236 8
:
Lubelskie 33 5
:
Lubuskie 47 5

Maopolskie 65 11
:
: Mazowieckie 132 6
ul. Smolki 10, 37-700 Przemyl
/ +48 16 678 53 47 Podkarpackie 415 24
e-mail: zso2@um.przemysl.pl
http://szaszk.edu.pl/ Podlaskie 408 9

4. Pomorskie 304 21

Warmisko-Mazurskie 1189 81
-
Zachodniopomorskie 307 16
2011/2012
3136 186
:

: (2015/2016) 760
- (24,23%)
174
6.5. Fundacja Rozwoju Demokracji Edukacji

2376 (75,57%) Kultury i Aktywizacji DEKA

6. ,
:
ul. ymierskiego 27, Biay Br
78-425 Biay Br
6.1. :
6.6.
:
03-614 Warszawa :
ul. Kocieliska 7 78-600 Wacz
Tel. +48 22 679 9677; +48 22 6778806 ul. Okulickiego 10-14/12
Fax +48 22 679 9698 T. + 48 609698939
-mail: sekretariat@ukraina.com.pl; zuwp@post.pl E-mail: prosvita@o2.pl
http://oup.ukraina.com.pl/ www.prosvita.org.pl
skype: sekretariat_oup www.ridnamowa.prv.pl

6.2. 7.
:

: :
78-425 Biay Br 2001 .
ul. Dworcowa 25 2008 .
Tel. +48 94 36 70123 2001 2015 23
2001 2015 -
6.3. :

2016 .
:
17-100 Bielsk Podlaski, ul. Ogrodowa 13
Tel. + 48 85 730 89 29 :
biuro@zup.org.pl 78-600 Wacz
http://www.zup.org.pl/ ul. Okulickiego 10-14/12
T. + 48 609698939
6.4. : - E-mail: prosvita@o2.pl; ridnamowa@gmail.com
www.prosvita.org.pl
www.ridnamowa.prv.pl
:
Towarzystwo Ukraiskie
Al. Spdzielczoci Pracy 3, 20-147 Lublin
. +48 81 5341024, +48 795130610
: +48 81 5341024
e-mail: ukr-tov@wp.pl
http://www.ukr-tov.pl/ua/
175


G&J OB Ministerstwo
JLC Administracji
4 i Cyfryzacji

www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl
www.jezyki-mniejszosci.pl
176

I Nauka jzyka lub w jzyku mniejszoci


moe si odbywa na wszystkich poziomach
Polski system owiaty umoliwia nauczania - w przedszkolach, szkoach podsta
uczniom nalecym do mniejszoci wowych, gimnazjach i szkoach ponadgimna-
zjalnych. Jest ona organizowana przez dyrektora
narodowych i etnicznych
placwki na zasadzie dobrowolnoci, na pisem
podtrzymywanie poczucia tosamoci ny wniosek rodzicw lub prawnych opiekunw
narodowej, etnicznej, jzykowej ucznia. Z uregulowa dotyczcych nauki wasne
i religijnej, a w szczeglnoci nauk go jzyka lub w tym jzyku mog na tych samych
jzyka oraz wasnej historii i kultury. zasadach co uytkownicy jzykw mniejszocio
wych korzysta uytkownicy jzyka regionalnego
- kaszubskiego.

Wniosek skada si: W przypadku mniejszej liczby deklaracji dyrektor


moe zorganizowa grup midzyklasow lub
1. dyrektorowi przedszkola przy zgoszeniu midzyoddziaow. Gdy liczba uczniw, ktrzy
dziecka do przedszkola; zoyli deklaracj, jest zbyt maa do objcia ich
opisanymi powyej formami nauczania, organ
2. dyrektorowi szkoy przy zgoszeniu ucznia do prowadzcy przedszkole lub szko powinien
szkoy albo w toku nauki w szkole w terminie utworzy zesp midzyprzedszkolny lub mi
do dnia 30 kwietnia. dzyszkolny! Do utworzenia zespou niezbdnych
jest minimum 3 uczniw, ktrych rodzice zade
I Jeeli wnioski w przedszkolu, szkole klarowali wol nauki jzyka mniejszoci lub jzy
podstawowej lub gimnazjum zoyo minimum ka regionalnego.
7 uczniw z danego poziomu nauczania (lub 14
w szkole ponadgimnazjalnej), dyrektor placwki I Wniosek dotyczy odpowiednio caego
powinien zorganizowa klas, w ktrej bdzie okresu, na ktry dziecko jest przyjmowane do
prowadzona nauka jzyka lub w jzyku mniej przedszkola oraz caego okresu nauki ucznia
szoci (lub analogicznie jzyka regionalnego). w szkole.
177


Zoenie wniosku jest rwnoznaczne z:

1. w przypadku nauki jzyka mniejszoci lub j


zyka regionalnego - zaliczeniem tych zaj do
obowizkowych zaj edukacyjnych ucznia;

2. w przypadku nauki wasnej historii i kultury -


zaliczeniem tych zaj do dodatkowych zaj
edukacyjnych ucznia.

I Nauczanie jzyka mniejszoci (jzyka re


gionalnego) lub w tym jzyku finansowane jest
z budetu pastwa - rodzic dziecka nie ponosi
adnych dodatkowych kosztw.

I Zapewnienie w ramach systemu szkol


nego uczniom nalecym do mniejszoci (lub
uywajcym jzyka regionalnego) moliwoci
nauczania ich jzyka lub w ich jzyku nie naraa
samorzdw na dodatkowe wydatki! Na orga
nizacj w szkoach zaj lekcyjnych dla uczniw
nalecych do mniejszoci lub uywajcych jzy
ka kaszubskiego organ prowadzcy szko otrzy
muje od pastwa zwikszon subwencj owia
tow!

Wniosek moe dotyczy:

-nauczania w jzyku mniejszoci narodowej lub


etnicznej lub w jzyku regionalnym;

- nauczania w dwch jzykach: w jzyku mniej


szoci (lub w jzyku regionalnym) i w jzyku pol
skim;

- nauczania jzyka mniejszoci jako przedmiotu


dodatkowego.

RODZICU, OPIEKUNIE ,
- ,
- NAUCZANIE DZIECKA
,
NALECEGO DO MNIEJSZOCI

LUB POSUGUJCEGO SI
,
JZYKIEM KASZUBSKIM JZYKA ( ),
OJCZYSTEGO (LUB W JZYKU
OJCZYSTYM) JEST PRZEJAWEM
SZACUNKU DLA PRZESZOCI
I INWESTYCJ W PRZYSZO

Chcesz wiedzie wicej?


I ?
http://jezyki-mniejszosci.pl
http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl http://jezyki-mniejszosci.pl
http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl
Chcesz wiedzie wicej?
?
Skontaktuj si z wojewdzkim kuratorium owia
ty lub penomocnikiem wojewody do spraw
mniejszoci narodowych. .

Podstawa prawna: :

1. Ustawa z dnia 7 wrzenia 1991 r. o systemie 1. 7 1991 .


owiaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572,
z pn. zm.), z pn. zm.),

2. Rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej 2.


z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie warun 14 2007 .
kw i sposobu wykonywania przez przed ,
szkola, szkoy i placwki publiczne zada
umoliwiajcych podtrzymywanie poczucia ,
tosamoci narodowej, etnicznej i jzykowej ,
uczniw nalecych do mniejszoci narodo ,
wych i etnicznych oraz spoecznoci posugu ,
jcej si jzykiem regionalnym (Dz.U z 2014 r., (Dz.U. z 2014 r., poz. 263).
poz. 263).
178

1.
-
'
;

2.
-
.

(
)
-
.


, (
)


!
,
,
,
!

-
;

- :
( )
;

-
.

:

1. .
; ,
,
2. , ,
,
30 . !
3 ,
,
.
7 ( 14
),
, ,

( ). .



- ,

, .
,
,
,
, , . ,


, ,
. ,
- .
180

G3 O B Ministerstwo
Administracji
4 ^ i Cyfryzacji

'&

c\j\^A^TA^TE
^ v ^ T b ^ , o n'KVHV T -

www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl
www.jezyki-mniejszosci.pl
181




Ridna Mowa Opracowanie graficzne:
kwartalnik owiatowy Teresa Oleszczuk
Fundacji Proswita oraz
Zwizku Ukraicw w Polsce Korekta jzykowa i stylistyczna:
Myrosawa Olijnyk (Buczkiwka)
Rada Naukowa pisma: Mykoa uynkyj (Lww/Warszawa)
(Kijw), Roman Drozd (Supsk), Jarosaw
Hryckowian (Koszalin), Andrzej Wtorski Korekta:
(Szczecin), Anatolij Sytczenko (Mikoajw), Katarzyna Se
Wadym Olifirenko (Donieck)
Wydawca:
Marek Syrnyk (Wacz) Fundacja Proswita
redaktor naczelny Zwizek Ukraicw w Polsce
Dmytro Drozdowkyj (Kijw) literatura
Adres redakcji:
Stanisaw Karaman (Kijw) metodyka
Fundacja PROSVITA
Jarosaw Syrnyk (Wrocaw) historia
Redakcja Ridna Mowa
Wiktor Jurczenko (Kijw) psychologia
78-600 Wacz
ul. Okulickiego 10-14/12
Redakcja
e-mail: proswita@o2.pl;
Jarosawa Kobyko (Giycko)
ridnamowa@gmail.com
Maria Ste (Przemyl)
www.prosvita.org.pl
Natalia Bohdane-Bioskaenko (Kijw)

Sekretarz redakcji
Krystyna Syrnyk (Wacz) Numer wydany przy wsparciu finansowym
Ministerstwa Edukacji Narodowej
Strona internetowa:
Grzegorz Mucowski (Wacz) Nakad: 550 egz.
Przy wykorzystaniu materiaw, konieczne
jest wskazanie jako rda kwartalnika
Ridna Mowa

, .
,
:
Fundacja PROSVITA
Bank BG BNP Paribas S.A. Oddzia w Waczu, ul. Kociuszkowcw 11, 78-600 Wacz
34 2030 0045 1110 0000 0411 1420