You are on page 1of 3

AMELÜ'l-YEVM ve'l-LEYLE

deki metodunu bu eserinde de uygula- ruma" (hıfzü'l-lisan) konusuyla başlamak­ de doğrudan doğruya Hz. Peygamber' e
mış, Kütüb-i Sitte rica.l*i dışında sek- tadır. Daha sonra, uykudan uyandığı an- "amentü" demesi emredilir. Buna daya-
sen üç erkek ve iki kadın raviden riva- dan itibaren yirmi dört saat içinde ha- narak amentünün Kur'an'da yer alan bir
yette bulunmuştur. Bunlar arasında -ta- yatın akışına uygun olarak çeşitli konu- terim olduğunu söylemek mümkündür.
nınmayan ve durumu hakkında yeterli larda Hz. Peygamber'in dualarını ve tav- ·Amentü billahi ve melaiketihi ve kü-
bilgi bulunmayan (mechülü'l-ayn ve mec- siyelerini sıralamaktadır. Genellikle her tübihi ve rusülihi ve'l-yevmi'l-ahiri ve
hülü'l-hal) altı ravi istisna edilecek olur- babda bir hadis bulunmakla beraber yer bi'l - kaderi hayrihi ve şerrihi mine'llahi
sa - rivayetleri alınmayacak derece de yer sayfalarca süren bablara da rast- teala; ve'l-ba'sü ba'de'I-mevti hakk eş­ \
zayıf olan kimse yoktur. Nesfü hadisle- lanmaktadır. Mesela sabah duası ile il- hedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne
rin senedlerini değerlendirmiş, zaman gili bab (s. 22-41) kırk dokuz rivayetten, Muhammeden abduhü ve resülüh" =
zaman raviler arasında tercihler yapmış sabah namazından sonra yapılacak dua "Allah· a, meleklerine, kitaplarına, pey-
ve Hz. Peygamber'e ait olduğu kesinlik ile ilgili bab (s. 51-63) otuz beş rivayet- gamberlerine, ahiret gününe. _kadere.
ka_zanan bütün evrad* ve ezkar*ı top- ten meydana gelmektedir. Aynı konuda- hayır ve şerrin Allah'tan olduğuna iman
larhaya çalışmıştır. İlk defa onun tara- ki değişik rivayetler "nev'un ahar" baş­ ettim. Ölümden sonra diriliş gerçektir.
fından kullanıldığı zannedilen "Amelü'l- lığıyla sıralanmaktadır. Metin ve sened- Allah 'tan başka ilah olmadığına. Mu-
yevm ve'l-leyle" adını, Hz. Peygamber'in leri tenkide tabi tutmayan müellif, 133 hammed'in onun kulu ve elçisi olduğu­
" .:......
-
~t........> . 'ti ;J..J ... 1~ ~ 1 . . _(.{! =
:J ..r. =--' r..--->' <F ~ r--: hadisi hocası Nesafden naklen zikret- na şahadet ederim" şeklinde sıralanan
Hanginiz bir gün ve gecede iki bin beş miştir. Ancak Nesafnin itibar etmediği ve mü'menün bih olarak da adlandırı­
yüz kötülük işler?" (Nesai, "Sehv", 91; birçok zayıf ravinin rivayetini de eserine lan itikadi esasların hepsi amentü teri-
Tirrnizi. "Dacavat", 25; İbn Mace, "~filne", almıştır. miyle ifade edilir.
32) hadisinden almış olduğu tahmin edil- Zehebi eserdeki hadisleri genel bir de- Amentüde sıralanan ve Ehl-i sünnet
mektedir. ğerlendirmeyle ceyyid* olarak nitelen- inancına bağlı herkesin kabul etmesi ge-
insanın hemen hemen her işinde sün- dirmiştir. Türünün en güzel örneklerin- reken bu iman esasları Kur'an'da çeşitli
nete uygun şekilde nasıl davranacağını den kabul edilen eser. bazı müelliflerce ifadelerle yer almıştır. Bir yerde mümi-
gösteren eser sabah duası ile başlamak­ fazla ayrıntılı bulunarak hadislerin se- nin vasıfları olarak Allah'a, ahiret günü-
ta, eve girerken ve çıkarken, alışveriş nedleri çıkarılmak suretiyle ihtisar edil- ne, meleklere. kitaba {Kur'an'a) ve pey-
yaparken, yatarken ve kalkarken, na- miştir. Kimin tarafından yapıldığı bilin- gamberlere iman şeklinde sıralanırken
maz ve oruç gibi çeşitli ibadetleri ifa meyen bir muhtasarı Süleymaniye Kü- (bk. el-Bakara 2/ 177). başka bir yerde
ederken neler söyleneceğini, sevinç ve tüphanesi'nde bulunmaktadır (Fatih, nr. müminlere "Allah'a, peygamberine (Hz.
keder hallerinde, çeşitli tabiat olayları 1132). Muhammed'e), peygamberine indirdiği ki-
karşısında nasıl dua edileceğini bütün Eser Haydarabad'da (1315, 1358) ve taba (Kur'an'a) ve önceden indirdiği ki-
ayrıntılarıyla anlatmaktadır. Kahire' de ( ı 379) yayımlanmış, Abdülka- taba" iman etmeleri emredilir (bk. en-
1141 hadis ihtiva eden <Amelü'J-yevm dir Ahmed Ata tarafından hazırlanan Nisa 4/ ı 36). Buna karşılık Allah'ı, me-
ve1-leyle üç ayrı yazmasından faydala- kısmen tahkikli bir baskısı ise Mısır' da leklerini, kitaplarını. peygamberlerini ve
nılarak Dr. Faruk Hamade'nin tahkiki ile neşredilmiŞtir ( ı 389 / 1969). ahiret gününü inkar edenin koyu bir
Beyrut'ta basılmıştır ( 1407 / 1987). Ayrı­ BİBLİYOGRAFYA: sapıklık içinde olduğu belirtilir (bk. a.y.}.
ca Münziri hadislerin senedlerini çıkar­ İbn Mii.ce, "i:Jı:iiı:ne", 32; Tirrnizi, "Da cavat", Bu ayetlerde değişik şekillerde sıralanan
mak suretiyle eseri ihtisar etmiştir. 25; Nesii.i, "Sehv", 91; İbn Sünni, "Amelü'I· iman esasları Allah'a, meleklere, kitap-
İbn Sünnf'nin eserinde Hz. Peygam- yevm ve'L·leyle (nşr. Abdülkadir Ahmed Ata), lara. peygamberlere ve ahirete iman ol-
Kahire 1389/1969; Zehebi, T~kiretü'l-i)u{f~ mak üzere beş ilkede toplanmış ve ge-
ber'in 778 hadisi 459 bab halinde ve 111, 939-940; a.mlf., A<Lamü'n·nübela,, XVI,
hadis kitapları tekniğiyle derlenmiŞtir. 255·256; İbnü'l-İmad, Ş~erat, ııı, 47-48; Keş· leneksel amentü metninde bulunan ka-
Muhteva olarak Nesafnin kitabından fü'?·?Unün, il, 1172-1173; Brockelmann •. GAL., der, yani hayır ve şerrin Allah 'tan oldu-
farklı olmayan eser, bir nevi giriş mahi- 1, 165; Suppl, ı, 274; Sezgin, GAS, 1, 198; Keh- ğu inancı bunlar arasında zikredilme-
hii.le. Mu<cemü'L·mü,elli{in, 11, 80; lll, 255;
yetindeki "dili kötü söz söylemekten ko- miştir. Amentüdeki iman esaslarının sa-
Müneccid, Mu• cem, lll, 24; Faruk Hamii.de,
yısı ve muhtevası hadislerde de farklı­
"Amelü'L-yevm ve'L-Leyle INesii.il. Beyrut 1987,
Takdim, s. 90-129. r.i1 . dır. Buharfnin rivayet ettiği Cibrı1 hadi-
ı.~ IsMAİL L. ÇAKAN sinde, "İman nedir?" sorusuna. "Allah'a,
meleklerine, Allah'ın görüleceğine, pey-
AMENTÜ gamberlerine ve öldükten sonra diril-
{ .:...:..T ) meye inanmandır" (Buharı, "İman", 37)
cevabı verilerek sayılan beş değişik esas
İslfun dininin iman esaslarını arasında da kader zikredilmediği hal-
ana hatlarıyla ifade eden terim. de İbn Hanbel (Müsneci, ı. 21 }, Müslim
L
("İman", ıı. Tirmizi ("İman", 4), İbn Mace
Arapça'da amene ( .:ı-T) fiilinin birinci ("M~addime", 9), Ebü Davüd ("Sünnet",
'Amelü"l·yeum tekil şahsı olan ve "inandım" manasına 17) ve Nesafnin {"İman", 4) rivayetlerinde
ue'l·leyle'nin gelen amentü, Kur'an'da üç yerde. söz "hayrı ve şerri ile birlikte kadere iman"
ilk sayfası
sahibinin imanını açıklarken kullandığı bir esası diğerlerine ilave olarak zikredilir.
Beyazıt

Devlet Ktp., ifade olarak geçer (bk. Yünus 10/90; Ya- Tirmizi'nin diğer bir rivayetine göre
nr. 2344, vr. 1b) sin 36/25; eş-Şüra 42/ 15). Şüra süresin- Hz. Peygamber, "amentü" lafzıyla başla-

28

-------------------

14 . Müsned. 1204) tarafın­ dan ortaya konuldu (bk. Amentü tü metninden ( Jt. TirmizT.. "İman". kudret ve mak üzere. J:ı... Fa- kat asıl çalışmalar. Aslında İslam literatüründe bir rivayetinde ("~ader"..l."A~fdetü'z-zekiyye... IO) ve Tirmizfnin başka lerle (Tesniye. sini verirken (bk. 40) yaptığı gö- te belirtildiği üzere Allah'a ve Hz.. vr.dairdir. tin yahudileri Philon'un Grek felsefesi- lu.ı. s. 2• vd. Bu husustaki diğer bir teşebbüs Mişna'da bulunmaktadır (bk. rülür. Grek felsefesinin metafizik prob- iman esasları "Allah'a. dir?" sorusuna verdiği değişik cevap. IO) aynı lafız­ teydi. 46.u'L-barf. "İman"._.. Epstein. . 63). lemleriyle ilgilenmek zorunda kalan ya- ahiret gününe iman" şeklinde önce ÜÇ ni' nin Cibril hadisine yaptıkları şerhler hudilerde amentü konusundaki ilk çalış­ (el-usülü's-selase)... "Allah'tan baş­ virde Ubeydullah b. 19. 1.I .JI ':/ .::> . tüyü ortaya koyup bunları "Allah vardır. irade. 63) yer almayan kısımlar virde insanın Tanrı ile olan ilişkilerini ifa- tekim özellikle kader inancı üzerinde Müslim'de ("İman"._. üstünlüğü. ahiret de Allah'ın fiillerinden biri ol. aıem yaratıl­ miştir. 17) bu öğretiminin Matürldiler arasında son . Özellikle Semerkant böl- gesinde bulunan Karniler müslümanlar- dan etkilenerek bir taraftan yapılan ten- kitlere cevap vermeye..ı. hakim-i mutlaktır.ı.1 &-. teorik mahiyetini ortaya koyan amentü- tekvin sıfatları içinde mütalaa edilebi.. 10/ 12) yetinilmek- (bk. 5) ve özellikle Ebü'I. 942) ve Toledolu Abraham b. 4/6-8.J •.J ..?~ . Leys es--Semerkandi Beyfınü calpdeti1. ki dini gelişmelerden zamanında haber- dar olmadığını ileri sürerek onun tes- bit ettiği amentüyü kabul etmediler. 326... Hz. sonra Hakim es-SemerkandI es-Sevfı­ mıştır ve tektir" şeklinde sıraladı. onun ilim. nin etkisi altında kaldığını ve Filistin'de- duğundan Allah' a iman edilince öteki.. "Allah'tan başka ğı "amentü şerhi" telif türü. Hz.. Philon. Meymün (ö. Hüse. sonra kelime-i şehadet­ de bu görüşü teyit etmektedir (bk. konuyla ilgili . kitaplarına ve ahiret te Hz. diğer taraftan da amentülerini tesbit etmeye çalıştılar. İş­ tü biçiminde özetlemiştir. 1. ler kendiliğinden benimsenmiş olur.. Bu hadiste de ka ilah olmadığını tasdik etmektir" diye merkandfnin amentüyü şerhederek (bk. el. iman esaslarını amentü formü.iıl':/1 .l:S. İbn vardır..I -ı.u'tezile'nin ve günümüzdeki bazı araş­ der''.-:.. 203).. Mace. İbn Hacer ve Ay. "Ben Al. Ebü Davüd. Müslim.ı. dü1-a czam'da (s. 53). 1. Hıristiyanlık. başta Cibril hadisi ol..:.. Müteahhir de- lah'a. Bu son yaklaşıma göre Peygam. 89-97) İslam'da kader inancı­ şılmaktadır. 1444) ve Moise Mendelssohn (ö. Filis- ber'e iman. alan ve ilk devirlerden beri öğretilegelen mış olmalarının etkisi büyüktür. Burada yer alan Allah'a. tinde ("Fiten". 34. linde (aslü'l-usül) tek bir esasta özetlen.. 1410). Muhammed es-Se- gününe inandım" demiştir. Yahudiliğin ilk dönemlerinde bu tırmacıların iddia ettiği gibi (bk. kendisin- da iman esaslarını formülleştiren amen. Eski Mısır ve İran dinlerinde de M. AMENTÜ yan bir hadisinde ("Fiten". Yüsuf el-Feyyümi.ıı~ . lirlenmiş bir amentüleri yoktu. lünde olduğu gibi topluca konu edinen Ehl-i sünnet'in geleneksel itikad metni Dini toplulukların temel itikadı esas- bazı ayet ve hadislerde kadere imanın olan amentünün. "M~addime". Al- lah 'la konuşması ve Tevrat'ın neshedile- meyeceğine.. Peygamber imanı. meleklerine. mayı filozof Philon'un (ö. peygam- berlere ve öldükten sonra dirilişe ima- nın dışındaki on esas Allah'ın sıfatları.al4_. Daha birdir. son olarak da Allah'a iman şek­ içinde ilk defa imam-ı Azam'ın el-FJ#. ERE.-:. hü1-ekber'inde rastlanır (s. uşı11 adlı eserinde iman esaslarını amen. "Sünnet". 1786) gibi refor- 29 .. tarif ederken (bk. 244- 246). Mu. Hin- l~n özelliğine bağlı olsa gerektir. İbn Mace'de de etmek için Tevrat'taki bazı bölüm- duran başka ayet ve hadisler de vardır ("M~addime". 197. "İman".l başlattı­ landığı ve Kur'an'da olduğu gibi burada Tirmizi. 33. ) kısmının eksik olduğu Dini bilgilerin öğretilmesinde ilk sırayı ilk eserleri Semerkandlı alimlerin yaz- görülür. Müsa'nın nübüweti. Bu de- nın bulunmayışından dolayı değildir.. Fet. peygambere ve larla zikredilmektedir. 5) ve. din mensuplarının bugünkü manada be- yin Atay. 1). TirmizT. ilk ciddi çalışmayı Saadia Gaon (Said b. 17.=. Müsa tarafından öğre­ hammed'in peygamberliğine iman şek­ 335).. Amentü klişesine akaid kitapları tildiğini kabul ettiği beş maddelik amen- linde iki. cUmdetü'L-~arf.ı~ gerçeği ifade etmiştir. ı 198) gerçekleştirmesin­ den sonra bugün yahudilerin dua kitap- larında bulunan on üç maddelik amen- tü Müsa b. David'in (ö. 9) derlendiği anla. KADER). Ni.. ö. ler Yahudilik. Daha sonra H. den sonra da devam etmiştir. Zira Tirmizi' nin bir rivaye.tııı. derece yaygın olmasında. 1. ilah yoktur diyen cennete girer" müjde. Semerkant civarında Amentü' nün Halim özvazıcı tarafından celi-sülüs ve nesih hatlarla yazılmış güzel bir terkibi ve diğer bölgelerde yaşayan İslam ke- lamcılarının Yahudiliğe yönelttikleri ten- kitlerle başladı... Josef Albo (ö. Yoksa lardan (bk. Allah'a imana ulaşmanın yo. Hz. larını ihtiva eden ve bir manada dinin yer almayışı.. "~a­ duizm. Cres- cas (ö.J •. s. Budizm. Peygamber'in "İman ne. iman esaslarının yine beş noktada top.. ıv.

Amerika adı. el-Bakara 2/91. zenci kölelerle Asya'daki siyasi değişik­ •Amentü". Paris 1980. Kıtanın kuzey-güney leşti ve burada vefat etti. 1976) ve Numan Kurtulmuş'un Amen. 1. el-Fa. İbn Mace. El.. Mehmed Emin'in (ö. iman esaslarını açıklamak üzere emeklerin mahsulü. 10. ran ilk insanların. Cuma ve Bayram Hut.batı yönünde en fazla genişliği Müsned. tü Şerhi bu türdeki çalışmaların başlıca milyondan fazla nüfusa sahip olan kıta tine ve Allah'ın oğlu olduğuna inanma örnekleridir. 122· 130. peygam. ERE. Kahire 1323. ran üçüncü bölümde kitaplara iman üze- s.000 kilometre- BİBLİYOGRAFYA: hi 'nden başka Binbir Hadis Tercemesi yi. Hacı Mah- il. (Mat. Bunlar arasında en çok ya. Burn . raklardan ·mundus novus" (yeni dünya) 117 başlık altında çoğu itikadi. (Kahire 1313). 21. tanbul Harbiye Mektebi'nden mezun ol. 89-97. Ebü Davüd. ve İstanbul (38 ı ı konsillerinde tesbit edi. Nesfü. 'Umdetü'/-~arf. AMENTÜ mist yahudiler tarafından yahudi amen. ts. üzerin- esasları ile ilgili olarak birçok değişik­ ağır şekilde yaralanınca binbaşı rütbe.i. "Sünnet".. TARİH tirilmiştir. Mısır. s. Dördüncü bö. Balkanlar'da. İbn Hacer. Eski medeniyetleri ku- hire 1323. Amerika adlarıyla anılan bu üçgen şe­ ristiyanların Kitab-ı Mukaddes'te iman rak Sakarya Meydan Muharebesi'nde killi kara parçalarının arasında. bunlarda hiç. 2• mı da fıkhi olan konuları işler. edildi. etmiş bir kıtadır. kuzeyden Kuzey Buz denizi. FİZİKi ve BEŞERİ COGRAFYA akidesi biraz daha genişletilerek kökleş­ lô. özellikleri ve görevleri an.ıu'f·F*hi'l·ekber. I. İslam kaynaklarına gö. . iman ve şubeleri gibi Ayni. de Orta Amerika ülkelerinin yer aldığı likler yaptıklarına hükmetmek gerekir.. Allah'ın raüf Sa'd v.. 1. Küçük Asya ve Antakya açıklamak ve bu şekilde halka itikadi dir bulunduğu dönemlerde halkın ilgisi- amentülerinin de temelini teşkil eden konularda muhtaç olduğu bilgileri ver. . Rab Tsa'ya. l.ıu'l·bi!iri (nşr. 30 . Muhammed'in nübüweti anla. den habersiz olan Kristof Kolomb'un ar- 10. de yeni harflerle yayımlanan ilk amentü Numan Kurtulmuş'un fazakar yahudiler Müsa b. Ali el-Kari. meleklere ve ala nar. 17. el· 'A~fdetü'z·zekiyye. 19. 209. Aztek varlığının delilleri.A. mıştır. 4. Beşinci bölümde ahirete. id'i Batı yan küresinde yer alan dünyanın ikinci büyük kıtası. Muhammed Kar- len ikinci hıristiyan amentüsünde teslis si'nin (ö. Kızılderililer'in ve Es- İman Esasları. Taha Abdur. dından 1497'de oraya giden ve 1504 yı­ hü"L·ekber. kadere iman yer almamakta. 1691. Ankara 1965. medreselerin kapatılmasından esasları· olarak bilinen ve daha sonra. İslam ue Yahudi Mezhepleri. Amentü*de yer alan iman esaslarını sonra Türkçe yazılmış dini kitapların na- ki Filistin. Son ola. on üç maddelik hıristiyan amentüsü ise mek maksadıyla ·amentü şerhleri" yaz. 1887'de Kastamonu'da doğan Numan lidir. altıncı bö.. Şehid Ali Paşa. Epstein. ler ve Hz. İlk defa 1943 yılında yayımlanan ese- Allah'a. tılır. ve güneyden Güney Buz denizi ile çevri- sedilmemektedir. yeni bir kıta keşfettiğin­ Tirmizi. 988/ 1580) Türk- ş. Birinci rigo Vespucci'nin (Americ Vespuce) adın­ · vd. Ka· ilahiyyat bahisleri. Amentü Şerhi Cumhuriyet dönemin- AMENTÜ ŞERHİ tüsü yeniden tesbit edilmişse de muha. idü 1-fevô.3 milyon km 2 yüzölçümüne ve 700 şılık Hıristiyanlık'ta Hz. 63. s. 12. Kahire 1398/1978. iV. Muham. Yaşar Kut. 12· kuzey (Boothia yarımadası) ve re bütün peygamberlerin insanlara aynı Kurtulmuş buradaki Askeri Rüşdiye'yi ve 56° güney (Horn Burnu) enlemleri ile 166° iman esaslarını öğrettiği. 5. "Creeds".iman ele alınır. Ubeydullah b. 197. Seyyid Ömer b. Esere ilmihal hüviyetini kazandı­ kimolar' ın Bering Boğazı yoluyla Asya'- luay. esma-i hüsna. lümde Kur'an'da adı geçen peygamber. 53. 203. Şekil itibariyle iki büyük üçgen- 13. latılır. 1. 1660-1680. 1965 l adlı eserleri de neşredilmiştir. 1905'te İs­ batı (Alaska'nın batısındaki Galler Prensi bir değişikliğin · bulunmadığı. Ankara. 5. yımlanan ve meşhur olanlar ise Kadıza­ yük Okyanus. Kutsal Ruh'a ve öl.dıkları göz önüne alınırsa bu kıtaya "göç- ~ YusuF ŞEVKİ YAvuz lümde de kadere. kaynakları sağlam. Kuzey ve Güney tır 35 / 3 ı ı dikkate alınırsa. Şer!. 1964. de ile Numan Kurtulmuş'un eserleridir. Müs· lim. si ~e herkese hükmetmek üzere tekrar Esad Sahib Efendi'nin Arapça olarak AMERİKA dünyaya gelişiyle ilgili birtakım hıristi­ yazdığı ve Kemahlı Feyzullah Efendi'nin yan akidelerini de ihtiva eder. l. yahudilerin elinde bu. "İman". Hakim es-Semer- kandi. nr. 1958). vr.. 335. siyle emekli olup 1932'de İstanbul'a yer. s. "Mfil!:ad. ve İnka gibi eski medeniyetlere beşiklik 326. larına Hediye.dğr. Kur'an'a Göre lerin çeşitleri. çarmıha gerili. eş-Şüra 42/ ya mülazım-ı sani (teğmen) olarak tayin uzanır. 42. bunlara daha sonra Afrika'dan getirilen res". 33. "İman". 371. Tsa'nın doğumu. Amentü Şer­ doğrultulu uzunluğu 15. Davüd b.11. ni çekmiş ve ihtiyacına cevap vermiştir. 1958. ts. dan türetilmiştir. Bursa Askeri İdadisi'ni bitirdi. "İman". _J dili düzgün ve faydalı" şeklinde tanıttı­ L Roma'da tesbit edilen. "Le Symbole des Apot. s. 37. ma geleneği Osmanlılar'ın son dönem~ rin günümüze kadar yirmi baskısı yapıl- dükten sonra dirilişe inanmanın yanın­ !erinde başlamıştır. lında yayımlanan mektuplarında bu top- Altı bölümden oluşan Amentü Şerhi baatü İbrahim). Al-i İmran 3/3. ikinci bölümde melek. nr. "Kader". Kahire 1392/1972. Kur'an Meraklı­ ise 5. Fetf. 237·246. doğu . P. Amerika Maya. İTA. Ebü Hanife. 207.). ·el·Fık· beleri (İstanbul 1952. 1160/ 1747) Türkçe Amentü bil- 1. 34. Buhari. hebine ait bilgiler verilir. Hirsch. Hüseyin Atay. Meymün'un (ö. menler kıtası" denilebilir.000 kilometreyi aşmaktadır. buna kar. A. 9. Erzurum. Havarilerden iki nesil sonra ilk defa kaleme aldığı akaid kitabı. DTC. Origines dan.. "Fiten". "Havarilerin iman ğı eser. Süleymaniye Ktp. Burnu) ve 35· batı (Brezilya'nın doğusun­ berlerin ve ilahi kitapların birbirini tas. s. es·Seuadü 'f·a '?am. 1. 1952) şerhidir.. çağdaş medeniyeti kuranların ke- et Histoire. bir berzah bulunur. 46. ~ YusuF ŞEvKi YAvuz da Hz. Sü· şeklinde bahseden İtalyan denizcisi Ame- leymaniye Ktp. Yazma Bağışlar.H. dime". ~•. bir kıs­ med es-Semerkandi. duktan sonra Edirne'deki İkinci Ordu'. (İstanbul 1948. Hasan Basri Çantay'ın ·çetin belirlediği amentüye bağlı kalmıştır. Vacant. Le Judaisme. el-Hac 22/78. rinde durularak genellikle Hanefi rrıez­ ·şiften sonra Avrupa'dan göç ettikleri ve Batiffol . Batum ve den meydana gelmiştir. çe olarak telif ettiği Fertlidü'l-fevaid. "İman".inden sonra diriltilip göğe yükseltilme. 17. mud Efendi. İznik (325) Türkçe'ye çevirdiği Ferô. batıdan Bü- esası getirilmekte. İsmail Hakkı İzmirli. İstanbul. Kadızade Ahmed b. yahudi ve hı­ Azerbaycan'da savaşlara katıldı. doğudan Atlas Okyanusu lunan Tevrat'ta ise ahirete imandan bah. ı. Ab- lll. Tsa'nın ulühiye. 4. bölümde tevhid. 1490). liklerden kaçan yeni göçmenlerin katıl­ feld. daki Branco Burnu) boylamları arasında dik ettiği (bk.h Şerhi (Süleymaniye Ktp . KITADA iSlAMİYET İslam'dan önceki bu iki semavi dinin durrahman'ın Amentü Şerhi (Risale·i Nar L _J amentülerinde kitaplara. nr.