You are on page 1of 223

RUYALAR

TESADUFLER
HAYALLER

U Mesaj

ROBERT MOSS

Tr k e s i : z c a n B a y ra k

9Kurald
KURALDII YAYINCILIK

Robert Moss
RYALAR, TESADFLER, HAYALLER
Mesaj
Tle Tlree "Onfy'" Tlings
Trkesi: zcan Bayrak

Yayn Ynetmeni: Nil Gn

ISBN 978-975-275-137-8
2. Bask, Aralk 2013, stanbul
1. Bask, Temmuz 2009, stanbul

2007, Robert Moss


Yayncnn yazl izni olmadan herhangi bir alnt yaplamaz

Kapak Tasarm ve Sayfa Dzeni: Ebru ner

Kitap Matbaaclk San. ve Tic.Ltd.ti.


Davutpaa Cad. No: 123 Kat: 1 Topkap/stanbul
Te1:0212 482 99 10
Sertifika No: 16053

Kurald Yaynclk
Fener Kalam Cad. No: 93n 34726 Kadky/stanbul
Tel: 0216 449 98 05 pbx Faks: 0216 348 00 69
yayin@kuraldisi.com www.kuraldisi.com
Sertifika No: 10540

Datm
Alemdar Mah. ataleme Sok.
No:25 ataleme Han Caalolu/stanbul
Tel: 02 12 513 8 1 57 Faks: 02 12 5 1 1 62 52
nternet Sat: www.kuraldisi.net
Karlatmz nemli sorunlar,
o sorunlar yaratan dnce seviyesiyle zlemez.

ALBERT EINSTEIN
nsan kurallara sKmaz!
NDEKLER

Giri: Baka Bir Dzlemde . . . . . . . .. . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . 7

BRNC KISIM: SADECE BR RYA

1 . Blm: Rya Grmek Uyanmaktr . ..... .. .. ... .... . . .


.. .. ...... . . . 31
... . .

2. Blm: Rya Grmenin Dokuz Gc ... . . ... ..... ... ......... . . . . . .... 37
3. Blm: Hergnk Rya Oyunlar . . .. .. . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . ... . . . .. 83
4. Blm: Ryalar Gizli Birer Tarih Motorudur ........ . . . . . . .. . . . . . . 91

KNC KISIM: SADECE B R TESADF

5. Blm: Zihin ile Maddenin B ulutuu Yer. . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . 1 05


6. Blm: Tesadfn Dokuz Kural . . . . . . . .. . . .. .. . .... . .. .. . ..
. . ... . ..... 1 12
7 . Blm: O Gnn Kehanetini stemek . . . . . . . ..... . ...... . . . . . . .. . . . . . 1 45
8. Blm: Tesadf ve Olmak steyen ey . . . .. . . . . .. . . . . . . . . . . . .. . . . . . . 1 53
NC KISIM: SADECE BR HAY AL

9. Blm: Hayal Etme Eylemi . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........... 161


1 0 . Blm: Hayal Etmenin Yedi "Ak" Sm . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . 1 67
1 1 . Blm: Hayaldeki Ev . . . . . . . . . . . . . ................ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200
1 2. Blm: Hayal Kurma Ustalar ........ . . . . .......... ............ . .... . . . 205

Sonsz: nanlmaz Yolculuk ... ............ . ......... .. ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213

Yazar Hakknda ....... ...... . . . ..................... . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . ..... 220


GtRt

BAKA BR DZLEMDE

a kere kendinize ya da bir bakasna "sadece bir rya ca


K nm" demisinizdir?
Ya "sadece tesadf'lere ne demeli? yle deil mi; herhangi
bir olayn sadece tesadf olduunu sylemeyenimiz var mdr?
Peki, ka kez "sadece hayal canm" ya da "hayal gcmn
oyunu" gibi eyler sylediniz kendinize? Bu veya buna benzer bi
imde pek ok dnceyi, duyguyu, sezgiyi, zihinsel resmi srgit
dlayp, hayal ettiimiz eyin gereklikten uzak, deersiz bir ey
olduunu syleriz kendimize.
Gnlk konumalarmzda, bilinli olarak oluturulmam ref
lekslerimizde ryalar, tesadfleri ve hayalleri sadece u'lara, sa
dece bu'lara indirgeriz.
in ironik yan, bu "sadece u, bu" aslnda olaanst birer
rehberlik, ifa ve g kaynadr; tabii dikkatimizi ekebilirse.
Yaratc insanlar, mucitler, giriimciler ve dnyay deitiren
ler bunu her zaman anlamtr. Bu kitapta Harriet Tubman'n
yz klenin zgrle ka yolunu ryasnda nasl grdn;
Nobel dll kuantum fizii ncs Wolfgang Pauli'nin nasl
tm hayat boyunca ryalar "gizli laboratuar" olarak kulland
n ve Jeff Taylor'un ok byk bir baar elde eden online i ajan
s monster.com ' u bir ryasnn yardmyla nasl kurduunu
reneceiz.

7
Byk yaratclarn ve dnyay deitirenlerin iine yarayan kay
naa hepimizin ulaabileceini greceiz. Gerekli donanma sahi
biz. Hepimiz rya grrz; "Ben rya grmyorum" diyen en inat
kii bile aslnda yalnzca "hatrlamyorum" demektedir. Hazr oldu
umuzda rya grmenin dokuz gc yardm musluunu aacaktr.
Tesadfler daima etrafmzdadr, sadece yle bir baksak yeter;
dncelerimizle duygularmzn "dardaki" dnyada gerekten
de farkl olaylara ve deneyimlere yol atn retecektir bize.
te o zaman ekim yasasn bilinli bir ekilde kullanmaya
balayabiliriz. mparatorluklarn nasl dikkatli bir ekilde tesadf
lerin gzlemi yoluyla ynetildiini, tesadfi bulgularn en nem
li icat ve bilimsel keiflere nasl katkda bulunduunu greceiz.
Tesadfn dokuz kuraln izleyerek hayat gemimizle seyahat et
meyi, daha zengin bir olaslklar dnyasna girmeyi reneceiz.
Hepimiz grntlerle yayoruz. ster kendi hayal gcmz
kullanalm ister sadece bakalarndan gelen programlamalarn pa
sif alcs olalm, bu grntler bizi baz eylere aarken baz ey
lere de kapatyor. Enerj imizi ve dikkatimizi vereceimiz
grntleri seip kalbimizin sesini dinleyerek ilerlemeye karar
verdiimizde hayatmzdaki her ey farkllar, sihirli bir hal alr.
raklarna "zihni eitli
icatlar iin canlandrmaya"
RYA GRMENN DOKUZ GC
1. Ryalarmzda sorunlar zeriz.
ynelik bir teknik reten
2. Ryalar bizi gelecek/eki zorluklara ve
Leonardo da Vinci, ok k
frsatlara hazrlar. k eyler iinde evrenler
3. Ryalar eylem ve davranlarmza bulan Mark Twain, kitleleri
sihirli bir ayna tutar. harekete geirmek iin viz
4. Ryalar salkl kalmamz iin
yonlarn onlara aktarabilen
ne yapmamz gerektiini gsterir.
Jan Dark (Jeanne d'Arc) ve
5. Ryalar gizli bir laboratuardr.
Winston Churchill gibi hayal
6. Ryalar yaratc bir stdyodur.
7. Ryalar blnm benliklerimizi
gc ustalarndan dersler
iyiletirmemize yardm eder. alacaz. Hayal gcnn ye
8. Ryalar daha iyi ilikiler iin bir anahtardr. di "ak" smn renip uy
9. Ryalar bize asl amacmz hatrlatr. gulayarak hayatmz ve
dnyamz nasl yeniden ya-
ratabileceimizi greceiz.

8
B u Esiz G'ten, ryalardan, tesadflerden, hayallerden
gelen mesaj lar kullanmaya karar verdiimizde olaanst reh
berlik, ifa ve enerj i kaynaklaryla balant kurmaya balarz.
Ayrca iki dnyann vatanda oluruz.
Gnlk hayatn hayhuyunda telatan, stresten, bakalarnn bek
lenti ya da plan-programna gre yaamaktan hayatn daha derinde
ki anlamyla balantmz yitiririz. O anki dn ve olu
seviyemizde zlemeyen sorunlarla evrilir etrafmz. Olaylarn giz
li dzenini kavrayamayz. Derindeki gereklie ulama ve oradan
olaan dnyaya armaanlar getirme sanat olan sihre yabanclarz.
En kts de kim olduumuzu unuturuz. eitli listelerde ve zge
milerde yazann tesinde nereden geldiimizi, nereye gittiimizi bil
meyiz. Yaamlarmzn daha
derin bir amac olabilecei
. TESADFN DOKUZ KURALI
ni, daha byk bir hikayenin 1. Birlikte meydana gelmeyi seven
bir paras olabileceimizi eyler vardr.

hatrlamayz. 2. Dnce eylemdir ve sonu retir.


Ryalar, tesadfler ve 3. Eylemde olduumuzda tesadfler oalr.
hayaller yoluyla, grnen 4. Hayat kafiyeler yara11r.
dnyann tesinde bir dn 5. Dnya hir simgeler ormandr.

yann var olduunu, kimli 6. Her engel ve aksilik bir frsat yaratr.

imize ve kim olacamza 7. Yolumuzu bulabilmek iin


kaybolmamz gerekebilir.
yeniden uyandmz yerin
8. Gizli eli arayn.
oras olduunu hatrlamaya
9. Rhun tutkular mucizeler yaratr.
balarz.
O dnyaya yeniden uyanmak siyah-beyaz yaadktan sonra
renkleri kefetmek gibidir. O dnya aslnda bizim boyutlu ger
ekliimizin (kvetteki lastik bir rdek gibi) iinde salnd ok
boyutlu evrendir. Bilim o dnyann orada olduunu biliyor ve ora
s fiziksel duyular dnyamzda meydana gelecek olan tm olayla
rn gizli kayna olabilir.
Esiz G araclyla yaratc yaamn srlarna uyanrz. An
larz ki hepimiz ok ilgin birer ekiciyiz; enerjimize ve zihin duru
mumuza gre belirli insanlar, olaylan ve frsatlar eker veya iteriz.
ile d arasnda, subjektif ile objektif arasnda delinmez snrlar
olmadn anlarz. Ruhun tutkularnn harikalar yarattn, en iyi

9
almalarmzn oyun duygusuyla gerekletiini hatrlarz. Rya
grmenin uyumaktan ziyade uyanmakla ilgili olduunun farkna va
rr, zamann her zaman imdi olduunu reniriz.
Bunlarn hepsi ak sr
lardr. Yeniden istemeye
HAYAL GCNN YED AIK SIRRI
I. Engellerimizi imgelemeyle aabiliriz.
hazr olur olmaz bize ait
2. Hayal bedene etki eder.
olan, kullanabileceimiz
3. Hedefimizi grebiliyorsak bilgilerdir. Rya grmenin
yolun yarsn amz demektir. sunduu olanaklara, tesad
4. Byk Hikaye bizi avlyor. fn artc ileyilerine ve
5. Bir hayal mekan vardr ve tamamen gerektir. hayal gcnn pratik kulla
6. Vizyona ihtiyac olan iin nmlarna yeniden uyand
bir vizyon gelitirebiliriz.
mzda, son derece basit
7. Hayal ne kadar glyse sonular
o kadar az hayalidir.
olmasna ramen hayatm
z ve dnyamz yeniden
yaratma gcne sahip ya
am aralarn tekrar talep etmemizin neden bu kadar zaman ald
na pimanlk duyduumuz anlar olacaktr.

E S Z G LE Y A A M AK
Bu kitaptaki veriler pek ok kaynaktan elde edilmitir: Osmanl
saraynn rya gnlklerinden foton interferans hakkndaki gn
mz bilimsel aratrmalarna, eski 1 Ching ynteminden mons
ter.com web sayfasna, Winston Churchill ile kars arasndaki
yazmalardan Esiz Gc bir baar ve ilham kayna olarak
kullanm giriimciler, askeri liderler, mucitler, ressamlar ve di
er pek ok sra d insanla yaplm grmelere kadar. Fakat en
nemli veriler seminerlerime katlm, kitaplarm okumu, eit
li maceralarda bana elik etmi her alandan insann yllar boyun
ca benimle paylat binlerce deneyim arasndan seildi.
Kiisel baz deneyimlerimle balamak istiyorum nk "Ay'da
hi bulunmam birinden Ay' dinlemek istemem" diyen E
siz Gcn Amerikal stad Mark Twain'le ayn fikirdeyim.
Yeniyetmeliimden itibaren aralkl olarak, son yirmi yl akn
bir sredir ise adanm bir ekilde gnlk tutuyorum. Eer u anda
10
gnlk tutmuyorsanz, mit ediyorum ki bu kitab bitirdiinizde tut
maya balamak veya devam etmek iin gerekli ilham alm olacak
snz. Gnlk tuttuumuzda byk benliimizle iletiim kurmak iin
bir alan yaratm oluruz. Yaamlarmzda tekrarlanan konularn,
simgelerin farkna varmak, tesadfn oyunlaryla ve ok daha faz
la eyle ilgili birinci elden bilgi elde etmek bylece mmkn olur.
Gnlklerimde ok fazla materyal olduundan, zaman bulur bul
maz bunlar eitli klasrler halinde dosyalarm. Bu klasrlerden bi
rinin ad "Havayolu Ezamanllklar"yd ama artk onu "Baka Bir
Dzlemde" diye adlandryorum. Bu klasre koyduum gnlk ya
zlarm, bir uak yolculuu ayarlama ve seyahat srasnda uakta ya
adm deneyimlerle ilgilidir. Uak yolculuu benim hayatmda
kesinlikle egzotik bir olay deil; konumac ve eitmen olarak he
men her hafta bir yerlere uuyorum. Uakla yaptm tm yolculuk
larda tesadfn oyunlarna, zellikle de havaalanndaki veya
uaktaki tesadfi karlamalara her zamankinden daha fazla dikkat
ederim. Uular srasnda planlarmn bozulmamasna zen gsteri
yorum. Yerel havaalan ok kk olduu iin pek ok yere umak
iin genellikle ikago'nun youn O 'Hare Havaalan'nda aktarma
yapmam gerekiyor. Ne zaman bir aktarmay karsam antenlerim
titremeye balar nk deneyimlerinden biliyorum ki, planmzn
dna ktmz durumlarda oyuncu bir enerjinin sahne ald bir bi
lin sahasna giriyoruz. Bu tr gecikme veya plan d herhangi bir
durum meydana geldiinde A Tipi Davran* gstermeyi brakabi
lirsek, bu beklenmedik bilin sahasnda ok ilgin frsatlar ve kar
lamalarn gerekletiini grebiliriz.
Baka bir dzleme adm atarken bazen yanmda bir konu ba
l veya soru tayor olurum. Bu, "Dnyaya Sorunu Sormak" ola
rak adlandrdm bir oyunu oynama yollarndan biridir.
(2. Ksm'da bu oyundan ayrntl olarak bahsedeceim.) Bu, yol
culuk srasnda meydana gelen herhangi sra d veya dikkat e
kici eyi aklmdaki sorunun yantna dair olas bir ipucu olarak
deerlendirme oyunudur.

* A Tipi Davran: Agresiflik, mkemmeliyetilik, kontrol brakmaya istek


sizlik ve acelecilik gibi zellikler ieren stres yaratc davran kalb -.n.

11
Dikkatimi alg alanma giren simgelere ve rastlantlara srek
li ak tutarm. Byle bir yolculuk meditasyonu halinde olduu
muzda evrenin bize, doru sorular gstermesine izin veririz ve
evrenin sorular, kiisel gndemimizdeki sorulardan ok daha il
gin olabiliyor.
rnein bir keresinde O 'Hare Havaalan'nda bir aktarma iin
koutururken bir CNN spikerinin nternet zerinden ruhunu sa
ta karan bir adamla ilgili haberi sunmaya baladn duy
dum. Bir barda iki ienlerin kafalar zerindeki TV ekrannda
"Satlk Ruh" yazs parlyordu. te burada, herhangi bir gn
de herhangi bir hayat iin uyandrc olabilecek bir mesaj vard
ve bu mesajn bana sordurduu ey uydu: "Ben veya tandm
herhangi biri ruhunu (belki de bir ruhu olduunu unuttuu iin)
satma riskiyle mi kar karya acaba?" Bu deneyim, karar ver
mek zorunda kaldm bir ile ilgili olarak beni tekrar dnme
ye sevk etti. Ayrca kariyer yolculuundaki baz zorunluluklar
nedeniyle en derin kiisel deerlerinden birinden tavizde bulun
maya doru kaydndan endielenen bir arkadamla ak sz
l bir tartma yapmaya karar verdim.
imdi srada "Baka Bir Dzlemde" adl klasrmden seti
im, iki yllk bir srete yaanm be kiisel deneyimim var. Bu
deneyimler enerjimize ve zihin durumumuza gre belirli insanla
r, olaylar ve frsatlar ektiimizi ya da ittiimizi gsteriyor. Ay
n zamanda yirminci yzyl biliminin onaylad bir eyi
kantlyor: ile d arasnda, subjektif ile objektif arasnda gei
rimsiz snrlar yok. Keyif almanz diliyorum!

SEVGLYE ALLN AN A yLAR

8 Nisan oos

Uakla Wisconsin'e gidiyordumi Meriter Hastanesi'nde


'1Ruhun Gizli Arzularn Onurlandrmak" balkl bir
konferans verip hafta sonu boyunca da 11Yrekten Bir
Hayat Dlemek" konulu bir semineri ynetecektim.
12
Yanmda Pakistanl bir adam oturuyordu. Uuun
sonuna doru kalemimi dn istedi. Bir torbann iin
den iki pel oyuncak ay kard. i lki gk mavisiydi.
Daha kk olan ikincisi ise pembe, mavi1 beyaz ve ef
tali renkliydi.
Pakistanl, kalemimle kalp eklindeki kk hediye
kartlarna bir eyler yazyordu.
11Aylar kimin iin?11 diye sordum.
11Sevgilim iin."
11Ad ne?"
11Sabriha. Mutlu demektir. Ama iki lakab daha var1
onlar da kullanyorum. ilki Arzu. stek demektir ama
byk bir istek." Elini kalbinin zerine koydu.
"Yrekten gelen istek gibi yani."
''Evet1 aynen yle."
11Peki dier lakab nedir?"
11Kuwahi."
11Bu zormu." Telaffuz edebi imek iin birka deneme
yaptm. "Kuwahi ne anlama geliyor?"
11 0 da 'istek' anlamna geliyorj ok byk bir istek"
deyip i geirdi.
"Ruhun istei gibi."
"Doru."
"Urduca m?"
"Dilimi nasl bildiniz?"
"0 ikenizde bulunmutum."
Yani kalemim, kalbin istei ve ruhun istei kelimele
rini baka bir dilde yazmak iin dn alnmt. O ak
am 11Ruhun Gizli Arzularn Onurlandrmak" isimli bir
konferans verdim ve hafta sonunu da insanlarn kalple
rindeki arzularn kefetmelerine ve gerekletirmelerine
yardm etmek iin geirdim.

* Farsa kkenli "Arzu" kelimesi Urduca<la da Trkedeki anlamnda kulla


nlmakta -.n.

13
LMU. ANNES NA STEDG ARABAYl ALo

22 Asustos 20os

Seatde'a uuumdan nceki gn olaanst meguldm.


Yolculuk ncesinde yapmam gereken onca eyin ortasnda
yal cipim lmek zere olduunu belli etti. Oto sat gale
risine giderken motoru adeta pervaneli uak sesi karyor
du. Galeriye ulaana kadar lmemesi iin dua ettim. Bir
evrak ileri melei sayesinde saat sonra yeni bir araba
iinde, sevgili eski cipime el sallayarak bayiden ayrldm.
Seattle'a doru yola kmak zere olan uaa binen
son kii nefes nefese yanmdaki koltua geti. Kadna
uaa yetimek iin fena halde koturmu gibi grnd
n syledim.
11 inanmazsnz1 bu sabah iki saat iinde yeni bir araba
satn aldm ve arabay havaalan parkna daha imdi park
ettim."
11lgin bir tesadf. Ben de dn yeni bir araba satn al
mak iin koturuyordum. Evrak ilemlerinde beni bir sa
atle gemisiniz."
11Ah1 annem yardm etmi olmasayd bunu baara
mazdm."
Soluu normale dnnce kendini tantt. Byk bir si
gorta irketinin muhasebe blmnde alyormu. "As
lnda muhasebe ofisimizin i ilerinden sorumluyum.
Arabasn haat eden zavall bir sarhoa mmknse c
retsiz kiralk ara vermediimizden emin olmak iin al
anlarn omuzlar zerinden bakp1 yaptklar ii kontrol
eden sert kadn oynuyorum."
Duyduum en ekici i tanm deildi bu ama kadn
kiisel olarak ekici ve mizahiydi.
Arabasn annesi sayesinde satn alabilmi olduunu
syleyiinde tuhafma giden bir ey vard. iimden bir ses
annesinin bizim gerekliimizde olmadn sylyordu.
Haklydm da.
14
Bayan i ileri Sorumlusu yle dedi: 11Annem ld
nden beri babam tek bana yayor. Babam iin ne za
man iyi bir ey yapsam annem de benim iin bir iyilik
yapyor. Her zaman yle oluyor. Pazar gn babam gr
meye gittim ve dnte hep istediim krmz pikab gr
dm. Byk kabinli1 drt kapl Chevy S-lOj tam
karmda1 yolun kenarndaki bir bayinin parknda. Bu sa
bah hemen oraya gittim ve tm ilemler kolayca bitti.
Annem her zaman iyi bir organizatrd.11
Pikap sahibi bu kadn uuk ya da New Age tipi biri
deildi. Tam bilincinde olmasa da bir tesadften yarar
lanmt ve iin srr da buradayd.

CHURCHILL1N KRUMASI TARAFINDAN


Giy oiRiLEN lNDtANA )ONES

6 Ocak.006

Dreamer1s Book of the Dead (Haya!perestin Oller Ki


tab) adl kitabm yazarken ska hatrladm air Ye
ats1i bir keresinde ryamda grmtm. Beni bir ziyarete
gtrecei iin her zamankinden daha k giyinmemi is
tiyordu. Uygun ekilde giyindikten sonra Londra1daki
St. James Park yolundan (kuularn yanndan getik)
Downing Soka 1 0 numaraya gittik ve telefonda Bri
tanya1nn balatt sihirli bir savaa dair bilgi almakla
megul grnen ChurchiWle zel olarak grmek ze
re beni orada brakt.
Bu rya beni ok heyecanlandrm1 merak iinde brak
mt. Pek ok tesadfn rehberlik ettii sonraki aratrma
larmda ChurchiWin esrarengiz konularla ve alternatif
tarihle yakndan ilgili olduunu anladm. ChurchiWe her
zaman hayranlk duymutum ve imdi onun hakknda
aratrma yapmaya ve yazmaya yneliyordum. Birka ln
diana Jones temas ieren1 gereklere dayal bir roman
15
yazma fikri geldi hayalimde aklma. Bu romanda Churc
hill ve ekibi (yakn korumalarndan biri dahil) Nazi okl
tistleri gibi glerle savaacakt.
Her zaman olduu gibi yaknda yine bir uak yolcu
luum vard. Masamn zerinde duran baka kitap plan
lar da olduu iin, roman projesinin peinden gitmeye
deer olup olmad konusunda ikinci bir gr arayna
girdim. Bu yolculukta karlaacam .eylerin bu konuda
bana ipucu olmasna karar verdim. Bir belirsizlik veya ka
fa kar.kl yaamamak iin de bunu bir kada not al
dm: Churchill ha.kkmda. lndia.na. }ones ta.dmda. bir roman
ya.zma.nm iyi bir fikir olup olma.dfj konusunda. rehberlik
stiyorum.
Aktarmadan nceki ilk uamda ilgin bir kadnla ta
n.tmi yakn bir zamanda hayatndaki nemli her .eyde
kkl deiiklikler yapm bir kadn. Kocasndan ayrl
m, iini brakm, evini ve eyalarn satm. Bir arkada
yla iki hafta geirdikten sonra .imdi belirsiz bir gelecek
iin dn yolculuu yapyordu. Ona, 11Eer hedefini g
rebiliyorsan yolun yardan fazlasn kat etmi.sindir11 de
yiini hatrlattm.
Kendi iinde derine inip hayattan ne istediini bana
sylemesini istedim.
Oturduu semtte hayat aclar iinde gemi, kadere
yenilmi kadnlara destek olaca, seslerini, glerini ve
.ifalarm bulmalarna yardmc olaca bir merkez kurma
hayalinden bahsetmeye balad.
Bu merkezi grp koklayabilmem, tm duyularmla
orada olabilmem iin beni oraya gtrmesini istedim. Se
vinle kabul etti ve ksa bir sre sonra ikimiz de ora.da.y
dk1 onun hayalinde. Merkezin yerini tanmlarken kesin
adrese de karar verdi (bakma ihtiyac olan eski bir bina)
ve bunun gereklemesini salayacak sponsorlar dahil
tm kilit oyuncular belirledi.
ikago 0 1Hare Havaalan'na vardmzda ayrlmak
zereyken kadn cokulu ve gven doluydu.
16
Ama birden kolumu tutup sordu: " iimden sesini yk
seltip 'Bu sadece hayal' diyecek olan parama ne diyece
im peki?"
"air T agore'un dediini: 'Haya[ ne kadar glyse
sonular o kadar az hayalidir.' "
Bu gzel bir alveriti ama net bir ekilde belirlemi
olduum lndiana Jones tadndaki Churchill romanyla il
gili olarak henz belirli bir rehberlik almamtm.
Sonra havaalanndaki k kapma ulamak iin C
blgesindeki bfeler ve bagaj tama arabalar arasndan
aceleyle getim.
Admlarmdan biri yarda kesildi nk k kapmda
onu grdmj lndiana Jones.
Tam takm karmdaydj apka, ceket, Sam Browne
kemeri, hatta kuma antaj krba ve silah hari her ey.
Ama Harrison Ford'a pek benzemiyordu. Olduka
imand.
Aradm iaretin bu olabileceini dnrken bir par
am da, "Bu kesinlikle abartl, buna gvenme" diyordu.
O yzden ikinci uama binerken, evrene bildirdiim
konuda henz kararn verilmemi olduunu syledim
kendime. Uakta okumak zere yanma alm olduum
John Lukacs imzal The Duel (Dello) isimli kitab oku
maya baladm. Kitap Britanya ve ingi[iz milletler toplu
luunun Naziler karsnda tek bana durduu 1940'n
kritik aylarnda Churchill ile Hitler arasndaki kiisel
mcadelenin uzmanca bir analizini ieriyor. Churchill'in
Babakan olduu gn yakn korumasyla birlikte 10 nu
maraya gidiini anlatan sayfaya yeni varmtm ki bir
adam belirdi ve "Yannzda oturuyorum. Koridorun br
tarafnda ailesiyle birlikte oturabilmesi iin biriyle yer de
itirdim" dedi.
Oturma planlar (veya baka planlar) deitiinde ok
ilgin eyler olabildii geldi aklma lndiana Jones yanm
daki koltua geerken.
Kemerini taktktan sonra "Kamnz yok mu?" diye
sordum.
17
11Evde11 dedi.
"Peki silah?"
110 da evde." Silahlar hakknda ok bilgiliydi ve bu
nunla ilgili bir eyler anlatt. ABD Sahil Gvenlik'te
Yurtii Gvenlik biriminde alyormu.
Omuz kayn parmaklar arasna alp gururlu bir e
kilde, "Bu malzemeler gerek. Bunlar Churchill'in koru
mas yapt" dedi.
11Ne dediniz?"
11Bu giysiler Peter Botwright tarafndan yapld.
Churchill'in yakn korumasyd. James Bond filmlerinde
ki aktrler iin giysi yapma iini almt, sonra da lndiana
Jones iin. Web sitesinin adresini vereyim, kendiniz de
bakabilirsiniz."
Ona kitabmn ak olan sayfasnda parmam daya
dm, Churchill'i arabada korumasyla birlikte anlatan
satm gsterdim.
lndiana Jones, "Bu ok ilgin bir tesadf" dedi.
"Daha bir ey bilmiyorsunuz."
Ve evet, Churchill, korumalarndan biri ve "lndiana
Jones" tipinde bir karakter ieren bir roman zerinde a
lmaya gerekten baladm.

KAZLARLA ARPIAN UAK VE OiGER ADA

s Ekim 2006

Bir konferans vermek iin Charlottesville - Virginia'ya


umam gerekiyordu. Havaalanna koturmadan nce
email'imi kontrol ettim ve bir arkadamn, evinin zerin
den geen ok byk Kanada kaz srsn izleyiini
anlatt tasvirini okudum. Charlottesville'e yapacam
yolculuumun ilk aya olan Dulles'e giden kk bir jet
uayla havalandm. Kalktan on dakika sonra uak ha
vaalanna geri dnd. Baz kulara arptmz sylendi.
18
indikten sonra pilota sordum: "Bir kaz srsne mi
arptk?"
"Evet. Ne yazk ki be kaza arptk."
Havaalanndaki kayt masasnda Dulles'e dorudan
uuta yer olmad sylendi. Ama neeli bir grevli
Charlotte'a giden ve bir aktarma ile Charlottesville'e ra
hata ulamam salayacak bir uakta tek bir yer olduu
nu syledi.
Grevliye, "Eer bugn isimler zerine bahse girebil
seydim Charlotte'a oynardm herhalde" dedim.
"phem yok" derken glmsemesi iyice belirginle
ti. "Kzmn ad da Charlottej daha yeni doum yapt."
Charlotte - Charlottesville - Charlotte. Bazen haya
tn kafiyelerini grmemek gerekten mmkn deildi.
Bylece farkl gzergah olan bir uaa bindim. An
tenlerim yine kpr kprd nk az nce k kapsnda
byk siyah bir kpek grmtm ve bu dorulannca
tylerim diken diken olmutu. Benim iin havaalan bek
leme salonu k gibi allmadk bir yerde arkada can
ls siyah bir kpek grmek ok iyi bir iaretti.
Charlotte ua ile havalandktan sonra, yanmda
oturan ekici kadn elimdeki Marc Allen'in The Milli
ona.ire Course (Milyonerlik Kursu) adl kitab grnce
benimle konumaya balad. Ona kitabn aslnda milyon
lar kazanmaktan ziyade (bu da mmkn olmakla birlikte)
hayat dolu dolu yaamakla ilgili olduunu anlattm. Ki
tabn rasgele bir sayfasn ap nsanlarn ykc tartma
lardan nasl saknabileceklerine dair bilgece bir tavsiyeyi
yksek sesle okudum.
Koltuk kom.um, "Bunu benim iin yazm olmal" dedi.
Kendimizi tanttk. Film yldz gibi bir ad vard:
Cybille. Kuzey Carolina sahili anda bir adada bulu
nan evine gidiyordu.
"Ryalardaki gibi bir yer olmal" dedim.
"Kt bir rya ... Yanl ada" dedi. Ada, ounlukla
zengin emeklilere ynelik yeni gelien bir yermi. Kocas
orada bir ev almaktan ilk kez bahsettii zaman hayal et
tii gibi bir yer olmadn anlamas uzun srmemi.
19
Marc Al!en'in ideal bir yaam anlay gelitirme ve
bu anlayn dnyada kk salmasna yardmc olacak he
defler belirleyip1 grler yaratma konusunda syledikle
ri zerine sohbet ettik.
Cybil!e1 "ok canl ryalar gryorum" diyerek bu
konuyu at.
"Rya gnl tutuyor musun?"
"Ryalarm her zaman hatrlarm."
11Gerekten mi? Alt yl sonra bile mi?"
"Evet, tam alt yl. Alt yl nce evlendiimden beri
rya hayatm ok deiti. O zamandan beri her gece r
yamda ayn eyi yapyorum: Kuzey Carolina'daki bir eve
gidiyorum1 kocam ve ailemle vakit geiriyorum ve iime
gidiyorum. Ama o ryada grdklerim u andakinden
farkl bir ev1 farkl bir koca ve farkl bir i. Bu hayatmdan
kp o hayatma girmek gibi bir ey."
11Ryalarnda sreklilii olan baka bir hayat m ya
yorsun yani?"
Bayla onaylad. 11Daha nce bunu hi kimseye sy
lememitim. Her iki hayatmn da tamamen gerek oldu
unu biliyorum. Her iki hayatm da fiziksel dnyada
yaadm hissediyorum. Sence ben ldrdm m?"
11Sanmyorum. Bilim bize paralel dnyalarn varl
olaslndan sz ediyor. Byk bir seim yapp sonra bu
seimden dolay derin bir pimanlk duyduumuzda dn
yamzn ikiye blnmesi bana gayet mmkn grnyor.
Baka bir hayat sren baka bir ben olduunun farkna
varsaydm1 bu iki param birletirdiimde neler baara
bileceimi dnmek isterdim sanrm. iki benliini bir
letirmeyi dndn m hi?"
11Evet. Bir gn bu iki hayatmn ve iki benliimin bir
.ar.aya geleceini ok iyi biliyorum."
11Peki, o zaman ne olacak?1'
1'Tam bir felaket olacak." Bu kelimenin rktcl
yaramaz bir smtta kayboldu: 11Ama kesinlikle ok il
gin olacak."

20
B u srete deneyimlediim tesadfler, peinde olduum belirli
bir mesajdan ok daha fazlasn getirmiti bana. Muhteem bir
btnlk duygusu ve alldk snrl alg kalbnn tesine geen
olaslklar dnyas. Baudelaire' in "airane salk hali" dedii, ha
yatn kafiyelerini fark etmemenin imkansz olduu, uyumlu tesa
dflerin klavuzluunda yol alnan bir boyuta girdiimi hissettim.
B u srete yaadm olaylar dizisinin bana rettii eylerden
biri de hayat tesadflerle ynlendirmeye dair ok pratik bir ku
rald: Her engel ve aksilik birfrsat yaratr. lk uam yabani bir
kaz srsyle arptktan sonra bindiim plan d dier uakta,
paralel iki dnyada yaanan bir hayatn byleyici bir hikayesini
ilk elden dinleme frsatm olmutu. Karlan bir aktarma daha
derinde baka bir aktarmn nn ap da sonu bylesine elen
dirici bir olaylar dizisi olduunda insan bundan ikayet etme hak
knn olmadn dnyor.

LNCOLN'ON RoyALAR VE
BocA SPERM GELTRCS

II Kasm oo6

Bir keresinde ryamda Kongre Ktphanesi gibi bir yer


deydim, Amerikan tarihine adanm bir yer. Hafif eim
li geni bir holden getikten sonra kitaplarla ve mee
odunundan yaplma dosya dolaplaryla dolu bir odaya
ulatm.
Bilge adamlardan oluan bir grubu grnce onlar din
leyip sohbet etmek iin yanlarna gittim. Sohbetimiz s
rasnda lm bakanlarn enerji formlar onlara doru
geliyordu. Ol bir bakann enerji formu bilge konuma
clardan birininkiyle birletiinde o konumac l ba
kann bilgisiyle doluyor, daha da bilgeleiyordu.
Darda, bir grup fotoraf ektirmek ister gibi imen
ler zerinde bir araya gelmi nsanlar grdm. Yine, l
m kiilerin enerji formlar nmde duran insanlarn
21
yzlerine ve bedenlerine yneliyordu. Belirgin ekilde ir
kin olan bir yz (kara saka!l1 kk yanakl1 ok przl1
ukurlarla dolu bir yz)1 gruptaki adamlardan birinin ze
rinde ve etrafnda szlyordu. Bunun Abraham Lincoln
olabileceini fark edince heyecanlandm.
Lincoln /ve tabii spiritalist kars) bu ryadan pek
holanmazd herhalde. Lincoln tm ryalarn nemli ol
duunu ve ryalar anlamamza1 yorumlamamza en ok
yardmc olabilecek kiilerin sade bir hayat yaayan1 r
yalara ilgi ve sayg gsteren 11doann ocuklar11 olduu
nu dnyordu. Ol bakanlarla ilgili ryamdan sonra1
belirli bir alma iin elimizden gelen abay gsterdii
miz srada baka bir gereklik seviyesinde bulunan byk
akllarn enerjilerini ve bilgilerini kendimize nasl ekebi
leceimiz zerine dnmeye baladm. Bir lke veya bir
btn olarak insanlk iin en tehlikeli zamanlarda1 (biz
den nce) yaam1 gelecekte olabileceklere ilikin bizim
kavrayabileceimizden ok daha fazla bilgiye sahip1 du
rumumuzu daha farkl ve yksek bir perspektiften grebi
len kiilerin bilgeliklerinden yararlanabileceimizi
dnmek ok rahatlatc.
Ol bakanlarla ilgili ryamdan sonra ryalarn Lin
coln1n hayatndaki ve nemli kararlarndaki roln in
celemeye karar verdim. i Sava1ta kk olu Wi!lie1nin
erken lmnden sonra Lincoln1n onu ryalarnda tekrar
tekrar grdn rendim. Kendini1 kesif bir sisin iine
srklenen kreksiz bir teknenin iinde grd tekrar
lanan bir ryas vard ve bu ryay i savataki muhte
mel olaylarla ilikilendiriyordu. Ford tiyatrosunda
ldrlmeden iki hafta nce Lincoln1n1 ryasnda gece
Beyaz Saray1da dolandn grmt. Iklar ak oldu
u halde etrafn byk lde bo olmasna armt.
Girdii bir odada bir ceset olduunu grnce muhafzlar
dan birine Beyaz Saray1da kimin ldn sordu ve ba
kann suikastla ldrldn rendi.
i Sava srasnda bile Kuzey Amerika1da bir rya
kltr vard. Lincoln1n birinci ordu komutan General
22
George McClellan hakkndaki bir efsane de buna iaret
ediyor. i ddiaya gre, McClellan'n bir ryasnda veya
hayalinde George Washington ona grnm ve harita
zerinde asilerin konumlarn gstererek bakenti koru
masn salamt. Bunun uydurma bir propaganda mal
zemesi olduu kesindir. (Baz rya yazarlar kanm olsa
da.) Bununla ilgili olarak ortaya kan ilgin gerek ise,
ryalar ok ciddiye alan bir toplumda yaamadka siya
si avantaj iin byk bir rya uydurulmayacadr.
Ryalarn i Sava'taki rol daha da derinlere uzan
yor. "Rya izcileri" (uzak mekan ve zamanlar doru bir
ekilde grebilen kiiler) her iki tarafn ordusunda da say
g gryor, kullanlyordu. Onlar on dokuzuncu yzyln
"uzak grcleri" olarak adlandrabiliriz. Grne gre
o zamann en iyi rya izcileri, gnmzn Pentagon ta
rafndan yetitirilen uzak grclerinden ok daha iyi i
karm.
Richmond - Virginia'da yaynlanan Daily Dispatch
gazetesinin 24 Kasm 1 863 tarihli saysnda ok ilgin bir
rnek varj asker kaaklarnn saklandklar yeri bulma ye
teneine sahip bir Konfederasyon askeriyle ilgili bir ha
ber. Hikayedeki olayda ryac, bir et kurutma ambarnda
ok iyi bir ekilde saklanan ve be hafta boyunca kars
nn gizlice getirdii yemekle beslenen asker kaann ye
rini tespit etmi. ite "Et Kurutma Ambarnda Saklanan
Kaak" balkl orijinal haber:

Geen hafta Yzba Shannon'n adamlarndan biri


"ryasnda" asker kaaklarndan birinin sakland ye
ri grd. Ryasn Yzba'ya anlatt. O da hemen r
yadaki gen askerin olduu yere bir manga adam
gnderip onu buldu. Sizce kaak neredeydi? Et amba
rndaki bir kuytuda variller ve kutular arasnda ok iyi
bir ekilde saklanm olarak bulundu. Karsnn ona yi
yecek verebildii kk bir aralk vard. Kendisini tutuk
layan svarilere be haftadr grmedii ocuklarn

23
grebilmek iin yalvard. On ikiden vurmak diye ite bu
na denir. Ayn askerin ryasn grd ve yerleri bu e
kilde tespit edilen ba ka asker kaaklar da var. Hala
maara ve benzeri yerlerde saklanan asker kaaklarna
hemen birliklerine dnp teslim olmalarn tavsiye edi
yoruz, eer bu adam ryanz grrse sizi mutlaka bulur.

Lincoln ve i Sava ryalar hakkndaki aratrmamn


ortasnda yine bir seminer vermek zere bir ua yakala
mam gerekiyordu. Uakta okumak iin Connie Willis'in
bir romann setimi Lincoln1s Dreams (lincoln'n R
yalar). Romanda gnmz ryaclarndan biri kendini
tekrar tekrar bir i Sava liderinin zihninde, ou zaman
zc sava sahneleri iinde buluyor. Ryalar ona ola
an hibir kaynaktan renemeyecei bilgiler sunuyor.
Roman heyecan verici ve orijinal. Lincoln'n hayat ve
nemli emirleriyle ilgili pek ok tarihsel veri ieriyor. Var
lkl bir ifti grnmnde bir adam yanmdaki koltua
oturduu srada Lincoln'n akromegalisini (ayaklarnn
ve kulaklarnn ok bymesine neden olan rahatszlk)
tasvir eden blme yeni gelmitim.
Bir kitap at. Gz ucuyla yle bir baktmda at
sayfada Lincoln'n bir resmini grdm. Hangi kitab oku
duunu sordum. Kitabn ad Lincoln on Leadership'ti (lin
coln'n Liderlik Srlar). Daha nce ikimiz de Lincoln
hakknda bir kitapla hi seyahat etmemi olduumuz ve
koltuk kom.um kitabn daha o sabah satn alm olduu
iin bu tesadf ikimizi de etkiledi. Onun da kendi kitabn
da Lincoln'n agromegalisini anlatan bir sayfaya yeni gel
diini renince tesadf ok daha arpc hale gelmiti.
Byk liderleri zirveye tayan eyin ne olduu zeri
ne konutuk. Kom.um harika bir sz paylamak iin k
k bir defter kard: "Tutkumuzun1 yeteneimizin ve
deneyimimizin bir araya geldii yerde kendi blgemize
varmz demektir."
Mesleini sordum. Tahmin etmi olduum gibi bir s
r iftisi olduunu ama bilimle de yakndan ilikili oldu-
24
unu syledi. Boa sperminin gcn arttran yeni bir
rnn gelitirilmesine yardmc olduunu1 ayn zaman
da buzalarn te ikisinin dii olmasn salayacak e
kilde cinsiyetlerini belirleyebildiini anlatt. Bana ilemin
teknik bir aklamasn yapt ve zerinde 11BA.I<AN
YARDlMClSl1 SPERM ORET iM VE TEKNO
LOJ is i11 yazan kartvizitini verdi.
Sonra seminerimde o kart birka .ikagolu kadna gs
terdim. ilerinden biri 11Dou .ikago barlarnda o kartla ha
va atmak isteyecek ok adam vardr' diyerek espri yapt.
Bu yolculuktaki deneyimlerim tesadf kurallarndan
birine iyi bir rnek tekil ediyorduj birlikte meydana gel
meyi seven eyler var. Bu srete Lincoln1n ryalar ve
ryalarn tarihteki byk rolyle ilgili aratrmam sr
drmek iin ilham aldm1 epeyce de gldm.

B Y K H K A Y E Y K E FETMEK N
G NDE B E D A K K A

nsanlarn Esiz G hakkndaki hikayelerini dinledike r


yalarn, tesadflerin ve hayallerin, her eyin temelindeki hare
kete geirici gizli g olduunu greceiz. Gemii anlamak,
mevcut zorluklarmz iinde yolumuzu bulmak ve daha iyi bir
gelecek yaratma yeteneimizi gelitirmek iin bu gleri kul
l anmamz esastr.
1. Ksm'da rya grmenin dokuz gcn reneceiz ve
her geen gn artan bir enerj i ve farkndalkla giderek daha
zengin, daha dol u , daha salkl bir hayata sahip olmak iin bu
gleri nasl kullanacamz greceiz. Ryalarmz yaklaan
zorluklar ve frsatlar hakknda bize klavuzluk eder. Ryalar
mzda daha sonra fiziksel gerekl i kte meydana gelen eyler
grrz. B una prekognisyon (gelecei grme) deniyor. Rya
l armzda grdmz baz eylerin gerekleip gerekleme
yecei , o ryalarda sunulan bilgileri kul lanarak baz eylemlere
25
geip gemeyeceimize baldr. rnein, grdmz bir
araba kazas ryasndaki koullara dikkat ederek gerek hayat
ta bir kazadan kurtulabil iriz. Ryada ideal iimizi, aradmz
mkemmel evi ve hatta ruh eimizi grebiliriz ama ayrntlar
anlamadka ve gerekli eylemlere gemedike o muhteem r
ya gereklemeyebilir.
Ryalarmz bizi, hayatn aylar, yllar, hatta on yllar sonra kar
mza karacaklarna hazrlamaya balar. rnein Winston
Churchill daha on drdndeyken Harrow 'daki bir okul arkada
na, ryasnda bir gn lkeyi ynetmesi ve "bakenti ve imparator
luu kurtarmas" gerekeceini grdn anlatmtr.
Beceriksizlik ve gszlk yle dursun, ryaclar mevcut ufuk
izgisinden ok daha tesini grebildikleri ve vizyonlarndan ener
ji alabildikleri iin setikleri faaliyet alanlarnda ou zaman son
derece baarldr. Starbucks'n kurucusu Howard Schultz kendi
hakknda unu sylyor: "En nemli zelliim, ryalarmn ou
nun insanlarn sandndan daha derin ve gl olmasdr."
2. Ksm' da tesadflerin kesinlikle "sadece tesadf' olmad
n dorulayp, gnlk yaamdaki tesadfleri ve simgeleri bir ra
dar gibi nasl tarayacamz reneceiz. Tesadfler bize, hayatn
akn, yalnz olmadmz, grnmeyen kaynaklarmz olduu
nu hatrlatr. Tm dnya aksi ynde gidiyor olsa bile bizim do
ru yolda olabileceimizi ya da belki hedef ve tutumlarmzda daha
derin bir gndeme gre baz ayarlamalar yapmamz gerekebilece
ini anlamamz salar. Tesadfn dokuz kural zerinde alr
ken, alg alanmza giren herhangi bir eyi kiisel bir kehanet
olarak kullanabileceimizi, gnlk hayatmz yaratc bir cokuy
la doldurabileceimizi greceiz.
3. Ksm'da hayal kurma sanatn reneceiz; "hayalimizde
yarattklarmz" tamamen gereklemi bulmann olaanst sa
natn. Durumumuzu zihinsel ekranmzda incelemeyi ve dzen
lemeyi reddettiimiz iin kendimizi ska ksr dnglere
mahkum ederiz. Bir dizi negatif veya snrlayc grnt ile yaa
yp bunlara "gereklik" deriz.
En dolu, en cokulu hayat yaamak iin yapmamz gereken
ey, enerjimizi ve dikkatimizi, her eyi yeniden gzden geirip
26
dzeltme cesaretine sahip yaratc bir hayal gc dorultusunda
kullanmaktr. Hayal kurmann yedi ak smn renip uygula
yarak gerekletireceiz bunu. Rabindranath Tagore ' un airane
bir sezgiyle ifade ettii muhteem gerek de bunu anlatr:
"Hayal ne kadar glyse sonular o kadar az hayalidir."
Hayal ortamnda bir ev ina edip bu evi bir iyileme, rahatla
ma ve yaratc ilham kayna olarak kullanacaz. Orada gelitir
diimiz en iyi eyleri gnlk yaammza nasl getireceimizi
reneceiz.
Gnde yalnzca be dakikayla Esiz G 'ten gelen me
sajlar elenceli ve pratik bir ekilde kullanmaya balayabiliriz.
Kitabn her blm gnlk hayatn younluu iinde bile oyna
yabileceimiz muhteem oyunlar ieriyor. Bu basit egzersizler
pek ok yaratc ve baarl insan gibi bizim de baar iin gerek
li olaanst kaynaklara ulamamz salar.
Dikkatimizi Esiz Gce ynelttiimizde baardan ok da
ha fazlasna ularz.
Gnde be dakika iin bile olsa bu adanm deneyimi yaa
mak bizi isel gerekliimizle temasa geirir. pusulamz bulup
karmaann ve atan gndemlerin ortasnda kiisel durumumuz
la ilgili perspektifimizi geniletiriz. Yeats' in ifadesiyle "gnlk
yzeysel zihinden" ok daha bilinli bir Benlik ile diyaloa geip
bunu srdrrz.
Yaratc bir aka doru zahmetsizce ilerlemek iin yolumuzu
aarz.
B yk Hikayelerimiz byle ortaya kar. Avustralyal
Aborjinler, Byk Hikayelerin havay koklayp allar arasn
da gizlice i lerleyen yrtc hayvanlar gibi kendilerini anlatacak
doru insanlar avladn syler. B uradaki pf noktas, Byk
Hikayelerin peine dmek yerine onlarn bizi yakalamasna
izin vermektir.
B yk Hikaye bazen bizi grmezden gelinemeyecek bir tesa
dfler dizisiyle yakalar. Yakalandmzda hayatmz artk farkl
dr. Gnlk dramalarla daha byk bir cesaret ve incelikle ba
etme gcmz olur nk artk daha derindeki bir dramann far
kndayzdr. yilemenin "acy ap efsanevi olana ulatmz-
27
da" meydana gelen ey olduunu syleyen Joseph Campbell'in
kastettii anlamda efsanevi kaynaklara eriiriz. Artk bir misyon
hissiyle hareket etmekteyizdir ve bylece kendimize farkl olay
lan, insanlan ve frsatlan ekeriz.
Hayatmzda ryalara, tesadflere ve hayal kurmaya yer at
mzda kendimizi Byk Hikayeler iin hazr hale getiririz.

28
1. KISIM
SADECE BR RYA

Krlk iindeki insana yolu gstermek iin


Tanr ryay yaratt.

-ESK BR MISIR PAPRSNDEN ...


1 . BLM
.. ..

RUYA GORME K
UYANMAKTIR

endinize "Sadece bir rya" dediiniz olmutur, deil mi? Ge


K ce ryanzda grdnz rahatsz edici bir eyi unutmak iin
sylemi olabilirsiniz rnein.
Belki de gnlk hayatta gereklemesine imkansz gzyle
baktnz olaanst gzellikte veya zevkte bir ryadan uyan
dktan sonra sylediniz zlemle.
Gnn ilerine dalp koturmaya baladmzda ryalarmz
geride brakmak kolaydr. Zihindeki bir kap sert bir ekilde ka
panr, ryalar gider. Bunun olmasna izin vermek hayatta zayf
bir stratejidir. Nedeni ise udur:
Ryalar sorunlarmzla ilgili deildir, onlar hizim tarafmzdadr.
Ryalar, bizi gndelik hayatn snrlandrc inan ve davra
nlarn tesine tayan yepyeni bir olaslklar dizisi aar. Ryala
rmzdaki sevgiliyi, evi veya ii "sadece bir rya" diye dlamadan
nce ryadaki o cokulu hayali gerekletirmemize yardmc ola
bilecek ipularnn bulunup bulunmadn dikkatli bi ekilde in
celemekte fayda vardr.
Ryalarmz bize aklmza getirmemeyi tercih ettiimiz eyle
ri de gsterir ve pek oumuzun ryalarmzn yzne kapy
arpma nedenlerinden biri de budur. Bu olumsuz eyler arasnda,
31
gelecekte karlaabileceimiz sorunlar, grmezden gelme veya
bastrma eiliminde olduumuz paralarmz ya da dar bir adan
baktmz bir durumun ierdii daha byk deerler ve sorunlar
bulunabilir.
Bunlar hakknda dnmemeyi tercih edebiliriz ama eer r
yalarmz bize bunlar gsteriyorsa, bunun nedeni, daha yksek
bir bilgelie sahip olan Benliimizin dnmemiz gerektiini sy
lyor olmasdr. Ryalarmz bize gelecekteki sorunlarmz gs
terdiinde, o sorunlardan kurtulmamz veya onlar kontrol altna
almamz salayacak aralar da sunar; tek yapmamz gereken me
sajlara kulak vermek ve gerekli eyleme gemektir.
Ryalarmz, reddetme eiliminde olduumuz ynlerimizi a
a vurduunda, aslnda bizi, inkar iinde boa harcadmz ener
jiye sahip kmaya ve enerjimizle btnsel bir ekilde balant
kurmaya davet etmektedir. Ryalar bize, egomuzla ya da insanla
rn beklentileriyle ekillenmi olan kararlarmzda dzeltme ve de
iiklikler yapabilmemiz iin bize isel bir pusula sunmaktadr.
Ryalarmzda sevmediimiz eyler grdmzde bunu dik
katle incelemek gerekir nk bunlar hayatmzla ilgili kavrama
mz ve eyleme gememiz gereken konulardr. Bir rya ne kadar
korkutucuysa o ryann mesajn alma ve yaplmas gerekeni tes
pit etme ihtiyac da o kadar acildir.
Bunu bi ldiinizde ve buna gre hareket ettiinizde hayatn
karnza kard zorlu koullar amanzda ryalarnzn size ne
kadar byk yardm olduunu greceksiniz. Ryalarnzn iini
zi veya ilikinizi kurtarmanza veya daha iyi bir i veya i likiye
ynelmenize yardmc olabileceini anlayacaksnz. Ryalar, bir
hastalktan veya gelecek Sal gn gereklemeyi bekleyen bir
araba kazasndan kurtulmanza yardmc olabilir. Rya hayatn
z kurtarabilir; hem fiziksel hayatnz hem de hayatnzn anla
mn. nsan olarak yaamak iin yemek, hava ve seks kadar amaca
da ihtiyacmz var. Ryalar hayatmzn amacn hatrlamamza
ve asl hikayemizi kefedip onu yaamamza yardm edebilir.

32
Konuma dilinde "Ancak ryanda grrsn" dediimizde ''Sadece
bir rya" derkenkinden de dlayc oluruz. Bir Paris sokanda
"T reves" dendiinde "Bu imkansz" ya da "Kendini kandryor
sun" anlamnda kullanlr. Sahilde srailli bir kz tavlamaya alan
apkn "spanyol ryas gryorsun" cevabn alabilir.
Dou felsefesi rencileri genellikle ryann bir Maya ya da
ilzyon hali olduu retisine dayal olarak yorumlarda bulunurlar.
(Ama Dou felsefesine gre uyank hal daha da yanltc bir haldir.)
Ryalar bir yandan dlarken bir yandan da bu kavramda si
hirli bir ey olduunun farkndayzdr. ok nemli deneyimleri,
ruhu harekete geiren ve dnyay deitirebilecek eyleri tanm
larken kullanrz bu kelimeyi. Bir ryam var; Martin Luther King
bu nl cmlesinin ilhamn belki de grd bir ryadan alm
tr. Kendi aklamasna gre bir gece yars mutfaktaki lavaboya
yaslanm tm midini yitirmeye yakn bir haldeyken ok gizem
li bir ey yaam, onu kutsayan ve harekete geiren byk bir
gcn varln hissetmi. Onun "Bir ryam var" derken neyi kas
tettiini hepimiz biliyoruz. Bu cmle hala iimizde bir farknda
l titretiriyor.
Hollywood tam bir "rya fabrikas"dr ve rya kelimesi ok
uzun bir zamandr reklamclktaki en popler kelimedir. Rya ara
bamza, rya tatilimize ve ryalarmzn kadnna veya adamna
(belki de online bir tanma hizmeti yoluyla) kavuma arzusu du
yarz.
Buna ramen gnlk alg ve kullanmda rya kelimesi ok g
venilmez bir anlama sahip. Yani ciddi bir anlamsal blnme var:
Rya hem bir ilzyon, bir samalk hem de kalbin istei, ruhun
gizli arzusu, dnyay alglamak iin esiz bir vizyon.

-
w

ngilizce rya (dream) kelimesinin kkeni ve gemii ilgintir.


Eski ngilizcede ilk ortaya kt ekliyle dream kelimesi se
vin ve elence anlamnda kullanlm. Mzik veya neeli bir g
rlt anlamna da gelebiliyor; ortaada bir grup ayya srahiler
dolusu bal arabn mideye indirdikten sonra duyabileceiniz tr-
33
de neeli bir grlt. Eski ngilizcede bir hayal veya uyku srasn
da yaanan bir deneyim olarak "rya" anlamnda kullanlm olan
ve modem gze tuhaf grnen baka kelimeler (swefn, maeting)
mevcuttur. Chauser'n zamanna kadar "dream" kelimesi bu an
lamlar yklenmemitir. Dilciler bu anlam deiiminin nasl ger
ekletiinden emin deil.
ou bilim insan yazllar ayn olmasna ramen gnmz
ngilizcesindeki dream kelimesinin Eski ngilizcedeki dream ke
l imesi ile ayn olmadn dnyor. Genel gre gre, hayal
veya uykuda yaanan bir deneyim anlamndaki dream kelimesi
Eski Norveeden (draumr) veya Eski Almancadan (Traum) aln
madr. Bu yzden dream kelimesinin gizledii anlam bulmak iin
Kuzey Avrupa topraklarnda iz srmemiz gerekiyor. Kuzey 'de
dream kelimesinin i lgin baz akrabalarn gryoruz. Bunlardan
biri olan draugmas "aldanma" veya "ilzyon" anlamna geliyor.
Dier bir terim olan draugr ise hayalet anlamnda veya ller ta
rafndan ziyaret anlamnda kullanlyor. Grnn aksine Traum
kelimesi travma(Yunanca "yara") kelimesiyle ilikili deildir ama
bir draugr ryas gerekten de travmatik olabilir.
Tpk cam altna konmak istemeyen byk, gzel, mavi bir
Morpho kelebei gibi, dream kelimesi de bir yere konup yaka
lanmak istemiyor.
Rya kelimesinin tek bir tanmn yapmamz istense herhalde
oumuz uyku srasnda ortaya kan grnt veya izlenimlerden
bahsederiz. Baz Avrupa dillerinde "uyku" ile "rya" kelimesi ay
ndr; eski Franszcada rya anlamna gelen songe kelimesinin t
redii Latince somnium kelimesi gibi.
Aslnda pek ok eski ve yerli kltrde rya grmek temelde
uyumayla deil uyanmayla ilikilidir; normal bilinle ulaamad
mz daha byk, daha derin bir gereklie uyanma.
Rya grme konusunda engin bilgilere sahip eski Msrllarn
dilinde bu durum aka grlebiliyor. Eski Msr'da rya anla
mnda kullanlan kelime rswt'dir. Birebir karl "uyanma"dr ve
hiyerogliflerde genellikle ak bir gzle resmedilen bir tanmlay
c ile birlikte kullanlr.
34
Uyank zamanlarmzn ounda i gle megul oluyor, ba
kalarnn amalarna hizmet ediyoruz. O kadar youn, stresli ve i
benliimizden o kadar kopuk bir halde oluyoruz ki tm bu dene
yimlerin nedenini, nasln hatrlayamyor, uyurgezer gibi yayo
ruz. te ryann uyanmak ile olan ilikisi de burada ortaya kyor.
Rnesans tp adam ve simyacs Paracelsus bunu u ekilde ifade
ediyor: "Ryada grlenler, insanda mevcut olan ama uyank hal
deyken insann belki de hi farknda olmad bir bilgeliinin gl
gesidir... Farknda deiliz nk kendimizi d dnyadaki geici
eylerle kandryoruz ve iimizdeki geree uyanamyoruz."
Pek ok eski ve yerli kltrde rya dnyas gnlk uyank ha
yat kadar hatta ondan daha da gerek olarak kabul edilir. Seneca
Iroquois Kzlderilileri "Rya dnyas gerek dnyadr" der. o
u kltrde rya iki temel nedenle hayati neme sahiptir: nsan
lar ile insandan daha yksek varlklar arasnda bir buluma ortam
salar ve gelecekteki olaylar gsteren kehanetler sunar.
nsanln kadim psikolojik bilgilerinde yer alan ryann bu ilev
leri mmkndr nk ryalarda Newton fizii yasalarnn dna
karz ve baka varlklar tarafndan ziyaret edilebiliriz. Bu anlay
ryalara byk deer veren kltrlerin szlne de yansmtr.
rnein Venezella'nn yerli halk arasndaki Makiritare kabi
lesinde ryann karl olan adekato kelimesi ruhun yolculuu an
lamna gelir. Avustralya 'nn Bat l 'ndeki Aborjin halklarndan
Kukatja kabilesindeki bilge bir kadn "Rya grdmzde ruh bir
geziye kar" diyor. Avustralya Aborjinlerine gre ryalarda, yara
tn mekan olan "Rya zamanna" yolculuklar yaplabilir.
Dier halklarn szlklerinde de rya grmeyle ilikili farkl
yetenek ve gler ifade edilir. rlandal iin aisling, bir rya, bir
hayal, bir iir veya her olabilir. branice'de rya grmek (ha
lam) terimi ayn zamanda sal arttrmak anlamndadr. Iroqu
ois Kzlderilileri arasnda rya grmek (kateraswas) kendine iyi
ans getirmektir ve rya gren anlamndaki kelime (atetshents)
ayn zamanda aman, ifac ve doktor anlamna gelir.

35
Benim en sevdiim rya tanmlarm szlklerde veya kltrler
aras analizlerde yer alan tanmlar deil, ryalaryla uyum iinde
olan ve ryalarn onurlandran insanlarn yapt tanmlardr; ta
ze, doal, yarn kadar yeni ve Fransa'da Lascaux yaknndaki bir
maarann duvarna izilmi boynuzlu byc kadar eski.
Teksas, Austin 'deki bir kitapda konumama balarken din
leyiciler arasndan herhangi birinin rya kelimesinin bir tanm
n yapmaya almasn istedim. En az otuz elin havaya kalkmas
beni artt. Dinleyicilerin sunduu ilk drt rya tanm, rya
grmenin salad imkan ve olaslklara dair canl bir algy
yanstyor:

1 . Rya bir balangtr.


2. Rya bir maceradr.
3. Rya daha bilge olan benlikten alnan bir mesajdr.
4. Rya bir misyondur.

36
2 . BLM

RYA GRMENN . . . .

DOKUZ GUCU

ya ortamn ok eitli biimlerde bulabiliriz; bir macera di


R yar, heyecanl bir trman alan, bir gece okulu, bir cennet
zevkleri bahesi, insanst varlklarla bir buluma yeri veya ok
boyutlu evrene bir giri kaps . . . Eski Msrllarn ok iyi anlad
gibi, rya bir yerdir. Bu yer gzelliklerle de dolu olabilir kor
kularla da. Bir iyileme, inisiyasyon, yksek eitim ve lk
la bir elence yeri de olabilir.
Ryalarmzla balantmz yitirirsek olaslklar, elence ve
renme dnyalarn da kendimize kapatm oluruz.
Ryalarn sunduu esiz imkanlar arasnda aada sralanan
dokuz tanesi, benim iin en nemli olanlardr.

1 . Ryalarmzda sorunlar zeriz.


2. Ryalar bizi gelecekteki zorluklara ve frsatlara hazrlar.
3. Ryalar eylem ve davranlarmza sihirli bir ayna tutar.
4. Ryalar salkl kalmamz iin ne yapmamz gerektiini
gsterir.
5 . Ryalar gizli bir l aboratuardr.
6. Ryalar yaratc bir stdyodur.
37
7. Ryalar blnm benliklerimizi iyiletirmemize yardm
eder.
8. Ryalar daha iyi i likiler iin bir anahtardr.
9. Ryalar bize asl amacmz hatrlatr.

1. R YALARIMIZDA S O RUNLARI
ZER Z
John Steinbeck bir gzlemini yle ifade etmiti: "Akam zor olan
bir sorun, uyku komitesi zerinde altktan sonra sabah zl
m olmas yaygn bir durumdur." Sabah uyandmzda "uyku
komitemizi" pek hatrlamayabiliriz, hatta grdmz ryaya da
ir hibir ey hatrlamayabiliriz ama hepimiz yataa kafamzda bir
sorunla girip sabah uyandmzda yant bulmu olduumuzu
fark ettiimiz olmutur.
nsanlk tarihi boyunca bunu yapyoruz. Ana rahminden do
um kanalna inme travmasna, onun ardndan da hayatn kar
mza karacaklarna rya ile hazrlanrz. lk szcmz
sylemeden ok nce rya grmeye balarz.
Yaratc ve yeniliki kiilerin ryalarnda sk sk yeni keif ve
icatlara uyanmalar artc deil . Muhteem mzikler bestele
mekten kaldrm onarmaya kadar her trl alan iin geerlidir bu.
Ryalar mevcut snrlamalarmz hzla amamza yardm
c olur.

Uyku Komitesiyle alma


Hawaii'de rya retmenlii yapan, ayn zamanda arkadam olan
Athena Lou bir ryasnda yunuslar ve balinalarla birlikte havada
utuunu grmt. Bu ryann ona verdii ilhamla bir bankada
ki gvenli ve yksek maal iinden ayrlp kendi ayaklan zerin
de olaca, daha fazla risk ieren serbest zamanl danmanlk
alanna yneldi . Grd ryada yaad muhteem zgrlk
duygusunu hayatnn btnnde ve her alannda olmas gerektii-
38
ne karar verdi. u anda yaratc bir danman olarak i dnyasn
dan insanlar grdkleri ryalarla ve dier baz sezgisel bilgiler
le uyumlu yaamaya ynlendiriyor. Lou 'ya gre mterilerinin
hemen hepsi akll i kararlarna genellikle ryalarn klavuzluk et
tiinin farkndadr.
rnein, uluslararas bir yksek teknoloji firmas ynetici
si ryasnda uzaya uan Oreo kurabiyeleri grm. B u ryann
i lhamyla Oreo kurabiyelerinin reticisi Nabisco 'dan ok say
da hisse satn alm ve bir sre sonra Nabisco hisseleri gerek
ten de byk deer kazanm. Bir de irketinin genel merkez
binasnn bir gemi gibi battn gren firma yneticisi vard.
B ina tpk Titanik gibi eimli bir ayla batyormu. O da bir
asansr bol uuna atlayp aa doru kayarak inmi ve tm
yap tamamen kmeden nce alt katlarn birinin penceresin
den atlayarak kurtulmu. Bu rya zerine yeni bir i aramaya
karar vermi ve yerel ekonomide byk bir k yaanmasy
la birl ikte irketinin byk bir krize girmesinden hemen nce
i ten ayrlm.

Ryada monster.com' u Yaratmak


nternet'teki son derece popler bir i arama irketi olan mons
ter.com' un yaratcs Jeff Taylor' a ilham veren ey bir ryayd.
B ir gn sabaha kar 04:30'da insanlarn i aramak iin bakabile
cekleri elektronik bir blten oluturduu bir ryadan uyand. Ka
ranlkta yatann yanndaki bir not defterine "Monster Blteni"
yazd. Eer uykuya dnerse yazd yazy daha sonra okuyama
yabileceini ya da zemeyebileceini dnerek darda kahve
iebilecei bir yere gidip ayrntl bir plann taslan yapmaya
balad.
Taylor aslnda bu rehber rya iin iki ekilde hazrlanmt.
Birincisi, byk bir yenilik zerinde zaten dnyor, sezgileri
ni zorluyordu. kinci olarak ise yatann yanna koyduu not def
teri araclyla ryasn kaydetmeye ve alaca ilhamla harekete
gemeye hazrd.
39
Ryadaki Can/i Ka/dmm/ar

Santa Monica'da yirmi yldr grev yapan bir sokak mfettii ola
rak Richard Valeriano'nun ii ehirdeki glgelik aalarn by
yen kklerinin kaldrmlarda neden olduu hasarlar denetlemekti.
Krlan betonun onarm pahaldr ve yayalar iin ska bir yara
lanma sebebidir. Bir keresinde bu sebeple Santa Monica'daki ok
sayda yetikin incir aac elektrikli testerelerle kesilmiti.
Bundan bir gece sonra Valeriano ryasnda bu sorunu ortadan
kaldran canl, esnek bir kaldrm grd. Ryasndaki kaldrmla
rn hepsi eil ip bklyordu ama atlamyordu. Kalkt ve dedi ki:
"Vau! Elastik kaldrmlar! Peki, bunu nasl yapabiliriz?"
Gittii bir salk kulb tesisinde tadilat yaplrken zemin mal
zemesi olarak kauuk karolar dendiini grene kadar ryasn
nasl gerekletirebileceine dair bir fikri yoktu. Kauuk kald
rm prototipi retmeye istekli bir irket aramaya koyuldu. Karo
lar geri dntrlm oto lastiklerinden yapld ve Santa Monica
belediyesi bisiklet srclerine, patencilere ve ince topuklu ayak
kab giyen kadnlara bu kaldrmlar ellerinden geldii kadar k
t bir ekilde kullandrp test ettirdi.
Be yl sonra kauuk kaldnmlar altm Amerikan ehrinde de
neniyordu. Kauuk hem glge veren aalar hem de yayalar ko
ruyordu. N isan 2006 'da Washington D.C. 'de Rhode Island
Bulvar 'ndaki st yaprakl mee aalarnn etrafna kauuk
kaldrmlar dendi. ocuklar bu kaldrmlar ok sevdi ama kal
drmlara adlarnn ba harflerini kazmakta ve tebeirle bir ey
ler izmekte zorlanyorlard.

Ryanzda zn
te yln herhangi bir gecesi iin bir plan:
Kendinizi yataa atmadan nce o gece iin bir niyetinizi yazn.
Bunu yapmann en basit yollarndan biri u cmledeki boluu
doldurmaktr:
" . . . hakknda rehberlik istiyorum."
40
Geleni kaydetmeye ve bunu uyandnz herhangi bir anda
yapmaya hazr olun nk byk mesajlar genellikle pek sosyal
olmayan zamanlarda geliyor. Pek ok byk keif sabaha kar
saat 3 ila 4 arasnda yaplmtr ve aratnnalara gre bu, ayn za
manda en ok bebein doduu ve en ok insann ld saattir.
Eer uyanmsanz ama hibir rya hatrlamyorsanz geve
yin. Yatanza uzann. B azen bedeninizi yatakta rya grd
nz zamanki konumuna getirdiinizde ayn ryaya dnersiniz.
Hiila bir ey hatrlamyorsanz her ne dnyor ve hissediyorsa
nz onu yazn. Ryann ieriini hatrlamyor olsanz da bir zm
veya bir ilham olarak yararn grebilirsiniz.
1 905 ' te bir ilkbahar sabahnda Einstein bilimde devrim yaratan
bir teori ile uyand: Grelilik Teorisi. Bir nceki gn bir arkada
na byk bir buluun eiinde olduunu hissettiini ama ne oldu
undan emin olmadn sylemiti. Ertesi sabah ise zihninde
yepyeni ve parldayan bulua sahipti. Einstein 'n o byk gecede
grd ryalarn ieriini hatrlayp hatrlamadn bilmiyoruz
ama ryalardan faydalanmtr ve bu her eyi deitinnitir.
Buradaki ders aktr. Bir seyahat programndan geni kap
saml bir bilimsel teoriye kadar, ele almamz gereken sorun ne
olursa olsun o sorunu uykumuzda zebiliriz.

RYALAR BZ GELECEKTEK
2.
ZORLUKLARA VE FIRSATLARA HAZIRLAR
Ryalarmz srekli olarak bizi hayat yolumuzda duran zorluk
lara ve frsatlara hazrlar. Gelecekte meydana gelecek olan her
eyi, ounu unutmamza ramen ryalarmzda prova etmek
mmkndr.
Tm insanlk evrimi boyunca rya grmek ok nemli bir ha
yatta kalma mekanizmas olmutur. yi silahlara sahip olmayan
plak insanmslar olarak yaadklar devirlerde atalarmzn r
ya radarlar, yani mekan ve zaman tarama yetenekleri sayesin
de kl dili kaplanlara ve dier a avclara kahvalt olmaktan
korunmu olmalar muhtemeldir.
41
Yakn zamanda ortaya konmu bir teori, ryann bize bir teh
like simlasyonu iinde ska antrenman yaptrarak, gerekli ref
leksleri gelitirmemize yardmc olduu, bylece gelecekteki
zorluklara hazrlanmamz salad ne sryor.
Bu gzel bir gelime ama ben ryalarda gelecekle olan iliki
mizin bundan ok daha derin ve nemli olduunu dnyorum.
Rya grrken fiziksel hayatmzda ortaya kacak olaylarn ve
koullarn kklendii matrise eritiimize inanyorum. Gelecek
teki olaylar grmekle kalmyoruz, bilin seviyemize bal olarak
muhtemel olaylarndan hangisinin meydana geleceini eitli de
recelerde seebiliyoruz da.
B ana gre ryalarmzda gelecei srekli gryoruz.
Eer henz bunu yaptnzn farknda deilseniz yaad
nz deja vu deneyimlerinin saysn dnn. Bir kiiyi veya
bir yeri ilk kez grmesine ramen o kii veya yeri daha nce
de grm olduunu bilme hissini y aamam birine henz
rastlamadm. Deja vu ou zaman uyank hayattaki olaylarn
ryamzda grdmz eylerle elemesi durumunda dene
yimlenir. Ryay unutmu olabiliriz ama fiziksel bir olay rya
daki br deneyimle eletiinde derin bir hafza bankasndan
bir tanma hissi ykselir.
Eer ryalarnz kaydetmeyi ve bu rya verilerini daha sonra
yaadnz olaylarla karlatrmay alkanlk haline getirirseniz
bir sre sonra baz elemeleri fark etmeye balarsnz. Ryalar
nzda n izlemesini yaptnz olaylar nemsiz, korkutucu, sa
ma veya muhteem olabilir. Kendi hayatnzdaki olaylar olabilir
ya da dnyann geleceine ait olaylar olabilir.
Ryalarmzda gelecekle eitli trlerde balantlar kurarz.

nceden B ili Ryalar


Prekognisyon yani nceden bili yoluyla bizi bekleyen olay
lar ve oluacak koullar grrz. nceden bili ryas, bire
bir, s imgesel ya da her iki trde olabilir. rnein bir tsunami
ryas hem gerek bir tsunami fel aketine hem de bir tsunami
nin gcyle vuracak duygusal bir frtnaya i aret ediyor olabi-
42
lir. Fiziksel bir olayla eleene kadar prekognitif bir ryada
grdklerimizi anlamayabiliriz. Ayrca her eye belirli bir a
dan, muhtemelen de baka birinin perspektifinden bakyor ol
duumuz iin grdmz anlamak kolay olmayabilir. Fakat
pratik yoluyla, bir ryann gelecekteki olaylarla ilikili olduu
nu gsteren iaretleri tanmay renebilir, ryadaki bilgileri
netletirme ve eylemlerimizde kullanma konusunda kendimi
zi gelitirebiliriz.
Ryalarmz bize daha iyiye doru deitirilebilecek gelecek
olaylar gsterdiinde, gelitirmekte olduumuz bu pratik ok il
gin bir hale gelir. B u tr ryalar erken tavsiyeler olarak tanm
l ayabiliriz; bunlar erken birer uyar veya yaklaan frsatlarn
erken iaretleri olabilir.

Erken Uyar Ryalar


Ryalarmzda iteki bir kriz, bir ilikinin sona ermesi, bir salk
sorunu veya bir araba kazas gibi gelecekteki olas bir sorunla il
gili erken uyarlar alabiliriz. Bu naho olaslklardan hibiri ze
rinde odaklanmak istemeyebiliriz ama erken uyar ryalarnn
bize anlatt eyi inceleme istei gsterdiimizde, ryada sunu
lan rehberlie uygun eylemlere geme yoluyla sorundan kurtuldu
umuza ska ahit oluruz.
te basit ve oka karlalan bir rnek: Cara ryasnda
arabasnn sa y annda durmakta olan yakn bir arkadann
sa n lastii gstererek bir sorun olduuna iaret ettiini g
rr. Uyannca normalde kontrol etmeyecei arabasnn sa ta
rafn kontrol eder ve aslnda ok yeni olan sa n lastiin
inmi olduunu grr. Ryadaki tavsiye Cara' nn bu durumu
hemen hallederek aracn sorunsuz bir ekilde kul l anmaya de
vam etmesini salamtr.
B azen gelecekle ilgili olarak grdmz bir rya baka biri
nin yaayaca ok nemli bir olayla ilgilidir. Bu durumda mey
dana gelecekler, bu rya bilgisini doru kiiye aktarmann etkili
bir yolunu bulup bulamayacamza baldr. imdi bu konuyla il
gili, tarihi deitiren ryalardan bir rnek geliyor.
43
lk Roma mparatorunu Kurtaran Rya
Jl Sezar'n byk yeeni Octavian'n hayatn kurtaran o rya ol
masayd belki de Roma'nn hibir zaman imparatorlar olmaya
cakt. M 42 ylnda sonradan Shakespeare'in oyunu Julius
Caesar ile mehurlaan bir sahnede Octavianus ve Markus Anto
nius Makedonya'da Philippi 'de toplanm lejyonlara Sezar'n l
drlmesinin intikamn alma emrini verirler. Octavianus ve
Markus Antonius ' un ordusunun karsnda ise Kendilerini Ro
ma'nn kurtarcs ilan eden Sezar'n katilleri Brts ve Cassius'un
birlikleri gl savunma hatlarna dizilmitir. Philippi 'deki ilk sa
va ncesinde Octavianus adrnda hasta ve bitkindir. Bir arka
da gelip onu kaldrr ve eer hemen adrn terk etmezse ani bir
saldr ile ldrleceini grd ryasn anlatr. Octavianus ar
kadann ryasndaki bu uyary nemser ve hemen adrndan
uzaklar. ok ksa bir sre sonra Brts'n askerleri ani bir sal
dryla adra girip ocuk yataki generalin hala iinde olduunu
sandklar yata kllaryla parampara ederler. Octavianus ve
Markus Antonius ikinci Philippi savandan zaferle karlar ve Oc
tavianus Augustus adn alarak ilk Roma imparatoru olur.

Erken Frsat Ryalar


Eer gerekten zevk alacamz bir gelecek yaratmak istiyorsak,
grdmz erken frsat ryalar da baz eylemlere gememizi
gerektirebilir. Ryanzda ideal evinizde olduunuzu, hem ruhunu
zu hem de banka hesabnz besleyen ii yaptnz ya da olaan
hayatnzda henz karlamadnz ruh einizle birlikte olduu
nuzu grebilirsiniz. Bu ilham ve cesaret verici hayallerin uan ba
lonlar gibi kap gitmesi hounuza gitmez. Bu mutlu ryalarda
grdklerinize ulamak iin nasl bir pratik eyleme geeceinizi
anlamak istersiniz.
Ryalarmzla veya (uyankken) sezgilerimizle grebildiimiz
tm gelecekler birer olaslktr ancak bunlardan belirli bir tanesi
nin gereklemesi konusunda etkide bulunabiliriz. Ryalarda al
glanm belirli baz geleceklerin (doal bir felaket veya ileri bir
44
yata lm gibi) deitirilmesi imkansz grnebilecek olmakla
birlikte, ryadaki bilgileri faydal bir ekilde kullanmak yine de
mmkn olabilir. rnein, tatil iin gitmeyi planladklar yeri, r
yanzda frtnann vurduunu grdnzde arkadalarnz uyar
mak veya lm yakn olan birinin ya da ailesinin bu durumu
sayg ve metanetle karlamalarna yardmc olmak gibi.

Grcler
Tarihteki ou kltrde, gelecekteki olaylar hakknda gvenilir
bilgiler sunan ryaclara daima deer verilmitir. lkelerin veya
ordularn muhtemel kaderlerine dair hayaller gren kiiler gr
c veya kahin olarak n yapmlardr.
spanya'da il. Philip zamannda Lucrecia de Leon isimli gen
bir asil kadn vidente (grc) ve kahin olarak n yapmt. Ye
tenekleri ilk kez on iki yandayken Badajoz'daki bir kraliyet ce
naze alayn doru bir ekilde ngrdnde ortaya kt.
ngrsnden haftalar sonra Philip' in kraliesi Avusturyal An
ne'nin Portekiz'e doru seyahat ederlerken B adajoz' da ld
haberi Lucrecia'nn Madrid'deki evine ulat. Lucrecia daha son
ra spanyol Donanmas 'nn yok edi liini ve amiralinin ldrl
n gereklemesinden bir yl nce grd.
Ryalarnda psiik bir ajan olarak grev yapt; spanya ' nn
dmanlarnn planlarn gizlice dinlemek iin ngiltere 'de Sir
Francis Drake' in evine gitti. Geceleri genellikle il. Philip'in sa
raynda dolayor, saray entrikalarnn ayrntlarn reniyor
du. Gl Mendoza slalesinin l ideri , Lucrec i a ' nn verdii
bilgilerin ve bu bilgilerin verili zamanlamasnn nemini kav
rad iin her sabah Lucrecia'nn rya bilgilerini kaydetmesi
iin bir grevli ve bu bilgileri kendisine yetitirmesi iin silah
l bir kurye tutmutu.
Lucrecia'nn gerekleri yanstan ryalarnn bazlar (rnein
spanyol Donanmas'nn harap edilmesi) nceden bili rnekleri
olmakla birlikte, dier baz ryalar muhtemelen bilincinin uzak
taki olaylan izlemek iin mekanda gerek zamanl seyahatler yap
t birer duru gr rneidir. Daha ilgin olan ey ise bu kadnn
45
ryalarnda mekanda yolculuk yapabildii gibi zamanda da yol
culuk yapabilmesidir.
Bunun sadece Lucrecia de Leon gibi bir kahin iin deil hepi
miz iin mmkn olduuna inanyorum. Rya grrken fiziksel
hayatta alk olduumuz mekandaki yolculuklarla ayn biimde
zamanda da (hem gemie hem de gelecee) yolculuk yaparz.

Zaman Bir eit Mekan


Rya seyahatilerinin her zaman bildii, modem bilimin ise yeni
dorulamakta olduu zamann gerek yapsn kefediyor ve yayo
ruz. Saatler ile llen, bir eyin baka bir eyi izlemesi yoluyla de
neyimlenen ve her zaman ayn ynde ilerleyen dorusal (lineer)
zaman, snrl insan farkndalmn bir ilzyonudur veya en iyi ha
liyle bile (Einstein'n dedii gibi) sadece hayatmz kolaylatrd
iin kabul ettiimiz bir eydir. Ryada, ykselen bilin hallerinde
daha mekans bir zamann iine girip eitli hzlarda ileri ve geri ha
reket edebiliriz. Aynca belirli bir olay yrngesinden ayrlabilir, bel
ki de paralel bir evren olan baka bir zaman yrngesine geebiliriz.
Lucrecia'nn zaman yolculuklarn aklamaya alacak bir
ortaa alimi onun "Aevum 'a girdiini" syleyebilir. Tornac te
olojiye* gre Aevum insanlarn dorusal zamanda yaad yoz
lam dnya ile sonsuzluk (zamann tesindeki sonsuz derinlik)
arasndaki bir ara alemdir. Aevum'da sre dorusal zamana gre
deil, bilincin hareketlerine gre belirlenir.
Bu ok modem bir fikir haline gelmi olan eyin bir orta a
versiyonudur: Kabul ederek normal hale getirdiimiz halsinas
yonlarmzn dna kabilirsek zamann aslnda mekann dr
dnc boyutu olduunu kefederiz. H. G. Wells ' in Zaman
Yolcusu 'nun harika bir ekilde syledii gibi "Bilim insanlar Za
man ' n aslnda bir tr Mekan olduunu ok iyi biliyor."
Drdnc boyuttan bakld ekliyle gemi, imdi ve gelecek
aslnda ezamanldr ve yalnzca bizim onlarla ilgili zihinsel algmz

* Tornaclk: Hristiyan felsefesinin skolastik dnrlerinden Saint Thomas'n


retisi -.n.

46
nedeniyle ardl olarak deneyimlenir. Rya halindeyken zihin bu e
kilde bir engelle karlamaz, gemiteki ve gelecekteki durumlar
ve muhtemel olaylar arasnda ayn kolaylkla hareket edebilir.
Peki, bu, gemi ve gelecee yolculuk yapabildiimiz ama on
lar deitiremediimiz anlamna gelmiyor mu? Zaman Makine
si adl eserinde Wells'in Zaman Yolcusu'nun duruma bak tarz
bu. Yazar zamanda farkl noktalarda bulunan ok saydaki benli
imizi (bebek benliimiz, yeniyetme benliimiz, imdiki benli
imiz, yal benliimiz vs) "sabit v e deitirilmez olan" byk
drt boyutlu kimliimizin boyutlu "kesitleri" olarak grr.
Zaman Makinesi'ni ok sevmekle birlikte, ryalardaki zaman
yolculuunun bundan ok daha ilgin olduu gzlemimi payla
mama izin verin. Gemi ve gelecek arasnda yolculuk yapmakla
kalmyor, alternatif zaman aklar arasnda da seyahat ediyoruz.
Giderek artan bir farkndalkla belirli bir hayat tarz seimi yapabi
lir, hatta dnyamzn belirli nitelikteki bir tarihini ieren belirli bir
olay yrngesini (belki sonsuz sayda alternatif olay yrngelerin
den birini) seme yeteneimizi giderek gelitirebiliriz. Bu, kuan
tum seviyesinde "gzlemci etkisi" olarak tanmlanan eyin insan
leinde ileyen bir rnei olabilir. Kuantum seviyelerinde, ato
malt mekann derinliklerinde, gzlem eyleminin, kaynayan bir
kazan dolusu olaslk zerinde belirli ynde bir etki yaratt an
lalm bir gerektir. Rya kazanmzda da ayn durum geerli ola
bilir: Gzlem yoluyla, fiziksel dnyada meydana gelmeye
balayacak olan belirli bir olay yrngesini seeriz. Daha sonra ye
ni bir gzlem veya gzden geirme yoluyla o olay yrngesini de
itirebilir ya da tamamen farkl bir olay yrngesine geebiliriz.

Rya Grmek Hayatnz Kurtarabilir


Ryalarn hayatta kalmay destekleyici yn hakknda ciddi ola
l m : Ryalar hayatnz kurtarabilir.
Bir keresinde ryamda, New York' ta Troy'daki bir tepede ara
bamla gittiimi grmtm. B ir yol ayrmna geldiimde her ey
durmutu. Sonra olaanst mekanlarn olduu yeni baz sahne
ler iine girdim ve bir dizi lm sonrasna gei yolculuklar yap-
47
tmn farkna vardm. Ryadan uyandmda eylemin gerek
letii (yol ayrmna yakn) yere dikkat etmem gerektiini bili
yordum nk kendi kiisel rya deneyimlerimde bu ekilde lm
sonras durumlarn iine girmek gerek manada bir lm olasl
n iaret ediyordu.
hafta sonra arabamla Troy'daki tepeyi trmanrken yolun
sa tarafna park etmi bir kamyonun kr bir nokta oluturduu
nun farkna vardm. Ryay hatrladm ve srmeye devam edip
park etmi arac gemek yerine durma derecesinde yavaladm.
Bir TIR yoku aa saatte yaklak yz kilometrelik bir hzla park
halindeki kamyonun yanndan .tm yolu kapatacak ekilde rzgar
gibi getiinde bu kararmn belki de hayatm kurtarm olduu
nu anladm.
Olaylar ekillenmeye balamadan onlarca yl nce erken bir
uyar ryas grmemiz de mmkndr. rnein Celia'nn yaad
deneyim son derece ilgin.
New York 'ta ehir dnda yaayan bir kadn olan Celia, gen
liindeki bir rya deneyiminde parlak krmz bir kamyonet kul
lanrken sarp bir dan eteindeki kayalklara arptn grmt.
Ryada ldn grd ve uyandnda bunun fiziksel bir olayn
habercisi olduunu hissetti. Ryay ok ciddiye alp bu uyary
hep gz nnde bulundurdu. Krmz arabalar ve kamyonetleri
sevmesine ramen ryas yznden yirmi yl boyunca byle bir
ara satn almad ve krmz bir araca binmekten hep saknd.
Yirmi yl sonra ryay halil hatrlamasna ramen tehlikenin
yeterince getiini dnp yk tama amal olmayan krmz
bir ara satn ald ama yine de dikkatli olmaya karar verdi. Krm
z arabasnda mutluydu. Araba eskidi ve onu beyaz bir arabayla
deitirdi. Bir on yl daha geti. Boand ve krmz bir kamyone
ti olan yeni birisiyle i likiye balad. Bir sonbahar aynda arkada
nn aracyla dalardan geerken bir geyie arpmamak iin hzla
direksiyon krd. Birka adm sonra dan sarp kayalk cephesine
arpmak zere olduunu fark etti.
Bu ryasrnda grd eydi.
Ryasn hatrlad iin ne yapmas gerektiini biliyordu. Ha
trlad ryas gsterdii hzl reflekslere rehberlik etti. Direksi-
48
yonu var gcyle dier yne krd. Ara sert bir ekilde kayala
srtt, kaplar ve tamponlar parampara oldu ama Celia kazadan
yara almadan kurtuldu. Otuz yl sonra ryay btn ayrntlaryla
hatrlamas ve gerekleen ryann en kt ksmn bu farknda
lk sayesinde nlemesi Celia'nn hayatn kurtarmt.

RYALAR EYLEM VE
3.
D A V R A N I L A R I M IZ A
S HRL B R AYNA TUTAR
Hi ryanzda bir aynada kendinize bakp olaan hayatta olduu
nuzu dndnzden farkl olduunuzu grdnz m? Baz r
yalarmzda biz aynaya bakarken aslnda rya da bize bakmaktadr.
Geni anlamda bir ryann tamam bir ayna grevi grebilir ve ola
an gereklikte grmeyi tercih etmediimiz veya dladmz yan
larmz ve davranlarmz bize yanstabilir.
Pek ok ryayla ilgi l i olarak oynanabilecek muhteem oyun
lardan biri rya benliimizi uyank benl iimizle karlatrmak
tr. Eer ryalarnzda psrk bir ekilde hareket ediyorsanz,
bakalarnn sizin iin belirledii yollar pasif bir ekilde takip
ediyorsanz veya eylemin daha arzu edilebilir olduu bir durum
da genellikle gzlemci olarak kalyorsanz, o zaman kendinize
uyank hayatnzda nerede bu ekilde davranma eilimi gster
diinizi sormak i steyebilirsiniz. Eer srekli olarak bir otobs
(bakalarnn programlarna gre ileyen ve sizi ilgilendirme
yen pek ok durakta duran bir toplu tama arac) yakalamaya
alyorsanz, olaan gereklikte sizi ilgilendirmeyen ve en iyi
yannz ortaya koymanza msaade etmeyen gndemlere ne ka
dar teslim olduunuzu kendinize sormanzda yarar olabilir.
Eer ryalarnzda kendinizi uyank hayatnzda genellikle
sergilemediiniz yeteneklere ve sihirli glere sahip olarak g
ryorsanz, fiziksel yaamnzda iinize yaramas iin o gle
ri rya mekannzdan gnlk real i teye getirmeye almak
isteyebilirsiniz.
49
Korku Park ve Byteli Aynalar
Eer bazen ryalarmzn aynasndan yansyan ey uuk bir kor
ku park gsterisi ya da bir Hollywood zel efekt ekibinin al
mas gibiyse bunun nedeni grmemiz gereken bir eye bakmyor
olmamzdr. Dramalar, abart ve arptmalar, daha fazla dikkat
yneltmemiz gereken eylere iaret eder.
Wisconsin, Madison'da souk bir sonbahar gn gerekletiri
len bir rya seminerinde pe pee kii bana tarottaki Yldrm
arpm Kule kartn hatrlatan ryalarn anlatt; kurulu yaplar
ykan, iddetli, kanlmaz ve istenmeyen bir deiimi gsteren kart.
Bu kiinin ryalarndaki ruh halleri ve grntlerdeki ben
zerlie ramen, her bir rya kendine zel, bireysel bir mesaj or
taya koyuyordu. (Bu aslnda tm ryalar iin geerlidir ve bu
nedenle de anlamlarn renmek iin rya tabirleri kitaplarna
bavurmamz gereksizdir.)
Ryasnda gkyznden ani bir ekilde alalarak fzelerini
ateleyen sava jetleri Bea'y ok korkutmu. Bir beton yeralt s
nana komu ama durumu dzeltmek iin oradan yapabilece
i bir ey olmadn umutsuzluk iinde fark etmi. Ona uyank
hayatnda hi o ryada olduu gibi davranma eilimi gsterip gs
termediini sordum. Kolay incelenebilir biriydi. "Snaa sak
lanma" eilimi gsterdii ve sorunlar zmsz brakt hem i
hem de aile durumlarn hzla tespit etti. imdiki eylem plan ise
ayaa kalkp bundan sonra dncelerini aka ifade etmekti.
Liz ryasnda ok sevdii ailesiyle birlikte ocukluunda kal
d evin verandasndaym. Askeri dzen iindeki be eski per
vaneli uan geiini izlemi. Sonra ok byk, modern bir jet
sava ua dala gemi. Uan kendilerine doru gelip yaa
d o eski mekan yok edeceini biliyormu. Birlikte ryas hak
knda konuurken Liz bu ryann kendisi iin eski yaplar ykma
vaktinin geldiini gsteriyor olabileceini kabul etti.
O seminerdeki nc bir kii ryasnda srd arabann te
pesine yldrm dtn grmt. Ryadaki araba gerek ara
basyd ve olayn cereyan ettii yeri biliyordu. O yzden bu ryay
frtnal bir havada yolda dikkatli olmas gerektiine iaret eden
50
dorudan bir tavsiye olarak kullanma gerekliliini tarttk. Ayr
ca bu ryacnn hayatnda bir yldrm gibi arpacak olan ne gibi
bir eyin geliyor olabileceini inceledik.
Byteli ayna ryalar genellikle doal fenomenlere benzer
ekilde etki yapan gl duygular gsterir; fke ve keder bir vol
kan gibi patlayabilir, bir kasrga gibi etraf alt st edebilir veya
bir tsunami gibi tm sahneyi boabilir. Bu tr ryalar zerinde
alrken bunlarn hem gerek bir doa olayyla hem de duygu
sal veya simgesel bir durumla i likili olabileceini hatrlamak ge
rekir. Hatta bazen bir rya ryac iin byk sembolik temsilleri
de olan fiziksel bir olayn bir n izlemesi olabilir. Ryalar daha
birebir, uyank hayatn olaylarn ise daha simgesel bir ekilde de
erlendirmek gerekir. (Bunu 2. Ksm'da ele alacam.)

Ryalar Hayat Yollarnda


Nasl lerlediimizi Gsterir
Rya aynalarmz bize hayatn yollarnda nasl ilerlediimizi yan
str. Eer ryada arabanz an hzl bir ekilde kullandnz
grrseniz, direksiyonda siz olduunuzda (eitli anlamlarda) ya
valamanz, nnzdekilere ve etrafnzdakilere daha fazla dik
kat etmeniz gerektii ynnde bir tavsiye alyor olabilirsiniz.
Bir ryada zerinde bulunduunuz yol "KAPALI" iareti ile
veya almaz bir engelle sona eriyor olabilir. O zaman bulundu
unuz yolun sizi gtreceini sandnz yere gerekten gtrp
gtrmediini yeniden dnmenizde yarar vardr.
Kiisel gemiimizde, eski kalplarda ve konularda taklp kal
m bir haldeyken pek oumuzun alk olduu gibi hayat gz
lerimiz dikiz aynasna sabitlenmi bir ekilde srekli geriye
bakarak yaama probleminin zm rya aynasna bakmaktr.
Hayatta ilerlerken arabamz nasl srdmz gsteren r
ya aynas bize ok net bir rehberlik sunabilir. Bir ryamda araba
m ok hzl ve rahat bir ekilde kullanyordum ve kendimi ok
gvende hissediyordum. Ksa aralklarla alp kapanan sar renk
li bir kprye girdikten sonra yavaladm ama kprye hzl gir
mi olduum iin doru gei ann karmtm. Kprde
51
ilerlerken kpr ykseliyordu. Eim arttka araba yavalyordu
ve bir kovalamaca sahnesindeki film kahramannn aksine araba
y kprnn zerinden atlatacak hza ve gce sahip olmadm
biliyordum. Baarl bir gei iin geri gidip kpr tekrar alald
nda geiimi yapabilecek ekilde ya da boluk ok fazla deil
se atlayabilecek ekilde zamanlama yapmam gerekiyordu.
Bu rya sahnesini bir kprye yaklamayla ilgili gerek bir tav
siye olarak kullanmak gibi bir niyetim yok! Ama bu ryay haya
tmdaki daha nemli bir geie yaklamayla ilgili bir tavsiye olarak
ok faydal ekillerde kullanabildiimi grdm. unu anladm ki
bir projeyi verimli bir ekilde amacna ulatrmak iin, ska kapl
dm fazla hzl ilerleme eilimimi yumuatmam, zamanlamaya
ve gerekli kaynaklan gelitirmeye zen gstermem gerekiyordu.

Rya Grme ve Yol Deitirme


D bask ve gndemlerle nmz gremez hale geldiimizde
yanstc ryalarmz bizi tekrar temel deerlerimize arr, by
lece gerekli yol dzeltmesini yapmamza yardmc olur.
Cari Jung, bir iadamnn yeni balayaca bir iin etik olup
olmadyla ilgili olarak nasl karar verdiini yle aydnlatc bir
hikayeyle anlatr: adam ekici bir i teklifi aldktan sonraki ge
ce ryasnda ellerinin ve kollarnn iren bir siyah amurla kap
landn grm. Bu ryay uyank hayatndaki koullarla
ilikilendirmeye isteksiz olduu halde bunun "pis bir ie" girme
tehlikesine bir iaret olduunu dnm ve teklifi geri evirmi.
ncil 'de bir kral yolunu deitirmeye davet eden muhteem
bir rya hikayesi vardr. Nebukadnezar ryasnda gkyzne tr
manan bir aa grr ve aacn kesilmesini ama kklerinin bra
klmasn emreder. Danyal bu rya ile ilgili olarak onu kibirli
olmak konusunda uyarr fakat Nebukadnezar buna aldrmaz ve
nihayetinde felaket gibi sonularla karlar.
Yol ve yn dzeltme gerekliliiyle ilgili rya tavsiyesi daha az
dramatik ekillerde de gelebilir.
Bir uak teknisyeni olan Dave ok bilinen "derse ge kalma"
ryasnn kendi versiyonunu paylat benimle. Ryalarnda s-
52
rekli tekrarlanan bir tema olarak snfa zamannda yetimeye a
lyordu ama pranga taklm veya betonla kaplanmasna ba
caklarnn arlatn hissediyordu.
"Beton iindeki bacaklar" hissini hepimiz yaamzdr. Kal
ben yapmak istemediim bir eyi yapmaya kendimi zorladm
veya bir bakas beni buna zorlad zaman yaarm ben bunu.
Tartmadan sonra Dave hayatnda yanl bir derse gitmek iin
kendini zorlad durumlar olabilecei ve hedefini deitirmek is
teyebilecei sonucuna vard.
Jack ok atma ieren ve hem duygusal hem de ekonomik
olarak onu zayflatan bir durumu srarla srdrmek iin yksek
m iktarda enerji harcyordu. ABD Kasm 2004 seimlerinden
ksa sre nce ryasnda Savunma B akan Donald Rumsfeld ' in
onun evinde saklandn grd. Rumsfeld bitkin ve hastayd
ve ince izgili takm elbisesiyle Jac k ' le birlikte yataa giriyor
du. Jack ryasnda bunun uygun ve doru olmadn hissetti
inin farkndayd.
B ir zamanlar Rumsfeld'e hayrand ve onun dahi biri olduu
nu dnyordu ama Irak Sava'na ve Rumsfeld' in "sonuna ka
dar devam etme" politikasna tamamen karyd. Bu ryann
yansttklarna baktktan sonra u sonuca vard: "Bu durumdan
kmam gerekiyor. Eer u anda bulunduum yolda srarla de
vam edersem hem kan hem de para kaybedeceim."
Ryalarda sadece bir yolda nasl ilerlediimizi deil, farkl bir
yola ne zaman geeceimizi de grrz. Rya aynamz bize ok
byk bir imkan sunar: Objektiflik. Onun resimleri yalan syle
mez. Bu resimler bizi illzyonlarn ve gnlk yzeysel zihindeki
sabit fikirlerin tesine tar. Bu, zellikle grmek istemediimiz
ryalarmz iin geerlidir.
Ayna ryalar yalnzca dengesiz tutumlarmz deil, yolumu
zu da dzeltmemizi salar; vicdann sesi grevini yerine getirir.
Dostoyevski'nin Su ve Ceza's vicdan duygusunun ryalarla i li
kisini ok iyi inceler. lgn renci Raskolnikov korkun bir su
plan yaparken fantastik hayaller kuruyor ve ryalar ona planla
rnn ktln gsteren bir ayna tutuyor.
53
4.RYALAR SAGLIKLI KALMAMIZ N
NE YAPMAMIZ GEREKTGN GSTERR
Rya grmek ila gibidir. Bunun doruluu tbbi baz bilgilerle ko
layca kantlanyor. rnein, klinik almalar, depresyon belirtile
ri gsteren kiilerin rya grmeye baladnda iyilemeye
baladklarn, hatta ryalarn daha fazla hatrladklarnda ve pay
latklarnda daha da byk bir hzla iyiletiklerini ortaya koyuyor.
Bu durum beyin dalgalarn ve rem (gzlerin hzla hareket ettii
uyku hali) uykusunun uzunluunu lerek anlalabiliyor. Yakn
alma iinde olduum doktorlardan biri, Dr. Robert Weissberg,
depresif hastalarna bazen unu sylyor: "Eer gerekirse size ila
yazmaktan mutlu olacam ama bir sonraki bulumamza bir-iki
ryanzla birlikte gelmenizi istiyorum." Doktor, ryalarn hatrla
mada en baarl olan hastalarn genellikle en hzl iyileen hastalar
olduunu gzlemlemitir.
Ryalarn salmz iin ne anlama geldii konusunda net
olalm.
B ize fiziksel, zihinsel, duygusal ve ruhsal durumumuzla i lgili
kusursuz bir tehis sunabilen ve salkl kalmak iin neye ihtiya
cmz olduunu syleyebilen kiisel bir doktorumuz var. Hasta
landmzda bu doktor bize doru reeteyi yazyor ve kendimizi
iyiletirmede bedenimizin kullanabilecei gl grntler suna
biliyor. Bu kiisel doktor iyiliimizi ve salmz desteklemek
iin durmakszn alan bir ifa sunucu, bir terapist ve bir arka
datr. lgin bir ekilde bu doktor ayn zamanda bize enerjimizin
doal akn nasl izleyeceimizi dahiyane bir ekilde gsteren
yapmlar sahneleyen bir film prodktrdr.
Rya doktoru herhangi bir saatte size evinizde hizmet sunar
ve hibir cret istemez.
Byle bir doktorun hizmetini ve arkadaln kim istemez!

Ryalar, Fiziksel Semptomlar Ortaya kmadan


nce Olas Sorunlar Tehis Eder
Bedenimiz kendi iinde neler olduunu bilir ve bunu ryalarda
bize anlatr. Ryalar genellikle gelien hastal fiziksel semp-
54
tamlar tespit edilmeden nce tehis eder. Bu diyagnostik ryalar
zerinde alarak genellikle kritik bir aamaya ulamadan nce
bir sorunu halledebiliriz. Bazen bu yolla ac verici ve pahal tb
bi mdahalelerden kurtuluruz.
Ryalarmzdaki baz sahneler bedenlerimiz iinde olanlarn
canl bir gsterimidir. Ryalarmzda meydana gelen atmalar
bazen baklk sistemimizin hastalkla nasl ba etmeye alt
nn veya nasl ba edemediinin teatral birer gsterimidir. R
yalar bizi bedenimizin hcre yaplarnn derinliklerine gtrebilir.
B inlerce yldr yetenekli doktorlar "bedenin konutuu" ryalarn
genel likle fiziksel semptomlar gzlenmeden ok nce hastalkla
rmzn doru bir tehisini sunduunu kabul etmilerdir.
Bu ekilde somatik mesajlar okumak eski in ve Yunan tb
bnda ve pek ok dier kltrlerdeki tp uygulamalarnda byk
neme sahipti. Viktorya anda da Batl doktorlar hastalarnn r
yalarndaki tehise yarayacak bilgileri aramaya devam etmilerdir.
Otuzlu yalarnn sonlarnda Ellen ryasnda davetsiz ve teh
ditkar bir misafirin ona yaklap gsne bir silah dorulttuunu
grd. Rya tasvirlerine duyarlyd ve bu ryann gs kanseri
olabilecei konusunda kendisini uyardn dnd. Hemen tb
bi yardma bavurdu. Ryasn hatrlamas ve ryann uyarsna
nem vermesi sayesinde Ellen ' in kanseri en erken aamalarnda
tespit edildi ve sorunu basit bir lampektomi ile zld.
Caral ryalarnn ona ciddi bir salk sorununun varln iaret
ettiini hissederek sk sk doktora gitmeye balad ama Cara! 'un
ok belirsiz ve anlalmas zor semptomlar listesi karsnda a
knla urayan doktor gerekten fiziksel bir sorun olup olmad
n sorgulamaya balad. Cara! sonra ok . basit bir rya grd.
Ryada byk bir kurt ortaya kp ona unu sylemiti: "Ben Lu
pus Kurduyum." Sonraki sabah Caral doktorunu arad, randevu al
d ve ryasn anlatt. Doktor almalarn srdrd ve ksa bir sre
iinde ryadaki tehisin tam olarak doru olduunu onaylad; Ca
ral'un lupusu vard.

* Lupus: Genellikle orta yal kadnlarda grlen, kesin nedeni tam olarak bi
linmeyen bir doku rahatszlnn genel ad -.n.

55
Ryalar Bize Enerjimizin Doal Yolunu Gsterir
Lupus Kurdu ryasnn Caro l ' a salad ey doktorunun onu
iyiletirmede kullanabilecei birka tehis bilgisiyle snrl kal
mad. Lupus Kurdu onun ryalarnda bir klavuz ve partner ha
l ine gelip Carol ' un kendi kendini iyiletirmesinde yardmc
oldu. Yemesi gereken besinleri gsterdi, anksiyeteye neden ola
cak bir ilatan uzak durmas iin onu uyard, rahatlamak ve ken
dini sal kl hissetmek amacyla gidebildii ifa verici baka
ryalara ynlendirdi.
Sarah ryasnda kendini baba evinde bir terapist, Tibetli bir ra
hip ve bir grup keile birlikte grmt. Etli bir yemek yapmak is
tiyordu ve biraz daha sr etine ihtiyac vard. Terapist ve keiler
onun bu isteini yerine getirmeyi reddetti. Sahneye bir kaplanla bir
panterin karm gibi grnen byk bir vahi kedi girdi ve apal
grnml kk bir spanyel kpeini srtndan paralad. Konu
mamz srasnda Sarah ryasndaki Byk Kedinin onda bir "evcil
hayvan" gibi psrk davranma eiliminde olan parasna saldrd
n fark etti. Mevcut faaliyetlerinin ve aile durumunun imkan verme
dii ekillerde beslenmeye ihtiya duyuyordu. Ryasndaki Byk
Kedi "ete ulama" isteini yanstyordu ve imdi o enerjiyi gerek
hayatna ekmesi durumunda ne olacan grmek istiyordu.
Ryalarmzda yaadklarmz, zellikle hayvanlar ve davra
nlar genellikle enerjimizin doal akn izlemek iin ne yapma
mz, ne yememiz, nasl hareket etmemiz gerektiine ilikin
dikkate deer bir klavuzluk sunarlar; bakalarn nasl deerlen
dirmeliyiz ve nasl iliki kurmalyz sorularna cevap retmekte de
yol gsterici olabilirler.

Ryalar Bize Doru Reeteleri Verir


Ryalar bize bir doktorun imzasn gerektirebilecek veya gerek
tirmeyebilecek eitli reeteler sunar, alternatif tedaviler ve yn
temler arasnda seim yapmamza yardmc olurlar.
Bir kadn ryac ft iin ameliyat gerekip gerekmedii ko
nusunda rehberlik istedi. Ryasnda krmz ve beyaz boyal, ar-
56
kasnda son teknoloji bir ses sistemi olan 1 950' 1ere zg st
ak bir araba grd. Ryada bir araba tamircisi ona mekanik
onarmn pahalya mal olacan ve buna gerek olmadn sy
ledi . Kadn uyandnda ryadaki arabann kendi bedeni ve ara
badaki ses sisteminin ayn zamanda bir disk alar olduunu fark
etti. Sorununu zmek iin ameliyat yerine ses tonlar ve titre
imlerinin gcn kullanmaya balad ve ok olumlu sonular
elde etti.
Ciddi bir tr gs kanseri tehisi konmadan be ay nce Nancy
ryasnda yardma ihtiyac olan beyaz kaplan aradn grd.
Bir gvenlik yetkilisi ona hayvanlarn izini srmede yardmc oldu.
Nancy'nin sezgilerini izleyerek kaplanlarn yerini tespit ettiler ve
adam da hayvanlara yardm etmek iin yetkisini ve eitimini kul
land. Nancy be ay sonra ryasndaki gvenlik yetkilisi i le uyank
hayatta karlat; bu adam Nancy'nin onkolouydu. Grd r
ya Nancy'ye hem kendi sezgilerinden hem de onkolounun mesle
ki yeteneklerinden faydalanmada rehberlik etti.
Ryalar bazen birebir anlamda bnyemiz iin neyin ila ne
yin zehir olduunu ayrt etmede bize yardmc olur. (Bazen ree
te edilen bir i la da bunlardan biri olabil ir.)
Arkadam Wanda Burch bana ocukluunda babasnn gr
m olduu bir ryay anlatmt. Babas ryasnda Wanda'ya ya
zlan bir kuvvet ilacnn zehir olduunu grm. Annesi ilala eve
geldiinde babas ieyi alm, eczaneye giderek i lacn kontrol
edilmesini istemi. Gerekten byk bir karklk olduu ortaya
km; kuvvet ilac diye verilen ey fare zehriymi.
Mary i simli yal bir kadn da ryasnda bir i lala ilgili olarak
ayn ciddiyette bir uyar almt. Ryasnda bir eczaneye girdi ve
eczacnn bir ieye hap dolduruunu izledi. Mary kapa at ve
ieyi eip hafife sallayarak haplardan birini avucuna ald. Hap
evirdiinde arkasnda kafatas ve apraz kemikleri grerek b
yk bir korku yaad.
B irka gn sonra bir doktor Mary 'nin her zamanki ilacn dei
tirdi ve daha iyi olacan dnd baka bir ila verdi. Reetey
le birlikte eczaneye giden Mary ryada grd sahnenin iinde
olduunu anlad. Kendisine verilen ieyi at, ieriini inceledi ve
57
ryasndaki zehirli hapa baktndan emin olduunu hissetti. Dok
toruna geri dnd ve nceki ilacna dnme karann bildirdi.
Bazen ryada sunulan reete doal iyileme salayacak bir
ilatr. Yksek tansiyon rahatszl olan Cara ryasnda mutfa
nda sevimli bir efin ortaya ktn ve ona zeri ahududulu
yulaf ezmesinden oluan lezzetli bir kahvalt hazrladn grd.
Ryadan ilham alan Cara sonraki gn alverie gidince gerekli
malzemeleri alp kahvaltda ahududulu yulaf ezmesi yemeye ba
lad ve tansiyonu dt.

Ryalar Kendi Kendimizi yiletirmeye


Ynelik Grntler Sunar
Ryalar iyileme iin taze ve doal birer grnt kaynadr; iimi
zin derinliklerinden geldii iin bedenimizin inand grntlerdir.
Rya grntleri hazr imgeleme metinlerinden ok daha gldr
nk zel olarak bizim iin hazrlanm kendi rnlerimizdir.
Ryalar fiziksel, duygusal, zihinsel ve ruhsal koullanmz bi
ze tptan farkl bir dille gsterir. (Tabii bazen tp dilini ve tbbi
prosedrleri de ierebilir.) Ryalar hastalk belirtilerini imgele
me ve tespit etme gc sunarak iyilememize yardmc olur.

Ryalarda Dorudan ifaya Ularz


She Who Dreams (Rya Gren Kadn) adl kitab ryada iyileme
konusunda bildiim en iyi rehber olan Wanda Burch, yakn bir
zamanda rya yoluyla dorudan iyileme ieren sra d bir de
neyim yaad. Bir doktor onun sol ayak tabanndaki bir beni ince
leyip alnmas gerektiine karar verdi. Acs birka gn srecek
kk bir ameliyat gerektiriyordu bu.
Planlanan cerrahi ncesinde Wanda bir uykusuna gl bir
dnceyle dald : "Bunu yapmak zorunda mym? B aka bir
yol yok mu?"
Ryasnda ayak tabanndaki beni inceledi. Sonra bir bulutun iin
den karcasna bir el grnd. Bu el byk siyah bir kurunkalem tu
tuyordu. El benin etrafna bir daire izdi ve ben patlayp kayboldu.
58
Sabahleyin Wanda ayak tabanna bakt. Benden iz yoktu. Kar
trdn dnerek br ayana bakt. Ben yoktu. Ayan hemen
kocasna gsterdi ve olan eyi o da dorulad: Bir rya deneyimi,
annda fiziksel ifa sunmutu. Kocas doktorlarn bu olaydan bir
eyler renmesi iin randevusuna gitmesi konusunda srar etti.
Hayatmda ok kritik neme sahip birka gece, ay olarak g
rnen bir varlktan dorudan ifa aldm. Bu gecelerden birinde
deri zrh iinde, bir ay tanrasnn bayra altnda ilerleyen sa
valara l iderlik ederken buldum kendimi. Savalardan bitkin
dm, lmeye hazr bir halde yabani doann iine saptm. B ir
ay yavrusu yanma gelip beni bir ifa yerine gtrd. Orada An
ne Ay kaburgalarm at, kalbimi ve cierlerimi karp temizle
di, gs boluumu yumuak yeil yosunla kapladktan sonra
organlarm yerlerine geri koydu. Sabahleyin derin bir temizlen
milik, tazelenmilik ve kutsanmlk duygusuyla doluydum.
Rya ifas her gece mmkndr. Tek yapmamz gereken is
temek. Eski zamanlarda tm Akdeniz sahilinden insanlar hem r
ya tehisi alabilmek hem de dorudan ve tam bir iyileme
yaamak midiyle Asklepios ve babas Apollo ile ilikilendirilen
rya ifas tapnaklarna giderdi. Bu tr deneyimler farknda olma
dan dalnan anlk ryalarda da meydana gelebilir ve byk bir
kutsanmlk hissi salar. Kutsal ifacmz gecelerimize ve ya
amlarmza davet edebiliriz. ok basit bir ekilde "ifa istiyo
rum" diyebiliriz. Veya tanrsna ok yaklaan eski Yunan hatibi
Aelius Aristides gibi, "Ruhumun amalarna hizmet edebilmek
iin bedenimin ihtiya duyduu sal istiyorum" diyebiliriz.
Canl evrenimizde yardm istemek daima makul ve mmkn
dr ama bunu her zaman nezaketle yapmak gerekir.

5. RYALAR GZL BR LAB ORATUARDIR


Wolfgang Pauli ( 1 900- 1 958) maddenin neden kendi zerine k
mediini aklayan ve ada fiziin temellerinden biri olmay
srdren "dlama ilkesini" formlletirmi Nobel dll olaa
nst bir bilim insandr. Yine Nobel dll bir meslekta olan fi-
59
ziki Max Bom, Pauli 'nin dehasnn Einstein ' nkini bile atn
dnyordu.
Pauli ryalarnn tm hayat boyunca "gizli laboratuar" oldu
unu yazmtr. Bilim ve icatlar tarihinde ryalarn rol tartlr
ken genellikle byk bir kefe ilham olmu veya katkda
bulunmu birka rya zerinde durulur. rnein, mucit Elias Ho
we diki makinesi inesinde deliin nereye konmas gerektiini
gsteren bir rya grmtr. Bilim adam Friedrich August von
Kekule ryasnda benzen halkasnn eklini grmtr. Arkeolog
Hermann Hilprecht'in ryasnda ise, eski Asurlu bir rahip Hil
precht'e, esrarengiz bir kalntnn paralarnn nasl bir araya ge
tirilmesi gerektiini gstermitir.
Bu tr rnekler ilgin ve hatta olaanst fakat bizi gitmemiz
gereken yere, Pauli ve dier byk yeniliki zihinlerin alt
"gizli laboratuara" gtrmyor. En byk bilim insanlarmzn
rya ve hayal alemi ile olan ilikileri bu konunun anlalmasnda
bir ayrnt gibi grlebilir ama ayn zamanda yerine gre bir dal
ga veya sabit ilevi de stlenir.
Bu ilikilerin ne kadar derinlere gidebileceini anlamak iin
Pauli ' nin J ung ' la olan yazmalarndan balamak yerinde olur.
1 932 i le 1 958 yllar arasnda dahi fiziki Pauli ve en az onun ka
dar deha sahibi psikolog Jung, zihin ve maddenin ok boyutlu ev
renin her seviyesindeki etkileimlerini kefetmede birbirlerine
yardmc olmak iin yazmlar, uzun mektuplarla birbirlerine
soru sorup, yant almlard. Jung Pauli 'ye ezamanllk hakkn
daki makalesinin erken taslaklarn gnderdi ve fizikinin keskin
eletirileri nda tamamen Pauli 'nin holanaca nitelikte de
ilse de makalesini tekrar yazd.
Tm bu yllar boyunca Pauli de Jung' a ryalarn ve ryalar
nn her eyle ilgili sorgulamalarna nasl rehberlik ettiini anlat
t yazlarn ("Arkaplan Fizii" vb.) gnderdi. Jung'dan yirmi
be ya kk olan Paul i sveli psikologa ilk olarak otuz yan
dayken yaad kiisel bir kriz srasnda danma amacyla yak
lamt. Tanmalarnn ilk iki ylnda Jung ve asistan ile bin
yz rya paylat. Bu Pauli ' nin hatrlad rya miktaryla ilgili
olarak bize bir fikir veriyor. Pauli 'nin rya simgelerinin ve rya
60
karakterlerinin evrimini takip eden Jung, rya grmenin nasl ken
dini gerekletirmeye (veya "bireysellemeye") bir kap aty
la ilgili kendi teorilerini gelitirdi.
Paul i 'nin ryalar ona bilimsel almalarnda rehberlik etti .
nl fiziki ryalarnda kendini, ska meslektalaryla (zel lik
le Einstein ve Niels Bohr' la) mevcut kavray seviyelerini ama
larn salayan tartmalar yaparken buluyordu. Ryalar onu
filoloji gibi baka alma alanlarna da tayordu. Window (pen
cere) kelimesinin etimolojisini ("wind-eye" kelimelerinden [rz
gar-gz] tremitir) incelemesine neden olan bir ryasn, ayrca
aratrmalarnda meydana gelen tesadf oyunlar neticesinde da
ha nce hi karlamam olduu sekin bir dilbilimciyle bir
tramvayda nasl tantn Jung'a anlatmt.
Belirli keiflerin tesinde Pauli 'nin ryalar, kuantum fiziine
katklarndan daha da nemli olan, yaam boyunca devam eden
bir projeyi fark etmesini ve srdrmesini salamtr. O proje ger
ekliin herhangi bir seviyesinde ruh ile madde arasnda herhangi
bir aynnn olmadn aklayacak bir birleik alan teorisiydi. On
da bu gerekliin farkndal otuzlu yalarnn ortasndayken Eins
tein' n gelip, kuantum teorisinin tek boyutlu ama gerekliin iki
boyutlu olduunu syledii ryasyla netleti. Ryadaki bu kar
lamada Pauli gerekliin yeni bir boyutunu, yani her eyin psiko
ruhsal derinliini kabul etmesi gerektiinin farkna vard. Pauli
Jung'a, "Geleneksel zaman kavramyla yeterli bir ekilde tanmla
namayan daha derin ruhsal seviyelerin var olduunu anladm" di
ye yazyordu. Sonraki almalarndaki itici g, zihin ile maddenin
ortak temelinin, fizik ile psikolojinin birliinin araydr.
Pauli'nin aray zengin tesadf oyunlar ile destekleniyordu.
Gerilimli bir dahiydi ve parlayan duygular "Pauli Etkisi" olarak
bilinen eyi de aklyor olabilir. Onun varlnda pahal laboratu
ar aletleri ska bozuluyor veya patlyordu. Pauli geldiinde Prin
ceton'da yeni kurulmu olan siklotron makinesinin bana da ayn
ey gelmiti. Etrafndaki cisimler zerinde artc psiko-kinetik
etkiler meydana getirmesiyle ilgili efsaneden zevk alyordu. R
yams simgelerin oyunu ve fiziksel hayatndaki allmadk tesa
dfler ruh ile maddenin aynlna dair hipotezini doruluyordu.
61
Bilim, icat ve keif tarihinde ryann byk rolne dair drt
hzl sahne daha ekleyelim.

Sahne Bir: Kriptografiyi Yaratan Rya


Sponheim ' l bir ortaa barahibi olan Johannes Trithemius,
Stegonagraphia ' sndaki kodlar nedeniyle gnmzde modern
kriptografinin kurucusu olarak kabul edilmektedir. Trithemius
bir bilgin ve rahip olarak kariyerini on be yanda grd
gl bir ryaya balamtr. B u ryada ona biri grsel imge
ler, dieri ise yazl metinler ieren iki tablet gsterilmi, biri
ni semesi sylenmitir. Trithemius yazl tableti semi ve o
zamana kadar hemen hemen hi okuma yazmas olmad hal
de pek ok dilde ustalam, karmak kodlar ve kelime oyun
lar icat edebilen dahi ve retken bir bilgin haline gelmitir.
Ayn zamanda bir byc olduu iin gizli iletiimlere olan il
gisi kel ime oyunlarnn ok tesine gemitir. Ruhlarn hazr
lanan mesajlar alarak i stenen alclara gtrmesini salad
ruh arma seanslar kaydetmi tir.
Henz gelime aamasnda olan Britanya istihbarat servisi bu
potansiyeli grmekte gecikmemitir. 1 562 'de byc John Dee,
Antwerp ' deki Golden Angel hannda, dn alnan bir el yazma
sndan Alman barahibin karmak metinlerinin bir kopyasn yaz
mak iin on gnn harcamtr. B unun ardndan Kralie 1 .
Elizabet iin bir istihbarat servisi kurma hazrlnda olan Willi
am Cecil 'e sunduu raporda "gizli bilimlerin" anahtarna sahip
olduunu sylemitir.

Sahne ki : lk Askeri Uan Ryas


J. W. Dunne l 920' lerde, gelecekle ilgili grd bir dizi ryas
n anlatt ve pek ok (muhtemelen sonsuz sayda) zaman olas
lnn bulunduunu iddia ettii An Experiment with Time (Bir
Zaman Deneyi) adl eseri ile n kazanmtr. Sonraki almala
rnda gelecekteki olaylarn nceden bili ryalarna neden olabi
lecei hipotezini ortaya koydu.
62
Dunne ayn zamanda bir asker, bir pilot ve askeri havaclk
ncsyd. Stealth uak teknolojisinde hala kullanlmakta olan
prensiplere dayal olarak, V ekilli kanada sahip kuyruksuz bir
uak olan Britanya 'nn ilk askeri uan tasarlam ve retmiti.
Dunne'nin uak tasarmna olan ilgisi, ryalarn ve hayal g
cnn gen bir zihin zerinde oynad oyunlarn ileride ne kadar
byk baarlara dnebildiini gsteren byleyici bir ykye
dayanr. Jules Veme' in kanatlar olmadan pervaneler aracly
la giden gemi benzeri uan bir makineyi anlatt "Clipper of the
Clouds" (Bulutlar Arasndaki Tekne) adl hikayesini yeniyetme
liinin balarnda okumutur. ocuk yataki Dunne hikayeyi oku
duktan birka gn sonra ryasnda Veme' inkinden ok farkl olan
kendi uan makinesini icat ettiini grmtr. Ryasnda bulutlar
arasnda giden "ahap bir iskelet zerindeki kk, ak bir tek
nede" oturuyordu. Bu garip makine imdiye kadar grd veya
duyduu hibir eye benzemiyordu.
Yll ar sonra Dunne o ryay hala unutmamt. Boer Sava
'ndan sonra hastalk iznindeyken bunun zerinde planlar yapt
ve Sava Bakanl tarafndan "byk bir askeri gereklilik olan
keif yapma sorununu zecek bir bulu" zerinde almakla g
revlendirildi. 1 9 1 0 ' da V-kanatl uann bir test uuunu gerek
letirmeyi baard. Pilot V ' nin ucunda, ahap direkler zerine
gerilmi adr bezinden oluan tekneye benzer bir yapnn iinde
oturuyordu. Bu yapnn iinde tarlalar zerinde uarken Dunne,
"basit, ak bir kano iinde bolukta seyahat" ettiini alglayp
yirmi yl nce grd ryay yaadn fark etti.

Sahne : Agassiz Ryasnda


Fosil B aln Canlsn Gryor
Byk zoolog Louis Agassiz bilinen tm balk fosillerinin bir s
nflamas zerinde alrken bir ta dilimi iinde gml belirli
bir tr tanmlayamadn grmt. Paralanaca endiesiyle
fosili tatan karma riskine giremiyordu. Sonra ard ardna ge
ce ryasnda o bal gerek haliyle, milyonlarca yl nce deniz
de yzyor olabilecei haliyle grd. lk iki gece izlenimlerini
63
kaydedemeyecek kadar uykuluydu ama nc gece yatan ya
nna kalem-kat koydu ve karanlkta yar rya hali iinde o tarih
ncesi bal n resmini izmek zere kendini koullandrd. Yap
t izimi fosil kalntsyla karlatrnca ryada grd eyin
gerek olduundan emin olmutu.

Sahne Drt: Bir Demiryolu Baronunun Perileri


Arthur Stilwell on dokuzuncu yzyl Amerika'snn en byk
finanslarndan ve demiryolu baronlarndan biriydi. B ir servet
kazanp kaybetti ama hala ad yatrm fonlaryla (Stilwell Finan
cial 'da olduu gibi) ve Kansas City Gney Demiryolu ile anlr.
Fakat ister ray deme, ister Teksas 'ta bir kent kuma (Port Art
hur) iin olsun, Stilwell ilhamlarn genellikle ryalarndan al
yordu. Bugn Port Arthur ehri resmi web sitesinde kkenini u
cmleyle doruluyor: ''Port Arthur ehrinin kurulu ilham ilgin
tir; kenti kuran demiryolu ncs Arthur E. Stilwell demiryolla
ryla ve ismini tayan ehrin yeriyle ilgili fikirleri kendisiyle
konuan perilerden aldn yazmtr."
Stilwell demiryolu hatlann kendisine ryalarnda verilen plan
lara gre dediini aklamas durumunda saygn yatrmclar
nn onu bir "atlak" olarak gmesinden ekindii iin uzun sre
bu konuda sessiz kalm ama 1 92 1 ylnda, kariyerinin en parlak
dnemi boyunca grd ryalarda "Periler" olarak isimlendirdi
i varlklar tarafndan ziyaret edildiini itiraf etmiti. Ryalarn
da bu varlklar ona demiryolu planlar. Port Arthur ehrinin yeri,
yaps ve pek ok dier teebbsleriyle ilgili fikirler vemi, onu
tevik etmiti . Stilwell yle yazyordu: "Hibir phe duymadan
syleyebilirim ki, bu mesajlar ruhlar dnyasndan geliyordu ve
benimle bu ilgin yntemle iletiim kuran peri grubu mhendis
lerden, airlerden, yazarlardan oluuyordu."
Bu, Steinbeck'in "uyku komitesi" dedii eydir. Yeni, riskli.
yaratc bir ie giritiimizde hayat canlanyor gibi grnyor;
zellikle de eer o i imkansz deilse. Rya alemlerinin iinde de
dnda da, daha byk zorluklar daha byk yardmclar berabe
rinde getirir.
64
6. RYALAR YARATICI
B R S T D Y O D U R
Mutfak ryalarn severim. Uyank hayatmda olduu gibi rya
larmda da mutfak iyi eylerin kartrlp piirildii bir yerdir.
sel yaratcm olduunu bildiim usta bir efin bedenimi ve
ruhumu besledii yerdir. Eer rya mutfam danksa iyi bir
ey retmek iin uyank hayatmda neyi dzenlemem gerektiine
dikkat ederim. efi mutsuz grdmde doru eylemi bulmak
iin harekete geerim. Bir ryamda zengin bir len yeri mutfa
nda efimin menm beenmeyip reddettiini grdm iin
bir kitap szlemesini iptal etmitim.
Yaratc olmak iin mutlaka belirli bir statye sahip olmanz
veya bir izgiyi takip etmemiz gerekmez. rnein yaratc olmak
iin mutlaka yazar, ressam veya mzisyen olmanz art deildir.
(Ama yle olduunuzu kefetme srecinde de olabilirsiniz.) Ya
ratmak, dnyaya yeni bir ey getirmektir. rnein, daha nce hi
gitmediiniz bir yere gitme riskini gze almanz gerekebilir. Ya
ratmak iin ayn zamanda hzl dnen ve davranan bir yapda ol
malsnz; ister bir len mens, ister daha fazl a depolama alan
yaratma, isterse de dnyadaki fakirlie bir zm iin olsun, o
u insann balant kurmay asla dnmeyecei eyler arasnda
balant kurmanz gerekir.
Rya grmeye baladmzda fiziksel yaammza tayabi
leceimiz her trl yeni projenin prototipleriyle karlatmz
yaratc bir stdyoya gireriz. Ama o yaratc projeleri fiziksel ya
ammza tamak iin o ryalara dikkatimizi yneltmeli, ilham
solup gitmeden o projeler iin harekete gemeliyiz. Kuzey Avus
tralya' daki Aborjin ressamlar ryalarnda resimlerde "dolatkla
rn'', resmini yapacaklar varlklarla ve formlarla etkileim iine
girdiklerini sylerler. Son derece zgn bir mimar olan Frank
Gehry kendi ifadesine gre, tasarlad yaplan nceden ryalarn
da inceleyerek Aborjin ressamlarn anlattna benzer bir ey ya
pyor. Gehry ryalarnda bazen ilgin insanlardan gr alyor.
Glasgow'da bir kanser tedavi merkezi tasarlarken, gs kanse
rinden lm bir arkada ryasnda ona kadn hastalara gven
65
vermek ve onlar cesaretlendirmek iin binalarn ekillerini daha
kadns yapmas gerektiini sylemi. Bunun zerine Gehry bi
nalarda dantel zarafeti ve gzelliini artran unsurlar zerin
de almaya balam.
Ryalarla "bilimin "gizli laboratuarnda" kurulan yaratc iliki,
Beethoven'a bir kanon* kazandran veya talyan matematiki Car
dan 'n (ancak ryasnda batan sona dzenledikten sonra yazmn
tamamlayabildii) kitabnda olduu gibi sadece bir "Evreka! " an
deildir. Rya alemi, istediimiz zaman gidebildiimiz ve hayat
denen srekli geliim halindeki yaratc projeye taze yaklamlar
ve yeni enerjiler tayabileceimiz yaratc bir stdyo sunar bize.
ok nemli sonular douran o tek gecelik rya yaratclnn
deneyimleri de harikadr elbette ve o yzden, sadece zevk iin, bun
larn ne kadar nemli olduunu gsteren birka rnee gz atalm.

Rya Mzii
John Lennon "En iyi arklar gecenin ortasnda gelenlerdir; uyku
ya dnebilmek iin kalkp yazman gerekir" demiti. Bu pek ok
rock mzikisi iin geerlidir. Rolling Stones 'un "(I Can 't Get
No) Satisfaction" adl hit parasnn mzii 1 965 'de Clearwater
- Florida'da gitarist Keith Richards'a ryasnda gelmitir. Uyku
nun ortasnda uyandnda gitarn eline ald ve ryann taze an
syla ald notalar kaybetmemek iin kayt cihazn altrd.
Notalar bir kez almay tamamladktan hemen sonra tekrar uyku
ya dald iin kasetin byk bir blmnde kaydedilen ey hor
lamadan ibaretti ama nemli olan mziin kaydedilmi olmasyd.
Roy Orbison, "in Dreams" adl paray, bu arky kendisine ve
ren ryadan uyanr uyanmaz kaydetmitir. Train adl grubun so
listi Pat Monahan bir defasnda kafasnda bir ark ile uyanm ve
hemen "Drops of Jupiter"in bir demosunu kaydetmitir. Johnny
Cash "Ring of Fire"n dzenlemesini ryada yapm, "The Man
Comes Around" adl albmnn fikrini de bir ryasnda karla-

* Kanon: Eit aralklarla ilerleyen ancak birlikte deil, art arda duyulan iki ve
ya daha ok sesin birbirini srekli taklit etmesiyle oluan btn -.n.

66
t Kralie il. Elizabet'ten almtr. Paul McCartney de bir defa
snda Beatles hiti olan "Yesterday"in mzii ile uyanmtr ama
szlerin hazrlanmas biraz zaman almtr nk ark asl szle
rini bulmadan nce McCartney bu melodi iin gnler boyunca
"Scrambled Eggs" adl arknn szlerini kullanmtr.

B ach Byk B ir Kemancya


akon Dans Yapmay retiyor
Gnmzn byk keman ustalarndan Amold Steinhardt'n ha
yatnda ryalar ok nemli bir rol oynamtr. Bana gre bu hika
yenin en etkileyici yan inanlmaz gzellikte bir mzik paras
ieren blmdr.
Bach 'n akon 'u insann ruhunda bir eyleri yerinden oynatr.
Dinmez bir hzne ses verir. Kederli ve muhteemdir. Kalbin ka
plarn aar ve parlak kanatlaryla bir ku gibi umas iin ruhu
serbest brakr.
B ach akon'u, soylu ivereni ile birlikte bir geziden dnd
nde karsnn ldn ve gmldn rendikten sonra
yazm ve Partita D Minr'nn beinci blm haline getirmi
tir. On be dakikadan ksa sren ve performans son derece zorlu
olan akon solo kemanclar iin kutsal bir hedef gibidir.
Guameri Yayl Sazlar Drtls 'nn birinci keman olan Amold
Steinhardt'dan, trajik bir ekilde gen yata hayata gzlerini yuman
sevgili arkada Petra'nn cenazesinde akon'u almas istendi. a
kon 'u daha nce pek ok kez alm, harika bir kaydn da almt
fakat arkadann kaybnn yaratt kederle birlikte bu mziin as
lnda nasl alnmak istediini bir kez daha incelemeye yneldi.
Bach'n orijinal mziini kullanarak srekli pratik yapt, dier b
yk kemanclarn kaytlarn dinledi, arkadalarna ve aklna g
vendii kiilere dant.
Sonra bir gn ryasnda arkada Petra'nn evinin at katnda,
yaynn vurularna k tutan ak tavan penceresi altnda pratik
yapt yerde buldu kendini. Ryasnda Petra onunla tanmas
iin Bach' merdivenlerden yukar kard.
67
Bach uzun peruunu giymiyordu, modem kyafetler iindey
di ama hemen tannyordu. Steinhardt, "Benim iin ne byk bir
ans! " diye geirdi iinden. akon 'un zn ustasndan almak
iin altn bir frsat domutu.
Steinhardt B ach iin almak zere tavan penceresini aralad
ama Bach bir el hareketiyle keman kenara koymasn iaret etti.
Steinhardt ona akon 'un mzii ile karsnn lm arasndaki
ilikiyi sormaya alt ama B ach bu soruya yant vermek yerine
Steinhardt' kollarndan tuttu ve at katnn dar alannda onunla
dans etmeye balad. Bir yandan akon'un ritmini mrldanrken
bir yandan da dansn yavaa ve zarife srdryor, kemancnn
admlarna rehberlik ediyordu.
Kemanc ryadaki o nefes kesen hareket duygusunu arkada
nn cenazesinde ve daha sonra mziin kaynana saygsn sun
mak zere Maria Barbara B ach 'n mezarndaki performansna
tayacakt.
Steinhardt'n muhteem an kitab Violin Dreams (Keman R
yalar), alayarak ark syleyen bu enstrmanla hayat boyu tut
kulu i likisinin bir kutlamasdr. Steinhardt kitabnda zengin rya
aleminin bu tutkusunu nasl desteklediini anlatr. Kemann tari
hini ve tarih ncesini renmesi iin kendisini araya karan bir
ryayla balayan kitaptaki dier i lgin bir ryada ise bir kemann
ruhu olan gzel bir kadn ortaya kyor.

Yazarlk Ryalar
Ryalar yazarlar iin inanlmaz bir kaynaktr. B ir ryay gnl
nze yazmak sizi yola karacaktr. Yazma gdn z hemen hare
kete geer ve snmaya balarsnz. Hatta bir ryann size tm
hikayeyi verdii de olur. Jacqueline Mitchard Okyanusun Derin
Ucu adl gl ilk romannn hikayesini ryasnda grdn sy
lyor. Romann tamamlanmas i se birka yln almtr.
Ryada grlebilecek kck bir para bile parmaklarnz
harekete geirebilir. Nobel dll Msrl romanc Necip Mahfuz
lmnden yl nce bir yazarn her gn bir eyler yazmas ge
rektiini sylemitir. Enerjisi azalsa bile bir yazar her gn ne olur-
68
sa olsun bir eyler yazmalyd. Mahfuz'un yapt ey ryalarn
da grd ksa hikayeleri kada dkmekti. Yazar iaret parma
nn ucunu gstererek "Ryalarmda grdklerim u kadarck,
ok ksa hikayeler" demitir.
Ryalar bize yaratc fikirler vermekle kalmaz, yaratc enerji
de salar. Pek ok romannn ilhamn ryalarndan alan Stephen
King, Sadist adl romannn fikrinin Londra 'ya gitmek zere bin
dii uakta uyurken grd bir ryadan geldiini sylyor. King
bu ryasnda bir yazar tutsak eden bir kadnn sonra onu ldr
dn, derisini yzdn, kalntlarm bir domuza yedirdiini
ve derisinin bir parasn da romann ciltlemek iin kullandn
grm. Yolculuunun sonunda Brown 's Hotel 'e varr varmaz
kitabn ilk elli sayfasnn alakalem yazm. Daha sonra hikaye
de pek ok deiiklik yapm ama kitapla ilgili ilk vizyonu ve ki
tab yazmaya ynelik enerjisi, grd ryadan kaynaklanm.
Robert Louis Stevenson Across the Plains (Ovalarda Yolcu
luk) adl kitabnn ryalara ayrd bir blmnde ryalarn ve
rya benzeri hallerin yaratm srecindeki merkezi roln anlatr.
Hastalklarla geen ocukluu boyunca karanln dehetini ve
geceleri ortaya ktna inanlan cadlarn korkusunu yaam.
Fakat bydke ryalarnn gzel maceralara dntn, r
yalarnda ok uzak yerlere seyahat ettiini, Jakobitler arasnda
onlarn kostmleriyle dolatn grm.
Pek ok ryasnda hikayeler okuyan Stevenson yazarlk arzu
su gelitike, en iyi yollarndan birinin ryasnda okuduu eyle
ri uyandnda kada dkmek olduunun farkna vard. Kitabnda
ryalara ayrd blmde dedii gibi "Kendini uykuya hazrla
mak iin uzandnda bekledii ey artk elence deil, baslabi
lir, para getirecek hikayelerdi." Ryalarndaki reticiler de onun
bu beklentisini karlyordu. Basm iin almalarm yetitirme
si gereken bir son tarihin stresi altnda olduunda bu reticiler
zellikle alkanlayordu. Bor ald "banka mektuplar gn
dermeye baladnda" Stevenson ' un "hi uyumayan ilham peri
leri" fazla mesai yaparak pazarlanabilir hikayeler yaratyordu.
"O Kk nsanlar kim mi? Ryacyla yakn bir ilikileri ol
duu phesiz ... Onlarla ilgili syleyebileceim tek ey perilerim
69
olduklardr; Tanr onlar korusun! Uykumda iimin yarsn, hat
ta neredeyse tamamn benim iin yapyorlar ve uyannca da bana
kalan ey bunlar severek yazmak oluyor. Uykumda gerekleen
ksm tartmasz periler yapyor ama uyandktan sonra yaptmn
da mutlaka bana ait olduu sylenemez nk o zaman bile yap
tklarmda onlarn eli olduunu gsteriyor her ey . . . Perilerimin
olaanst olduu sylenebilir. Hikayeleri muhteem, tutkulu,
renkli, capcanl olaylarla hayat dolu ve perilerimin doastne
kar hibir nyarglar yok." Ahlak kurallar ise hi yok.

R Y A L A R B L N M
7.
B EN L K L E R M Z Y L E T R ME M ZE
Y A R D I M EDER
"Ruh her zaman uzaklamaya alan bir ey" dedi seminerlerim
den birinde zgn bir kadn ama znts ryalar araclyla
ruhsal bir iyileme yaayana kadar srd, sonra k, gzlerinde ve
hayatnda tekrar parlad.
oumuz bir paramzn eksikliinin veya yeterince kendin
de olmayan biriyle karlamann nasl bir duygu olduunu bili
riz. Bu her gnk konumalarmza yansr. rnein kendimiz iin
"Aklm bamda deil" veya bir bakas iin "Kendinde deil" gi
bi ifadeler kullanabiliriz.
Bat psikolojisi bir bireyde rnevcut olan benliin eitli ynle
rini ele almaya ynelik pek ok ara ve model sunar. Ama benli
in baz paralar eksik olduunda ne yaplmas gerektiini
nadiren ele alr.
Ruh kaybna neden olan ey ac ekme, kt davranlar, trav
ma veya kalp krkl olabilir. Bazen o kadar incinir veya yara
lannz ki, bir paramz bedenimizi terk eder ve geri dnmez nk
ayn acy veya travmay tekrar yaamak istemez.
Hayatta yaptmz pek ok tercih ruh kaybna neden olur. B ir
ilikiden, bir evden, bir iten, bir lkeden, bir yaam tarzndan ay
rlmaya karar veririz ve bir paramz bu seime direnir. Bazen bu
diren o kadar gl olur ki o direnci gsteren yanmzn enerji
si yaammzdan kopar.
70
B yk ryalanmzdan vazgeme karan aldmzda, o yarat
c inan admn atmay ve sevgimize gvenmeyi reddettiimiz
de ruhumuzu kaybederiz.
Kendimize ve bakalarna kar yalan syleme alkanl
edindiimizde ruhumuzu kaybederiz.
Ryalarmz bize yaral benliklerimizi nasl iyiletireceimizi,
enerjimizin ve kimliimizin kayp paralarn ait olduklar yere
nasl geri getireceimizi gsterir.

Ryalar Ruhsal yilemeye Davet Ediyor


imdi ryalarn ruhsal konulan ileyii ve ruh enerjisinin evine
dnmesini salama biimlerine birka rnek geliyor.

Ayakkab Rya/an
Ayakkablarn "tabanlar" vardr ve ayakkablarla ilgili ryalar
genellikle daha derin manada ruhsal "temellere" dair iaretler ie
rir. Ryalarda ayakkablarnzn durumu (zellikle bir veya bir
den fazlas kaypsa) ruhunuza bir ey olduunu anlatyor olabilir.

Eskiden Yaanan Yerlerle lgili Ryalar


Ryalarmzda sk sk eski zamanlardan sahnelere dnyorsak,
bu , enerjimizin ve kimliimizin nemli bir blmnn haia ora
da olduunu gsteriyor olabilir. Ryalarmzda sk sk ocukluu
muzda yaadmz eve veya eski bir partnerimizle paylatmz
bir eve gittiimizi grebiliriz. Bu ryalar o yere geri dnerek ruh
sal benliklerimizin orada takl kalm parasn kurtarmaya yne
lik bir davet olabilir. Sz konusu "eski yer" lm olan veya lm
sreci iin yardm isteyen aile yeleri veya yaknlarla bir karla
ma yeri de olabilir.

Daha Gen Halimizi Ayn Bir Birey Olarak


Grdmz Ryalar
Bu tr ryalar bizi benliimizin daha gen bir ada kaybettii
miz bir parasn kabul etmeye ve iyiletirmeye sevk ediyor ola-
71
bilir. Bazen daha yakndan bakana kadar o gzel ocuun kim ol
duunu bilmeyiz. Sihirli bir aynada kayp paralarmz grrz.
Roger, ryasnda bakt bir aynada pek ok benliini, pek ok
farkl yataki grntlerini grd. Onlarn bir araya gelilerini,
birbirlerini kucaklamalarn ve birlemelerini heyecan iinde iz
ledi; aralarndan ayrlan ve giderek uzaklaan be yandaki utan
ga bir benlii hari.
Roger, ryaya dn olarak adlandrdmz bir teknik arac
lyla ryasna dnerek be yandaki benliine sevdii bir oyun
cak verdi ve "Buraya gelmek zorunda deilsin. Ama eer biraz
elenmek istiyorsan . . . " gibi dnceler aktararak onun gnln
ald. Be yandaki benlii sonunda geri dndnde Roger ken
dini ok hafiflemi ve enerji dolu hissetti.
Maggie, bir ryasnda byk annesinin bahesinde saklanmak
ta olan yanda sevimli bir ocuk grd ve ryann iinde kayp
ocuunu o eski yerden karma vaktinin geldiinin farkna vard.
"Ona kk irin bir pelu aslan verene kadar parmaklklardan bu
tarafa gemedi. Sonra yanma geldi. Birlikte piknik yaptk ve 'Ba
la onu, eve gtr, eve gtr, eve gtr' diye srekli ark syledik."

Hayvanlar Kayp Benliklerimizi


Bulmamz in Rehberlik Ediyor
Ruhsal iyilemeye davet eden pek ok hyk ryada rehber hay
vanlar vardr.
Peggy isimli bir kadn bana bir ryasn anlatmt. Ryada bir
yamata duruyordu ve etraf yava yava kendi benliinin para
l ar olduunu fark etmeye balad baka figrlerle evrildi; bir
bebek, neeli bir yeniyetme ve zgn, yabanclam on bir ya
nda bir ocuk. Tm grubu bir araya getirmek istedi ama on bir
yanda olan arkasn dnp uzaklat.
Peggy aadaki vadiye baknca uzakta beslenmekte olan bir
hayvan grd. Hayvan ban kaldrdnda onun siyah bir ay ol
duunu anlad. Aynn dosdoru ve gl bak ok ediciydi.
Peggy 'ye doru komaya balayan ay yamac artc bir hzla
trmand. Ay ona yaklatka arka ayaklar zerinde ykseldi.
72
Peggy aynn nnde donmu kalmt. Ay onun elini koca pen
esinin iine ald, "Ben senin en iyi dostunum" dedi. Ryasndan
sevinle, enerji dolu olarak uyanan Peggy hayatnn sonsuz olas
lklarla dolu olduunu hissetti.
Cokusunu paylatm nk ryas onun yeteneklerini arttmn,
annda ve derin bir iyileme salamt. Yllardr kayp olan kk
benlikleri dahil kendinin farkl yanlarn tanyabilmi, onlar bir ara
ya getirebilmiti. Aynca gl bir mttefik kazanmt. Ama ayn
zamanda rya geride zlmesi gereken bir ey brakmt: On bir
yandaki benliin enerjisi eve nasl dndrlecekti? Peggy ryaya
dn teknii yoluyla "en iyi dostunun" yardmyla o on bir yan
daki ocuu eve geri getirmeye karar verdi.
Bazen ruhsal iyileme ve btnleme sreci rya hayvanlar
nn yardmyla tek bir ryada tamamlanabilir. Holly isimli bir ka
dn yllardr kayp olan paralarn temsil eden drt kk
versiyonunun bir kpek ve bir tilki tarafndan yeraltnn derinlik
lerinden kurtarld bir rya grd. Holly ve onun drt ocuk
benlii rya hayvanlar tarafndan gtrldkleri mavi bir ifa g
lnde birlikte oyunl ar oynayp birletiler.

Ryalar Hatrlayamamak
Ruh kaybnn temel semptomlarndan biri kiinin ryalarn hatr
layamamasdr. Ac eken bireyin nasl rya grleceini, derin
gereklikte nasl seyahat edileceini bilen paras adeta ac veya
bezginlik yznden uzaklap gitmitir. Her gn ryalarmz ha
trlamaya biraz vakit ayrdmzda, kendimiz iin uygulayabile
ceimiz ruhsal ifann yannda bakalarna yardmc olmaya da
balarz. Uyandmzda rya olmasa bile geceden bir eyler ha
trlayacamz kabul ederek balayabiliriz. Bu ekilde rya kay
namza iletiime hazr olduumuzun i aretini veririz.
Alman air Rilke'nin incinen ve incitenlere dair iirinde sy
ledii gibi; "Yetikin bir kalpte gizli bir zlem var ilk dnyaya, es
ki dnyaya." Almanca'da o zlem (ein Atemholen) "bir yere
doru nefes vermek" anlamnda da kullanlabilir. zlemimizin
nefesi, gzel kayp ocuklarmzn ihtiamna, canllna, masu-
73
miyetine ve "ilk dnyalar" olan rya ve by alemine ulayor.
Rya kapsn atmzda o ocuklara giden yolu buluruz; onlar
da bize gelen yolu.

8. R Y A LAR D A H A Y LKLER N
BR A N A HTARDIR
Ryalarmz yoluyla duygusal, ruhsal v e fiziksel olarak bizi ta
mamlayan partnere ulaabiliriz. Ryalar zerinde almak, on
lar doru ekilde paylamak, ilikilerimizi derinletirrnemize ve
heyecan verici yeni ilikilere ulamamza yardm edebilir. Rya
larmzda ayrca snrlandrc veya ykc nitelikteki bir ilikiye
son verme vaktimizin geliini de renebiliriz.
Gabby ryasnda "Amerika'nn En Komik Ev Videolar" prog
ramnn sunucusuna benzeyen uzun, ekici bir Yahudi adam grd.
Tpk Bob Saget gibi ryasndaki adam da komikti ve muhteem te
atral yetenei vard. Ryasnda bu adam Gney Kore' deki ailesine
gtren Gabby evlenecei adam olarak tantt. Ailesi de onu sevdi.
zellikle de Yahudi biriyle evlenme isteine ailesinin gsterdi
i reaksiyon nedeniyle bu rya Gabby'yi aknlk iinde brakt
nk geleneksel bir trenle bir Koreliyle evlenmesini istedikleri
ni hep dile getirmilerdi.
Gabby ryasndaki adamla dokuz ay sonra benim Manhat
tan 'daki seminerlerimden birinde tant. Tpk Bob Saget gibi
Roger da 1 .80'in zerindeydi, Yahudi'ydi, harika bir mizah duy
gusu vard ve hem aktr hem de oyun yazaryd. B irbirlerini da
ha yakndan tandka Roger da Gabby'yi daha nce ryalarnda
grm olduunun farkna vard. ie geen ryalar 2006 yazn
da Long Island sahilinde evlenene kadar gelierek srd.
Birbirimizden aramzda olmasn istediimiz eyin ryasn gr
meyi istesek belki de i likilerimiz daha iyi hale gelir. Bir zlanda ef
sanesinde bununla ilgili ok aydnlatc bir hikaye vardr. Danimarka
kral, Holstein kontunun gzel kz Thyri ile evlenmek istemi. Ay
dn bir adam olduu anlalan Holstein kontu krala "Kzm benden
daha akll olduu iin bu konuda seimi kendisi yapmal" demi.
74
Thyri ise krala daha nce hibir evin kurulmad bir yerde,
sadece bir yata iine alacak byklkte bir ev yapmasn syle
mi. Kraln burada (bir rya kuvz) gece yalnz uyumasn,
ryalarn dikkatle incelemesini ve grd ryalarn tam bir ra
porunu bir ulakla kendisine gndermesini istemi. "Eer rya gr
mezsen benimle bir daha bouna grme" diye de kral uyarm.
Kral ryalarn hatrlam. Thyri de kraln grd ryalarn
ieriini onaylam olacak ki onunla evlenmeyi kabul etmi ve
ayrca onun ba danmanlarndan biri olmu. Olay larn perde
arkasn anlamak ve doru kararlar almak iin ryalar incele
yerek krala yardmc olan Thyri Danimarka'nn en bilge krali
esi olarak hatrlanm.

Ryalar Bize likilerimizi Nasl Srdreceimizi


veya S rdrmeyeceimizi Gsteriyor
Ryalar ilikilerimize ayna tutar. Evliliinin durumu hakknda
endieli olan Japon kkenli Amerikal bir kadn ryasnda koca
syla birlikte sahilde olduklarn grd. Srf yapmak i stiyordu
ama kocas okyanusun "kirli" olduundan ikayet ederek onu su
yun yalnzca birka kar derinlikte olduu s bir ss havuzuna
gtrp, burada suya girmesinin uygun olduunu syledi. Kadn
bu ryann kocasyla iinde bulunduu durumun tam bir video
klibi olduunun farkna vard. Kocasn evliliklerindeki bu yapay
ln ve sln tesine geirecek bir yol bulmaya, bunu baara
mayacak olmas durumunda ise boanmaya karar verdi.
Ryalar bize kendimizde ve partnerimizde artk ortaya kara
bilecek durumda olduumuz g ve tutkunun derinliklerini gs
tererek bir ilikiyi yenilememize ve gelitirmemize de yardmc
olabilir. Evliliinden giderek sklan bir adam ryasnda dnyadan
bedensel enerji alan ehvetli bir tanra ile sevitiini grd. Son
ra tanrann bedeni karsnn eklini ald. Bu rya adamn kars
na yeni bir gzle, byk bir saygyla yaklamasna neden oldu.
Sonunda karsna ryasn anlatma cesaretini bulduunda kars
"Bir tanrayla evli olduunu anlaman neden bu kadar zaman al
d?" diye espriyle yant verdi.
75
Bazen de bize bir ilikiden kma vaktimizin geldiini gste
ren ryalar grrz. Ingrid isimli Teksasl bir kadn uzun bir s
redir tatsz ve keyifsiz giden evliliiyle ilgili olarak rya
rehberliine bavurmaya karar verdi. Ryasnda ok sevdii Mek
sika usul paket yiyecek satan bir dkkandayd. Sipariini verdi,
demesini yapt fakat dier mteriler siparilerini gecikmesizin
alp giderken onun siparii hala gelmemiti. Sevimli bir mzis
yen kendi yemeini alrken ona "Buras berbat bir yer" dedi.
Kadn bu ryadan zgn, karamsar bir ekilde uyand. Benim
le be dakikalk bir rya almas (bkz: 3. Blm) yaptktan son
ra u tek cmleyi syled i : "Ne kadar beklersem bekleyeyim
doyurulup beslenemeyeceim bir yerdeyim." Bu ryadan hemen
sonra kocasndan boanmaya karar verdi. O zamandan beri rya
sndaki sevimli adama ok benzeyen bir mzisyenle evli.

Ryalar Bizi Aile B ireylerindeki


Dnmlere Hazrlyor
Ryalar bizi ailedeki baz deiimlere hazrlar. Bu konuyu her
hangi bir ebeveyne ok ey ifade edecek bir rnekle snrl tut
mak istiyorum.
Susan grd bir ryadan sonra bir yandan yeniyetme oluna
gelimesi iin olanak tanrken bir yandan da onun gvenliini sa
l ma meselesiyle yzlemeye karar verdi. Aile Hawai i'de yapacak
lar bir tatile hazrlanren Susan ryasnda olunun kendisinden
biraz daha byk bir ocukla birlikte suda ok aldn ve sonra
da gzden kaybolduunu grd. Korkmutu ama olunun ulaa
mayaca bir mesafede olduunu biliyordu. Bu ryadan byk bir
keder iinde uyand. Bundan ok ksa bir sre sonra olu birden
Hawaii 'ye gitmek yerine arkadalaryla kalmaya karar verdiinde
Susan ryann birebir gerekleecei korkusunu bir kenara brakp
ryann rehberliini doalama yntemlerle kullanmaya karar ver
di. Aile tatile gidince olunun kiminle birlikte olacan dikkatli bir
ekilde aratrdktan sonra, dikkatsiz ve umursamaz bir src ol
masyla tannan, ondan biraz daha byk bir ocukla ayn arabaya
binmemesi konusunda olundan kesin sz ald. Daha sonra Susan
76
ryann daha genel mesaj zerinde almaya balad: Olumu
kendi ayaklan zerinde durup, hayatn zorluklanyla baa kmaya
nasl hazrlayabilirim?

lm Tandklarmzla likilerimizi
Ryalarmzda Dzeltebiliriz
Ryalar, hayatlanmz paylatklarmz kadar artk aramzda ol
mayanlarla i likilerimizi iyiletirmemize de yardmc olur. Her
gece saysz insan "lm" yaknlaryla ryasnda iletiim kur
mann tamamen doal bir ey olduu gereini yayor. Bu rya
lar ok ihtiya duyulan balama, yaknlama ve karlkl
rehberlie kaynak olabilir. lmnden sonraki yl babam ve sa
kat kalmasna neden olan felcin etkilerinden tamamen kurtulmu
grnen baka bir aile bireyi ryalarmda bana grndler. Be
nimle sevgi ve cesaret paylamnda bulundular ve ailenin huzu
runa ynelik ok aynntl tavsiyeler sundular.
u sahne geldi aklma: Simsbury - Connecticut'da bir kitabe
vinde zel bir konuma yapyordum. Bob isimli yalca ve sevim
li bir adam, nehir zerindeki gzel bir yeri ziyaret ettii bir ryasn
anlatt. Ryasnda ok byk bir sevgiyle kendinden gemiti ama
sonunda o ortamdan aynlma vaktinin geldiine karar vermiti. Ona
kesin bir tutumla "Hayr, henz gidemezsin" dendi. Bunun nedeni
lm olan kansnn orada olmas ve onu grmesi gerektiiydi. Ona
yemek gtrmek istedi. Kansnn yanna vardnda ise onun iste
yebilecei her eyin bolluu ile evrili olduunu grd; en gzel yi
yecekler, kitaplar, muhteem iek baheleri. Sevgi dolu bir
kavuma yaadlar. Bu ryadan ok mutlu bir ekilde uyanan Bob
bu rya ile ilgili ne yapmas gerektiini renmeye alyordu.
Ona bu ryaya tekrar girebilmesi iin yatmadan nce ferah bir
koltukta veya yatanda hafif bir meditasyon ile gevemesini
nerdim. Eer bu benim ryam olsayd bunu mmkn olduu ka
dar sk tekrarlayacam syledim. Konumamn sonunda Bob
parlayan gzlerle yanma geldi. Yorumum ve rehberliim iin
minnettarln ifade etti. Artk dier tarafta u laaca bir adres
vard ve yolu biliyordu.
77
R YA L A R B ZE A S I L
9.
AMACIMIZI HATIRLAT I R
Ryalar bize ahsi gereimizi hatrlatr. Hayatn karmza kar
d frtnalarda i pusulamzdan yararlanmamz salar. Gerei
mizi yitirdiimizde kaybolacamz hatrlatmak iin, bilincimiz
ryalar araclyla bizimle konuur.
B ununla ilgili sevdiim bir Pers hikayesi vardr. Kandrma
alkanlndan vazgeemeyen bir kralla i lgili bu hikayede kral
kendine ve dierlerine srekli yalan sylemektedir ve durum kra
ln ruhunu o kadar tiksindirir ki, ruhu bir ahin olup kalbinden
uzaklara uar. Davranlarn dzelttiinde ruhunun ahini geri
dner, tekrar yalan ve aldatma yoluna dnnce ahin onu sonsu
za kadar terk eder. Sonunda kral hastalanr ve krallk yklr.
Bu hikaye her birimizin ryalarnda bize hitap edecek ekilde
gerekleir.
Ryalarda ayrca, alldk koullarda dnen ve seim yapan
paramzn varlmzn en akll paras olmadn ve bu para
mzn, rnein ncelikle bir beden iinde, bu dnyaya neden gel
diimiz gibi asl nemli konularda tamamen bilgisiz olabileceini
renrz.
ocukluumdaki bir rya rehberimden, en neml i bilgiye
ulamamzn yolunun bu dnyaya gelmeden nce ruh seviye
sinde sahip olduumuz bilgiyi "hatrlama" anlamna gelen
anamnezi ile mmkn olduunu renmitim. Ruhsal hatrla
y gerekletirmek iin bildiim en iyi yol ryadr. Hayatm
zn bir amac olduunu, bunu buraya gelmeden nce bilinli
olarak kabul ettiimizi ve hayatmzn ini klarnn daha b
yk bir hikayenin paralar olduunu hatrladmzda farkl bir
hayat yaamaya balarz.

Kutsal Bir Mekan Olarak yeri


Ryalar bazen bize byk hikayemizin her gnk hayatmzn or
tasnda, yaadmz veya altmz yerde oynanmakta olduu
nu hatrlatr.
78
Patrick, ryasnda, alt binann en st katlarndan birinde bir
dizi asansrn nnde durduunu grd. Arkasn dndnde fi
ziksel hayatta asansrn bulunmad kar duvarda da bir asans
rn olutuunu aknlk iinde grd. Kaps alnca asansre bindi.
Asansr onu zemin kata indirdi. Asansrden ktnda yukar bakt
ve iyerinin deimi olduunu grd. Binas bir dan paras hali
ne gelmiti ve dan yamacnda ok byk kanatl bir melek vard.
Bir ses Patick'e, "Bu, kutsal bir yer" diyerek bilgi verdi.
Patrik hem maddi hem de manevi olarak bu ryadan baz so
nular kard. Bu rya ona olaan gereklik ile daha derindeki
anlamlar dnyas arasnda aslnda bir mesafe olmadn retti.
Mesleklerimizin, gnlk hayatmzdaki iimizin, kutsal amacm
z yaaymzn bir paras olabileceinin ok net bir ekilde far
kna varmasn salad. Arada bir ayrm olmak zorunda deildi.

Hayatn lenine arld


New Wor/d Library irketinin kurucu orta ve editr Marc Ai
len, yirmili yalarndayken "Aziz Francis gibi yaamak isteyen
bir Zen rencisi" olduunu hatrlyor. Parann ruhunu yozlat
racan dnyor ve arka sokaklarn birindeki dairesinin kiras
n demek iin gerekli altm be dolar zar zor topluyordu. ou
zaman parasz ve kaderine ksm bir halde otuzuncu ya gn
ne yaklarken, hayatta ne yapmak istediinin "ideal bir resmini"
ortaya koymas gerektiine karar verdi. Kendisinin ve arkadala
rnn kitaplarn basmak ve her birine konforlu bir yaam sunmak
iin bir yaynevi kurmak istediini fark ettiinde ard. Arkada
Shakti Gawain i le birlikte o irketi kurdu ama ksa bir sre iin
de kme tehlikesiyle kar karya kaldlar. Marc kendisinde
baarsn engelleyen bir ey olduunun farkndayd.
B ir gece ryasnda bir daa trmandn grd. Dik ve kayalk
yoku bata ok zorluydu. Sonra saa doru kvrlan geni bir pa
tikaya vard. Bu patika onu, ortasnda dvlm demirlerin dm
lendii byk bir kapyla girii kapatlm bir maarann azna
getirdi. Demir "dmn" daha yakndan incelediinde iinde bir
klcn sapn grd. Klc ekip kardnda kap alverdi.
79
Maaraya girdi. ok karanlk ortamda ilerledike alan giderek
daralyordu ama elindeki kl ilerlemeye devam etmesi iin ge
rekli cesareti veriyordu. Sonunda devasa len masasnn ku
rulu olduu yan bir mekana vard.
lk masa minyatr evler, altn paralar, elektronik ekipman, m
zik enstrmanlar ve pek ok pahal malzemenin st ste yl
olduu hediye ve hazinelerle doluydu. B ir ses Marc'a, "Bu mad
di dzlem. Reddetmen gereken hibir ey yok. Kullanman ve us
talaman iin" dedi.
kinci masada tarottan aina olduu drt sihir nesnesi grd;
denek, kupa, kl ve be keli yldz. Ses ona, "Bu astral sihir
dzlemi. Burada da reddedecek bir ey yok. Kullanman ve usta
laman iin"'' dedi.
nc masa ktan rlm gibi parlayan masa rts hari
bo grnyordu. Ses dedi ki: "Bu ruhsal dzlem. Her yerdedir ve
her eyin parasdr. Varlnn zdr; her zaman buradaydn ve
her zaman burada olmaya devam edeceksin.",
Marc kollarn at, huzurla doldu ve katedral benzeri muhte
em mekann merkezine doru ykselirken vcudundaki her hc
reyi delen, her yere ileyen hissetti.
Ryasndan uyandnda srtst uzanmaktayd ve kollar yan
lara doru tamamen akt. In scaklyla ve ulat yepyeni
berraklkla doluydu. Ald mesaj uydu: Devam et. Yap. Geri
durma. Bu rya onu iini yeniden gzden geirmeye, daha kap
saml planlara ve daha byk hayallere yneltti. Marc o tek rya
nn yllarca sren bir terapiye denk olduunu; hayatta kalma
mcadelesi veren bir irketi byk bir baarya gtrmede ona
g ve heyecan salayan ey olduunu sylyor.

Ryalar Bizi sel retmenlerle Temasa Geiriyor


Dante Araf adl eserinin bir yerinde Beatrice isimli gzel bir kadn
grnmndeki k saan rehberiyle karlar. Beatrice rya ale
minde Dante'yi aramasna ramen Dante'nin grd ryalar
nemsememesine serzenite bulunur. Mesaj ak ve gldr: Ger
ek ruhsal retmenlerimiz bizi aryor ve o yzden onlar arad-
80
mzda her zaman bulabiliriz. Rehberlerimizin bizi zellikle aradk
lar yer ise kendi kendini snrlayan inanlarn ve zihnin gnlk ha
lsinasyonlannn tesine getiimiz yer olan ryalanmzdr.
Ryalarmzda karmza kan rehberler, bizim anlay sevi
yemize uygun maskeler veya kostmler giyer. Eski bir Yunan de
yii vardr: "Tanrlar klk deitirerek gezmeyi sever."
Rehber, eski bir arkada veya lm bir sevdiimiz gibi tan
dk bir yz olarak grnebilir. Dinsel olarak yetitirilmemize uy
gun bir surette veya geleneksel inanlarmza tamamen zt,
tamamen ok edici bir nitelikte de karmza kabilir. Gerek
retmenler genelde bizi ok ederek uyandrmay seviyor.
Karlaacamz en nemli retmen yabanc deildir: Ken
di Yksek Benliimiz. Byk Pers filozofu ve d gezgini Sh
reverdi 'nin, bir rehberin geliine dair u gzel anlatmn dinleyin:

Bir gece ryaya benzer cokulu bir hal yaadm. B irden bir
gzellikle kaplandm; nce kr edici bir k vard, sonra
da insana benzer effaf bir k. te oradayd. Ruhlarn yar
dmcs, bilgelik imam. Varl beni aknlk iinde brak
t, parlayan gzellii gzlerimi kamatrd. B ana dedi ki
"Kendine dn, sorunun zlecek."

Yksek Benliin Bitmemi Portresi


Bir keresinde ryamda kuleye benzer gzel bir yapya uzanan bir
yolda bir gruba nclk ediyordum. Drt kenin koruyucular ola
rak yerletirilmi dev oyma hayvanlar vard; bunlardan biri srtnda
ki kocaman akik ta gne nda ate gibi parlayan bir asland.
Binann yksek ve ak kemerlerinden birinden bitmemi bir tablo
ya aknlkla baktm. En st ksm gremeyeceim kadar yksee
uzanyordu binann katlan boyunca. Tablonun en alt ksmnda ise
resmin btnyle karlatrldnda minicik olan bir insan figr
vard. Bir mum alevi gibi duruyordu. Etrafndaki ve zerindeki pa
rldayan renk dalgalan, byyp ykselen birer enerji formuydu. Bu
tablonun adn biliyordum. Ryadaki yerel gazetede adn okumu
tum. Bu resme "Yksek Benliin Bitmemi Portresi" deniyordu.
81
Ryada ressam grmyordum ama rya gazetesinde bir ipu
cu vard: Bu, yerel bir haberdi . Haber ryac hakkndayd ve sa
nrm ayn zamanda tm ryaclar hakknda.
Alldk hayatlarmzn hayhuyunda byk benliimizle ve
amacmzla balantmz yitirmek kolaydr. Ryalar bizi yksek
benliimizle tekrar balantya geirir. Ryalarn yardmyla haya
tn gerilimleri ve zorluklar dardan grebileceimiz bir alg se
v iyesine ykselir, bylece hayatmzdaki snavlarn nasl daha
byk bir plann paras olduunu anlarz.

Ryalardan Cesaret Almak


Bana gre modem alardan nce ryalar hakkndaki en iyi kita
b yazm olan Cyrene' l i Synesius, Tanr 'nn ryacy kendi cesa
retiyie doldurduunu sylyordu.
Gerekten bir misyon iin bize gerekli cesareti veren ryalar
vardr; daha byk bir hikayeyi hatrlamaktan ve yaamaktan gelen
cesaret veya J.R.R. Tolkien'in Yzklerin Efedisi lemesinin
nc kitab olan Kraln Dn'nde betimlenen trde bir cesaret.
Tolkien' i seviyor veya sevmiyor olabilirsiniz ama son kitapta, b
yk benliklerimize yneldiimizde ve oray temel alarak hareket
ettiimizde ortaya kardmz cesareti ve enerjiyi harika bir e
kilde ifade eden bir an var. (Kitabn filminde gl bir ekilde ve
rilmi.) Korkun bir ordu yenilmez bykle ulamtr. yinin
glerinin yenilgisi kesin grnr. Karanla kar verilen sava
ancak gerek kral (Aragom) belirsiz bir kiilik (bir muhafz) rol
n oynamay brakp grkemini ve gcn ortaya koyarsa kazan
labilecektir. Kral bunu yaptnda lanetlilerin lejyonlarn en kt
olanlara kar yrtmeyi baarr ve mcadele zaferle sonulanr.

82
3 . BLM
. . . .

HE RGUNKU
RUYA OYUNLARI

imseden ryalarnza bir anlam yklemesini i stemeyin. Ger


K ekten, istemeyin. Grdmz gibi ryalar bize pek ok
g sunuyor. O halde baka birinin gelip ryanzn, hayatnzn
ryasnn ne anlama geldiini sylemesine izin vererek o gc
kendinizden uzaklatrmak istemezsiniz.
Yardma m ihtiyacnz var: Ryanz ok gizemli ve ne anlama
geldiini karamyorsunuz; bir konu hakknda bir rya rehberlii
istediniz ama banz yasta koyarken aklnzda olan soru ile gr
dnz ryann ierii arasnda bir balant kuramyorsunuz.
Yardm istemekte sorun yoktur. ahsen ben ryalarm kefe
derken alabileceim tm yardm alrm. Bir rya konusunda si
ze en ok yardmc olabilecek insan, gcnz elinizden almadan
eylemleriniz hakknda size geribildirim ve danma sunabilecek
olandr. Bu kiinin ryalar veya herhangi baka bir ey hakknda
"uzman" olmas gerekmez.
Elbette rya yorumcular pek ok toplumda byk talep gr
yor. Eski Ahit'teki Danyal ve Yusuf'un hikayelerini dnn. Es
ki Mezopotamya'da rya yorumcusu genellikle krala ok yakn
olan gl bir kiilikti. Bir Mezopotamya metninde rya yorum
cusu, "bir kiinin bann yannda uzanan kii" olarak geiyor. B u
83
tanm, bu kltrde en iyi rya yorumcularnn szl analizden ol
duka farkl bir ey yapm olduklarn gsteren ok ilgin bir ipu
cudur. Bu yorumcular kendilerini ryacnn yerine, onun psiik
alanna koymaya ve oradan konumaya almlardr.
Gznzde kendinizi bir bakasnn yerine koyduunuzu can
landrmak renmek zere olduumuz oyunun bir parasdr. Bu
oyunu oynamak zere zaten birlikte yataa uzanm durumda de
ilseniz, "birinin bann yannda uzanmak" zorunda olmadn
z syleyeyim.
Bir mr boyu sren rya aratrmalarndan sonra, ryalar
paylamak, samimi ve duyarl geribildirimler almak ve yaratc
eyleme gemek iin elenceli bir yol buldum. Buna "imek R
ya Oyunu" diyorum. ki bakmdan imek gibi; ok hzl (be da
kikada yapabilirsiniz) ve yksek odaklanma ve korkun bir enerji
salyor. Herhangi bir yerde hemen hemen herhangi biriyle oyna
yabileceiniz bir oyundur; spermarket deme kuyruundaki bir
yabancyla veya yatanz paylatnz size en yakn yabancy
la. Kurallar basittir ve en hassas konularn bile paylalmasnda
gvenli bir ortam salar.

M EK R Y A O Y U N U
B u oyunu iki veya daha fazla kiiyle oynayabilirsiniz. Baoyun
cular Ryac ve Partner olarak adlandryoruz.
imek Rya Oyunu 'nda drt adm var.

lk Adm
Ryac ryasn bir hikaye gibi, mmkn olduu kadar basit ve
ak bir ekilde anlatr. Ama sadece ryada grlenleri; gemii
ni veya otobiyografisini deil. Partner ryacya tpk bir hikaye
veya filmmi gibi, ryasna bir ad vermesini ister.

kinci Adm
Partner B yk Soruyu sorar. ( 1 ) Kendini nasl hissediyordun?
(2) Gereklik kontrol: Bu rya ile hayatndaki gerekler arasn-
84
da ne tr ilikiler kuruyorsun ve bu ryann herhangi bir paras
gelecekte meydana gelebilir mi? (3) u anda bu konuda neyi bil
mek istiyorsun?
Ryac her soruyu da yantlar.

nc Adm
Partner imdi ryann kendisinde tetikledii dnce ve balan
tlar paylar. "Eer bu benim ryam olsayd, falanca falanca e
yi dnrdm" diyerek balar. Bu kalp ok nemlidir. "Eer bu
benim ryam olsayd. .. " diye balayarak Ryacya ryasnn ve
ya hayatnn ne anlama geldiini anlatmaya almadmz ifa
de etmi oluruz. B uradaki rolmz herhangi bir uzman oynamak
de ildir. Partner yalnzca dinledii ryada dikkatini eken eyi
veya eyleri paylar. B unlar arasnda kiisel anlar, dier ryalar
veya sadece akla gelen eyler olabilir. (Rasgele akla gelen eyler
genellikle en iyisidir.)

Drdnc Adm
Konumann ardndan Partner Ryacya unu sorar: imdi ne ya
pacaksn? Bu ryay onurlandrmak veya ryann sunduu reh
berlii kullanmak iin hangi eyleme geeceksin? Eer Ryac ne
tr bir eyleme geecei konusunda hibir ipucuna sahip deilse,
Partner ona kendi nerilerini sunar; ilgili kiiye telefon etmekten
pembe ayakkablar satn almaya, ilgin referanslar zmek iin
tarihsel veya dilbilimsel aratrmalar yapmaya kadar. Ryac da
ha fazla bilgi almak ya da bir korkuyu amak iin ryaya geri dn
mek de isteyebilir (bkz: Bir sonraki balk). Herhangi bir rya ile
i lgili yaplabilecek eylerden biri, araba tamponlarna yaptrlan
stikrlar veya buzdolaplarna yaptrlan mknatsl ekiller gibi
kiisel bir slogan hazrlamaktr.

imek Rya Oyunu hemen hemen tm grup ortamlar iin uy


gundur. Eitimlerimden birine katlan bir irket yneticisi im-
85
ek Rya Oyun u ' nu kendi departmannda uygulamt . Bunu
o kadar elence l i ve spesifik rehberliklere erimede o kadar
faydal buldular ki , sz konusu yneticinin elemanlar her sa
bah yirmi dakikalarn grup halinde ryalarn birbirleriyle
paylama ayrmaya karar verdiler. B u oyun zaman ve enerj i
kaybettirici b i r ey olmad gibi tersine enerj i veriyordu; k i
isel ifa salamann yan sra ite yaratc bir zmn kayna
haline de geldi.

R YA LA R I N IZ A G E R D N M E K
Bir ryann anlamna ulamann en iyi yolu ryaya geri dnp,
daha iyi, daha eksiksiz grmeyi istemektir. Sz konusu rya, ge
nellikle bulank veya paral olarak hatrlanan dier ryalarla ka
rtrlmamaldr. Bir ryaya geri dnmek, o ryadaki grntlerin
birebir olarak m, sembolik olarak m, yoksa geceleyin ziyaret et
tiimiz ayn bir gereklikten grntler olarak m deerlendirilme
si gerektiini bize syleyecektir.
Daha fazla bilgi elde etmek iin bir ryaya geri dnmeyi iste
yebiliriz. rnein Fortune 500 irketlerinden birinde st dzey
ynetici olan bir arkadam, ryasnda i ini kaybetmesine neden
olabilecek bir kriz srasnda bir sahil evine arldn grd. R
yasnda grd bu mekan tanyamad ama o sahil evinin pat
ronlarndan birine ait olabileceini tahmin ediyordu. Arkadama
daha fazla bilgi elde etmek iin o ryaya tekrar girmesi nerisin
de bulundum. Niyetini netletirmesine yardmc oldum (sahil evi
ni tekrar ziyaret edeceim ve kriz hakknda daha fazla ey
reneceim) ve yolculuu iin ona biraz yakt saladm. (Bu r
nekte hafif vurularla bendir alarak.)
Rahat bir postrde, gzleri kapal olarak bendirin vurularn
dinleyen arkadam, gerek hayatta gittii bir evi tekrar ziyaret
eder gibi ryadaki evi tekrar ziyaret etmeyi baard. O evin ger
ekten de patronlarndan birinin ikinci evi olduunu rendi ve
yaknda iini kaybetmesine neden olabilecek krizle ilgili ayrnt
lar rendi. Ryasna tekrar girerek arkadam iki eyi baard.
86
ncelikle krizle ilgili bu erken uyary dikkate alp iini gvence
ye almak iin gerekl i admlar att. kinci olarak ise ngrd
kriz gerekten meydana gelip de bir acil durum toplantsna katl
mak zere daha nce ryasnda ziyaret etmi olduu sahil evine
arldnda masann doru tarafnda oturuyordu ve tuvaletin ye
rini sormas da gerekmedi.
Bir ryaya dnmek iin dier bir iyi neden de bir korkuyu yen
mektir. Ryanzda evinizde davetsiz bir misafir grm olduu
nuzu dnn. Elbette bunun gerek hayattaki bir davetsiz misafir
mi olduunu (ki o durumda fiziksel gvenliinizi gzden geir
mek istersiniz) yoksa sembolik mi olduunu (belki de vcudunu
za girebilecek bir mikrop) renmek istersiniz. Bu davetsiz
misafir kk benliinizin korkup sakland byk benliinizin
bir yn de olabilir. Bunu renmenin yollarndan biri rya orta
mna geri dnp daha nce grdnz yerde davetsiz misafiri
incelemektir.
B ir ryaya dnmek iin baka iyi nedenler mi? Gece ryanz
da karnza kan biriyle (belki lm bir yaknnz, kiisel bir
akl hocas veya ruhsal bir rehber) adamakll bir sohbet etmek.
Belki de sadece elenceli bir rya grm olduunuz iin. Pa
ris 'te veya Hawaii'de, belki baka bir yldz sisteminde harika va
kit geirirken saatinizin alarm ya da yataa zplayan ocuunuz
sizi oradan alp ekiverdi ve imdi o ryay grmeye devam etmek
istiyorsunuz.
B ir ryaya nasl m geri dneriz?
Seminerlerimde ve zel danmanlk hizmetlerimde, sahil evi
ne arlan arkadamn rneindekine benzer ekilde basit bir
ryaya dn teknii kullanrm. Aada akland gibi, rya
cnn gevemesine ve bilincini deitirip ryasna geri akmasna
yardmc olmak iin dzenli davul vurularn kullanmay sevi
yorum. Davul vurularnn amac, beyin dalgalarn uyku haliyle
ve bazen REM uykusuyla ilikili olan ritimlere ynlendirmektir.
Bu, dikkat saptrc parazit dnce ynlarn azaltmakta ve yol
culuu glendirmede jet yakt gibi etki etmektedir. Evde ahsi
kullanm iin, davul vurular ieren bir CD kullanmn tavsiye
ediyorum.
87
Ryaya Dn Teknii
Bir ryaya geri dnmek, ziyaret ettiiniz bir yere tekrar gitmek gi
bidir. Bir arkadanzn evine veya tatilde ziyaret ettiiniz bir or
tama dndnz hayal etmekle ayn eydir.
Dne hazrlanmak iin unlar yapn:

1. Gerek Enejili Bir Rya Sein


Gl bir ierii olduu srece, dnmek istediiniz ryann geen
gecenin ya da yirmi yl ncesinin ryas olmas fark etmez. Mi
nik bir para veya karmak bir hikaye olabilir. Bir rya, bir viz
yon veya uyankken grdnz bir ey zerinde almay
seebilirsiniz. nemli olan tekrar iine girmeye altnz de
neyimin heyecan verici, cezbedici ya da meydan okuyucu bir
enerj iyle ykl olmasdr.

2. Geveyin
Nefesinizin akn izleyin ve geveyin. Eer bedeninizin herhan
gi bir ksmn kas yorsanz, kendinizi gevemi ve rahatlam his
sedene kadar o kaslar kasp gevetin.

3. Ryanzn Belirli Bir Sahnesi zerinde Odaklann

Ryanzdan belirli bir sahne zihinsel ekrannzda canlansn. O


sahneyi koklayabilecek, duyabilecek, dokunabilecek ve tadabile
cek seviyeye ulaana kadar tm duyularnzla odaklann.

4. Niyetinizi Netletirin
Balamadan nce u iki soruya ak ve basit yantlar verin: ( 1 )
Neyi bilmek istiyorsunuz? (2) Ryanza dndnzde ne yap
mak istiyorsunuz? Ryaya dnerken bu niyetleri hatrlayn.

88
5. Rehberlik ve Koruma steyin
B aladnzda veya herhangi bir anda, inandnz kutsal bir ko
ruyucudan destek isteyebilir veya Sevgi ve Ik adna yardm ta
lep edebilirsiniz.

6. Yolculuk in Kendinize Yakt Verin


amanik davul vurular pek ok insann ve grubun iine yaryor.
Eer davul almak mmkn deilse, rya yolcularna ynelik ha
zrladm Wings for the Journey (Yolculuk in Kanatlar) isim
li amanik davul CD'mi kullanmak isteyebilirsiniz.

R YALAR A R A C I L I I Y L A
O C U K LARA Y A R D I M C I O L M A K
Ryalarn anlamada yardma ihtiya duyanlar yalnzca yetikin
ler deildir. ocuklarn da bu konuda yardma ihtiyac olur. Yu
karda tanmladm imek Rya Oyunu ' nda istenenle ayn
ekilde duyarl, saygl bir geribildirime gereksinimleri vardr. Bir
ocua sylenebilecek en kt eylerden biri, grd eyin "sa
dece bir rya" olduudur. ocuklar iin ryalar gerektir. Onlar
bunun aksine ikna etmeye almak, bir eit terk edilmilik de
neyimlemelerine neden olur.
Grdkleri ryalar konusunda ocuklarmzn yardma ihtiya
duyduklar ey vardr:

Tam lgi Gsterme ve Dikkatle Dinleme


ocuklar grdkleri bir ryay anlatabilecekleri birka dakika bo
yunca onlar dinlememize ihtiya duyarlar. (Gerekten dinlemek;
yani cep telefonu grmeleri yok, baka kesintiler yok.) ocua
ryay iyice anlatmasnda ve hatrlamasnda yardmc olacak so
rular sorun ama ryay onun adna yorumlama veya analiz etme
drtnze direnin. Bu, ocuklarn ihtiya duymad bir eydir.
ocuklarmz bir rya anlatrken onlara kesintisiz ilgi gsterdii-
89
mizde, seslerini bulmalarna, birer hikaye anlatcs ve iletiimci
olmalarna yardmc oluruz. Aile iinde ele alnmas gerekebile
cek hususlar ifade etmeleri iin onlara gvenli bir yol sunarz.
Ayrca bize rya dnyas hakknda bir eyler retmelerine imkan
tanrz. ocuklar, zellikle de kk ocuklar rya alemine ye
tikinlerden ok daha fazla ainadr. Yetikinler genellikle kendi
ruhlarndaki ryacyla balantlarn yitirmilerdir.

Korkutucu eyleri Ele Almann Hzl Bir Yolu


"Kt ryalar" veya kabuslar ocuu rahatsz ettiinde, sorun ya
ratan deneyimin gerekten bir rya m, yoksa evde, okulda veya
baka yerde yaanm olaylarla ilgili kark psiik enerjilerin et
kisi mi olduunu ayrt etmek nemlidir. ocuklar etraflarndaki
anlamazlklardan, duygusal sorunlardan ok etkilenirler ve onla
ra bu olumsuzluklardan hzla kurtulmalarn salayacak bir yn
tem sunmamz gerekir. Rahatsz eden eyi sylemeleri iin onlar
dar karabilir veya banyoya gnderebiliriz. Alternatif olarak,
ocuktan onu rahatsz eden eyin bir resmini izmesini i steyin ve
sonra da o resmi yrtn. Eer kt ey bir ryann iinde oluyor
sa, ocua rya ortamna birlikte gidebilecei bir koruyucu vere
biliriz. Sevdikleri bir oyuncak hayvann veya askerin,
ryalarndaki korkutucu durumlarda onlar koruyacak birer koru
yucu olduunu kk ocuklara ska anlatnn. Bu, artc de
recede iyi sonu veriyor.

Ryalar Onurlandrmann Yaratc Bir Yolu


ocuklar bir ryayla ilgili yaratc bir ey yapmaya, bunu bir hi
kaye, bir rol, bir izim veya boyama haline getirmeye davet edil
mekten holanrlar.

90
4 . BLM

RYALAR GZL BRER


TARH MOTORUDUR

yalar, dnya olaylarn ekillendirmede ou tarihinin (ve


R ya medyamzn) kabul ettiinden ok daha byk bir rol oy
nuyor. Grld kadaryla, gerek tarihiler, gerekse medya
mensuplar ryalardan sz ederken uzak gemite seksten sz
ederken olduu kadar ekingenler.
B ununla ilgili bir rnek: Sir Martin Gilbert verimli bilim haya
tnn nemli bir blmn Winston Churchill 'in muhteem bir y
ksn oluturmaya adamtr. Yirminci yzyln ilk yarsndaki en
byk olaylarn, zellikle de Hitler'in yenilgisinin, Churchill' in li
derliini yeterince anlamadan kavranamayacan hatrlamaya ih
tiyacnz olursa bu kitaba gz atabilirsiniz. Churchill 'in ileri
grll, cesareti, kitlelerin enerjilerini uyandrma ve harekete
geirmedeki olaanst yetenei Britanya'nn ve demokrasilerin
en karanlk dnemi atlatmasn salad.
Churchill 'in babakan olmadan nce, rnein Haziran 1 9 14'te,
B irinci Dnya Sava 'nn arifesinde ldn dnn. Gil
bert ' in biyografisini okursanz, gz ykseklerde olan gen
Churchill ' in, o sralardaki pek ok uu dersinde veya otomobil
gezintisinde kendini ldrtmesinin gayet mmkn, hatta muhte
mel olduunu greceksiniz. Erken bir aamada olan askeri hava
cln savunucularndand ve generaller buna anlam veremiyordu.
91
Kraliyet Donanmas 'nn yneticisi olduunda Sheppey Adas'nda
ki Eastchurch 'te enerjik gen donanma pilotlarndan ona umay
retmelerini i stedi. Bu sorumluluu zevkle kabul ettiler. Sahil
zerinde uan bir donanma uan kullanrken hissettii zgr
lk duygusunu bir eye deimezdi. Ama risk de yksekti. lk
uaklar gsz ve istikrarszd; havadayken srekli motorlar du
ruyor, arzalanyordu. statistikler her be bin uutan birinde bir
lm olay meydana geldiini gsteriyor. Churchill 'in en ok sev
dii iki uu eitmeni, onunla birlikte gerekletirdikleri uular
dan birka gn sonra, onunla birlikte bindikleri uaklarda lmt.
Churchill 'in arkadalar ve ailesi, zellikle de kans Clementine,
bu uulara devam etmekten vazgemesi iin yalvard. Ama o red
detti. Cesaretini hi kaybetmedi ve ansna her zaman gvendi.
Sonra fikrini deitirmesine yol aan bir ey oldu. Churchill 6
Haziran 1914 'te Dieppe 'de annesinin evinde kk ocuklaryla bir
likte olan sevgili "Clemmie"sine bir telgraf gnderdi. En azndan
"yavru kedileri" doana kadar umay brakacan sylyordu.
(Clementine nc ocuklarna hamileydi.) Umay ok sevdii
ve uu rozetini elde etmeye ok yaklam olduu iin bu karan
verdiine zlyordu. Ama yine de bu karar verdi.
Churchill 'in biyografisini yazan Martin Gilbert, kitabnda
Churchill 'in karsna gnderdii telgrafn metnini veriyor. Bu met
ne baktmzda Churchill' in o ilk uu kutularyla etrafta szl
meyi brakma kararnn hayatn kurtarm olabileceine dair
ipular gryoruz. Bununla birlikte Churchill: A Life (Churchill'in
Hayat) adl eserinde Gilbert bize Clementine'nin Dieppe'den
Churchill'e bir nceki gn gnderdii telgrafta kocasna ne yazd
n sylemiyor. O telgrafta kans grd bir ryadan bahsetmi
ti ve Churchill 'in umay brakma kararna bu rya neden olmutu.
Dnyay deitiren bu ryay tarihe sunalm.
Clementine'nin Churchil l 'e gnderdii 5 Haziran 1 9 1 4 tarih
li telgraftaki paragraflardan biri uydu:

Canm, inatla umaya devam edeceini biliyorum ne ya


zk ki ve bu beni endie iinde brakyor. Hibir eyin bu
nu yapman durdurmayacan biliyorum ve o yzden seni
92
usandrc yakann a larla skmayacam ama unutma ki her
zaman seni dnyorum ve o yzden bunu mmkn oldu
u kadar az ve ll bir ekilde yap.

Clemmie Winston' a daha nce de uularyla ilgili korkusunu


anlatt mesajlar gndermiti ama bu mesajnda ona baka bir
ey daha syledi, korkun bir ryasndan bahsetti. Bu bir "dp
yanma" ryas deildi ama grne gre Churchill 'i kemikleri
ne kadar titreten bir ryayd. Clemmie ryasnda aptal bir bebek
dnyaya getirdiini grmt; ldrmek istedii bir bebek. Ken
di szcklerine bakalm:

Ryamda bir bebeim oldu ama doktor ve hemire onu ba


na gstermek istemedi, saklad. Tm yakarmalarm redde
dilince sonunda yataktan frladm ve bebei bulmak iin
tm evi aramaya baladm. Nihayet onu karanlk bir odada
buldum. Normal grnyordu, hemen giysisini karp el
ve ayak parmaklarn saydm. Her ey olduka normaldi.
Onu kucama alp odadan ktm.
Sonra gn nda tekrar baktmda onun apal, buda
la bir bebek olduunu grdm. Sonra en kt ey oldu.
Doktordan onu ldrmesini istedim ama doktor oka ura
d ve onu benden ald. Ben de delirmitim. Sonra uyandm,
tekrar uyudum ve ayn ryay ikinci kez grdm. Kendimi
ok sinirli ve mutsuz hissettim, kk ey tm sabah bo
yunca rpnp durdu.
Dn gece yataa girdikten sonra ge saatlerde telgra
fn geldi. Artk her telgraf geliinde senin uarken ld
n haberini alacam dnyorum. Korkmutum ama
yataa dnerken rahatlam ve gvenimi tekrar kazan
mtm. Ama bu sabah kabustan sonra moral bulmak iin
telgraf tekrar okudum ve telgrafn sandm gibi Do
ver' dan deil Sheerness 'tan geldiini korku iinde gr
dm. Sanrm u anda oradasn.
Seni pyorum Sevgili ama Zalim Kocacm . .
Sevgili Clemmie'n.
Bugn Gne soudu, soldu ve kayboldu.
93
Churchill ' in de farkna varm olabilecei gibi, Clementine 'in
grd rya ve telgrafn ona zamannda ulatrabilmesi "kaderin
gidiatn" deitirmitir. Winston karsnn ve dierlerinin uma
y brakmas ynnde daha nceki ricalarn reddetmi olmasna
ramen, bu mesaj onun iinde bir anahtar evirmitir. Cevap ola
rak hemen, en azndan nc ocuklar doana kadar umay b
raktn syledii telgraf gnderdi.
Churchill 'in karsnn grd ryay baka byk adamlarn
elerinin ryalarnda alnan uyanlarla karlatrmak aydnlatc
olabilir. Bunlarn en nllerinden biri olarak Calpurnia, suikaste
uramadan nceki gece ryasnda iki kez Sezar'n ldrld
n grmt. Karsnn ryalar ok akt ama Jl Sezar bunlar
grmezden geldi.
Belki de Clementine'nin ryasndaki dolaym mesajn alglan
masnda bir anahtardr. Acaba Winston o ryadaki "aptal"n ken
disi olabileceini mi dnd? Ya da o rya, Clemmie 'nin
korkularnn ve olumsuz duygularnn gebeliini tehlikeye soka
bileceinin farkna varmasn m salad? Mevcut belgelere da
yal olarak bu sorular yantlayamyoruz ama bu ryann, bir
zamanlar gerekleri ryalara tercih ettiini sylemi olan bir ada
m ikna ettiini biliyoruz. Bu rya belki de dnyay deitirdi ama
bu, tarihin bize reti lmeyen bir parasdr.

S LA M ' IN R Y A B O Y UT L A R I N I
G Z D E N K A I R M A K
Bat'da, kendi tarihimizde ryalarn (ve dier hayali olaylarn) ro
lne kar genellikle kr ve sar olmamz zaten yeterince kt.
Bundan daha da kt olan ise, sayg grd ve onurlandrld
toplumlarda ryalarn, ngr veya sezgilerin oynad rol anla
myor olmamzdr. Batl demokrasilerin slam dnyasnda gelien
ve herkesin zgrln ve gvenliini tehdit eder hale gelen ba
z gelimeleri anlayamamasnn ve uygun tepkiler gelitirememe
sinin temel nedenlerinden biri budur.
94
slam ' n belli bal tm mezhepleri ryaya byk deer verir.
Peygamber Muhammed 'e atfedilen mehur bir hadiste, "Rya
grmek peygamberliin krk alt ksmndan biridir" deniyor. Ku
ran' n ierii ile birlikte geri dnd gksel yolculuu leylat el
mirac ncesindeki alt ay boyunca Muhammed' in yapt ey rya
grmekti. Mirac onu Peygamber yapt. O byk vahiy gecesinden
sonra yirmi yl yaad. Alt ay, yirmi yln krk altda biri
dir. Rya grmenin "peygamberliin krk alt parasndan biri"
olmas, rya grmenin ok hayati bir nemi olduuna, gelecei
ngrmenin anahtar ve nkoulu olduuna iaret ediyor.
Uykuda veya uyank durumda bir sezgi olarak grlebilecek
el-ruya ya da gerek rya kavram, slami rya psikolojisinde zel
bir yere sahiptir. "Gerek rya" grebilmek iin ryacnn uygun
bir bilin durumunda olmas, ruhsal varlklarn rehberliine uyma
s gerekir.
slami rya psikolojisine gre ryada ryacnn ruhunun bir
paras bedenin tesine geer ve uzak yerleri veya gerekliin
baka boyutlarn ziyaret edebilir. Bu ruhsal yolculuklar aracl
yla ryac gelecekteki olaylar veya durumlar hakknda doru
bilgi ile geri dnebilir ya da baka bir gereklik dzlemindeki bil
ge varlklara danabilir.
slam 'n tm byk dallarnda, ryalarda ller ile yaayanlar
arasnda srekli balant olduu kabul edilir. Dokuzuncu yzyl
da bn el-Dunya tarafndan yazlan Ryalar Kitab, lenlerle ile
tiime dair yz canl rya anlatm ierir ve iki arkada arasnda
her kim nce lrse dierini ryasnda ziyaret edip, ona br ta
raftaki koullan gstereceine dair yaplan anlama hikayeleri de
bunlara dahildir. Sekizinci yzylda yazlan ve hala Mslman
dnyasnn en popler rya kitab olan Ryalar ve Tahir/eri kita
bnda bn irin, "Uyku srasnda l size ne derse dorudur n
k o gerein dnyasndadr" der.
slami rya psikolojisi yalnzca rya yorumuyla ilgili deildir.
Pek ok slami ekol, bilinci baka bir gereklik alemine tama
yeteneklerini retiyor ve pratiini yaptryor. Bir "rya alemi"
olan o dnyann, bizim duyular dnyamzdan daha gerek oldu
una inanlyor.
95
Rya Emri
Tarih boyunca slam 'n tm byk mezheplerinde ryalar otoriteler
iin birer emir olarak kabul edilmitir. zellikle Peygamber Mu
hammed ile ahsi karlama ieren gl ryalar nedeniyle kabul
gren liderler olmutur.
Ortadou ve gney Avrupa'da hkm sren slami bir sper
g olarak Osmanl mparatorluu'nun kkeni hanedanln ku
rucusu olan Osman ' n ( 1 258- 1 326) ryalarna dayanr.
Osmanl sultan ayn zamanda halife, yani Peygamber' in "ha
lefi", mminlerin emiri ve tm slam dnyasnn lideriydi.
Osman ' n byk ryalarndan biri slam dinini kabul etmesiy
le de ilikiliydi. amanist bir savalar kabilesinden gelen Os
man 'a dindar bir Mslman'n Kuran retmeye balad gece
ryasnda bir melek grd. Melek, Kutsal Kitap ' onurlandrd
iin evinin de nesiller boyu onurlandrlacan syledi. Bu rya
Osmanl hilafetinin merulatrlmasna yardmc olmutur.
Baka bir ryasnda ise Osman belinden byk bir aa kt
n ve aacn dnyay glgede brakacak hale gelene kadar b
ydn grd. Sonra dnya ehri Konstantinopolis' i bir evlilik
yz zerinde, safirler ve zmrtler arasna yerletirilmi bir
elmas olarak grd ve o yz p::.rmana takarken uyand. Bu
rya yeni bir dnya imparatorluunun kurulmasna ve Konstan
tinopolis 'in ( 1 453 'te) Osman ' n soyundan gelenlerin eline ge
mesine delaletti. Ayn rya bir Mslman eyhinin daha nce
isteksiz olduu halde gzel kzn Osman'a vermek iin ikna ol
masna da neden oldu. Ryay gren kii Sultan 1. Osman oldu ve
o aa yzyllar boyunca byd.
Gnmzde ryalar slam dnyasnda siyasi ve dini otorite
iin hiila bir emir olarak kabul ediliyor, bazen bir hayali gerek
letirmek iin olaanst bir motivasyon yaratyor. Bunlar anla
maya ihtiyacmz var.
Afganistan 'daki Taliban' n kurucusu Molla mer'in kariye
rine bakn. Fiziksel olarak gsterisiz biriydi. Ama grd bir
"gerek ryada" Peygamberin ona lkesinde bir devrime nc
lk edip slam 'n derinlemesinde l iderlik yapma grevi verdii
96
kulaktan kulaa yaylnca, artc bir hzla etrafna adanm ve
fanatik bir taraftar kitlesi toplad. Molla mer'in kiisel ryalar
ok ksa bir sre sonra kolektif ryalar haline geldi ve bir toplum
sal harekete dnt.
Dier slam liderlerinin yan sra El Kaide l ideri Moll a mer
iin de rya grmek ayn zamanda bir gizli istihbarat kayna ola
rak deerliydi. Molla mer erkek kardeinin 1 1 Eyll 200 1 'deki
saldrlar ncesinde Beyaz Saray ateler iinde grd bir rya
sn anlatmak iin bir BBC muhabirini Peaver'e armt. Ta
liban lideri belki de bu ryalarn stratejik bir istihbarat kayna
olarak gvenilirliini lmek amacyla, kardeinin ryasndaki
Beyaz Saray 'n ayrntlarnn doru olup olmadn kontrol et
mek istiyordu. Molla mer' in ryalarnn onay olmadan herhan
gi bir askeri operasyon iin yetki vermeyi reddettii syleniyordu.
B atl devletler ve Batl medya ryalarda mekan ve zamanda
yolculuklarn yaplabildiini ve nemli bilgiler elde edilebildii
ni kabul etmekte zorlansa da, slam dnyasnda bu yaygn bir bil
gidir. Ve kullanlyor.
ki rnek daha vereceim. B unlardan biri Osmanllar ile Av
rupallar arasndaki byk bir savan sonucuyla, dieri ise 1 1 Ey
ll saldrlarnn arka planyla ilgili.

Sultan ve Rya stad


Pek ok sava kazanan Kanuni Sultan Sleyman'n ans bu kez
yaver gitmemi, ordusu Karintiya'da durdurulmutu. lk kez irade
si ie yaramam grnyordu. Muzaffer hkmdar adrnda ka
rarszlk iindeydi. Sultan Sleyman' a Hdai Efendi 'nin bir
derviinin ordugahta olduu sylendi. Hdai, Rodos adasnn fethi
srasnda Sleyman' a elik etmi bir eyhti ve zaferden sonra ona
tepelik bir alanda dervileri iin dergah kuraca iyi bir arazi ba
lanmt. eyh bir rya stad olarak biliniyordu. Bir dzine der
viin her yne doru rahatlkla uzanp yatabilecei kadar byk bir
yatak yaptrmt. Geceleri rya stad setii on iki derviiyle bir
likte, balan bir arada, bedenleri ise bir tekerlein ubuklan gibi
da uzanacak ekilde uykuya dalyordu. Birlikte gerek ryaya gi-
97
riyorlard. Sokakta yryebileceiniz kadar kolay bir ekilde za
manda yolculuk yapyorlard. stadn byk yetenekleri, bir em
ber dolusu ryac ile birlikte on ikiye katlanyordu.
Sleyman dervii adrna ard ve eyhinin yeteneine ih
tiyac olduunu syledi. Rodos'a gidip eyhiyle birlikte dnme
sini istedi. Ancak dervi, Hdai Efendi 'nin hi uzakta olmadn
syleyerek Sultan artt. Rya stadnn onu sabah namazndan
nce ziyaret edeceine sz verdi. Rahata uykuya dalabilmesi iin
sultana "uyku getirici bir elma" verdi. Sleyman elmay soyup
yedi. Sultan yatmaya giderken vezirine Hdai Efendi'yi gelir gel
mez huzuruna karmalarn emretti.
Sabah olduunda uykusuzluktan gzleri kzarm vezir Sley
man ' n kendisini kandran derviin cezalandrlmasn isteyece
inden emindi. Ancak Sultan"Yanlyorsun" diye cevap verdi.
"eyh geceleyin beni ziyaret etti ve her eyi yoluna koyduunu
syledi. Sava meydanna ahsen gitti; artk zaferimiz kesin. Bir
eli bir saat iinde haberi yetitirir."
Tam da bu sre iinde bir eli geldi ve dman ordusunun ko
mutan Macar prensinin garip bir zihinsel rahatszlk geirdiini,
subaylarna lgnca ve kafa kartrc emirler vererek yenilgiye
yol atn, sonra da atndan dp ldn bildirdi.
Bu olay bize rya hali iinde keif ve psiik faaliyetlerde bu
lunmann stratej ik deerini gsterirken o toplum hakknda da bir
fikir veriyor.

Terr Ryalar
Daha yakn bir zamana dnelim. 1 1 Eyll'den sonra ortaya kan en
rktc bilgilerden birine gre El Kaide ve dier an slami rgt
ler saldrlarnn ayrntlarn nceden ryalar yoluyla reniyordu.
B u bilginin kayna 5 Kasm 200 1 ' de Kandahar'da kaydedil
mi bir videokasetidir. Bu kaset Usame bin Ladin ile Suudi bir
eyh arasnda 1 1 Eyll 'n arka plan hakkndaki bir sohbeti ie
riyor. kisi de, bu saldrlar gereklemeden nce yaplan planlar
la i lgili hibir bilgileri olmad halde ryalarnda olacaklar gren
adamlar bulunduunu sylyor. eyhin adamlarndan pek ok
98
kii uak karma plan hakknda kendilerine hibir ey sylenme
mi olmasna ramen ryalarnda uaklarn Amerika'da yksek
binalara arptrldn grmt.
Bin Ladin de eyhe o gnlerde bu ryalarn devam etmesi ha
linde operasyonu riske sokacandan endielenmi olduunu sy
lyordu: "Eer herkes bunu ryasnda grmeye balarsa srrn
ortaya kacandan korkmutum." O yzden ryasnda Ameri
ka'da yksek binalara saldn olacan gren bir adamna, "Eer
tekrar rya grrsen kimseye anlatma" demiti.
B u Bin Ladin kaseti medyada byk ilgi grd ama kasetteki
konumalarn yansn kapsamasna ve esas konuyu oluturmasna
ramen medyada ryalar tartlmad, zerinde nemle durulmad.
Hareketin kendi propaganda videolarna gre, ehitlerle dolu
cennet ryalar ve ryalarda intihar bombaclar tarafndan yap
lan ziyaretler, sonraki srete El Kaide savalarnn saysnn
arttrlmasnda ve motive edilmelerinde byk rol oynamtr. El
Kaide' nin Irak' ta len Suudi bir savas, br dnyaya gitmek
iin can atmasna neden olan cennetteki siyah gzl kadnlarla il
gili rya anlatmt. Irakta bir Amerikan askeri grev noktas
na saldran Yemenli bir intihar bombacs, lmnden sonra
ryasna girdii bir yoldan "gelip cennette ona katlmaya" te
vik etmiti. lmnden nce baz cihat savalaryla br taraf
ta onlar ziyaret edeceine dair szlemiti. Ryada llerle
randevularn slam tarihinde uzun bir gemii vardr.
1 1 Eyll ncesinde gnlk bir uygulama olarak El Kaide li
derlerinin sabah namazlarndan sonra ryalarn birbirleriyle pay
latklar ifade edilmiti. Ka Batl lider buna benzer bir ey
yapar? Artk ryalara yer amamakla ne kadar ok eyi kardk
larn tahmin edebiliyoruz.

R YALAR B ZE N S A N L I I N
Y O L U N U G S TER Y O R
Bebeklerin yrme ve konuma gibi fiziksel yeteneklerini ge
l itirmeden nce ryalarnda bunlarn provalarn yapmas gibi,
yetikinler de ryalar yoluyla geliimlerindeki yeni aamalarn
99
provalarn gerekletiriyor olabilir. Belki de bunu kavramann
eiine vardmz yer yepyeni fikirlerin oluma srecidir. rne
in baz sanatlarn veya bilimkurgu yazarlannn yeni teknoloji
leri on yllarca hatta yzyllarca nceden grdklerini hatrlarsak
ryalarn bu ynn anlamamz kolaylaabilir.
Ryalar mevcut zorluklarmz kavrayabilmek iin bizi belli bir
ruhsal derinlie tar. Bireysel eylemlerimizden kresel eylemlere
ve politikalara kadar birok eyin sonularn grmemizi salar. R
ya grme yoluyla bizden ok farkl olan kiilerin zihin yaplarna ve
koullarna girebilir, her eye onlarn gznden bakabiliriz. Bu, bi
ze nyarglarmz ve takntlarmz ama olana da sunabilir.
Aktif ryaclar haline geldike ve rya yeteneklerimizi dier
leriyle paylatka, dnyamz iin bar ve ifa alarnn rlme
sine yardmc oluruz. B una aci l olarak ihtiya var. Hayvanlarla
ve dnyayla iten ilikilerinin de yardmyla ryalar araclyla
bir felaketin yaklamakta olduunu anlayan Andaman adas yer
lileri Aralk 2004' teki korkun tsunamiden kurtuldular. Frtna
dan sonra sahildeki balk kamplarnn bo olduunu gren
Hindistan devleti, hepsinin frtnada ldn dnd. Ancak
dalk blgelere keif helikopterleri gnderildiinde ada sakinle
ri ortaya kt ve Yeni Delhi 'nin yardmn istemediklerini, buna
ihtiyalarnn olmadn gstermek iin helikopterlere ok attlar.
Sert tabiatl Andaman adas yerlileri, topluluk olarak hayatta kal
ma ve ilerleme yollarn renmek iin geceleri "byk evlerin
de" toplanp rya gryorlar. Kendilerini bir rya a rerken
imgeliyorlar ve rya izcileri bu yolla grubun ortak karlar iin
nemli bilgileri toplayp geri gelebiliyor.
Ryalar, insan olarak sahip olduumuz seeneklerimizi art
rr, olaslklarmz geniletir.
Polonyal bir kadn bana lkesinde Sovyet egemenliinin ve
basksnn uyguland uzun yllar boyunca ryalarnn birer "z
grlk filmi" gibi olduunu, bu arada hem kendisinin hem de hal
knn daha iyi bir hayat yaayabileceine olan inan ve cesaretini
ykselttiini anlatmt.
Ryalarmz kendimizi iine koyduumuz veya bakalarnn
etrafmzda oluturmalarna izin verdiimiz kutulardan dar k
mamza yardmc olur.
1 00
Bir keresinde ryamda bir hayvanat bahesinde dolatm
grmtm. Yeleli bir aslann kafesinin nnde toplanm, asla
na bn bn bakp onunla dalga geen bir kalabalk vard ve bu
manzara beni sinirlendirdi. B irden bir turist bard: "Kafesin ka
ps ak! " Herkes hemen bir yerlere kat. Dehete kaplan as
lan kp onlara saldracakt. Ak olan kapdan ieri girdim.
Aslan srayarak penelerini omuzlarma koydu ve dost canls
bir kpek gibi yzm yalad. Gerek durumu anlamam iin ar
kama bakmam istedi. Dnp baktmda, kafeslerin iinde yaa
yanlarn hayvanlar deil insanlar olduunu fark ettim. Aslann
bulunduu yer bir doa, zgrlk ve snrsz ufuklar mekanyd.
Aslan bana o gr sesiyle, "Gryorsun, insanlar yalnzca kafesler
iinde yaamay seen hayvanlar" dedi.
Anlaymza bal olarak u veya bu ekilde ryalar bizi asla
nn mekanna, zgrln mekanna gtrr. Bu "zgrlk filmle
ri" bireysel olarak bizim iin nelerin mmkn olduu bilgisini
vermenin yan sra kitleleri zgrletirmemize de yardmc olabilir.
Harriet Tubman'n hikayesi bunun ok dikkat ekici rnekle
rinden biridir. Maryland'da yaayan gen bir kle kz olarak, kz
gn bir iftlik kahyasnn frlatt bir kiloluk kurun arlk alnna
arptnda can ok kt yanmt. Ama grne gre bu kor
kun kaza onun "nc gznn" almasna yardm etmiti. R
yalarnda kendini iftliklerin ve rmaklarn zerinde uarken
gryordu. Ryadaki yardmclar zgrl iin firar etmesi ko
nusunda cesaret verdi ve Harriet ryalarnda havadan grdkleri
ni firar haritas olarak kullanmay baard. Daha sonra yine
ryalarnn salad ilhamla, dierlerinin de zgrle kamas
na yardmc olmak iin Gney'e geri dnd. Ryalar ona kulla
nabilecei yollar, nehir geitleri ve evler konusunda gerekli tm
rehberlii salad. nl Yeralt Demiryolu'nun en tannan kon
dktr olarak yzden fazla klenin zgrle kavumasn
salarken bir tanesini bile yakalatmayacakt nk grd "z
grlk filmlerine" gvenmiti.

* Yeralt Demiryolu: On dokuzuncu yzylda zenci klelerin zgr eyaletlere


ve Kanada'ya kamada kulland gayr resmi yollar ve gvenli evler a.

101
Deiim modellerinin ve siyasi zgrlk ihtiyalarnn Fransz
yorumcusu Alexis de Tocqueville Amerika' da Demokrasi adl ese
rinde u gzlemde bulunuyordu: "nsan ilikilerinin ynetimini tut
kular belirlemeye baladnda, artk dikkat edilmesi gereken ey
deneyimli ve saduyulu adamlarn ne dnd deil, ryacla
rn neyi hayal etmekte olduudur." "Ryaclarn hayallerinin" an
lalmas iin de yeni olaylara yol aacak hareketlerin ve
topluluklarn kolektif zihninde neyin gelimekte olduunun ince
lenmesi gerekir. Liderlerin, dnyay deitirecek potansiyeli olan
kiilerin vizyonunu bilmemiz gerekir. nsanlk iin kendi ryala
rmz ve hayal gcmzle almak isteriz.

1 02
2. KISIM
SADECE BR TESADUF

Somut duyularmza temas eden her ey


Sembolik bence, gl bir alfabe
ocuk akllar iin
Belki bu alaklardaki dnyada
Parlak gereklie srtmz dnk
Yaralanmam ocuk biliimizle
Anlam glgeden renebiliriz diye.

-SAMUEL TAYLOR COLERIDGE


"THE DESTINY OF NATIONS" (ULUSLARIN KADER)
ADLI RNDEN
5 . BLM

ZHN LE MADDENN
BULUTUGU YER

'' esadfe bak!" dediiniz durumlar hatrlayn.


T Birini dnyorsunuz ve o kii bir dakika sonra sizi
aryor.
Ryanzda bir ay gryorsunuz ve arabanzla getiiniz bir
kasaba yolunda nnze siyah bir ay kyor.
Hayatnzn iinde bulunduunuz zorlu bir dnemini nasl at
latacanz dndnz bir srada arabanzn camndan dar
baknca bir kilisenin nndeki tabelada "CESARET, SEVG TA
RAFINDAN FETHEDLM KORKUDUR" yazsn okuyorsu
nuz ve bunun sizin iin olduunu biliyorsunuz.
Gzel pembe bir giysi giydiiniz bir zaman zlemle anyor
sunuz ve girdiiniz bir butikte tantm amacyla bir aynaya rujla
yazlm FANTAZ KIZLAR PEMBE RYALAR GRR
cmlesini okuyorsunuz.
Benim kiisel rya szlme gre tesadf, i ve d deneyim
lerin anlaml bir kesimesidir. Anlam duygusu gzlemciden kay
naklanr. Bu anlam nefes kesici derecede gl olabilir.
Tesadf son derece komik de olabilir. kt kadna syleye
cek bir eyler bulmaya alan bir adam nndeki krmz spor
arabann tamponunda u yazy grd: "Senin bedenin bir mabet.
Benimki ise macera temal bir park."
1 05
Tesadf, doast bir durumla karlama annda olduu gibi,
ok byk bir aknlk meydana getirebilir. Bir keresinde ok te
miz tutulmu bir park alanndaydm (yerlerde hi p yoktu) ve
cep telefonuyla yapmakta olduum grmede Mesih enerjisinin
Orta alar'da nasl geyikle zdeletirildiinden bahsediyor
dum. (Evet, eer o anda kafamda o varsa, cep telefonunda byle
sohbetler de yapyorum.) Bir ara yere baktmda hemen ayakla
rmn yannda, sanrm bardakaltl olan yuvarlak bir karton par
as grdm. Kartonda byk boynuzlar arasnda kalvari ha
bulunan bir geyik resmi vard. Bu yuvarlak kartonu kimin retti
ini hala renebilmi deilim (muhtemelen dini bir demek) ama
grnr dnyann perdesinin tesinden bana bir eyin ulamas
nn o emin duygusunu yaadm.
Sanrm bu yle bir ey: Rya grdmz zaman olaan ger
eklik perdesinin tesine geiyoruz. Olaan gereklikten ayrlyo
ruz. boyutlu gerekliin kurallar dnda, geni bir imdi' de
faaliyet gsteriyoruz. Paralel ve farkl dnyalara giriyoruz. B u
nun aksine, tesadf sahneye ktnda, derin evrenin (bilim insan
larnn deyiiyle ok boyutlu evren) gleri olaan dnyann
perdesini ap bizi her eyin daha fazlasna uyandryor.

B R A R A Y A G ELEN E YLER
Byk psikolog Cari Jung tesadflerle yayordu. Tesadfleri in
celediinde gerekliin herhangi bir seviyesinde zihin ile madde
arasnda hibir ayrmn olmadn ortaya koyan derin bir kavra
y elde etti. Bu bulgu en iyi fizikilerimiz tarafndan dorulan
yor. Cari Jung gndelik hayatmzdaki eitli olaylarn ve
dnyamzdaki kalplarn anlam yoluyla birbirlerine bal olduu
nu, anlaml tesadflerin bize olaylarn gizli dzeni hakknda yol
gsterebileceini retti.
Jung, tesadflerin yalnzca tesadf olarak deerlendirilip, bir
refleks gibi grmezden gelinmesinden o kadar rahatsz oluyordu
ki, bize hem bu fenomeni hem de fenomenin temel zelliklerini
tanmlayan yeni bir szlk kazandrmak iin adeta kahramanca
1 06
bir emek harcad. Ezamanllk (synchronicity) terimini o yaratt
ve bu terimi "nedensiz birletirici bir ilke" olarak tanmlad. Gn
lk dilde pek kullanlmayan bu terimler Jungu evrelerle snrl
kalmayp ok geni bir kullanm alan buldu.
Ancak bu terimler yeterince tatmin edici deildi; Jung "Eza
manllk" hakkndaki nl makalesinin ilk taslaklar zerinde a
lrken bir yandan Pauli ile de yazyordu. Pauli nl psikologa
terimlerinin zayflnn sebeplerini keskin bir dille ifade etmiti.
Kavram, kkeni itibariyle e zamanda, yani ayn zamanda
meydana gelen olaylar ifade ediyor. Ama en ilgin balantlar
veya tesadf dizileri mutlaka ayn anda meydana gelmiyor. Bun
lar genellikle zamann ilerleyii srasnda gerekleen i ve d
olay kalplardr. Gnler, haftalar ve hatta yllara yaylan bir ba
lantnn mevcut olduu bir dalga etkisi fark edebi liriz.
Jung 'un kendisi bir sre sonra uyank hayatta meydana gelen bir
olayla i likil i nceden grlm bir ryay "ezamanlln" en
nemli rneklerinden biri olarak gstermitir ama aka grld
gibi, bu, ayn zamanda meydana gelen durumlarla ilgili bir rnek
deildir. Pauli ezamanllk kavramna bir alternatif olarak "izomor
fi" nerdi. Ryasnda bir matematiki ona "izomorfik katedraller in
a etmemiz gerekiyor" demiti. Bu anlamda izomorfi, farkl nesne
ve olaylarda tekrarlanan benzer ekil veya yaplar btnn ifade
ediyordu. Buradaki vurgu, zamansal yaknlktan ziyade ekilsel ben
zerlikti. B u ekici bir fikir ama izomorfnin gnlk bir kavram hali
ne gelecek kadar aklda kalc olduunu sanmyorum.
ou air ve mistikler gibi Pauli de "benzeme, tekabl etme"
anlamndaki correspondence kelimesini seviyordu. nl herme
tik zl sznde dendii gibi, "Yukarda naslsa, aada da y
ledir." Buna gre her ey yukardaki (veya aadaki) her eyle
benzeiyor. Etrafmzdaki dnyada her ey ayn zamanda birbi
riyle de benzeimler gsteriyor.
ahsen ben tesadf (coincidence) kelimesinden vazgemeye
gerek grmyorum nk bu kelimeye hakszlk etmeyi alkan
lk haline getirdik ve bu alkanlk deitirilebilir.
Tesadf kelimesinin Latince kkne baktmzda iki veya da
ha fazla olayn "birlikte meydana geliinin" ifade edildiini gr-
1 07
yoruz. Bu, ilgili veya balantl olaylarn tam olarak ayn zaman
da meydana geldiini deil, birbiriyle ilikili olduunu ifade edi
yor. Bir avu oyun ubuunu yere braktnzda olan eyi
dnn. Zihin gznzde bu hareketi yavalatn ve ubuklarn
yere ok yava, uzun bir srete dtn hayal edin. imdi ha
vadan bu ubuklarn byk zaman aralklaryla dn gzle
yen ve bunlarn nereden geldiini bilmeyen kk bir varlk
dnn. Gzlemci bu cisimlerden iki veya daha fazlasnn ayn
zamanda geldiini grdnde hayretler iinde kalyor ve "Ne te
sadf! " diyor. Byk bir mesafe kat ettikten sonra az nce gr
dklerine benzeyen cisimler grdnde aknl daha da
derinleiyor. Benzer nesneler farkl zaman aralklarnda ortaya
ktka aryor. Onun bak asyla her bir ubuun d
birbirinden bamsz bir olay. Varlk pe pee den bu ubuklar
arasnda herhangi bir balant gremiyor. Oyunu oynayan kii
nin (grnmez bir devin) bildiini bilmiyor: Minik gzlemci ta
rafndan deneyimlendii ekliyle mekan ve zamanda farkl
noktalarda meydana gelen olaylar, baka bir dzlemdeki tek bir
hareketin sonular.
Bunu kavradnzda, zaman hakknda ok byk bir sm kav
ramann eiindesiniz demektir. Bu konuya daha sonra dneceiz.
Tesadf kelimesini seviyorum nk gizli bir elin eylemi so
nucunda bir eylerin "birlikte meydana gelmesi" kavramn sevi
yorum. Tesadfler bir radar c ihaz gibidir. Evrenin gizli el
skmalardr. Olaanst rehberlik ve ynlendirme kaynaklardr.
Bunun meydana geli yollarna bakacaz.
Tesadflerin nemli olduu fikrinin, psikiyatri evrelerindeki
bazlar iin rahatsz edici olduu gereini ele alalm. Jung'un
Yunanca kkenli terimlerle oluturduu kel imeyi benimseme
mekte kararl olan Klaus Conrad isimli sveli bir psikiyatrist, s
ra d anlamlla sahip spesifik bir deneyim eliinde, zel
olarak amalanmam balantlar grme durumunu tanmlamak
iin apofeni (apophenia) kelimesini yaratt.
Conrad'n Yunancas Jung'unki kadar iyi deildi. Onun arad
kelime "zihinden uzak" anlamna gelen apofreni (apophrenia) idi.
Fakat Yunanca kkteki "r" harfini (phren) karnca oluturduu ke-
1 08
lime anlamsz bir eyi kategorize etmek gibi bir anlama gelmi ol
du ve dolaysyla bu terimin kendisi de anlamszdr. Bir rock ark
snn adnda ve William Gibson'un Pattern Recoginition (Kalp
Tanma) isimli romannda deinilen ve Conrad 'n yanl bir terim
le tanmlamaya alt durum, drtsel kalp tanmlamayla parano
it fantaziler meydana getiren bir bozuklukla ilgilidir.
Bir duvardaki atlaklarda anlam ve ilham bulan insanlar var
dr, bir de kendisi atlak olan insanlar vardr. Bunlar arasndaki
fark, Leonardo da Vinci (raklarn duvarlardaki atlaklar ince
lemeye sevk etmitir) ile Komplo Teorisi'nde Mel Gibson'un can
landrd kak tipleme arasndaki kadar u olabilir. Tesadflere
gre yol aldmzda fazla uramadan yaratc aka ularz. Ku
runtularmz etrafmzdaki dnyaya byterek yansttmzda
ise kendimizi bir blokaj ve sknt iine sokarz. Doru yolda olup
olmadmz anlamamz salayan ey, yaratc akn serbest ya
da kstlanm olmasdr. Akn serbest braklmasnn akta bir
yeniden ynlenme gerektirebileceini de gz nnde bulundur
mak gerekir.

O K B O Y UTLU E V R E N D E
N E D EN - S ON U L K L E R
Jung olaylar arasndaki anlaml tesadf balantlarn "nedensiz"
(acausal) bir fenomen olarak tanmlamt. Bu da baka bir sorun
yaratyor. Tesadfn oyunlarnda "aydanlktaki su kaynad nk
atein zerine koyduk" derken cmlesinde olduu gibi bir neden
sonu ilikisi gzlemlemediimiz kesin. Tesadfn zelliklerinden
biri de grnr bir sebebi olmamas.
Fakat bu durum tesadfn hibir nedeninin olmad anlamna
gelmez. Uaklarla ilgili deneyimlerimde, grnr dnyann perde
si ardndaki gizli bir elin, gl bir niyetin veya oyunu seven bir
enerjinin varln hissettiren tesadf rneklerini grmtk.
Kaydedilmi tarihin byk blmndeki ou kltrlerde "te
sadflerin ardnda gerekten gizli bir elin alt" inanc gr
lebilir. Bu kltrler olaand veya beklenmedik olaylar ve doal
1 09
fenomenler yoluyla tanrlarn, meleklerin ya da doadaki veya
baka boyutlardaki canl glerin insanlara mesajlar gnderdii
ne veya dnyamza etkin bir ekilde mdahale ettiine inanm
tr. "lkel" bir fikir diyerek buna omuz silkmeyelim. Bu fikir son
derece pratik bir ekilde ie yaramtr ve yaramaya devam ediyor.
Anlaml tesadflere neden olan gler hayli fiziksel olabilir.
Bunlar karyoruz nk bu glerin almalarn olaan duyu
larmzla ve her zamanki varsaymlanmzla gzlemleyemeyiz. Bu
gler kendimizin ve bizimle ba olanlarn dnce ve hislerini de
kapsar. Jung'un "arketipler" dedii gleri de kapsayabilir ama bu
rada Jung'un u nemli dncesini de gz nnde bulundurmak
gerek; arketipler birer yap deil, "psiik enerjinin srekli akmla
r" ve "eyleme hazrlk sistemleridir" ve psiik olduklar kadar fi
ziksellerdir de. Tesadfn eylemleri sresince bizimle oynayan
fiziksel gler arasnda paralel evrenlerdeki paralel benliklerimiz
de bulunabilir ve bu benliklerimiz, kuantum fiziinde herhangi be
lirli bir sonu iin olaslklar dengesini srekli olarak deitiren "in
terferans" kalplar (ayn veya birbirine ok yakn frekanslardaki
iki dalgann birleimi ile yeni bir dalga olumas) yoluyla srekli ve
karmak alar zerinden dnyamzla etkileiyor.
Kuantum fizii bize evrenin dinamik bir balantlar a oldu
unu gsteriyor. Atomalt paracklar bamsz birer "ey" deil
dir; yalnzca dier her eyle olan balantlar yoluyla anlamlar
ve kimlikleri vardr. Bu balantlar fiziksel yaknlk veya etki
tepkiye dayal deildir. B ir kez birbiriyle temas kuran paracklar
tm mekan ve zaman boyunca birbirleriyle balantl kalr.
Kuantum fizii aynca, fiziksel gerekliin temeline indiimizde
zihin ile madde arasnda aynn olmadn da doruluyor. Gzlem
lenene kadar atomalt paracklar tm olas hallerde bulunabilirler
ama gzlem annda olaslklar orbasndan belirli bir ey ortaya kar.
Kuantum seviyelerinde i ve d, subjektif ve objektif birbiri
ne gemitir, birlikte hareket etmektedir ve phesiz evrendeki
dier her ey de yledir. Her eyin o veya bu derecede dier her
eyle rezonans halinde olduu bir enerji alannda yayoruz. ze
rinde yaadmz dnya dncelerimizi ve hislerimizi yanstyor
ve bunun tersi de doru.
1 10
Gerekliin gizli dzeninde zihin ile madde arasnda ayrm
yoktur. Her gnk hayatmzda deneyimlediimiz i i le d ve
subjektif ile objektif arasndaki ayrm, derin gereklikte bilinme
yen bir eydir.
Richard Wilhelm ' in inli yamur yadrcs i le ilgili hikaye
si, insan zihni ile d dnyann bir btn oluturduu bir dnya
grnn zn ieriyor. Bir kyde haftalardr yamur yama
mt. zgn kyller bir yamur yadrcs arttlar. Yal
adam geldiinde kendisi iin hazrlanm eve kapand ve yamur
gelene kadar hibir ritel yapmad. Yamuru getirmeyi nasl ba
ard sorulduunda ise kye vard zaman kendinde bir uyum
suzluk hissettiini ve kendini toparlamak iin eve kapandn
syledi. Kendi dengesini tekrar saladnda, yamur da kendi
doal srecine uygun olarak gelmiti.
Olana giderek daha fazla uyandmzda birer tesadf mkna
ts haline gelebiliriz; kendimize giderek daha fazla ilgin ve bek
lenmedik kar lamalar ve olaylar eken "garip cezbediciler."
Hem Jung'u hem de Pauli'yi iyi tanyan dahi analizci ve klasist
Marie-Louise von Franz buna u ekilde gndermede bulunmu
tur: "Bilincimiz ne kadar byr ve geliirse, bilindnn ruhu
nun eitli ynlerini o kadar ok kavrarz, bunlar kendi subjektif
alanmza ekeriz ve artk bunlara kendi psiik faaliyetimiz veya
ruhumuz deriz."

111
6 . BLM
. . . .

TESADUFUN
DOKUZ KURALI

esadf lgnca olabilir ama asla gerekten rasgele deildir.


T Tesadfn oyunu belirli kurallar izler ve bu kurallar rene
rek hayat oyununda deneyimlediimiz zorluu byk lde gi
deririz. Bu blmde tesadfn en nemli kurallarndan dokuzunu
inceleyeceiz.

l . Birlikte meydana gelmeyi seven eyler vardr.


2. Dnceler eylemdir ve sonu retir.
3. Eylemde olduumuzda tesadfler oalr.
4. Hayat kafiyeler yaratr.
5. Dnya bir semboller ormandr.
6. Her engel ve aksilik bir frsat yaratr.
7. Yolumuzu bulabilmek iin kaybolmamz gerekebilir.
8. Gizli eli arayn.
9. Ruhun tutkular mucizeler yaratr.

1 12
1. B R L K T E M E Y D A N A GELME Y
S EV E N EYLER V A R D I R
Jung ' un ezamanllk teorisi hatal olabilir ama onun pratikteki
hayat, tesadfn yardmyla ynmz nasl belirleyeceimizi, i
ve d deneyim amzn "mutlak bilgiye" yol amasn nasl sa
layacamz gsteren bir modeldir.
Jung 'un gl kenarnda baheli kk bir odas vard ve son
dneminde orada dananlarm ve meslektalarn arlard. Ora
da kendisinin alg alan iinde meydana gelen vzldama, su apr
tlar ve uultu gibi doal fenomenleri (bceklerin uuu, bir
geminin geii ve rzgardaki deiimler), ziyaretisiyle olan etki
leiminde neler olduuna dair bir yorum olarak kabul ederdi.
Jung'un beklenmedik bir olaya gvenme ve onu hemen bir ey
lem iin rehberlik olarak kabul etme isteklilii, Henry Fierz ile olan
bulumasnda kendini gsteriyor. Fierz'in onu ziyaret etme sebebi,
yaknlarda len bir bilim adamnn yazd bir kitabn yaynlanma
sna yardmc olmas iin Jung'u ikna etmekti. Ancak Jung'un bu
kitapla ilgili tereddtleri vard ve yaynlanmasna itiraz etti. Gide
rek gerginleen sohbetin bir annda Jung saatini kontrol etti. Gr
ne gre ziyaretisine ayrabilecei srenin sonuna geldiini
sylemeye hazrlanyordu. Saate baktnda kalarn att.
"Kata gelmitin?" diye sordu ziyaretisine.
"Anlatmz gib saat bete."
Jung'un kalar iyice atld. Saatinin yeni tamir edildiini ve
aslnda kusursuz iliyor olmas gerektiini syledi. Ama saati 5 :
05 ' i gsteriyordu v e Fierz kesinlikle ok daha uzun bir sredir
onunla birlikteydi.
"Senin saatin ka?"
"Bei otuz be geiyor."
"Senin saatin doru, benimkisi ise yanl olduu iin" dedi
Jung, "nerini yeniden dnmem gerekiyor."
Ve fikrini deitirerek kitabn yaynlanmasn destekledi.
Eer birlikte olmay seven eyler olduunu kabul edersek ve
bu kalplarn kendilerini gstermelerine izin verirsek, gnlk fa
aliyetlerimiz ok daha iyi geecektir.
1 13
Bak Tuvaletten Ne Gidiyor?
1 987 'deki borsa knden hemen nce bir uan tuvaletinde,
iinde kredi kartm ve o zaman sahip olduum bir ek defterinin
bulunduu kk bir czdan drdm ama tuvaletin iinde kay
bolup gitmeden hemen nce yakalamay baardm.
Eer bu bir rya olsayd gnlme yle bir sonu karm
yazm olabilirdim: "Eer ok dikkatli olmazsan borsadaki yat
rmlarn tuvaleti boylayacak." Ne yazk ki 1 987 'de uyank hayat
taki olaylarn tpk rya sembolleri gibi bize bir eyler anlattnn
henz tam olarak bilincinde deildim. Mesaj anlayamamtm ve
borsadaki risklerimi azaltmaya ynelik olarak gerekli admlar at
may ihmal ettiim iin sonuta kazancmn byk bir blm
gerekten sifonland.

Uan Kaz
Bundan yaklak yirmi yl sonra, daha az parayla ama biraz daha
fazla aklla, New York'un kuzeyinde Schoharie Vadisi 'ndeki Iro
quois Kzlderili Mzesi 'ndeydim. Dreamways of the Jroquois
(lroquois ' larn Rya Gelenekleri) adl kitabm zerine zel bir
konuma yapyordum ve kalabalk izleyici kitlesi arasnda Beyaz
larn yan sra ok sayda Kzlderili de bulunmasndan memnun
dum.
Daha sonra kitaplarn imzalatmak isteyen insanlar uzun bir
kuyruk oluturdu.
Orta yalarda, ho bir kadn harekete geerek yal insanlar
iin sandalyeler buldu ve kuyrukta bekleyi srasnda neelerini
korumalarn salad.
Younluk getiinde oturup benimle bir ey konuup konua
mayacan sordu. Elbette konuabilirdik. Mtevaz bir arballk
la kendini tantt. "Ben Freida Jacques. Yirmi yedi yldr Onondaga
halknn Kaplumbaa Klan'nn Annesi olarak hizmet ediyorum."
Onun varlndan onur ve gurur duymutum.
yle dedi: "Geceleri ok rya grmyorum veya hatrlamyo
rum. Benim ryalarm yle; rnein batya gitme ile ilgili bir tek-
1 14
lifi kabul etmemin uygun olup olmadn bilmeye ihtiyacm var
ve kafam kaldrp yukar baktmda nlerinde bir ahin bulunan,
ok ucu eklinde dizilmi kazn bat ynnde utuunu gryo
rum. Batya doru giden o kaz bana batya gitmemi sylyordu."
Onun arkasnda bekleyen bir adam kendini tutamad. Kartvi
zitini masaya koyup ortaya doru itti. irketinin ad Three Geese
in Flight ( Uan Kaz)'d ve hem Kelte hem de Iroquois dilin
deki kitaplar konusunda uzmand.
"Bu ok ilgin" dedim. "Mohawk dilinde ryalar grmeye ve
Aborjinleri aratrmaya baladmdan beri sert mizal sko ata
larmdan bazlar ryalarma girmeye balad. ' Buraya bak evlat.
Biz de bir eyler biliyoruz. B izimle konumay unutma' gibi bir
eyler sylyorlard. Bazen sko Galcesi'yle bir eyler sylyor
lar. Bu konuda ne yapmam gerektiini bilmiyorum. Mohawk di
l i konusunda ne yapacam bilmezken imdi i daha da kart."
Sonra kitap satcsnn arkasnda bekleyen uzun, zayf, yal
ca bir adam yanmza yaklap elini uzatt.
"Ben emekli bir ngilizce profesrym" dedi. "Hayatmn ka
lann sko Galcesi 'nin kapsaml bir gramerini hazrlamaya ada
dm." Bana kartn verdi. "Eer ryalarndaki o Galce kelimelerin
tercmesine ihtiya duyarsan, aradn adam benim evlat."

2. D N C ELER E Y LE M D R V E
S ON U R ET R
New York'ta tarihi neme sahip bir mekann sorumlularndan bi
ri olarak Bonnie'nin son gnyd. Sevdii bir ite yirmi yldan
uzun bir sre altktan sonra emeklilik travmatik bir durumdu
nk bu ayn zamanda onun tm o yllar boyunca grevi gerei
kald evden de ayrlacak olmas demekti. Son eylerini de top
ladktan sonra bir meslekta Bonnie'ye unu sordu: "Bunca yl
dan sonra buradan tek bir hatra alacak olsaydn bu ne olurdu?"
Bonnie hi dnmeden, "Ah, isteyeceim tek eyi biliyorum.
Ama onu alamam" dedi.
"Peki nedir?"
1 15
"Belki on be yl nceydi, New Hampshire'dan buraya bir res
sam gelmiti ve renklerin parlak ve harika grnd bir srada n
bahemin bir resmini yapmt. O tablo iin ona yalvarmtm, is
tedii paray deyecektim ama resmi vermemeye kararlyd. En
iyi almalarn asla satmadn syledi."
Bonnie verandada bu hikayeyi anlatrken, arabasn parka b-
rakan bir kadn elinde bir paketle yanlarna geldi.
"Beni hatrlamadn deil mi?" diye sordu kadn Bonnie' ye.
"Maalesef."
"Adm Marilyn. Buraya on be yl nce gelmitim ve bahe
nin resmini yapmtm. Tabloyu ok istemene ramen onu sana
satmamtm. Ama bu sabah drtte, buraya gelip onu sana ver
mem gerektiini bilerek uyandm."
Elindeki paketi ona verdi. Bonnie paketin kat ambalajn yr
tp at ve az nce anlatt tabloyu karsnda grd.
Kant elinde olmasna ramen o New Englandl ressamn a
faktan nce yola kp arabasyla iki eyalet kat ettikten sonra,
Bonnie grev yerinden sonsuza dek ayrlmak zereyken yetiip o
resmi kendisine vermi olabileceine inanmakta zorlanyordu.
Ressam artk New Hampshire'da yaamadn, Bonnie'nin grev
yerine iki saat mesafedeki bir yere tanm olduunu sylediin
de durumun inanlabilirlii biraz daha artmt.
Yine de bu son derece hayret verici bir olaydr. Bu nasl ak
lanabilir?
Bunun, yaptmzn farknda olmadan, dncelerimiz ve duy
gularmz yoluyla bakalarna ulamann bir rnei olduunu d
nyorum. Mark Twain bu tr fenomenleri evkle inceleyen biriydi.
Bu alandaki ahsi deneylerini ve yaadklarn "Zihinsel Telgraf'
adl ok ilgin bir makalede bir araya getirmiti. Dalga geilmesin
den veya pheyle yaklalmasndan ekindii iin makaleyi yayn
lamadan nce on yl bekledi. Halkn ilgisi ve bilimsel aratrmalar
(zellikle ngiltere'de psiik aratrmalara ynelik olarak kurulan
dernein faaliyetleri) onun bulgularyla yaknlk gstermeye bala
dnda, Harper' s Magazine dergisinde makalesiyle ortaya kt.
Ruh ile fiziin tesadfler reten oyununa dair en sevdii rnek
lerden biri "zihinsel mektuplar"d. B ildiiniz trde bir ey; belki
1 16
aylardr grmediiniz birine mektup yazyorsunuz ve ayn gn
veya ok ksa bir sre sonra o kiiden mektup veya telefon geliyor.
Twain birine mektup yazdnda o kiinin ayn srete kendi
mektubunu yollam veya yollamak zere olduunu defalarca ya
amt. Bunun hemen her zaman, benzer dalga boylarna kilitle
nen zihinler arasndaki uzaktan iletiimin bir sonucu olduuna
inanyordu. Bu konudaki en muhteem rnei Great Bonanza
(Byk Maden Hazinesi) kitabdr.
Twain bir leden sonra Nevada'daki gm madeni hakknda
muhteem bir kitap yazlabilecei fikrinin ilhamyla doldu. alt
eski gazeteden meslekta Bay Wright'n bu i iin en uygun kii ol
duunu hissetti ama fikir onu ylesine etkisi altna almt ki arkada
iin hemen taslak olarak bir zet ve rnek blmler hazrlad.
Postadan bir paket geldii srada tm bu yazdklarn postayla arka
dana gndermeye hazrlanyordu. Twain gelen paketi amadan n
ce yanndaki kiilere bir "kehanette" bulunacan bildirdi. Paketin
eski arkada Wright'tan bir mektup ve Great Bonanza hakkndaki bir
kitabn taslaklarn ierdiini syledi. Gerekten de yleydi.
Bu olay Twain 'i yalnzca zihinsel telgrafn gerek olduuna
deil, ayn zamanda bir kitabn tam ieriini yaklak be bin ki
lometre teye transfer edecek kadar gl olabileceine de ikna
etti. Neyse ki Twain ve Wright iyi arkadatlar ve Twain "Great
Bonanza" kitabnn Wright tarafndan yazlmas gerektiine karar
vermiti; yoksa Wright'tan Twain'e gerekleen zihinsel transfer
iki ayn kitap ve edebi hrszlk sulamalarna neden olabilirdi.
Zihinler arasnda bir iletiim meydana geliyor ve bu iletiim,
fikirlerin ve mesaj larn karlkl olarak aktarlabilmesini sal
yor. Twain, bu zihinsel ilevin meydana gelmesini beklemenin
yan sra bunu bilinli olarak uygulamamzn mmkn olup ol
madn tespit etmeye ok istekliydi.
Twain'in arivindeki rnek bir olay, byk bir Avrupa turuna
km olan ve yazd onca mektuba ramen aylardr cevap ala
mad San Francisco'daki olunun durumu konusunda endie du
yan bir Amerikalyla ilgiliydi. Twain adama telgraf gndermesini
syledi. Bu en basit biimde, bildiimiz telgraf olarak anlalabilir.
Ama bu nerinin bu kadar basit olmayan bir anlam daha vard.
1 17
Twain endieli babaya telgraf nereye gnderdiinin bir nemi ol
madn syledi: "stersen Pekin' e yolla." Tek nemli olan bir tel
graf ekerek evrene bir sinyal gndermesiydi. Twain, eer bunu
yaparsa olundan hemen haber alacana adam ikna etti.
B aba telgraf gnderdi ve ertesi gn olundan bir mektup al
d. Olu mektupta aylar nce San Francisco'dan ok yava iler
leyen bir gemiyle ayrlm olduunu ve ilk frsatta bu mektubu
yazdn sylyordu. Mektubun yazlmasna neden olan ey tel
graf deildi nk mektup ok daha nce yazlmt ama iki i le
tiim arac, Twain'in sz verdii gibi, bir ekilde rastlamt.
Twain bu konuda "batl inan" olarak tanmlamaktan hi e
kinmedii eyi gelitirmiti. Eer birinden haber almak isterse o
kiiye bir mektup yazar, sonra da mektubu yrtard. ddiasna g
re amaz bir ekilde bir sre sonra o kiiden mektup alrd. Eer
bu bir "batl inan" ise, ilerici bir batl inant.
te zihinsel telgrafn gc hakknda bir defasnda benim ba
mdan geen bir hikaye:
Yine uak deitiriyordum ve i dnyasndan insanlara yne
lik seminerler vermeye balam olduum iin zerimde buna uy
gun bir kyafet vard.
Geni bir bekleme salonunda kenardaki bir koltua oturdum. Bi
raz sonra uzaktaki koltuklardan birinden ayaa frlayan bir kadn par
lak zeminde ok ses karan topuklar zerinde bana doru kotu.
"Robert?"
"Evet?"
"Robert Moss?"
"H, h."
"Siz olduunuzu biliyordum ama emin olmadm nk sizi
hi takm elbise iinde grmemitim. On iki yl nce sizinle bir se
minere gitmitim ve o deneyim benim hayatm deitirdi. Bu sa
bah Albuquerque 'de arabamla havaalanna gidiyordum ve kz
kardeime dedim ki ' Emekliliim yaklayor ve hayatmn bu aa
masnn nasl olacan anlamam iin grmeyi en ok isteyebi
leceim tek bir kii var, o da Robert Moss. ' "
Suzanne adl bu kadnla birlikte oturabilmek iin koltuk dei
iklii yaptk. Suzanne' a hayatnn bir sonraki aamas iin nasl
1 18
bir vizyon gelitirebilecei ve bunu uygulayabilmek iin gerekli
kaynaklar ve frsatlar nasl oluturabilecei konusunda baz fi
kirler verdim. Bylece ok istedii bir eye ulam oldu ama bu
nun meydana geli ekli, aina olduumuz neden-sonu sreciyle
deil, sahnelerin arkasnda alan faktrler araclyla oldu.

Zihin Maddeyi Hareket Ettiriyor


Zihin yalnzca dier zihinlere ulamakla kalmyor, ayn zamanda
maddeyi harekete geiriyor. "Zihin maddeyi hareket ettirir" deyi
i, iki bin yldan uzun bir zaman nce Virgil tarafndan Aeneid ad
l eserinde ifade edilmiti. Hollanda'daki Eindhoven Teknoloji
niversitesi mhendisleri bu deyiin orijinal Latince halini (mens
agitat molem) kurumlarnn slogan haline getirmitir. Mhendisler
pratik insanlardr ve bu szn doru olduunu biliyorlar.
Tesadfler, zihnin maddeyi hareket ettirmesini tanmlayan di
er bir terim olan psikokinezinin bir neticesi olabilir. B u niyetle
nilmi veya niyetlenilmemi bir ekilde olabilir. rnein
Wolfgang Pauli 'nin laboratuar ekipmanlarn patlatmaya ve Pau
li Etkisi olarak bilinir hale gelen dier baz bozulmalara bilinli
olarak niyet etmi olmadndan eminim. Fakat bu konudaki k
t hretinden o kadar holanyordu ki, hayatnn son dneminde
en azndan yar bilinli olarak baz oyunlar oynadndan phe
lenilebilir. Hatta Niels Bohr'un Kopenhag 'daki fizik enstits
nn kuruluunun onuncu yl kutlamalarndaki bir galada, bir
parodide ona Mefistofeles rol verilmiti.
Bir Pauli hikayesi daha: Dier bir prestijli kurumun al g
nnde (Zrih'teki C. G. Jung Enstits) devasa bir in vazosu
tam Pauli odaya girerken hibir grnr neden olmakszn masa
dan yere dt. Vazo paraland ve iindeki su sel gibi etrafa sa
lnca insanlar kendilerini kenara attlar. Bu olaydan ok sonra
Pauli bu olayn sembolizmas zerinde dnd ve eitli olas
balantlar kurdu: inlilerin 1 Ching aratrmalarna dair Jung'la
tartt eyler, sel ile duygusal olarak iini boaltma arasndaki
ryams i liki ve ''flood" (sel) kelimesi ile Pauli 'nin aratrd bir
simyacnn ad olan Fludd kelimesinin okunu benzerlii.
1 19
3. E Y L E M D E O L D U G U M UZDA
TES A D FLER O GALIR
yi huylu tesadf oyunlarnn en hzl meydana geldii zamanlar
deiim zamanlar, ruhu allak bullak eden anlar ve gl duygu
larmzn uyand zamanlardr. (Ak olduumuzda, inancmz
glendiinde, yaratc yeni bir giriimde bulunduumuzda ya da
doum veya lme yakn durumlarda.) ster fiziksel bir hareket
olsun isterse de kalplerimizin ve ruhlarmzn hareketi, eylem ha
linde olduumuzda tesadfler artar.
Seri bir ekilde gerekleen tesadfler, test ettiimiz bir yo
lun gl bir doru lamasn sunabilir veya daha nce farknda
olmadmz bir yolu aabilir. Tesadfn yarataca etkiler ge
leneksel bilgelie ve manta ters dse de ve rasyonel bir
aklamas yapl amasa da, en derin sezgilerimizi izleme konu
sundaki kararllmz glendirebilir. Tpk bir kardelik der
neinin yeleri arasndaki zel el skmalar gibi, bu sinyaller
yalnz olmadmzn, grnmez desteklerimizin olduunun ve
tm dnya ters yne gitse de doru yolda olduumuzun fark
na varmamz salar.
Sevgi ve tehlike, tesadfn en byk tetikleyicileridir. Louis
Aragon bir iirinde, "Bu kadna ulam olmam bir mucize" der.
"Ba dndrc bir yolculuk." Bu kadar gl olan bir tutku elbet
te evre zerinde deiimlere neden olacak bir g alan yaratr!
B ir baka air, Hlderlin, "Tehlike ne kadar bykse, kurtar
c g de o kadar byktr" diye yazar. Risk ve tehlike bazen y
le beklenmedik bir olaylar dizisini tetikler ki, grnmez bir gcn
yaammza mdahalede bulunduundan phe etmeyiz.
Dier taraftan, deiime direndiimizde veya ego-merkezli bir
gndemi izlemekte srar ettiimizde, negatif ezamanllklar ve
ya kart akmlar oalr.
Bunu test etmenin en kolay yolu, benim uaklardaki deneyim
lerimde yaptm gibi, hareket srecinde tesadfe bir randevu ver
mektir. Trende, otobste, arabanzda veya uzun bir zamandr
anlaml tesadfler iin verimli bir mekan haline gelmi olan bir
markette yrrken tesadflere dikkat edin.
1 20
Pazar Yeri Kehaneti
Yunanllar pazaryerini dnyadan mesajlar almak iin gidilebile
cek iyi bir yer olarak dnmtr. Eski Yunan 'da Peloponez ya
rmadasndaki Pharai 'da popler kehanet mekanlarndan biri,
etraf duvarlarla evrili bir pazar alanndayd. Pazarn ortasnda,
tanrlarla insanlar arasnda elilik yapan Hermes ' in basit, yontma
bir heykeli vard.
Kahine bavurmak bu kadar basitti. rnein bir kii pazarda
ki faaliyetin sona ermesine yakn bir zamanda satclar tezgahla
rn toplarken ana kapdan pazara giriyordu. Kahine soraca
soruyu Tanr Hermes ' in heykeline gidip kulana fsldyordu.
Kulaklarn bir eyle tkayarak veya elleriyle kapatarak kapya d
nerken kendini d seslerden yaltyordu. Kapya vard anda ku
laklarn ayordu. Duyduu ilk sesler (duyduu bir konuma, bir
kuun l, ar yklenmi bir arabann gcrts), kahinin ona
verdii yant oluyordu. Kesin bir niyet belirlediinde ve mesaj
alacak bir zihin yapsna girdiinde, Tanr dnyann her gnk
sesleri yoluyla o kiiyle dorudan konuuyordu.
Pharai kahinini kendi ortamlarmzda yeniden icat edebiliriz. En
sevdiiniz veya daha nce hi ziyaret etmemi olduunuz bir sper
markette, aklnzdaki bir soru ile ilgili olarak dnyann size ne sy
leyeceini renmek iin kendinize be dakika verin. Santa Fe B it
Pazar ve Seattle'daki Pike Place Market gibi bu oyunu oynamay
zellikle sevdiim belirli pazaryerleri vardr. Ah, pazaryeri ...

eftali Faktr
Seattle 'daydm. Erken kalktm ve Pike Place Market civarnda bir
sabah yry yapmaya karar verdim. Tezgahlarn taze meyve
lerle dopdolu olduunu fark ettim. eftaliler zellikle olgun ve
suluydu. Biraz meyve almak istiyordum ama otele de tamak is
temiyordum. Vazgeip pazardan ayrlmak zereyken aklma bir
ey geldi. Tatmak iin yalnzca birka tane eftali alacaktm. Di
zilmi meyve tepelerinin zerinde, "AMAN TANRIM EFTAL
LER" yazsnn olduu Sosio'nun tezgahn setim. Tabelada
121
aslnda, AMAN TANRIAM, yazmas gerektiini syleyerek sa
tcya espri yaptm.
eftali almak zere geri dndm iin pazardan birka daki
ka daha ge ayrlmtm.
Caddede yrrken bir tosbaa Volkswagen yavalayarak ya
nmda ilerlemeye balad. Src camndan kan bir kadn eli
kolumu ekti. "Aman tanrm! Robet! " diye bard. "Be ay n
ce beni hamile brakmtn! Konumamz gerek! "
ylesine armtm k i arabadaki kadn tanmam biraz za
man almt. Birlikte caddede yavaa ilerlerken be ay nce Se
attle ' da verdiim bir seminere katldn hatrlatt. O sralarda
kocas ile birlikte tp bebek yoluyla ocuk sahibi olmaya al
yorlard. Gelen ocuun ruhuyla karlamak iin rya yolculuu
yapmada ve tbbi prosedrlere ruhsal derinlik katmak iin bir ri
tel gelitirmede kendisine yardmc olduumu hatrlatt. al
mamzn ok faydal olduunu syledi. Krk be yanda olmasna
ve doktorlarn olas zorluklarla i lgili uyarlarna ramen hibir s
knt yaamamt. Karnndaki bebeiyle birlikte gayet mutluydu.
Pazara gidiyormu. Beni kahve imeye veya kahvalt yapma
ya davet etti. Bu arada birden can midye ekti ve bu kadar erken
bir saatte midye yiyebilmek iin biraz uramas gerekti. Midye
leri yiyiini izlerken bana, "Seninle burada karlamak inanl
maz. eftali almaya gelmitim. Pazarda Sosio' nun tezgah eftali
konusunda dnyann en iyi yeridir" dedi .
"Biliyorum" dedim glmseyerek ve Sosio'dan aldm tor
bay gsterdim. "Sen eftali iin geldin, bense eftali iin oraya
geri dndm."
Sonra bir mezarlktaki ok zel bir piknik iin eftalili tart yap
mak zere iki dzine "Aman Tannn eftalisi" alacan anlatt.
O ve birka arkada, birka yl nce baz aile bireylerini trajik
bir uak kazasnda yitirmiti. Hayatta kalanlar, lenleri ve yaa
yanlar kutsamak iin hem bir cenaze treni hem de bir piknik d
zenlemeye karar vermiti. Onunla konuurken ebeveynlerinin
varln hissettim. Babas mezarna kiisel bir eyasnn da g
mlmesini istiyordu; eri-br ahap bir sap olan bir tirbuon
izlenimi zihnimde net bir ekilde belirdi. Eer ezamanllk yolu
muzu amasayd bu mesaj ona aktarma konusunda ekingen ka-
1 22
l abilirdim. Kadn hemen tirbuondan bahsetti; babasnn toplad
pek oklarndan biri olan, yamuk biimli, ahap sapl gzel bir
tirbuon. B abasnn bedeninin byk blm suyun altnda r
yp yok olduundan eftalili piknik treninde topraa, onunla bir
likte ona ait bir eyler gmmek uygun bir fikirdi.

O sabah pazarla ilikili olarak meydana gelen her ey anlam yk


lyd. Aman Tanrm eftalileri 'ni aldm andan itibaren normal
zamann dna kp daha derin, daha duygulu bir gereklie gir
mi gibiydim. Anne adayyla eftaliler yznden karlamtm.
Oysa yrye karken meyve almayla ilgili herhangi bir dn
cem yoktu ve o yolda onunla o ekilde karlama olaslm as
tronomik lde dkt. Karlamamz iin doum ve lmle
ilgili nemli nedenler vard.
Fakat karlama anmzda ben bunlarn farknda deildim ve
be ay nceki seminerden sonra o anne adayn hi aklma getir
memitim. O da benim hakkmda pozitif dncelere sahip ol
makla birlikte, o sabah onun ehrinde dolatmla ilgili hibir
bilgiye sahip deildi. Bizi bir araya getiren ey her neyse, bilin
li zihinden ve mantkl herhangi bir olaslktan ok daha te bir
eydi. Onunla daha byk glerin oyununa girmi olduumuzun
ortak farkndalnn tadn karrken, ebeveynlerinin de eftali
li piknik iin kendi isteklerini bildirmek zere lmn br tara
fndan partiye katlmas son derece doal grnyordu.
Byle bir olayn sonunda ne sylenebilir ki? Aklma gelen ilk
kelimeler "Teekkr ederim" oldu. Anne aday da ben de her eyin
rya mantna gre iledii ve dnyalar arasndaki rtnn incel
dii doal bir sihir 3.lemine girmenin kutsanmln hissettik.

Bir ift Mknats Yapmak


Karlkl olarak gl bir tutku veya ortak bir kan paylat
nz biriyle yan yana yolculuk etmek, birlikte bir ift mknats olu
turmuasna, tek banza olduunuzdan daha gl bir ekim
alan yaratarak tesadf deneyimlerinizi arttrabilir.
1 23
Srrealist air ve provakatr Andre Breton muhteem kitab
L'Amour Fou ' da (lgn Ak), arkada heykeltra Alberto Gi
acometti ile birlikte bir Paris bitpazar gezisini anlatt sayfalar
da bu durumun bir rneini tanmlamtr. Heykeltra zerinde
alt son parasnda bir kadnn tanmlanmam yz zerin
de dnyordu ve bu ihtiyacna cevap veren ilgin bir maske
bulmutu. Breton tuhaf bir kapris gsterdi; arkadandan kendisi
iin yksek topuklu kadn ayakkabs eklinde bir kllk yapma
sn istiyordu. B itpazarnda dolamaya devam ederlerken Breton
sapnn altna yksek topuklu bir kadn ayakkabs modeli oyul
mu garip bir ahap kak buldu. Az nce arkadandan istedii e
ye ok benzeyen bu nesneyi hemen satn ald.
Breton u yorumu yapt: "Sanrm yan yana yryen iki insan
yeni bir beden meydana getiriyor." Bu fenomeni "daha nce ora
da olmayan i letken bulutlarn gelip imekler retmesine neden
olan ani atmosferik younlamalara" benzetiyordu.
Evet, bu fenomen bu ekilde de ileyebilir ama dikkat edelim,
baka birisiyle veya bir grupla dolamanz, etrafnzdaki iaret ve
sembollere duyarllnzn kapanmasna ve bunlardan bazlarn
itnenize de neden olabilir. Neden mi? nk birbirimizin uzun
zamandr olan tutumlarn ve gereklik alglarn glendirme ei
limimiz vardr. Arkadaln tesadfleri arttrmas iin her iki ki
inin de eylemde olmas ve bunun sadece fiziksel anlamyla snrl
olmamas gerekir.

4. H A Y A T K A F Y ELER Y A R A TIR
Mark Twain tarihin kendini tekrarlamayacan ama kafiyeler
meydana getirebileceini sylemiti. Bu, kiisel durumlarda zel
likle geerlidir. Bazen hayatn kafiyelerinin farkna varmamz
salayan ey kk hikayelerdir. u kafiyeli olay dnn:
Cindy 'nin yeni bir erkek arkada olmutu. Bir yl boyunca hi
kimseyle kmad ve sonra da kt baz kma deneyimleri yaa
d iin, kendisini tamamlayan ve tatmin eden bir adam bulmu
olmaktan ok mutluydu. Seks muhteemdi. alt ofisin asan
srlerinden birine bindii srada da aklnda bu vard ve arkadann
1 24
yanndan ayrlrken onu ptkten sonra syledii aptalca sz ha
trlayp kendi kendine glmsedi: "Sen tam bir azgn kpeksin'."
Asansre bir promosyon iin boylu boyunca sosisli sandvi kos
tm giymi adam girdi. Asansr yukar karken dev sosisler
den biri Cindy'ye gz krparak, "Eer asan ben hazrm" dedi.
te sradan bir gnde baka bir kafiyeli olay: O gnk konu
su, "Bildiimizi Bilmediimize Dair Ne B iliyoruz?" olan canl
radyo programma balamadan nce bir saatim vard.
Kpeimi yakndaki bir parka yrye gtrdm. O gnk
radyo programmn konusu hakknda bana canl bir rnek olutu
rabilecek bir ey fark edersem ok iyi olacan dnyordum.
Tam o srada yolda dzlemi bir Camel sigaras ambalaj gr
dm. ok egzotik veya i ac bir grnt deildi ama aklma
Msr' ve develeri getirdi.
Eve dndmde karm i yerinden arayarak patronunun
Msr' da bir tatilden yeni dndn ve ona deve kemiinden
yaplm muhteem bir bilezik getirdiini syledi. Radyo prog
ramma baladmda bir dinleyici bana geceler boyunca r
yasnda Msr' grdn syledi ve Msr ryalarndan birini
anlatmaya balad.
Bir baka olay: Arabamda ailem ve arkadalarmla birlikte bir
akam konserine giderken bir parkta gen erkeklere tacizde bulun
makla sulanan Katolik bir piskoposun radyoda bir Noel mesaj
okumaya baladn duyduk.
"Bu gece kaliteli bir mzik dinlemek istiyoruz, sapk bir pis
kopos deil" diye aramzdan biri espriyle kark bir eletiride bu
lundu. "Deitir unu."
Baka bir i stasyon amak iin dmeye bastmda duydu
umuz ilk kel imeler unlard : "O adamn elbise dolabnda iske
letler var."
Bir kafiye olduunda bazen bunun ok ilgin nedenleri var
dr. Bunlar tam bir ekilde deneyimleyebilmek iin Baudelaire
bize "airane salk" halinde olmamz gerektiini hatrlatyor.

* Dorudan karl "azgn kpek" olan "hol dog" ifadesi ngilizcede "sosis"
anlamnda da kullanlr.

1 25
Uaktaki Siyah Kpek
Aktif Rya deneyimi yoluyla meme kanserini yenme hikayesini
anlatt She Who Dreams (Rya Gren Kadn) kitabn yeni ya
ynlam olan arkadam Wanda Burch ile birlikte West Coast'a
uuyorduk. Uakta Wanda ile siyah kpeklerin hayatmda ve r
yalarmda oynad nemli rol ve siyah kpein mitolojide nasl
genellikle bir kap koruyucu veya rehber figr olarak grld
hakknda konutuk.
ikago O 'Hare Havaalan 'na indiimizde Wanda, "Uakta si
yah bir kpek vard" dedi. Arkam dnp baktmda siyah tipik
bir kani ile gz alc sarn sahibini uaktan inerken grdm.
Durup onlarla konuacaktm ama Wanda' yla birlikte aktarmam
z yapmak iin acele etmemiz gerekiyordu.
k kapsndaki kuyrukta beklerken Wanda, "te yine o siyah
kpek" dedi. Admn okunduunu duyduumda kendimi tantmak
iin kadnn yanna gidiyordum. Kayt masasna gittiimde grev
li bana, "Uakta bir kpein yannda oturmanzn sakncas var
m?" diye sordu. Bundan memnun olacam syledim.
Uakta kpee uzanabilecei bir alan salamak iin kaniin
sahibiyle yer deitirdik. imdi kendimi Wanda ile kpein sahi
bi arasnda oturur halde bulmutum. Kpein sahibi kadnn me
me kanseri konusunda uzman bir cerrah olduunu rendik.
Cerrah bana aslnda Wanda'nn yaad yer olan Mohawk Vadi
si'nde yaadn ama Palo Alto'ya tanm olduunu syledi.
ki kadn tantrdmda Wanda'nn kendi kendine tehis ve iyi
leme iin ryalan kullanmasyla ok ilgilenen cerrah, doktorlarn
ryalarn dinlemeyi isteyip istemediklerini sordu. Wanda grd
ryalara ok ilgi gsteren "Doktor Bart" adl bir onkolou vd.
''Doktor Bart m?" diye arm bir ekilde tekrarlad cerrah.
''Geen hafta arad ve yerine gemem iin beni Mohawk Vadi
si 'ne dnmeye davet etti."

Kpekbal Yzgecini Gsteriyor


Sradaki hikaye hemen ertesi gn yaand. Yer Seattle 'd. Siyah k
pek temasyla tekrar karlatm. Ve bir de kpekbal yzgeci . . .
1 26
Arabamda arkadalarmla birlikte canl bir rportaj iin Fox
TV 'nin yerel stdyolarndan birine gidiyorduk. Biraz zamanmz
olduunu grnce birer fincan kahve imek iin yaya olarak oto
yoldan karya getik. Dnte trafik yle youndu ki karya ge
emeyip programa ge kalacamzdan endielenmeye baladk.
Sonra garip bir arabann srcs otoyolun ortasnda fren yapa
rak gemem iin bana eliyle i aret yapt. Araba ok ilginti. Dal
gal mav i ve yeil renklerle cesur bir tarzda boyanm, tepesinde
de dev bir kpekbal yzgeci vard.
Bunun televizyondaki sabah programyla ilgili bir iaret olup
olmadn merak ettim. Kpekbalklaryla ilgili olarak bildiim
eylerden biri kansere yakalanmamalaryd. Baz kanser hastalar
ile yaptm almalarda sudaki bir Pac-Man gibi kanser hcrele
rini silip spren iyiletirici bir kpekbal imajn kullanmaya a
lmtm ve bu bazen olduka iyi sonular vermiti.
Stdyoda beklerken TV ekranlarnda beliren haber, garip bir
olaylar zinciri sonucunda milyon dolarlk miras sahibi olan siyah
bir kpek hakkndayd. Bir gn nceki uula olan kafiyenin far
kna vardm.
Biraz sonra rportajm balad ve sunucu kadn bana kendi rya
larndan birini anlatt. Bu ryada Karayip sular zerinde uuyordu.
Aa baktnda ise suda daire eklinde yzen kpekbalklarnn
srt yzgelerini grmt.
Duygularn sorduumda ryada kendini mutlu hissettiini sy
ledi. Eer bu benim ryam olsayd bunu tandm birinin kanserden
kurtulacana dair bir iaret olarak grebileceimi nk kpekba
lklannn kansere yakalanmadklarn syledim. Sunucunun adeta
nefesi kesildi ve kanserli annesinin iyilemekte olduuna dair daha
yeni haber aldn syledi. Aynca annesine ilk kez kanser tehisi
nin konduu yerin tatil yaptklar Karayipler olduunu ekledi. Bu
paylamdan sonra haber odasnda tam bir sessizlik yaand.
Programdan sonra gelecekteki seminerler iin uygun yerler
bakmak iin bir tekneye binip Vashon Adas'na gittik. Kayn
sahibi olan kadn tedirgindi nk nceki gece bir kpekbal
ryas grmt ve ayn sabah yatann yanndaki zel baz k
pekbal dileri kaybolmutu.
1 27
5. DNYA B R SEMB OLLER ORMANIDIR
Bu deyi Baudelaire 'den:

Tabiat, canl stunlarn


bazen bilmeceli mesajlar verdii bir tapnaktr;
kendisini derin bir bilgiyle izleyen sembollerle
dolu ormanlar iinde buluyor yolunu insan.

Alg alanmza giren her eyin kk veya byk bir anlam


var. Kulaklklarmz karacak olursak her eyin bizimle konu
tuunu anlarz. Her ey birbiriyle anlaml ilikiler iinde.
B izi izleyen ve bekleyen tm anlam biimlerine ak ve hazr
olduumuzda semboller ormannda daha iyi seyahat ederiz. Ba
udelaire 'in "airane salk hali" dedii o ritim ve kafiyeyi bulabil
diimizde yolculuumuz da en iyi durumunda olur. Antik
Yunanistan 'da ryalar konusunda bir otorite olan Daldis'li Arte
midorus baarl bir rya yorumcusu olmak iin en gerekli eyin
"benzerlikleri tespit etme yetenei" olduunu sylemiti. Olaan
hayatn yollarnda bizi izleyen sembolleri okumann anahtar bu
dur ve bu yetenek pratikle geliir.
Gelen iaretler bazen bariz ekilde karmzdadr. Kathy bir
ilikisinin kt bir ekilde sona ermesinin fkesi iindeyken o s
rada krmz kta geen nndeki kadn srcnn arabasnn
tamponunda u stikr okudu: "Eski sevgilileri fazla ateimi al
mak iin kullanyorum." Bu onu gldrd. inde bulunduu ruh
halini ok iyi yanstyordu ve ayn zamanda onu sakinlemeye da
vet ediyordu.
Fakat bir semboln zellii bizi bildiklerimizin tesine ta
masdr ve bu nedenle sembollerin anlam ve deeri gnlk s
zihin iin genellikle fazla soyuttur. yleyse o "bilmecelerdeki
mesajlar" okumay nasl m renebiliriz? Pratik yoluyla. B u
balamda nemle tavsiye ettiim i k i tr pratik var. Birincisi gn
lk hayattaki olaylara sanki rya sembolleriymi gibi bakmaktr.
kincisi ise test ettikten sonra yn gsterme tabelalar olarak kul
lanabileceiniz bir dizi ahsi iaret gelitirmektir.
1 28
Gnlk Hayatn Olaylarna
Rya Sembolleriymi Gibi B akn
Ryalar daha birebir, uyank hayatn olaylarn ise daha sembo
l ik olarak ele almak gerekir.
Eer ryada bir ev veya bir araba grrsek, rya analizcisi bizi
genellikle ruhumuzda veya bedenimizde meydana gelen bir eyin
simgesi olarak evimizde veya arabamzda ne olduunu dnmeye
sevk edecektir. Eer ryada fnnda bir sorun yaanyorsa, kalbiniz
de nasl bir sorun olduunu merak edebilirsiniz. Ryalar zerinde
alrken bu yaklam ben de faydal buldum. Ryadaki ev gerek
evimize de, tamamen baka bir realitedeki evimize de iaret ediyor
olabilir. Fakat gerek evimizin veya arabamzn durumunu sembo
lik olarak deerlendirmeyi daha da ilgin buluyorum.
rnein alt ofiste kendini ok fazla zorlayan bir adam,
tek bir hafta iinde arabasnda kez lastik patlamas yaad. Sim
gesel olarak bir anlamda iyerinde motorunu ve lastiklerini ok
zorluyordu. Bunun farkna vardnda ayn zamanda giderek da
ha zor nefes almakta olduunu da fark etti. "Zorlayc" durumlar
da kendini daha rahat tutmaya karar verdi.
On yl boyunca kaldm ve yazlarm yazdm bir evin sat
gerekletirilmek zereydi. Avukatn ofisine giderken takmak
iin bir kravat, baka bir ifadeyle "boyun ba" aradm. Fakat ye
ni evimde gardrobumda hi kravat bulamadm. Eski evden her
eyi kontrol ederek nakledip etraf da sprm olduumuz iin,
kravat askm byk ihtimalle yatak odasnn kapsna asl unut
mu olduumun farkna vardm.
Avukatn ofisine giderken eski evden boyun balarm almak
iin tali yola girdik. Buradaki ryams sembol grmemek zordu.
Bir evi satmak (veya boanmak veya bir iten ayrlmak) eskiyle
olan "balarn" hemen kopmas demek deildi.*
Fiziksel bir uzaklama olsa da, eski durumla aramzda psiik
veya duygusal "balar" brakmadmzdan emin olmak gerekir.

* ngilizce "kravat" anlamndaki "tie" kelimesi ayn zamanda "ba / balarr:ak"


anlamlarna geliyor.

1 29
Dnyayla Gizli El Skmanzn Pratiini Yapn
Semboller ormanmzda yolculuumuza devam ederken, nmz
deki yolda henz gze grnmeyen bir eye dikkat eken, tekrar
lanan iaretler fark etmeye balarz. Bu iaretler bize bunun harika
bir gn olacan, doru yolda olduumuzu, muhteem bir eyin
meydana geleceini sylyor olabilir. Veya bir tehlikeyi de haber
veriyor olabilir; o zaman yapabileceimiz en iyi ey yatamza
dnp bamz rtnn altna sokmaktr.
Elbette bu iaretler dnyann gizli el skmalardr. Biz de eli
mizi uzatp doru bir kavrayla o eli skmak isteriz. Bu da kii
sel iaretlerinizi tanmanz ve onlar test etmenizi gerektirir.
Kuzey Zaire ormanlarnda yaayan bir kabile vardr. Onlar iin
yolculuk ok byk risklerle doludur. Ormanda toprak kaymala
r, seller, kopuk halatl kprler, tm bunlarn yannda hayvan
lardan daha tehlikeli insan avclar vardr. Bu kabile belirli bir
gnde seyahat etmenin akllca veya gvenilir olup olmadn
anlamak iin her zaman iaretlere bakar. zelikle kendi bedenle
riyle ilikil i istemsiz iaretlere dikkat ederler. Bir kabile yesi
ayak baparman arptnda, sa veya sol oluuna gre iyi ve
ya kt bir iaret olabilir. Haprma durumunda hangi burun de
l iinden, yani ansl burun deliinden mi yoksa anssz burun
deliinden mi daha fazla hava ktna bal olarak iyi veya k
t bir iarettir.
Peki, iyi veya kt olan hangisidir? Bu orman insanlarnn
retisine gre bunu size kimse syleyemez. Deneme yanlma ile
bulmanz gerekir. rnein sol ayak baparmanz arpmsnz
dr; yolculuun nasl olacana bakarsnz. Eer bir sonraki kye
emniyetli bir ekilde ularsanz, iiniz iyi bir ekilde sonulanr
sa, eve dnte soyulmazsanz sol ayak baparmanzn ansl
baparmak olduuna karar verebilirsiniz. Fakat emin olmak iin
bunu tekrar tekrar test etmeniz gerekecektir. B aparmanz bir
ka kez arpmaya istekli olmanz, aynca gnn veya yolculuun
sonunda duruma bakarak deerlendirmenizi yapmanz gerekir.
Batl inan m? Belki. Ama eer bu batl bir inansa bile, ki
isel ve pratik bir batl inantr.
1 30
ansl ayak baparmamn hangisi olduundan emin deilim
ama ansl kularmn ve hayvanlarmn hangileri olduunu bili
yorum.
Genel olarak siyah kularla bir sorunum yok ama eer sol ta
rafma doru tek bir karga veya kuzgunun utuunu grrsem bu
nu o gn bir eylerin yanl gitmesi ihtimaline kar dikkatli
olmam gerektiine dair bir iaret olarak kabul ederim.
l 980'1erin ortalarnda byk ehirlerden ve ansm denedi
im ticari giriimlerimden yorulmutum ve New York'ta Hudson
Vadisi 'nin kuzeyinde krsal bir yere tanmay dnyordum. l
gin bir tesadfler dizisi neticesinde karmla bana yakn gelecek
te sata karlma ihtimali olan, zerinde yklmak zere bir
iftlik evi bulunan byk bir arazi gsterildi. Evin arkasndaki
byk beyaz bir mee aacnn yanna oturarak bu olas frsat d
ndm. Evi tamir etmeye kalkmak an bir masrafa yol aabi
lirdi ve hesaba eklenmesi gereken baka eyler de vard ama bir
yandan da buras derin bir ekilde doru yer gibi grnyordu.
Mee aalarn her zaman sevmiimdir ve bu byk beyaz me
e aacnn yannda otururken kendimi ok gl bir ekilde ev
de hissettim. Ama baka bir iaret daha istiyordum, dnyadan beni
yanltmayacak bir el skma aryordum.
Krmz kuyruklu bir ahin stmde daireler izerek alald.
ahince biliyor olsaydm anlayacam bir ekilde bir eyler sy
ledi bana. yice alaldnda gm-beyaz tyleri zerinde gne
nn parladn grdm.
Peki, iftlii satn aldm m? Hi pheniz olmasn.
O gnden beri ne zaman krmz kuyruklu ahinlerin utuu
nu grsem hareketlerini takip ederim. Eer ahin benim tarafma
doru uuyorsa veya baarl bir ekilde avlanyorsa doru yolda
olduumu bilirim.

Her An Bir renme Frsatdr


Dnyann bir semboller kitab olduunu anladmzda, mutlak
bir ekilde her durumda her ann bir renme frsat olduunu
kavrayabiliriz.
131
Bu temay kefettiim bir srada, evimdeki pek ok kitap ynn
dan bir tanesinde bir kitap yuvarlanarak dt. Kitab elime aldm,
Ktphane Melei'nin bir mdahalesi olmas ihtimaline kar dik
katimi ak tuttum ve kitabn ran snrndaki bir ortaa filozof-pren
sinin olu iin hazrlad bir rehberlik kitab olduunu grdm.
Bu kitapta rastladm ilgin bilgilerden biri, dnyann sembolle
rini okumada her frsat deerlendirmek gerektiine ilikin vurguy
du. Keykavus oluna u tavsiyede bulunuyordu: "renmeye
herhangi zel bir zaman ayrma; zaman ve koullar ne olursa olsun,
hibir ann bir ey renmeden gemesine izin vermemelisin."

6.H E R ENGEL VE
A K S L K B R F I R S A T YARA TIR
ABC televizyonunun ok byk baar yakalayan "Umutsuz Ev
Kadnlan" (Desperate Housewives) dizisinin balangc, bir kap
kapandnda baka bir kapnn alabileceinin muhteem bir r
neidir. Metin yazan Marc Cherry isizdi ve annesinin yannda te
levizyon izlerken, olunu banyo kvetinde bomakla sulanan
Andrea Y ates isimli gen bir anne hakkndaki habere rastlad.
Dehet iinde annesine dnd ve "ocuklarna bunu yapabilecek
kadar umutsuz bir duruma debileceini dnebiliyor musun
hi?" diye sordu. Annesi azndaki sigaray karp, "O umutsuz
luu yaadm" dedi. Cherry daha metnin tek bir kelimesini bile
yazmadan nce dizinin adn bulmutu.
B ir metin hazrlad ve bir ajansa verdi. Ajans grevlisi kadn
metni eitli televizyonlara gnderdiyse de hepsi geri evirdi. Bu
kadn daha sonra, Cherry dahil, eitli mterilerinden zimmeti
ne para geirmekle sulanacakt. Cherry kendine yeni bir ajans
buldu. Cherry 'nin projesini "kara mizah potansiyeli olan bir arka
s yarn" olarak gren bu ajans projeyi kolayca satt.

B ekiyi Tanmak
Eer kendimizi zgn hissetmeye veya neyin yanl gittiini d
nmeye ok fazla zaman harcamamay baarrsak, hemen hemen
1 32
tm olumsuzluklarda bir frsat bulma ansmz olur. Elbette ok
deer verdiimiz bir eyi kaybettiimizde, iflasla kar karya
kaldmzda veya korkun bir hastaln penesine dtmz
de bunu anlamak zor olabilir.
Hayatmn en karanlk anlarnda bazen u cmlelerin birini ve
ya her ikisini kendi kendime sylerim: ldiirmeyen darbe g
lendirir ve Ya eriten ate elii sertletirir.
Her iki cmle de Nietzsche'den. B u cmlelerden birini veya
her ikisini isyan etmeden ve bedenimin iinde ters tepkimede ya
ratmadan syleyebildiimde beni bekleyen frsat aramaya hazr
olduumu bilirim ve ilgimi herhangi bir gemi baarszlk veya
zntden yeni bir ufka evirmeye hazr hale gelirim.
Bunu yaptmda bazen beni engelleyen veya geri iten eyin ken
dimle ilgili bir enerji olduunu, bir anlamda o durumla ilgili dier
tm kiilerin tesine geen ahsi bir faktr olduunu fark ederim.
Bu gc Beki olarak dnrm. Beki, hayatmzdaki kap
lar veya yollar amaya ve kapatmaya adanm bir kiiliktir. e
itli kltrlerde farkl adlarla onurlandrlr ama burada onlara
ihtiyacmz yok. nemli olan u ki, ahsi Bekimizle bilinli bir
balant kurarak zellikle kaplarn kapal grnd zamanlar
da ak olan noktalar kolayca bulabiliriz.
Bir ara n tamamen kapanm grnen belirli bir projeyi zor
layarak enerjimi tketiyordum. B iraz kestirmek iin rahat bir kol
tua knce birden iinde bulunduum durumu ryams bir
objektiflikle grdm. Bana ok yakn bir yerde kemerli bir geit
olduunu grdm. Onun tesinde gzel baheler ve (bana grn
d ekliyle) her tr dnyevi keyif vard. Geitten bana el salla
yan ve tandk gelen ilgin biri vard. Onun kvrlan parmana
doru ilerledim ve kemerden geerek zevkler bahesine girdim.
Gzlemci bak am yitirmi, dorudan katlmc olarak bura
nn tadn karmaya hazrdm.
Ama byk resmi grmem gerekiyordu. Geriye bakarak bura
da ne olduunu anlamaya altmda iki eyin farkna vardm.
Fantezimdeki Beki bir eliyle beni davet ederken dier eliyle de
bana kapanm olan kapnn kolunu tutuyordu. ok nemli oldu
unu dnerek mutlaka gemem gerektiini sandm o kapnn
1 33
arkasnda uzay boluunu andran bir hapishane hcresi, bir eit
snrlanma vard.
Bu vizyon neticesinde gelitirmeye altm ticari projeyi
sonlandrdm ve faturalarm demede mutlak bir zm retme
yen, daha fazla risk ieren yaratc almalara odaklanmaya ka
rar verip sonunda bunu ve ok daha fazlasn baardm.
Artk hayatta karlatmz baz engel ve skntlarn bizi ok
daha byk zorluklar yaratacak hatalardan korumak, ele ald
mz konulara daha geni bir perspektiften bakmamz salamak
ve yn deiiklii yapp daha iyi seenekleri fark etmemizi tevik
etmek zere bizzat kendi Bekimiz tarafndan yolumuza kondu
una inanyorum.

7. Y O L U M U Z U B UL A B LMEK N
K A Y B O L M A M I Z GEREK EB L R
skenderiyeli Appian Roma mparatorluu 'nun en parlak devrin
de yaam nl bir tarihiydi. Yunanca yazyordu ama Roma va
tandayd ve ynetici snfa mensuptu.
Trajan zamannda Roma tarafndan ynetilen Msr'da iddet
li bir isyan patlak verdiinde, yeni bir Mesih'in gelmi olduuna
inanan Yahudilerden oluan isyanc grubun hedeflerinden biri de
Appian'd. Appian Arap bir rehberle birlikte Nil deltas bataklk
larndan geerek kat ve nehrin kollarndan birinde onun iin
bekleyen bir gemiye doru yola kt. Onu Pelusium 'daki limana
gtrecek bir gemi iin hazrlk yapmt.
Appian ve rehberi tm gece boyunca bataklklarda ilerledi. afak
vakti bir kargann l duyulduunda rehber, "Kaybolduk" dedi.
Kargann sesi tekrar duyuldu ve Arap mitsiz bir ekilde, "Ke
sinlikle kaybolduk" dedi.
Appian hayatnn tehlikede olduunu ve kendisini takip eden
lerin ok yaknlarda olduunu dnerek mitsizlie kapld.
Kargann l nc kez duyulunca bu sefer Arap'n ifade
si tam bir cokuya dnt: "Ama kaybolmamz ok iyi bir ans.
nmzde kestirme bir yol var."
1 34
Appian belki de bunu anlamamt ama kargalarn dilini bilen
bir rehberi olduu iin anslyd. Pek ok gelenekte kargalar eli
dir ve hareketlerinin dikkatle incelenmesi gerekir.
Arap emin admlarla i lerlemeye devam etti. ok ksa bir sre
sonra Nil 'in bir koluna ulatlar ve pupa yelken bir kadrga gr
dler. Fakat buras kararlatrlan buluma yeri ve grdkleri ge
mi de Appian ' n binmeyi planlad gemi deildi.
"Nereye gidiyorsunuz?" diye bard Appian kaptana.
"Pelusium! " diye cevap verdi kaptan.
Tabii ki Appian gemiye bindi ve gvenli bir ekilde Pelusi
um 'a ulat. Kendi anlattna gre, kaybolduu ve "yanl" gemi
ye bindii iin hayat kurtulmutu. Pelusium 'a gitmek iin
binmeyi planlad gemi asiler tarafndan ele geirilmi, yolcula
r ve tayfas esir alnm ya da ldrlmt.
B azen doru yolu bulabilmek iin kaybolmamz gerekiyor.

Tesadfle Yol Bulma Yasas


B u son derece temel olan tesadfle yol bulma yasasdr: Sihirli
kralla ancak kaybolarak ulaabilirsiniz. Oraya baka yere gitti
inizi sanrken ve haritadaki yerinizi kaybettiinizde ularsnz.
On sekizinci yzyl yazar Horace Walpole seyahat eden
prenslerin srekli olarak "biraz ans, biraz da akl yoluyla zellik
le peinde olmadklar eylerin keiflerini yaptklar" bir Pers hi
kayesini okuduktan sonra serendipity kelimesini ngilizceye
aktard. Walpole' un szlne gre bu kelime "tesadfn yardm
ettii keif' anlamna geliyordu.
Altnc yolculuunun hikayesinde denizci Sinbad mitsiz bir
ekilde kaybolur, korkun bir frtnaya yakalanr ve gemisi ya
banc bir sahilde karaya oturur. Sinbad sularn onu srkledii bu
yerin inanlmaz gzellik ve zenginliklerle dolu muhteem Seren
dib adas olduunu kefeder. ngil izcedeki serendipity kelimesi,
o sihirli adann adndan alnmtr.
Dnyann resmi keif tarihi bu tr olaylarla doludur. Kuzey
Amerika'ya adm atan belki de ilk Avrupal olan Leif Eriksson
oraya bir frtnadan kamaya alrken ulamtr. Kristof Ko-
1 35
lomb mehur kefini yapt srada amac Hindistan 'a giden yeni
bir yol bulmakt.

Bilim ve catlarda "Tesadfi Keif'


'Tesadfi keif' corafi keiflerde, askeri manevralarda ve giri
imciliklerde olduu gibi, bilimsel keif ve icatlarda da nemli
bir faktrdr. Alfred Nobel yanllkla kolodyum ile nitrogliseri
ni kartrdnda, yine kendi icad olan dinamitten daha istikrar
l bir patlayc olan jeliltinli dinamiti bulmutu. sveli kimyac
Albert Hoffman LSD'nin zelliklerini laboratuarnda bu madde
yi yanllkla yutunca kefetti.
te "tesadfi kefin" meyvesi olan dier nemli ve iyi bilinen
baz icat ve rnler:
Alexander Fleming zerinde deneyler yapt hastalk yarat
c bakteryal kltrleri, hastane binasnda uuan, zellikle bir alt
kattaki mikologun laboratuarndan gelen babo sporlardan izo
le etmeyi ihmal ettii iin penisilini bulmutu. Fleming tatildey
di, dndnde ise penisilin kfnn deney bakterilerini
ldrdn grd ve bunun olaanst bir ila saladn anla
mas zor olmad.
Louis Pasteur'n asistan Fransz kimyac Hilaire de Chardon
net bir ie kolodyumu devirince, bu maddenin svs buharlatk
tan sonra lif elde edilebilen yapkan bir maddeye dntn
fark etti ve bylece gnmzde yaygn olarak kullanlan bir tr
suni elyaf olan rayonu kefetmi oldu.
Charles Goodyear yanllkla stma ocanda brakt bir ka
rm sert kauua dnnce kauuu kkrtle nasl sertletire
ceini anlad ve bylece araba lastikleri reterek otomotiv
devriminin gereklemesini salad.
Kellog kardeler piirilmi buday gn boyunca piiri ldii
yerde braktlar. Daha sonra katman olduu gibi frndan kar
maya alrken tabaka halinde kmayp tahl gevrei olarak bil
diimiz paralar haline geldiini grdler ve Amerika'nn en ok
sevilen kahvalt gevreinin smn bulmu oldular.
1 36
Postit katlarn mmkn klan yapkan, gl bir yaptr
c retmeye alan ama bunun yerine ok zayf bir yaptrc ge
litiren bir bilim insan tarafndan tesadf eseri kefedilmitir.
Mrekkep pskrtmeli yazclarn srr, bir Canon mhendisi
scak lehim tabancasn yanllkla kaleminin zerine koyup bi
raz sonra kalemin ucundan mrekkebin hzla aktn grdn
de kefedilmitir.
Ve son olarak, Viagra aslnda hipertansiyon ve anjine ynelik
bir ila olarak test ediliyordu. Klinik deneyler bu maddenin anji
ne fazla bir faydas olmadn ama erkeklerde baka bir fiziksel
durum zerinde belirgin bir etki yarattn ortaya koydu.
Tm bu icat ve keiflerde "acemi ansndan" fazlasnn rol oy
nadna dikkat edin. Bunlar gerekletiren insanlarn yetenek,
deneyim ve pratik hayal gleri tesadfle birlemi ve Walpo
le 'n "tesadfn yardm ettii keif' dedii eyin gerek rnek
leri haline gelmitir. Dier bir ekilde ifade edilecek olursa, bu
insanlar ansn yardmn almaya hazrdlar. Louis Pasteur'n de
dii gibi, "ans, ona hazr olan zihinleri seer."
Hazr, yaratc, aray halinde bir zihin olmadnda, nemli
ipular salayan tesadfler ve yanl admlar gz ard edilir ve
ancak bir kzgnlk ve ikayet sebebi olur.
Mucitler ve yaratclar doru tesadfleri ekiyor olabilir. Ya
ratc dehay inceledii Fire in the Crucihle (Ocaktaki Ate) adl
eserinde John Briggs u gzlemde bulunmutu: "Yaratclar an
s aktif bir ekilde ekiyorlar. Etraflarnda hemen herkesin nem
siz grd veya fark edemedii bir gelimeyi fark etmeye ve
kullanmaya her zaman hazrlar. Derin bir anlamda, bu yetenek,
yaratclar yaratc klan eydir."

8. G ZL EL A R A Y I N
Hampshire'daki New Forest'da bir arkadamla birlikte yry
teydim. Her ikimiz de bazen olduka zorlu hale gelebilen nem
li deiimler yayorduk. nceki gece aramzda ciddi bir tartma
gemiti. ok imitik ve birbirimizin kiiliindeki karanlk taraf
lara parmak basp durmutuk. imdi ise yryor, aylyor ve dn
k deneyimimizi ele almaya alyorduk. Tm gn boyunca
1 37
orman yollarnda yirmi be-otuz kilometre kadar yrdkten son
ra yolumuzu kaybettiimizi anladk. ngiltere kk bir lke olabi
lir ama New Forest kesinlikle kk bir orman deil. Birbirimize
baktk ve kendimizi bulmaya alrken tamamen kaybolmu ol
duumuzun farkna vararak gldk.
Yksek sesle, "Keke birden ortaya bir rehber kp bize yolu
gsterse. Harika olurdu, deil mi?" dedim.
Arkadam karga gibi gld. O gn ormanda kimseye rastla
mamtk.
Ama bir-iki dakika sonra nmze bir koucu kt. B ize ne
eli bir ekilde el sallad. "Kaybolmu grnyorsunuz. Yardma
ihtiyacnz var m?"
"Evet, ltfen."
"Koumu kesmemem gerekiyor. Size i aretler brakacam."
Bir dakika sonra ormanda gzden kaybolmutu. Gittii yn
takip ettik. Bir sonraki yol ayrmnda gerekten de bize doru yo
lu gsteren bir iaret bulduk: tane ubukla oluturulmu bir
ok. B izi ana yola ulatran kilometrelik dn yolundaki her
yol ayrmnda bu oklara rastlamaya devam ettik.

Tanrlar Klk Deitirerek Gezmeyi Seviyor


Yunanllar tanrlarn klk deitirerek seyahat etmeyi sevdikleri
ni syler. Yunan halk geleneinde yabanclara nazik davranmak
ve sylediklerine dikkat etmek iyi bir politikadr nk maskele
rinin ardnda kim olduunu bilemezsiniz.
ngiltere'ye bir gidiimde, ge bir saatte balayp sabahn erken
saatlerinde tamamlanan bir uutan sonra Heathrow havaalanna in
diimde ekonomik skntlar nedeniyle bitkin ve stresliydim. ok
fazla yk tayordum ve metroya inen merdivenlerde ar dolu bir
valizle boumak zorunda kaldm.
Trende kendimi bir koltua braktmda tknaz, Noel Baba
sakall bir adam kar koltuktan bana gz krpt. Geni bir srt
la, "Buda der ki, kprden ge ama kprnn zerine ev kurma."
Bu kelimeler suratmda tokat gibi patlad. Batrlm inelerle
bir uykudan uyandrlm gibi oldum. Bu, tam da duymaya ihtiya
1 38
duyduum eydi. Mevcut skntlarmla stres ve ar yorgunlua
teslim olmu bir haldeyken, nanlmaz Yolculuu yaamann srla
rndan birini unutmutum: nemli olan hedef deil, yolculuktur.
Londra metrosundaki yabanc her gn nasl birbirimize mele
i (hatta klk deitirmi tanrlar) oynadmzn bir rneiydi.
Bu konuda Entry into the Realm of Reality (Gereklik Alemine
Giri) isimli kkrtc bir Budist metni vardr. Bu metin gerek
ruhsal retmenlerin ve hatta bu dnyaya ayak basm en yce
varlklarn nasl karmza herhangi bir klkta, rnein egzotik
bir dans, bir kei, dilenci, kral, alim veya bir sava olarak
kabileceini anlatyor.
Eylem halinde olduumuzda, zellikle de bilinmeyen bir bl
genin snrndan ieri girdiimizde, gl duygular ortaya kt
nda ve en byk zorluklarla kar karya olduumuzda onlara
rastlama ihtimalimiz yksektir.
Benim iin arkada canls siyah bir kpek, zellikle de umul
madk bir yerde karma karsa iyi bir iarettir ve bazen onda k
lk deitirerek seyahat eden stn bir varlk sezinlerim.
B ir hafta sonu seminerinin ilk gnnn sabahnda San Francis
co 'daki Fart Mason konferans salonuna vardmda, bana bu
programn nasl gidecei konusunda dnyann bir iaret verip ver
meyeceini merak ediyordum.
Toplant yerimiz su zerinde kurulu, dntrlm bir yan
gn istasyonuydu. Park alanndan binaya doru yrdmde ana
kapnn nnde parlak krmz rme apkal bir adam grnd.
Tasma kayn kard siyah kaniini gezdiriyordu.
B irbirimizi selamlarken ona siyah kpei grdme sevin
me nedenimi syledim.
O da bana, "Ad Pollo. Apollo'nun ksaltlm" dedi.

Albert' n Yemei
Klk deitirerek dolaanlar yalnzca tanrlar deil . Annesinin,
istedii arac almasnda kendisine yardm ettiine inanan deneti
kadnla ilgili hikayede olduu gibi, bazen tesadfn oyunlarnda
lm bir yaknmzn elini hissederiz.
1 39
Bir arkadam bana babas haJa capcanl olduu halde onun
lmyle ilgili ryalar grdn anlatt. Daha dorusu, baba
snn lmnden gnler veya haftalar sonra aile yeleri arasn
da geebilecek konumalar izliyordu. Grd ryalar gereki
ve ayrntlyd. Ryalarn genellikle aileleri bir lme nasl ha
zrladn ikimiz de iyi bildiimiz iin, babasn ve dier aile
bireylerini bu byk yolculua hazrlamada ryalarn nasl kul
lanabileceini tartmaya karar verdik ve popler bir restoran
olan Pancake Corral 'da bir kahvaltda bulutuk.
Restorana giderken babasnn ailesinde babasnn bir arka
da ve rehber olarak kabul edebilecei lm biri olup olma
dn sordum . "Oo, evet" diye cevaplad arkadam hemen.
"Al bert Amca var." B abasnn y l nce len aabeyi Al
bert ' ok sevdiini ve lmnden bir hafta sonra yatak odasn
da "sevimli bir hayalet" olarak ortaya ktnda babasnn ok
geirdiini anlatt.
Restorana girerken Albert Amca hakknda konuuyorduk. Me
kan kalabalkt ve arkadam bizi bekleme listesine kaydetmesi
iin hostese benim adm verdi. Hostes ise yksek sesle "Albert ! "
diye tekrarlayarak listeye yanllkla benim adm yerine lm
amcann adn yazd.
"Sanrm Albert bizi dirseiyle hafife drtt" diyerek espri
yaptm.
Ayn gn daha sonra, seminerim srasnda arkadamla birlik
te Albert' la temas kurmak iin bilinli bir rya yolculuu yapma
ya karar verdik. Arkadam amcasyla olduka uzun bir grme
yapt. Ben de onunla tantm ama aileden biri olmadm iin be
nimle konumaya ok istekli deildi. Amcas kahvalt olarak en
ok sevdii eyin kuba doranm salamura biftek olduunu,
eftali likrn de sevdiini syledi.
Bu bilgiyi arkadama aktardmda bunlarn gerekten amca
snn tercihleri olup olmadndan emin deildi.
ki gn sonra o restorana tekrar gittiimizde bu konuda bir bil
gi almtk. Garsona menye bakmak istemediimi, daha nce al
dm eyi almak istediimi syledim. Garson "Yine de bir
1 40
bakmak isteyebilirsiniz. Burada altmdan beri ilk kez men
ye yeni bir ey eklediler" dedi.
Menye baktm. Yeni eklenen yemek kuba doranm sala
mura biftekti. Albert' n kahvalts.
Arkadam babasyla konumaya karar verdi. Ona tm olay
anlatmad ve ryasnda lmn grdn sylemedi. Sadece
Albert Amca'y ryasnda grdn syledi. Albert'n kuba
doranm salamura biftei sevip sevmediini sordu. "Albert ku
ba doranm biftei ok severdi." Peki ya eftali likr? "Her
gece yataa gitmeden nce eftali likr ierdi."

Zihinlerin Birlemesi
William Butler Yeats, zihnimiz zorlu bir sorgulama yaparken da
ha derin zekalar kendimize ektiimizi sylemitir. Bu durum,
setiimiz alandaki i ve d keiflerimizin bu alanlarda uzman
olan eski ustalar tarafndan desteklendii bir "zihinsel birleme
ye" neden olabilir.
Bu bana eski devlet bakanlarnn enerjilerini ve bilgelikleri
ni yeni l iderlerinkiyle birletirdikleri ryam hatrlatyor.
Yeats bu etkileim tryle ilgili ok nemli bir ey kefetmi
ti: Okuduumuz makale ve kitaplar, yaptmz aratrmalar yo
luyla ruhsal yardmclar besliyoruz ve elendiriyoruz. Yeats
"ruhsal retmenlerden" okuma devleri de almt.

Tm bilgiler nmde, ocukluumdan beri hatrlamadm


bir heyecanla okudum ve srekli keifler yaptm. Zihnim
onlarn yanna yeterince bilgi yklenmeden erkenden dn
d zamanlarda "Alktan lyoruz" derlerdi.

Kitaplara bu tutkuyla yaklatmzda, Arthur Koestler'in K


tphane Melei dedii o iyi varlk daha aktif hale geliyor ve ihtiya
duyduumuz kitabn ortaya kmasn veya ihtiya duyduumuz
sayfann almasn salyor.
141
9.RUHUN TUTKULARI
M U C ZE LER Y A R A TIR
Duygu ne kadar glyse, psiik ve fiziksel evremiz zerindeki
etkisi de o kadar gldr. Duygularmzn etkileri bata anlaya
bileceimizden ok daha uzaklara ulaabilir. Olaylar ve enerjile
ri iyi veya kt ynde birletirebilir, yaamlarmzdaki her eyi
deitirebilir ve bakalarnn yaamlarn da etkileyebilir. Bir in
san gl bir ekilde dndmzde veya hissettiimizde, ara
da ne kadar mesafe olursa olsun, o kiiyle balant kuracamz
ve o kii iletiimi engellemedike zihni ve bedeni zerinde etki
edeceimizi grdk. Bu konuda ok bilgili olan byk Fransz
romanc Honore de Balzac, "Fikirler onlar dnen gcn do
rudan bir sonucu olarak dar yansr ve mermilerin bir havandan
frlayn dzenleyen matematik yasasna benzer bir yasayla, be
yin nereye isterse hzla oraya hcum eder" demiti.
Bilimsel deneyler insan zihninin ve duygularnn suyun zelli
ini ve yapsn deitirebildiini ortaya koymu ve Findhom de
neyleri iyi ve gzel dncelerin bitkilerin geliimini olumlu ynde
etkileyebildiini gstermitir. Bunun aksine fke ve nefret fiziksel
evre zerinde rahatsz edici, bazen korkutucu bir etki yapabiliyor.
Pek oumuz, duygular trmand ve kontrol edilemez noktaya
geldiinde saatleri durduran veya bilgisayarlan patlatan insanlar ta
nrz. Bu iin sadece balang ksmdr. Kzgn bir insan bir yan
gn bile karabilir. Birinin iddetli kzgnlnn etkisiyle balam
byk yangnlar grdm. Buna benzer ekilde ortaya kan cezalan
drc kasrgalar, tuhaf yerel kar frtnalar grdm. Bu eyler sade
ce Stephen King romanlarnda olmuyor.
imdi tutkudan bahsedelim.
Tutkularmz bizi lgnla srkleyebilir. Ayn zamanda bi
ze verecei yaratc gle en iyi tarafmz, en orijinal almam
z ortaya koymamz da salayabilir. Olaanst frsatlar ve
tesadfi keifler meydana getiren bir manyetizma yaratabilir.
Ruhun tutkular sihir yaratr. Dominikli byk bilgin ve byc
Albertus Magnus' a ithaf edilen ve J ung' un da ok beendii bu gz
lem, belki de bu kitabn ieriini zetleyen en pratik cmledir.
1 42
Pozitif sihir yaratmak iin iki koul vardr.
ncelikle en gl tutkularmzn temel, canl enerjisini alp
yaratc bir hedefe ynlendirmeyi sememiz gerekir. imizde kalp
gibi arpan, yerinde duramayan tutkunun temeli sevgi veya eh
vet (veya her ikisi), bir eyler yaratmaya ynelik iddetli bir istek
veya her eyi sona erdirmek isteyen onulmaz bir arzu olabilir.
Tutku, vahi bir kzgnlk veya korkun bir fkeden kaynaklan
yor olabilir. Kkeni ne olursa olsun ruhun en gl tutkular eer
o enerjiyi ynlendirmeyi seersek dnyamz yeniden yaratmak
iin gerekli enerj iyi retir. Etraf evri lmi byk bir su ktlesi
dnn. Bu su ktlesi zerinde ok gl bir frtna meydana ge
lirse sular barajn duvarlarndan aa boalacaktr. O suyu kon
trol edip ehrimizi aydnlatan, evlerimizi stan bir hidroelektrik
gcne evirmeyi de seebiliriz, yoluna kan herkesi ve her e
yi bomasn, strap ve ykm getirmesini de.
Ruhun tutkularnn sihir yaratmas iin gerekli olan ikinci ey,
tutkularn en gl olduu an yakalamak ve kendimizi tamamen
o ann gcyl e hareket etmeye brakmaktr. Zaman her zaman
imdidir fakat ruhun tutkular eyleme getiinde zaman her za
man eylem zamandr. Bir yazar olarak bunu biliyorum. Genel
likle en iyi almalarm byk bir kargaa iindeyken, tutkularm
gl ama ayn zamanda kalbim ve zihnim eliki iinde oldu
unda ortaya kar. Baz anlar bize byk bir itici g verir. De
neyimlerimden biliyorum ki en iyi ve en orijinal ilerim ancak
imdi yoluyla ortaya kabilir. Bunun iin o srete o iti gcn
kullanmam ve kendimi ie vermem gerekir. Bu tr durumlarda,
tpk Balzac gibi, gnde genellikle on be saat yazarm, yalnzca
kahve alrm ve iki- saat kadar uyurum. Byle zamanlarda co
ku iinde olurum. Bu coku, faaliyet alanmz ne olursa olsun, ya
ratc blgemizin giriini bulduumuzda duyduumuz cokudur
ve en iyi almalarmz o coku blgesindeyken ortaya koyarz.
B alzac arzu ve tutku eylemlerini edebi olarak betimlemede us
tayd. Zihin ve maddenin temeldeki birliini ve tpk fiziksel e
kim gibi ruhsal bir ekim yasasnn da olduunu biliyordu. Onun
gereklik grnn ve dahiyane edebi retiminin kaynanda
irade ve hayal gcne olan yaamsal bir inan vard.
143
lk romanlarndan olan Louis Lambert, gen bir bilin kaifi
nin garip hayatnn hikayesidir. B ir gelecei gr ryas bu gen
ci dnyann mantkla ve Newton fizii ile aklanabilecek olandan
ok daha derin olduu gereine uyandrr. nsann tm gerekli
i, tm dnyay iinde younlatrarak, dzenleyerek ve sonra bu
yeni grnty dar tayarak yaratc olabileceine inanr. Fa
kat kahramanmz zayflar ve dengesizleir nk anlayn fi
ziksel dnyada temellendiremez.
Balzac' n kahraman arzulu ve hayal gc olan bir adamdr fakat
bu adam ayn zamanda tutkularn bedende, salkl bir sekste, dn
yayla sosyal bir iliki iinde temellendirebilmelidir, yoksa ldrr.
Ruhun tutkularnn pratie dklmesi neticesinde olabilecek
lerin Balzac versiyonu muhteemdir. Zihnin tutkuyla beslenen ey
lemleri, mekan ve zaman snrlamalarn ortadan kaldrr.
"Arzulamak, kiinin hemen arzulad yerde olmas, annda ol
mak istediini olmasdr." An zaman, nokta da mekan fetheder.
"Byle bir durumdaki insan iin mesafeler ve maddi nesneler yok
tur, iimizdeki hayat onlar aar."
Ne tr bir arzu bu snrlamalarn tesine geer? "Arzu, dsal
olarak meydana getirilmeden nce tamamen istekte meydana ge
tirilen bir gerekliktir." Sihir yaratan tutku "tek noktaya odaklan
m istektir."
Byk bir arzu tayan kii belirli bir "atmosferle" evrilidir.
Bu atmosfer, ses ve k gibi dalgalar halinde hareket eden ve di
erlerine dokunan "manyetik bir svdr." Bu kii "bulac duy
gularla doludur." Bu tr bir tutku, duyusal yetenekleri glendirir.
Bylece uzak mesafelerdeki eyleri canl bir ekilde grebilir, du
yabilir ve hissedebiliriz.
Byle bir kiinin etrafnda tesadfler oalr nk imdi her
ey "mekann kanunlarn tanmayan etkiler" yoluyla meydana
gelmektedir.

1 44
7 . BLM
.. . .

O GUNUN
KEHANETN STEMEK

ralk aynn ortalaryd ve mutlu bir sonu yaratmayacak gi


A bi grnen bir durumla ilgili endieliydim. Yere) parktaki
gln etrafnda dolayordum. Noel dolaysyla yaplm kardan
adamlarn nnde dizildii gzel bir gl evini getim. Gne
yeil su zerinde ldyordu. Dolambal yolu takip ederken
belediye yetkililerinin gl evreleyen aalarn pek ouna ili
tirdii tabelalar fark ettim. Tabelalarda "GEMEYN. NCE
BUZA DKKAT" yazyordu.
Bu mesaj be-alt kez okuduktan sonra uyumsuzluun fark
na vardm.
Alk olmadmz lde yumuak bir Aralk geim1ekte ol
duumuz iin gl henz buz tutmamt.
Hatta parkn hibir yerinde kar veya buz grnmyordu. Do
laysyla bu tabelalardaki bilgi iin biraz erkendi.
Sonra daha heyecan verici bir eyin farkna vardm. Dnya ha
na bir mesaj veriyordu. Hatta iki. Bana mit veren birinci mesaj
uydu: Mevcut durumun donmu ya da kesinlemi olduunu d
nme. Tabelada yazan ve bana uyarda bulunan ikinci mesaj ise
"nce buza dikkat" idi.
nce buz, bir gln zerindeki buzdan baka anlamlara da
gelebilir.
1 45
Romallar doal olaylar, gnlk hayattaki kk tuhaf olaylar ve
doru zamanda okunmay bekleyen iaretler yoluyla dnyann bi
zimle konuma biimine ok dikkat ederdi. Kehanetleri iki genel
kategoriye ayryorlard: Kendiliinden verilenler (omina ohlatti
va) ve istenenler (omina impetrativa). NCE BUZ tabelalarndaki
mesaj zellikle aranmad bir srada ortaya kmt; dnyadan ba
sit bir hediyeydi.
Parktaki yrymn sonunda oturduumda, zel olarak bir
kehanet almak iin "I Ching"e bavurmaya karar verdim. Korku
tucu bir heksagram denk geldi; 29 numara, Uurum. Resimde
uuruma den bir insan ekli gsteriliyor. Dalga zerindeki dal
ga ile temsil edilen ekil, zorlu bir yaamsal frtnaya kar uyar
yor. Yorumda ise yle deniyor: "Ancak gereinizi ve kalbinizi
izleyerek aabilirsiniz."
Fakat heksagramda deien izgi vard. Bunlar inli keha
net okuyucularnn "ikinci" heksagram dedikleri eydir. 64 nu
mara, serideki son heksagram ve ad da Henz Sona Ermedi. Bu
heksagrama ait resimde henz tamamlanmam bir gei gsteri
liyor. Byk bir dngnn sonundayz ama her ey hata hareket
halinde. Her son bir balangtr. Bu heksagramla ilikili tavsiye
de uydu: "nce buz zerindeki yal bir tilki gibi hareket edin."
Bu olayda dnya bana kendiliinden bir mesaj verdi, sonra da
istek zerine bir mesaja ynlendirdi. Bu da hayatn nasl kafiye
ler yarattnn dier bir rneidir.

D N Y A Y A S O R U L A R I N IZ I S OR M A K
te dnyadan yant "isteme" hakknda baka bir hikaye.
Sheila yeni balayanlara ynelik derslerimden birinde artk r
yalarn hatrlayamadn syledi. Usulca sorduumda bir itiraf
ta bulundu; bu durumun sebebi muhtemelen ryalarnn ona
dnmek istemedii bir eyi, iini kaybetme olasln gsterme
sinden korkuyor olmasyd.
Sheila'dan rehberlie ihtiya duyduu konu baln yazma
sn istedim. Elbette konusu buydu: "imi kaybedecek miyim?"
Onu Tesadf Oyunu 'nu oynamaya davet ettim. "Sorunu ya-
1 46
nnda ta. Sonra da alg alanna giren ilk olaand veya beklen
medik ey, evrenin sana kiisel bir mesaj ve sorunun cevab ola
cakm gibi dn."
Bir hafta sonra Sheila'y bir sonraki derste grdm.
B ize ne olduunu sylemek iin sabrszlanyordu. "O gece
binadan kar kmaz cevabm aldm. Blgeyi iyi tanmama ra
men arabamla veya drt blok boyunca tek ynl bir caddede
ters ynde gitmekte olduumu fark ettim. Bir tr ofr uzun far
laryla iaret verip koma almasayd o anda bile bunun farkna
varamayacaktm."
"Peki, mesaj neydi?"
"Tek ynl bir yolda ters ynde sryordum. im bitti ! "
Kavray iyi. Ama bir plan yapmak daha d a iyi olur. Sheila bu
mesaj alna ok yakn bir zamanda kuraklkla ilgili bir rya gr
dn syledi. Ryasnda Washington DC 'de ulam ile ilgili bir
konferanstayd. Bu ryada bir mit vard ama ryann ieriini ga
ripsemiti. nk kendi ifadesiyle, tek ynl bir caddede ters yn
de araba srmek dnda ulam konusunda hibir ey bilmiyordu.
Ryay incelerken Sheila'nn uyank hayatta bu ryayla ilgili
olarak nelerin farkna vardna dair bir gereklik kontrol yaptk
ve ( 1 ) Washington DC'de yakn bir arkada olduunu ve (2) ii
nin konferanslar dzenlemek olduunu rendik.
Bir eylem plan yapmasn istediimde yle dedi: "Ska yapt
m uular nedeniyle kazandm bir cretsiz uu hakkm var ve bu
hakk Washington DC'ye gitmek iin kullanacam. Orada bir sre
arkadamla kalp olaslklar deerlendirerek bir plan yapacam."
Bir ay sonra iinden ayrld ve Washington DC'de daha yk
sek maal bir ie girdi . Onun iin ok iyi olmutu nk nceki
firmasnda alt departman bir sre sonra kapatld. Yeni ii
konferans dzenlemekle ilgiliydi ve bu konferanslar arasnda r
yasnda grd gibi ulam ile ilgili iler de yapyordu.

Be Dakikada Kehanet: Dnyaya Sorunuzu Sormak


B u oyunu oynamak iin nce ak bir niyetinizin olmas gereki
yor. Niyetimi aklkla ifade etmemin en kolay yolu u cmlede
ki boluu doldurmaktr:
1 47
" ... hakknda rehberlik istiyorum."
O bolua koyacanz ey gerekten nemli bir ey olmaldr.
Niyetinizin ruhsal olarak ok nemli veya dnyay sarsc olup
olmad konusunda endielenmeyin. Samimi ve zel bir niyeti
nizi belirtin. Gereki olsun. Kalbinizi ve igdlerinizi dinleyin.
Hemen syleyin -hangi konuda gerekten yardma veya reh
berlie ihtiyacnz var?
Sevgi olabilir, para olabilir, syleyin. Randevunuzda ne giyecek
siniz veya randevu iin falanca birini aramanz iyi olur mu, olmaz
m, bunlan da sorabilirsiniz. Dier yandan byk konulan ifade et
mekten de korkmayn. Aklnza ilk gelen ey "Hayatmn amac hak
knda rehberlie ihtiyacm var" ise ekinmeyin, bunu syleyin.
Bu oyuna gre, niyetinizi ifade ettikten sonra alg alannza gi
recek ilk arpc veya sra d ey evrenden size dorudan bir me
saj olacaktr. O mesaj Sheila iin olduu gibi hemen gelebilir veya
daha aktif bir ey yapmanz gerekebilir.
te birka neri:
Arabayla veya yryerek hir gezintiye kn. Gzlemlemi ol
duumuz gibi, hareket halinde olduumuzda tesadfler artyor.
Belki de mesajnz nnzdeki bir arabann zel plakasnda veya
zerindeki bir yazdadr.
Araba radyosu oyununu oynayn. Radyoda kacak ilk ark
veya reklamn, aradnz rehberlik olduunu dnn.
Rasgele sayfa ama oyununu oynayn. Bir kitabn rasgele bir
sayfasn an. Gznze arpan ilk sayfann, evrenin size olan
mesajn ierdiini dnn.
Eer aldnz mesaj netse iiniz tamamlanmtr! Be dakika
lk kehanetinizi aldnz.
Eer mesaj belirsiz veya tam bir muammaysa, merak etmeyin,
kehanetlerin zellii budur zaten. Aldnz mesaj asl niyetiniz
le ilikilendinnede yardma ihtiyacnz olabilir. Aadaki Tesa
df Kad Oyunu 'nda olduu gibi, dierlerinden hayal glerini
kullanarak bu konuda size yardmc olmalarn isteyebilirsiniz.
Aldnz mesaj duymak istemiyor da olabilirsiniz. Uzun yl
lar nce iimle ilgili proje gelitirdiim bir srada araba radyo
su oyununu oynadm. lk gelen ey cenaze evi ile ilgili bir
148
reklamd. Bunun istediim mesaj olmadn dndm. Cenaze
evleri l eyler iindi. Evren bana bu iin daha domadan l
olduunu sylyordu. Durumu arptp mesajdan uzaklamaya
altm. Fakat o haftann sonunda, araba radyosu danman he
defi tam on ikiden vurmutu; o kadar zekice olduunu dnd
m o proje de lmt.

Be Dakikada Kehanet: Sorunuzu Dnya Sorsun


Dnyaya sorunuzu sormak, onaylayc da olsa uyarc da olsa, ha
rika bir bilgi alma egzersizi olabilir fakat bazen doal bir ekilde
tesadflerin tadn karmak daha ekicidir. Ne sormamz gerek
tiini gerekten bilmiyor olabiliriz ama tpk ryalarmzda oldu
u gibi dnyann bize syleyecekleri olabilir.
Bu dnyada olmak isteyen eylerin doal dngleriyle kendi
mizi uyumlu bir hale getirerek tesadflerin derin gcne nasl ula
abileceimize bakalm: Her gn aklnzda belirli bir niyet ve
aradnz belirli bir ey olmakszn, hibir belirli ey iin ayrl
mam en az be dakika aynn kendinize.
Kol saatinizde, duvar saatinde, bilgisayarda veya cep telefonu
ekrannda saate gnde ka kez bakyorsunuz?
Ayn sayda durup ann zelliini kontrol etseniz ne olur?
Kendinizi kontrol etmek, neler hissettiinize ve vcudunuzda
neler duyumsadnza bakmak iin ok ksa bir vakit ayrabilir
siniz. inizdeki radyoyu dinlemeyi deneyebilirsiniz. Ksa bir s
re iin dnyay kapattnzda, kafanzn iinde neler alnyor,
neler konuuluyor?
O srada fiziksel evrenizde dikkatinizi neyin ektiine baka
bilirsiniz. ok tandk bir yerde bile fark edeceiniz bir ey sizi a
rtabilir. Ya da gzlerinizi kapatp kendinize durumunuzla i lgili
ne hissettiinizi, ne duyumsadnz daha derin bir ekilde sora
bilirsiniz.
Bu anda i ve d dnya size her ne veriyorsa ona ak olma
y da seebilirsiniz: Bir ku sesi, bir sz, bir yaknlk hissi, pi
manlk hissi, ne yaparsanz yapn sizi seven pasakl bir kpek, bir
haber, tuvalet kapann ak braklma ekli, ne olursa.
1 49
B iraz derine inerek etrafnzdaki tm sesi ve stresi kapatmay,
sonra da tam olarak bu anda bulunmayan paralarnz geri ar
may seebilirsiniz. Bu paralarnz eski bir dramay tekrarlyor
olabilir, bir kahve molasnda olabilir, patronla bir sonraki toplan
t iin endieleniyor olabilir veya sevdiiniz biriyle uzaklarda ola
bilir. Kendinizin mmkn olduu kadar byk bir blmn bu
anda bir araya getirin.
imdi sizinle birlikte olan tm farkndala dayal olarak so
run, "Bu ann zellii nedir?" inizden ve etrafnzdaki dnyadan
gelen cevab gzleyin. Bu anda iinizdeki ve dnzdaki dnya
nn ok sk bir ekilde i ie gemi olduunu greceksiniz.

Tesadf Kad Oyunu


En sevdiim oyunlardan biri kesinlikle budur. Bu oyunu bir r
yamda grdm. Sklyor ve seminerlerim iin yeni materyaller
aryordum. Bir gece ryalarmdan, yaratclk seminerimde orta
ya koyabileceim yeni bir egzersiz gstermesini istedim ve ken
dimi aada akladm oyunu ynetiyor olarak grdm.
Bu oyunu baka bir kiiyle birlikte de oynayabilirsiniz ama
grupla daha iyi oluyor, zellikle byk bir grupla. Bu oyunu top
lam iki yz kiiyle oynadm ve her defasnda unu anladm: Ne
kadar ok, o kadar gzel!

Gerekli Aralar
Her oyuncu iin tamamen bo bir kat ve kaleme ihtiyacnz var.

Cevab Yazn
Herkese katlar datn. Sonra tm oyunculardan not kadnn
tek bir yzne akllarna gelen bir eyi okunakl bir ekilde yaz
malarn isteyin. Ne mi yazsnlar? Ne isterlerse! Yolda gelirken
olan bir eyin veya dn geceki ryalarnn bir zeti, bir kitaptan
bir alnt ya da sadece o anda akla gelen bir ey; not kadnn bir
yzeyine smas ve okunakl olmas kouluyla herhangi bir ey.
1 50
Deste Yaprn
nsanlar yazlarn bitirdikten sonra katlar toplayn. Katla
r ters evirin ve kartrn. B u bir kart oyunu. imdi bir deste
niz var. B i r daha asla kullanlmayacak olan ok elenceli bir
deste !

Soruyu Sorun
Desteyi elinizde tutarken oyunculardan sorularn sormalarn is
teyin. Sorularn Evrenin Kahini 'ne sorma frsatlar olduunu sy
leyin. En ok sormak istedikleri soru ne? Aklk ve basitlik iin
onlara sorularn u kalpta sormalarn nerin: " ... hakknda reh
berlik istiyorum." Cmlelerini defterlerine veya bir para kada
yazsnlar veya ezberlesinler.

Katlar datn
imdi desteyi oyunculara sunun. Her bir kii desteden rasgele bir
kat seecek. Sylenene kadar katlarnda yazana bakmamala
rn syleyin. Katlarn ellerinde tutmak yerine ters evrilmi
olarak yanlarna koymalarn isteyin.

Kahin Konusun
imdi tm oyunculardan, Evrenin Kahini her biriyle zel ola
rak konuacakm gibi kabul etmelerini isteyin. Her birinin
setii katta yazl olan ey, sorduklar soru veya konunun
cevabdr.
u sreci izleyin: rnek tekil etmek zere ilk oyuncu (rasge
le veya ynetici tarafndan seilen biri) rehberlik istedii soru ve
ya konuyu herkesin duyabilecei ekilde syler. Sonra mmknse
bir seri davul vuruu veya flemeli bir alg eliinde kad e
virir ve kehanet kadnda yazl olan okur. Kehanet mesajnn
genellikle iki kez okunmas gerektiini grdm; birincisi yazy
zmek, sonra da mesajn anlamn kavramak iin.

151
Kehaneti Anlamak
Katta yazl olan ey bata tamamen gizemli, alakasz veya be
lirsiz olabilir. Bu, kehanetlerin zelliidir. Yine de eer yeterin
ce uzun ve derin bir ekilde incelerseniz, soru ile yant arasnda
hemen her zaman gl bir balant olduunu grrsnz. im
di dier oyuncular srasyla kadn aan kiiye saygl bir tutum
la, "Eer bu benim kadm olsayd yle dnrdm" eklinde
neriler sunarak yardmc olmaya tevik edilebilir.
Bu oyunu bir kez deneyin. Sonular sizi ok artacak ve o
u durumda ok elendirecek.

1 52
8 . BLM

TESADUF VE
OLMAK STEYEN EY

irok toplum, olaylarn ardndaki gizli mant anlamak ve


B evrenin derindeki gleriyl e ibirlii yapmak iin yollar
aramtr.
Romallar bu ekilde bir dnya imparatorluu kurmu ve yz
lerce yl srdrmtr. Kehanet yoluyla kutsal iradenin anlala
bileceine, tanrlarn tesadfler, ryalar ve sra d doa olaylar
yoluyla iaretler gnderdiklerine inanmlardr. aretler ya da s
ra d fenomenler ne kadar belirginse, o iaretleri doru bir ekil
de okumann nemi de o kadar bykt. Yakn bir yere yldrm
dtnde byk glerin oyunlar oynad, tanrlarnn oyunu
nun insanlarn dnyasna dkld kesindi.
Romallar kularn uularndan ve seslerinden mesajlar kar
maya zellikle dkndler. Kular izleyerek kehanette bulunan
augurlar konseyinden birka yenin elik ettii nde gelen y
neticiler, liderler, Capitoline tepesinde zel bir yerde toplanr,
gkyznn izlenecek belirli bir blgesini tespit ederlerdi. Ku
larn hzn, ynn, saysn ve yerden yksekliini belirleme ve
dillerini tercme etmede zerinde anlatklar yollar vard.
Bizim hayatmzda olduu gibi Romallar iin de en gl ia
retler genellikle beklenmeyenlerdir. Bir olayda garip bir ku bir
1 53
ormana yerlemi ve yenik imparator Otho kendini ldrene ka
dar ormandan uzaklatrlamamtr. lk imparator Augustus Cap
ri adasna ilk kez ayak bastnda, lmekte olan bir mee aac
canlanm, yeni budaklar karmtr.
aretlerin anlalmas zor ve kehanet ihtiyac byk olduun
da, Romallar imparatorluk zamanlarnda Apollo tapnann al
tndaki bir dairede tutulan Sibylline Kitaplar 'na danrd. B yk
kahinlere ait olduuna inanlan Sibylline Kitaplar zaman iinde
dnyann her tarafndan getirtilen sihirli metinlerin bir derlemesi
haline gelmiti. Tercih edilen danma yntemi sayfalar datp
kartrmak, sonra da rasgele birini semekti. Bu, Tesadf Ka
d Oyunu 'nun daha ciddi bir versiyonuydu.

J A P O N MP A R A T O R L U G U N U N
K E HANET D A RES
Japon imparatorluunda Din leri Bakanl (Jingikan) grevlile
rinin te biri tek bir blme atanrd: Kehanet Dairesi. leri tesa
df kalplarn okumak ve imparatora danmanlk yapmakt. Bir
kaplumbaa kabuunu stp atlaklar okumak, rahiplerin ve ihti
ya duyanlarn reimu, yani kehanet ryas istemeye gittikleri into
ve Budist tapnaklarndaki gece faaliyetlerini izlemek dahil, bu g
revlilerin dnyadan iaret almakta kullandklar eitli teknikler var
d. Kehanet dairesinin grevlerinden biri de kendiliinden gelien
iaret ve tesadflerin anlamna dair danmanlk yapmakt; bir kuy
ruklu yldzn dmesi, bir kprde yaanan bir olay, garip bir e
kilde birbirlerini gagalayarak ldren gvercin . . .
Kehanetin Japonca karl ura veya uranai'dir ve "arkada
olanla" temasa geme anlamna gelir. Yine o grnr dnyann
perdesinin arkasna gz atma meselesiyle kar karyayz.
mparatorluk kahinleri zel olarak tek bir slaleden, Urabe s
lalesinden seiliyordu. Bu aile "arkadaki" dnyay grmede ve
dier taraftan iaretler ve kehanetler almakta baarl kahinler ye
titirmi olmal. Kaplumbaa kabuundaki atlak belirli bir e
kilde ilerlediinde veya kular gkyznde belirli bir ekil
1 54
oluturduunda bunun ne anlama geldiini onlara syleyecek bir
kaynaa ihtiyalar yoktu.
Daha sonra kahinler bycden ziyade devlet memuru haline
geldii iin daha skc ve ayrntl baz kurallar izlemeye bala
dlar. Japon kahinleri ve amanizm konusunda mkemmel bir bil
gin olan Carmen Blacker u bilgece gzlemde bulunuyor: "Bize
ulat ekliyle bu kurallar, yetenekli kahinler ldkten sonra ge
riye kalan l, kat baz kalntlardan baka bir ey deildir." Asl
grcln nesilden nesile aktarlan "yaztlara" dnmesi tm
kltrlerde yaygndr.

D E G MLER K TA B I LE Y N E T M
Hikaye in 'de de ayn v e daha d a eskidir. I Ching olarak bilinen
in kehanet yntemi muhtemelen bin yl nceki kemik kahin
leri ve kaplumbaa kabuu okuyucularnn almalarndan do
mutur. Halii gelitiriliyor. 2005 ilkbaharnda Beijing'de bulunan
en byk kitapdaki balca oksatar (bir sinolog arkadama g
re) yeni bir 1 Ching dersleri koleksiyonuydu.
Deiimler Kitab'nn ("I Ching" genelde bu adla tercme edi
liyor) sunduu bilgelik bir anlamda, sreklilik ve istikrarn ancak
deiim yoluyla mmkn olduunu retmesidir. Her an dnya
daki yerimiz deiiyor. Dalgalarn yaylmasnn durmasn iste
mek ne kadar anlamszsa, deiimleri durdurmay istemek de o
kadar anlamszdr. 1 Ching sanat, herhangi bir anda olmak iste
yen eylerin niteliini okumay renmekle ilgilidir. Deiimler
Kitab sonsuz olaslk kombinasyonlarn 64 ekle ya da heksag
rama indirgiyor, sonra da her bir ekildeki izgilerin herhangi bi
rinin veya tmnn deitirici bir izgi olabilecei, daha fazla
deiiklikler ve karmaklklar getirebilecei kuraln koyarak se
enekleri oaltyor.
lk kahinlerin bir yorumlar ve aklamalar kitab yoktu ve muh
temelen Richard Wilhelm 1 Ching'in ilk pratik versiyonunu Bat'ya
getirdiinden beri aina olduumuz sayl heksagramlar dizisine de
ok az nem veriyor veya hi nemsemiyorlard. nce odun ubuk-
155
lann yere brakp derken kardklar sesi dinliyor, sonra da olu
an kesintili ve uzayan izgileri inceliyorlard. O izgilerde haya
tn temel glerinin oyununu gryor, dnyann ve gn isteini
okuyorlard. ubuklarn ald ekillerle birlikte ortaya kan kod
lar zihnin perde arkasndaki seviyelerini canlandryor ve dnyala
r birletirilebiliyordu. inli kahinler eitli hediye sunumlar ve
sayg gsterileriyle atalarna da bavuruyor, zihinlerini onlarnkiy
le birletirmeye alyorlard. En deerli kehanet ubuklar 1
Ching'in nceki bir ustasnn mezar etrafndan toplananlard.
Kalplar tanmaya ynelik olarak srekli gncellenen bu ola
anst sistemin ilk ustalar onu kalp okumaya ynelik dier
yntemlerden yaltmyordu. Shang Tiran 'na kar gerekletiri
len ve Zhou hanedanlnn kurulmasn salayan byk bir isya
nn hikayesinde bu aka grlyor.
Tirann ve onun cinsel olarak obur metresinin zalimlii ve
markl, tebaasnn ounu ondan soutmutu. Tarihte Kral Wu
olarak bilinen Zhou Dk bir ordu toplayarak Shang'in baken
tine doru ilerlemeye balad. Bir nehir geidine vardlar. Seller
den korkmakta hi de haksz olmayan inliler iin nehri amak
her zaman stresli olmutur. Kral Wu kaykla karya geerken ok
byk ve hareketli bir beyaz balk kayn iine atlad. Kral Wu
bunu ok kt bir iaret olarak grd nk beyaz balk Shang
hanedanlnn bir simgesiydi. Tekneye atlayan balk yle byk
ve glyd ki, kamay da baarmt. Bu yzden Kral Wu ordu
yu geri ekti.
ki yl boyunca daha byk bir ordu ina etti. Ordu dalgala
nan bayraklaryla tekrar Shang' in bakentine doru ilerlerken ay
n nehre vard.
Askerlerini nehrin kenarna toplayan Kral Wu onlara zaferden
emin olduunu nk Deiimler Kitab 'ndan ald olumlu ia
retin geceleyin grd bir ryayla da dorulandn syledi.
"Grne gre Gkler benim araclmla halk yne.tecek. R
yalarm kehanetlerle uyuuyor; ifte uurlu kehanet. Shang'e ya
pacam saldr baarl olacak."
Kral Wu haklyd. Shang 'in bakenti abucak yenildi, tirann
kafas uuruldu ve Zhou hanedanl devri balad.
1 56
Bu olaylar dizisindeki kehanet vurgusunu grelim. Kral do
al bir olaydan, teknesine srayan balktan hemen bir uyar al
yor. Daha sonra 1 Ching yoluyla evrenden bir mesaj istiyor. Son
olarak da ryasnda dorulayc bir mesaj alyor. Gece ve gndz
her eyin, derin dnyada ve yzeydeki dnyada, aranan ve aran
mayan her iaret yoluyla onunla konumasna izin veriyor. By
lece bir devrim yapan ve bir imparatorluk hanedanl kuran bu
adamdan bir eyler renebiliriz.

D NYANIN OYUN TAHTA S I


B azen tesadf kalplarn ve tarihteki kafiyeleri ancak sonradan
kavrayabiliriz. Bylece insan ilikilerinde oyunlarn oynayan da
ha byk gleri grebiliriz.
Modem an dahi tarihilerinden John Lukacs, dnyay sar
san veya yeniden yaplandran byk olaylardaki paralellikleri
aratrm ve rnein 1 940 ylnn iki olayn ele almtr.
10 Mays 1 940'da Churchill Buckingham Saray 'na arld
ve Britanya'nn babakan oldu. Ayn gn Hitler Belika snrn
daki bir askeri mevziden Belika ve Hollanda'nn igali iin yl
drm sava balatyordu. Ordularn ani ve gl bir ekilde
harekete geiren Hitler Belika ve Hollanda 'y hzla igal etmi
ti. Alman ordular ngiltere'ye saldrp kinci Dnya Sava 'n ka
zanmaya yakn grnyordu. Ancak tam o gn Britanya ' nn
korku iindeki sekinlerini ve yurttalarn "ne olursa olsun sa
vamaya" ikna edebilecek tek adam Alman ordularn durdurabi
lecei bir mevkiye getirilmiti.
3 1 Temmuz' da ise Hitler ve Roosevelt birbirlerinin planlarn
dan habersiz bir ekilde kinci Dnya Sava 'nn gidiatn dei
tiren ve savan sonucuyla ilgili yeni olaslklar yaratan kararlar
aldlar. Hitler generallerine Rusya'y ele geirmek zere gizlice
hazrlk yapmalarn syledi. Roosevelt ise Kongre 'deki savaa
katlmama yanllarna ramen Britanya'ya elli civarnda "fazla
lk" destroyeri satmaya karar vererek ABD'yi Hitler karsnda
Britanya'nn tarafna yerletiriyordu. Bylece imdi Almanya ka
zanamayaca iki sava arasnda kalyordu.
1 57
Bazen grlmeyen bir elin varln alglamamak neredeyse
imkanszdr. Winston Churchill 'i kk bir ocuk olduu zaman
larda evinde oyuncak askerlerini hareket ettirirken, sava oyunla
r oynarken, bir savan sonucunu tersine evirirken hayal
ediyorum. Sonra da kendi ocukluuma giderek odamda oyun
caklarla kk savalar yaptm zamanlarmdan beri grdm,
eitli ortamlardaki minyatr figrleri incelediim ryalarm d
nyorum. O figrlere yakndan baktmda canl olduklarn,
artk sadece asker deil her trden adam, kadn ve ocuklar ol
duklarn gryorum. Bu tr ryalarmda gizli bir eli olan grn
mez bir dev olarak hareket etme, oradaki eyleri deitirme,
kendimi klterek bir dramaya girme, oradaki oyuncularla etki
leme ya da yalnzca gzlemleme seeneklerim oluyor.
Bilinli hayallerimde pek ok kiiyi etkileyen bir durumu an
lamaya alrken, bazen o ryalardaki koullar kullanarak ken
dimi o canl panoramalardan birine bakarken ve ilgili figrlerin
olas hareketlerini incelerken dnrm.
Tpk tesadfler gibi bu tr ryalar da hayal gcn besliyor.
Her dnemete bu ryalardan bir eyler renebiliriz. Hayat bizi
alternatif tarihler, paralel olay yrngeleri arasnda tercih yapma
ya davet ediyor. Gzlemci etkisi yalnzca kuantum gerekliinde
deil insan leinde de oyuna dahil oluyor. Rilke'nin dedii gi
bi "Bakmak her eyi olRunlatryor."
Sradaki blmde bunun ne anlama gelebileceini anlamak
iin ok fazla hayal gcne ihtiyacmz olmayacak.

1 58
3. KISIM
SADECE BR HAYAL

Hayaliniz bulank olduunda


kararnza gvenemezsiniz.

-MARK TWAIN ' IN NOT DEFTER, 1 898


9 . BLM

HAYAL ETME
EYLEM

n son ne zaman, "Bu, yalnzca bir hayal" dediniz? Ben son


E radan doru kan gl bir sezgi annda sylemitim bunu
ama o anda sezgimi destekleyen bir kant yoktu. Harika bir gele
cee baktm bir srada da syledim; sonra da yle bir gelecei
nelerin engelleyebileceini dnmek ve bulmak iin tm enerji
mi harcayarak kendime ihanet ettim.
Hayali kmsemek, olaanst nemde eyleri bilen, dn
yamz yeniden ekillendirme ve yeniden yaratma gc olan par
amz etkisizletirmek, uzaklara srmek anlamna gelir.
Hayal merkezi, zihnin ve ruhun grntler yoluyla dnen
ve davranan blmdr. Bu grntler ngiliz air Samuel Tay
lor Coleridge'in dedii gibi "zihnin gerekleridir."
Yaam anlarmz ve duyusal deneyimlerimiz bu grntleri
besler ama bu grntler bir eylerin kopyalarndan veya yans
malarndan ibaret deildir. Bu grntler hammaddelere ekil ve
rebilir ve yeni bir eye dntrebilir.
Geceleri korku iinde kalan Sally isimli kk bir kzn ailesi
benden yardm istemiti. Sally 'ye ocukluumdan kalma oyun
cak bir asker verdim (Roma ordusu blk komutan) ve bundan
sonra o komutann onun gece muhafz olacan ve korkutucu
1 61
eyleri onun yanndan uzak tutacan syledim. yl sonra,
yaklak 1 0 yana geldiinde kz tekrar grdmde "Lex hari
ka" dedi bana. "Lex kim?" diye sordum. Sally olay tamamen
unutmu olmam bir skandal olarak karlad. "Bana verdiin Ro
mal asker! " Ayan serte yere vurdu. "u anda boyu metre
ve geceleyin ne zaman iren bir ey ortaya ksa hemen onu
uzaklatryor. Artk hi kabus grmyorum."
Bu, gerekl iin bir dzeyinden dn alnm bir grnt
nn nasl baka kaynaklardan gelen enerj ilerin kabi olabilece
inin bir rneidir. Sally 'ye sadece bir gece muhafzfikrini de
verebilirdim ama kk bir ocuk sz konusu olduunda ona o
fikri canlandran bir nesne vermek daha uygun grnmt. Ha
yal gc yoluyla o cisim giderek daha byk ve bamsz bir
yaam kazand. Minyatr bir figr metre olmu, davetsiz psi
ik misafirleri uzaklatrma gcyle hemen ortaya kabiliyor
du. Bir koruyucu enerj i deposu haline gelmiti. B u , ksmen
arzuya dayal dnmenin sonucuydu ama bana gre, ayn za
manda, ortaya konan bir kabn iine yerleen birey tesi bir
enerjinin sonucuydu.
Zihin ekranmzdaki grntler gerekle ilikisi olmayan so
yut eylerden ibaret deildir. ngiliz filozof H. H. Price 'n dedi
i gibi; "Paradoks gibi grnebilir ama zihinsel bir grntnn
hayali bir taraf yoktur. Zihindeki grnt gerek bir varlktr;
herhangi bir eyin olabilecei kadar gerek." Zihinsel grntle
ri deneyimleriz ve bu grntler "fiziksel duyumlardan daha faz
l a hayali deildir." Bu konuda kafa karklnn meydana
gelmesine neden olan ey, hayal etmeyi kmsemek ve "hayal
etmenin" sahte fikirlerle kendimizi oyalamak olduu ynndeki
yanl bir inantr.
Hayali (imaginary) kelimesi genellikle "gerek olmayan" kav
ramyla zdeletirildii iin zaman tasarrufu ve aklk bakmndan
onun yerine imajinal kelimesini kullanabiliriz. Bu kelimenin ngi
liz dilinde uzunca bir gemii vardr. Oxford ngilizce Szl 'ne
gre kelimenin bu balamda ilk kez ortaya k 1 647 ylnda ol
mutur: " hayat, doann sanatnn imajinal izlenimleridir." ma
jinal kelimesi Henry Corbin'in Sufi ve ortaa Pers felsefesindeki
1 62
imgeler dnyas zerine yapt almalarnn da etkisiyle yakn
zamanlarda hem bilim insanlar hem de ifa uygulamaclar arasn
da yaygn bir ekilde kullanlmaya balamtr.
mgeler dnyas, yaratc bir bilin durumu olduu kadar ger
ek bir dnyadr da. Zihinde anlamn form kazand ve nesnele
rin anlam yklendii blgedir. Tm alardaki gerek airler
hayal aleminin bilginin temeli olduunu anlamlardr.

S AN A L G E R E K L K T E K H A Y A T
Hayallerimizi onurlandrmak hayati v e pratik bir neme sahiptir
nk filozof-imparator Marcus Aurelius' un dedii gibi, "Bir in
sann hayat, hayallerinin rengini tar."
Grntlerle yayoruz. Grntler diimizi fralamaktan se
vimeye, bir ofis toplantsnda konumaya ya da konumamaya
kadar, dndmz ve yaptmz her eyi kontrol eder. G
rntler gereklik deneyimimizi retir ve yaplandrr.
Kendimize gerein ortada olduunu syleriz ama o gerekli
i dorudan deneyimlemeyiz. "Dorudan deneyimlediimiz ey"
diyor fiziki David Deutsch, "duyusal veriler ve bunlar nasl yo
rumlayacamza dair isel veya sonradan edinilmi teorilere (ya
ni programlara) dayal olarak bilind zihinlerimiz tarafndan
bizim iin uygun ekilde retilmi bir sanal-gereklik tercmesi
dir ... En kk parasna kadar tm dsal deneyimimiz sanal ger
eklie dayaldr... B iyolojik olarak, evrelerinin sanal-gereklik
tercmelerini kullanmak insanlarn hayatta kalmada kullandkla
r karakteristik yntemdir."
Grntlerin oynad roln ve etkileimlerimizi belirleyen
imajlar seme, atma ve dntrme yeteneimizin farknda olup
olmadmza bal olarak, hayatlarmz daha fazla veya daha az
gerektir. Herman Hesse bunu ok net bir ekilde ifade etmitir:
"imizdeki gereklik dnda bir gereklik yoktur. Pek ok insa
nn gerek olmayan bir hayat yaamasnn nedeni budur. Dlarn
dakini gerek olarak kabul ediyor ve ilerindeki dnyann kendini
ortaya koymasna asla izin vermiyorlar."
1 63
H A Y A L K R Z
Hayatlarmzdaki e n byk kriz hayal krizidir. Bir yerde tak
lp kalrz ve kendimizi bir ksr dngye kaptrrz nk ha
yalimizde durumumuzu yeniden yaratmay reddederiz. Bir dizi
negatif veya snrlandrc grntyle yaarz ve bunlara "ger
ek" deriz. Bunu yaparz nk kendimizi gemiin belirli bir
versiyonuna veya ok ynl bir halsinasyona mahkum ederiz.
Gemiteki ya da u andaki durumumuzu brakp, olmak iste
diimize ynelmeye cesaret edemeyiz ve bildiimize, tand
mza tutunmay tercih ederiz.
Hayal krizi evrenseldir. 200 1 'de New York'taki kiz Kulele
re saldry inceleyen komisyon Amerikan tarihindeki en byk
terrist saldrnn yaratt korkunun "hayal gcnn baarszl
ndan" kaynaklandn ifade etmitir. Birka istisna dnda, g
venlikten sorumlu olan yetkililer, uaklar kararak Amerikan
topraklarndaki byk hedeflere saldrmaya cret edecek, byle
sine dehet verici bir plan uygulayacak bir terrist grup hayal ede
memiti. Ama plan yllardr "yayndayd" ve hakknda baka
hibir bilgisi olmayan pek ok kii ryalarnda bu olay grm
t. 1 998 sonbaharnda New York'lu bir kadn anlayamad kor
kun bir ryasn paylamt benimle. Ryasnda Amerikan
uaklar Amerikan topraklarndaki eitli hedeflere saldryordu.
Kar karya olduumuz zorluklar amak iin olaanst bil
gi kaynaklarndan yararlanmamz, enerjimizi ve dikkatimizi her
eyi gzden geirip dzeltmeye cesaret edecek bir hayal gcne
yneltmemiz gerekir.
Dnya vatanda olmak iin (Marcus Aurelius'u bir kez daha
alntlayacak olursak) bizden farkl insanlarn hislerini ve moti
vasyonlarn anlamamz salayan duyarlt bir hayal gc gelitir
meliyiz. Bir.insann kendini baka bir insann yerine koyabilme
yetenei, sosyal ilikileri dzenlemek ve karlkl anlay iin ha
yati nem tar. B ir sosyopat bu yetenee sahip deildir.
Dnyamza huzur ve denge getirmek iin tarihsel hayal gc
ne ihtiyacmz var. Bundan kastettiim ey hem gemiten bize fay-
1 64
dal olabilecek eyleri getirme hem de belirli bir olay yrngesinin
alternatiflerini -gemi, imdi veya gelecek- belirleme yeteneidir.
Winston Churchill tarihsel hayal gcnn ustalarndand; yir
minci yzyln en ar krizlerini ynetme yetenei, herhangi bir
dnm noktasnda farkl bir seimde bulunmann sonularn ha
yal edebilme yetenei ile yakndan ilikiliydi. Churchill gemii,
zellikle de atas Marlborough Dk'nn biyografisini inceler
ken, farkl seimler yaplm olsayd ne olacan aratryor ve
bundan dersler karyordu. Gelecei dnrken olaanst ile
ri grllk gstermi olmasnn yannda ( 1 920'lerde, gelecek
te ehirleri yok edebilecek, portakal byklnde silahlarn
olaca tahmininde bulunmutu) her zaman alternatif olay yrn
gelerini de inceliyordu. Isaiah Berlin Winston Churchill in 1 940
( 1 940'da Winston Churchill) adl eserinde "Churchil l ' in temel
zellii, ahlaki ve entelektel evreninin merkezi prensibi, tm
imdiyi ve tm gelecei, zengin ve ok renkli bir gemi ereve
si iinde bir araya getirebilecek kadar gl ve kapsaml bir tarih
sel hayal gcne sahip olmasdr" diye yazar.
Elbette Churchill de hatalar yapt. 1 922 'de Osmanl mpara
torluu'nun kalntlarndan Irak isimli bir devlet yaratmak bu
hatalardan biriydi belki de. Fakat sonraki l iderler byk bir ada
mn tarihi hatalarndan birinin sonularn iyice ktletirmek
iin kouturacaklarna onun sahip olduu hayal etme yetene
ine sahip olsalard, son dnemdeki Irak Sav a felaketini ya
amayabilirdik. Irak 'n kurulmasna yardmc olan Churchil l ,
birbirinden nefret eden halktan oluan yapay bir lkede de
mokrasiyi kurmaya almann anlaml olup olmad sorusunu
mutlaka sormutur.
ster dnyayla ister ahsi hayatmzla ilgili konular olsun,
hayal etme eylemi gemile yaratc bir iliki kurul masn ge
rektiriyor. Gana' daki bir kabileye ait bir imaj geliyor akla he
men; omuzlar zerinden geriye bakan garip bir ku. "Sankofa"
i simli bu sembolik kuun rol, gemiten bizi iyiletirebil ecek
ve glendirebilecek olan getirmeyi ve geri kalan atmay ha
trlatmasdr.
1 65
H A Y A L K U R M A P R A T G
Gemiimizden istediimiz eylerden biri ocuk zihninin bilgeli
idir. Hayal kurma pratii yaamlarmzda "bir eyler uydurma
nn" normal olduunu ve bunun ef!lenceli olduunu bilen ocua
yer amakla balar.
Grecelilik teorisini neden kendisinin gelitirdii sorulduun
da Einstein yle demiti : "Normal bir yetikin asla durup mekan
ve zamann sorunlar hakknda dnmez. Bunlar ocukken d
nd eylerdir. Fakat benim entelektel geliimimde bir ge
cikme oldu, bu yzden de mekan ve zaman merak etmeye ancak
olgunlatmda baladm."
Mark Twain ise unu demiti : "Hibir ocuun hayal kurma
ya zaman ayrmadan bymesine izin verilmemelidir. Hayal kur
mak hayat zenginletirir. Her eyi harika ve gzel hale getirir."
Hangi yata olursak olalm, hayalin gerek dnyasnda gn
lk bir ekilde alma yapmaya, orada bir yerlere gitmeye ihtiya
duyarz. air Kathleen Raine'in ho bir ekilde ifade ettii u ger
ei hatrlayabilirsiniz: "Hayal bilgisi andaki bilgidir, bir aa ve
ya bir gl , bir elale veya gne veya yldzlar gibi."
Hayalinizde evinizi yeterince gl bir ekilde kurunca o evin
hepimizin zlem duyduu yaratc retim yeri olduunu grebilir
siniz. "Zihnimde tek bakta hepsini grebiliyorum ... Gzel ve g
l bir ryadaki gibi, tm bulular ve yaplar iimde devam ediyor"
derken Mozart'n hissettirdii zihin de byle retici bir yerdir.

1 66
1 0 . BLM

HAY AL ETMENN
YED "AIK" SIRRI

aliforniya'daki bir baka seminerimde katlmclara, zerle


K rinde zel bir etki gcne sahip olan, herhangi bir gn da
ha gzel hale getirebilecek arklar sylemelerini istedim. Baz
katlmclar Beatles ve Beach Boys gibi eski favori paralarn
sylediler ama bir kadn yazar farkl, coku dolu, tamamen oriji
nal bir ark syledi. O kadar hotu ki, ksa bir sre sonra hepimiz
arkya elik ediyorduk:

Kendin yarat, yola devam ederken


Kendin yarat, yola devam ederken
Kendin yarat
Kendin yarat
Yol sana yolu gsterecek

Yaratmakta gerekten sihir vardr. Sihrin srr ise hayal kur


mann yedi "ak" smn renmekte ve uygulamakta yatar:

1 . Engellerimizi imgelemeyle aabiliriz.


2. Hayal bedene etki eder.
1 67
3. Hedefimizi grebiliyorsak yolun yansn amz demektir.
4. Byk Hikaye bizi avlyor.
5 . B i r hayal mekan var v e tamamen gerek.
6. Vizyona ihtiyac olan biri iin bir vizyon gelitirebiliriz.
7. Hayal ne kadar glyse sonular o kadar az hayalidir.

1. E N G EL L E R M Z M G E L E M E Y L E
A AB LRZ
Seminerlerimde genellikle insanlarn gevemelerine yardmc ola
rak. sonra da onlardan yaamlarnn herhangi bir parasndaki bir g
rnty imdiye getirmelerini isteyerek ie balann. Bu o gn yolda
gelirken yaadklar bir ey olabilir, ocuklukta grdkleri bir rya
olabilir ya da hemen o anda zihinlerinde ortaya kan bir grnt ola
bilir. Eer akllarna hibir ey gelmezse, bedenlerinde en gl ola
rak hissettikleri eyin ne olduunu dnmelerini tavsiye ederim.
Bedenlerinin iine girip ne greceklerine bakmalarn isterim. Her
hangi bir grnt alglamakta zorlanan insanlar olur; kilitlenirler.
Engellerine bir ekil ve isim vermeye istekli olduklar srece
bu onlar iin aslnda harika bir frsat andr.
"zgnm. Tamamen kapanm durumdaym" dedi Rhode Is
land 'da verdiim seminerin banda bir imgeyi paylamas iin
ilk setiim kadn.
''Ne hissettiini syle."
"Zorluk."
"Bu zorluu nerede hissediyorsun?"
Gvdesini iaret etti.
"Elini oraya koy. imdi senden oradaki hislerini izlemeni is-
tiyorum. Vcudunda oraya doru gittiini hayal edebilir misin?"
"Evet."
"Orada biri veya bir ey var. Gryor musun?"
"Evet. Babam."
''Babanla ilikinde ihtiya duyduun ey nedir?"
"Onu affedip affedemeyeceimi anlamam gerekiyor."
1 68
"Bunu yapabilmek iin neye ihtiyacn olabilir?"
"O kk kz geri getirmem gerekiyor."
"Sannn o da orada. Onu grebiliyor musun?" dedim risk alarak.
"Evet."
"O kz hayatna geri getirip baban serbest brakabilir misin?"
"Deneyeceim."

Ertesi gn Mystic - Connecticut 'taki seminerim ayn ekilde ba


lad. Balangc yapmas iin setiim adam, "zgnm, zihnim
de hibir grnt yok" dedi.
"Ne hissediyorsun?"
"Engel hissediyorum."
"Engeli nerede hissediyorsun?"
Kalp blgesine iaret etti.
"Engeli tanmlayabilir misin? ekli var m?"
"Byk. Kp gibi."
"Ta gibi mi? Ya da metal veya belki tahta?
"Tahta."
"Tahtadan bir harf kp olabilir mi, ocuklarn oynad tr
den?" diyerek bir kez daha risk aldm.
"Aynen yle. Bir alfabe kp." Adam heyecanlanmt.
"Bu alfabe kpne doru yaklatn, onu eline aldn hayal
edebilir misin? Bu kpe yaklatnda ka yandasn?"
"Drt yandaym" derken sesinde bir kesinlik vard.
"Drt yandaki kendini grp, yazmaya alt kelimede
ona yardm edebilir misin?"
"Evet. 'Rya' kelimesini yazyoruz."
Gzleri parlyordu. Drt yandaki benliiyle bu karlamasn
onurlandrmak iin yapmak istedii bir ey olup olmadn sordum.
"Elbette," dedi "eve dn yolu zerindeki bir maazada durup
harf kpleri alacam. Drt yanda bir olum var. Sannn o ve ken
di drt yandaki benliim artk birlikte daha fazla elenecekler."

1 69
Gnlk hayal kurma pratii, enerjilerimizi engelleyen veya saptran
faydasz grntleri temizlemeyi, bize cesaret ve gven veren, pozi
tif, harekete geirici grntler zerinde odaklanmay da kapsar.
Olumsuz grntleri temizlemede karlalan zorluklardan bi
ri genellikle bunlarn bizim zerimizdeki kontrolnn farknda
olmamamzdr. Toz bcekikleri veya bakteriler gibi bilinli alg
mzn eiinin ok altnda beslenebilir ve oalabilirler. Bir panik,
mide bulants veya gl bir korku annda ortaya kp her yan
mz kaplayabilirler. Bunlarn bizi kontrol etmesini salayan olay
lar derinde gizlenmi veya amak istemediimiz kaplarn
arkasnda kilitli braklarak bastrlm olabilir.
Dondurucu bir korkuya veya hissizletirici bir engele pek g
rnt denemez. Yine de korkunun veya engelin iinde kefedil
meyi bekleyen bir grnt vardr. O grnt bilince getirildiinde
ve zerinde alldnda ok neml i bir iyileme ve ilerleme
mmkn hale gelir.
Kiisel gemiimizi temizlemekten bahsediyoruz. Bilgisayar
nzda aralar kutusundaki "Gemii Temizle" dmesi gibi tkla
dnzda gemii temizleyen bir dme beyinde mevcut deildir.
Fakat gizli sabotrleri saklandklar karanlklardan karmak iin
kendimizi tarayabiliriz.
Tarama ve temizleme bazen kendi banza yapabileceiniz
basit bir ilem olabilir:

Hayatnzdaki bir sorunu veya bir zorluu tanmlayn.


Sessiz bir yer ve zaman sein, gzlerinizi kapatn ve bede
ninizde konuyu en gl ekilde hisseden yere gidin.
imdi o zorluun bir grntsnn size grnmesini isteyin.
Grnty grdnz zaman bilinli bir ekilde zerin
de alp, onu deitirip deitiremediinize bakn.

Kendini srekli olarak bir endie dm iinde skm hisse


den bir kadn bu egzersizi yapt. Ona grnen resim arapsana dn
m korkun bir halat yumayd. Nazike halat zmeye baladn
hayal ettiinde inanlmaz bir isel rahatlk hissetti. O krdmler
1 70
yuma imdi istedii gibi kullanabilecei gl bir halat haline gel
miti. Ksa bir sre sonra kendini o halat kullanarak dik bir yamaca
trmanrken hayal etmeyi baard. Bu, hayatndaki baka bir zorluk
tu ve imdi kendiliinden zme kavuuyordu. Tm bunlar daha
nce yapmaya cesareti ve yetenei olmadn dnd eylerdi.
Bu tek rnekte hayal pratiinin gnlk hayatta nasl ie yara
yabileceini gryoruz. nce bir konuyu ahsi bir grnt ola
rak karmza alyoruz. Sonra o grnt ile etkileime giriyoruz ve
bilinli bir irade ile onu deitirmeye (eer olumluysa glendir
meye) alyoruz. Eer sre ie yaryorsa grntler giderek
canlanacak, akla gelmeyen baz gelimeler meydana gelecektir.
te byle bir durumda imajinal olaylarn gerek haline geldiini
anlarz. Bedenlerimiz (ve belki de evren) bu grntlere inanma
ya balar. Her hayal kurma eylemi sonunda sonular hislerimiz
ve enerji dzeyimiz araclyla saptayabiliriz.
zerinde ilerlediimiz yollarda karmza kan ve hayatn do
al bir paras olan engeller, ister iimizde ister evremizde, ister
her ikisinde bulunsun, bizim iin retmenler ve yardmclar ha
line gelebilir. Bir engel bizi yeni bir ynde keif yapmaya sevk
edebilir, yeni yetenekler ve cesaret gelitirmemizi salayabilir ya
da hayatta ne)' in nemli olduuna bakmaya tevik edebilir.

Bir engel, bir zaman ayarlama cihaz grevi grerek bizi


her eyi doru bir ekilde zamanlamaya ve sabrl olmaya
ynlendirebilir.
Bir engel, yeni bir dzeye gememiz iin gerekli nitelik
leri ve yetenekleri ortaya karmamz veya gelitirmemi
zi salayan bir test olabilir.
Bir engel, bizi gitmeye altmz yerden daha iyi bir ye
re gtren bir yan yol olabilir.
Bir engel, her eye ayn ekilde devam etmek yerine bir
st dzeye kmamz, gerekten neyi baarmak istedii
mizi (ve hangi paramzn bunu baarmaya altn) ye
niden deerlendirmemizi salayan bir yol silindirinin
paras olabilir.
171
Bir engel, daha byk eylere balamak iin gerekl i ener
j iyi elde etmemize yardm eden bir ivme arttrCl olabilir.

Bir engelin yapsn anlamamz iin ona ekil ve isim verme


miz, ardndan onunla biraz oynayp veya grntsn deitirip
ne olduunu grmemiz gerekir.
Alg annn kendisi her eyi deitirebilir.

2 . H A Y AL B ED E N E ETK EDER
Grnt bir enerji yk tar; tm bedeninize elektrik kvlcmla
r gnderir. Beyin dalgalar bir elektroansefalogram ile kaydedil
diinde bu durum aka grlr. Ayn zamanda bir resim tm
bedeninize yaylan bir kimyasallar ak meydana getirir. Bu kim
yasallarn yaps ve etkisi aklnzdaki resme baldr. Eer zgn
seniz ve moraliniz iyi deilse, keder ve baarszlk grntlerine
yaslanyorsanz, sisteminizi arlatrc kimyasallar retiyorsu
nuzdur. Ama rnein fkeli ve agresif eyler dnyorsanz be
deninize adrenalin pompalyorsunuzdur. Szgelimi, zihinsel
resminizi sakinletirici bir manzarayla (rnein, bir sahilde otur
mu dalgalarn yumuak ritimlerini dinlediiniz bir grnt ile)
deitirmeyi baarabilirseniz, kimyasal yaps Valyum 'a ok ben
zeyen doal bir sakinletirici retiyorsunuzdur. te yandan, zi
hinsel ekrannza zafer grntlerini getirebiliyorsanz, baklk
sisteminizi glendirecek olan nropeptitleri harekete geirip, o
altyorsunuz demektir.
Bedenin imajinal bir olay ile fiziksel bir olay birbirinden ayr
myor grnmesinin nedenlerinden biri budur; yani her ikisi de
bedenin elektrokimyasal durumunu deitirir.
O yzden, fark etmediklerimiz de dahil olmak zere, bedeni
miz zerinde etki yapmakta olan grntlerin neler olduunun
ok daha fazla farknda olmak isteriz.
yiletirici grntlerin gc salk alannda artk yaygn bir
kabul gryor ki, bu, ok olumlu bir gelimedir. Pratisyenler ge
nellikle salkla ilgili olan temel baz grnt trleri tanmlarlar.
1 72
Reseptif grntler genellikle ryalarda veya uykuyla uyank
lk arasnda, akkan bilin durumlarnda kendiliinden ortaya
kan grntlerdir. Bir hastaya bedeninin belirli bir parasn nasl
hissettii sorulduunda da bu tr grntler aniden ortaya kabi
lir ve hasta "Boynumun etrafnda bir tasma varm gibi hissediyo
rum" veya bir keresinde bbrek tayla ilgili olduu anlalan bir
durum nedeniyle hastaneye yetitirildiimde rkm bir acil ser
vis hemiresine sylediim gibi, "Karnmda sanki bir ejder yu
murtas atlyor" gibi tanmlarda bulunabilir.
Ayn szle gre aktifgrntler, oluturulan veya telkin edilen
grntlerdir. Bir ryadan veya kendiliinden ortaya kan grnt
lerden alnabilir veya ifac tarafndan kendi yntemlerine ve hika
yelerine dayal olarak sunulabilir. Ryanzda evlenmek zere bir
kiliseye gittiinizi dnn ama orada reyerek oalan, dev gibi
byyen rmcekleri grerek korku iinde kalyorsunuz. O rm
cekler iin ne yapmak istersiniz? Ortam temizlemek iin dev spr
geleri olan bir grup temizliki getirdiinizi hayal edebilir misiniz?
Salk alannda kabul edilen dier grnt trleri arasnda, bir
hastann her bir aama iin zihinsel prova yaparak tedaviyle ilgili
endiesini azaltmasna yardmc olan sre grntleri ve tedavi
bittikten sonra salkl hallerinde kendilerini grmeleri iin hasta
lar cesaretlendiren son durum grntleri bulunur. Genel iyileme
grntleri isel enerji ve gven duygusu salayan kiisel bir sem
bol veya isel bir yardmc zerinde odaklanr; belki ruhsal bir fi
gr, koruyucu bir hayvan, doal bir g veya manzara.
Hastalar iin kullanlan grntler bir dizi semptomun ve teda
vi srelerinin tam ve ak bir resminin salanmasna bal olarak
"somut" ve "biyolojik olarak gerek" veya "sembolik" olabilir. Tb
bi balamda iyiletirici grntlerin kabul grmesinde nc bir
rol oynam olan Barbara Dossey bu alternatif yntemlerin nispi
gc hakknda bilgilendirici baz yorumlar sunuyor. "Sembolik
grntler genellikle somuttan daha gl oluyor nk sembol
lerin yaratm hastay grnt oluturma srecine daha tam bir e
kilde kanalize ediyor. Hasta genellikle kendi sembolizmasnn
onun iin biyolojik olarak doru bir grntden daha anlaml ve
ya hayat iin daha uygun olduuna inanyor."
1 73
yiletirici Grnt Kaynaklar
Bedenleri mizin iyilemesine ve salkl kalmasna yardmc olan
en iyi grntleri nerede buluruz?
Onlar ocukluktan alabiliriz. Zihninizde ocukluk dnemine,
kendinizi mutlu ve coku dolu hissettiiniz, hayal gcnzn ta
mamen hareketli olduu bir zamana dnn. Ben kendimi New
South Wales'de okaliptus aalar altndaki doal, kahverengi
yeil bir havuza rlplak girerken dnrm. atrdayan odun
larla yanan bir atee baktm, atolar, valyeleri ve onlarn
cesur servenlerini grdm dnrm. Maskeli bir partiye
Robin Hood klnda gittiimi dnr, kt adamlardan kurtul
mam veya onlar yenmemi salayan sihirli bir gcm olduunu
hissederim. Souktan azlardan kan buharlarn grlebildii
bir sabah byk bir glde yedi-sekiz kilometre yzdm d
nrm. Hastaneden yeni ktm ve bunun benim iin byk bir
iyileme an olduunu bilen kalabalk bir insan grubu tarafndan
cokuyla alklandm dnrm.
Bu anlardan birini yakalayp iyiletirici bir grnt olarak kul
lanabilirim. Sizin de kendi grntleriniz vardr. Bir keresinde bir
ryamda Dou 'ya zg pazarlara benzeyen bir yerde duman rengi
bir elbise giyen esrarengiz bir rehberle karlatm. Bana yerdeki bir
ran kilimini gsterdi ve zerindeki nesneleri tanyp tanmadm
sordu. Bunlarn ocukluumdan kalma oyuncaklar ve hatra eyala
r olduunu grdm; at zerinde gm zrhl bir valye, kartondan
yaplm bir periskop, aile byklerinden bir kadndan kalma sedef
kutulu bir opera gzl vs ... Rehberim, ocukluun gcn ve mu
cizesini tad iin sihirli olan bu nesnelerden birini seersem onu
byk bir al amak iin bir anahtar olarak kullanabileceimi ve
oradan beni ihtiya duyduum herhangi bir yere (ifal bir yere ve
ya ok istediim bir yere) gtrecek harika bir at alabileceimi sy
ledi. Ryamda anladm ki hepimiz sihirli pazardaki kendi yerimize
giden yolu bulabiliriz. O yere giden imajinal yolculuklarda pek ok
kiiyi yar unutulmu ocukluk nesnelerinden birini alp, onu bir i
fa anahtar olarak kullanmaya ynlendirdim.
ocukluk anlarmz, aracamz sper kahramanlar, hatta
izgi film karakterlerini bile kapsayabilir: Green Lantem, Batman,
1 74
Wonder Woman, Romantik valye, Lone Ranger, Sir Galahad . . .
Karakterinizi sein. Eer bir karakter zel yetenekleri ile hayal g
cnz harekete geirdiyse veya tehlikeli servenlerdeki cesaretle
riyle sizi canlandrdysa o balant hala baklk sisteminizi
glendirmekte veya bir hastalkla savamakta kullanabileceiniz
bir enerji tayor demektir. Ayrca yeni bir balant gelitirmek iin
de fazla yal veya mecalsiz deilsiniz. Televizyonun ilk gnlerin
de onkologlar deterjan reklamlarnda zaferler kazanan bir Beyaz
valye'nin kanser hastalarnn hayallerinde (ve dolaysyla da v
cutlarnda) kanser hcrelerini ldrerek insanlar kurtarma misyo
nu da stlendiini aknlkla kefetmilerdi. Sonra Pac-Man geldi
ve ksa bir sre sonra binlerce kiinin hayal dnyasnda kanser hc
relerini silip sprmeye balamt.
Sizi iyiletirip koruyabilecek olan grntler yaamnzn her
hangi bir parasndan gelebilir. Bazen bu grntleri bulup onla
ra inanmak iin yardma ihtiyacmz olur.
Dr. Colette Aboulker-Muscat harika bir imajinal iyileme ret
menidir. kinci Dnya Sava srasnda bir direnie liderlik ettii
Fransz Cezayiri 'ndeki askeri hastanelerde edindii deneyimler yak
lamn ekillendiriyordu. Cezayir'deki deneyimleri, bir hastann
gerek yaamndan alnan grntlerin iyileme srecinde kullan
labileceine onu inandrmt. Nrodejeneratif hastal nedeniyle
boynundan aas fel olan bir yazarla almas istendiinde onu
Kuds tepelerini dnmeye tevik etmiti. Kuds yazarn sevdii
bir ehirdi ve onun iin her zaman byk bir ilham kayna olmu
tu. ehrin ok saydaki tepelerinden yuvarlandn ve bunun omu
riliine masaj yapp iyiletirdiini hissetmesine yardmc oldu.
Tekrarlanan grsellemelerden sonra yazar giderek hareket yetenei
kazand ve nihayetinde bir bastonla yrmeyi baard.
Sonra ryalar var. Eer ryalarnzdan nasl iyiletirici grn
tler karacanz renmek istiyorsanz Wanda Burch' n She
Who Dreams (Rya Gren Kadn) isimli cesur ve etkileyici kita
bn okuyun.
Wanda yllar boyunca ryalarn kaydetti ve hayatnn eitli
vehelerinde bu ryalarn nemini her zaman kavrad. Ryalara
inanan bir ailede byd fakat rya grmenin hayatmz kurtara-
1 75
bileceinin farkndaln korkutucu bir gs kanseri tehisi aldk
tan sonra edindi. (Bunu ilk olarak lm babasnn onu bir ryasn
da ziyareti srasnda renmiti.) Wanda doktorlardan hzla
ilerleyen bir gs kanseri olduu haberini aldnda akll bir cer
rah bununla ilgili olarak gnlne kaydettii ryalann dinledi.
Cerrah Wanda'ya "Evine git ve cerrahi biyopsi iin dnmeden n
ce bununla ilgili bir ey yap" dedi. Wanda bitkin bir ekilde eve
gitti ve doktorun ne kastettiini anlamaya alrken uykuya dald.
Uykusundan basit bir ryayla uyand. Ryasnda bir memesi
elindeydi. Bir ses ona memesini evirmesini syledi ve evirince
memenin kknde koyu renkli bir sv ktlesinin bulunduunu
grd. Memesini ald ve temiz, souk bir suyun akt bir muslu
un altna tuttu. Su koyu svy temizledi.
Wanda ryasndaki bu grnty kullanarak bir iyileme me
ditasyonu yaratt. Bu meditasyonda tekrar tekrar memesindeki ko
yu svy bir yerde toplayp, onu suyla ykayp temizledi. Gnler
sonra doktoru ona hzla ilerleyen kanseri yavalatm olduunu,
hatta saldran kanser hcrelerini belirli bir noktaya geriletmi ol
duunu ve bylece cerrahi tedavinin kolaylatn syledi.
Sonraki ryalar bir "ifa kokteyli" hazrlamada ona ok spesi
fik bir ekilde rehberlik etti. Wanda'nn cerrahi mdahale ve ke
moterapiyi kabul etmesinin ardndan ryalar i iyileme
kaynaklarn harekete geirmesine, tp teknolojisinin daha etkili
ve hzl almasna ve de yan etkileri azaltmasna yardmc oldu.
Zihni ve bedeni birleip ona rya ardna ryalar sunarak iyileme
si iin giderek daha zengin ve daha gl grntler getirdi. Bu ara
da Wanda da rya gnln kullanma, ryalardaki kk mesajlan
kasete kaydederek arabada bu mesajlan dinleme, ryalardaki grn
tleri izme ve bu grntlerin zihnindeki ve duyulanndaki enerji
sini taze tutacak nesneler bulma gibi kendi egzersizlerini gelitirdi.

Kel Kartaln Hediyesi


Stella adnda San Franciscolu bir kadn uyandnda kafasnn te
pe blgesindeki salarn dklm olduunu ve yaklak sekiz
santimetre karelik bir kel alan olutuunu grd. Doktorlar he-
1 76
men alopecia areata tehisini koydu; aniden ve aklanamayan
bir ekilde sa kayb. Latince bir isim renmek pek sevindirici
deildi nk Stella'ya bunun bilinen belirli bir tedavisi olmad
sylendi. Bu durumda hastalk ya "kendi kendine" iyileiyor
ya da hasta tm kafa ve vcut kllarn kaybedebiliyordu.
Stella rya rehberliine bavurmaya karar verdi . Ryasnda
yldz eklinde bir tlsm tayan eski bir Hawaii 'li kadnla kar
lat. Kadn ona sekiz keli yldz eklindeki cismi bann ze
rinde tutmasn syledi ve bu srada ona ifa enerjisi verdi.
Stella harika bir eyler olaca duygusuyla uyand. Ertesi gn
kendini bann zerinde o yldz tuttuu rya sahnesine dner
ken hayal etmeye alt. Kendini yldzlar arasnda yolculuk ya
parken buldu ama bu sefer yanndaki rehber Hawaii 'li byc
deil bir kel kartald. Kel kartal iyilemede bir yardmc olarak
kabul etmeye karar verdi. "Kel" diye tanmlamamza ramen bu
muhteem yrtc kuun kafasnn zerinde beyaz tyler olduu
nu fark etti.
Kendini kel kartalla birlikte iyileme, macera ve yenilenme
mekanlarna yolculuk yaparken dlemeyi srdren Stella'nn bir
sre sonra kafasndaki kel blgede sa beyaz olarak tekrar kma
ya balad. Kestane rengi salarnn ortasnda kan yeni beyaz
salar 1 3 santimetrelik bembeyaz bir daire oluturuyordu. Kel
kartaln hediyesine teekkr olarak en azndan bir sre iin yeni
salarn boyamamaya karar verdi.
Bir ryann iyiletirici grntsnden yararlanmak o ryaya
geri dnp devam ettirmemizi gerektirebilir. (Bkz: Sayfa 70 ve
devam).

Salk-Bakm Merkezine Yz
Kronik ar, tutukluk ve yorgunluk gibi durumlar yaratan fibromi
yaljiden muzdarip bir kadn, ryasnda gzel bir gln kenarnda ol
duunu grd. Gln br ucunda bir kadn el sallayarak onu
aryordu. Oraya yzmek istedi ama mesafe az deildi ve korku
yordu. Aynca kar kyya gemesinin lm anlamna gelip gelme
diinden de emin olamyordu. Daha sonra ryaya dn tekniini
1 77
renerek ayn rya sahnesine dnmeye karar verdi. Kendini gle
girip kar kyya yzerken hayal etti ve orada muhteem bir salk
bakm merkezi olduunu grd. Garip bir maara iinde bir masaj
odas vard. Ryasnda onu el ederek aran kadn ok derinden
gevetici ve rahatlatc bir masaj yapmaya balad. Bu ryadan son
ra kadn bedensel arlarnn ok byk oranda azalm olduunu
fark etti . Bu kadn artk gnlk bir faaliyet olarak o salk-bakm
merkezine gittiini hayal ediyor, hi para demeden etkili ve keyif
li tedaviler gryor. Hayal gcnn onun iin tm ar giderici ila
lardan ok daha etkili olduunu dnyor.

m aj i n al y i l e m e T e t i kl e y ic i le ri
Toplum olarak fazlasyla fiziksel ynelimli olduumuz iin pek
oumuz hayal gcmz tetiklemek ve hayal gcnn yaratm
larna olan inancmz srdrmek iin fiziksel yardmlara ve ya
plara ihtiya duyuyoruz.
Eski Msrllar iyileme veya korunma isteklerine enerji yk
lemek iin tasarlanm tlsmlar ve sihirli nesneler yapmakta us
tayd. Saysz Msrl, hastalklara veya yollardaki tehlikelere kar
bir koruma olarak ahin kafal tanr Horus tlsmlar tard. New
York 'taki Metropolitan Mzesi 'nde bir timsahn zerinde cesa
retle duran ve hastalk ruhlarn uzaklatran muhteem bir Horus
tlsm bulunuyor. Ayn mzede Ankh simgesi (hayatn sembol)
eklinde yaplm bir Eski Msr su kab da sergileniyor. O kap
tan su ien biri tazeleyici ve arndrc bir su itiine, bundan da
nemlisi iine hayat gc aldna inanyordu.
Geleneksel Etiyopya tbbnda hastann hayal gcn canlandr
mak iin kullanlan yntemlerden biri, deri veya kat zerine yazl
m metinleri veya resimleri vcuda rtmekti. Hasta bu metinlerin
ruhsal yardm ekmekteki sihirli gcne ve iyiletirici gcn yaz
dan dorudan vcuduna getiine inanmaya tevik ediliyordu.
Bu tr eylerin gncel versiyonlarna ihtiya duyuyoruz. Kasm
2005 'te New York 'taki Modem Sanat Mzesi 'nde bir sergide gr
dm Fransz Matthieau Dehanneau tarafndan icat edilmi olan
muhteem imajinal iyileme aletleri serisi bana ilham vermiti. Bu
1 78
aletler, verilen ilalann istenen etkiyi hzla ve komplikasyonsuz bir
ekilde gstermesine yardmc olmak iin hastalann hayal gleri
ni kullanmalanna yardm etmek zere tasarlanmt. Bu aletler
den biri Tedavi Kalemi adn tayor. B u kalemi kullanarak
vcudunuzun ilgili bir parasna kendi reetenizi yazyorsunuz ve
bunu yaparken ihtiya duyduunuz ilacn deri yoluyla vcudunu
za girmesine izin verdiinizi hissediyorsunuz.

3.H E D EF M Z G R E B L Y O R S A K
Y O L U N Y A R I S I N I A M I I Z D EM E K T R
Bu, eski Polinezyallarn yol bulma sanatnn srrdr; buna "yol
yapma" da denir. Usta yol bulucu veya yol yapc kularn dilini
kullanr, yldzlar arasndaki yollar bulur, rzgarn ve suyun ri
timlerini bilir. Fakat hepsinden nemlisi hedefi grebilen biridir.
Polinezya geleneine gre Hawaii ve Paskalya Adas sakinleri
harita ve navigasyon aletleri olmadan binlerce kilometrelik ak
denizi bu ekilde geip buralara varabilmilerdir.
Gelenee gre Paskalya Adas 'n gren ilk insan bir rya gez
giniydi. Bu hikaye son derece reticidir. Polinezyallar arasnda
ki vahi bir sava zamannda, ayn zamanda kraliyet dvmecisi
olan Hau Maka isimli bir rahip kendi soyundan olanlar iin huzur
lu bir yuva arayna girdi. Bir gece ryasnda okyanusu geti ve
Rapa Nui 'yi yani Pasklaya Adas 'n kefetti. Yeri tespit etti ve
burann halk iin iyi bir yuva olacana karar verdi. Sabahleyin
kralna grd eyi canl ayrntlarla anlatt. Kral Hau Maka'nn
ryasna gvendi ve tebaasna eyalarn toplamalarn, uzun bir
okyanus yolculuuna hazrlanmalarn emretti. Hau Maka'nn hal
k hi bilinmeyen sularda iki ay boyunca yolculuk yapt ve tam
olarak ryasnda tanmlad gibi olan Anakena Krfezi'ne g
venli bir ekilde ulat. Rya gezgininin ve kralnn yzleri belki
de Paskalya Adas'ndaki gizemli ta yaplar arasndadr.
Polinezyal yol bulucular iin olduu gibi bizim ryalarmz
da bizi istenilen hedeflere gtrebilir. Yol yapma sanat, rya ha-
1 79
ritalarmz izleyerek yolculuk yapmamz, ulatmz gzel ve
mreffeh yerlerin enerjisini almamz ve fiziksel bedenlerimizi
oraya tamamz gerektiriyor.

Kalpten Sevgiliye Uzanan Ba


Bir retmen olan Marybeth Gurske benimle bir ryasn paylat.
Bu rya onu kalbinin sahibi olarak grd adama gtrmt:
"Bekardm ve bozulan bir ilikinin yaralarn sardktan sonra
flrt dnyasna tekrar girmeye hazrdm. Bir gece ryamda mut
faa giden holde dururken karma biri kt. nsan biimindey
di ama tanmam salayacak kadar belirgin hatlar grlmyordu.
Kollarmz ap birbirimizi kucakladk. Aa baktmda kal
bimin krmz ve mor kla arptn grdm. Birden kalbim
den mavi bir elektrik kvlcm kp kucaklatm varla
baland ve onun kalbinden kan bir kvlcm da bana ulat. Tek
bir varlk olduk ve beyaz bir k iinde kalarak saf bir sevgiyle
dolduumuzu hissettim.
"Sabah kalktmda ryamda grdklerimin etkisi altnday
dm ve bu durum gn boyunca srd. Fakat sevgi ve k ne za
man kalbime girecek olsa bunun tam olarak gereklemediini
fark ettim; belirli bir yerde duruyor, tkanyor gibiydi. ten dn
dkten sonra o gece enerji tkanmasn temizlemek, sevgi ve
n kalbimi tamamen doldurmasn salamak iin ryaya tekrar
girdim. Niyet olarak ilk ryamda kalbimden kan ban balan
d kiiyi bulmay setim. Bu rya yolculuunda kordonu tuttum
ve onu takip ederek gidebildiim kadar gittim.
"Ryadan uyandm zaman ilk ryamda grdm kalbimin
bir resmini yaptm. Her kalem darbesinde resmi ryann enerjisiy
le doldurmaya odaklandm. Kendimi ryamdaki kordonu ekip
onu resimdeki kalbimin merkezine baladm hayal ettim.
"Uyank hayatta bir arkadam beni baka bir arkadayla ta
ntrd. Tantrd kii gemite ktm adamlardan farkl g
rnmyordu. Ryamn ansnn yaratt hissi muhafaza ettim ve
sk sk yaptm resme baktm. O adamda deneyimlediim duy
gunun ryadaki duygu olmadn fark etmem uzun srmedi.
1 80
"Birka hafta sonra Sam Doctor ile tantm ve onun, kordo
nun dier ucundaki adam olduunu hemen anladm. lk randevu
l ama akammzda beni bekledii restorana yaklarken Sam
dnd, beni grd, glmsedi ve kollarn genie at. O ilk ku
caklamada ryalarmn adamn bulduumu biliyordum."
Sam ve Marybeth on drt ay sonra evlendiler. Yeni adyla
Marybeth Doctor "Kpeimiz Daffy ve kedimiz Ladybug ile bir
likte ok mutlu bir ekilde yayoruz" diye ekledi.

Yolu Amak in Adm


Kendi hayatmzda yol yapclar olmak iin basit ama ok
nemli adm atmamz gerekiyor.
ncelikle zihnimizi ve duyularmz gerek hedefimizin y
nne evirmemiz gerekir. Yalnzca yzeysel gnlk zihin sevi
yesinde, bilinli ego dzeyinde kalrsak bunu yapamayz. Daha
derinlerimize, sezgilerimizin kaynana, kalbimize ulamamz ve
rehberlik istememiz gerekir.
imdi unu bir deneyin: Elinizi kalbinizin zerine koyun. Bir s
re kalp atlarnz dinleyin; kalbinizin nasl olduuna bakn. Bura
s cesaretin, en derin duygularmzn ve kiisel gereimizin yeridir.
Kendinize sorun: Kalbimin arzusu nedir? Kalbiniz cevap versin, g
rntler kaynandan aksn. Bunlar, yaratc bir doyuma ulamak,
ruh ikizinizi bulmak, hastalk veya skntdan kurtulmak, bolluk ve
nee dolu bir hayata kavumak veya hayattaki kutsal amacnz ger
ekletirmek olabilir. Tpk Marybeth ve Polinezyal Yol Yapcs
gibi siz de kalbinizin arzulad yeri bulduunuzda o yerin daha n
ce size ryalarnzda zaten aldn hemen fark edebilirsiniz.
kinci olarak, en derin zlemlerinizin sizi kalbinizdeki arzula
rn doyumunu yaadnz sahneye gtrmesine izin verin. Tm
duyularnzla orada olun. Onu tadn, dokunun, koklayn; bu bir
bebein nefesi, sevgilinizin sandaki gne , yeni yaynla
dnz bir kitabn sayfalar, souk bir akamda yaktnz odun
larn duman veya zerinde srf yaptnz dalgalar olabilir. B u
sahnede n e kadar canl bir ekilde bulunabilirseniz b u durumu fi
ziksel hayatnzda da o kadar yakn bir ekilde ortaya karabilir
siniz. B u sahneyi yeterince gl ve derin bir ekilde bytn. En
181
karanlk gnlerinizde, stres ve kargaann ortasnda bu sahne ka
abileceiniz yer olmaktan fazlasn yapacak, o skntlar ama
nza yardmc olacaktr.
Son olarak bu vizyonu zihninizde tutun. Her gn yaadnz
bask ve zorunluluklar iinde bir mola verin ve o sahneye dnn.
Tadn aln, gelitirin, ihtiya duyduunuz baka hangi eksiklik
ler varsa tamamlayn. Elde edilebilir bir gelecein vizyonunu b
ytyorsunuz.
Vizyonu zihninizde canl tutun ve her frsatta onu onurland
rn. yerinizde veya evinizde size vizyonunuzu hatrlatmas iin
gr alannza nesneler, resimler yerletirin. Mmknse Mary
beth gibi vizyonunuzun bir resmini yapn. Bedeninizi kalbinizin
arzusuna yneltmek ve evrene ciddi olduunuzu gstermek iin
her hafta en azndan bir fiziksel eylemde bulunun.

4. B Y K H K A YE B Z A V L I Y O R
"Grntler dnyasnda sadece bir turist olmayacam" dedi Ana
is Nin muhteem bir meydan okumayla.
Bir turla anlaarak bir yerden dierine srklenen, neyi grp,
nereye gideceklerine bakasnn karar verdii turistler deil, ger
ek birer gezgin olmak isteriz.
Hazrlanm bir metindeki karakterlerden fazlas olmak iste
riz. Gnlk dramalar deil kendi hikayemizi yaamak isteriz. Hi
farknda olmasak da bizi hep avlayan, avucunun iine alan B
yk Hikayeyi yaamak isteriz.
Ve her eyi daha iyi hale getirmek iin hikayenin gcn kul
lanmay renmek isteriz.

"Hkmdarlar Memnun Edecek Hikayeler


Anlatmak Nasl renilir?"
Fatima Mernissi, gen bir kz olarak Fas 'taki bir haremde ge
irdii yllarn anlatt etkileyici kitabnda, bize hikayenin gc
n ve ne kadar eitici olduunu anlatyor. Yazdklar Bat'daki
ve Dou'daki herkesin az ok bilgi sahibi olduu bir eydir; Bin
bir Gece Masallar ndaki hikayelerden bir tr derleme. Fatima
'

1 82
bu hikayelerin onun iin ve genel olarak Mslman kadnlar iin
ne anlama geldiini anlatrken Bat 'da bunlar hakknda ne kadar
az ey bildiimizin de farkna varyoruz.
Pek ok yaknn ldren vahi bir hkmdarn gen kars
ehrazat, afakta kafasnn uurulmasn erteletmek iin her gece
cazip, srkleyici bir hikaye uydurup anlatmak zorundadr. Koca
s kadnlardan intikam almann peinde koan bir zalimdir. lk ka
rsn baka bir adamla, bir kleyle yatakta yakalaynca derhal
karsn ldrmtr ama ayn zamanda kadnlara byk bir nef
ret ve gvensizlik duymaya balamtr. lkesindeki tm bakire
kzlarn tek tek yakalanp sarayna getirilmesini emreder. Her ge
ceyi birisiyle geirir ve sonra da ldrtr. Artk yalnzca iki baki
re kalmtr: Vezirin kendi kz ehrazat ve kk kz kardei .
B abas kamasn istemesine ramen ehrazat grevini yapmaya
isteklidir. Her eyi deitirecek bir plan vardr.
Fatima yle aktaryor: "ehrazat hkmdara bakalarnn ba
ndan geen eyleri anlatarak onun hasta ruhunu iyiletirecekti. Onu
yabanc diyarlarda gezdirerek, oradakilerin neler yaptn gstere
cek, bylece onu kendindeki gariplii anlamaya yaklatracakt. Ka
dnlara olan takntl nefreti nedeniyle iine girdii hapishaneyi
grmesine yardm edecekti. Eer hkmdarn kendisini grmesini
salarsa deimek ve daha fazla sevmek isteyeceinden emindi."
ehrazat hkmdar bin bir gece boyunca hikayeleriyle etkisi
altna alr ve sonunda hkmdar deiir. Kadnlan ldrme arzu
sunu yitirir.
Fatima ehrazat' ilk olarak Fez ehrinde, dnyaya kapal bir
haremde yaarken annesinden duymutur. Burada bahsedilen ha
rem, cariyeler veya kle kzlardan oluan bir grup deil, her ya
tan kadnlarn kil it altnda tutulduu, srekli olarak din, kanun ve
geleneklerin dayatt snrl arda yaamaya zorlandklar, kapal,
erkek-egemen bir dnyadr. Kk Fatima ehrazat' rendiin
de annesine hemen sorar:
"Hkmdarlar memnun edecek h ikayeler anlatmak nasl
renilir?"
Elbette bu, kendimizle ve dierleriyle olan i likilerimizi ve
dnyamz iyiletirmek iin hepimizin yantlamaya ihtiya duydu
u sorudur.
1 83
Mernissi yle yazyor: "Pek ok Batlnn ehrazat' keyifli
hikayeler anlatan, muhteem elbiseler giyen, sevimli ama saf bir
elendirici olarak dndn fark ettiimde armtm. Bi
zim dnyamzda ehrazat byk bir kahraman, mitolojideki en
der kadn figrlerimizden biridir. B i r stratejist ve gl bir

dnrdr. Psikoloji bilgisi sayesinde insanlarn daha hzl geli


melerini ve ilerlemelerini salar. Tpk Selahattin Eyyubi ve Sin
bad gibi bize cesaret verir, dnyay ve insanlar dntrme
yeteneimiz konusunda kendimize gvenmemizi salar."
Cann ve bir adamn ruhunu kurtarmak iin ehrazat her ge
ce yeni bir hikaye yaratmak veya en azndan mevcut hikayeye ye
ni bir blm eklemek zorundadr. Sonunda bu tam bir nee
kayna haline gelir ve ehrazat artk sknt iinde deil, tama
men keyif alarak hikayeler yaratmaya balar.
Elbette kendimizi onun yerine koyabilir, kendimizde ayn iyi
letirme ve yaratclk potansiyelini bulabiliriz.
Yaamlarmzn en karanlk dnemelerinde hikayenin gc
bize o zor zamanlar atlatmada yardm edebilir. Efsanevi bir hika
yede veya baka bir folklor rnnde kendimizi bulabiliriz.
Benim en sevdiim iyileme hikayelerinden biri Japonya'da
geiyor; bir ruh kayb ve kazanma hikayesi. Bu hikayenin sihrini
utan ve suiistimalden kurtulmak isteyen kadnlar iin kullanyo
rum. Bu Japon hikayesi bize bir tanrann bile yaralanabilecei
ni ve ruhunun parltsn kaybedebileceini hatrlatyor.

Gne Tanras in B ir Ayna


Gne Tanras Amaterasu canavarlarla dvmede bir kahra
man olan ama evde pek kahraman saylamayacak fkeli erkek
kardei Frtna Tanrs Susanowo' nun tecavzne uramtr. Her
ikisinin de yeteneklerine sahip sihirli ocuklar olur. Susano
wo ' nun klcndan kz ve Amaterasu'nun mcevherlerinden
be olan. Fakat Frtna Tanrs Susanowo ktln yine gs
terir ve Amaterasu' nun oluturduu bereketli topraklara ve ekin
lere dksn bulatrr, tanra iin kutsal olan bir at ok deer
verdii bir rg yerine frlatr vs. Frtna Tanrsnn iddeti Ama-
1 84
terasu 'nun kayalar arasndaki bir maaraya kamasna neden ola
cak kadar artar ve bylece dnyann da kaybolur.
Bir zamanlann k yayan tannas karanlk maarasnda otu
rup gemii dnr, sululuk ve utan duygularna giderek daha
fazla saplanr. Belki de olanlarn bir ekilde kendisinin suu oldu
unu, Susanowo'ya kar hata yaptn, ona ihtiyac olan bir e
yi salayamadn syler kendi kendine. Bu derin karamsarlkla
isel n kaybeder ve dnya da onun n.
B irok tanr ve tanra gnei geri getirmek iin sabrszlan
maktadr. Amaterasu 'yu karanlk maaradan karmak iin pek
ok yntem denerler. Ona tavsiyede bulunmas iin "Dncele
rin Taycs" adndaki akll tanry arrlar. Dnyadaki souk
ve karanlk, genellikle en iyi fikirlerini kendine saklayan bu tan
ry da endielendirmitir. afakta tmeleri iin tm horozlar bir
araya getirmelerini syler dier tanrlara. Ayrca mcevherden ip
leri olan bir aynay Amaterasu 'nun maarasnn giriindeki bir
aacn dalna asmalarn da syler. Tanrlar plan tam olarak an
lamaz ama syleneni yaparlar.
Horozlar ter, tanrlar barp haykrrlar ama yine de tanra
maarasndan kmaz.
Tanrann kz kardelerinden biri olan Uzume kendi planyla
kp gelir. Uzume Nee ve Elence Tanrasdr. Ayn zamanda
Byk kna Edici ve Gklerin Dikkat ekici Kadn olarak da bi
l inmektedir. Uzume maarann azna yakn bir yerde oyuk bir
ta ters evirir ve bunun zerinde giysilerini profesyonel bir e
kilde kararak, vahi ve seksi bir dans yapmaya balar. Tannlar
bu manzara karsnda lgnca kahkahalar atp elenirler.
Amaterasu merak iinde kalr. Neden herkes bu kadar elen
mektedir? Maarasnn azna yaklar ve neler olduunu sorar.
Uzume ona seslenir: "Senin iin mkemmel sevgiliyi bulduk.
Gel ve gr."
pheli ama merak iinde olan Amaterasu kendini dnyadan
yaltmak iin maarann azna koyduu iri kaya parasnn ke
nanndan dar gz atar. Ona bakan kl, gzel eyi grdnde
arr, hayran kalr.
1 85
B u gzellie kap lp karanlktan ktnda, grd k saan
varln, maarann azndaki aaca aslan aynadan yansyan ken
di grnts olduunu anlar.
Tekrar karanla dnmemesi iin Kuvvet Tanrs hemen ko
up Amaterasu 'yu incitmeden ama sk bir ekilde tutar. Dier bir
tanr maarann giriine sihirli bir ip gerer. Tutku ve Zevk Tanr
s ise Amaterasu ' yu tekrar tanrlarn arasna eker ve bylece
Amaterasu 'nun dnyaya geri dner.
B u muhteem kolektif hayaldeki ruhsal iyileme aynadaki
yksek benliimize bakmamzla mmkn oluyor ve bunun iin
de birbirimize yardm etmemizin gerekli olduu vurgulanyor.
Gnmzde kendimizdeki tanray veya tanry grmemiz iin
Amaterasu tapnaklarna aynalar as lr. Amaterasu 'nun hikayesi
ni kendi yaamlarmzda bulduumuzda yksek benliimizin yay
d grebilmemiz iin bir ayna yapmaya balarz. B u
aynadan yansyan k bizi v e sevdiklerimizi karanlk yerlerden
karmaya yardmc olabilir.

Byk Hikayenize Yakalanmak


Bazlar insanln hikayelerinde yedi temel konu olduunu sy
lerken, bazlar da bu say nn otuz alt veya altm iki, bazlar
ise pek ok dallar olan tek bir konunun olduunu sylyor. En
neagram 'da dokuz kiilik tr sunuluyor; dier bir sistemde alt
arketip, tarotta yirmi iki arkana ve on alt yz kart. Bunlar karak
terlerimize dayal olarak yaadmz hikayeleri yanstabilir de
yanstmayabilir de. Yunanllar Ethos anthoropoi daimon der. Bu
nu "karakter kaderdir" diye tercme ediyoruz ama aslnda gn
mzn modern anlay iin biraz zor kavranr olan daha byk
bir anlam vardr; karakterin yaadmz olaylan yaratan ve or
taya karan ey olduunu ifade eder.
Yedi veya baka bir sayda evrensel hikaye konusu olup ol
madn bilmiyorum ama una inanyorum: Her birimiz kiisel ve
zgn hikayemizi, ruhumuzun amacn hatrlamaya arlyoruz.
Bu hikayenin kkeni baka bir yldzda, okyanusun derinliklerin
de veya dnyann bilgeliinde olabilir. Bu hikaye baka hikaye-
1 86
lerle, rnein efsanevi ve folklorik hikayelerle veya karlat
mz, daha nce bir yerden tandmz hissettiimiz ve belki de
iyilememize yardm edebilecek kiilerin ryalarndaki hikaye
lerle kesiebilir.
Bu tr byk hikayelerden biri "unutulan szleme ryas"dr:
Baarl bir iadam ryasnda "basit bir Hristiyan" grnmnde
bir ziyareti grr. Ziyareti kapy alar ve "Babamn evinden ge
liyorum" der. "Tanryla olan szlemen nedir?" diye sorarak iada
mn oke eder. adam uyanr. Tepeden trnaa titremektedir.
Unutmu olduu kutsal bir hayat szlemesini hatrlamaya ve ken
disini ona adamas gerektiini kalbiyle ve en derin sezgileriyle bilir.
Hayatn normal bir ekilde srdrr ama daha derinlerdeki sorum
luluklaryla ilgili farkndaln yitirmez. Artk evresindeki insan
larn hayatlarna olumlu katklarda bulunmay ihmal etmeyecektir.
Unutulmu szleme ryas etkileyici Byk Hikaye rnekle
rinden biridir. Efsanelerde, kutsal metinlerde ve folklorik hafza
da bu konunun izi srlebilir. Bunu "Unutkan Elinin Hikayesi"
olarak da isimlendiriyorum ve en sevdiim versiyonlarndan biri
"nci" olarak bilinen Gnostik bir hikayedir.
Uzak bir lkeden nemli bir grevle bir eli gnderilir. Hayatta
kalmak ve yeni ortamnda faaliyetini srdmek iin o lkenin in
sanlaryla uyumlu ilikiler kurmas gerekmektedir. Ancak byle
yapmaya alrken yerel alkanlklar benimser ve sonunda gre
vini unutur. imdi unutkan eliyi uyandrmak iin bir biimde yeni
bir elinin gnderilmesi gerekir ve bu her eyi deitirir.
Kusursuz olmayan hafzamla, kendi hayatmda merkezi bir ko
nunun etrafna dalm on drt hikaye tespit ettim. Bu hikayeleri
canl sahnelere dnen aynalarda grdm. Bu aynalar bir bahenin
duvarlar zerinde yer alyor ve merkezi karakter de (tm bu farkl
hikayeleri birletiren konu ve kimlik) tm aynalarn ortasnda, bir
havuzun iinde. Biliyorum ki, bu aynal yere dndmde o on drt
hikayeyi ve onlarn ruhunu hatrladmda, hayatn gn be gn n
me kard eylerle ba edecek yeni bir cesaret ve g bulacam.
Kiisel mitolojimizi, byk hikayelerimizi hatrlayp yaad
mzda byk bir g elde edebiliriz. Anlatp yaamaya ihtiya
duyduumuz hikayeleri nereden mi buluruz?
1 87
Ryalar yoluyla, tesadfler yoluyla ve sahip olabileceimiz en
nemli kitap olan kiisel gnlmze tercihen haftada yedi kez
randevu vererek.
Eer u anda bir gnlk tutmuyorsanz artk balama zaman
dr. Uygun bir defter bulun ve yazmaya balayn. u an balamak
iin iyi bir zaman.
Ne hakknda m yazacaksnz?
Aklnza ne gelirse: Gkyznn rengi, p arabasnn grl
ts, aznzdaki tat, oturmakta olduunuz yerden grebildiiniz
nesneler. Bir veya iki sayfay doldurana kadar yazmaya devam
edin. Buna alana ve bir ritim gelitirene kadar kendinize mini
mum bir kota koymanz faydal olabilir. Bo yerleri doldurmaya
devam ettike iki eyin olacan greceksiniz.
ncelikle dndnzden ok daha fazla syleyeceiniz ey
olduunu ve byle belirli bir ama gtmeden yazmann byk bir
elence olduunu greceksiniz.
kinci olarak ise sadece bir sayfaya veya bir bilgisayar ekran
na bir eyler yazdnz sandnz halde aslnda bir safariye k
m olduunuzu kefedeceksiniz. Gnlk yazmak allar arasnda
dolamak gibidir. Ne kadar uzun yazarsanz gvenli ve fazlasy
la bilinen yerlerden o kadar uzaklarsnz. Artk vahi doadas
nzdr. Yabani ortamda yaayan byk ve gl bir eye
sakland yerden kp sizi yakalamasna olanak verecek bir gev
eme durumundasnzdr. Byk hikayeyi, sizin araclnzla an
latlmak ve yaanmak isteyen hyk hikayeyi byle yakalarsnz.
Sizi yakalayabilecei yere gidersiniz.
Byk hikayeniz tarafndan yakalandnz an muhteem ola
cak. Garanti ediyorum.

5. B R H A Y A L M E K A N I V A R V E
TAMAMEN GEREK
Beyaz bir duvardaki yeil bir kap v e etrafnda krmz bir Virgi
nia sarma. Kapy itiyorsunuz ve kilitli olmadn gryorsu
nuz. Giriyorsunuz ve kendinizi inanlmaz gzellikte bir bahenin
1 88
iinde buluyorsunuz. Sevgi dolu bir dost elinizden tutarak sizi bir
saraya gtryor. Sarayda ak mor giysili bilge bir kadn size ha
yatnzn kitabn gsteriyor. Kitaptaki her bir resim canl birer
sahne. Duvarn arkasndaki o bahede mutlu ve cokulu bir o
cuksunuz. Bydnz, okula gittiiniz, ihtiyalarnz karla
may ve kendi ayaklarnz zerinde durmay rendiiniz dnyaya
dndnzde, yeil kapnn ardndaki gzellik ve sihir hala ak
lnzda ve kalbinizde. Zaman zaman, genellikle olaan rotanzn
dna ktnzda veya tamamen kaybolduunuzda o kapya tek
rar rastlyorsunuz. Fakat yetimeniz gereken randevularnz, bi
tirmeniz gereken iler var ve etrafnzdakiler hissettiklerinizi
anlayamaz. . . ve yeil kapdan geiyorsunuz, hayatnzn "keskin
parlakl" kaybolana kadar devam ediyorsunuz ve nihayet baar
mak iin ok uratnz eylere olan itahnz yitiriyorsunuz.
H. G. Wells basit bir ekilde "Duvardaki Kap" olarak isimlen
dirdii harika bir ksa hikayede bu gerek hayal kurma yerini betim
lemitir. Bu hikayeyi ve hikayenin etkili bir ekilde canlandrd
dnyay ocuksu bir fantezinin rn olarak kmseyebiliriz ama
bunu yapmak korkun bir yanl olacaktr.
Hepimizin tamamen gerek bir hayal yeri veya yerleri vardr.
Benim iin bu yerlerden birinin kaps bir dan iinden geen
bir tneldir. Dan br tarafnda su sesleriyle canlanan iekli
bahelerden geen bir yol muhteem bir binaya ulayor. Bu bina
uyumsuzluk ve karklk olmakszn saysz mimari tarzlar bir
letiriyor ve yeni gelenlere "Doru zaman ne?" diye soran bir bek
i tarafndan korunuyor. Bu sorunun tek doru cevab ise: "Doru
zaman imdi." Bekiden sonra pek ok kltre ve dneme ait sa
nat eserleriyle ve insan rn baka yaptlarla dolu bir galeri var.
Bu cisimlerden herhangi birine dokunmak o cismin geldii yere
gitmek anlamna geliyor. Zaman Evi ' nin (ad bu) derinliklerinde
okumaktan bklamayacak bir ktphane var. Bu ktphanedeki
her bir kitap baka bir dnya ayor. Ktphaneci nazik bir bilgin
gibi grnyor fakat bazen glgesi duvara uzun gagal ibis kuu
olarak yansyor. Buraya sk sk geliyorum ve bakalarna da bu
raya ulamalar iin rehberlik ettim. Bir ihtiyacmz ve yeterli ce
saretimiz olduunda kiisel Hayat Kitabmz inceleyebiliriz.
1 89
Eer ok anslysak fiziksel dnyada yolculuk yaparken hari
kalar diyarna alan bir kapya rastlayabiliriz. Gloucestershire'de
bir ky evinin arkasndaki eski bir duvarda, yaylm gllerin olu
turduu bir kemerden geilerek ulalan bir bahe kaps biliyorum.
Bu kap kayn aalarnn sesler kard, insandan farkl ve daha
eski bir evrimden gelen varlklarn megul ve renkli yaamlar sr
d ormanlklara alyor. Eer iinizdeki mutlu ve cokulu ocuk
kaybolmusa onlar gremez ve duyamazsnz. Hangisinin daha
zc bir durum olduundan emin deilim; yeil kapy kaybetmek
mi yoksa hayal etme gcnz yitirdiiniz iin kapdan getiiniz
halde br tarafta sra d hibir ey grememek mi?
Gerek hayal alemi Arapa'da "Alem el-Misal" yani "Grn
tler Alemi" olarak bilinir. Ortaa slam alimi bni Arabi' ye g
re bu alem ruhsal varlklarn "grnme yeridir." st seviye
kavramlarn ve duyusal verilerin "birleip ruhsal hikayelerdeki
olaylar iin hazrlanan kiisel eylere dnt yerdir." "Kutsal
tarihin" yani olaylarn gizli dzeninin ortaya kt yerdir. Fizik
sel dnyada tek nemli olan eyin etrafmzda olan bitenler oldu
unu sanmamza ramen, gerek hikayeler orada, daha byk bir
sahnede oynanyor.
Alem el-Misal 'de ehirler, okullar ve saraylar vardr. statlar
la buluulabilen bir yerdir. bni Arabi'yle birlikte alm bir Su
fi onun hayal dnyasna yolculuk yapp dier byk zekalarla
buluma yeteneini u ekilde tanmlamtr:

eyhimiz bn Arabi 'nin bu dnyadan g etmi bir pey


gamberin veya evliyann ruhuyla buluma gc vard. Bu
nun iin ya o ahs bu dnyann seviyesine indirip benzer
birisinin bedeninde dnyor, ya ryalarna gelmesini
salyor, ya da kendisi maddi bedenini terk edip o ruhla bu
lumak zere ykseliyordu.

Bu, her birimizin iindeki mutlu ve cokulu ocuun zaten bil


dii bir eyi, byk bir ruhsal deneyim gelenei tarafndan sunu
lan bir dorulamadr:
B ir hayal dnyas var ve tamamen gerek.
1 90
6. VZYONA HTYACI O LAN B R N
B R VZYON GEL TREB LRZ
Etrafnza bakn; arkadalarnza, i arkadalarnza, komularn
za. Bir ryaya ihtiyac olan ka kii tanyorsunuz? Bu kendini iyi
letirmeye ynelik bir grnt, bir gven ve ama duygusu, daha
parlak bir gelecek vizyonu, hatta lmden sonraki dnyaya giden
bir yol olabilir.
Vizyonu olmayan biri iin vizyon gelitirme yeteneimiz var
dr. Bunu yeterince iyi bir ekilde yaptmzda ve sunduumuz
grntler o kiinin zihninde ve i duygularnda bir yer edindiin
de harika sonular meydana gelecektir. Bu vizyon transferini bir
seferde bir kiiyle ya da bir grup veya toplulukla da gerekleti
rebiliriz. Vizyon sahibi byk liderler Winston Churchil l ' in kin
ci Dnya Sava 'nn en karanlk gnlerinde yapt gibi (bkz: 1 2.
Blm) vizyonlarn btn bir halka aktarabilir ve bylece koul
lar deitirebilir.
Byle bir vizyon transferini nasl gerekletiririz?
Kendinizi, yardm etmek istediiniz biriyle birlikte dnn.
Bu kii, hasta, depresyonda, kalbi krlm, hyk ryalarndan
vazgemi, tavizler ve hayal krklklarnn biriken basks altn
da ezilmi biri olabilir.
Baka birine, doru vizyonu aktarmak iin onun kim olduunu,
nerede olduunu ve nasl bir yardm istediini anlamanz gerekir.
Yapacanz ey baz fikirlerinizi bu kiinin aklna zorla sokmaya
almak deildir. Onu, yeni bir enerji kazanmaya, kendini daha iyi
hissetmeye veya yeni eyler yapmak iin esin kaynaklar yaratma
ya aracaksnz. Bunun iin onunla bulumanz, yan yana gelme
niz, varlnz ona tam olarak gstermeniz gerekir.
Bylece onu tanmanz, onunla ilgili kavraynz da artacaktr.
Yaptnz ey sadece onu izleyip dinlemek deildir. Ayn zamanda
kendi hislerinizdeki ve enerjinizdeki deiim ve kanncalanmalara,
kendi hayatnza ait anlara, "uyanan" izlenimlere de dikkat ediyor
ve sezgilerinizi arttryorsunuz. Bazen baka bir insann varlnda
aklmza gelen kiisel anlarmz o kiiyle ilgili normalde bilemeye
ceimiz eyleri bilmenin yollarndan biridir. Baka bir insann varl-
191
nda aklmza gelen kiisel grntlerin mutlaka sadece bizimle il
gili olmadn kavramaya baladmzda bunu gnlk bir sezgi pra
tii haline getiririz. Bu fenomen, "Bildiimizi Bilmediimize Dair
Ne Biliyoruz ki?" diye tanmlamay sevdiim eyin bir rneidir.
Eer bir vizyon transferine girimeye hazrlanyorsam i lgili
kiide iki eye ihtiyacm vardr: Bir niyet ve bir grnt.
ster formel bir alma yapyor olaym, ister bir uakta bir ya
bancyla konuuyor olaym, "Tam u anda hayatnda en ok hangi
konuda rehberlik veya yardm isterdin?" diye sorarak karmdaki
kiinin niyetini renmeye alrm.
Bu soruya ak yant almak belirli bir sre gerektirebilir. Karnz
dakinin doru kelimeleri bulmasna yardmc olmanz gerekebilir.
"yilemek iin yardm istiyorum." "Hayat yolum hakknda rehber
lik istiyorum." "Aileme de katks olacak yamtc bir i istiyorum."
Bunlarn her biri ak ve basit bir niyeti ifade eden iyi rneklerdir.
Sonra karnzdakine o niyet zerinde odaklandnda aklna ge
len bir grnt olup olmadn sorarsnz. Bu, bir an, bir rya, bir
film sahnesi veya belirli bir nitelik tayan herhangi bir ey olabi
l ir. Bu resim o kiinin imajinal alanna giri kapnzdr. Onun iin
bir vizyon gelitirmeye ynelik imajinal yolcuunuzu gerekleti
rirken bu resmi bir giri noktas olarak kullandnzda doru bl
geye girdiinizden emin olursunuz. O iki eyin (niyet ve grnt)
yan sra rahat bir farkndalk durumuna girme ve iyi bir ama do
rultusunda hayal gcnz kullanma yeteneiniz, karnzdaki ki
inin yararna bir vizyon gelitirmeye hazr olduunuz anlamna
gelir. Karnzdaki kiinin kesin ihtiyalarna gre ekillendirilmi,
onu bir iyileme veya glenme yerine gtrecek, mevcut sorunla
rndan teye gemesi iin gerekli ekii salayabilecek canl ve
gl bir vizyon oluturmaktr amacnz.
Kendi uygulamalarmdan birka vizyon transferi rnei vereyim.

Yanan Ksm Kutsal Mekan Haline Geliyor


Geirdii histerektomiden (rahminin ameliyatla alnmasndan)
sonra Dawn kendini "ii boaltlm" gibi hissediyordu. Her sevi
yede iyileme istiyordu ve bununla ilgili grnts dorudan iin-
1 92
den geliyordu. "imde bir kara delik var; yanm ve hibir eyin
gelimeyecei bir yer."
Bu grntye girdiimde kendimi doada iyi bildiim bir yer
de hareket ederken buldum. Bir orman yangnndan kurtulan b
yk bir Kalifomiya kzlamnn kararm ve oyulmu i
ksmndaydm. inin boalmasna ramen bu byk aa hala
capcanlyd. Gkyzne doru ykselen yeil dallar altm met
reye uzanrken kutsal bir mekan haline gelmiti. Yangnn aacn
iinde yaratt boluk harika bir akustik yaratyor, arklar ve ko
numalar aacn iinde muhteem bir ekilde yanklanyordu.
Dawn' a bu vizyonumu anlattm. Bedenini o aa gibi dn
mesini nerdim. "Kutsal bir mekan haline geldin" dedim.
Onu bu vizyonun sevdii herhangi bir ksmn almaya ve ken
di istedii ekilde bana anlatmaya, vizyonunu sahiplenmeye da
vet ettim. Bunu yaptnda ayaa kalkt, kollarn aacn dallar
gibi at ve ark sylemeye balad.
O kzlamn grntsn gnlk meditasyonunun bir paras
haline getirdi ve bylece bir sre sonra vizyon -gerek grntler
eklinde- hayatnn olaan ak iindeki yerini ald. Bir gn aacn
kararm boluuna girdiinde orann ankann yuvas haline geldi
ini fark etti; kendi aclarnn ve kaybnn kllerinden tekrar doan
ankann parlak kanatlarnda ykseldiini grd, hissetti.

Kirazlarn ieklenme Zaman


Charles ve Marie ifti ayrlmt ancak tekrar bir araya gelip i liki
lerini srdrme konusunda bir midin olup olmadn anlamak iin
yardma ihtiyalar vard. Bir zamanlar tutku ve sevgi doluydular
ama yaralayc bir dizi kariyer skntlar ve bununla ilgili kavgalar
dan dolay ilikileri artk bozulmutu. Her ikisi iin de derin anlam
tayan bir grnt aradm. Birka ryay ve any gzden geirip
eledikten sonra ikisi birden evliliklerinin ilk gnlerine ait harika bir
grntde birleti: Bahar iekleri am yabani bir kiraz aacnn
pembe ihtiam altnda bir araya geldikleri grnt.
Hayal gcm aka braktm. Onlar birbirlerinden ve evlilik
aalarndan bir duvarla ayrlm olarak grdm. B yk bir kapnn
1 93
zt taraflanndaydlar. Kap her iki taraftan kilitliydi ve ancak Charles
ve Marie anahtarlann takp ayn anda evirirlerse alabilirdi.
Bu, sorunu zen bir vizyondan ziyade sorunu aa kara bir
vizyondu. Bu vizyondan unu anladlar ki, eer tekrar bir araya ge
leceklerse tamamen eit olmal, seimlerinde ve eylemlerinde ba
msz iradeye sahip olmalydlar. (Daha nce bu konuda bir
dengesizlik vard.) Ve eer tekrar birleecek olurlarsa bunu ilkba
harda kiraz aalan ieklendiinde yapmaya karar verdiler.

Hibir Sorun zlemeyecek Kadar Zor Deildir


Radyodaki hafta sonu programlarmdan birinde Joe adnda bir adam
bana hayatnda imdi ne yapacandan emin olamadn syledi.
Emekli olabilirdi veya olmayabilirdi. eitli yetenekleri vard ve bir
kolejin tamir-bakm ilerinde alyordu. Biraz konutuktan sonra
''imdi en tatmin edici hayat nasl yaayabilecei" konusunda rehber
lik istediine karar verdi. Bana kendisinden kiisel bir grnt ver
mesini istedim. Aklna gelen bir eyi syledi: Kayalk bir tmsekte
iinde farkl boylarda akaln bulunduu bir akal yuvas.
Zihnimde bu manzaraya girdim. Kendimi o yuvann iinde g
rntlediimde akallar ekil deitirdi ve iki ayaklar zerinde
duran, giysili normal insanlar haline geldiler ama yzleri hala bi
rer akal yzyd. Lider erkek apka takyordu ve azndaki si
garay sert bir ifadeyle tttryordu. Kaba ttnn yaylan
dumann boazmda hissediyordum. Vizyonumda sigara ienin
adnn akal Jack olduunu rendim. irkin sar bir giysili ve
umursamaz bir hava iinde olan diisinin adnn Belle, yaramaz ve
hrn yavrularnn ad da Beau 'ydu.
akal Jack bana bir kartvizitini verdi; zerinde "AKAL
JACK 'N TAMR SERVS" yazyordu. katlyla nl bi
rinin kiisel karlarna ynelik bu davranna pheyle yakla
yordum ama bu ayn zamanda bana Joe ile ilgili bir i fikri verdi.
Kartn zerindeki slogan ekiciydi: HBR SORUN ZLE
MEYECEK KADAR ZOR DEGLDR.
Bu deerliydi. Eer akal Jack sigarasn dorudan yzme
doru flemeye balamasayd daha ok sevinecektim. Bu tama
men gerek bir deneyimdi; ksa bir ksre tutuldum.
1 94
akal Jack, Joe'nun alma koullarn zetlemiti. Joe her
tr tamir iini yapmak zere serbest zamanl ek bir i yapacakt.
Kartvizitini benimki gibi seminerlerde databilirdi. Bir mteri
kitlesi oluturacakt ve emekli olduu zaman da kendi iini kura
cakt. Hayalimde Joe'yu zerinde HBR SORUN ZLE
MEYECEK KADAR ZOR DEGLDR slogan ve yannda da
ayakta duran bir akal resmi bulunan bir arabay mutlu bir ekil
de srerken grdm. Joe ok eleniyordu, ilgin arkadalar var
d ve sosyal hayat gerekten zenginlemiti. Onu kk bir yol
kenar lokantasnda bayan garsonla sohbet ederken grdm. Gar
son onun iin tam bir tilkiydi (tabii aslnda akal); Joe onu tan
yacakt nk garson onu havulu keki denemeye zorlayacakt.
Boazm serinletmek iin uzun uzun su ierken tamirci Jo
e 'ya akal Jack ve alma koullaryla ilgili vizyonumu anlat
tm. Joe, "Hibir sorun zlemeyecek kadar zor deildir''
cmlesini tekrarlarken ve bununla ilgili olaslklar gznde can
landrrken olduka heyecanlyd. Hikaye hafta sonu alma gru
bunda yayldka pek ok katlmc Joe'yu eitli iler iin tutmak
istedi. Joe arad yolu bulmu gibiydi.

Shakespeare 'in Yeni Oyunu


Seminerlerimden birine katlan yetenekli ve sevecen bir Manhat
tan 'l psikoterapist olan Eric Wolff kanserden lmeyi bekleyen Buck
iin bir vizyon gelitiriyordu. Hem mterisi hem de arkada olan
Buck'un lmle cesur ve erdemli bir ekilde bulumasna yardmc
olmak istiyordu. Bana gnderdii bir mesajda Memorial Sloane Ket
tering Kanser Merkezi 'nde arkadann yatann kenarna oturup
grd bir ryay anlatmak iin ondan izin isteyiini betimliyordu:
"Yatann kenarna oturdum ve elini elimde tutarak ona rya
m anlattm. Gzlerini kapatt, kafasn hafife kaldrarak ryay
dinlemeye balad . Ryam yleydi :
"En yakn arkadalaryla evrili Buck lm deinde uzan
yordu. Ben de arkadalar arasndaydm ve oturmu bir Shakespe
are oyununu okuyorduk. Biz bunu yaparken Buck ld. br tarafa
vardnda neeli bir kalabalk onu selamlad. Byk bir salona a-
1 95
rld. Salonda elenceli tiplerle dans ede ede ilerledi ve br uca
vard. Orada onu grdkleri iin heyecanl ve gururlu olan ebeveyn
leriyle bulutu. Onur konuu olarak onu bir tahta oturttular. Kala
balk kenara doru ald ve William Shakespeare grnd.
apkasn kard, eilerek selam verdi ve dedi ki 'Buck, senin iin
en yeni oyunumu sunuyorum. Performanstan sonra oyunla ilgili fi
kirlerini duyabilmem iin bana elik edersen eref duyann. '
"Oyun oynand ve sonra Shakespeare ve B uck kol kola ora
dan ayrld."
Buck ryadaki bu vizyonu ok sevdi ve ksa bir sre sonra hu
zur iinde ld. Daha sonra Eric ' in ryalarnda yeni arkadala
ryla birlikte grnd.

Vizyon transferi projeksiyon gerektiriyor. Ama genellikle olduka


bilinsiz bir ekilde baka insanlara negatif deerler veya beklen
tiler aktarmak yerine neeli ve iyiletirici eyler iin bilinli bir ter
cih yaplmas sz konusudur. Bu bir zihin kontrol uygulamas
deildir. Baka bir insana belirli bir vizyonu zorla benimsetmeye
almyoruz. Onlan kullanabilecekleri bir eyi almaya ve onu ken
di tarzlarna uygun hale getirmeye davet ediyoruz.
B irine transfer edilebilecek bir vizyon iin gerekli materyali
nereden mi buluruz? Mmkn olduu kadar o kiinin kendi g
rntleri zerinde alarak ve onlarn tesine giderek. Eric
B uck'n Shakespeare sevgisinden faydaland. Buna kendi rya
larmz, anlarmz, iimizdeki mutlu ve cokulu ocuun yarat
ma yeteneini ekliyoruz ve yolu bize gstermesine izin veriyoruz.

H A Y A L NE K A D A R G L Y S E
7.
S ON U L A R O K A D A R A Z H A Y A L D R
Zihninizle acy dindirebildiinizi, kanal tedavisi veya az cerra
hisi yaptrrken bile ila kullanmayabileceiniz seviyede bu yete
neinizi gelitirdiinizi dnn.
1 96
Netersiz ve dolaysyla da kansz bir ameliyat dnn.
Kendinizi inanlmaz lde kltp bedeninize girebildii
nizi, hcre yaplarnz onarp hormonlarnz dengeleyebildiini
zi dnn.
Zamanda yolculuk yapabildiinizi, daha gen bir halinizi ziya
ret edebildiinizi, o benliiniz zorlu bir snavn iindeyken veya
korkun bir hata yapmann eiindeyken ona tavsiyede bulunup
klavuzluk yapabildiinizi dnn.
Daha yksek bir farkndalk seviyesine seyahat edebildiinizi,
st seviyedeki benliinizle iletiim kurup bulunduunuz yerde si
zin iin zorlu grnen tm konular hakknda geni bir perspektif
edindiinizi ve sizi ihtiyacnz olan yere gtrecek bir yol harita
s ile dndnz dnn.
Bir lkede ilk kez bir kadn bakan veya babakann iktidara
geldiini dnn.
Atalarnzn (biyolojik atalarnzn ve baka yer ve zamanlar
daki ruhsal aile yelerinizin) zihinlerine ve bedenlerine yolculuk
yapabildiinizi ve onlarn daha akll seimler yapmasna yardm
c olup kendi hayatnz iin de destek alabildiinizi dnn.
Ruhsal szlemeniz u anki yaamnzdan nce gerekletir
meyi kabul ettiiniz grevleri ve edindiiniz dersleri ierir; ite bu
szlemenizi yenileyebileceiniz ve bylece hayatnzn gerek
amacn hatrlayabileceiniz ve gerekletirebileceiniz bir yere
gittiinizi hayal edin;
Srekli stres reten veya rahatsz edici olmayan bir iyeri ha
yal edin; burada insanlarn her sabah kendilerine vakit ayrarak
ryalarn paylatn, tesadf oyunlar oynadn, gece veya
gndz herhangi birinin aklna yeni bir zm ya da elenceli bir
fikir gelip gelmediini birbirlerine sorduklarn dnn.

Hayal kurmann gcyle tm bunlarn gerekletiini grdm.


Hayal edebildiimiz ey bedenimizde ve dnyamzda giderek
gerekleir. Sidney'deki bir "Zihin, Beden, Ruh Festivali"nde, sa
kal mavi ceketinin zerine dklen, Bumam B umam adnda hey-
1 97
betli bir Aborjin ifacs, birlikte platformdan inerken beni tuttu.
"Sen benimkilerden birisin dostum, o yzden sana bir ey gste
receim" dedi. Beni kalabalktan uzaklatrarak bir kenara ekti.
"Elini uzat." Elimi uzattmda avucuma oka benzer iki ey koy
du. "Bunlarn ne olduunu biliyor musun?"
"Bunlar senin kemiklerin" dedim. Aslnda bir tanesi ucu siv
riltilmi bir deniz aygr kemiiydi, dieri ise mulga aacndan
yaplmt .
Yal Aborjin'in gzleri ate gibi parlad. "O halde bunlarn l
drmek iin de iyiletinnek iin de kullanlabileceini biliyorsun.
Bu, gcn doasdr. Ne kadar ouna sahip olursak her gn onu
nasl kullanacamzn seimini o kadar ok yapmamz gerekir."
Ursula LeGuin, "hayal rn ama ikna edici nitelikte bir alter
natif gereklik ortaya koyarak u andaki yaay biimimizin biri
cik olduu eklindeki tembel ve ekingen dnceyi" zihnimizden
uzaklatrabileceimizi vurguluyor.
Karanlklarmzn ve savalarmzn ortasnda Bar Yap
c 'mzn gelip bizi uyum ve ifann olduu alternatif bir gerek
lie ynlendireceini hayal etmeyi seiyorum . "allar arasnda
adm syle ve tekrar burada olacam." Bu, Bar Yapc'nn Iro
quois olarak da bilinen Gerek nsanlar'a, Onkwehonwe 'lere ver
dii szd.
Bar Yapc bize dmanlarmz ldrmek yerine zihinlerini
temizleyerek ve iyiletirerek ktl yenmemizi retir. Bunu
gerekletirmek iin nce kendi zihinlerimizi temizlemeli, iyile
tirmeli, ruhumuzun gemiine erimeli ve daha derin benliimi
zin bilgeliine almalyz.
allklarda Bar Yapc 'nn ad sylendi. Onun geliini hayal
edebilir miyiz? Bunu imdi hayal edebilir miyiz? Neden edeme
yelim ki? O adama burada ihtiyacmz var.

"Hayal kurmay kutsallatrabil irsek her eyi deitiririz" di


ye yazyordu Yeats vizyonlaryla ssledii roman The Speckled
Bird'de (Benekli Ku). "Fakat hayalin btn grntleri ve etki-
1 98
!eri ancak gzellik ve huzurla ekillendirildii ve dzenlendii
srece kutsanmaldr. Bunun iin de bu grnt ve etkiler ruhun
gemiiyle bilinli bir ekilde ve dorudan ilikilendirilmelidir."
imdi ruhun gemiiyle almaya balayalm. Hayal gcnn
byk yangn hortumunu elimize alalm ve onu doru bir ekilde
hedeflediimizden emin olalm.
air Tagore 'un hatrlatt gibi, hayal ne kadar glyse so
nular o kadar az hayalidir.

1 99
1 1 . BLM

HAYALDEK
EV

n mutlu hayallerinizi yaamak iin gnde be dakika ayrabi


E lir misiniz?
Hayalimizde zel bir yerin tadn karmak ve onu gelitirmek
iin gnde be dakikamz ayrmak muhteem bir projedir. Bu,
tam bir geveme ve keyif yeri, gnn btn grlt ve karmaa
sndan uzaklama yeri olabilir. Derin bir ifa ve yaratc esin ye
ri olabilir. Yn ve ama duygunuzu tekrar kazanacanz bir yer
olabilir. Burasn bakalaryla da paylaabilirsiniz. Bu zel yerde
giderek glendirdiiniz ey muhtemelen fiziksel dnyada da or
taya kmak isteyecektir.
te yllar boyunca tekrar tekrar dnebileceiniz bir nee ve
yaratclk mekan ina etmenin bir yolu.

H A YALLERNZN E V N Y A P M A K
Hayallerinizin evini dnn. Tm odalarnda gezinin, manzaras
n inceleyin. Tm duyulannzla bu yerde bulunun. Burada lezzetli
bir yemek yediinizi veya sevitiinizi, yaratc bir alma yapt
nz, oyun oynadnz veya sadece dinlendiinizi hayal edin.
200
Hayallerinizin evi gelecekte iinde yaayacanz yer olabilir.
Hayalinizde ina ederek o gelecei kendinize yaklatryorsunuz.
Arabanzla "yanl" bir dn yaptnzda hayalinizde kurduu
nuz evin nnze kmasnda ve bir arkada partisinde o evin em
lakisiyle tanmanzda yardmc olmas iin tesadflere hazr olun.
Eer gerekten anslysanz hayalinizdeki ev u anda yaa
makta olduunuz yer de olabilir.
Yapm Newton yasalarn ihlal edebilecei iin fiziksel dn
yada bulunamayacak bir yer olabilir. (Escher resimleri gibi.) Bel
ki dnya aacnn dallarnn oyuklarna kurulmutur, belki Ay'a
giden bir asansr vardr veya bodrumunda bir ejderha vardr.
Hayalinizdeki ev gelecekteki eviniz olsun veya olmasn, u
andaki eviniz veya baka bir yer, hayal kurmanz iin bir yuvadr.
Oraya ska gidin. stediiniz zellikleri ekleyin. Odalarn, daha
nce fark etmemi olabileceiniz yerlerini kefedin. Sizi ok et
kileyecek srpriz deiikliklere hazr olun.

Salamlatrma
Hayalinizdeki evde ne yapmak istersiniz veya kimin olmasn ister
siniz? Beklemeyin. Mevcut yanzla, parasal durumunuzla veya
ailevi koullarnzla neyin mmkn olup neyin olmadn kendini
ze anlatarak bou bouna tek bir saniyenizi bile harcamayn.
Hedefinizi grebil iyorsanz, yolun yarsndan fazlasn ge
misiniz demektir. Gerekten yle.
Fakat birka uyar ekleyeceim.
Uyar bir: Hayalinizdeki evi ziyaret ederken vizyonunuzdan
vazgetiiniz veya amalarnz deitirdiiniz iin baz eylerin
grnmediini fark edebilirsiniz.
Grebildiimiz herhangi bir gelecein olas bir gelecek olduu
nu hatrlayn. Belirli bir gelecek yaratma ile ilgili olaslklar srekli
deimektedir; rnein, len yemei iin balk yemek veya reti
ciden gelmesini beklediiniz o telefon veya herhangi baka bir ey . . .
Uyar iki : Ryalar eylem gerektirir. Vizyonu gelitirmek ve
srdrmek esastr. Fakat vizyonu gerekletirme ynnde karar
l bir ekilde ilerlemek iin fiziksel eyleme gemediimiz srece
evren vizyonumuza inanmayacaktr.
201
Doru eyleme nasl m geeriz?
Adm adm.
lk adm attnz. Hayal gcnz kullanarak istediiniz evi
tasarladnz. Eer herhangi eksik bir ey varsa o sahneye dnn ve
neye veya kime ihtiyacnz varsa getirin. sterseniz ayn zamanda
yznz gerdirebilir veya makyaj yapabilirsiniz.
imdi bu vizyonu aklnzda tutmanza yardmc olacak bir nes
ne bulun veya yapn. Eer hayalinizdeki ev bir okyanus yaknn
daysa, iyerinizdeki veya yatanzn yanndaki masann zerine
bir deniz kabuu koymak isteyebilirsiniz. Eer iek aan aa
lar varsa o manzaray tasvir eden ve kokusunu tayan bir eyleri
yaknlarnzda bulundurmak isteyebilirsiniz.
Sonra vizyonunuzda tadn kardnz eylere sahip olman
zn neden zor veya imkansz olduuyla ilgili temel nedeni ie
ren bir liste yapn. Kafanzda dolanan milyonlarca neden olabilir
ama imdilik zerinde almak iin tanesi yeterl i. nsanlarn
dile getirdii favori nedenler unlar:

Gerekli paraya sahip deilim.


Fazla yalym (veya istediim grnme sahip deilim).
stediim eyi yapamam nk ocuklar var.

Bir sonraki adm iin hazr msnz?


ok arzu ettiiniz eylere neden sahip olamayacanzla ilgi
li bu cmleleri teker teker ele aln ve pozitif bir ifade haline gele
ne kadar zerinde almaya devam edin. Negatif, kendini
engelleyici her bir cmleyi tersine evirebi lirsiniz fakat bunun
iin biraz almanz gerekebilir. rnein, "gerekli paraya sahip
deilim" dncesinden ''ihtiya duyduum tm paray kazanabi
lirim" veya "evrenin ihtiya duyduum tm paray bana salama
sna am" dncesine geebilirsiniz.
Sonunda unu sylediinizi duymak istiyorum: "htiya duy
duum tm paraya sahibim" veya "bolluun tadn karyorum."
Sonra daha da cesur olmanz ve istediiniz miktarla ilgili bir ra
kam ve bir tarih belirlemenizi istiyorum; rnein, "Kiisel finan-
202
sal varlklarmda bir milyon dolar yaratyorum ve bu para n
mzdeki yl 1 Ekim'e kadar antamda olacak." Evren sizi dinle
dii ve cevap verecei iin yle bir cmle eklemenizi istiyorum:
"Bunu kimseye zarar olmayan ve herkesin lehine olacak ekilde,
kolayca ve pozitif bir yolla yapyorum."
Kullandnz kelimeler sizin tarznza uymaldr. Ayn zaman
da bedeninizle ve tm enerji alannzla rezonansa girmelidir. Ne
gatif dncelerinizi pozitif dncelere (afirmasyonlara)
evirirken bedeninizi dinleyin. Amalarmz gerekletirmede
genellikle baarsz oluruz nk yalnzca kafamzla faaliyet gs
teririz. Yaratmann gerek sihri, cesurca ve sk bir ekilde hayal
kurma uygulamas yapmak, sonra doru olumlamalar yaratmak
ve bedenin inand doru eylemlerde bulunarak gerek bir viz
yon gelitirmektedir.
Afirmasyon kelimesi Latince "salam" anlamndaki .f/rm k
knden gelir. Bir vizyonu gelitirmek, salamlatrmak isteriz.

TOPLU VZYON OLUTURMAK


Vizyon gelitirmeyi u ya da bu kadar insandan oluan bir grup
iinde de yapabiliriz.
B unu gerekletirmek zere ncelikle ilgili bireylerin gnlk
hayat kutularndan kabilmeleri iin yeterince sessiz ve sakin bir
ortam yaratn.
Sonra gruba ak bir niyet bildirimi ve yaplacak imaj inal yol
culuk iin geit grevi grecek bir grnt verin . Geit olarak
kullanlacak grnt tm katlmclarn aina olduu bir sembol,
konuyla ilgili bir rya veya olaan ya da olaand gerekl ikte
ki bir yer olabilir.
Ben grup yelerinden yalnzca biri veya ikisi tarafndan bilinen
fiziksel bir yeri kullanmay seviyorum. Oraya gitmeyi kabul eder
sek yolculuumuzun balangcnda bu yeri neren kii tarafndan
dorulanabilecek (veya tersine dorulanmayabilecek) izlenimlerin
farkna varabiliriz. Yolculuk srasnda normalde bilmediimiz bir
eyi grdmzn farkna varrsak, bu, hayli gerek anlamda bir
likte bir yere gitmi olduumuzun bir dorulamasdr.
203
rnein, hayallerdeki harika bir eitim sisteminin okullara ge
tirilmesine ynelik kitlesel vizyon gelitirme abasndaki bir
grupta Virginial bir hayalci kendi mahallesindeki ortaokulu bir
geit noktas olarak kullanmay nerdi. Grupta okul hakknda
kendilerine hibir ey anlatlmam olanlarn pek ou okulun bir
ok ayrntsn doru bir ekilde tanmlam (dairesel giri yolu,
bayrak direinin yeri, dolaplar vs.) ve grup niyetinin hayata gei
rilmesiyle ilgili pek ok yaratc fikir sunmutu.
Grup yolculuundan sonra katlmclardan birinin rapor yaz
mn stlenmesi ve toparlayc bir rapor hazrlamas gerekir. Rapor,
tek bir hikayeye yaplan yolculuklardan elde edilen elementleri bir
araya getiren kolektif bir hayal beyan olarak aklanabilir. Sre
her zaman olduu gibi bir eylem plan ile tamamlanr.

zet olarak:
1 . Bir grup niyeti belirleyin.
2. Bir grup yolculuu iin bir geit zerinde anlan. Bu, grup
niyetiyle ilikili olarak fiziksel gereklikte mevcut bir yer
olabilir.
3. Yolculua yardmc olmak iin dzenli bir davul vuruu
veya meditasyon mzii kullann.
4. Raportr grevini yapmak zere gruptan bir kii sein. Bu
kii , grup yeleri yolculuk raporlarn sunarken notlar ala
caktr.
5. Grubun kendi iinde dncelerini paylamas iin bir s
re ayrn.
6. Raportr bireysel raporlar ve izlenimleri birletirerek tek
bir rapor haline getirecek ve bylece grup hayali ekillen
mi olacaktr.
7 . Grup yelerinin kullanaca bir araba tamponu stikn ve
eylem plan zerinde karar verin.

204
1 2 . BLM

HAYAL KURMA
USTALARI

arihteki statlar inceleyerek hayal kurma pratiimizi geliti


T rebiliriz. En byk hayal ustalarndan u nden dersler ala
biliriz: Leonardo da Vinci, Jan Dark ve Winston Churchill.

L E O N A R D O ' D AN Y A R A T I C I Z H N
U Y A N D I R M A Y I R EN Y O R U Z
Dalar ne kadar uzaksa o kadar maviletiini fark etti; neden diye
sordu ve ann ok tesinde bir teori ortaya koydu. Gece hilal
eklindeki Ay'a bakt ve neden Ay ' n arkasnda hayalet bir diskin
olduunu merak etti. Bunun Dnya'dan yansyan n etkisi oldu
unu anlad ve bu etkiyi (be yz yldan fazla bir sre sonra NA
SA 'nn kesin olarak dorulad bir ekilde) tanmlad. 1 502'de
Konstantinopolis ' te Altn Boynuz 'un (Hali) zerinden geen tek
ereveli bir kpr tasarlad fakat plan reddedildi nk herkes
byle bir kprnn kurulmasnn imkansz olduu konusunda hem
fikirdi. 200 1 'de teknoloji onun vizyonuna yetitiinde, Norve'te,
Aas 'ta onun teknik tanmlar aynen izlenerek bir kpr yapld. Bu
arada Trkler de Hali zerinde onun orijinal planlarna uygun bir
kpr yaplmasn konumaya baladlar.
205
1 500'den nce ve hemen sonra Leonardo, helikopter, tank,
planr, skuba dal ekipman, denizalt, hesap makinesi, hareket
li robot ve programlanabilir analog bilgisayara benzer bir cihaz
iin prototipler tasarlamt. IBM gerekli finansman salayarak
onun icatlarndan krk tanesinin alan modellerini yapmtr ve
bunlar Leonardo 'nun Fransa Kral 1. Francis'in konuu olarak ha
yatnn son yln geirdii Amboise 'deki Clos Luce ato
su 'nda sergilenmektedir. Da Vinci ayn zamanda bir anatomist ve
bir astronomdu ve en byk ressamlarn yaad ada, Rne
sans' n en byk ressamlarndan ve heykeltralarndan biri, bel
ki de en byyd.
Leonardo da Vinci 'nin snrsz hayal gcnn srrn merak et
memek mmkn deil . Oysa onun gcnn aslnda son derece
basit bir ekilde layal kurmak olduunu kavrayana kadar onu an
layamayz.
Leonardo bize, nasl onun gibi hayal kurabileceimize dair bir
ka ipucu brakt. Aslnda bunlar srkleyici bir gerilim kitabn
da bulacaklarnzdan ok daha heyecan verici ve ok daha
pratiktir. Treatise on Painting (Resim Yapma zerine Tez) isim
li eserinde "zihni eitli icatlar iin canlandrmaya ynelik" bir
metot sunuyor.
Tercihen ho bir duvara baklmasn neriyor.
Duvarn tam olarak bo olmamas gerektiini belirtiyor. deal
duvarda lekeler, atlaklar ve renk deiiklikleri vardr. Zihninizde
grntler olumaya, sonra grntler deimeye ve hzlanmaya
balayana kadar bunlara bakyorsunuz. "Pek ok farkl kombinas
yonda dalar, nehirler, kayalar, aalar, dzlkler, byk vadiler ve
tepelerle bezenmi" pek ok farkl manzara grebilirsiniz.
Ynetmenlik yetkinizi kullanp o sahneleri savalar veya b
yk dramalar haline de getirebilirsiniz. Bu dramalar "etrafta fi
grlerin koutuu, garip grnml yzlerin ve kostmlerin
bulunduu, gzelce ilenmi formlara dntrebileceiniz say
sz eylerle dolu" olabilir.
"Gzelce ilenmi formlara dntrebileceiniz" eylerin
mevcut teknoloj iyi yzlerce yl aan yeni bir icad kapsayp kap
samadna deinmiyor.
206
Leonardo bize, bir tan zerindeki ekilleri de bir duvardaki
ler kadar kolay bir ekilde okuyabileceimizi ve yine harika so
nular alacamz anlatyor.
Grsel dnmeye bir mola verip tm dikkatimizi dier bir
duyumuza adadmzda neler geldiine de bakabiliriz: itmek.
Leonardo grsel moddan iitsel moda gemek iin zillerin veya
akan suyun sesini kesintisiz bir odaklanma ile dinlemeyi tavsiye
ediyor. Hayalinizin seslerle birlikte akmasna izin verdike keli
meler ve mzik duyacaksnz ve ksa bir sre sonra kendiniz de o
yaratc akn iinde olacak ve oradan yepyeni kelimeler ve yeni
fikirler getireceksiniz.
Gerek Da Vinci ifresinin en byk srr, duyularmz uyar
lar uyarlamaz hepimiz iin eriilebilir olan basit bir gr ve du
yuta gizlidir.

J A N DA R K ' TA N B R V Z Y O N Y E R
B UL M A Y I G R E N Y O R U Z
Jan Dark baz grntler gryor ve sesler duyuyordu. Bylece
kendi zamannn en byk politik ve askeri liderlerini artan giz
li istihbaratlar alyordu. Bu yolla savalarn sonularn ve komutan
larn lmlerini nceden grd; bir kraln aklndaki gizli eyin ne
olduunu rendi . Askeri birliklerin hareketlerini ve sava hattn
uzaktan grebiliyordu ve bu sayede sava kazanmasn salayacak
taktik kararlar almay baard. Kiisel manyetizmas, km bir
lkenin iradesini tekrar oluturmasn salarken kendisi de bu ira
denin ruhunu temsil etti. Sevenleri iin o Tanr 'nn setii biriydi;
ona kfreden ve kazkta yakanlar iin ise bir cadyd.
Lorraineli B akire i le ilgili g izem birka satrda anlatlamaz.
Fakat onun grclk tarznda hepimizin renip ayn ekilde
kullanmaya alabilecei en az bir unsur vardr. Jan Dark'n viz
yon deneyimleri, atalarmzn pek ou hatta belki hepsi tarafn
dan bilinen eski bir gelenekle balantldr. Buna gre, aalarn
insanlardan daha akll olabilecei inanmak, vizyon grmek iin
buna uygun bir yer bulmak ve muhafaza etmek gerekir.
207
New York'taki metropolitan sanat mzesinin heykel sergisinde
Lorraineli ressam Jules Bastien-Lepage tarafndan yaplm muh
teem bir Jan Dark resmi bulunuyor. Bu hayali sahnede evinin bah
esinde olan Bakire 'nin geni ve gzel mavi gzleri, etrafndaki
sihirli bir krsal manzarann zerinde ve tesinde bir yere bakyor.
Sol kolu ileri uzanm, elinde yeil bir ey, belki de altnda durdu
u aacn birka yapran tutuyor. Aacn gvdesine dayanyor.
Jan Dark aalarn arasnda her zaman g bulmutur.
Resimde allklarn alacal renkleri ve uzun kahverengi etek
li kyl kzn arkasndaki eski ta duvar fantastik baz ayrntlar
ieriyor. Resmin iinde ok ilgin bir grnt ortaya kyor.
lk bakta o adam gremiyorsunuz. Jan ' n arkasnda altn
zrh iinde havada asl duruyor. Onu fark ettiinizde bile ona
elik eden kadnlar karmak ok kolay. Saydamlar ve arka
plandaki manzarann kolayca grnebildii ince bir sis biimin
deler. Kadnlardan birisi kendi kafasn elinde tayor gibi gr
nyor. Bu ziyaretiler kim mi? Bunlar Jan 'n azizeleri Catherine
ve Margaret ve sonradan vizyonlarnn kayna olarak gsteri
len ba melei Mikail . Fark edilmesi gereken nemli ayrntlar
dan biri de Jan ' n, zel bir aacn yannda olduu srada
gelmeleridir.
Jan Dark ' la ilikilendirilen en nl aa "Kadn Aac" veya
"L'Arbre aux Dames" Lorraine'de Domremy yaknlarndaki bir
mee ormannda bulunan byk bir kaynd.
Jan ' ldrmeye karar veren adamlar kardktan sonra onu
sorguya ektiler. 24 ubat 1 43 1 'de halk nndeki yarglamann
nc gn:

Soru: Kynn yaknlarndaki belirli bir aala ilgili ne


syleyeceksin?
.fan: Domremy'ye yakn bir yerde Kadn Aac dedikleri bir
aa var. Bazlar ona Peri Aac diyor. Ateli hasta olan in
sanlarn ve salk bulmak isteyen insanlarn suyundan imek
iin geldiklerini duyduum bir pnar var yannda.
208
Yallar aalarda perileri grdklerini syler. Jan ' n vaftiz
annelerinden biri onlar grmtr. Jan kendisinin ne grdn
ise sylemez.
Kadn Aac artk yerinde deil ama Loire ehrinde bugn ha
la sren geleneksel anlatmlarda Jan Dark'la ilikilendirilen ba
ka bir aa var. artc bir tesadfler zinciri sonunda 2005
yaznda kendimi Orleans yaknlarnda bir atoya bakarken bul
dum. atonun arazisinde bir geyik park ve Jan'n ilk ve en byk
askeri zaferi olan Orleans savunmasnndan bir gece nce dallar
altnda (veya arasnda) yatt sylenen bir chataigner, yani kes
tane aac da vard.
Malikanenin sahibesi bana aac gsterdi ve am kozalaklary
la ve dallarla kapl arazide gezerken rehberlik yapt. Yal kestane
aac, zerine den bir yldrma ramen hayatta kalmt. Ev sa
hibesi, "Ne hissediyorsun?" diye sordu bana. "Ne gryorsun?"
Aacn yannda durdum, onu tuttum ve kafam gvdesine
yasladm.
Hemen parlak ve canl renklere sahip bir vizyon grdm; zr
hnn gs zerinde krmz aslan figrnn olduu, beyaz
giysili bir valye. Bir ngiliz valyesi, bundan emindim. Sipe
ri ak miferi zerinde bir ta vard. Bir soylu olmalyd; bir dk
veya kont. Fakat neden bir ngiliz valyesi gryordum?
Sahneye bakmaya devam ederken baka figrler ortaya kt;
duvarlarla evrili bir ehrin etrafndaki asker kitleleri. Fransa'y
savaa balatmadan nce psiik bir izleme yapan Jan 'n grm
olabilecei ekilde Orleans' kuatan ngilizlerin pozisyonlarna
baktm fark ettim.
Nasl byle grebiliyordu? lhamn tam olarak nasl alyordu?
Zihnimde bu soru oluur olumaz insandan byk bir varln
yukardan ve arkadan yere yaklatn, kanat rparak indiini al
gladm. Bu varln bir ok veya bir an inesi gibi enseye saplan
ma amacn hissettim. ten gelen bir ses "Le cou" (Franszca:
ense) diyerek onaylad. Ac duymadm ama Jan'n bu vizyonu g
rrken hissetmi olabilecei acy sezdim. Sonradan Jan 'n ordu
suyla birlikte Orleans'a doru harekete getiini, bir ok ile
yaralanaca kehanetinde bulunduunu ve sava alannda gerek
ten de okla yaralandn rendim.
209
Vizyon aacnn yanndayken lan Dark ile eski Galli kadn g
rcler arasndaki btnl algladm. Galli grcler kendi sa
valar iin izleme yapmak ve savalar ynlendirmek amacyla
aalara veya aa dallarndan yaplan kulelere trmanrd.
Jan Dark 'tan, bir aala balant kurarak ve i pusulamz gr
mede. dzeltmede o aac bir mekan olarak kullanarak vizyon g
cmz nasl gelitireceimizi renebiliriz.
Bildiiniz ve sevdiiniz doal ortamdaki bir aac dnn.
Mmknse o aaca gidin ve yannda veya dallarnda oturun.
Eer bedenen o aacn yanna gidemiyorsanz zihninizle ve i
duyularnzla gidin. Tm duyularnz kullanarak aac ve bulun
duu yeri hatrlayn, tadn, koklayn, dokunun.
Aa gibi kklerinizi topraa yaydnz hissedin. Soluk alr
ken gne n iinize aldnz hissedin. Geveyin ve aacn
iini hissedin.
Yeterince gevediinizde aacn en st dallarna kn veya
ykselin. Oradan hem mekanda hem de zamanda tm byk me
safeleri grebiliyorsunuz. Yksek bir perspektiften, anlamanz ge
reken konular veya durumlar inceleyebiliyorsunuz.
sterseniz bu gzlem yerinden havalanabilir, daha yakndan
bakmak zere kendiniz veya dierleri iin ak bir ekilde viz
yonlamanz gereken eye doru gidebilirsiniz.

C H U R C H I L L ' D E N B R V Z Y O N U
Y A Y M A Y I G R EN Y O R U Z
Haziran 1 940. ngiltere Bat Avrupa'y istila eden Nazi srsne
kar tek bana duruyor ve Hitler yenilmez grnyor. Yalnzca bir
aydr babakan olan Winston Churchill halka hitap ediyor ve onla
r tehlikelere kar uyaryor. Eer Britanya halk Hitler'e direnemez
se, dnya "sapkn bilimin klar altnda daha kt niyetli ve belki
daha inat yeni bir Karanlk a ' n ukuruna" yuvarlanacak.
Fakat yenilgiyi kabullenmilik her yerde hakim. Bu kabulleni
Britanya devletini kertmi, Amerika endieli . Churchill kor
kun grnen olaslklar karsnda zafer olasl vizyonunu kit-
2 10
lelere nasl aktarabilirdi? En nl cmlesini syler: "imdi g
revlerimize yle sarlalm ki, eer varln srdrrse bin yl son
ra bile Britanya mparatorluu ve ngiliz Milletler Topluluu iin
herkes 'en iyi zamanlar o gnlerdi ' desin."
Bu kelimeler bir halkn hayalinde yer etti. Manevi bir cesaret ve
gven alad. Churchill'in vizyonunun ok sayda insann zihnine
kk salmasna zellikle iki unsurun yardm ettiine dikkat edelim.
Birincisi zaman kaydrmasdr. Churchill dinleyicilerini ken
disiyle birlikte uzak bir gelecee tayor; mevcut tehlikelerden
uzaa, her eyin ok uzun zaman nce zld bir noktaya.
Hitler karsnda zaferin yalnzca kanlmaz deil, ayn zaman
da adeta gemite kalm bir ey olduuna dinleyicilerini o kadar
zekice ikna ediyor ki, bunun dndaki her ey anlamn yitiriyor.
kincisi ise tank perspektifine kaydrma var. Grevimizi im
di yapmaya tevik ediyor ama ayn zamanda kelimeleriyle bizi
kartallarn yaad bir yere ykseltiyor. Mevcut atmalarmza
yksek bir seviyeden bakyoruz. Byk benlik kk benlie ba
kyor ve hayranlk iinde 'en iyi zamanlar o gnlerdi' diyor.
Churchill dinleyici lerini savan zaten kazanlm olduu b
yk hayalinin iine sokuyor.
Bir vizyon ihtiyac iindeki birisine nasl vizyon aktarabilecei
mizi Churchill 'den renirken iki kilit unsuru incelememiz gerekir.
ncelikle kendimizi ve sonra karmzdakileri hayalin gcy
le bir sorunun veya elikinin baaryla zlm olduu bir ge
lecee tayoruz. nanabileceimiz mutlu bir gelecek yaratyoruz
ve hayal edilen o gelecek bize mevcut zorluklarmz amak iin
gerekli eki gcn veriyor.
kinci olarak vizyon aktarmaya altmz kiilerin mevcut
endielerinin tesine gemeleri ve her eye daha byk bir pers
pektiften bakmalar iin ilham veriyoruz. Onlar Byk Hikaye'de
yer almaya davet ediyoruz; gemie veya baarnn neden mm
kn olmadnn binlerce sebebine deil.
Onlara daha byk bir hayal veriyoruz, o hayal ile yaamaya
ve onu dnyaya getirmeye davet ediyoruz.

211
nsan kurallara smaz!
SONSZ

NANILMAZ
YOLCULUK

u, yeni hayatnzn ilk gn.


B nanlmaz bir yolculua baladnz.
Bu, mutlak bilgiye bir yolculuk.
Sizi oraya gtrecek bir harita yok. Yolunuzu bulmay baa
rrsanz dierleri sizin yolculuunuzun haritasn karacak.
Yol boyunca yanl dnler, mutlak bilgiden uzaklatran sa
paklar var.
Fakat olaanst rehberler, Esiz G, sizinle birlikte ola
cak, size gereken mesajlar verecek; size ne zaman yoldan kt
nz syleyecek ve isel pusulanz tekrar etkinletirecek.
Sizi oraya gtrecek bir harita yok ama daha nce bu yoldan
gemi olanlarn sunduu baz ipularndan faydalanabilirsiniz;
hem de kulaktan dolma sylentiler pazarna, Kaplan Kapatlm
Vahyin kat tapnaklarna, korkun ksr dnglere veya yarm ya
malak hatrlanan eylere taklp kalmadan.

Y O L U Y O L G S TE R E C E K
Evrene yaslandnzda evrenin sizi destekleyeceine gvenin. Dost
larnz ve i arkadalarnz anlamasa da ve sizi deimemeye zorla
sa da kalbinizin ve hayallerinizin size anlattklarna gvenin.
213
Gerek dostlarn, zelliini anlamasalar bile, deiim dnem
lerinde sizi destekleyenler ve hogr gsterenler olduu size ha
trlatlacaktr.
u szleri hatrlayn:

Bundan yirmi yl sonra durup geriye baktnzda yaptkla


ruzdan ok yapmadnz eyler iin pimanlk duyacak
snz. O yzden halatlar atn. Teknenizle gvenli limandan
ayrln. Yelkenlerinizle rzgar yakalayn. Aratrn. Hayal
kurun. Kefedin.

Bu szler Esiz Gcn ustalarndan Mark Twain'e ait. O bu


nu sizden nce yapt. Sizin yolculuunuzun bir paras olabilir de
olmayabilir de ama onun bildii eylerden biri, evrenin derinlikle
rine giden en kolay yollardan birinin inanlmaz derecede kld
nz, bylece bir insan hcresindeki dnyaya girebildiinizi
veya bir atomun paracklar arasnda gezinebildiinizi hayal et
mek olduudur.

VZY O N U N U Z U S RD R N
Vizyonunuza ynelin. Onu zihninizde ve duyularnzda mmkn
olduu kadar canlandrn. Onun iinde oynayn, rahatlayn, evi
idare edin, yaratn, seviin. Bunu zellikle uykuyla uyanklk ara
snda yapn; uykuya dalarken veya uyanrken.
Bilgeletike ve mutlak bilgiye yaklatka vizyonunuzun e
killeri gelisin.
Siz deitike hayalinizde yarattnz ev de deiebilir. Yeni
katlar olabilir. Onu sizinle paylaanlar deiebilir nk baz ruh
szlemeleri sonsuza kadarken bazlar da belirli bir sre iindir
ve snrl bir amaca yneliktir.
Belirlediiniz amalar yol boyunca kontrol edin. Amalar
nz glendirmek iin gelitirdiiniz olumlamalar yenileyin, ge
rekirse deitirin ve gncelleyin.
Kaybolmamak iin vizyonunuzu aklnzda tutun.
2 14
Dier bir yolcu olan William Butler Yeats 'in hem bir air hem
de bir byc olarak sylediklerini hatrlayn:

Hayalde oluturduumuz her ey, eer yeterince gl


bir ekilde oluturursak, kendi ruhumuz veya doann
ruhlar yoluyla eyleme geerek kendini hayatmzn iin
de gerekletirir.

Vizyonunuzun arzu ykl olduundan emin olun.


Gece ge saatlerde evinizde izlediiniz bir film gibi zihninizi
o vizyonun nnde park etmekle yetinmeyin. Vizyonunuz arzu
nun gcn tamadka hedefinizle olan balantnz yitirirsiniz
ve yolunuzu kaybetmeye mahkum olursunuz.
Ama arzunuzu vizyonunuzla tam olarak birletirirseniz dn
yadaki eitli glerin sizi destekleyeceinden emin olabilirsiniz.

D K K AT N Z V E R N
Her frsatta Esiz Gcn oyunlarna, kalbinizdekilere, sezgi
lerinize ve zihninize dikkatinizi verin.
Yollardaki o km, devrilmi, yorulmu yolcular kim mi?
Barlarda, kafelerde bunu asla baaramayacaklarn konuanlar?
Onlar yolculuun yasalarndan birini unutmu olanlardr.
Enerji ilginin akt yne doru akar. Negatif dncelerin ve
hislerin farkndahmz kontrol etmesine izin verdiimizde ener
jimiz de bunlara sapar. O zaman yolda zihin canavarlarmzla kar
larz. eride naslsa darda da yledir. Ne dnr veya
hissedersek evren kabul eder.
Thoreau 'nun u szne kulak verin:
Kendi yolunda olan bir insan tm dnyann da onun yolunda
olduunu grecektir.
B akalarnn neyin mmkn olduu ile ilgili kendi dncele
rini kabul etmeniz iin srar ederek yolunuzu tkamasna izin ver
meyin; onlarn mutsuzluk veya kskanlk yklerini yklenmeyin.
Hayalleri km olanlar genellikle, isteyerek ya da i stemeyerek,
bakalarnn hayallerini de ykmaya alrlar.
215
Bakalar, zellikle de aile bireyleri veya yakn arkadalar si
zi pek cmert olmayan bir gereklii veya olasl benimseme
ye davet ederse buna rza gstermeyin.
Hala enerji alannzda tayor olabileceiniz kiisel gemiini
zi kontrol edin. Eer gemiin pimanlk, utan, ac ve baarsz
lklarnn ykn zerinizden atmazsanz ve bu nedenle bedeniniz
size inanmazsa kendi amalarnz yenilgiye uratabilirsiniz.
"Kahuna" olarak adlandnlan geleneksel Hawaiili ifaclarn bu
nunla ilgili gl bir retileri vardr. Sradan bir zihnin pek yara
tc olmadn sylerler. Hayatlarmzda meydana gelebilecek en
iyi eyler, yksek enerjili bir beden (unihipilli) ile Yksek Benliin
(aumakua) yaratc ibirliiyle gerekleir. Onlarn birlikte al
masn, birlikte oynamasn salayn, ego buna uyum gsterecektir.

V AZ G E M E Y N
Dnya bizi ykm grndnde, kayplarmzn sknts iinde
olduumuzda, belirli bir durumda baar salayamamann bizi ba
arsz klmadn hatrlamamz gerekir. Bir insan unu veya bu
nu baaramadnda baarsz deildir. Vazgetiinde baarszdr.
Gerekten inandmz bir ey iin elimizden gelenin en iyisi
ni yaptmzda ve belirli sonulan elde etmeyi baaramadmz
da, proje bir baarszlk olarak deerlendirilebilir. Ama bu, bizim
baarsz olduumuz anlamna gelmez; zellikle de neyin yanl
gittiini anlayp tekrar denemeye istekliysek.
Akna brakmak pes etmek demek deildir.
Ne kadar ok denersek deneyelim belirli bir projenin gerek
lemeyecei sonucuna varabiliriz. O proje belki yal bir insan
hayatta tutma, bir kitap yazma veya emlak iinden bir milyon do
lar kazanma olabilir. Bazen bir eylere uzunca, dikkatlice bakarz
ve onu kendi akna brakmaya karar veririz. Bu baarszlk de
ildir, vazgemek deildir.
Winston Churchill uzun kariyeri boyunca pek ok baarszlk
lar yaam bir adamd ve pek ok kez iinin bittiine kesin gzle
bakld halde o ayakta kalarak insanln barbarlk karsndaki
belirleyici zaferlerinden birine liderlik etti.
216
Churchill "Elimizden gelenin en iyisini yapmak yeterli deil
dir; yaplmas gerekeni yapmalyz" demiti.
Diyelim ki dtnz. Hatta bir dan tepesinden yuvarlanp
derin bir ukura dtnz. Kalkn. Tekrar trmann. Yaplmas ge
rekeni yapn.

OYNAMAYI UNUTMAYIN
Mutlak bilgiye yaplan yolculuk o kadar ciddidir ki ancak oyun
ruhuyla yaplabilir.
Bir keresinde seminerlerimden birine katlan bir adam bana,
"Anlattn eyin sonucunu syle" dedi. "Bu, sonuta ne anlama
geliyor?" Aklma o anda bir cevap geldi, ben de syledim: "Oy
namay unutma." Hemen ok dikkatli bir ekilde bunu yazmaya
giriti. "Affedersiniz" dedim elimden geldiince nazik bir ekil
de, "mesaj aldnz sanmyorum."
En sevdiimiz oyunlara kendimizi en iyi ekilde veririz. Bun
lar kazanma, derece alma veya biti izgisine ilk ulama gibi ba
arnn dl veya unvan kazandrd oyunlar olabilir. Kazanmak,
bir uval para, Emmy veya Nobel gibi bir dl, zorlua kar
ayakta kalmak ya da ocuklarmz yetitirmek olabilir. dl, ma
sann br tarafnda oturan biri iin anlamsz bir ey de olabilir.
Filozof James Carse kazanmak amacyla oynadmz oyunla
rn geici oyunlar olduunu syler. Carse'n sonsuz oyun dedii
byk oyunu oynadmzn bilincinde olduumuzda ise en iyimi
zi ortaya koyarz. Sonsuz oyuncular kazanmak iin oynamaz, oy
namak iin oynarz.
Snrsz bir oyunun iinde snrl bir oyunu setiimizin farkn
da olduumuz srece kazanmak iin veya para iin oynamakta bir
yanllk yoktur. Sorun, oyunu kendimiz setiimizi unuttuumuz
da ortaya kar. Eer bir eyi yapmak zorunda olduumuza inan
dmz iin yapyorsak, eer kendimize baka seeneimiz
olmadn sylyorsak, aslnda oynamyoruzdur.
Bazen setiimiz bir oyunda belirli bir rol oynarken kimlii
mizi yitirdiimizde bunu yaarz. B ir mhendis, bir anne, bir pos-
217
tac veya bir golf oyuncusu olmay kendimiz set(inizi unuturuz.
Sorumluluklarmz yerine getirmek, yetersizliklerimizi azaltmak
veya banka hesabmz bytmek iin gnlerimizi harcarz nk
bunu yapmak zorunda olduumuzu dnrz. Carse bu durumu
"kendini rtme" olarak tanmlyor. Bu ok ciddi bir durumdur
nk oyun ruhunu ldrr.
Oyun ruhu ocuun bir karakteristii olmasna ramen ocuk
larmzn oyun ruhu ok erken bir ekilde ezilebilir. Kaliforni
ya daki seminerlerimden birine gelen ok baarl bir iadam

hatrlyorum. Tm zenginliine ve statsne ramen derin bir h


zn ve yetersizlik duygusu iindeydi. "Her zaman bir eylerle
megul olmam, srekli kazanmam gerekiyor. Yoksa hibir ey
yapmyormuum gibi bir duygu iimi kemiriyor."
Onun skntsn yakndan inceledik. "Yaratmam gerekiyor"
diye bir karara vard. "Yaratc param adeta yolun bir yerinde ta
klp kald."
Yaratc ruhunun takld an tespit edebilmek iin "klavuzlu
meditasyon" olarak adlandrdm bir alma ile geri dnp btn
yaamna bakmasna yardmc oldum. Kendini erken ocukluun
dan bir sahneye bakarken buldu. "Yaklak drt yandaym. Le
golarla fantastik bir yap oluturuyorum ve ok eleniyorum.
Annem geliyor ve 'Bu harika. Byyeceksin ve bir mimar veya
mhendis olup ok para kazanacaksn' diyor." Gerekten de hem
bir irket yneticisi hem de bir mhendis olan bu iadam sonra
unu sylyor: "te yaratc benliimin ezildii yer buras . n
k artk bu, oyunla ilgili deildi. Sonularla ilgiliydi. Bir daha hi
legolarla oynamak istemedim."
Yaratc benliini serbest klmak iin yapaca eylerden biri
nin kendine bir lego seti alp masasnn zerinde bir yer aarak
onlarla oynamak olduuna karar verdik. Bunu yaparken hem iin
deki ocuu karanlklardan karacak hem de tamamen zevk iin
oynayan sonsuz bir oyuncu haline gelecekti .
Aydnlatc bir film olan Bagger Vance Efsanesi'nde de ben
zer bir ders kendini gsteriyor. Steve Pressfield 'n romanna da
yal olan film, bir adamn 1 93 1 'de, ekonomik krizin ortasnda, bir
golf malzemeleri taycs klndaki gizemli zenci bir rehberin
218
yardmyla golf sahasnda (hayat oyununu simgel iyor) formunu
tekrar yakalaynn hikayesidir. Filmin kahraman, lkedeki en
iyi iki golfyle ma yapmaya davet edildiinde hayatta ancak
bir kez karlaaca bir ans yakalamtr. Man bandaki kt
performans nedeniyle rakipleri karsnda kk dmeye bala
d bir srada, malzeme taycs asl rakiplerinin o sk golf
ler deil, kendi kendini yenilgiye srkleyen tutum ve davranlar
olduunu anlamasna yardmc olur. Bu uyann ardndan saha
y grmeye ve sahayla oynamaya balar. Sahay grmek, gne
gkyznde i lerledike imenlerin hangi yne eildii veya yo
un rzgar altnda bir vuru iin hafif demir bir sopann ahap so
padan daha iyi olup olmad gibi eitli eyleri bilmeyi kapsyor.
Sahayla oynamak ise belirli bir anda sahadaki her eyle uyum
iinde olmak anlamndadr. Sonu endiesi duymadan, oyun sev
gisiyle yapabileceimizin en iyisin yapmay ifade ediyor.
Esiz G sahay grmede olaanst birer kaynaktr ve
sahayla oynamada bize muhteem yollar sunar. Yolda rastlad
nz biri size tm bunlarn anlamnn ne olduunu sorarsa basit bir
ekilde, "Daha iyi oyunlar oynamak" diyebilirsiniz.

219
YAZAR HAKKIN DA

ktif Rya hareketinin ncs olan Robert Moss ABD ve


A dnyann eitli lkelerinde bireyler ve gruplarla alyor.
Sorunlar zme veya eitli amalara ulamada ryalarn, tesa
dflerin ve hayal kurmann gcn anlamaya ve kullanmaya y
nelik orijinal teknikler retiyor. Avustralya Ulusal niversitesi
antik a tarihi blmnde profesrlk yapm olan Moss 'un e
itli konular kapsayan kitaplar en ok satanlar listesindedir. Ki
taplar arasnda srkleyici popler romanlar (Moscow Rules) ve
tarihi romanlar (The Firekeeper) yannda Aktif Rya deneyimiy
le ilgili nc eserler (Conscious Dreaming, Dreamgates, Drea
ming True, Dreamways of Iroquouis ve The Dreamer' s Book of
the Dead) bulunmaktadr. Sounds True tarafndan sata sunulan
Dreams Gates: A Journey into Active Dreaming isimli bir sesli
kitap dizisi de bulunan Robert Moss New York 'ta yayor.

220
D A H A FAZLA B L G N
Robert Moss tm dnyada dersler ve seminerler veriyor, teknik
lerini retecek retmenler yetitirmek amacyla yllk bir
eitim sunuyor. The Way of the Dreamer isimli bir DVD eitim
seti ve ryaya dn ve bilinli vizyonlama teknikleriyle ilgili bir
CD' si vardr. DVD seti ve CD iin sipari adresi:

Psyche Productions
23 Crown Street
Milford, CT 06460
(203) 877-93 1 5
wwww .psycheproductions.net

Esiz Gce adanm bir radyo program yapan Robert Moss' la


iletiim kurmak, programlan ve kitaplar hakknda daha ayrntl
bilgi almak iin resmi web sitesini ziyaret edebilirsiniz:

www .mossdreams.com

221