You are on page 1of 47

2.

Βασικές αντιλήψεις για
την τέχνη
8. Ορίζοντας το ωραίο

Αντώνης Ζέρβας / 1ο ΓΕ.Λ. Σαλαµίνας / 2016-17

1. Η τέχνη ως μίμηση ή αναπαράσταση
της φύσης και της ζωής

Πλάτωνας, Αριστοτέλης.

Τέχνη = µίµηση / αναπαράσταση

Μίµηση / αναπαράσταση του φυσικού κόσµου
και της ανθρώπινης ζωής.

Η αρχαία ελληνική
τέχνη ως αναπαράσταση / μίμηση

.

.

Φαγιούµ. Αίγυπτος . Νεκρικό πορτέτο.Η αρχαία ελληνική τέχνη φηµιζόταν για την αναπαραστική της δεινότητα.

Πλάτωνας = η τέχνη εξαπατά και προβάλλει λάθος πρότυπα. .

Αναγέννηση .Η ιδέα της τέχνης ως μίμησης διαρκεί για αιώνες. λογοτεχνία. Γλυπτική.Διαφωτισμός. . Αρχαία Ελλάδα . ζωγραφική.

Περί ζωγραφικής . Μια επιτυχηµένη προσωπογραφία. λοιπόν. δεν πρέπει να διαφέρει από την εικόνα του εικονιζόµενου όταν τον βλέπουµε από το παράθυρο.Δεν πρέπει να υπάρχει οπτική διαφορά ανάµεσα στο να κοιτάζει κανείς ένα πίνακα και να κοιτάζει από το παράθυρο αυτό που απεικονίζει ο πίνακας. Αλµπέρτι.

Ακριβείς περιγραφές της κοινωνικής πραγµατικότητας. . « Νανά » του Εµίλ Ζολά. Γαλλική λογοτεχνία.Ρεαλισµός στη λογοτεχνία του 19ου αιώνα. « Μαντάµ Μποβαρί » του Γκυστάβ Φλωµπέρ.

«Ο ρεαλιστής. πιο διεισδυτική από την ίδια την πραγµατικότητα […. πιο εντυπωσιακή.] Να κάνεις κατι αληθινό σηµαίνει εποµένως να δίνεις µια πλήρη ψευδαίσθηση του αληθινού…» –Γκυ ντε Μωπασάν . εάν είναι καλλιτέχνης. δεν επιζητεί να µας δείξει µια κοινότυπη φωτογραφία της ζωής. αλλά να µας δώσει µια θέαση πιο ολοκληρωµένη.

όπως ακριβώς συµβαίνει και µε την πρόσληψη της πραγµατικότητας.Η πιστή αναπαράσταση στην τέχνη θεµελιώνεται στην οπτική γωνία. .

Η τέχνη εκφράζει / υπηρετεί τη χριστιανική διδασκαλία. . 2. Η τέχνη ως αποκάλυψη μιας βαθύτερης πραγματικότητας Επίδραση από θρησκευτικές αντιλήψεις. Τέχνη = αποκάλυψη µιας βαθύτερης / ανώτερης πνευµατικής πραγµατικότητας Μεσαίωνας. Δυτικός Χριστιανισµός και Βυζάντιο.

Σκηνές από τη ζωή ιερών προσώπων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης.Χ. γλύπτες) διεισδύουν σε ένα ιδεατό κόσµο που αποκαλύπτουν µπροστά µας. Οι καλλιτέχνες (ζωγράφοι. έως και το 18ο αιώνα. .Θρησκευτική τέχνη: ανθίζει στην Ευρώπη από τις αρχές του 3ου µ.

Μονή της Αγίας Αικατερίνης. εικόνα του πρώτου µισού του 6ου αιώνα. Ο Χριστός Παντοκράτωρ. Χερσόνησος του Σινά .

15ος αιώνας . Ρωσία. Αντρέι Ρουµπλιώφ.Φιλοξενία του Αβραάµ.

Θρήνος για το Χριστό (1305) .Τζιότο.

του Καθαρτηρίου µε βάση τα δόγµατα της Καθολικής Εκκλησίας.Δάντης. του Παραδείσου. Ιταλία) Περιγραφές της Κόλασης. Θεία Κωµωδία (14ος αιώνας. .

εγώ προς τις ψυχές τις κολασµένες…» –Δάντης. εγώ προς τον απέθαντο τον πόνο. «Εγώ οδηγώ προς τη θλιµµένη χώρα. Θεία Κωµωδία: Κόλαση (µετάφραση Καζαντζάκη) .

.Η αρχιτεκτονική των ναών στην Δύση και την Ανατολή επιδιώκει να εκφράσει τη σχέση του ανθρώπου και του κτιστού κόσµου µε το Θεό.

Κολωνία (Γερµανία). Μνηµείο Παγκόσµιας Πολιτιστικής Κληρονοµιάς της Ουνέσκο.Καθεδρικός ναός. .

.

.

3. Αποτύπωση του ανθρώπινου πάθους. Ροµαντισµός (τέλη 18ου - αρχές 19ου αιώνα). Η τέχνη ως έκφραση συναισθημάτων του δημιουργού. . Τέχνη = έκφραση των συναισθηµάτων.

Αραβική φαντασία.Ντελακρουά. .

1787 .Νταβίντ. Ο Σωκράτης στη φυλακή.

Ζερικό. 1819 . Η σχεδία της Μέδουσας.

Πεθάνανε πια και δεν έµαθαν: εµίσησαν ή αγαπηθήκαν. κι απὸ έρωτα θέλαν να σβύσουν. (Μετάφραση Καρυωτάκη) . Αγάπαγαν ο ένας τον άλλονε.» – Heinrich Heine. µες στ’ όνειρο µόνο ειδωθήκαν. Μὲ µίσος αλλάζανε βλέµµατα.. µα δίχως γι’ αυτό να µιλήσουν.«SIE LIEBTEN SICH BEIDE. Εχώρισαν έπειτα. φύγανε..

το ξέρω πως µε περιµένεις. Άλλο µακριά δεν γίνεται να µένω και να µένεις…» . Θα ξεκινήσω. «Αύριο την αυγή. θα περάσω στο βουνό. Βλέπεις. Θα φύγω για το δάσος. όταν η εξοχή παίρνει χρώµα λευκό.

Θλιµένος. και σαν νύχτα θά’ναι πια για µένα η µέρα…» . Μόνος και άγνωστος. ούτε τίποτα να βλέπω πέρα. «Θα περπατήσω µε τα µάτια µου σε σκέψεις καρφωµένα. Χωρίς ν’ακούω θορύβους. σκυφτός. µε χέρια σταυρωµένα.

«Της νύχτας το χρυσάφι θ’αψηφήσω. Και στα καράβια του Αρφλέρ τα ιστία δεν θα δω. στο δικό σου µνήµα θ’ακουµπήσω Ένα µπουκέτο από γκι και αγριολούλουδων ανθό.» –Βίκτωρ Ουγκώ (γραµµένο το 1847 για την κόρη του που χάθηκε το 1843) . Μόνο όταν φτάσω.

.Ο άνθρωπος εξερευνά τον εσωτερικό του κόσµο αναζητώντας στο περιβάλλον αντιστοιχίες και εκφραστικά µέσα των ψυχικών καταστάσεων.

Στη φύση και την τέχνη µας ελκύει όχι µόνο το αρµονικό. το ωραίο.τι προκαλεί δέος. . ένταση. Ο φιλόσοφος Ιµάνουελ Καντ εισήγαγε την αισθητική κατηγορία του « υψηλού » / « υπέροχου » για να αναφερθεί σε ό.τι µας συγκινεί µε το να µας εντυπωσιάζει και µας τροµάζει. αλλά και ό.

Η µεγάλη ηµέρα της οργής του John Martin. 1851-1853 .

Η τέχνη ως ελεύθερο παιχνίδι της φαντασίας Η φαντασία ως η ελεύθερη και δηµιουργική δύναµη του ανθρώπινου νου που ξεπερνά την απλή αναπαράσταση.4. . Η ελευθερία του δηµιουργού δεν σηµαίνει ανυπαρξία κανόνων.

. δεν χρησιµεύει σε κάτι.Η τέχνη αυτονοµείται. αποβλέποντας στην αισθητική συγκίνηση / απόλαυση πέρα από οποιαδήποτε σκοπιµότητα. δεν επιδιώκει τη γνώση. Ο δηµιουργός εκφράζει ένα βίωµα. Το ωραίο ως ξεχωριστή και αυθύπαρκτη αξία. « Καθαρή αισθητική απόλαυση ».

«Η τέχνη είναι µια σκοπιµότητα χωρίς σκοπό.» –Ιµµάνουελ Καντ .

.5. Η μοντέρνα τέχνη ως αναφορά της τέχνης στον ίδιο της τον εαυτό . Αξιοποίηση των δηµιουργικών δυνάµεων της τέχνης στο έπακρο. 20ος αιώνας Μοντέρνα τέχνη = ανατροπή των αισθητικών αξιών. Αµφισβήτηση κάθε καλλιτεχνικού κανόνα.

. Όλα είναι τέχνη (.) Αυτοαναφορικότητα της τέχνης = η τέχνη αναφέρεται στον εαυτό της.Διεύρυνση των πνευµατικών οριζόντων. Ανάδειξη του υποσυνείδητου (υπερρεαλισµός).

» Βλέποντας ένα « µοντέρνο » έργο τέχνης αναρωτιόµαστε πάνω στις αισθητικές µας αξίες. στα τετριµένα υλικά και σχήµατα της καθηµερινότητας που ξαφνικά αποκτούν κάτι ιδιαίτερο! . τις µορφές. στα υλικά. Τι σηµαίνει ότι η τέχνη κατά τον 20ο αιώνα « αναφέρεται στον εαυτό της .

Καζιµιρ Μάλεβιτς. 1915 . Μαύρο Τετράγωνο.

Ντυσάν. 1917 . Κρήνη.

1913. Νέα Υόρκη . Ρόδα Ποδηλάτου. Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης. Ντυσάν.

1962 .Άντι Γουόρχολ. Κονσέρβες Cambell’s.

.

Ο τριπλός Έλβις.Λ. 1963 Το 2014 πουλήθηκε στη Νέα Υόρκη για 81. Σαλαµίνας / 2016-17 .9 εκατοµµύρια δολάρια! Αντώνης Ζέρβας / 1ο ΓΕ.