You are on page 1of 47

Organski Polutanti u Vodi

1
Organske Supstance u Vodi
Kontaminacija hidrosfere organskim
jedinjenjima je u stalnom porastu
Ovo se ne odnosi samo na koncentraciju tih
jedinjenja, nego na njihov kvantitet i stetna
dejstva.
Organski polutanti su prisutni kako u
podzemnim tako i u povrsinskim vodama.
Brojni su izvori ovih polutanata koji dolaze u
vode.

2
Organski Polutanti Prirodnih Voda
Prirodni
Dolaze iz tla i sedimenata kao produkti biotickih
(zivotnih) aktivnosti biljnih i zivotinjskih
organizama koji zive u vodi.
Vjestacki
Industrijske aktivnosti ljudskog drustva koje
prouzrokuju brojne hemijske otpade.

3
Wastewater treatment plant

4
Bioloski aspekt
Mnoge supstance su:
- biorazgradive ili su
- hemijski i biohemijski postojane i mogu biti
nakupljene u hidrosferi
Dolazi do negativnog uticaja na bioloski
makro svijet.

5
Kategorizacija organskih supstanci
u vodi
Dijele se u 2 grupe:
Stetne
Bezopasne

6
Voda za Pice
U vodama za pice ,organske materije su
prisutne u desetinama mgL-1.
Njihova kolicina u povrsinskim vodama se
krece oko 10-tih dijelova mgL-1 pa do gL-1u
zagadjenim industrijskim otpadnim
vodama.
U povrsinskim vodana se moze naci od
100-1000 organskih jedinjenja

7
Organske supstance primarno uticu na kvalitet
i osobine prirodnih voda
Neke organske supstance su toksicne i mogu
izazvati kancerogene, mutagene i teratogene
efekte.
Druge organske supstance iako netoksicne,
mogu jako negativno uticati na balans
oksigena u rijekama.

8
Zahvaljujuci veoma velikom broju organskih
supstanci prisutnih u vodi, neophodno je
identificirati supstance koje su rezistentne sa
hemijskog i bioloskog aspekta

Sa aspekta biotransformacije, neophodno je


saznati mogucnost biorazgradljivosti tih
supstanci kao i njihovih metabolita koji se
stvaraju.

9
Imajuci u vidu ogroman broj hemikalija koje se
pojavljuju u vodi, ciji se broj cak povecava
nakon biotransformacije, evidentno je da je
evaluacija ponasanja tih svih specificnih
supstanci prakticno nemoguca.

Samo u nekim slucajevima je ponasanje ovih


supstanci kompletno i precizno poznato.

10
Neke od organskih polutanata koje
se odredjuju u vodi i tlu
Mineralna ulja
Masti i ulja
Pesticidi
Insekticidi npr.organohlorni insekticidi: lindan,
heptahlor, aldrin, DDE, endrin, DDD, DDT,
metoksihlor, heksahlorbenzol, heptahlorepoksid,
BHC itd.)

11
Pesticidi
INSEKTICIDI (protiv kukaca)
LARVICIDI (protiv larvi)
HERBICIDI (protiv biljaka)
FUNGICIDI (protiv gljivica)
BAKTERICIDI (protiv bakterija)
RODENTICIDI (protiv glodavaca)
LIMACIDI (protiv pueva)
AKARICIDI (protiv grinja, crva)
NEMATOCIDI (protiv parazita)
DRUGI (protiv algi,riba, ptica, crva, virusa itd., a
indirektno ili cak direktno protiv ljudi).

12
Organohlorni insekticidi

lindan heptahlor Aldrin

DDE
(Dichlorodiphenyldichloroethylene) Endrin

13
DDD
(Dichlorodiphenyldichloroethane) DDT
insekticid (Dichlorodiphenyltrichloroethane)
pesticid

Metoksihlor Heksahlorbenzol
insekticid (HCB, BHC)
fungicid

14
insekticid

15
Polihlorirani bifenili (PCBs)
Policiklicki aromatski ugljikovodici (PAHs)
Herbicidi
(npr. na bazi triazina: atrazin, simazin, propazin)
Sapuni i deterdzenti
Fenoli itd.

16
Herbicidi

Atrazin Simazin

propazin

17
Polarne supstance koje se
mogu naci u vodama
Ostaci lijekova koje koriste ljudi
Antibiotici
Lijekovi koji se koriste u veterini
Polarni herbicidi i metaboliti
Aminopolikarboksilatni kompleksirajuci agensi
Amini
Metaboliti surfaktanata
Trihalometani (THMs), haloacetatne kiseline
(HAAs)

18
Analiticke Metode za Polarne
Polutante
Analiticki procesi
Predtretman uzorka (sample pretreatment) i
ekstrakcija analita
- predtremtnam uzorka
- Cvrsti uzorci
- Vodeni uzorci
- Solid phase extraction (SPE)
- Mikroekstrakcija

19
Gasna hromatografija (GC)

Derivatizacija
Alkilacija i esterifikacija
Aciliranje
Silylation
Separacija i detekcija

20
Tecna hromatografija-masena
spektrometrija(LC-MS)
Tecna hromatografija
Ionski analiti
Neionski analiti
Amfoterna jedinjenja
Multirezidualne metode
Hiralna separacija

21
Tecna hromatografija.masena
spektrometrija(LC-MS)
Masena spektrometrija
Ionizacija
Maseni spektrometri i modeli operacije
Strategija kvantitacije i efekat matriksa

22
Analiticki procesi

23
Predtretman uzorka
Prije ekstrakcije i determinacije uzorka
Ukjucuje:
- Konzerviranje uzorka (cuvanje na tamnom i
hladnom mjestu 20C ili 4C, ako se ne
analiziraju odmah)
- Filtriranje
- Podesavanje pH ( nacin konzerviranja), nakon
filtracije, da bi se izbjegli gubitci tokom filtriranja
povecnjem hidrofobnosti analita
- Suenje i homogenizacija cvrstih uzoraka itd.

24
vrsti uzorci

Manje razvijene metode za odredjivanje


polarnih jedinjenja iz cvrstih uzoraka,
uglavnom taloga (sedimenta) i mulja.
Da bi se razvila odgovarajuci uslovi za
ekstrakciju, treba se voditi racuna o:
- interakciji matrix-analit
- I da li su te interakcije hodrofobne ili
elektrostatske

25
vrsti uzorci

1. Soxhlet - klasican nacin ekstrakcije


Velike kolicine rastvaraca i uzorka
Zahtjeva puno vremena
2. Unaprijedjeni nacini extrakcije
MAE (microwave assisted extraction)
SFE (supercritical fluid extraction)
PLE (pressurized liquis extraction)
USA(ultrasound assisted extraction )
Vecina je potpuno automatizovana, sto je prednost
nad Soxhlet ekstrakcijom

26
Vodeni uzorci
Ekstrakcija mora biti sto selektivnija (da se minimizira
koekstrakcioni matrix, koji bi mogao interferirati sa
analitom tokom detekcije).
SPE je standardna procedura
LLE (liquid liquid extraction)-vazna za samo nekoliko
aplikacija npr. Determinacija haloacetatnih kiselina
Alternative SPE su mikroextrakcione tehnike, SPME
(solid-phase microextraction) i cesce, LPME (liquid-
phase microextraction).
- zahtjevju manje rastvaraca i uzorka

27
Solid-phase extraction
(SPE)
www.forensictox.ufl.edu/sample/extract.swf
animacija
Najcesce koristen metod extrakcije za polarne
organske analite u vodenim uzorcima.
Pet osnovnih koraka kod SPE:
1. Kondicioniranje solid phase sorbenta
2. Apliciranje uzorka
3. Ispiranje kolone
4. Susenje kolone
5. Eluiranje uzorka

28
Solid-phase extraction
(SPE)
http://www.sigmaaldrich.com/Graphics/Su
pelco/objects/4600/4538.pdf
Tipovi faza:
Reversed phase packings
Normal phase packings
Ion exchange packings
Adsorption packings

29
30
How Compounds Are Retained
by the Sorbent

31
32
33
Selektivna ekstrakcija
Selektivna ekstrakcija. Izabere
se SPE sorbent koji ce
selektivno vezati komponente
uzorka-ili analit ili necistoce.
Selektovana komponenta
zaostaje kada se uzorak
propusti krot SPE tubuili disk

34
Selektivno pranje (ispiranje).

Komponenta koja nas


interesira i necistoce
zajedno zaostaju na
pakovanju SPE kada se
uzorak propusti kroz
kolonu (tubu). Nakon toga
se necistice ispiru sa
rastvorom koji je dovoljno
jak da ih ukloni ali slab da
ostavi komponentu koja
nas interesira na
adsorbentu SPE.

35
Selektivno Eluiranje.

Komponenta koja nas


interesira, analit, se
eluira sa otapalom,
a koji istovremeno
ostavlja nesistoce
jako vezane za
sorbent SPE.

36
SPE je proces u pet koraka

37
38
Hardware and Accessories for
Processing Samples

39
40
41
42
Izbor odgovarajuce aparature za
SPE
Zavisi od:
Volumena uzorka
Stepena zaprljanja
Kompleksnosti matriksa uzorka
Kolicine komponente koja se odredjuje
Tip otapala zavisi od matrixa uzorka

43
Sample pretreatment
Podesavanje pH

44
Voda za pice, podzemne vode i
otpadne vode
Mogu se direktno extrahirati pomocu SPE, ako
nema cvrstih cestica.
Podzemne i otpadne vode moraju se filtrirati
prema proceduri
Filtriranje moze smanjiti recoveries, ako je analit
vezan za cestice koje se uklanjaju. Ako je
moguce nemojte filtrirati uzorak.

45
Propustite nefiltrirani uzorak kroz SPE tubu i
tokom eluiranja pustite da otapalo prolazi preko
cestica na adsorbentu.
U vecini slucajeva za vodene uzorke se koriste
reversed ili ion exchange SPE procedure

46
Masti i ulja
Procesuiraju se pod normal phase
uslovima, jer se ne mogu razblazivati
vodom
Sredstvo za razblazivanje je obicno
umjereno polarno do nepolarno kao npr.
Heksan ili hlorirani rastvaraci
Za sakupljanje ulja u u vodenim uzorcima
koristi se reverzna faza SPE

47