Er was eens ...

Er was eens ...

Het unieke onderricht van

Ramesh S. Baisekar
met verhalen en anekdotes

bewerkt door

Mary Ciofalo

samsara
Inhoud

Inleiding 7
De basis 11
Bewustzijn 21
Geen handelend persoon, geen individueel ik 30
Vrije wil 33
Het ik of het ego 47
De denkende geest en de werkende geest 52
Getuige-zijn 55
Kinderen en hun inzicht 61
Concepten 64
Onderling verbonden tegenstellingen· 66
Onderling verbonden tegenstellingen
- pijn, lijden en kwaad 70
Onderling verbonden tegenstellingen - dood 72
Aanvaarding en overgave 79
Zoeken 85
©Ramesh S. Balsekar Zelfonderzoek 96
Oorspronkelijke titel: It so happened that ...
Sadhana 98
Oorspronkelijke uitgave: Watkins Publishing 2003
Sadhana - gebed 110
©Nederlandse vertaling: Sarnsara Uitgeverij bv
Vertaling: Bob Snoijink Sadhana - ascese en ontkenning 113
Omslagonrwerp: Kees Schreuders (www.ods.nl} Sadhana - ri tueel 116
Lay-out: Studio 28, Hillegom De goeroe/ discipelverhouding 117
ISBN 90-77228-14-4 I NUR 728 Bhakti en jnana 212
Ontwaken 126
Niets uit deze uitgave mag gereproduceerd worden zonder schrifte­
De werkelijkheid van de wijze 130
lijke toestemming van:
Persoonlijke verhalen over Ramesh 142
Sarnsara Uitgeverij bv, Herengracht 341, 1016 AZ Amsterdam.
Inleiding

amesh Balsekar spreekt altijd over hetzelfde onder
R werp: bewustzijn, maar telkens weer anders. Zijn
voordrachten zijn spontaan en hij verwelkomt vragen van
luisteraars. Hij staat er bijna op, en dreigt voor de grap
om uit zijn omvangrijke oeuvre voor te lezen als er geen
vragen komen. Dat dreigement kan heel stimulerend zijn.
De persoonlijkheid van Ramesh heeft een voorliefde
voor verhalen, een voortreffelijk en alomvattend gevoel
voor humor, spontaniteit en een komisch gevoel voor ti­
ming waardoor bezoekers dikwijls moeten lachen om hun

eigen worsteling en om de aard van de penibele situatie
waarin ze zich als zoekers bevinden. Ramesh zei bijvoor­
beeld eens na een korte inleiding tijdens een bijeenkomst:
'Goed, war is de eerste vraag? Maar eerst... Toen ik dat
vroeg moest ik aan een grap denken.
Een rabbi werd van de vroege ochtend tot de late avond
belegerd door mensen, zodat hijzelf geen tijd meer had
voor lezen, contemplatie of meditatie. Hij was ten einde
raad, maar toen kreeg hij een idee. Hij hing een briefje op
zijn prikbord met: HoNDERD DOLLAR VOOR TWEE VRAGEN.
Daarna had hij natuurlijk volop vrije tijd overdag. Ver­
volgens kwam er een rijke man die vroeg: "Rabbi, hier
hebt u honderd dollar. Is honderd dollar voor twee vragen
. niet te duur?" De rabbi zei: "Ja. Wat is je tweede vraag?'"

7
ER WAS EENS .. . INLE!OING

Ramesh geeft sinds 1987 voordrachten en bijeenkomsten dag heb verzameld hebben de spits van dit project afge­
in de Verenigde Staten, Duitsland en Zuid-India. De beten. De rest heh ik verzameld van banden van zijn
meeste ochtenden van het jaar staat hij ook open voor bijeenkomsren in Kovalam Beach in India, in Tiburon,
bezoekers bij hem thuis en veel mensen gaan bij hem langs Seattle, Aspen en Maui in de Verenigde Staten en in Gut
om die bijeenkomsten bij te wonen als ze in Bombay zijn. Schermau in Duitsland.
Als jij net als ik het advaita-virus onder de leden hebt en De vorm die ik heh gekozen is een enigszins geredi­
veel van zijn voordrachten bijwoont, zul je dezelfde ver­ geerde inleiding die Ramesh in 1999 op een van de bij­
halen, anekdotes, citaten uit andere bronnen en grappen eenkomsten in Gut Schermau heeft gegeven. Die voor­
keer op keer horen als Ramesh de basisconcepten van het dracht geeft een overzicht van Ramesh' basisconcepten,
advaita-onderricht uiteenzet. Ik ben die verhalen nooit gevolgd door andere concepten en verhalen die hij dik­
moe geworden. Ze zijn zelfs de maat geworden van de wijls bij zijn lezingen en het beantwoorden van vragen
verdieping van mijn inzicht van de ene bijeenkomst tot gebruikt. De verhalen, grappen, citaten en anekdotes zijn
de volgende. Bovendien houden die verhalen de dikwijls onder relevance kopjes bijeengebrachr met een minimum
glibberige en ongrijpbare concepten van het onderricht aan verklaring van de redactie. Op die manier kan het
op hun plaats, zoals een draad de kralen van een halsket­ boek zowel van voor naar achteren worden gelezen, als
ting bijeenhoudt. worden gebruikt als naslagwerk.
Vorig jaar heb ik in Duitsland tegen Ramesh gezegd De voordrachten van Ramesh wemelen van de citaten
dat ik zijn verhalen graag in een boek zou verzamelen. en passages uit, en verhalen over boeken die hij heeft gele­
Hij verwelkomde het idee, zoals hij de meeste creatieve zen. 'lk heb nooit echt een boek gezocht, maar in mijn
ondernemingen van zijn volgelingen schijnt te verwel­ ervaring komen boeken op een geheimzinnige manier in
komen. (Vermoedelijk omdat hij inziet dat het schrij­ mijn handen. Vroeger zei ik: "Ik heh geen belangstelling."
ven de auteur misschien nog wel meer zal helpen dan de Maar op een zeker moment heb ik geen enkel boek meer
lezers!) Ik heb geleerd dat creatieve ideeen uitgevoerd afgewezen. Alie boeken die ik voor me kreeg ben ik gaan
moeten worden als ze zich met enige nadruk en bij her­ doornemen en meestal had een boek iets te vertellen.'
haling aan me voordoen. Dus met instemming van Volgens hem is de reden dat hij zoveel verhalen over rab­
Ramesh hen ik die dag aan die project begonnen door bijnen vertelt het feit dat zijn vrienden Norton en Albe
met hem, Wayne Liquorman, Marc Beurec en Heiner Smith hem een uitstekend boek genaamd The Rabbi Stories
Siegelmann om de tafel ce gaan zitten om anekdotes op hebben gegeven. Hij zegt ook dat hij nooit weet wanneer
re halen en een aantal favoriece verhalen uit de mond hij een verhaal gaat vertellen. Ze duiken gewoon spon­
van Ramesh zelf op ce nemen. De verhalen die ik die taan op als hij spreekt.

8 9
ER WAS EENS ...

Bij het onderricht van Ramesh kun je heel makkelijk zo­
wel de verschijningsvorm die Ramesh heet zien, als het
bewustzijn dat door de persoonlijkheid spreekt dat het De basis
heeft: geschapen.

Mary Ciofalo
San Francisco, Californie en van de eerste dingen die ik tegen iedere groep zeg,
2000 E is het volgende: alles wat ik zeg is een concept. Het is
niet de waarheid. Ik zeg dat aan het begin omdat het heel
goed zou kunnen dat wat ik te vertellen heb je aan zal
spreken. Binnen vijfa den seconden zal je denken zeggen:
dit spreekt me wel aan, maar hoe weet ik of het waar is?
Dus zeg ik maar meteen aan het begin dat het niet waar
is! Het is maar een concept. Wat bedoel ik met een con­
cept? Een concept is iets wat sommige mensen misschien
aanvaarden en andere kunnen verw�rpen. lets anders met
een concept is dat het op meer dan een manier kan war­
den ge"interpreteerd. Ik zal je een voorbeeld geven.

Een koning droomde dat al zijn tanden waren uit­
gevallen. Hij ontbood de hofastroloog. Die inter­
preteerde de droom als volgt: 'Majesteit, dat is een
erg slechte droom. Hij betekent dat al uw familiele­
den dood zullen gaan.' Boos liet de koning hem in
de gevangenis gooien. Daarna liet hij een andere
astroloog komen. Die wist wat nummer een was
overkomen en zei: 'Majesteit, dat is een voortreffe­
lijk voorteken. Het zegt dat u ouder zult warden
clan al uw familieleden.'
De koning beloonde die astroloog.

10 11
ER WAS EENS ... DE BASIS

Dus een concept kan op twee manieren warden uitge­ staan, 'lk hen', is de enige waarheid. En die waarheid do­

legd. Daar is ook een grap over. mineert in de wereld van de verschijnselen, in het leven
zoals wij dat kennen. De bron maakt zich niet druk om

Er was eens iemand die altijd zei: 'Het had erger de waarheid, want de bron fs de waarheid. Als een spiri­

gekund.' Telkens als er iets gebeurde, kon je er bijna ruele zoeker de waarheid wil kennen, neemt hij aan dat

dander op zeggen dar hij: 'Het had erger gekund' die voorbij her leven moet zijn of aan het leven vooraf­

zei. Op een ochtend kwam er een vriend bij hem op gaar, en daarom is de misvatting dat de spirituele zoeker

bezoek die zei: 'Weet je war er vannacht is gebeurd? het leven moet transcenderen wijd verbreid. Mijn con­

Fred is onverwacht naar huis gegaan en daar trof hij cept is precies andersom. leder spirirueel concept dat niet

zijn vrouw met een vriend in bed. Hij heeft ze alle­ verwijst naar het leven zoals wij dat kennen, srelt weinig

bei doodgeschoten en nu zir Fred in de bak.' De voor. Dus is mijn eerste concept: 'Ik hen' is de enige waar­

man zei: 'O, dat is vreselijk. Hoogst ongelukkig.' heid, en 'ik hen' is her leven wals wij dat kennen, ofwel

Waarna hij eraan toevoegde: 'Het had erger gekund.' manifestatie in werking.

Dat antwoord ergerde de vriend. 'Hoe bedoel je? Her tweede basisconcept is dat het menselijk wezen

Een vriend zit in de gevangenis, zijn vrouw en een maar een soon object is, die, tezamen met duizenden an­

ander zijn dood! Hoe had her nog erger gekund?' dere soorren objecten te land, ter zee en in de lucht, bij

De man antwoordde: 'Nou, dat zit zo. Dit is afgelo­ elkaar her totaal van de gemanifesteerde wereld vormen.

pen nachr gebeurd. Als het de voorgaande nachr was Volgens mijn concept is her menselijk wezen in feite een

gebeurd, was fk dood geweesr.' object, een uniek geprogrammeerd object. Laat me je uit­
leggen war ik met programmeren bedoel. De mens heeft

Een concept is iets wat aan imerpreratie onderhevig is. geen keus om bij bepaalde ouders geboren re warden,

Daarom zeg ik: alles war ik zeg, is een concept, niet de daarom heeft hij ook geen keus met betrekking tot her

waarheid. Is er iets war wel waarheid is en interpretatie unieke genen- of DNA-materiaal in dat menselijk object.

ontstijgt? Dar is er inderdaad. Er is waarheid die door nie­ Orn dezelfde reden had hij geen keus om in een specifieke

mand ontkend kan warden en dat is her onpersoonlijke omgeving geboren te worden, waarin dat object van meet

bewustzijn van het bestaan: 'Ik hen. lk besta.' Dar onper­ af aan is geconditioneerd. Daarom is het unieke DNA

soonlijke bewustzijn van het bestaan schuilt in elk mense­ plus de omgevingsconditionering de programmering van

lijk wezen. Niemand zal ontkennen dat hij bestaat. Een dar object. Pulitzer-prijswinnaar Jon Franklin heeft het in

athe'ist mag we! ontkennen dat God bestaat, maar niet dat zijn boek Molecules of the Mind op schilderachtige wijze

hijzelf bestaat. Dar onpersoonlijke bewustzijn van het be- gezegd: 'Het menselijk mechanisme heeft een mechanisme

12 13
ER WAS EENS •.• DE BASIS

dat het menselijk mechanisme verhindert zijn mechani­ gen: 'Daarom ben ik juist bij u gekomen. Ik hen erg in de
sche aard te zien.' En op de spirituele zoektocht wordt dat war over wat ik precies zoek.' Of er komt een antwoord
mechanisme in het algemeen 'ego' genoemd. dat de bewuste persoon uit een boekje heeft: 'Ik wil een
Ieder onderricht zegt dat het ego de moeilijkheid is en warden met de eenheid.' 'Ik wil de eenheid kennen.' 'Ik
,
dat je het ego moet doden. Dus de wezenlijke vraag is: wil een warden met de bran. Als de bran alles is wat er is,
waar komt dat ego vandaan? Het ego kan nergens anders wie is dan die 'ene' die een wil worden met het bewust­
vandaan zijn gekomen clan van de bran - of God, of her zijn? Het zoeken stopt zodra je beseft dat er nooit een
bewustzijn. Waar kan, wat dan ook, anders vandaan ko­ zoeke r is geweest, dat er nooit een denker is geweest, dat
men clan van de bran? Orn het !even zoals we dat kennen er nooit sprake is geweest van enige doener en dat er nooit
zich te laten afspelen en om menselijke verhoudingen iemand is geweest die heeft ervaren. Denken gebeurt, doen
mogelijk te maken, moest het ego worden geschapen. Het gebeurr, ervaren gebeurc als een functie van de bran die
ego, de individuele denker, de individuele doener, het in­ via ieder mens werkt. Met andere woorden, geen enkele
dividu dat ervaart, zegt: 'Ik denk, ik doe, ik ervaar,' en handeling is de handeling van een individu. Het is een
vergeet het mechanische karakter van de verschijnings­ handeling van de bron, speciflek op dat tijdstip, via die
vorm. De bran moest het ego scheppen om het leven, specifleke verschijningsvorm. En om dat mogelijk te ma­
zoals wij dat kennen, mogelijk te maken. Tegelijkerrijd is ken, heeft de bron die mens met die specifieke program­
de bran begonnen met het praces van de vernietiging van mering geschapen zodar die specifleke handeling zich op
her ego in een beperkt aantal gevallen. Zoeken, spiritueel dat moment zou afspelen. En de totaliteit van handelin­
zoeken, is tegelijkertijd met de geboorte van het ego ter gen via miljarden gepragrammeerde menselijke objecten,
wereld gekomen. is her totaal van war-is op dit moment.
Spiritueel zoeken is een buitengewoon, uniek soort Als wat-is wordt aanvaard als de wil van God, als iets
zoeken. Bij een normale zoektocht in de wereld van ver­ wat afkomstig is van de bran, is er' geen geluk of ongeluk.
schijnselen houdt het zoeken pas op als de zoeker heeft Ongeluk steekt de kop op omdat het ego iets anders wil
gevonden wat hij zocht. Op de spirituele zoektocht houdt dan wat-is op een bepaald moment. Wat de mens in wer­
het zoeken op zodra de zoeker waarachtig begrijpt wat hij kelijkheid wil, is iets wat hem geluk kan geven en alles
zoekt. De rest van het proces is zuiver spontaan en heeft ontstijgt wat het leven hem kan geven. Daar komt het
niets meer met de zoeker te maken. waanidee vandaan dat de mens iets zoekt wat het leven
Wat wil een spirituele zoeker echt? Hij weet het niet. transcendeert. Dat is een kolossaal en totaal waanidee. Het
Als mensen mij in Bombay opzoeken, stel ik die vraag enige dat het leven transcendeert is de bran. De bran maakt
regelmatig. En meestal komt er geen antwoord, of ze zeg- zich niet druk om waarheid of geluk.

14 15
ER WAS EENS . . •
DE BASIS

Het eerste waar een zoeker achter moet zien te komen, is twee paden zijn die naar hetzelfde doel leiden. Als iemand
of hij of zij iets zoekt. Is de zoeker op een bepaald tijdstip die voor bhakti is geprogrammeerd van jnana hoort en de
gaan zoeken of heeft het zoeken zich gewoon afgespeeld? omstandigheden dwingen hem dat pad in te slaan, zal er
Hoe clan ook, er zal ontdekt worden dat het zoeken zich conflict zijn. Als zich conflict voordoet, kan dat niet an­
onttrekt aan de wil van de zoeker. Als ik mensen vraag ders dan de wil van God zijn. Als de zoektocht de speci­
wanneer hun spirituele zoektocht is begonnen, antwoor­ fieke vorm aanneemt waarvoor een bepaalde verschijnings­
den ze doorgaans zo lang geleden als hun herinnering reikt. vorm is geprogrammeerd, is dat ook de wil van God. Met
Dus is mijn tweede vraag aan de bezoeker: 'Als de zoek­ andere woorden, mijn derde basisconcept is vervat in drie
tocht is begonnen op een tijdstip waarop de meeste kin­ eenvoudige woorden: 'Uw wil geschiede.'
deren iets anders zoeken, waarom denk je dan dat deze Als er iets gebeurt, beslist de mens of het goed of kwaad
ongebruikelijke soon zoektocht deze specifieke verschij­ is. Als de mens beslist of iets goed of kwaad is, is dat be­
ningsvorm is overkomen?' Het antwoord is eenvoudig. zien vanuit het standpunt van de mens. Wat goed of kwaad
Deze zoektocht is ontstaan door de specifleke program­ is, begint bij het individu. 'Dit is goed voor mij, voor
mering van die verschijningsvorm, die dat zoeken moge­ mijn gezin, voor mijn gemeenschap, voor mijn provincie,
lijk heeft gemaakt. Met andere woorden, wat ik bedoel is voor mijn land', en die cirkel wordt steeds mimer naar­
dit: vanaf het moment waarop een baby wordt geboren mate het ego mimer wordt. Het ego zegt: ':W-at ik probeer
en de borst van zijn moeder zoekt, is het leven niets an­ te doen, is voor het hele menselijke�ras.' Maar het mense­
ders dan zoeken. De soort zoektocht hangt af van de unieke lijk ras is maar een nietig stipje in het totaal van het uni­
programmering van de bewuste verschijningsvorm waarin versum. De mens wordt in zijn denken beperkt tot wat
het zoeken zich afspeelt. Daarom vind je mensen die geld goed is voor hem als individu en dat wordt geleidelijk
zoeken, mensen die op roem jagen, mensen die op macht uitgebreid tot het menselijk ras. Orn een voorbeeld te ge­
azen en mensen die God, de bran of de waarheid zoeken. ven: de pokkenbacil is uitgeroeid. Schitterend voor het
De keus van de zoektocht is niet aan het individu. De menselijk ras, maar hoe zit het met de pokkenbacil zelf,
soort zoektocht is afhankelijk van de unieke programme­ dat ook deel uitmaakt van het universele bestaan? Voor de
ring van de verschijningsvorm. pokkenbacil is het genocide. Dus wat zich afspeelt, wordt
Tijdens de spirituele zoektocht zijn er doorgaans drie door het menselijk denken op uiterst beperkte wijze be­
soorten processen. De ene staat bekend als bhaktii of toe­ oordeeld. En daarom wil de mens weten waarom God dit
wijding en de tweede als jnanai of kennis. Er is ook een of dat heeft gedaan. Waarom moest God een Hider voort­
derde, karma, dat neerkomt op onbaatzuchtig handelen. brengen? Het eenvoudigste antwoord is: waarom niet? Je
Zelfs Ramana Maharshi heeft gezegd dat bhakti en jnana kurit de macht van de bran niet aan banden leggen.

16 17
ER WAS EENS ... DE BASIS

Maar het werkelijke antwoord is de fundamentele vraag niet aanvaard. Het goddelijke wordt slechrs lippendienst
van Ramana Maharshi: Zelfonderzoek. Wie wil dat we­ bewezen: 'Uw wil geschiede.' Maar niemand, of vrijwel
ten? Degene die dat wil weten, is een geschapen object niemand aanvaardt dat echt.
dat de wil van het scheppende subject wil weten, wat uit­ Het zoeken houdt op als het ego beseft wat het heeft
gesloten is. Als het geschapen object, de mens, de wil van gezocht. Wat heefc het ego precies gezocht en wat moet
God wil weten, gebeurt er in feite het volgende: het ge­ het ego precies weten? 'Uw wil geschiede.' Met andere
schapen object heeft zich de subjecriviteit van het zuivere woorden, de individuele vrije wil heeft niet het laatste
subject coegeeigend en erger nog: het heeft zuivere sub­ woord. Dus het laatste dat het ego moet aanvaarden, is
jectiviteit tot object gemaakt dat het pseudo-subject wil dat bewustzijn via iedere verschijningsvorm functioneert
leren kennen. En dat kan volgens mij misschien warden en op dat moment handelingen produceert die strikt vol­
gekenschetst als de erfzonde. Orn die reden kan de ge­ gens de wil van God zijn, uitgaande van de programme­
leerde slechts slagen waar het gaat om het 'hoe' van een ring in elk menselijk object. Dat is mijn basisconcept.
manifestatie en zelfs dar maar tot op een zekere hoogre. Dus de enige sadhana die het ego [de zoeker] echt hoeft
Maar hij kan nooit her 'waarom' kennen. Het enige dar ce volgen op die spirituele zoektocht, is om er uit eigen
de mens kan doen, is het mysterie van het universum aan­ ervaring achter te komen of een willekeurige handeling
vaarden. Hij kan dat mysterie niet ontsluieren. Meister op een willekeurig tijdstip zijn of haar handeling is ge­
Eckhart heeft het prachtig verwoord: 'Het enige dat je weest. Het proces dat ik voorstel is- als volgt: ga aan het
kunt doen, is je onthurst verwonderen over de luisrerrijke eind van iedere dag twintig a dertig minuten makkelijk
diversiteit van Gods schepping.' Dus de aanvaarding van zitten en kies een aancal gebeurtenissen van die dag, of ze
Gods wil is het uiteindelijke doel van de spirituele zoek­ nu eenvoudig of ingewikkeld waren. Probeer erachter te
tocht. En daar heeft her individu niets over te zeggen. komen of ze jouw handelingen waren, of dat hec hande­
Het individu kan zo geprogrammeerd zijn voor de spi­ lingen waren waarover je geen zeggenschap had. En ik
rituele zoektocht dat er sprake is van een enorme ontvan­ kan je zeggen dat eerlijk onderzoek naar eigen ervaring
kelijkheid en dit concept [Uw wil geschiede] rechtstreeks ieder ego [of elke zoeker] duidelijk zal maken dat geen
naar het hart kan gaan als het aan de verschijningsvorm enkele handeling die zich heeft voltrokken van hem of
wordt voorgelegd: zoiets kan naruurlijk gebeuren. Hoe van haar was.
zou het anders kunnen? Maar dat soort ontvankelijkheid Hoe komr een handeling toe stand? De bron gebruikt
is er doorgaans niet. Er is een zekere weerstand tegen. Alie de geprogrammeerde menselijke computer om een han­
godsdiensten hebben het basisconcept 'Uw wil geschiede' deling voort te brengen net zoals jij jouw computer ge­
met elkaar gemeen en toch wordt het op een diep niveau bruikt. Je stopt er iets in. De geprogramm eerde computer

18 19
ER WAS EENS . • •

heeft geen andere keus clan iets strikt volgens zijn pro­
grammering voort te brengen. Er zit geen ego in de com­
puter dat zegt: 'Deze output is mijn handeling.' Het ego Bewustzijn
moec daar door persoonlijke ervaring achter komen.
Dus, wat is de input van de bron, of van God? Iemand
lcrijgt een gedachte. Hij is zo gewend om her woord 'mijn'
te gebruiken, dat hij zegt: 'Die is mijn gedachte.' De ge­
t eerste en meest fundamentele concept van Ramesh is
dachte, of iets wat is gezien, gehoord, geproefd, geroken
of gevoeld, is de goddelijke input. De mens heeft geen
R dat er alleen maar bewustzijn is.

zeggenschap over wat er gezien of gehoord wordc, of over De koning zei tegen de wijze: 'Je lcrijgt mijn halve
de volgende gedachte. Oat is de input. Het brein reageert koninlcrijk als je laat zien waar God is.' De wijze zei
op die input strikt volgens zijn programmering en de out­ cegen de koning: 'Ik zal uw koninlcrijk verdubbelen
put die volgt, is war de mens 'mijn handeling' of 'mijn
als u me laat zien waar God niet is.'
reaccie' noemt. Een gebeurtenis wordt door drie verschil­
lende mensen gezien met drie verschillende prograrnma's.
Hee brein zal op die gebeurcenis reageren en in het ene
geval kan de output woede zijn, mededogen in hec andere
In het cijdperk van kleine koninlcrijken was er eens
of angst in her derde geval. Die drie reacties kunnen zich
een gelegenheid om feesc re vieren. De koning, zijn
zelfs voordoen bij drie wijzen, omdac de verschijnings­
ministers en alle belangrijke mensen zouden bijeen­
vorm zelfs bij een wijze min of meer dezelfde program­
komen. Alie mensen lcregen een plaats toegewezen
mering houdt.
volgens de hierarchie. Er was een troon voor de
koning. De eerste minister wachtte op de komst
van de vorst en het begin van de plechcigheid. Ploc­
seling komt er een soefi mysticus in haveloze kledij
binnenwandelen. Toe afgrijzen van de premier loopt
hij rechc op de troon af en neemt plaacs. 'Wat denk
jij dat je doet?' De soefi zegt: 'Ik zic hier alleen maar.'
De minister zegt: 'Je bent niet eens de premier, wane
dat ben ik.' De soefi zegt: 'Ik hen meer clan de eer­
ste minister.' De minister vraagt: 'Ben jij soms de

20
21
ER WAS EENS ... BEWUSTZIJN

koning?' De soefr antwoordt: 'Nee, ik ben niet de rie wil zeggen dat niemand ooit zal weten wat er
koning. Ik ben meer dan de koning.' De minister gaat gebeuren. De theorie impliceert daarom dat
vraagt: 'Ben jij de keizer?' De soefi antwoordt: 'Ik God maar wat dobbelt met her universum, en dat
ben niet de keizer. Ik ben meer clan dat.' Dus vraagt kan ik niet aanvaarden.' Die reactie was strikt vol­
de minister: 'Ben jij clan de profeet?' 'Nee, ik ben gens Einsteins conditionering. Daarop antwoordde
niet de profeet. Ik ben meer dan dat.' Uiteindelijk Niels Bohr: 'God dobbelt niet met her universum.
vraagt de eerste minister ten einde raad: 'Ben jij clan Jij en ik kunnen wel denken dat God met het uni­
God?' De soefr antwoordt: 'Nee, ik ben niet God. versum dobbelt omdat wij niet over de volledige
Ik ben meer dan dat.' Vervuld van ergernis roept de informatie beschikken en God wel. Onze informa­
minister uit: 'Maar niets is meer dan God!' Zegt de cie is van moment tot moment. Gods informatie is
soefr: 'Precies, ik ben dat niets.' de eeuwigheid.'

Het onvermogen om Gods p/,annen te kennen, leidde eens tot Ramesh heeft talrijke manieren om te praten over bewustzijn
een boeiend gesprek tussen Albert Einstein en Niels Bohr. als het enige dat er is.

Niels Bohr en een groep geleerden legden Albert Bewustzijn heeft her script gescq reven, bewustzijn
Einstein - destijds de grootste natuurkundige van is de producent, bewustzijn speeft alle rollen in dit
het land - de theorie van onzekerheid, de kwan­ drama en bewustzijn ervaart alle vreugde en pijn
tummechanica, voor. Ze brachten hem de theorie via de instrumenten die 'mensen' heten. Wat er sinds
en vroegen of hij die door wilde nemen om ze te het begin der tijden werkelijk gebeurt, is altijd het
laten weten of hij er enig bezwaar tegen had. Einstein gelijktijdige bestaan van onderling verbonden te­
nam haar heel grondig door en sruitte niet op fou­ genstellingen geweest. Omdat het scenario al is ge­
ten. De theorie van onzekerheid wil zeggen dat er schreven, gebeurt er niets anders dan het afdraaien
op ieder willekeurig moment een oneindige hoe­ van de film en het enige dat wij kunnen doen, is
veelheid mogelijkheden en waarschijnlijkheden in getuige zijn.
de oceaan van her bewustzijn bestaat, en dat nie­
mand kan weten welke mogelijkheid of waarschijn­ Ramana Maharshi werd eens gevraagd: 'Zijn de go­
lijkheid daaruit, tot een handeling of gedachte kris­ den en godinnen van de menselijke mythologie
talliseert. Einstein gaf toe: 'Als theorie is dit absoluur echt?' Zijn antwoord was onthutsend accuraat. Hij
honderd procent waterdicht. Maar,' zei hij, 'De theo- zei: 'Ja. Ze zijn net zo echt als jij.'

22 23
ER WAS EENS . . . BEWUSTZIJN

Ramesh zegt W e hebben het idee, een mencaal beeld, dac Een rabbi ging prat op zijn venrouwen in God. Re­
God altijd genadig is. De mens schept eersc zijn God en gelmatig zei hij: 'Ik vertrouw op God.' Op een keer
clan bidt hij tot hem. Vervolgens verwacht hij dac God was er een overstrorning. Het water steeg langzaarn
niet alleen zijn gebeden verhoort, maar ook dat ze precies maar zeker. De man bleef in zijn huis zitten en toen
zo verhoord warden als hij wil. anderen evacueerden, zeiden ze tegen hem: 'Korn
mee.' Maar hij zei: 'Nee, ik blijf. Ik venrouw op
Er is een verhaal over een man die boven op een God.' Het water bleef stijgen. Toen kwam er een
berg rondliep. Hij gleed uit, viel en wist zich nog boot. De mensen in de boot zeiden: 'Kijk, er is nog
net aan de rand van de afgrond vast te houden. Zo plaats. Het is beter dat u meegaat. Het water stijgt.'
hing hij daar. Dus hij riep naar de hemel: 'Is er De man zei: 'Nee. Ik vertrouw op God.' Dus de
iemand daarboven?' Er kwam geen antwoord. boot vertrok. Er kwam nog een boot. Hij herhaalde:
Daarna sloeg hij echt aan het bidden. 'Is daarbo­ 'Nee, ik ga niet mee. Ik vertrouw op God.' Uicein­
ven iemand die mij kan helpen, alsrublieft?' Toen delijk kwam er een helikopter. Ze zeiden: 'Hoor eens,
klonk er wel een antwoord: 'Ja, ik zal je helpen, dit is uw laatste kans. We werpen u een touw toe.
maar dan rnoet je precies doen wat ik zeg.' De man Klim aan boord, anders komt er geen hulp meer.'
zei: 'Ja, ja. Ik zal alles doen wat U zegt.' De stern De man zei: 'Nee, ik vertrouw op God.' Het water
zei: 'Loslaten.' Er viel een stilte. Een seconde. En bleef stijgen en de man verdronk natuurlijk. Dus
nog een. Toen vroeg de man: 'Is er nog iemand men hij tegenover God in de hemel stond, vroeg
anders daarboven?' hij: 'Ik vertrouwde op u. Waarom hebr u me lacen
verdrinken?' God antwoordde: 'Ik heb drie keer
Ramesh zegt God is rationed noch irrationeel. God is ge­ geprobeerd je ce helpen. Ik heb twee keer een boot
nadig noch ongenadig. Als ik het woord God gebruik, en een keer zelfs een helikopter gestuurd!'
bedoel ik niec een almachtig wezen dac veel machtiger is
clan het individu. Hee concept God is als volgc in de we­ De aard van de werkelijkheid wordt het onderwerp van het
reld gekomen: de mens werd zich bewust van zijn of haar gep
s rek over bewustzijn. De vragenstellers gaan uit van het stand­
hulpeloosheid, dus schiep het denken/incellect her con­ punt dat wat ze via de zintuigen ervaren, echt is. Ramesh ant­
cept 'God' en kende dat concept vervolgens eigenschap­ woordt dat de mens een verschijningsvorm is die door het be­
pen toe: almachtig, alwetend, altijd genadig. Daarna vroeg wustzijn wordt bediend en vergelijkt het mechanisme van
het: 'O, God, waarom hebt u ziekce, arrnoede en al die lichaam en geest dikwijls met een elektrisch apparaat, en be­
oorlogen geschapen?' wustzijn met de elektriciteit die het voedt.

24 25
ER WAS EENS... BEWUSTZIJN

Toen ik rwaalf was, hadden we op school een leraar ik een vlinder was.' Zijn volgelingen zeiden: 'Het

fysiologie. Op het bard maakte hij een schets die was maar een droom, meester.' Hij zei: 'lk weet dat

illuscreerde dat de lens van een fotocoestel en de het maar een droom was en dat wise ik toen ik wak­

lens van ons oog in die zin identiek zijn, dat het ker werd. Maar de moeilijkheid is: ben ik Chuang

object zowel op de lens als op het nervlies wordt Tse die vannacht droomde dat hij een vlinder was,

gevormd. Dat leek me vrij duidelijk. Maar op dat of een vlinder die nu droomt dat hij Chuang Tse

moment dwaalden mijn gedachten af en de leraar is?'

kwam naar me toe. Hij dacht dat ik zat te dromen,
dus hij vroeg: 'Wat heb ik gezegd?' lk herhaalde Maya is een Sanskriet woord voor illusie, de sluier over de

precies wat hij had gezegd. Daar keek hij een beetje werkelijkheid die de onwerkelijkheid projecteert. Het hin­

van op, dus vroeg hij: 'Waar dacht je clan aan?' lk doei'sme beschouwt wat er hier op aarde gebeurt als maya, de

zei dat ik een vraag had. Hij vroeg: 'Wat is die vraag?' grote illusie, het grote schouwtoneel.

lk zei: 'Bij een fototoestel moet er iemand op een
knopje drukken om het object dat d� lens waar­ Op school had ik eens een namurkundeleraar die

neemt op de film vast te leggen. Wie drukt er op zei: 'Maya, maya, wat een flauwekul! Stoot je hoofd

een knopje als een oog een object ziet dat vervol­ maar eens tegen de muur. Doet dat geen pijn? Waar

gens op het nervlies wordt weerkaacst?' Hij werd is dat maya dan?' Op dat moment dacht ik: 'Ge­

heel boos en zei: 'Geen domme vragen stellen.' Ik beurt dat ook niet in een droom? Je stoot je hoofd

zei: 'Goed.' Maar coen Maharaj het later over be­ tegen de muur en dat doet pijn. Maar het blijft een

wustzijn had als zijnde alles en dat alle handelingen droom.' Maar ik hen altijd verlegen geweest, dus

loucer verschijnselen zijn in het bewustzijn, moest dat durfde ik niet te vragen.

ik opeens weer aan dat gesprek denken en ik zei:
'Nu weet ik wie er op het knopje drukt.'

Een jaar of wat geleden stuitte ik op een uitscekende
novelle genaamd Colossus. Later vertelde iemand me

Op een dag kwam Chuang Tse bij zijn volgelingen. dat er een Him van was gemaakr. De essemie van

Hij zei: 'Ik maak me zorgen. Hee zit me niet lek­ het verhaal is dat de Verenigde Staten een super­

ker.' Zijn volgelingen vroegen: 'Wat is er aan de computer heeft ontwikkeld die alles kan. De presi­

hand?' Chuang Tse zei: 'Vannacht droomde ik dat dent hoefr geen enkel besluit meer te nemen. Uit-

26 27
ER WAS EENS ... BEWUSTZ!JN

eindelijk, na uitvoerige beraadslagingen, drukt de sporen in her zand is? Ik zie dat het andere spoor
president op de knop en gaac de computer aan het ontbreekt in perioden van mijn !even waarin ik door
werk. Hee eerste wat de computer zegc, is: 'Er is een her diepst van de wanhoop en ellende ging. Waarom
andere' en blijft dat maar herhalen. Er blijkt dat was u niet bij me toen ik u het hardst nodig had?'
Rusland een identieke computer heeft ontwikkeld. God keek de man met groat mededogen aan en
De twee computers worden op elkaar aangeslocen antwoordde: 'Mijn lieve vriend, er is weliswaar maar
en besluiten dat er maar een computer moet ko­ een paar voetsporen gedurende de moeilijkste tij­
men. Dus bouwen Amerika en Rusland de Colossus, den van je !even. Maar in die perioden heb ik jou in
die de leiding heeft over de wereld. A1s Colossus mijn armen gedragen.'
iets besluit en een mens of land verzet zich, geeft hij
n
een waarschuwing. En zijn dreigemencen worden Ramesh zegt dat bewustzijn in de wereld van verschijnsele
illus­
ook uitgevoerd. Uiteindelijk is de Amerikaanse ge­ is geworteld en haar tegelijkertijd transcendeert. Hij
de
leerde die de supercomputer van de Verenigde Sta­ treert dat concept met het volgende gezegde uit de Tao van
ten heeft ontwikkeld zo ten einde raad, dat hij Chinese filosofie.
Colossus vraagt: 'Wie ben jij?' Colossus zegt: 'Ik ben
God. En je zult weldra aan het idee gewend zijn.' 'Eerst zijn de rivieren en de bergen echt, clan zijn de
rivieren en de bergen onecht en vervolgens zijn de
Een meer meedogend gezichtspunt wordt gepresenteerd in het rivieren en de bergen echt.'
1Jolgende verhaal van Margaret Powers, Footprints, dat
Ramesh bijna op iedere bijeenkomst vertelt. Meer dan eens Eerst is er totale betrokkenheid. lk hen iets anders clan de
�eb ik gemerkt dat hij bij het vertellen van het verhaal een rivieren en de bergen. Dan komt her stadium waarin alles
�rok in zijn keel kreeg en overweldigd werd door tranen. als een illusie wordt beschouwd, waarin rivieren en ber­
gen geen rivieren en bergen meer zijn. Als uiteindelijk,
Een goede, godvrezende man droomde dat hij met dat ik, een deel van de rivieren en de bergen gaat uitma­
God door de woestijn liep. De wandeling was sym­ ken, worden die rivieren en bergen weer gezien als rivie­
bolisch voor zijn levensverhaal. Terwijl ze liepen, ren en bergen. De cirkel is rond. Rivieren en bergen war­
lieten ze twee paar voetsporen in her zand achter. den clan weer gezien als werkelijke verschijnselen/objecten
Maar van cijd tot tijd zag de man maar een stel voet­ waarvan her bewustzijn integraal deel uitmaakt. Ze zijn
sporen. Toen vroeg hij aan God: 'Lieve God, hoe echc en tegelijkertijd onecht omdat ze niet op zich kun­
komt her dat er van tijd tot tijd maar een paar voet- nen bestaan.

28 29
GEEN HANOELEND PERSOON, GEEN INDIV!DUEEL IK

ten? Als je diep graaft in die reeks vragen, kom je
tot de slotsom oat er geen 'wie' is. Dat kunnen maar
Geen handelend persoon, weinig mensen aanvaarden. Ramana Maharshi ver­
gelijkt de zoekers die tot die aanvaarding kunnen
geen individueel il< komen met kamfer, droog hour en nat hour. Het


kamfer behoeft slechts een vonk om vlam te vatten.
� � � �
mesh he ha lt keer op eer: Di is de enige waarach­ Droog hout heeft een zekere hoeveelheid hitte no­
R _ hebt: Ik ben. Dat 'ik ben', wat het
uge kenms die Je dig. En nat hout heeft een enorme hoeveelheid hitte
onmanifeste is dat zich als verschijnsel in her bewustzijn nodig voordat het vlam vat.
manifesteen, is het universele bewustzijn dac in iedere ver­
schijningsvorm aanwezig is. De scheiding oncstaat als 'ik Het volgende incident laat zien hoe makkelijk je in verwar­
ben' verandert in 'ik ben Jan' en die scheiding is de oor­ ring kunt raken over wat het ik wel en niet is.
zaak van alle gebondenheid en ellende.
Er kwam eens een heel geleerd iemand naar de bij­
Een soefl werd door steniging cer dood gebracht en eenkomsten. Hij was een leraar die vroeg met pen­
ging naar de hemel. Niet lang daarna overleed er sioen was gegaan om alleen nog rqaar na te denken
een getuige van de steniging en die ging ook naar over de aard van de werkelijkheid. Hij dacht erover
de hemel. Tot zijn verontwaardiging trof hij de soefl na en kwam cot de conclusie dat deze hele coestand
daar aan. Hij vroeg aan God: 'Hoe komt het dat maar een droom van hem was. Dus hij begon te
deze soefi hier in de hemel is en de farao, die het­ zeggen: 'Als ik de dromer ben... ' Meestal val ik ie­
zelfde heeft gezegd, in de hel zit?' God antwoordde: mand niet in de rede, maar op de een of andere
'Toen de farao zei dat hij God was, dacht hij aan manier zei ik op dat moment: 'Harry, jij bent niet
zichzelf. Toen de soefr zei dat hij God was, dacht de dromer... ' Harry kreeg een ingespannen blik op
hij aan mij.' zijn gezicht. Even dacht ik dat ik hem had beledigd.
Vervolgens kwamen er andere vragen uit het publiek.
Naderhand kwam hij naar me toe om te zeggen:
'Ramesh, dat was alles wat ik nodig had.' Ik zei: 'Jij
Ramana Maharshi zegt dat her enige dat er moet bent niet de dromer, jij bent een gedroomde hoofd­
gebeuren, is uitzoeken wfe er verlichting zoekt. Wie persoon die Harry heet. Jij bent we! de dromer, maar
ben ik? Wie is er aan her zoeken? Wie wil hec we- niet als Harry.' Hij had amper nog vragen.

30 31
ER WAS EENS . • .

Vragen over wedergeboorte, karma en andere concepten die
het hardnekkige voortbestaan van een individueel ik impli­
ceren, komen gedurende de duur van de hele bijeenkomst op. Vrije wil
Zulke vragen worden opgeroepen door het individuele den­
ken dat weigert zichzelf als niet-bestaand te aanvaarden.

Boeddha zelfheeft duidelijk gezegd: 'Omdat er geen k ben een individu met vrijheid van keuze en hande­
ik is, is er oak geen transmigratie van dat ik, maar I len.' Dat zegt het ik. Het individu wordt bepaald door
er zijn wel wezens en geprolongeerde effecten van dat gevoel van ona.fhankelijk kiezen en handelen.
die wezens. Er zijn wel <laden, maar er zit niemand Ramesh illustreert dit punt aan met:. Niemand heeft de
achter. Er is geen entiteit die doorgaat. Er gaat geen keus om geboren te warden. We hebben niets te zeggen
ik van de ene plek naar de andere, maar als hier een over onze genen en geen keus wat betreft de conditio­
stem klinkt, komt de echo ervan terug.' nering die ieder van ons ondergaat in de omgeving waarin
we geboren worden. We zullen niets te zeggen hebben
Ramesh citeert ook Ramana Maharshi: 'Er was geen weder­ over ons overlijden. Met welk recht denken we een vrije
geboorte, er is geen wedergeboorte en er zal nooit sprake wil te hebben en te doen wat we willen tussen die twee
zijn van wedergeboorte. Dat is de waarheid.' bepalende momenten - geboorte en dood - waar we geen
keuze in hebben? Waar slaat de vraag van keuze op? Dus
wat kunnen we anders dan ons overgeven aan God?
Een van de fundamentele thema's waarop Ramesh graag
mag wijzen als het om vrije wil gaat, is dat wat gebeuren
moet, zal gebeuren en dat wij dat niet in de hand hebben.

Ik zal je vercellen wat er een keer met mijn broer is
gebeurd. Hij had een afspraak en dus liep hij flink
door. Een van zijn vrienden riep hem, dus hij moest
blijven staan. Toen die vriend naar mijn broer toe
kwam, moest hij uitleggen dat hij erge haast had en
hem later zou bellen. Dat moet een paar seconden
hebben geduurd en daarna liep hij weer door. Even

32 33
ER WAS EENS . . • VRIJE WIL

later zag hij een enorme steen van een bouwplaats zei: 'Iedere handeling, alles wat gebeurt, is voorbeschikt.'
vallen, waar hij een paar seconden eerder zou heb­ Dus dat was iets wat werd gehoord. Het brein reageerde op
ben gelopen. Dus het kan zijn dat hij door die steen her gehoorde en de reactie luidde: 'Hoe kunt u nu zeggen
was geraakt als zijn vriend hem niet staande had dat her niet mijn handeling was?' En de hand werd opge­
gehouden. stoken: een zuiver mechanische reactie van het brein op
wat het hoorde: 'Alles is voorbeschikt.'
Het brein is geen creatief orgaan; het is
,,, ..,,, ,,,

Ramesh zegt-.
-.--·--·­
,,.. ..,.. ,.,._.

slechcs een receptief mechanisme. Het brein kan alleen maar
Er was eens een Arabische wijze die Mani heette en reageren op een gedachte of op een gebeurtenis in de bui­
zei: 'Vraag jezelf maar eens af hoe her komt dat je cenwereld. Neuroloog Benjamin Libet zou hebben gezegd:
liever zou slapen als je wakker bent en waarom je 'Een gedachte die jij als jouw gedachte beschouwt, speelt
wakker bent als je liever zou slapen. Vraag jezelf maar zich ruim een halve seconde af voordat jij hem als jouw
eens af hoe her komt dat je verliefd wordt als je dat gedachte beschouwt.' Dus wat jij als jouw handeling be­
liever niet hebe; en als je eens goed naar al die din­ schouwt, is in werkelijkheid een respons van het brein op
gen kijkt, zul je het correcte antwoord vinden, na­ een gedachte, of op iets wat jij ziet of hoort. Het brein kan
melijk dat je geen vrije wil hebt.' geen gedachte scheppen; het brein kan alleen maar een ge­
dachce oncvangen. De gedachte die ko�t, kan alleen maar
Op een vraag over vrije wil en voorbeschikking antwoordde komen van het zelf, van het bewustzijn, van God.
Ramana Maharshi: 'Alles wat er gebeurr, is voorbeschikc.'
Waarop een van de bezoekers zijn arm hief en zei: 'Bhaga­ Onlangs heb ik een verslag van de Britse natuur­
van, ik heb mijn hand opgestoken. Oat is toch mijn han­ kundige en astronoom Fred Hoyle gelezen. Hij zei
deling, die kon toch niet voorbeschikt zijn? Of was hij dat hij een conferemie van natuurkundigen in Pa­
wel voorbeschikt?' Ramana Maharshi zei alleen maar 'Ja.' rijs bijwoonde. Er was een probleem op de confe­
De man scelde verder geen vragen en eerlijk gezegd weet rencie dat hij wilde oplossen, maar dat lukte niet.
ik niet war Ramana Maharshi gezegd of gedaan zou heb­ Hij had er vele dagen en nachten over gepiekerd.
ben als die man had gevraagd: 'Maar hoe kan dat nu? fk En volgens hem deed de oplossing zich vervolgens
heb toch mijn hand opgestoken?' In dit geval werd er niet plotseling aan hem voor coen hij een Parijse straat
verder op ingegaan, maar als we het er hier over zouden overstak. De oplossing deed zich vanzelf voor. Hij
hebben, zou mijn antwoord heel eenvoudig zijn geweest: koesterde er geen enkele twijfel over. Hij nam zelfs
je denkt dat jij je hand hebt opgestoken. Ramana Maharshi niet de moeite om zich naar zijn hotelkamer re haas-

34 35
ER WAS EENS ... VRIJE WIL

ten en de oplossing op te schrijven, omdat hij wist en roken.' De barkeeper zei: 'Zeker uw enige zoon?'
dat die niet kon veranderen. Dus hij ging die dag Het maakt geen verschil of een verschijningsvorm
gewoon zijn gang en toen hij 's avonds op zijn hotel­ een natuurlijke dood sterft, verongelukt, of door
kamer kwam, schreef hij de oplossing in wiskun­ zelfmoord aan zijn eind komt. Iemand die hier al
dige termen op, wat nog heel wat tijd kostte. De jaren komt, is politieman. Maar hij was daar niet
oplossing, die zoveel tijd vergde om op te schrijven, voor geprogrammeerd. Hij is te gevoelig. Het resul­
had zich in een oogwenk aan hem voorgedaan. raat was een zenuwinstorting. Gelukkig accepteerde
de overheid her bewijs dat hij ervoor leverde en nu
Ramesh zegt dat iedere verschijningsvorm bepaalde kenmer­ krijgt hij een uitkering. Maar hij vertelde me dat
ken en trekken krijgt die, wat er via die verschijningsvorm hij een keer na die zenuwinstorting in zijn huiska­
tot uiting komt, mogelijk maken. mer zat en besloot zichzelf met een pistool van het
leven te beroven. De situatie was zo slecht dat zijn
Wie kan er iets doen? Alleen de bron kan iets doen. !even ondraaglijk was. Hij zei dat hij op weg naar
Wat dat 'doen' is, kan van alles zijn. Zelfs moord. de kast waar hij zijn pistool bewaarde een stem dui­
Toen de Israelische premier onlangs werd vermoord, delijk 'Niet doen' hoorde zeggen. De seem was zo
werd de jonge dader gevraagd: 'Waarom heb je hem dwingend dat hij stokstijf bleef staan en geen zelf­
doodgeschoren?' Als ik het me goed herinner, anc­ moord pleegde. Het was niet de bestemming van
woordde hij: 'God heeft hec me laten doen.' En strikt die verschijningsvorm om zelfmoord ce plegen.
genomen, had hij het precies bij het rechte eind.

Ramesh verte!t de volgende grap over de programmering van
de verschijningsvorm. Zeehonden op de Noordpool werden met knup­
pels doodgeslagen. J. Krishnamurti zag het tafereel
Een man ging een cafe in. De barkeeper bood hem op tv. Krishnamurti zou hebben gezegd dat hij het
iets te drinken aan. De man zei: 'Oat heb ik een schouwspel zo weerzinwekkend vond - hij was li­
keer geprobeerd. Ik vond het nier lekker.' De bar­ chamelijk en geestelijk erg gevoelig - dat hij de tv

keeper hood hem een sigaret aan. Hij zei: 'Dat heb uit zette. Dezelfde film werd gadegeslagen door de
ik een keer geprobeerd. lk vond het niet lekker.' actrice Brigitte Bardot en zij kon er nachten niet
Daarna zei hij: 'Maar heb even geduld. Zo meteen van slapen. Brigitte Bardot organiseerde een bewe­
komt mijn zoon en die zal wel iets met u drinken ging die zo krachtig werd dat de overheid uiteinde-

36 37
ER WAS EENS • . .
VRIJE WIL

lijk een eind maakce aan her doodknuppelen van houdende gezag niet dezelfde machr over de vrij­
jonge zeehondjes. Hee hoorde bij de rol van Krish­ willige proefpersonen had als een officier in her le­
namurti om geen stappen te ondernemen, cerwijl ger of zelfs maar een leraar. Hee ging om vrijwilli­
Brigitte Bardot een actieve r<;>l had. gers aan wie allemaal was verceld dat her om een
experiment in het belang van een nobel doel ging.
Als Ramesh het over het thema vrije wil heeft, haalt hij dik­ Bij een andere serie experimenten kreeg de proef­
wijls dr. Stanley Mi/grams experimenten aan, omdat die aan­ persoon re horen dat hij vrij was om iedere wille­
tonen hoe makkelijk een mens te bei'nvloeden is. keurige stroomsterkte toe te dienen, en de verbijs­
terende uitkomst was dat bijna alle proefpersonen
Een aantal jaren geleden heeft dr. Milgram een aantal de laagste schokken op het bedieningspaneel ko­
uirerst originele experimenten uitgevoerd op de psy­ zen. Dat was 54 volt. De eerste lichee protesten van
chologische faculteit van de universiteit van Yale. her slachtoffer begonnen bij 75 volt. Dus aangewe­
Hee doel was de grenzen van de gehoorzaamheid zen op hun eigen verantwoordelijkheid, dienden de
aan her gezag van de gerniddelde mens re ontdek­ vrijwillige proefpersonen maar 54 volt toe. Maar
ken, als hij opdracht kreeg om een onschuldig slacht­ onder instructies van her gezag gingen ze wel tot
offer ernstige pijn toe te brengen met elektrische 450 volt. Zo werd eenduidig aangecoond dac on­
schokken. Negenendertig psychiaters die v66r het schuldige burgers niet tot martelen worden gedre­
experiment waren geconsulteerd, waren het erover ven door aangeboren agressie, maar door een zich­
eens dar de meesre proefpersonen niet verder zou­ zelf transcenderende toewijding aan de zaak, waarbij
den gaan dan 150 volt, het moment waarop her de leider symbool staat. Die integrerende neiging
slachtoffer, een beroepsacteur, voor her eerst zou client als voertuig of katalysator voor de verande­
vragen om losgemaakt te worden. Men verwachtte ring van moraliteit, de afkalving van de persoon­
dat maar vier procent tot 300 volt zou gaan en dar lijke verantwoordelijkheid en de vervanging van de
slechts een pathologische randgroep van ongeveer individuele gedragscode door de code van de meer­
een promille de hoogste schok van ongeveer 450 dere in de hierarchie.
volt zou toedienen. In werkelijkheid bleef ruim zes­ De slocconclusie die dr. Milgram uit zijn experi­
tig procenr van de proefpersonen van Yale tot het ment trok, was: dit is misschien de meestfundamen­
eind van die grens van 450 volt gehoorzamen: de tele les uit ons onderzoek: gewone mensen die eenvou­
maximale pijn die toegebracht kon worden. Daar­ dig en zonder specifieke vijandigheid hun werk doen,
bij moet worden aangetekend dat her coezicht- kunnen de drijvende .kracht van een verschrikkelijk,

38 39
ER WAS EENS ... VR!JE WIL

vernietigend proces worden. Bovendien beschikken be­ een paar keer gelezen. Lees het maar zo lang u wilt.'
trekkelijk weinig mensen over de innerlijke middelen Dus hij las nog aan halfuurtje door en toen zei hij:
die nodig zijn om zich tegen het gezag te verzetten, 'Ik zou de schrijver graag willen ontmoeten.' De
zelfi als de verwoestende gevolgen van hun werk over­ buurman vroeg: 'Echt waar? Ik ben op weg naar
duidelijk worden en hun gevraagd wordt om hande­ hem toe.' Dus vertelde hij dat hij in Denver was
lingen te verrichten die in strijd zijn met de fimda­ uitgestapt en een vliegbiljec naar Aspen had gekocht.
mentele maatstaven van onze moraliteit. Het is de Hij zei: 'En hier ben ik.' W ijzend op zijn buurman
ironie van het noodlot dat deugden als loyaliteit, dis­ zei hij: 'En dit is mijn buurman van het vliegruig.'
cipline en zelfopojfering, die we zo hoog aanslaan in
het individu, nu juist de eigenschappen blijken die ver­
woestende, organiserende oorlogsmachines creeren, on­
dergeschikt gemaakt aan kwaadaardige gezagssystemen. Ooit vroeg iemand me: 'Waarom bent u hier?' Ze
sprak heel zacht, want ze wilde niet brutaal zijn; zo
Tijdens de bijeenkomsten zegt Ramesh dikwijls dat iedereen zachc dat ik moest vragen: 'Pardon?' Ze vroeg:
die er moet zijn ook aanwezig is en wie er niet moet zijn, 'Waarom bent u hier?' Eigenlijk wilde ze weten
niet. waarom zij hier was. lk zei: 'lk ben hier om de een­
voudige reden dat u hier bent. U noch ik kon mo­
Toen ik dit een keer zei in Aspen, Colorado, moest menceel ergens anders cer wereld zijn. Wij moesten
er iemand lachen. Hij geneerde zich want iedereen hier zijn. Als onderdeel van het hier en nu moesten
keek naar hem. Hij zei: 'Hee spijt me, ik wilde niec we hier zijn.' En daarna legde ze uit dat het niet de
storen, maar ik wil graag vertellen wat er is gebeurd.' bedoeling was dat ze daar was. Ze hoorde ergens
Hij vertelde dac hij daags tevoren van New York anders ce zijn en op de een of andere manier was
naar Denver was gevlogen. Hee was een lange vlucht hec zo gelopen <lac zij daar was. En een vriend die
en hij had niet genoeg lectuur bij zich. Hij had ge­ mee zou gaan, was nier meegekomen. Dus de vriend
zien dat zijn buurman al de hele reis in een boek zat die er hoorde te zijn was er niet en zij moest er niet
te lezen. Toen zijn buurman was opgestaan, pakte zijn en was er toch! Wac ze hoorde maakte groce
hij hec boek op en begon te lezen. Hij ging zo op in indruk op haar; ze was erg in de war. Dus haar her­
wac hij las, dat hij nier in de gacen had dac zijn buur­ sens vroegen: 'War doe ik hier? Wat wordc er alle­
man was teruggekomen. Gegeneerd bood hij zijn maal gezegd? Wat heeft dit met mij ce maken?' Niet­
excuses aan. De buurman zei: 'Nou ja, ik heb het al temin was ze onder de indruk.

40 41
ER WAS EENS ••. VRIJE WIL

Als Ramesh het over vrije wil en voorbeschikking heeft, zegt Er was eens een zenmeester met een kleinzoon die
hij dat alles al is gebeurd. Hij vergelijkt dat idee met een goed naar hem luisterde. Het jongetje brak een keer
kolossaal schilderij van vijftien kilometer lang en zo'n twee­ een kristallen vaas waar de grootvader veel waarde
honderd meter hoog en zegt dat je niet de hele ajbeelding aan hechtte. Voordat grootvader het kon ontdek­
kunt zien, alleen datgene wat voor je neus is. ken, ging het jongetje naar hem toe en zei: 'Weet u
nog, opa dat u hebt gezegd dat iedereen een be­
In de Bhagavad Gita vraagt de zoeker Arjoena: 'Ik paalde levensspanne heeft?' De grootvader zei: 'Ja.'
zie mijn neven en leermeesters als mijn vijanden Zei het jongetje: 'Nou, de levensspanne van die kris­
voor mij. Hoe kan ik die nu doden?' De god K.risjna tallen vaas is voorbij.'
zegt tegen Arjoena: 'Je kunt wel besluiten om niet
te vechten, maar die beslissing is zinloos. De pro­
grammering die van deze verschijningsvorm een
geboren krijger heeft gemaakt en vervolgens als krij­ Er bestaat een heel interessam verhaal over de be­
ger heeft opgeleid, zal je niet toestaan niet te vech­ roemde ziener Nostradamus. Een naburige graaf had
ten. Als je besluit niet te vechten, heeft dat geen over Nostradamus en zijn roem als ziener gehoord,
zin. Ik heb ze namelijk al gedood. Dus win de oor­ dus vroeg hij hem en een stel vrienden een keer te
log en geniet van de vruchten van de overwinning.' eten. Hij wilde Nostradamus als oplichter ontmas­
keren, dus zei hij tegen zijn kok: 'Blijf in de buurt
om te horen wat hij zegt en dau doe je precies her
tegenovergestelde.' De graaf zei vervolgens tegen
De wiskundige Stephen Hawking heeft een essay Nostradamus: 'De kok heeft een wit en een zwart
geschreven dat heet: Is alles voorbeschikt? Het is on­ varken. Welk varken gaat hij opdienen?' Nostrada­
geveer twaalf pagina's lang en erg boeiend. Wat mij mus zei: 'Het witte varken.' De kok had het ge­
uiteindelijk het meest interesseerde, was de laatste hoord en begon het zwarte varken te bereiden. Toen
alinea van drie zinnen. Hij begon met de vraag: 'Is er werd opgediend, vroeg de graaf: 'Welk varken is
alles voorbeschikt? Het antwoord is ja.' En hij be­ dit?' De kok antwoordde: 'Het wine varken.' De
sloot met: 'Maar je schiet er niets mee op, want je graaf was verbijsterd. Hij zei: 'En je zou het zwarce
zult nooit weten wat het is.' varken klaarmaken?' De kok zei: 'Ja, ik heh het
zwarte varken ook bereid. Maar er kwamen twee
wolven langs die het opvraten, dus moest ik het witte

42 43
ER WAS EENS ... VRIJE WJL

varken klaarmaken. Daarom was ik een beetje aan kan ik net zo goed passief blijven. Waarop Ramesh ant­
de late kant.' woordr. Waar het om gaat, is dat je niet passief kunt blij­
ven. In elke verschijningsvorm huist energie en die ener­
Tijdens een van de bijeenkomsten zei Ramesh: Er is goed gie staat de bewuste verschijningsvorm niet toe om niets
nieuws en slecht nieuws. Her slechte nieuws is dar 'jij' te doen. Het tweede bezwaar is: als ik niets in de hand
niets kunt doen. Maar het goede nieuws moet je ook niet heb, kan ik net zo goed een moord gaan plegen. Het ant­
vergeten. Als je waarachtig kunt accepteren dat 'jij' niets woord is dat het niet zo eenvoudig is om een moord te

kunt doen, dat het kan zijn dat de dingen gewoon gebeu­ plegen. Als je van nature geen gewelddadig persoon bent,
ren en 'ik' niet de touwtjes van mijn leven in handen heb, zal die moord niet gebeuren. Weer een ander bezwaar is:
betekent dat inzicht her einde van schuldgevoel, trots, haat u zegt dat God het heeft gedaan. Waarom zou ik clan ge­
en afgunst. straft warden? Maar waar het om gaat, is: iedere hande­
ling die door God via de verschijningsvorm wordt gedaan,
UJ�ens Ramesh verschillen de reacties van de mensen op de is een handeling waarover die vorm niets te zeggen heeft,
idee dat vrije wil niet bestaat enorm. maar alle consequenties gebeuren ook strike volgens de
bestemming van die verschijningsvorm.

lk had her een keer over her feit dat vrije wil niet
bestaat. Rechts van me zat een Hollandse vrouw en Her onderricht van Ramakrishna"'Paramahansa was

links een Amerikaanse. Zodra we ophielden met in wezen bhakti, maar in de grond was her ook
praten, zei de Hollandse vrouw: 'Dat geeft me een advaita. lemand vroeg hem: 'Ik ben maar een een­

enorm gevoel van vrijheid.' En bijna in een adem voudig persoon. lk word graag verteld wat ik moet
zei de Amerikaanse vrouw spontaan: 'Dar bezorgt doen. Kum u me een eenvoudige formule geven
me een enorm gevoel van hulpeloosheid!' over hoe ik mijn leven moet leiden?' Het anrwoord
was onthutsend simpel. Ramakrishna zei: 'Aanvaard
Naarmate de discussie over vrije wil verder gaat, komt er een volledig dat je maar een machine bent in handen
aantal heel voorspelbare vragen bij de zoekers op, of anders van God en vervolgens kun je doen war je wilt.'
legt Ramesh ze we! op tafel: Als je accepteert dat alle hande­
lingen van de verschijningsvorm niet wezenlijk iemands De ultieme vraag is: war moet ik van nu af aan doen? Het
handelingen zijn, maar die van God, komt her denken ultieme anrwoord op die ultieme vraag is buitengewoon
direct met bezwaren. Een van die bezwaren is: als ik niets eenvoudig. Blijf gewoon doen war je denkt dat je tot dus­
in de hand heb, waarom zou ik dan nog iers doen? Dan verre hebt gedaan.

44 45
ER WAS EENS • • .

Er is een prachtige uitspraak van d e Amerikaanse
dichter E.E. Cummings: 'Als je zomaar kunt zijn,
wees. Zo niet, kop op en bemoei je maar met an­ Het il< of het ego
dermans zaken en ga door met doen en verklaren
tot je erbij neervalt.'

volgens Ramesh moet je doen alsofje een vrije wil hebt. Maar
R
amesh definieert een gezond ego afs 'een ego dat be­
in uttieme zin is vrije wit bedrog. Hij tegt uit dat het jouw seft dar her niet volmaakr is en dat de wereld bestaat
vrije wit is om, wanneer dan ook, een bestissing te nemen, uit onderling verbonden tegendelen en dat accepteert.'
maar dat je geen zeggenschap hebt over de vraag of de uit­ Vo4gms hem zijn het ik en het besef van vrije wit synoniem.
komst naar jouw zin is. 'Naarmate het inzichr dat vrije wil niet bestaat zich ver­
diept, wordt bet ik zwakker.'
Gesteld, je vindt een heleboel geld op zolder en bent Bewustzijn heeft de identificatie met iedere verschij­
in de wolken. Maar als je her geld wilt uitgeven, ningsvorm tot stand gebracht via het mechanisme van het
kom je erachrer dat het vals geld is dat je niet kunt denken. Het denken, of her ego, is de ware oorzaak van
gebruiken. Dar is zoiets als vrije wil, die is vervalst. de afgescheidenheid en dar is niet t�wijten aan enige ver­
gissing van de kant van bet menselijk wezen. Het ego moet
warden aanvaard als onderdeel van her functioneren van
de toralireir. De vruchc van die afgescheidenheid is een
gevoel van onafhankelijkheid. Herzelfde bewustzijn dat
verantwoordelijk is voor de afgescheidenheid, heeft ook
de illusie geschapen dat we de touwrjes in handen heb­
ben, niet alleen op her wereldroneel maar ook op dat van
her individu.

De vofgende verhalen IAten zien hoe het denken oordeelt en
scheidt afs onderdeel van zijn aard. Hoe sterker her ego is -
dus hoe sterk zijn geloof in zichzelf als oorzakelijk en
alwetend is - des re meer moeire zal hec hem kosren om
zijn beperkingen te accepteren.

46
47
ER WAS EENS • . .
HET !K OF HET EGO

E r was eens een koning die het eeuwige leven wilde. de lagere school tot zijn afstuderen. Niet alleen de
Hij zocht zijn hele koninkrijk af naar iemand die beste van de klas, maar de beste van ieder examen
hem onsterfelijk kon maken. Uireindelijk kwam er en tentamen. Maharaj wist van zijn prestaties, dus
een wijze zeggen dat hij een onsterfelijkheidsdrankje greep hij bijna letterlijk naar zijn hoofd toen die
had en dat degene die ervan dronk nooit zou ster­ persoon hem vroeg: 'Ik geloof u op uw woord dat
ven. Er was maar een voorwaarde. D e koning moest dit de opperste staat is, maar hoe weer ik dar ik van
het twee keer per dag innemen en mocht nooir aan die staar ga genieten?' Maharaj vroeg me naderhand:
een aap denken rerwijl hij dat deed. 'Hoe is het mogelijk? Ik snap er niets van. Iemand
met zo'n brein, met zulke academische prestaties,
die zo'n vraag moet srellen en daarmee de hele es­
sentie over her hoofd ziet: dat er in die staat geen
Een boeddhistische meester las hardop een tekst. Her sprake kan zijn van een ik dar deze vraag stelt.'
was een heel mooie tekst en iedereen was erg onder
de indruk. Prompt kwam de vraag: wie heeft dat ge­ Ramesh zegt. 'Her ego is afhankelijk van zijn programme­
schreven? De meester zei: 'Als ik verrelde dat de Boed­ ring en conditionering tot reageren. De mate van betrok­
dha hem heeft geschreven, zouden jullie de tekst ver­ kenheid is volgens de bestemming en programmering.' Hij
eren, clan zouden jullie er iedere ochtend bloemen gebruikte het volgende verhaal om dat thema te illustreren:
op leggen en ervoor knielen. Als ik zei dat hij van een
patriarch is, zouden jullie er nog steeds met groat Twee mannen maken samen een wandeling. Ergens
respect mee omgaan maar jullie zouden hem niet vlakbij wordt er een vrouw aangerand. De program­
vereren zoals in het geval van Boeddha. Als ik zei dat mering van de ene verschijningsvorm is timide. Hij
hij door een monnik is geschreven, zouden jullie met zal aarzelen. De ander is geprogrammeerd om moe­
je mond vol tanden zitten. En als ik zei dat onze kok dig re zijn. Hij gaar proberen de vrouw ce redden en
her geschreven had, zouden jullie lachen.' bij die paging slaat en verwondt hij de aanrander.
Daarna moet rerechtstaan voor een rechrer en een
jury. Een doorsneepersoon zal zich afvragen: 'Waar­
om heh ik me ermee bemoeid?' Een wijze zal daar
Tijdens de bijeenkomsten van Maharaj kwam er kalmpjes zitten en weten dat het de bestemming
vaak iemand die het ongebruikelijke record had van die verschijningsvorm is om te zijn waar hij
gevestigd altijd de beste te zijn bij alle examens, van momenteel is. Hij zal het accepteren.'

48 49
ER WAS EENS ... HET !K OF HET EGO

Ook het egocentrisme van het menselijk ik roept verhalen Waar ik woon was oorspronkelijk een groot appar­
op. Wat het menselijk wezen wil, is - zelfs op het hoog­ tement dat we in tweeen hebben gedeeld voor mijn
ste niveau - eigenlijk egoistisch. Als iemand zegt dat wat broer en mij. Vroeger was er een open veranda en
hij wil voor zichzelf en de hele wereld is, denkt hij het was het schitterend. Afgezien van de drie maanden
zenit van egoloosheid te hebben bereikt. Maar het men­ moesson, woonden we 's morgens en 's avonds zo­
selijk wezen dat nog steeds vanuir het perspectief van wat op die veranda, vooral 's avonds. Maar er moest
het menselijk wezen denkr, blijft ego!stisch omdat hij een betonnen overkapping overheen bij wijze van
niet denkr in rermen van de miljoenen andere soorten dak. Als her stormde, blies de wind erdoorheen en
wezens. dat maakte een angstaanjagend geluid. Je had altijd
her gevoel dat her verrekte ding er ieder moment af
Een poosje geleden las ik een paar anekdotes over kon vliegen. Telkens als die gedachte opkwam, werd
swami Nicyananda Maharaj van Ganeshpuri, dat hij weer afgekapt, maar hij bleef niettemin opko­
ongeveer rachtig kilomerer van Bombay ligt. Hij was men. Een keer stormde her en het bewusce deel van
de goeroe van swami Muktananda die bekender is. hec dak vloog er inderdaad af! lk stond erbij en ik
Swami Nicyananda placht een vrij groot publiek te keek ernaar. Mijn vrouw ging naar de telefoon. Ik
trekken en iedereen bracht bloemen of fruit mee. vroeg: 'Vanwaar die paniek? De hele wereld hoeft
Iedere avond droeg Nicyananda zijn assisrent op om niet te weten dac een stukje van het dak van Balse­
dit naar die en die rempel of dar naar die groep te kar eraf is gevlogen.' Dus het leek een ramp, maar
brengen. Een keer gebeurde her dar er fruit een nacht toen het uiteindelijk gebeurde, was hec zo erg nog
bleef liggen en in de Indiase hitte ging rotten. Dus niet. De regen kwam erdoorheen en we moesten
de volgende morgen klaagde de assistent: 'Zier u nu her meubilair iets verschuiven, maar het was niet
wel, u had me nier verteld war ik ermee moest doen het einde van de wereld.
en nu is her verrot.' lk was erg onder de indruk van
Nicyananda's antwoord. Hij zei: 'Maak je geen zor­
gen, dat fruit is predes gekomen waar her moest
zijn. Bij de wormen.' De meeste angsten die zich voordoen zij n gebaseerd
op herinneringen. Ze zijn zuiver een schepping van
lets anders wat Ramesh over het ego zegt, is dat het bang is het denken. Zoals iemand een keer cijdens een bij­
voor verandering en to�h is verandering het wezen van de eenkomst in Zuid-lndia zei: 'Ik heb een vreselijk
werkelijkheid De volgende anekdote toont dat aan. leven gehad. Het meeste is niet gebeurd.'

50 51
DE DENKENDE GEEST EN OE WERKENDE GEEST

Churchill had zijn eigen excuus. Hij zei: 'V lak ·voor
de race heh ik cegen hem gezegd: "Dit is de laatste
De denl<ende geest keer. Als je wine, hoef je niet meer. Dan breng je de
en de werl<ende geest rest van je leven door in het beste vrouwelijke ge­
zelschap." Hij zei: 'Dae was een vergissing. Dae paard
had zijn hoofd er niet meer bij.'
amesh heeft de concepten 'denkende geest' en 'wer­
R kende geest' ontwikkeld om de verwarring over verschil­
Mijn idee is dat de meeste succesvolle mannen op
welk terrein oak, niet per se degenen zijn die uit­
lende toestanden van zijn, uit de wereld te helpen. Hij zegt.
blinken in hun vak, maar bij wie her coevallig door
'De werkende geese is met niets anders bezig dan her kar­
Gods genade en de bestemming van de bewuste
wei dat moec worden geklaard. De denkende geese houdc
verschijningsvorm zo gaat, dat de denkende geese
zich bezig met coekomstige consequenties. Dae is her grate
de werkende niet onderbreekt. Ik hoor dat de be­
verschil. Hee ligt in de aard van de denkende geese om de
roemde ballecdanser Nijinski daarom zou hebben
werkende geese ce komen onderbreken. De denkende geese
gezegd: 'Nijinski danst het best als Nijinski er niet
is her ego. De werkende geese niec. Dus als verlichcing of
bij is.'
zelfrealisatie of cocaal inzichc coeslaat, moet de werkende
geese doorgaan, anders zou de verschijningsvorm van de
Dit schijnt Ramesh' lievelingsverhaal te zijn over het concept
wijze niet kunnen functioneren.'
werkende geest!denkende geest, te oordelen naar de ftequen­
tie waarmee hij het verhaal vertelt en hoezeer het publiek
Onder wijzen gaat het gezegde: 'Vertrouw op Al­
daarvan geniet.
lah, maar bind wel je kameel vast.' Tegenwoordig
zou dat luiden: 'Vercrouw op God, maar vergeet niet
Twee mannen heten Mutt en Jeff. Ze komen uit
je auto op slot te doen en de sleuteltjes in je zak ce
een Amerikaans stripverhaal. Ik weet niet of het nog
steken.'
bestaat, want ik heb her al heel lang niet gezien. lk
denk dat Mutt de kleine en Jeff de grote is. Ze rij­
den met zijn cweeen in een auto heuvelopwaarts en
Jeff rijdt heel, heel langzaam. Jeff leum naar voren
Pas nog heb ik een verhaal over Winston Churchill
alsof hij de auto heuvelopwaarcs wil helpen. Uit­
gelezen. Hij had een racepaard dat geacht werd de
eindelijk komen ze heel traag boven en Jeff zegt:
Derby te winnen. Hee won niet, her werd vierde.
'Pff, Mutt, dat was griezelig. We hadden achteruit

52
53
ER WAS EENS ...

naar beneden kunnen glijden.' Waarop Mutt ant­
woordt: 'Maak je geen zorgen. Ik heb de hele tijd
de handrem aangetrokken.' Getuige-zijn

G
etuige-zijn betekent dat er geen betrokkenheid is.
Getuige-zijn kan zich zelfs met het geringste imel­
lectuele inzicht voltrekken. Ramesh illustreert de verschil­
lende toestanden van 'zijn' met de volgende anekdote.

Henry Dennison k:wam meestal rand een uur of elf
in Bombay bij me langs. De deur van het apparte­
ment was altijd open. Hij k:wam met de lift naar
boven, liep vervolgens door de deur en daar zat ik
op hem te wachten. Op een keer k:wam hij binnen
en zag me met mijn ogen dichc in de schommel­
stoel zitten, dus liep hij op zijn cenen naar zijn plaacs
en ging zitten. Na, ik weet niet hoe lang, misschien
een rninuut of wat, deed ik mijn ogen open en zag
ik Henry zitten. Die zei direct: 'Voordat we her over
iets anders gaan hebben, wil ik graag weten in wat
voor toestand u verkeerde coen ik binnenkwam.' Ik
zei: 'Ik heb er niet over nagedacht, maar nu je het
vraagt, denk ik dat zich afspeelde wat zich gewoon­
lijk afspeelt. Als er iets is om getuige van te zijn,
speelt getuige-zijn zich continu af. Maar als er niets
is om 'getuige van te zijn, verdiept de getuigende
toestand zich tot niet-getuige-zijn. In die niet-ge­
tuigende toestand warden geluiden wel gehoord,

54
55
ER WAS EENS ... GETUIGE-ZIJN

wordt het geraas van het verkeer gehoord, de geuren stoel van waaruit ik bezoekers kan zien kornen en
geroken, maar op een uiterst passieve manier. Ze leve­ gaan. Oat is heel boeiend. Iernand doer de deur open
ren geen reactie op. Als er iets is om geruige van re zijn, en komt binnen. Hij ziet het spiegelbeeld, rnaar is
voltrekt de overgang van niet-geruige-zijn naar geruige­ slechts getuige. Er is geen reactie. Dan doer hij een
zijn zich heel glad, zoals een automatische versnelling paar stappen en beseft opeens dat het zijn e{gen spie­
van een auto. Spontaan en uirermate soepel. Als de gelbeeld was en schrikt. Eerst was hij gewoon geruige,
nier-geruigende toesrand zich een poosje ongestoord maar zodra her denken zijn aandacht concentreert,
voortzet, verdiepc die niet-geruigende toestand zich tot is her getuige-zijn weg en bemoeit het denken zich
zelfs die geluiden en geuren niet meer opvallen. Dat is ermee.
wat zich afspeelde.' Merkwaardig genoeg pakte ik die­
zelfde avond een boek over Ramana Maharshi op, een Ramesh gebruikt het voorbeetd van een baby om getuige-zijn
uitstekend boek van iemand die David Godman heet. te verklaren: Als een baby tevreden is - als hij zijn melk
Ik lier her boek openvallen - en inmiddels heh ik het heeft gehad en de luier is verschoond - moet je eens naar
gebruik van het woord toeval al opgegeven - en de zijn gezichrsuitdrukking kijken. Die is fascinerend. Niet
vraag die mijn aandacht trok was deze, die aan Ra­ dat de uitdrukking oninrelligent is. De ogen nemen op
mana Maharshi werd gesteld. 'Af en toe kom ik in een wat er is, waarvan ze getuige zijn en de baby reageert erop.
geestestoestand waarin ik me wel bewust ben van ge­ Je trekt een lelijk gezicht en hij huilr. Je glimlacht en hij
luid en geur, rnaar op een uitermate passieve manier. glirnlacht terug. De glimlach en het huilen zijn reacties
Wilt u me alstublieft verrellen of <lit het denken is dat van de verschijningsvorm op gebeurtenissen van buiten,
zichzelf voor het lapje houdt, of is her een goede staar waarvan hij louter getuige is. Hij zegt niet: 'Die baardaap
om in te verkeren?' Ramana Maharshi zei: 'Dar is nu maakt me bang; die andere man is aardig want hij maakt
precies de toestand waarop je je moet rkhten.' Hij me niet bang. Hij laat me lachen.' Oat zijn oordelen die
noemde die toestand 'de natuurlijke staar'. een baby niet velt.
Dikwijls vertelt Ramesh het volgende verhaal over het ge­
tuige-zijn van pijn:
...... ,,, ..,,
·­
..... 'I"' ...
-·--·- 'I'"

In mijn huis gaat de deur om de een of andere reden Al heel war jaren geleden heb ik een blindedarm­
nooit op slot, dus vrienden en buren kunnen gewoon operatie ondergaan. In die tijd was ik nog niet bij
binnenkomen. Zodra ze binnen zijn, komen ze langs mijn eerste goeroe. Her was in 1948. De chirurg
een enorme spiegel. Ik zit soms in een schommel- waarschuwde me: 'Je zulr pijn krijgen, maar de zus-

56 57
ER WAS EENS ... GETUIGE-Zl]N

ter heeft opdracht om je nog een injectie te geven twaalf opzocht, werd hij weer door emoties over­
zodat je geen last meer hebt.' Het was een gerust­ mand. En hij had het idee dat hij het inzicht had,
stellend gevoel dat die zuster er was, maar op de een dat hij wist waar het allemaal over ging. Hij had
of andere manier had ik op dat moment de gedachte: veertig jaar boeken gelezen. Dus hij zei: 'Al dat le­
laat eens zien war die pijn is. Dus toen de pijn be­ zen. Al die kennis van veertig jaar bleek zinloos toen
gan, dacht ik: de pijn is begonnen. Er was geen pa­ het noodlot toesloeg.' Toen zijn vrouw overleed, was
niek, misschien omdat ik wist dat de injectie bin­ hij overweldigd door verdriet en telkens als er ie­
nen handbereik was. Sterker nog, juist daardoor ging mand kwam condoleren, werd hij weer door emo­
ik door met het experiment. De pijn nam langzaam ties overspoeld. Hij zei: 'Nu ben jij hier en is het er
maar zeker toe en werd gadegeslagen tat hij weer na twee weken nog steeds. En ik dacht nog wel dat
afnam. Ik besefte: als die pijn, die nu is afgenomen, ik een jnani was. Ik dacht dat ik het had begrepen.'
altijd bij me was geweest vanaf het moment van Als ik op dat moment iets tegen hem had gezegd,
mijn geboorte, clan zou ik die hebben aanvaard als zou dat olie op het vuur zijn geweest, dus zweeg ik.
onderdeel van dit organisme. Ik werd om acht uur Maar thuisgekomen ging ik op de een of andere
's morgens geopereerd. Oat getuige-zijn ging door manier rechtstreeks naar mijn bureau om hem een
tot zes uur 's avonds. Toen kwam de zuster om te vrij lange brief te schrijven. Ik besloot met: 'Ik neem
zeggen dat ze me die injectie en mijn eten zou ge­ aan dat je deze brief hebt gelezen. Vergeef me alsje­
ven zodat ik goed zou slapen. lk zei: 'Prima. Mijn blieft mijn brutaliteit en gooi hem maar gewoon
experiment is toch voorbij.' Ze vertelde het aan de weg.' Maar ik schreef omdat ik bijna niet anders
chirurg. Hij zei: 'Ik wist niet dat u zo'n hoge pijn­ kon. Wat ik hem had geschreven was het volgende:
drempel had.' Ik zei: 'Dokter, zelf heb ik altijd het 'Je reactie op de dood van je vrouw is een volstrekt
gevoel gehad dat ik veel kleinzeriger was dan de normale reactie van de bewuste verschijningsvorm.
doorsneepersoon.' Je hield van je vrouw; je mist haar. Oat is alles. Dus
de reactie op de dood van je vrouw is volstrekt nor­
De volgende anekdote laat zien hoe de denkende geest de toe­ maal, volstrekt spontaan. Wat misschien verkeerd
stand van getuige-zijn stoort. Of zoals Ramesh het uitdrukt, is, is de reactie op de reactie. Je reageert op de reac­
de reactie op de reactie. tie met: 'lk dacht dat ik een jnani was en nu wentel
ik me in het verdriet.' Dus die reactie is niet juist.
Een vriend van me verloor zijn vrouw na vijfen­ En die reactie toont in wezen aan dat zijn inzicht
vijftig jaar huwelijk. Toen ik hem na een dag of tien, niet diep genoeg was. Dus schreef ik: 'Als je niet zo

58 59
ER WAS EENS ...

van je vrouw had gehouden, zou haar dood je waar­
schijnlijk niec zo hebben aangegrepen. En clan zou
je misschien hebben gedachc: ik weet waar het alle­ Kinderen en hun inzicht
maal om draait. Ik hen een jnani. De dood van mijn
vrouw becekenc niet zoveel. Ik accepceer het. Maar
die reactie zou niec zijn gekomen omdac je een jnani
bent, maar omdac je niet van je vrouw hield!' t inzicht van kinderen is echt verbazingwekkend.
R Ramesh vertelt dikwijls het volgende verhaal over zijn
kleindochter:

Akshata was een rusteloos kind. Op een avond was
haar moeder doodmoe, dus zei ze tegen Akshaca, een
heel intelligent kind: 'Hoor eens, Akshaca, aan her
eind van de dag ben ik zo moe van je. Je moet iets
doen zodat ik niet meer zo moe van je word.' Akshaca
was het ermee eens. 'Ja mam. War u maar wilt.' Dus
zei haar moeder: 'Ik stop je in bad en daarna ga je op
je karner vijf minucen scilzitten en bid je tot God
om een lief meisje van je ce maken.' Ze zei: 'Dae doe
ik!' Ze ging naar haar karner. Na vijf minuten kwam
ze cerug en zei: 'Mam, ik heh echt heel hard gebe­
den. Ik wil u niet moe maken, dus ik heb echc heel
hard gebeden.' De volgende dag gebeurde er het­
zelfde. Dus zei haar moeder: 'Akshaca, ik dacht dat
je tot God had gebeden.' Akshata zei: 'Mammie, ik
heb ook hard gebeden. En als hij geen lief meisje
van me kan maken, kan hij er ofWel niets aan doen,
of wil hij dat ik ben zoals ik ben.'

60 61
KJNDEREN EN HUN INZICHT
ER WAS EENS . . •

In Los Angeles hadden w e een heerlijke kokkin. D e wakker warden als we doodgaan.' Oat was de spij­

keuken was een open ruimte, dus kon j e d e zachte ker op z' n kop. Toen vroeg ze: 'Van wie heb je dat?'
Later vertelde Eva Marie mij: 'Zoals hij naar me
geluiden horen van ingredienten die gemengd wer­
den en zij kon naar de voordrachten luisteren. lk keek, met zo' n mededogen dat ik zo' n domme vraag
kon stellen: Van wie heb je dat? Maar ik nam rnijn
zag haar vaak in de deuropening verschijnen om te
vraag niet terug, dus zei Philip: "Oat heb ik van
luisteren. Op een bepaalde tijd vertelde ik altijd het
God."'
verhaal over mijn kleindochter en had ik het over
het intuitieve inzicht in de waarheid van het kind.
Toen Ramesh dat verhaal in Hollywood vertelde, kwam ie­
lk moest het verhaal al drie, vier keer hebben ver­
teld op voorgaande dagen, dus wilde ik het over­ mand uit het publiek met een ander verhaal dat hij nu in
slaan en dat wist ze. Ze zei: 'Vertel dat verhaal over z�jn voordrachten heeft opgenomen.
uw kleindochter! Venel dat verhaal over uw klein­
dochter!' Het volgende verhaal is uit een tijdschrifr voor
ouderschap. Een vrouw had een pasgeboren rneisje
en de baby had een broertje van een jaar of twee,
drie die al kon lopen en praten. De moeder trof
hem in de wieg van zijn zusje, waar hij haar vroeg:
Eva Marie had vier kinderen. Ze had een vrouw in
'Vertel eens over God. Het lijkt wel alsof ik het ben
dienst, Karen, om voor de kinderen en het huis­
vergeten.'
houden te zorgen. Karen vertrok als Eva Marie om
vijf uur 's avonds thuiskwam. Op een dag zei Karen
tegen Eva Marie: 'Weet je war Philip vandaag tegen
me zei? Hij zei: "We zijn allemaal aan her dromen
en als we doodgaan, worden we weer wakker."'
Philip was een jaar of vijf, zes. Eva Marie dacht: er
moet iers mis zijn met hem. Dus toen ze hem in
bad had gedaan en hem afdroogde, vroeg ze: 'Waar
heb je het met Karen over gehad?' Philip zei: 'We
hebben over een heleboel dingen gepraar.' Eva Marie
vroeg: 'Over dromen en waken?' 'O, ja. lk heh te­
gen Karen gezegd dar we allemaal dromen en weer

62 63
CONCEPTEN

'Nou, ik heh het mijn meerdere gevraagd en hij was
erg boos dat ik die vraag zelfs maar durfde te scel­
Concepten len.' Monnik nummer twee zei: 'Daar kijk ik van
op. Ik heb mijn meerdere gevraagd of ik kon bid­
den tijdens het roken en hij zei: "Zeker, mijn zoon."'
Vervolgens vroeg hij aan nummer een: 'Wat heh jij
J\ lles is een concept. Dae mag je nooit vergeten. Alles clan gevraagd?' En hij antwoordde: 'Ik heb gevraagd
./""\i s een concept, dus wees niet bang om concepcen te of ik mocht roken tijdens het bidden.'
gebruiken. Concepten zijn nodig. RamanaMaharshi heeft
dat schitterend verwoord. Hij zei: 'Een concept gebruik
je als een doom om een andere doom, die in je voet zit, te
verwijderen. Als dat gebeurd is, gooi je beide doornen weg.'
Dan ben je vrij van concepten. Maar als je een concept
meedraagt, heh je er een heleboel die de waarheid aan het
oog onttrekken. Dus voel je vrij om je van concepten te
bedienen. Maar als je ze eenmaal hebe gebruikt, gooi je ze
weer weg.
Het proces van het denken ontneemt je het zicht op
onderling afhankelijke tegendelen. Hee denken neigt
meestal naar het een of het ander. Vandaar dat de comple­
mentaire aard van de meeste dingen niet wordt gezien.
Een concept kan op twee manieren warden ge1nterpre­
teerd.

Twee novicen waren hartstochtelijke rokers en ze
vonden in medicatie zitten erg moeilijk. Toen ze het
er met elkaar over hadden en geen oplossing von­
den, besloten ze raad ce vragen aan hun respeccieve
meerderen. De volgende dag kwamen ze weer bij
elkaar om de uitkomst te horen. Nummer een zei:

64 65
0NDERLING VERBONDEN TEGENSTELLINGEN

Ook haalt hij dikwijls deze passage aan, die ook van Lao Tse
komr.
Onderling verbonden
Toen de grote Tao verloren ging, kwamen er ideeen
tegenstellingen
over menselijkheid en recht. Toen kennis en gesle­
penheid hun intrede deden, oncstond er groot be­

O
ok een vraag die opkomt als het denken probeert te drog. Toen vertrouwde relaties tot disharmonie ver­
accepteren dat het geen vrije wil heeft, is: waarom vielen, kwamen er ideeen over goede ouders en loyale
heb ik verkozen om onafhankelijk en afgescheiden te zijn? kinderen. Toen het land tot wanorde en chaos ver­
Het antwoord is dat het jouw keus niet is. Het is deel van viel, kwamen er ideeen over trouwe ministers.
het functioneren van de totaliteit. Als we accepteren wat Sengtsan, de Chinese zen patriarch, heeft gezegd:
is, is er geen probleem, geen hindernis. Zodra we iets an­ 'Als je de naakte waarheid wilt zien, houd je dan
ders willen, komen de moeilijkheden. Maar ik ga nog een niet bezig met goed en kwaad. Het conflict tussen
stap verder: de problemen moeten ook opkomen. Het le­ goed en kwaad is als een ziekte van de geest.'
ven bestaat uit onderling verbonden tegendelen. Het is
volslagen zinloos om te verwachten dat er alleen maar goed Ramesh zegt ook: Liefde of mededogen is die toestand die
zou zijn in dit bestaan. de onderling verbonden tegenstellingen van liefde en haat
overstijgt. En die roesrand is onpersoonlijk. Het is het ik
Een soefl spreekwoord zegt: 'Wees nederig omdat dat zich druk maakr over de onderling afhankelijke te­
je stront bent. Wees groats omdat je van her goud gendelen en er een keus russen maakt.
der sterren bent.' Ramesh citeert de Ashtavakra Gita:

Vot'.g-ens Ramesh is dit zijn Javoriete passage van Lao Tse: 'Verlangen ligt aan de wortels van onwerendheid
en zo lang verlangen blijft bestaan, moer oak her
Als iedereen schoonheid als schoonheid kent, is er gevoel van aanvaardbaar en onaanvaardbaar nood­
al lelijkheid. Als iedereen goed als goed kent, is er al zakelijkerwijs voortbesraan. Activiteit verwekt ge­
kwaad. Zijn en nier-zijn doen zich om beurten voor. hechtheid. Onthouding van activiteit kweekt aver­
Moeilijk en makkelijk worden om beurten gereali­ sie. Verlost van de gevangenis der tegendelen leeft
seerd. Lang en kart zijn wederzijds tegengesteld. de wijze, geworteld in het zelf, als een kind. Wie
Hoog en laag vallen onder een wederkerige reeks. aan de wereld gehechr is wil hem verzaken om ver-

66 67
ER WAS EENS • • • 0NOERLlNG VERBONOEN TEGENSTELLINGEN

lost te zijn van zijn ellende. Maar wie niet gehecht Daarop zei Adam: 'Maar heer, waarom hebr u haar
is, blijft in de wereld en is toch gelukkig. Wie ver­ zo dom gemaakt?'
lichting zoekt, is een individuele zoeker en nog 'Opdat zij jou kan liefhebben, mijn zoon.'
steeds ge'identificeerd met zijn lichaam; hij is geen
jnani, noch een yogi en hij lijdt. Als je nier alles Het volgende verhaal gebruikt Ramesh dikwijls als hij wijst
totaal vergeet, kun je niet scevig in her zelf veran­ op de natuurlijke acceptatie van zowel schepping als verwoes­
kerd raken, al zijn Sjiva, Visjnoe of Rama je leraar ting in het spel van een kind.
geweest. War je ook hoort, het blijft een concept;
wat voor kennis je ook verwerft, het blijft het te­ Ik zeg wel vaker: neem een kind mee naar het strand,
gendeel van onwetendheid.' geefhet een emmer en een schep en blijfeen poosje.
De hoeveelheid tijd en moeite die het neemt om
Dualiteit is de basis van het leven zelf, de totale onvoor­ een zandkasteel te bouwen is verbijscerend, vooral
waardelijke acceptatie dater altijd moeders T heresa aan de als er een heleboel kinderen bij elkaar zijn. Maar als
ene kant en psychopaten aan de andere kant zijn geweest, je tegen ze zegt: 'We gaan naar huis,' schoppen ze
dat het leven is gebaseerd op onderling verbonden cegen­ het gewoon in elkaar. Als de volwassene vraagt:
delen waarover geen enkel mens met geen mogelijkheid 'Waarom heb je her eerst gebouwd en verniel je het
iets te zeggen kan hebben. Daarom moeten tegendelen be­ nu?' zal het kind echt denken dat d.ie niet goed wijs
staan, geluk en ongeluk, te beginnen bij Adam en Eva. is en zeggen: 'Ik vond het leuk om het kasteel te
bouwen en ik vond het leuk om het te vernielen.'
Ik zei Adam en Eva. Dat doet me denken aan een
grapje. Toen de heer Eva voor Adam had gescha­
pen, was de laatste in de wolken en dus dankte hij
God omdat hij Eva voor hem had geschapen. Hij
zei: 'Maar waarom hebt u Eva zo mooi en aantrek­
kelijk gemaakt?'
En de heer zei: 'Zodat je haar kunt liefhebben, mijn
zoon.
,

'En waarom hebt u haar w attent gemaakt en dar
ze graag voor mijn welzijn zorgt?'
'Opdat je haar kunt liefhebben, mijn zoon.'

68 69
0NDERL!NG VERBONDEN TEGENSTELLINGEN -

PIJN, LIJDEN EN KWAAD

Ramana Maharshi's antwoord op dezelfde vraag was:
'God heeft de wereld geschapen. Laac de proble­
Onderling verbonden men van de wereld maar aan hem over.'

tegenstellingen -
Veel psychopacen - mensen als Hider die de wereld pro­
pijn, lijden en l<Waad beren re veroveren - zeggen dat ze de stem van God heb­
ben gehoord. En wie kan dat onrkennen? Als ze niet in
God geloven, zoals Napoleon, zeggen ze: 'Ik hen het werk­

A
ls Ramesh het onderwerp 'onderling verbonden te­ tuig van het noodloc.' Bij Napoleon was die overtuiging
genstellingen' bespreekt (en ook vaak als hij het ergens zo sterk, dat zijn hele persoonlijkheid erop was gebaseerd.
anders over heeft), worden er vragen gesteld zoals waarom er Toen iemand hem met een mes wilde vermoorden, was
pijn, lijden en kwaad in de wereld zijn. Het valt hem op dat her enige dar hij met de grootst mogelijke overtuiging deed,
er nooit vragen worden gesteld als waarom er genot, goed­ de moordenaar aankijken. Waarschijnlijk dacht hij: 'Wac
heid en vreugde in de wereld zijn! Zijn commentaar is dat kan hij me doen? Ik hen een werkruig van her lot.' Hij
het menselijk denken wil uitroeien wat het niet bevalt. keek hem aan, de man liet de dolk vallen en ging ervan­
door. En als een psychopaat ten val k9mt, zop.ls onvermij­
Swami Nityananda was de goeroe van swami Muk­ delijk moet gebeuren, is de hoeveelheid vernedering en
cananda. Een vriendin van me is bij swami Nitya­ frusrratie kolossaal: Napoleon op het eiland Elba en Hider
nanda geweest. Ze was een heel gevoelig persoon. toen hij zich genoopt voelde de hand aan zichzelf re slaan.
Ze maakte zich zorgen over alle verschrikkelijke Veel psychopaten hebben voor de rechter in antwoord op
dingen in de wereld: hongersnood, oorlog, men­ de vraag: 'Waarom heb je her gedaan?' geantwoord: 'Om­
sen die vermoord werden en zoveel ongeluk. Ze dat God het me had opgedragen.' Daarom zegt W illiam
zei dat Nityananda, voor mensen die met hem om­ Blake: 'Die mensen hebben zich tot God gewend zonder
gingen, God was. Dus vroeg ze hem: 'Waarom is zich eerst van zichzelf af te wenden.' En zelfs dat maakt
er zoveel ellende in de wereld?' Hij gaf een merk­ deel uit van her functioneren van de cotaliteit en is precies
waardig antwoord. Hij zei: 'De poscbode bezorgr war ze geacht worden re doen.
u uw brieven. De posrbode bezorgt u niet de brie­
ven van iemand anders.'

70 71
0NDERL!NG VERBONDEN TEGENSTELL!NGEN - DOOD

eens wordt gevreesd vanwege de mogelijkheid dat her pijn­
lijk zal zijn. De wijze vercelt ons dat niet iedere stervende
Onderling verbonden per se veel pijn en lijden ondergaar. De indruk besraat dat

tegenstellingen - dood wie buitensporig gehecht is aan de materiele wereld en
alles wat die te bieden heeft, zich tegen hec stervensproces
verzet en aldus conflict oproept. En dat conflict is de oor­

T
ot zijn eerste ervaring met de dood neemt een kind zaak van de pijn en ellende bij het stervensproces. Aan de
het leven als vanzelfsprekend. Zijn eerste ervaring andere kant zijn er mensen die de dood aanvaarden als
met de dood brengt het corresponderende tegendeel van een natuurlijk gevolg van het leven en die het proces vol­
het leven in zijn denken. gen zoals ze alle andere gebeurcenissen in hun leven heb­
ben gevolgd. Op die manier is er geen conflict maar al­
Mijn kleindochter was een jaar of drie. Ze had nog leen maar her gevoel van makkelijk en soepel door het
geen kennis gemaakc met de dood. Vervolgens over­ proces zweven.
leed er iemand en werd er over de dood gepraat. Dus
vroeg ze aan mijn zoon, haar vader: 'Wat is dood?' Ik was een keer met vrienden tijdens zonsopgang
Mijn won had een antwoord kunnen geven dat een op de golfbaan. We waren op de ':ijfde tee en sron­
kind van drie tevreden had gesteld, maar nee, zo was den op her punt te vertrekken, toen er opeens een
mijn zoon niet geprogrammeerd. Hij vond dat het vogel uic de arendfamilie, een wouw, op ons afkwam
kind het moest weten. En hij began tot in de bijzon­ alsof hij ons wilde aanvallen. Hij heeft een enorme
derheden uit re leggen war dood allemaal behelsde. spanwijdte. Hij kwam recht op ons af roen we weg­
Mijn vrouw en ik keken elkaar aan. Zo zouden wij liepen. Vervolgens deed de vogel iets fantastisch. Hij
het niet gedaan hebben, maar het was zijn kind, niet landde op de iecs verhoogde tee naar de zon toe.
het onze. Dus hij gaf dat uiterst intelligence kind een Hij zakte plat op zijn buik, spreidde zijn v1eugels,
prachtige uitleg. Ze hoorde her hele verhaal aan en tilde zijn kop op, keek naar de ochtendzon, legde
ten slotte zei ze: 'Ja, ik heb begrepen wat u zegt, pappa. zijn kop neer en stier£ Een van de mannen zei: 'Blaas
Maar ik ga niet dood!' Diep vanbinnen wist ze innii­ je de kraaienmars, makker?' Zijn opmerking deed
tief dat ze niet was geboren en evenrnin ging sterven. mijn tenen krommen. Dar was een manier om er­
naar te kijken. Voor mij was het simpelweg een van
Het is ook leerzaam om stil te staan bij wat de wijze over de mooiste dingen die ik ooit had gezien. Het was
het proces van doodgaan te zeggen heeft, omdat het wel een van de waardigste gebeurtenissen, een uiterst

72
73
ER WAS EENS • • . 0NOERLING VERBONOEN TEGENSTELLINGEN - 0000

verbazingwekkend voorbeeld van pure waardigheid: oak met pensioen, we waren bijna even oud- praatce
die landing met zijn kop naar de zon, zijn kop op­ ik celkens over Maharaj als we elkaar zagen. Dar
heffen en vervolgens gaan liggen. De vogel wise na­ werd een soorc verslaving. Hee viel niet mee om op
cuurlijk dat hij stervende was. Er was cotaal geen ce houden over hem ce praten. Na een minuut of
paniek. Geen gefladder van de vleugels of enig an­ vijf zag ik zijn ogen dan glazig warden, dus dan zei
der teken van onrusc of beroering. Een volmaakr ik: 'Je hebe geen belangstelling. Vergeer het maar.'
waardige aftocht van het toned. Eigenlijk had hij helemaal geen belangstelling voor
her pad van de kennis.
Ramesh vertelt het volgende verhaal over zijn zwager die ge­ Mijn zwager was volgens mij een van de laatste kan­
tuige was van zijn eigen dood en nog een paar anekdotes over didaten voor een hartaanval. Geregeld !even, gere­
het gebrek aan angst dat het stervensproces kan vergezellen. gelde lichaamsbeweging en geen grate levens­
problemen. En opeens kreeg hij op een avond een
Toen mijn zwager overleed, was ik daar niet bij maar heel zware hanaanval waaraan hij overleed. Ik
ze hebben me her hele voorval verteld. Hij had een hoorde wat er was gebeurd toen hij al scervende was.
uirersc regelmacig leven geleid: regelmatig ecen, re­ Hij was erg populair en had een heleboel vrienden
gelmacig lange wandelingen. En hij was arcs. Maar die ook arts waren. Zodra hij pijn in de borsc kreeg,
hij wilde niec prakciseren omdac hij hec gevoel had belde hij een vriend die er binnen vijf minuten was
dat zijn succes als arts afhing van andermans ziekte. met een ecg-apparaat. De dokter maakte een
Dae wilde hij niet. Dus koos hij een becrekkelijk cardiogram en wise direct <lac her maar een kwestie
eenvoudig baantje bij de gemeente, een soort van minucen was. Op het cardiogram stand een
overheidsfunccie waar hij niet veel verdiende. Hij vrijwel rechte lijn. Hij was zelf arcs, dus hij wise het
had een vrouw en maar een dochter die niets tegen oak. Zijn vrouw vroeg of ze niet naar her zieken­
een eenvoudig bestaan hadden, dus her leven wierp huis moesten; ze vroeg zich af of ze een reisras moest
geen al re grote problemen voor hem op. Hij had pakken. Hij zei: 'Wacht maar even a£' Hij wise dat
weinig belangscelling voor het pad van de kennis; er geen sprake van was dat hij ergens heen ging,
hij volgde in wezen her pad van de bhakti. Hij behalve naar de crematieplaats.
speelde een slaginstrument, de tabla, dus hij was De arts die bij hem was, vercelde me de volgende <lag
overal waar bhajans - gewijde liederen - werden over her verbazingwekkende proces. Hij zei: 'Ik heb
gezongen, erg gewild. Daar was hij dol op. Toen ik her gezien, maar ik geloof her niec.' Hij zei dar mijn
Maharaj began op re zoeken - in die cijd ging hij zwager hem nauwgezet vertelde wat er tijdens her

74 75
0NDERLING VERBONDEN TEGENSTELLINGEN 0000
ER WAS EENS ...
-

stervensproces gebeurde. Hij zei: 'Mijn tenen zijn
gevoelloos. De gevoelloosheid kruipt omhoog. De
gevoelloosheid is nu in mijn knieen.' Hij beschreef Onze gastheer in Santa Barbara, dr. Ben Weininger,

de gevoelloosheid tot die zijn hart had bereikt en toen was alom bekend als de 'vijfcentstherapeut'. Hij zei

stierfhij met een glimlach om de lippen. Een perfect dat hij het idee had opgedaan uit het stripverhaal

voorbeeld van het getuige-zijn van je eigen dood. Hij Snoopy. Hij wilde dat zijn diensten beschikbaar

was geen jnani, maar had wel het fundamemele, es­ waren voor iedereen die ze nodig had. Hij was reuze

sentiele, inru:itieve gevoel van de onpersoonlijkheid bekend en had talrijke vrienden in de omgeving.

van het proces in deze manifestatie. Zo iemand was hij. Hij was stervende en dat stand
als een paal boven water. Hij wise het, zijn vrouw
wise hee en toch wilden ze dat ik die week hun gast
was in Sama Barbara. We zeiden dat we makkelijk

De wijze Vihisea - in de hindoe-mychologie zou hij elders onderdak konden regelen maar zijn vrouw

de goeroe van sri Rama zijn geweesc - geeft zijn zei: 'Nee, Ben wil het zo.' Hij overleed inderdaad

oordeel over de dood in een verbijseerend scherpe, rijdens de week waarin ik in Santa Barbara was.

kleine passage. 'Hoewel niemand eche weet wat er Vierentwintig uur voor zijn do9d had ik een heel

na de dood gebeurt, zijn er maar twee mogelijkhe­ lang gesprek met hem. Hij had gezegd: 'Ik wil eens

den. Ofwel de dode houdt gewoon op te besraan, met je praeen. Ik word je eerste persoonlijke vraag­

ofwel hij blijft voortbestaan in andere licharnen. De gesprek' Maar de volgende morgen voelde hij zich

dood zou een buirengewoon blijde afsluiting zijn niet goed genoeg. Dus werd het uitgesteld tot daags

als hij her absolute einde betekende van de gestor­ voor zijn dood. Hij was heel zwak. Het lag voor de

vene, want dat zou noodzakelijkerwijs her einde in­ hand dar het nog maar een kwestie van dagen, zo

houden van alle, voortdurend veranderende onze­ niet uren was. Ik ging bij zijn bed zicten om met

kerheid over de pijn en vreugde van hee leven. Als hem te praeen. Hij praatte en dommelde. Als hij

de dood aan de andere kant niet her einde van her wakker werd, vroeg hij: 'Ben je er nog?' Ik zei: 'Ja.

leven beeekende, maar !outer een verandering van Ik hoef nergens heen.' Dan praatten we nag war en

lichaam, zou her dan niet dwaas zijn om hee feno­ dornmelde hij nog wat en zo ging het ongeveer an­

meen van de dood dat hun een nieuw lichaam be­ derhalf uur door. Hee was overduidelijk dat her hem

zorgt te vrezen? Hoe dan oak: waarom zouden we veel goed deed. Hij was niet bang voor de dood,

bang zijn voor de dood?' dat was goed te merken. Maar op de efo of andere

76 77
ER WAS EENS • • •

manier denk ik dat hij gezelschap wilde hebben als
hij overleed, iemand die het proces begreep van wat
er gebeurde. Dus was de angst voor het onbekende Aanvaarding en overgave
er waarschijnlijk in geringe mate en mijn aanwezig­
heid hielp hem.

T j'O lgens Ramesh hoort aanvaarding meer bij het jnana­
V proces en overgave meer bij het bhakti-proces en dat
Chuang Tse heeft over de dood van zijn meester onthechtheid een ander woord is voor beide processen. 'Ze
Lao Tse geschreven: 'De meester is gekomen omdat betekenen eigenlijk leven in het hier en nu zonder aan iets
het tijd was om te komen. Hij is vertrokken omdat gehecht te zijn.' Hij heeft talrijke verhalen om dat thema te
hij de natuurlijke stroom der gebeurtenissen volgde. verduidelijken.
Wees tevreden met elk moment van de eeuwigheid
en wees bereid om de stroom te volgen. Dan zal er Er was eens een soefl heilige. Hij leidde een rustig
geen aanleiding zijn voor vreugde of verdriet. Vroe­ bestaan in zijn eigen huisje. Op een dag raakte een
ger heette dat vrijheid van gehechtheid. Het hout van de buurmeisjes zwanger en schonl<: het leven
wordt verteerd, maar het vuur brandt door en we aan een baby. Iedereen wilde weten wie de vader
weten niet wanneer dat zal ophouden.' was. Ze wilde de naam van haar minnaar niet prijs­
geven, dus noemde ze de naam van de soefl. De
gemeenschap stand er vervolgens op dat de soefi
het kind opvoedde. Ze gingen naar hem toe en hij
Ramana Maharshi zei tegen de huilende mensen zei: 'Goed, laat het kind maar achter.' Hij verzorgde
om zijn sterfbed: 'Waarom huilen jullie? fk ga ner­ het kind met alle middelen waarover hij beschikte.
gens heen.' En vervolgens voegde hij eraan toe: 'fk Een jaar of drie later had de moeder spijt en gaf
zal er altijd zijn. Waar kan ik nu heen?' toe. Zij en haar minnaar trouwden en ze bekenden
dat de soefl niet de vader van het kind was. Ze
gingen naar hem toe en zeiden: 'Het spijt ons heel
erg dat we deze fout hebben gemaakt. Geef ons
alstublieft ons kind terug.' Hij zei: 'Neem maar
,
mee.

78
79
ER WAS EENS • . . AANVAARDING EN OVERGAVE

Deze twee anekdotes over Ramana Maharshi zijn voorbeel­ De volgende verhalen zijn ook voorbeelden van de aanvaar­
den van de volledige aanvaarding van wat zich maar voor­ ding van de aard der dingen.
doet.
Een brahmaan nam zijn bad in de rivier. Toen zag
Het antwoord van Ramana Maharshi op een vraag hij een schorpioen die bijna verdronk. Dus tilde hij
van een oprechte jonge zoeker is misschien nag meer de schorpioen uit het water en wilde hem op het
ter zake en toepasselijk en ik zou zeggen schokkend droge zetten. Maar voordat hij hem kon neerzet­
in deze tijd. De zoeker zei: 'Ik raak in vervoering als ten, beet de schorpioen hem in zijn hand. Er waren
ik de borsten van mijn jonge buurvrouw zie en ik een boel toeschouwers en een paar van hen zeiden:
hen bang dat ik overspel met haar ga plegen.' Hij 'Wat hebt u nu bereikt? U hebt hem alleen maar
smeekte Ramana Maharshi: 'Vertelt u mij alstubliefi: gered om zelf gebecen te warden.' Hij antwoordde:
wat ik moet doen.' Ramana's antwoord was verba­ 'Ik heh gedaan wat ik volgens mijn natuur moest
zingwekkend rechtstreeks. Hij zei: 'Jij bent altijd doen. De schorpioen heeft gedaan wat hij volgens
puur. Het zijn je zinnen en je lichaam die je in zijn natuur moest doen.'
verleiding brengen en die jij met je ware zelf ver­
wart. Dus kom er eerst maar eens achter wie er in .
- .
verzoeking wordt gebracht en wie er verzoekt. Maar
ook al speelt het overspel zich af, ga er dan nader­ Een rabbi, die het inzicht had, woonde in een kamer­
hand niet over tobben, omdat jij altijd puur bent. tje zonder stoelen met een bureau dat 's nachts als bed
Je hoefi: je niet schuldig te voelen. Jij bent de zon­ dienst deed. Wie bij hem langskwam moest op de
daar niet.' grand zitten of staande praten. Een van zijn bezoekers
vroeg: 'Rabbi, waar zijn uw meubels?' De rabbi vroeg:
'Waar zijn de jouwe?' De bezoeker antwoordde: 'Ik
hen maar op doorreis.' Waarop de rabbi zei: 'Ik oak.'
Er vielen eens een paar rovers binnen bij Ramana
Maharshi, die veel mensen mishandelden onder wie Hier volgt een beroemd zen verhaal dat Ramesh dikwijls
Ramana zelf. Zijn commentaar was: 'Jullie vereren aanhaalt:
mij met bloemen, zij met een stok. Dat is ook een
vorm van verering. Als ik die van jullie aanvaard, Er was een boer die leefde in de tijd dat er oorlog
moet ik dan niet die van hen ook aanvaarden?' heerste tussen vorstendommetjes in China. De hoer

80 81
ER WAS EENS . . •
AfNVAARD!NG EN OVERGAVE

had een zoon. Zijn zoon bewerkte een akkertje met boot tegen zijn eigen roeiboot, zal hij niet zo boos
behulp van een paard. Op een dag Hep het paard warden, al is hij driftig van aard. Maar als hij ie­
weg. De buren kwamen langs om hun medeleven mand in die boot ziet, zal hij schreeuwen dat hij uit
te betuigen: 'Dar is heel erg. Je hebt erge pech ge­ moet kijken. Als hij niet wordt gehoord, zal hij blij­
had.' De boer zei: 'Misschien.' De volgende dag ven schreeuwen en tieren. Toch zou hij niet nijdig
kwam her paard weer terug met een vijftal andere, tieren als de boot leeg was. Als je je eigen boot leeg
wilde paarden. Weer kwamen de buren langs om te weet te maken, zal niemand tegenstand bieden als
zeggen: 'Wat heb jij geweldig geboft!' En hij zei: je de rivier van de wereld oversreekt. Niemand zal
'Misschien.' Op de derde dag probeerde zijn zoon je iets doen. Wie zichzelf verlost van ambi tie en pijn,
een van de wilde paarden te berijden, maar hij kwam daalt af naar, en gaat op in de massa. Hij zal stro­
ten val en brak zijn been. Weer kwamen de buren men als de Tao, ongezien. Hij leeft zijn leven naam­
'Wat een pech' zeggen en zei de hoer: 'Misschien.' en dakloos. Eenvoudig is hij die geen besternming
De volgende dag kwamen er afgevaardigden van de heefr. Op her oog is hij een dwaas. Zijn voetstap­
koning sterke, gezonde boeren voor her leger ron­ pen lacen geen spoor achter. Hij heefr geen macht.
selen. Toen ze de boerenzoon met een gebroken been Hij presteert niets. Hij heeft geen reputatie. Om­
aantroffen, lieren ze hem met rust. Dus weer kwa­ dat hij over niemand oordeelt, veroordeelt niemand
men de buren zeggen dat her achteraf gezien niet hem. Zo is de volmaakte mens. Zijn boot is leeg.'
zo' n pech was geweest en dat alles ten goede was
gekeerd. Waarop de boer weer zei: 'Misschien.' 'Niet gehecht zijn, is iets heel anders dan ascetisch zijn.'
zegt Ramesh naar aanleiding van het volgende verhaal.
De volgende metafoor is van Chua�g Tse en heet 'De Lege
boot.' Koning Janaka bleef koning, ook nadat hij verlicht
was geworden. Hij voldeed aan al zijn koninklijke
'Wie heerst over anderen, leeft in verwarring. Wie plichten, inclusief plezieren en vermaken dat bij zijn
overheerst wordt, leeft in ellende. DeTao wil daarom rol hoorde. Er was een goeroe met een discipel die
geen invloed op anderen uitoefenen, noch door hen een hoge mate van inzicht had, maar die veel be­
be'invloed warden. De manier om verschoond te lang aan ascese hechtte. De goeroe stuurde de disci­
blijven van verwarring en vrij van ellende is om met pel naar koning Janaka. De discipel arriveerde 's
de Tao in her land van de grate leegte te !even. Als avonds in her hof van koning Janaka en crof de ko­
iemand een rivier oversteekt en er botst een lege ning aan temidden van zijn gebruikelijke vercier. Er

82 83
ER WAS EENS .•.

was een feest, er dansten meisjes en er was alles wat
je bij een koning kon verwachten. Dus die discipel
vroeg: 'Waarom heeft mijn goeroe me hierheen ge­
Zoel<en
stuurd? Dit is slechts vermaak. Koning Janaka ge­
niet hier gewoon van als de eerste de beste parvenu.'
Koning Janaka zei tegen hem: 'Ga maar naar bed.
Morgenochtend om zes uur kom ik je halen voor
��jdstip en zet zich
H
et zoeken begint op een zeker
een wandeling door de tuin en clan zullen we het voort in de wereld van verschljnselen tot er een
hebben over de dingen die je goeroe je heeft ver­ doorbraak is. Ik zeg niet dat die doorbraak de ultieme is,
zocht met mij te bespreken.' De volgende ochtend
want dit proces behelst een serie doorbraken. Het hele
ging koning Janaka de discipel halen. Toen ze aan proces behelst het onpersoonlijke bewustzijn dat zich­
hun wandeling begonnen, zag de discipel een grote zelf als persoonlijk bewustzijn heeft ge'identificeerd en
brand in de verblijven waar hij de nacht had door­
dat op zoek is naar zijn eigen bron. Het zoeken begint
gebracht. Hij zei tegen de koning: 'Majesteit, daar
altijd met een individu en eindigt met de vernietiging
is brand.' De koning zei: 'Ja, ja, ja. Laten we door­ van het individu.
lopen, we moeten praten.' Ze liepen een eindje door
Wtiar Ramesh keek op keer de nadruk op legt, is dat er
en toen zei de discipel opnieuw: 'Daar is brand!' En geen ontsnappen is aan een Leven dat naar verlichting voert.
de koning zei weer: 'Ja, ja. Laten we praten.' De De volgende voordracht over samsara (persoonlijke werke­
discipel zette nog een paar stappen, kon zich niet
lijkheid) en nirvana (zelfrealisatie of verlichting) licht dat
langer bedwingen en zei: 'Majesteit, u hebe mis­
toe.
schien een heleboel kleren, maar daar hangt mijn
Gisteravond had ik het over de woorden van Boeddha,
enige andere lendendoek aan een touwtje te dro­
dat nirvana en samsara geen twee zijn, maar een. Ik hen
gen.'
geen kenner van het boeddhisme. Ik weet niet of Boed­
dha deze prachtige zin nog heeft toegelicht en of er nog
interpretaties op zijn gevolgd. Maar zoals ik die zin - nir­
vana en samsara zijn efo - interpreteer, slaat hij op de
zoeker die nirvana zoekt als een plaats om de moeilijkhe­
den van samsara te ontvluchten. Boeddha zegt dat je dat
niet kunt. Ze zijn niet twee. Als je van nirvana wilt genie­
ten, kan dat alleen in samsara.

84
85
ER WAS EENS . • • ZOE KEN

Een vriend van m e heeft m e ooit verteld dat hij, zijn soonlijk zelf en verlichting. Ramesh heeft het dikwijls over
vader en diens vader, regelmatig naar de Ramakrishna dat thema en de volgende anekdote is een goed voorbeeld van
Mission in Bangalore gingen voor een bezoek aan wat hij te zeggen heeft.
de swami. Die vriend van mij was een jongeman en
hij had op de een of andere manier de neiging om Een van de eerste mensen die me vele jaren geleden
niet zo regelmatig te gaan als hij wel geacht werd. kwam opzoeken, was een krachtige persoonlijkheid
De swami van die specifieke ashram zei tegen de die zei: 'Ramesh, ik kan je niet zeggen hoezeer ik
vader van mijn vriend: 'Ik heb je zoon al een hele lijd, wachtend tot het verwachte zich voltrekt.' Ik
poos niet gezien.' De vader zei dat tegen zijn zoon zei: 'Vriend, gesteld dat ik je je verlichting op een
en vroeg: 'Waarom zoek je hem niet op?' Dus mijn presenteerblaadje kon aanreiken met de woorden:
vriend ging er heen, praatce een poosje met de swami hier, je bent verlicht. Wat doe je dan met de rest van
en vroeg hem toen: 'Swamiji, mag ik u iets vragen? je leven? Je bent verlicht. Ga je van de daken roe­
Ik aarzel een beetje, maar ik vraag het in alle op­ pen: ik ben verlicht!? Wat ga je doen? Je kunt hele­
rechtheid. Misschien klinkt het onbeleefd maar ik maal niets doen om de volgende reden: als verlich­
kan u verzekeren dat ik het zo niet bedoel.' De vraag ting zich voltrekt, zul jij er niet zijn om ervan te
luidde: 'Swamiji, u hebt vijfencwintig a derrig jaar genieten zoals je dat nu verwacht.
veilig en wel in deze of andere ashrams gezeten. U Waarom zoek je verlichting? Jij zoekt verlichting
wordt geacht gewone mensen met adviezen bij re omdat je denkt: ik zal van alles genieten wat het
staan bij hun levensproblemen. Als u een halfjaar leven te bieden heeft.' In boeken staat geschreven
het !even aan moest gaan zonder de bescherming en door meesters is gezegd dat verlichting gelukza­
van deze ashram, zou u dat dan kunnen?' De swami ligheid betekent. Dus zegt het denken: ik heb alle
schrok. Hij dacht even na en zei toen: 'Nee, ik denk soorten geluk in deze wereld gekend, nu wil ik ge­
niet dat ik dat zou kunnen.' Dus spirituele raadslie­ lukzaligheid. Maar er valt geen gelukzaligheid re
den hebben heel dikwijls geen levenservaring en roch genieten door iemand. Omdat verlichting de to­
vertellen ze jou hoe je je leven moet inrichten. tale vernietiging van het ik inhoudt. Dus zeg ik
Daarom zeg ik dat je je leven in samsara moet leiden altijd: als je de keus hebt - en die heb je niet -
en toch nirvana moet vinden. maar als je de keus zou hebben cussen een miljoen
dollar of verlichting, kies die miljoen dollar dan
Bij talrijke voordrachten van Ramesh heb ik gemerkt dat maar, omdat er clan wel iemand zal zijn om van die
zoekers het heel moeilijk hebben met het idee van een per- miljoen dollar te genieten.

86 87
ER WAS EENS ... ZoEKEN

toe gaat. Ik laat los en laat me meevoeren waar hij
heen gaat. Als ik me blijf vasrklampen, sterf ik van
Een groep hoogleraren rheologie kwam iedere week verveling.' De andere schepsels lachten hem uit
bijeen. Op een van hun bijeenkomsren zei een van en zeiden: 'Dwaas. Als je loslaat, zal de stroom die
de professoren van de groep: 'Vannachr is God tot je vereert je alle kanren op gooien en verpletteren
me gekomen en gaf me de keus russen de hoogste op de rotsen. En dan ben je sneller dood clan van
kennis en her hoogste genot. Ik verwelkomde die verveling.' Maar dac ene schepsel luisterde niet.
kans naruurlijk met open armen en zei: "De hoog­ Hij haalde diep adem, liet inderdaad los en werd
ste kennis".' De anderen zeiden: 'Goed, verrel ons door de stroom op de rotsen geworpen. Omdar
maar war die hoogste kennis inhoudr.' De profes­ her schepsel weigerde zich ergens aan vast re klam­
sor antwoordde: 'Dar her de verkeerde keus was.' pen, tilde de stroom hem net op tijd weer op van
de bodem en werd hij niet meer geschaafd en ver­
In 1999 heeft Ramesh in Gut Schermau de volgende passage wond. En de schepsels stroomafwaarrs, voor wie
uit het boek Illusies van Richard Bach voorgelezen. Hij heet hij een vreemde was, riepen: 'Zier, een mirakel.
'De stroom van de rivier' en Ramesh zei dat hij er erg do/ op Een schepsel zoals wij, en toch vliegt hij. Een mes­
was. sias is gekomen om ons allen te verlossen.' En de­
gene die door de stroorn werd meegevoerd, zei:
Ooir leefde er een dorp vol schepsels op de bodem 'Ik ben net zo min een verlosser als jullie. De ri­
van een grate, kristalheldere rivier. De stroom van vier vindc her verrukkelijk om ons ce bevrijden,
de rivier voerde geruisloos over iedereen heen, over als we alleen maar durven los re laten. Ons wezen­
jong en oud, rijk en arm, goed en slecht. De stroom lijke werk is onze reis, dit avoncuur.' Maar dat deed
ging zijn eigen weg, zijn eigen kristallen weg. Ie­ iedereen des te harder roepen: 'Verlosserl Verlos­
der schepsel klampte zich op zijn eigen manier ser!' rerwijl ze zich al die tijd maar aan de rotsen
hardnekkig vast aan de twijgjes en srenen op de vascklarnpten. En toen ze nog eens keken, was hij
rivierbodem. Want vastklampen en zich tegen de weg en bleven zij alleen achter orn legenden over
stroom verzetten was de levenswijze die ze stuk voor een verlosser te verzinnen.
stuk van her bestaan hadden geleerd. Maar een
schepsel zei uiteindelijk: 'Ik ben her vastklampen Het volgende verhaal vertelt hoe verstrikt mensen kunnen
beu. Hoewel ik her niet met eigen ogen kan zien, raken en over de onvoorspelbaarheid van wat hen weer kan
vertrouw ik erop dat de stroom weet waar hij naar losmaken:

88 89
ER WAS EENS ... ZOE KEN

In 1988 kwam iemand me opzoeken. Meesral bel­ 'Waarvoor ben ik eigenlijk naar India gekomen?'
len mensen op om re vragen of ze bij me langs kun­ De hele tijd zat ik gewoon te luisteren. Ik kon er
nen komen en clan zeg ik ja. Doorgaans vragen ze trouwens niets tussen krijgen. Ik zei: 'Neem me niet
hoe laat het mij schikt. Dan zeg ik: 'Vanmiddag om kwalijk,' en ging een fles gekoeld water halen. Die
vier uur.' Ik vroeg: 'Hoe laat wilt u komen? Zou sloeg hij zo achterover, dus ging ik er nog een ha­
vier uur u schikken?' Dit was om zeven uur 's mor­ len. Dat maakte dat hij bekoelde, zowel letterlijk
gens. Maar hij zei: 'Ik wil graag nu komen.' Hij zou als ftguurlijk. Toen hij besefte wat hij deed, zei hij:
om een uur uit Bombay vertrekken voor een be­ 'Hebt u niets te zeggen?' lk vroeg: 'Verwacht je dan
zoek aan een Vipassana-meditatiecentrum. Ik zei iets van me?' Toen hij dat beaamde, zei ik: 'Vertel
'Goed.' De man kwam om halfacht. Toen ik open­ eerst eens waar je mee bezig bent. Waardoor ben je
deed en hem zag, leek het bijna alsof hij me wilde een zoeker geworden?' Hij vertelde dat hij een ge­
aanvallen. In zijn blik lag een gewelddadig soon slaagd ingenieur was en plocseling had beseft dat
ernst. Ik vroeg hem binnen te komen en hij ging bij niemand anders had clan zijn enige dochter die
zitten. Hij bleef op het puntje van zijn stoel zitten inmiddels uit huis was en zich gevestigd had, dus
en viel met de deur in huis. Hij zei: 'In maart, april dac hij niet meer hoefde te werken. Hij wilde uit­
en mei heh ik door India gezworven.' Hij kwam in zoeken waar her leven eigenlijk om draaide. Vervol­
juni langs en je kunt geen slechrere maand kiezen gens vroeg ik: 'Hoe hen je aan mijn adres gekomen?
om door India ce reizen. De man vertelde dat hij Ik heb geen ashram, ik heb geen hulpjes die spiri­
met de trein en de bus had gereisd en veel had gelo­ tuele waarheden voordragen en napraten.' Hij zei
pen. lets had hem het gevoel gegeven dat hij naar dat her nogal merkwaardig was. Hij was naar de
India moest gaan en dus was hij gekomen. Hij had Ramanashram geweest en had een poosje in de
een ernstige klacht. Hij zei dat zijn komst naar In­ meditatieruimte gezeten. Vervolgens was er iemand
dia een vreselijke vergissing was. Hij had een hele­ naast hem komen zitten. Hij zei dat er niet zoveel
boel tempels bezochc. Waar hij maar kwam, trof hij mensen waren, maar dac deze man naasc hem ging
priesters met uitgestrekte hand die geschenken van zitten. Hij vertelde dat hij met zijn obsessieve
hem wilden. Hij had een heleboel ashrams bezocht klachtenlicanie began zodra er iemand in zijn buurt
en wat vond hij daar? In oker gehulde hulpjes van kwam; dat hij precies hetzelfde had gedaan als bij
de meester die spirituele teksten voordroegen die mij: klagen. De man had heel geduldig naar hem
hijze!f al sinds zijn twaalfde had gelezen. Ze praat­ geluisterd en vervolgens gevraagd: 'Wat ga je hierna
ten alleen maar na wat hij al had gelezen. Hij vroeg: doen?' Hij zei dat hij naar Bombay zou gaan en van-

90 91
ER WAS EENS ... ZOEKEN

daar naar die meditarieretraite. Waarop die man zei: Korn erachter wie de zoeker is. Jij bent niet de indi­
'Als je in Bombay bent, moet je bij Ramesh langs.' viduele zoeker. Her zoeken is een onpersoonlijk pro­
Hij gaf hem mijn naam, adres en telefoonnummer. ces dat zich afspeelt.' We praatten nog war verder,
Ik vroeg: 'Wie was het?' Hij zei: 'Ik weet het niec. ongeveer anderhalf uur en hij zei dat hij graag nog
Maar hij had uw relefoonnummer.' Tot op de dag een keer zou komen, maar hij liet zijn gezicht niet
van vandaag weer ik niet wie hem heeft gestuurd. meer zien in India. Hij verscheen op een van mijn
Hij bleef een poosje zitten en toen vroeg ik: 'Zou je bijeenkomsten in de Verenigde Staten. Hij zei dat
me geloven als ik je vertelde dat als ik jou maar een hij ziek geworden was en dat dit de voornaamste
vraag stelde en jij her antwoord op die vraag wisr, reden was dar hij me niet meer had opgezocht, niet
jij her antwoord op al je vragen had?' Hij zei: 'Nee. dat hij het niet had gewild.
lk geloof u niet.' Ik zei: 'Laten we her maar eens Hij woonde de bijeenkomsten bij. Zadra ik ging
proberen. Mijn vraag is: je hebt gezegd dat je een zitten, stak hij zijn hand op en stelde dezelfde vraag.
volmaakt gelukkige, tevreden, bijna rijke ingenieur Hij was nog precies waar hij vier maanden daar­
bent en dat je door de hel bent gegaan, zeker de voor was geweest. Dezelfde vraag. Dus blijkbaar had
afgelopen drie maanden. Wat heeft je van een ge­ hij er niet veel over nagedacht. Ik gaf een antwoord
lukkige en tevreden ingenieur in een doodongeluk­ en hij stelde nog een vraag en dat ging zo ongeveer
kige zoeker veranderd?' Hij dacht een poosje na en een minuut of twintig door. Andere mensen wer­
toen vroeg hij: 'Wat bedoelt u?' Ik zei: 'Zou je niet den rusreloos. lemand zei: 'Hoar eens, dit kan eeu­
een poging willen wagen om de vraag te beantwoor­ wig zo doorgaan. Waarom ga je niet rustig zitten
den?' Hij zei dar hij geen tijd had omdar hij naar luisteren naar andere vragen en antwoorden?' Hij
het V ipassana-centrum moest. lk zei: 'Misschien werd erg boos en zei: 'Als ik niet gewenst ben, ga ik
geeft die meditatie je het antwoord wel.' Hij zei dat wel.' Ik zei: 'Her gaat er niet om dat je niet gewenst
hij dat niet verwachtte omdat hij het al twaalf jaar zou zijn, maar er zit misschien wel iets in de sugges­
had gedaan. Dus ik vroeg: 'Wie zoekr er eigenlijk? tie om een paar minuten zwijgend naar andere vra­
Jij denkt dat jij de zoeker bent en ik zeg je dat jfj de gen en antwoorden te luisteren.' Dus dat deed hij,
zoeker niet bent. lets heeft jou in een zoeker veran­ met grate tegenzin. Maar hij bleef wel zitten. Toe­
derd. In feite heeft iers jouw verschijningsvorm ge­ vallig was die ochtend mijn eerste boek gearriveerd
bruikt voor her zoeken. Dus wat zoekr er nu? Jij in dac in Amerika was verschenen, Experiencing the
ieder geval niet. Wie ben jij? Jij bent maar een Teaching. Hij kocht een exemplaar. Weer voordat
lichaam, waaraan een bepaalde naam is gegeven. iemand de volgende dag iecs kon zeggen, zwaaide

92 93
ZOE KEN
ER WAS EENS ...

Op een van de bijeenkomsten in Maui zei Ramesh: 'Alleen
hij met het boek en zei: 'Hier heb ik twaalf jaar op
als de geest leeg is, kan inspiratie, genade, noem het wat je
gewacht. Nu is het er. Alle antwoorden staan erin
wilt, binnenkomen. Maar als de geest al vol is, hoe kan er
en het is niet eens een dik boek.' Als de rest hem
dan nog iets naar binnen?'
daags tevoren niet zo had horen doordrammen, zou­
den ze hebben gedacht dat de uitgever hem daar
Toen we het huis in Maui verlieten, vroeg Ed
had neergezet! Aan het eind van de ochtend was hij
[Nathanson] me: 'Bent u klaar om wat zinnigheid
zo veranderd. Blijkbaar moest hij op een bepaalde
in de groep te rammen?' Ik zei: 'Ik ben klaar om
manier geprikkeld warden en had dat boek het voor
wat onzinnigheid in de groep te rammen, voorop­
hem gedaan. Hij kalmeerde zodanig dat mijn vrouw
gesteld dat ze hun gezonde verstand thuislaten.'
niet kon geloven dat hij dezelfde man was die ons
eerder in Bombay had opgezocht.

De enige zoeker is het zelf, of bewustzijn, of God. Er be­
Er bestaat een verhaal over een zenmeester. Een be­
staat geen individuele zoeker. Zoeken is nier aan her indi­
zoeker die veel geleerd had en bij vele meesters had
vidu. De meest gerustsrellende woorden voor 'doodonge­
gestudeerd, zei tegen de meester: 'Ik wil uw discipel
lukkige' zoekers zijn van Ramana Maharshi die zei: 'Je
zijn.' De meester zei: 'Prima.' Hif haald� een pot
hoofd zit al in de bek van de tijger.'.
thee en begon te schenken in de kop die hij zijn
gast had voorgezet. Toen de kop vol was, bleef hij
Ramana Maharshi heeft ook eens tegen een zoeker
schenken. De kop stroomde over, maar hij bleef
die zijn ware natuur wilde leren kennen en erg van
schenken. De gast zei: 'Meester! De kop stroomt
de kaarr was, gezegd: 'Als je her begrijpt, zul je je dit
over!' De meester zei: 'Ja. Net zoals jouw geest nu
incident, deze frusrratie en je willen-weren met grate
doer. Als je die niet leeg maakt, kan ik er niets in
hilariteit herinneren.'
doen.'

Chuang Tse heeft gezegd: 'Laat het horen stoppen
bij de oren en laat het denken her denken. Dan is
de geest een leegte die alles omhelst en alleen de
Tao omsluit die leegte.'

95
94
ZELFONDERZOEK

den is gebleven en erover dacht een appartement te
huren, zodar hij nog eens zes maanden kon blijven.
Zelfonderzoel< Hij was een beroemde zanger die inmiddels een
monnik in een zenklooster was geworden. Het ge­
volg van dat zelfonderzoek heeft zo' n indruk op hem
gemaakt dar de transformatie voor anderen zicht­
amesh staat geen bepaalde oefeningen voor, wat niet baar was. Toen we het over dat onderzoek hadden,
R wil zeggen dat hij ze overbodig vindt. A.ls ze nodig zijn, zei hij iets opmerkelijks. Hij zei: 'Weet je, Ramesh,
zegt hij, zul je je er automatisch toe aangetrokken voelen en aan het eind van de allereerste dag ben ik met dat
ze doen. En als ze niet !anger nodig zijn, zullen ze wegval­ onderzoek begonnen. Ik ging zitten en onderzocht
len. Een proces beveelt hij wet aan. Dat is het proces van de ene na de andere handeling die bij me opkwam
zelfonderzoek. Het unieke van dit onderricht, dat is geba­ en waarvan ik dacht dat het mijn handelingen wa­
seerd op Ramana Maharshi's zelfonderzoek, schuilt in her ren. De allereerste dag kwam ik tot de slotsom dat
feit dac deze sadhana [oefening] wordt gedaan door hec geen enkele handeling van mij was.'
ego. Hee ego onderzoekt handelingen die gebeuren via Hij zei: 'Ramesh, er is iets merkwaardigs gebeurd.
die verschijningsvorm, maar waarvan hec ego zegt dat het De tweede dag hoefde ik niet totwhet eind van de
zijn handelingen zijn. De oefening houdt in dat je in de dag te wachten. Zodra een handeling zich afspeelde,
loop van de dag of gedurende een langere periode onder­ begon het onbewusce onderzoek en aan het eind
zoekc of een willekeurige handeling van jou is of niet. Hee van de handeling, nog voordat er een andere han­
onderzoek waar ik op doel, is nagaan of willekeurige han­ deling kon beginnen of een gedachte kon opkomen,
delingen via de verschijningsvorm j6uw handelingen zijn was er al de overtuiging: deze handeling is niet van
of gewoon gebeuren. Kan welke handeling dan ook naar mij.' In zijn geval ging her vlug, waarschijnlijk dank­
waarheid 'mijn' handeling warden genoemd? In de loop zij de vele jaren in die zemraditie. Hoe dan ook,
van de tijd wordt het ego steeds zwakker naarmate je via zijn onderzoek duurde maar een dag en de volgende
persoonlijke ervaring erachter komt dat je geen enkele dag was hij klaar. In zijn geval althans.'
handeling echt 'van jou' kunc noemen. Als geen enkele
handeling 'van mij' is, wie is dan dat 'mij'?

Een maand of twee geleden kwam er een bezoeker
die van plan was tien dagen re blijven, drie maan-

97
SADHANA

Toen ik began met golf spelen, waren we met zijn
drieen, dus namen we samen les. Na een poosje
Sadhana begon ik in de gaten te lcrijgen dat ik beter speelde
naarmate ik minder acht sloeg op al die regels. Een
van ons drieen was dol op oefenen. Als hij ging spe­
len, dacht hij altijd wat hij al dan niet moest doen.
Hij speelde belabberd, dus gaf hij de voorkeur aan
S
adhana betekent spirituele oefening. In de regel schrijft
Ramesh geen spirituele oefening voor. Maar zoekers speu­ oefening boven het eigenlijke spel. Hij vond oefe­
ren doorgaans naar manieren om 'verlichting te laten gebeu­ nen veel leuker. Dan zei hij: 'Je moet me eens zien
ren' en hij krijgt veel vragen over spirituele oefeningen. Ramesh oefenen.'
zegr. De moeilijkheid met sadhana is dat zij een doel op
zich dreigt te warden en als zij een middel blijft, zal er Er moet een of andere krachr zijn die je aanzet tot
oak een doel blijven. Zo is er een ik dat oefent om op de sadhana. Dus, zodra je een sadhana doet, is die goed
lange duur iets te krijgen, namelijk de vernietiging van voor je. En als de tijd is gekomen dat de sadhana niet
dat ik. Als deze drie elementen er zijn - het ik, het wil­ meer hoeft, gebeurr er iets zodat sadhana wegvalt. Als
len en de tijd - kan de ultieme gebeurtenis zich niet sadhana in een sfeer van genade wegvalt, laat je haar los.
afspelen. Zonder genade hou je vast aan sadhana en dat betekent
lijden. Dus her proces en het loslaten heh je in feite niet
Dit is geen sprookje maar een feit. In 1987 hadden in de hand.
we het in Hollywood over sadhana. Iemand ver­
telde dat hij was begonnen met een uur per dag te Een soefl doorliep het hele spectrum van sadhana's
mediteren. En hij vroeg me apetrots: 'Weet u hoe en schreef uireindelijk een bekentenis: 'Twaalf jaar
lang ik nu mediteer? Veenien uur per dag.' Het enige hen ik de smid van mijn ziel geweest. Ik legde hem
dat ik kon zeggen was: 'Dat is prachtig.' Vanuit zijn in de smeltoven van versterving en schroeide hem
standpunt bekeken was het dat ook. Maar dat was in het vuur van de strijd. Ik legde hem op het aam­
zijn oogmerk, een doel op zich. Ik weet niet wat beeld van verwijten en sloeg er net zo lang op los
zijn feitelijke limiet was. Je begrijpt wel dat ik hem met de hamer van kritiek en schuldgevoel tot ik
niet hoefde te vragen wat hij voor de kost deed! een spiegel van mijn ziel had gernaakt. V ijf jaar lang
was ik de spiegel van rnijzelf en ik was eeuwig in de
weer die spiegel te poetsen met diverse eerbiedige

98 99
ER WAS EENS ••. SAD HANA

en vrome rituelen. Vervolgens zat ik een jaar in con­ ik onbeheerst began te huilen toen ik voor hem zat
templatie en wac zag ik? Rond mijn rniddel zag ik en de inwijdingsplechtigheid op gang was. Aan her
een gordel van ijdelheid, trots, eigendunk en afhan­ einde ervan was zelfs hij volgens mij onder de in­
kelijkheid van devotie en schouderklopjes. lk druk. Hij bleef maar herhalen: 'Het zal gebeuren.
zwoegde nog vijf jaar door tot die gordel van trots Het zal gebeuren. Maak je geen zorgen, het zal ge­
en ijdelheid was versleten en ik de islam opnieuw beuren.'
kon belijden. lk keek en zag dat alle geschapen din­ Maar die stortvloed van tranen was in dat stadium
gen al dood waren. Ik sprak er vier gebeden over uit voorbij. Toen ik later bij Maharaj kwam, waren er
en keerde terug van de begrafenis van al die dingen. geen tranen.
En zonder hulp van enig schepsel, alleen van God, Die eerste goeroe was dus de traditionele lndiase
bereikte ik God.' goeroe: als hij de verantwoordelijkheid van het ac­
cepteren en initieren van een discipel neemt, neemt
Ramesh zegt dat iedere sadhana die je eerder hebt gedaan hij ook de verantwoordelijkheid voor diens hele !e­
zelden verspilde moeite is. ven. De discipel gaat naar zijn goeroe en zegt: 'Mijn
vrouw is ziek.' Hij zal antwoorden: 'Goed. Zeg te­
Voordat ik bij Nisargadatta Maharaj kwam, had ik gen je vrouw dat ze elke donderdag moet vasten,
twintig jaar een andere goeroe. Hij was eerlijk en elke dinsdag naar die en die tempel moet gaan en
absoluut oprecht. Maar in zijn geval was het ultieme dit of dat medicijn moet nemen.' Oat maakte deel
inzicht, dat zijn leven werd bestierd door zijn goe­ uit van zijn opvatting van zijn rol als goeroe. De
roe. Hij ging een ashram bouwen. Hij vertelde me discipel zei bijvoorbeeld: 'Mijn zoon is zijn baan
een keer: 'Mijn goeroe heeft me gevraagd een ash­ kwijt.' Dan zei de goeroe: 'Doe deze japa minstens
ram re bouwen waar mensen kunnen komen, een duizend keer per dag, je vast op die en die dag, je
dag of drie, vier van hun vakantie kunnen blijven gaat naar de tempel...' en naderhand informeerde
en waar ze een bed en eten kunnen vinden.' Het hij ernaar. Dus een traditionele goeroe aanvaardde
was dus in opdracht van zijn goeroe. Hij was een de verantwoordelijkheid voor her leven van zijn
traditionele Indiase goeroe. Hij nam mij pas als dis­ volgelingen.
cipel aan toen hij zeker wist dat ik daar geschikt Zo lang ik me kan herinneren, is mijn allersterkste
voor was. Er was een traditionele, formele inwij­ overtuiging geweest dat mijn leven al vaststaat en
dingsceremonie. In die tijd was mijn zoektocht zo dat niets ter wereld dat kan veranderen. Hoeveel
intens dat ik me nog duidelijk kan herinneren dat lichamelijke pijn ik moec verduren, hoeveel psychi-

100 101
ER WAS EENS ...
SAD HANA

sche pijn ik moet dragen, hoeveel vreugde ik ga be­ vorm om een manier te vinden hem uit die situatie
leven: het staat allemaal al vast. Daarom had ik eer­ te halen. Tot her eind van zijn dagen herinnerde hij
lijk gezegd mijn goeroe niet nodig om me te verze­ het zich en zei hij tegen me als we elkaar tegenkwa­
keren van mijn promotie. In dat opzicht kwam ik men: '.Als jij toen niet bij me in de ashram was ge­
al heel gauw tot de slotsom dat het theoretisch on­ weest, weet ik niet wat ik had gedaan.' Dus bleef ik
derricht weliswaar prachtig was en ik er heel wat twintig jaar omdat ik mijn goeroe moest helpen als
aan had, maar dat hij niet mijn ware goeroe was. dat nodig was.
Maar het lag in de aard van deze verschijningsvorm Wat ik wil zeggen is, dat ik binnen de kortste keren
om niet te vertrekken, dus ik verbrak de relatie niet.
wist dat hij mijn goeroe niet was. Toen ik naar
Hij duurde twincig jaar. Nisargadatta Maharaj ging, zei ik de allereerste dag:
Uiteindelijk besefte ik waarom hij was voorbestemd
'Ik ben thuis. Nu ben ik rhuis.'
om twincig jaar te duren. Er bleken mensen te zijn, Een van de dingen die mijn eerste goeroe me had
met name twee, die mijn goeroe aanmoedigden een gevraagd, was elke donderdagochtend naar een be­
ashram te bouwen en die hem het geld beloofden.
paalde rempel gaan, wat ik trouw deed als ik in
Ze zeiden: 'Wij kennen een heleboel invloedrijke
Bombay was. Toen ik Maharaj begon te bezoeken,
mensen; wij zorgen voor al het geld dat u nodig
bleef ik op donderdag naar de tempel gaan en van­
hebt. Leen her voorlopig van uw volgelingen op een daar ging ik rechtstreeks naar Maharaj. Op een dag
renteloze basis en wij zorgen dat het geld er komt.'
began de plechtigheid in de tempel later clan ge­
Dus mijn goeroe werd afhankelijk van hen en leende woonlijk, en daardoor kon ik niet op de gebruike­
het geld van zijn volgelingen die het eigenlijk zelf lijke tijd weg. Daardoor was ik ongeveer tien minu­
nodig hadden, maar met de belofte dat ze her bin­ ten later clan anders. Maar ik haastte me weg, sprong
nen een a twee jaar terug zouden krijgen. De volge­ in een taxi en ging naar Maharaj.
lingen konden het zich weliswaar veroorloven om De afgesproken tijd was tien uur. Meestal was ik er
af re zien van de rente, maar het geld moesten ze al om kwart voor tien. Jnani of niet, de verschij­
wel terug hebben. Het waren families uit de mid­ ningsvorm Maharaj was van nature ongeduldig.
denklasse. Later kwarn dat tweetal vertellen: 'Her
Waar kon dat ongeduld heen? Ik trof hem ongedul­
spijt ons heel erg, maar we kunnen het geld niet
dig boven aan de trap om te zien waar ik bleef. Toen
bijeenkrijgen.' Mijn goeroe bevond zich in een vre­
ik kwam, was hij duidelijk opgelucht. Hij zei: 'Je
selijke flnanciele toestand. Op de een of andere ma­ bent laat.' Ik zei: 'Nee, Maharaj. In plaats van een
nier was het de bestemming van deze verschijnings-
kwartier te vroeg ben ik maar vijf minuten te vroeg.'

102
103
ER WAS EENS ... SAD HANA

Hij zei: 'Wat heb je daar in je hand?' Ik had een ochtend naar de puja-kamer ging, kwam de gedachte
pakketje prasad in mijn hand dat ik van de priester bij me op: 'Nu zal swami wel nog woester zijn.' Maar
had gekregen. Ik besefi:e niet dat ik her nog in mijn toen ik knielde en naar de foto keek, zag ik voor het
hand had. Normaal had ik het in mijn zak. Dus ik eerst dat er in plaats van een woeste blik, bijna een
zei: 'Dit is de prasad uit de tempel die ik al twintig glimlach op zijn gezicht lag, die betekende: 'Nu weet
jaar bezoek.' lk dacht dat Maharaj misschien zou je her dus, verrekte dwaas die je bent!'
zeggen: 'Je komt hier al zes maanden en je gaat nog
altijd naar tempels?' Maar nee, integendeel, hij zei: Alleen wie leeg is gekomen, kan iets uit de bijeenkomsten
'Blijf het doen tot je de behoefte niet meer voelt.' halen. Als er sprake is van ontvankelijkheid, kun je iets
De donderdag daarop moest ik de stad uit om mijn meenernen. Ramana Maharshi zei dikwijls: 'De genade is
dochrer in Bangalore op re zoeken, dus was ik twee er altijd, het hangt alleen van je ontvankelijkheid af.' Of
donderdagen afwezig. Toen ik terugkwam, regende hij zei: 'De oceaan is er altijd, hoeveel water je wilt mee­
her zo hevig dat de wegen waren ondergelopen en nemen, hangt af van de grootte van je emmertje.'
ik niet naar de tempel, noch naar Maharaj kon. Maar
het denken zei: 'Nou, dat is toch terechc? Hoe kon De discipel vroeg aan de meester: 'War is de Boed­
je gaan? Je had toch niet gekund.' Maar de donder­ dha-naruur?' De meester antwoordde: 'Hee denken
dag daarop bereidde ik me voor om te gaan. Ik nam is de Boeddha-natuur.' Een poosje later hoorde de
een douche, trof mijn voorbereidingen en vervol­ discipel een war oudere volgeling dezelfde vraag srel­
gens kwam ik erachter dat ik tien minuten te vroeg len. 'War is de Boeddha-naruur?' En de meester
was, dus ging ik even zitten. Terwijl ik zo zat, kwam antwoordde: 'Nier-denken is de Boeddha-natuur.'
de gedachte bij me op: 'Waarom zou ik eigenlijk De discipel was in de war en vroeg de meesrer tekst
naar de tempel gaan?' Ik ging niet. Ik verkleedde en uicleg. De meesrer antwoordde: 'A.ls de baby huilt,
me en deed de gewone dingen. kalmeer ik hem met her antwoord "denken is de
In mijn puja-kamer is een foto van de voornaamste Boeddha-naruur". Als de baby is opgehouden met
godheid. Die godheid was de eerste goeroe van die huilen, is mijn antwoord "niet-denken is de Boed­
specifieke sekte, van wie mijn eerdere goeroe de dha-natuur" .'
vierde of vijfde opvolger was. Die foto was meer
dan honderd jaar oud. Die oorspronkelijke goeroe Ramesh gee.ft uitstekend advies over de wijze waarop je de
had een woeste blik, ongeveer zoals die van Maharaj. woorden en lessen, van welke goeroe dan ook, moet opvat­
De foto keek je altijd boos aan. Toen ik vrijdag- ten:

104 105
ER WAS EENS ... SAD HANA

Een man uit een groepje van drie a vier belde me verwarring grotendeels verdwijnen. Als je werkelijk
op, om te zeggen: 'We gaan naar een bijeenkomst mediteert en diep ingaat op war er voorbij de woor­
van Krishnamurti' - het was toevallig zijn laatste den wordt gezegd, zul je vrijwel zeker tot dezelfde
serie voordrachten in Bombay- en hij vroeg: 'Kun­ slotsom komen.'
nen we daarna naar u toe komen?'
Ik zei: 'Jazeker.' Na de voordrachten van Krishna­ De volgende twee anekdotes gaan ook over de relatie tussen
murti kwamen ze en praatten we zoals gewoonlijk. Ramesh en Nisargadatta Maharaj en het onderwerp sadhana:
Na een paar uur stonden ze op en zeiden: 'We heb­
ben hier echt veel opgestoken,' en ze maakten aan­ Maharaj was heel soepel. Hijzelf was geen vegeta­
stalten om te vertrekken. Een van hen kwam aarze­ rier. Hij at een of twee keer per week vlees, maar
lend terug. Hij zei: 'Nog een laatste vraag. Hoe komt dat wilde niet zeggen dat zijn volgelingen niet-ve­
het dat we dertig jaar lang de bijeenkomsten van getariers moesten worden. Hij rookte, maar dat
Krishnamurti hebben bijgewoond en dat het beeld wilde niet zeggen dat al zijn discipelen moesten ro­
na twee uur hier veel duidelijker is?' Hij aarzelde ken. Maar zo vat het menselijk denken het wel op:
omdat hij Krishnamurti niet wilde a.fvallen. lk zei: 'Ik moet net zo doen als Maharaj, dan word ik net
'Het antwoord is eenvoudig. Het onderricht van zoals hij.' Fout! Maharaj vroeg me een keer: 'Eet jij
Maharaj begint waar dat van Krishnamurti eindigt. vlees?' Ik zei: 'Maharaj, ik eer war ik op mijn bard
Krishnamurti spreekt tot het individu. Hij legt de vind. Er zijn bepaalde dingen die ik nier lekker vind,
situatie uit, maar spreekt niettemin tot het individu. zoals rood vlees, maar ik eet wat me wordt voorge­
Maharaj begint met te zeggen dat er niet zoiets als zet en ik drink war me wordt ingeschonken.' Hij
het ego bestaat. 'Waar zit het ego? Laat maar zien, lachte breed.
dan zal ik het vernietigen.' Vergis je niet, ik heb de
grootste achting voor Krishnamurti maar als je naar
hem luistert, luister clan totaal. Als je zijn boeken
leest, lees ze. dan toraal. Maar vervolgens moet je je Toen ik pas bij Maharaj kwam, vroeg hij me een
bezinnen op, en medireren over wat je hebt gehoord. keer: 'Medireer jij?' Ik zei: 'Jawel, Maharaj. Mijn
Zoek uit of het aanvaardbaar is en als er sprake is vorige goeroe heeft me gevraagd te medireren, maar
van enige twijfel, los die op en blijf er vervolgens ik ben zo vaak onderweg geweest dat regelmatige
bij. Krishnamurci praar als ieder ander. Als je hebe meditatie er nier van kwam. Maar ik mediteer zo­
gemediteerd over wat Krishnamurti zegt, zal die dra ik kan; zo' n halfuur a een uur.' Hij zei: 'Mooi.'

106 107
SAD HANA
ER WAS EENS...

Een maand of zes later vroeg hij me: 'Hoe gaat het avondsessie zou me te veel worden.' Maharaj zei een

met je meditatie?' Ik zei: 'Maharaj, ik sta er nooit keer dat de avondvertaler misschien niet kon ko­

bij stil, maar nu u het vraagt, besef ik dat ik niet men. Of ik wilde. Ik zei: 'Met alle plezier.' Dus ik

regelmatig zit.' Ik dacht dat hij erg boos zou wor­ ging en toevallig bleek de avondvertaler wel aanwe­

den, maar hij merkte gekscherend op: 'O, je denkt zig, zodat ik niets hoefde te doen. Vervolgens was

zeker dat je niet meer hoeft te mediteren nu je een de lezing achter de rug en begonnen de bhajans.

grote jnani bent!' Ik antwoordde: 'Het is verbazing­ Maharaj keek naar me en gebaarde dat ik weg mocht.

wekkend dat meditatie vaker voorkomt dan vroe­
ger; het gebeurt gewoon en ik vind het prettig.' Ramesh zegt-. Het gevaar van de meeste sadhana's is dat het
Maharaj zei: 'Uitstekend.' Dus tot op bepaalde ego prat gaat op zijn discipline en steeds sterker wordt, al

hoogte is meditatie noodzakelijk, maar om van zeg ik niet dat dit altijd gebeurt.

meditatie iets bijzonders te maken is iets heel an­
ders.'

Het volgende verhaal werd verteld tijdens een bijeenkomst in
Duitsland, waar iedere lezing werd besloten met het zingen
van bhajans, begeleid door een gitaar.

Als je van bhajans houdt, zing dan bhajans. Als je
er niet van houdt, kun je weggaan als het zingen
begint. Bij Maharaj werden 's avonds bhajans ge­
zongen, maar die waren anders. Dat waren tradi­
tionele hindoe-bhajans met acht a tien mensen die
zo hard mogelijk zongen; er werd op bellen en
cimbalen geslagen en het was een enorm kabaal.
De eerste keer dat ik ze bijwoonde, zag Maharaj d'at
ik er niet tegen kon. Doorgaans ging ik ·'s avonds
dan oak niet. Maharaj vroeg me een keer: 'Korn je
's avonds niet?' Ik zei: 'De ochtendbijeenkomst is
voor vierentwintig uur voldoende voor me. Een

108 109
SAD HANA - GEBED

van de diepte van de openheid waarmee je bidt. Het
enige echte gebed is: "Uw wil geschiede." Als het
Sadhana - gebed denken stilligt, ben jij in gebed.'

precht bidden valt niet mee. Een priester wor­ Er is een oud verhaal van Leo Tolstoy over drie men­
O den die voorgaat in het gebed is makkelijk. sen op een eiland. Het zijn volmaakt eenvoudige
Oprecht bidden is zoiets als volledige overgave aan mensen. Een priester bezoekt dat eiland om het drie­
het goddelijke. Dat is in wezen wat gebed is, zonder tal een lang gebed te leren. Ze proberen het te ont­
die volledige overgave kan het goddelijke niet naar houden, maar het lukt ze niet. De priester is naar
binnen. Zander oprechte overgave is er geen sprake zijn schip teruggekeerd en vaart weg van het eiland.
van de nodige leegte. Orn met S0ren K.ierkegaard te Hij ziet de drie mensen over het water op hem af
spreken: 'Toen ik met bidden begon, praatte ik veel hollen. Als ze bij het schip zijn, zeggen ze: 'Het spijt
met God. Vervolgens kwarn ik er langzaarn maar ons. Wilt u ons dat gebed nog een keer voorzeggen
zeker achter wat een dwaasheid dat was. Ik praatte. voordat u weggaat? We hebben het nog niet hele­
Hoe kunnen praten en bidden hetzelfde zijn? Bid­ maal onder de knie.' De priester kan slechts uit­
den kan alleen maar serieus luisteren zijn. Je rnoet brengen: 'Jullie hoeven niet te bidden.'
juist stil zijn, zodat je God kunt horen. Je moet z6
stil zijn dat het ongesproken, geruisloze woord Gods
tot je door kan dringen. In die stilte wordt het god­
p
delijke je geo enbaard. Je moet passief en toch alert, Het herhalen van de naarn van God heet technisch
open en volkomen ontvankelijk zijn. Anders is je japa, of mantra. In het zuiden van India is een ash­
gebed in woorden verspilde tijd en moeite. Gebed ram waar, tot op de dag van vandaag, iemand aan
is niet van het denken, het is helemaal van het hart. een bureau zit en iedereen die iets met de ashram te
Woorden zijn niet alleen onnodig, maar ook een maken heeft 's avonds in de rij laat staan om hem te
hindernis. Bidden kan niet effectief zijn als je er niet venellen hoe vaak hij de japa heeft herhaald. En
ten diepste van overtuigd bent dat je niets bent, dat iemand telt het totaal van die dag op.Wat er uitein­
je hulpeloos bent. De effectiviteit van het gebed delijk mee gebeurt, weet ik niet. Het ego zegt: 'lk
hangt niet af van de intensiteit waarmee je bidt, maar heh vandaag vijfhonderdduizend keer japa gedaan.

110 111
ER WAS EENS . • .

Vorige maand lukte het me maar driehonderd­
duizend keer, dus ik moet heel dicht bij zelfrealisatie
zijn.' Het risico van die sadhana is dus dat het ego Sadhana - ascese
misschien Sterker wordt.
en ontl<enning

r-rrots en gehechtheid kunnen makkelijk opduiken bij
.1 de sadhana diejuist bedoeld is om dergelijke gehechthe­
den te laten afaemen. De volgende anekdotes gaan over dat
thema:

Diogenes, de beroemde cynische filosoof, redeneerde
dat je je moec ontdoen van alle rijkdom, eer, macht
en alle geneugten van her leven om geluk.kig te zijn.
En hij leefde daar zelf naar. Hij liep blootsvoets door
Athene, droeg nooit een jas, at rauw voedsel en ging
tekeer tegen corruptie en comfort. In feite was
Diogenes overtuigd van zijn superioriteit en aarzelde
niet diegenen, die het niet met hem eens waren, uit
te foeteren. Volgens overlevering heeft Socrates eens
tegen hem gezegd: 'Ik zie je ijdelheid door de gaten
in je kleding.'

Nog veelzeggender is het incident van Diogenes' be­
zoek aan het huis van Plato. Toen de cynicus over
Plato's schitterende, met dure tapijten belegde vloe­
ren liep, bleef hij staan, keek zijn gastheer nijdig
aan, stampte met zijn voet op het tapijt en zei: 'Zo
vertrap ik Plato's trots.' 'Ja,' zei Plato, 'en met nog
,
grotere trots.

112 113
�· ER WAS EENS .••
$ADHANA - ASCESE EN ONTKENNING

Lao Tse gispte Confucius voor zijn gemoraliseer. Hij plancen in zijn omgeving en als hij die niet kan heb­

zei: 'Al dat gepraat over goedheid en plichr; die eeu­ ben, raakt het reukvermogen verkrampt. De mond
wige speldenprikken werken de roehoorder op de wil graag spreken over wat waar is en wat niet. Als
zenuwen en wekken ergernis. Je kunt maar beter de hij niet mag spreken, raakt kennis verkrampt. Her

vraag bestuderen hoe her komt dat hemel en aarde lichaam verlangt naar warmte en goed voedsel voor
hun eeuwige koers behouden, dat de zon en de maan zijn comfort. Steek daar een srokje voor en war van
licht blijven geven en de srerren hWl aaneengesloten nature essentieel is voor de mens, raakt verkrampt.
gelederen houden, dat de vogels en andere dieren hun Het denken wil de vrijheid om alle kanten op te
groepen, en de bomen en struiken hun plaats behou­ dwalen en als het die vrijheid niet heeft, raakt de
den. Vervolgens moet je ook leren om je schreden via ware natuur van de mens verkrampt en beknot.'

een innerlijke macht de koers te lacen volgen die de
natuur heeft uitgezet. En weldra zul je clan niet meer Deze grap gaat over hetzelfde thema van verzaking.
de behoefte voelen om zo omstandig rond te trekken
om goedheid en plicht te prediken. De zwaan hoeft Een miljonair werd een vurige, spiriruele zoeker. Hij
niet dagelijks een bad te nemen om wit te blijven.' belde de een of andere swami op die hem was aan­
ik
geraden en zei: 'Swami, ik ben miljonair. Nu heb
De volgende passage kan zonder zijn context makkelijk ver­ mijn belangscelling op de spirituele zoekeocht ge­
keerd worden begrepen. Het was een advies aan volgelingen richt en hoor ik dat mijn grootsee obstakel mijn
die gefrustreerd waren door de zinloosheid van religieus vas­ gehechtheid aan geld is. War moee ik doen?'
ten en andere disciplinaire maatregelen: De swami zei: 'Niees doen! Wacht tot ik bij je ben.'

'Laat hee oor horen wat hee wil horen, her oog zien
war her wil zien, de neus ruiken war hij wil ruiken,
de mond spreken wat hij wil zeggen. Geef het Een vriend van me, die de afgelopen vijfencwintig
lichaam ieder comfort waarnaar het verlangt. Laat jaar aan de bekendste ashram van India verbonden

her denken zijn gang gaan. Hee oor wil muziek ho­ is geweest - hoewel het oak andersom kan zijn -
ren en om hee daarvan te beroven is hee gehoor ver­ vertelde me dat hij in totaal een miljoen minus
krampen. Hee oog wil eeuwige schoonheid zien en vijfentwineigduizend had geschonken. Daarna •

om het daarvan te beroven is hee gezichcsvermogen knapee hij zo af dat hij de ashram de rug eoekeerde
verkrampen. De neus heeft behoefte aan geurige en alles daar liet. Dus dat komt oak voor.

114 115
Sadhana - ritueel De goeroe/discipelverhouding

I] en symbool is gewoon een symbool en men wil dat
n wezen is het oosterse concept van de goeroe/discipel­
Dwel eens vergeten. Het intellect ziet het symbool als
iets wat op zich staat. Dat is de moeilijkheid met
alle sym­
I verhouding als volgt: l"tet is de samenkomst van twee
verschijningsvormen als onderdeel van het functioneren
bolen, alle praktijken en alle rituelen.
van de manifestatie. Die samenkomst is de bestemming
van die twee verschijningsvormen en maakt onderdeel uit
Een zekere ashram had een kat en als de ashram­
van iets wat moest gebeuren.
rituelen begonnen, placht de kat die te komen ver­
storen. Hee hoofd van de ashram stelde voor dat er
Ramana Maharshi heeft het heel eenvoudig ge­
een mand over de kat werd gezet en zo gezegd zo
steld. Hij zei: 'De goeroe duwt het begrijpen van
gedaan. In de loop van de tijd werd het een ritueel.
de woorden naar binnen. En h6t zelf dat binnen
Dus toen de ashram geen kat meer had, moesten ze
zit, trekt het begrijpen in zichzelf.' Dus ongeacht
er een lenen om een mand overheen te zetten.
wat de goeroe doet, het speelt zich aan de buiten­
kant af. Maar in wezen is het bewustzijn dat tegen
zichzelf praat.

In Aldus sprak Zarathoestra van Friedrich Nieczsche
geeft Zarathoestra zijn volgelingen de ultieme bood­
schap. '.Alles wat gezegd moest warden, is gezegd.
Alles wat begrepen moest warden, is begrepen. Ver­
geet nu wat er is gezegd. Vergeer alles wat er is ge­
zegd, behalve deze laatste boodschap: hoed je voor
Zarathoestra.' Dus, hoed je voor Ramesh!

116
117
ER WAS EENS .•. DE GOEROE/DISCIPELVERHOUDING

Op de vraag: heeft iedereen een goeroe nodig? gafRamesh het opzoeken in de woestijn van Zuid-Californie toen hij voor
volgende antwoord: het eerst voor een serie voordrachten naar de Verenigde Sta­
ten was gekomen:
Ramana Maharshi kreeg plotseling her gevoel dar
zijn lichaam ging sterven, maar hij liet geen dokcer Ze kwam bij me om te zeggen: '.Aan de Oostkust
komen. In plaats daarvan dachc hij: eens kijken wac heb ik een meester gevonden tot wie ik me enorm
er gebeurr. Hij ging liggen en gaf zich helemaal over aangetrokken voel en ik wil naar hem toe.' Ik vroeg:
aan de siruatie. Nu is hec lichaam dood; her lichaam 'Wac let u? Natuurlijk moet u gaan. Als u gaat hoeft
is hard; her lichaam wordt naar de crematieplaars u geen scrupules te hebben over loyaliteit of on­
gedragen; het lichaam wordc verbrand. Hij kwam trouw tegenover welke meester clan ook. Maar het
tot de slocsom, in die hele proces is een gecuige die kan gebeuren dat u na een poosje weer weg wilt.
niets met dat lichaam te maken heeft. En vervol­ Dan moet u natuurlijk gaan, zonder enig schuldge­
gens daagde her dac hij hec lichaam niet was, maar voel.'
de getuige: datgene war getuige van her hele proces
was. Hij had dus geen goeroe nodig. Toen dat ge­ Maharaj begreep dat een goeroe zijn goeroe niet hoeft na
beurde, liet iemand het woord Arunachala vallen te praten en dat het onderricht, als het moet gebeuren,
en dat deed een bel rinkelen. Die bel rinkelde zo zich spontaan voltrekt zodra het inzicht compleet is.
hard dat hij alles opgaf. Zijn broer had hem geld
voor schoolboeken gegeven. Hij nam het geld mee, Op een zeker moment vertelde Maharaj me: 'Veel
ging naar het station en vroeg: 'Waar gaat de vol­ van mijn medediscipelen zijn her niet eens met war
ende trein naar toe?' De kaanjesverkoper vroeg: ik zeg. Hun bezwaar is dat ik niet zeg war mijn goe­

Waar wil je heen?' Hij antwoordde: 'Waar <lit geld roe zei. Zijzelf herhalen zo nauwkeurig mogelijk wat
me maar heen brengc.' De man gaf hem een kaarrje de goeroe heeft ge-zegd. fk �g niets. War ik ook zeg,
<lac toevallig voor een enkele reis Arunachala was. komt gewoon naar buiten en is wat mijn toehoor­
Dus die specifreke verschijningsvorm had geen goe­ ders nodig hebben. Daarom heeft war er naar bui­
roe nodig. Maar hij is een zeldzame uitzondering. ten komt, niets te maken met de woorden van mijn
goeroe of met de manier waarop hij onderricht ga£
Ramesh is niet traditioneel over de goeroe!discipelverhouding. Maar her onderricht blijft niettemin hetzelfde; dat
Hij verlangt geen loyaliteit van de mensen die bij hem ko­ kan niets anders.' En daarna voegde hij eraan toe:
men. Hij vertelde een verhaal over een dame die hem kwam 'Als jij spreekt, zul je mij niet napraten.' Op dat

118 119
ER WAS EENS ...

moment was ik absoluut niet van plan tot wie dan
ook te spreken. Daar hield ik niet van. Ik had er
zelfs een hekel aan. Hij zei: 'Wat jij gaat zeggen, zal Bhal<ti en jnana
heel anders zijn. Het onderricht is hetzelfde, maar
wat jij zegt zal anders zijn; wat jij zegt zal afhanke­
lijk zijn van wat je toehoorders noclig hebben.'
Tn India bestaan drie wegen naar verlichting, ontwaken,
1 ofabsoluut inzicht. De ene is bhakti, de weg van het hart,
verering en devotie. De andere is jnana, of kennis, die je
taoisme of de weg van advaita kunt noemen. De derde is
karma, of de weg van dienstbaarheid aan anderen. Vo�ens
Ramesh Leiden bhakti en jnana naar hetzelfde doe/.

Toen we in Santa Barbara arriveerden, kwam er een
verzoek van iemand die zei dat hij zo mogelijk de
bijeenkomsten zou bijwonen, maar hij ZQU een per­
soonlijk onderhoud erg op prijs stellen. Hij zou met
zijn eigen vliegtuig naar Santa Barbara komen en
daarna moest hij misschien direct weer weg. Hij
kwam helemaal uit Sedona dacht ik, alleen voor dat
onderhoud. Het was dus erg belangrijk voor hem.
Toen hij zei dat hij met zijn eigen vliegtuig kwam,
stelde ik me een betrekkelijk jonge man voor. De
man die verscheen was even in de rachtig. Hij had
een jonge vrouw bij zich clie het toestel waarschijn­
lijk vloog, of misschien vloog hij zelf wel.
Het grote probleem van de man - en het was echt
een probleem - was als volgt. Hij vertelde dat hij
bij Ramana Maharshi was geweest een paar jaar voor
diens dood en dat de ontmoeting zo' n indruk op

120 121
BHAKTIE EN )NANA
ER WAS EENS ...

er zijn om u iets te leren wat u moet weten.' Hij
hem had gemaakt dat zijn hele leven erdoor was
vroeg: 'Bedoelt u dat ik hiermee door kan gaan?' lk
veranderd. Hij zich daarna als volgeling, als discipd
zei: 'Vanzelfsprekend.' Hij was zo opgelucht. Toen
van het onderricht van Ramana Maharshi, dat hij
zei hij: 'Maar Ramana Maharshi clan?' lk zei: 'Rama­
beschouwde als een zuiver pad van kennis. Alhoe­
na Maharshi kan wel voor zichzelf zorgen. Maakt u
wel Ramana Maharshi herhaaldelijk heeft gezegd
zich geen zorgen over Ramana Maharshi. Genier
dater geen verschil is tussen devotie en kennis. Niet­
met voile teugen van de ervaring; geniet van de de­
temin had hij het onderricht verkeerd begrepen. Hij
votie die op uw pad is gekomen. Genier ervan! Ik
dacht dat devotie niet bedoeld was voor iemand van
heb maar een kanttekening: als die aantrekkings­
zijn niveau die het onderricht van Ramana Maharshi
kracht na een poosje gaat slijten, laat hem dan ge­
diep tot zich door had laten dringen.
woon slijten. U hoeft zich daar niet schuldig over te
Zijn grote probleem was het volgende. Er was in
voelen. U hoeft zich nu niet schuldig te voelen over
die periode een vrouwelijke heilige in de buurt en
die aantrekkingskracht en er zal geen reden zijn om
iemand had hem geschreven met het verzoek of hij
u schuldig te voelen als de devotie afneemt. Het
gastheer wilde zijn tijdens haar bezoek. Hij zei dat
enige dat u hoeft te doen, is met de stroom mee­
hij daar niets voor voelde en eigenlijk domweg had
gaan. Geniet van devotie zolang die er is en, zoals ik
willen weigeren. Maar voordat hij dat kon doen,
al zei: misschien gebeurt dit alleen om � te laten
moest hij weg voor zaken en toen hij terugkwam,
zien dat devotie en kennis niet twee verschillende
had die heilige met haar gevolg bezit genomen van
paden zijn, wat Ramana Maharshi herhaaldelijk
zijn huis. Hij was een heer, dus aanvaardde hij de
heeft gezegd.' Hij was overgelukkig toen hij terug­
situatie zoals hij was en roen hij haar voordrachten
ging. Daarna heb ik hem nooit meer gesproken,
en bhajans - die hem erg aanspraken - bijwoonde,
maar ik bleef met hem corresponderen tot hij een
ging hij er helemaal in op en dat was zijn probleem.
paar jaar later overleed.
Hij voelde dat hij Ramana Maharshi ontrouw was.
Hij zei: 'lk voel me nog steeds aangetrokken tot het
onderricht van Ramana Maharshi. Wat moet ik
doen?' Terwijl hij dat zei, stroomden de tranen over­
In de Bhagavad Gita is een couplet dat in zekere zin
vloedig dus dat bewees wel hoezeer het probleem
meer waarde hecht aan jnana clan aan bhakti. In
hem dwarszat. lk zei: 'Wat er ook gebeurt, verzet u
dat couplet zegt de god Krisjna: 'Als de bhakti, de
zich er niet tegen. Voelt u zich aangetrokken, clan is
liefde voor mij een bepaalde intensiteit bereikt,
die aantrekkingskracht daar. Het hele voorval kan
..

123
122
ER WAS EENS . . . BHAKTIE EN JNANA

schenk ik de macht om te onrvangen: de jnana.' Als oorspronkelijke aard. Op een keer ging een groep
de devotie in een bepaald stadium is gekomen, discipelen op de dag van Mahashivaratri naar een
schenk ik die persoon een bepaalde ontvankelijk­ Sjiva-tempel. 1n· die tempel was een heilige der hei­
heid om kennis te absorberen. ligen. Daar gingen ze binnen en er scond een Sjiva­
lingam. lemand nam een air van grote vroomheid
aan en zei: 'Deze Sjiva-lingam moet wel heel heilig
zijn.' Waarop Maharaj antwoordde: 'Ja, hij is heilig
Er is een merkwaardig verhaal over misschien wel genoeg voor me om op re pissen!' En dat uit de
de bekendste bhakta in Maharashtra, iemand die mond van een bhakta!
Tukaram heette en zo'n driehonderd jaar geleden
heeft geleefd. Hij was de meest geliefde heilige van Ramesh zegt dat bhakti en jnana in wezen een en hetzelfde
Maharashtra en een waarachtige bhakta. Hij heeft zijn. Ramana Maharshi's concept is dat er twee wegen zijn
rneer clan vijfduizend gedichten geschreven. In de om op de top te komen. Oat is zijn concept. Mijn eigen
vroegste bad hij tot God, tot zijn persoonlijke god concept is anders: er zijn niec twee wegen, ze zijn dezelfde
Vitala, die een aspect van de god Krisjna is. Hij zei: weg. Het begint met bhakti: 'Uw wil geschiede' en ein­
'Vitala, voor de jnani maakt u zichzelf begrepen als digt met jnana. Jnana voltrekt zich als de illusie is doorge­
het onpersoonlijke, rnaar blijf voor mij alsrublieft prikt als illusie en de bron antwoordt: 'Mijn lieve kind, er
leven na leven in uw persoonlijke vorm zodac ik u is nooit sprake geweest van een "jij" die lijdt.'
kan blijven aanbidden.' Toen vervolgens de kennis
zich openbaarde, schreef dezelfde Tukaram aan God:
'U speelc vals. U weet dat u en ik niec twee zijn en
toch heeft u zich jarenlang door mij laten aanbid­
den.' In een ander gedicht schrijft hij ook: 'Dwazen
die jullie zijn. Waarom gaan jullie naar de tempel?
Waarom aanbidden jullie niet de god vanbinnen?'
Maharaj heeft zelf gezegd dat zijn 'pinda' - zijn we­
zenlijke kern - bhakti was. Hij placht iedere avond
naar een tempel te gaan om bhajans te zingen tot
die hogere macht hem naar een goeroe bracht die
non-dualiteit onderrichtte. Maar bhakti was zijn

124 125
ONTWAKEN

de tempel gegaan om bhajans te zingen. Hij had
zich alleen niet gerealiseerd dat dit maar een opper­
Ontwal<en vlakkige voorliefde was. Kennis was zijn ware aan­
leg.

n
Het volgende citaat is uit de Ashtavakra Gita:
gewone taal betekem verlichting: inzien war echr en
Iwat onecht is. 'Als het denken iets verlangc of om iets treurt, is dat
gevangenschap. Verlossing treedt op als her denken
Een vriend van Maharaj die naar een bepaalde jnani niets verlangt of becreurt, niets verwerpt of accep­
placht te gaan, dwong hem om een keer mee te gaan. teert, niet gelukkig noch ongelukkig is.'
Die vriend zei: 'Je moet mee.' Maharaj venelde dat
hij praktisch naar die goeroe werd meegesleurd. Hij
kocht niet eens de traditionele bloemenkrans, dat
deed zijn vriend voor hem. Maar toen hij eenmaal De goeroe van swami Vivekananda was in wezen
bij de eerste lezing was, gebeurde er iets fantastisch een bhakta. Hee verhaal gaat dat zijn goeroe zo
bij het allereerste war de goeroe zei. Zijn hart ging scherpzinnig en intu1tief was, dat hij wist dat
open. De goeroe had gezegd: 'Jij bent niet wat je Vivekananda's ware aard kennis was, al had hij zich
lijkt te zijn. Jij bent de essentie, die onzichtbaar is. via bhakti tot zijn goeroe Ramakrishna Paramahansa
Wat je lijkt te zijn is maar een weerspiegeling, een aangetrokken gevoeld. Ramakrishna trok een exem­
objectieve expressie van dat subject.' Maharaj zei: plaar van deAshtavakra Gita onder zijn kussen van­
'Toen ik dat hoorde, ging alles open. Ik had geen daan en zei: 'Lees eens voor.' Toen Vivekananda de
problemen. Ik had geen twijfels. Ik had geen moei­ eerste paar verzen had gelezen, zei hij: 'Dit is heilig­
lijkheden.' Zijn goeroe woonde niet in Bombay, dus schennis! Ik lees niet verder. Er staat: "Ik ben God."
hij zocht hem maar een keer of drie, vier per jaar Hoe is het mogelijk? Ik lees niet meer.' Ramakrishna
op. Een jaar of drie, vier later overleed zijn goeroe. zei: 'Goed. Lees her dan niet voor jezelf, maar voor
Maar hij zei dat hij hem niet echt meer nodig had. mij.' En naarmate her lezen verder ging, was er geen
De allereerste keer had her hem te pakken. Hij zei 'Vivekananda' meer over. Hoewel de natuurlijke
dat hij dacht dat hij van oorsprong een natuurlijke aanleg van de goeroe bhakti was, zag hij dat die van
hang naar bhakti had. Van kindsbeen was hij naar zijn discipel jnana was.

126 127
ER WAS EENS ... 0NTWAKEN

ze en de pot valt aan scherven. Dan beseft ze op­
eens dat er geen pot, geen water en geen maan is.
Er is een beroemd verhaal over Lao Tse en een dis­ Dus voor die verschijningsvorm was die gebeurte­
cipel. De discipel kwam naar hem toe met een ge­ nis de klaarblijkelijke aanleiding voor oncwaken.
zicht dat straalde alsof hij een glorieuze prestatie
had geleverd. Hij kwam voor de meester staan en
zei: 'Meester, ik ben er.' Lao Tse legde meelevend
en vol mededogen zijn handen op zijn schouders
en zei: 'Nee, mijn zoon, dat is niet zo.' De discipel
verwijderde zich neerslachtig. Een poosje later kwam
hij weer terug. Deze keer was er geen air van presca­
tie, alleen maar vrede. Hij zei: 'Meester, het is ge­
beurd.' Lao Tse vroeg wat er in de tussentijd was
gebeurd. De discipel zei: 'Ik heb twee dingen aan­
vaard. Ik heh uw woorden aanvaard dat ik er niet
was, dat verlichting zich niet had voltrokken. Ook
wise ik zeker dat ik al het mogelijke had gedaan, dat
ik niets meer kon doen. Dat wise ik. Dus vanaf dat
moment, heb ik gewoon mijn dagelijkse leven ge­
leid en vergat ik verlichting totaal. En toen ik een
keer mijn gewone gang ging, was er plotseling her
besef dat er niets te zoeken viel; dat wat ik had ge­
zocht er al was.'

Er is een heel mooi verhaal over een oude vrouw
die heel dicht bij verlichting was. In het licht van
de maan gaat ze water halen in een pot van aarde­
werk. Als ze naar buiten gaat, stapt ze mis, struikelc

128 129
DE WERKELIJKHEID VAN DE WIJZE

dorst heb, drink ik. Ik drink een heleboel water, of

De werl<elijkheid wat er ook beschikbaar is. Als ik wil lopen, loop ik
rand in mijn appartement. En als er mensen zijn

van de wijze die willen praten, praat ik. Met andere woorden,
het leven is onthutsend eenvoudig.'

amesh krijgt telkens weer opnieuw talrijke vragen over
R de aard van zijn waarneming, zijn gevoel van werke­
Afgezien van dat getuige-zijn en niet-getuige-zijn, heb ik
gemerkt dat de fundamentele onderstroom van verlichting
lijkheid en de bijzonderheden van zijn dagelijks leven. De is, dat er geen verwachtingen en verlangens zijn, wat een
mensen proberen een indruk te krijgen van het !even als ver­ gevoel van vrede brengt. Ik wacht op wat er ook maar gaat
lichte en door al die vragen wordt het duidelijk dat er veel gebeuren. Dat wil niet zeggen dat er geen verwachtingen
misverstanden zijn. Ramesh verwelkomt zulke vragen en rea­ opkomen. Die komen wel degelijk op. Maar het merkwaar­
geert er dikwijls heel geestig op. dige is dat veel daarvan bevredigd warden. En telkens als
Je hoeft niet bang te zijn voor een jnani. Hij ziet pre­ zoiets gebeurt, is er een enorme golf dankbaarheid.
cies hetzelfde als jij. Als er tien verschillende mensen zijn,
ziet hij ze als tien verschillende gestalten en vormen. Maar Toen ik voor het tweede jaar met mijn vrouw in
hij weet dat efo en hetzelfde bewustzijn werkzaam is in Hollywood was, maakte ik me gereed voor de le­
die tien verschillende vormen. De verschillen warden als zing. Op reis nam ik altijd een fotootje van Ramana
verschillen gezien, maar wat er gelijktijdig wordt gezien, Maharshi mee. Ik zei tegen haar: 'Ik heb niet zo'n
is de eenheid in de verscheidenheid. Stel dat je tien ver­ goede foto van Ramana Maharshi. Als ik terugga
schillende foto's van jezelf in tien verschillende kostuums naar Bombay, zal ik een vrij grote foto van hem
laat maken, inclusief vrouwenkleren. Wie ze ziet, zal niet zien te krijgen om boven mijn bureau te hangen.'
alleen tien verschillende kostuums zien, maar tien verschil­ Een halfuur later ben ik klaar voor mijn voordracht,
lende mensen. Maar jij weet dat her een en dezelfde per­ er klopt iemand aan en komt binnen. Hij komt met
soon is. Dus de jnani weet dat al die verschijningen ver­ een mooie, ingelijste foto van Ramana Maharshi,
schillend zijn, maar dat in die verschijningen dezelfde precies het formaat dat ik zou hebben gekocht. Hij
eenheid werkzaam is, wat de doorsneepersoon niet weet. zegt: 'Ik weet niet waarom, maar ik dacht misschien
vindt u dit wel mooi.' Ik zei: 'Dat vind ik inder­
Iemand vroeg me eens: 'Hoe brengt u uw tijd door?' daad.' En die foto die in 1988 naar me toe kwam,
Ik zei: 'Welke tijd? Als ik hanger heb, eet ik. Als ik hangt nu boven mijn bureau. In het hele huis han-

130 131
ER WAS EENS ... DE WERKELIJKHEID YAN DE WIJZE

gen nogal wae foeo's, dus zeg ik: 'Dae is de Holly­ Dus lige het voor de hand dae het geld binnenkomt om­
wood-Ramana.' dat het de besremming is van mijn kinderen en kleinkin­
deren naar wie het geld gaat, en een aantal liefdadige in­
Over donaties zegt Ramesh dat ze in wezen niets te maken stellingen waar regelmarig geld heen gaar. Dus her geld

hebben met de behoefte aan ontvangen. De basis voor van de donaties stroomt.

donaties van bezoekers is een symbolisch bewijs van de
indruk die het onderriche op ze maakt. In zoverre is de Toen mijn vrouw in hee ziekenhuis lag, wise ze dat

behoefte om een donaeie te geven, de behoefre om te geven, het uitermate kosebaar was en dar was ook zo. En
en de behoefte om te geven is niee afhankelijk van de be­ toch werden de koseen zonder al te veel problemen
hoefre om te ontvangen. Her komt wel eens voor dae wat beeaald. Als er rekeningen kwamen, was het geld er.

er binnenkomc, precies is wat er nodig is. Toen ze weer voldoende was opgeknapt om hee re
vragen - ze kon niee spreken, want er zat een buisje
Er komen dikwijls donaeies. Ik herinner me een spe­ in haar mond - vroeg ze hee me. [Ramesh wrijft met
cifiek geval. Mijn vrouw lag in het ziekenhuis. Er zijn wijsvinger fangs zijn duim, het gebaar voor geld.)
kwam een mijnheer uit Spanje, die ik een keer of Ik zei: J\.lle schulden zijn betaald.' Toen maakre ze
drie, vier eerder had gezien. Hij was een uiterse be­ weer een gebaar, een maaiend gebaar. Geld komt

minnelijke man die altijd glimlachte. Hij klope aan, en gaat.
komt binnen en zegt: 'Ramesh, ik heb begrepen dar
uw vrouw op de intensive care van hee ziekenhuis Ramesh heeft nog meer over de aard van donaties gezegd.
ligr. Ik weet dat zoiets erg duur is, dus misschien
kunt u dit wel gebruiken.' Hij geeft me vijf bundel­ Mijn goeroe Nisargadatta Maharaj had een heel een­
tjes briefjes van honderd dollar. Toen ik ze later eelde, voudige formule voor donaties en die heb ik over­

bleek her $ 3500. Hij kwam gewoon binnen om genomen. Zijn formule was: 'Ik verwacht niets. Ik
me die te geven. Dae hij rijk genoeg was om zich vraag niets. Ik weiger niets.'

dat re veroorloven, spreekt vanzel£ En de donatie
kwam precies toen ik die nodig had.

Waar her om gaae, is dat er geen verwachtingen of be­ Ik wil jullie een verhaal over Nisargadatta Maharaj

hoefren zijn. Voor wie is dae geld namelijk beseemd? Nier vertellen. Op een ochtend was er bij de bezoekers
voor ons. Wij hebben nog maar een paar jaar te !even. een brahmaanse prieseer. Hij zat daar slechts in een

132 133
ER WAS EENS .••
OE WERKELIJKHEID VAN DE WIJZE

longhi, (een lendedoek), een hemd en een handdoek diend met het doen van puja's.' En hij gaf Maharaj
over zijn schouder. Hij vertelde dat hij van de ash­ een biljet van tien roepies.
ram van Ramana Maharshi was gekomen. Hij had Zelfs voor de eenvoudige levensscijl van Maharaj
geen geld. Hij was naar her station gegaan en op was tien roepies maar een gering bedrag. Toch nam
het perron gaan staan. Hij stapte in de eersce trein Maharaj het biljec met grote waardigheid in ont­
die arriveerde. Toen de conducteur na een poosje vangst, alsof het honderd keer zoveel was. Hij scak
kwam en hij geen kaartje bleek te hebben, werd hij her zoals gewoonlijk in zijn zak en zei: 'Hartelijk
uit de trein gezet. Dus bleef hij op her perron zitten bedankc. Hoe laac vertrekt u morgenochtend?' De
tot de volgende trein kwam. Zo had het hem onge­ priescer zei: 'Eerst kom ik hier en daarna ga ik.' Toen
veer achtenveertig uur gekost om van T iruvan­ hij weg was, stuurde Maharaj zijn bediend.-e naar de
namalai naar Bombay te komen. kleermaker om een nieuw stel Zuid-Indiase kleren
Hij was een brahmaanse priester en dat kon je zien. voor de brahmaan te laten maken. Toen die de vol­
In India zijn altijd mensen geweest die een brah­ gende morgen kwarn, bood hij hec pak formeel aan,
maanse priester een maaltijd aanbieden. Zo kwam deed er nog een biljet van honderd roepies bij en
hij aan de kost. Toch maakte Maharaj zich zorgen: zei. 'Neemt u die alscublieft van mij aan.' Hee was
'Waar overnacht u in Bombay?' Hij zei: 'Ik weet een prachtig gebaar. Zo was hij.
het niet. lk ben hier gewoon en ik kon niet wach­
ten om u te ontmoeten. In Ramanashram kreeg ik Een andere manier waarop Ramesh de werkelijkheid van de
opeens de geese, dus ben ik direct op pad gegaan en wijze uitlegt is: De wijze leeft in de dualiteit; de doorsnee­
hier ben ik.' Er waren een stuk of tien aanwezigen mens leeft in dualisme. Dualisme wil zeggen kiezen; de
en Maharaj vroeg: 'Een van u kan hem vase wel een dualiteit accepteren is verlichting.
stukje vloer aanbieden waar hij kan slapen.' Iemand
nam hem mee en gaf hem ook re eten. En omdat Ramana Maharshi beschrijft het ego, dat zich in de
hij een brahmaanse priester was, namen mensen onrwaakte staat nog laat gelden, als de overblijfse­
hem in de arm om puja's te doen. Aan het eind van len van verbrand touw. Hoewel het rouw is verbrand,
de maand kwam hij bij Maharaj en zei: 'Maharaj, blijft de vorm bestaan, maar je kunt er niemand
morgen vertrek ik weer. Ik kan u niet zeggen hoe meer mee vastbinden.
gelukkig ik deze maand ben geweest door her luis­
teren naar uw voordrachten. Neemt u alscublieft Op sommige bijeenkomsten krijgt Ramesh een heleboel vra­
deze kleine schenking van me aan die ik heb ver- gen. Uior het merendeel wil men weten 710e het is om 'ver-

134 135
ER WAS EENS ... DE WERKELIJKHEID VAN DE WIJZE

Licht' te zijn. Ramesh accepteert dat etiket, maar heefi het luisteren. Hij was uitermate intelligent en beschikte
liever over absoluut inzicht dat zich voltrekt. Zoals hij zegt: over een heel diep inzicht. Ik herinner me dat er
'Er is niet iemand om verlicht te warden.' Hij spreekt heel eens een geestelijk heel volwassen bezoeker kwam
openhartig over zijn Leven en zegt: 'Ik heb ook mijn portie met wie ik een gesprek had. Ajit luisterde. Hij ging
verdriet en pijn gehad.' naar de keuken en zei tegen mijn vrouw: 'Dat is een
goeie.' Omdat de astma hem uit zijn slaap hield,
Mijn oudste zoon Ajit heeft van jongs af astma ge­ kwam hij erachter dat alcohol het enige was dat hem
had. Het began met eczeem, een huidprobleem. We een paar uur slaap kon hezorgen, dus raakte hij aan
werden gewaarschuwd dat eczeem in astma kon de drank. Iedereen waarschuwde hem: 'Dat wordt
omslaan als we het behandelden. Dat eczeem was je dood nag eens.' En dan zei hij: 'Ik weet nog meer.
zo erg dat mijn vrouw en ik besloten toch een gok Ik weet alles war er te weten valt. lk moet drinken
te wagen en hec eczeem te laten behandelen. En, omdat ik moet slapen.' En hij ging er nacuurlijk
zoals men ons had gewaarschuwd, kreeg hij astma. mee door. Hij kreeg een leveraandoening en stier£
Mijn vrouw en ik hebben een erg mooi apparte­ Dar geheurde toen ik in Seattle was. Er werd geheld
mem dat vijftig jaar geleden nog mooier was. Des­ dat Ajit ernstig ziek was. Mijn vrouw vloog naar
tijds hadden we een veranda waar je naar de sterren huis en ik ging door met de lezingen. Onderweg
kon kijken. Dus iedere nacht namen mijn vrouw naar huis belde ze me uit New York. Ik was inmid­
en ik het kind om beurten op schoot om hem te dels gebeld dat hij dood was, maar dat zei ik niet
wiegen omdat hij niet kon slapen. Hij zat op mijn tegen mijn vrouw. Waarom zou ik haar eerder laten
schoot naar de sterren te kijken. Hij was een bui­ rouwen clan nodig was?
. tengewoon intelligence jongen. Hij volgde de con­
stellaties en rand een uur of vier 's morgens zei hij:
'Die groep sterren schuift nog een centimerer of vijf
op, dan wordt het licht en kunnen we allebei gaan Ik heb mijn portie verdriet gehad. Mijn getrouwde
slapen.' Zo ging het iedere nacht. dochter had een probleem. Her probleem was dat
Ajit stierf in 1990 toen mijn vrouw en ik voor een haar man drank. Een rweede probleem was de gul­
serie lezingen in Seattle waren. Hij had werk ge­ heid van haar man; hij was veel en veel te royaal.
vonden, maar het weer op moeten geven door de Dus had ze een heleboel problemen. Daarom zeg
astma, dus zijn laatste jaren hracht hij thuis door. ik: ik heh mijn aandeel verdriet gehad. Ik heh mijn
Hij ·placht in zijn kamer naar de lezingen te zitten portie pijn gehad.

136 137
ER WAS EENS ... DE WERKELIJKHEID VAN DE WIJZE

Maharaj werd boos. Hij vroeg: 'Jij komt hier al die
jaren of maanden en nog stel je zo'n malle vraag?'
Een jaar of drie geleden had ik rugl<lachten waar­ Er k:wam boosheid op. Maar letterlijk de volgende
mee de dokter geen raad wise. Lage rugpijn. Ik kon seconde besefte diezelfde man opeens wat er was
zittend praten. Die rugpijn was geen belemmering gebeurd en gaf een heel grappig antwoord. Maharaj
voor de lezingen, dus die gingen gewoon door. Ik lachce het hardst. Boosheid k:wam op en maakte
kon zitten, staan en rondlopen, want ik aanvaardde plaacs voor gelach. De boosheid sudderde niet door
een redelijke hoeveelheid pijn. Maar ik kon niec lig­ in de horizomale tijd. Maharaj dacht niet: hij is de
gen. De dokter zei: 'Dit is voor het eerst dat ik een man die me boos heeft gemaakt, dus ga ik niet om
geval meemaak dat iemand niet kan liggen. Meescal zijn grapje lachen! Zo dacht hij niec. Hij lachte juist
verdwijnt de pijn juist als men gaat liggen.' Ik heb het hardst!
heel wat dagen in een stoel doorgebracht.
Hee is dus niet w dat het leven na verlichting een Ramesh zegt dat er net zo min angst voor het Leven, als angst
eitje wordt. Wel in de zin dat je de pijn en het ple­ voor de dood is.
zier aanvaardt. In die zin is er sprake van opluch­
ting. Maar hec verdriet en de pijn die deel uicma­ Toen ik in Hawa1 was, maakten we een helikopter­
ken van je bestemming, warden niet gewist. vlucht. De piloot was een ondeugend iemand. Hij
vloog heel dicht bij een waterval alsof hij ce pletter
Ramesh zegt dat zelftealisatie aanvaarding is. Het is inzien ging slaan en zwenkte vervolgens naar rechts. Daarna
dat, wat er ook gebeurt, er niet iemand is die iets doet. Seel keek hij om naar zijn passagiers. Hij zag dat mijn
dat iemand iets doet om me te kwetsen. Hee kwetsen ge­ vrouw bang was dat hij te pletter zou slaan. Maar
beurt gewoon. En zelfs dac hangt af van de mace waarin tegen mij zei hij: 'Er lag bijna een uitdrukking van
'ik' eraan roegeef. Maar het gevoel dat iemand mij heeft extase op uw gezicht.' Ik voelde me bedrogen toen
gekwetst doet zich nooit voor. Er is dus geen gevoel van we niet te pletter vlogen. Ik denk vaak dat de dood
haat jegens wie dan ook. Dae is de vrede waar ik hec over een waarachtig fantastische ervaring moet zijn. Je kunt
heb. zelfs zeggen dat er een stiekem verlangen is naar de
dood om uit die lichaarn te warden bevrijd. Vervol­
Het is eens voorgekomen, dat iemand die daar al gens k:wam ik een boek van Ramana Maharshi cegen
zes maanden, of zes jaar, of hoe lang ook kwam, waarin hij letterlijk zegt: 'De wijze is niet alleen niet
Maharaj een vraag stelde. Hij stelde een vraag en bang voor de dood, soms verlangt hij er zelfs naar.'

138 139
ER WAS EENS ...
DE WERKELlJKHElD VAN DE W!JZE

wond. Ze maakten zijn wonden schoon, deden er
iets op en dat was het. Terwijl dat gebeurde, zei de

Mijn eerste goeroe had een kleine ashram waar zijn oude man: 'Vanwaar al die heisa? Ik begrijp het nier.

volgelingen bijeen konden komen. Op een zaterdag­ Een paar handen hebben stenen gegooid en me ver­

ochtend was ik daar toevallig. Dicht bij de ashram wond en een paar andere handen hebben de won­

was een sloppenwijk waar de armsten der armen met den verzorgd. Vanwaar die heisa?' Hij zei dat niet

hun kinderen woonden. Die kinderen waren nu om indruk te maken. Het kwam recht uit zijn hart.

eenmaal kinderen, dus maakren ze kabaal en speel­
den ze op straat. Opeens klonk er een schreeuw van
pijn. Mijn goeroe stuurde een paar mensen uit de
ashram om poolshoogte te nemen. Ze brachren een
oude man binnen die gewond was. Hij kwam af en Her boek The Awakening ofIntelligence van Krish­

toe naar de ashram. De man had het absolute in­ namurti heeft grate indruk op me gemaakt toen de

zicht. Hij was een doodeenvoudig iemand en het tijd er rijp voor was. Ik ben hem voor eeuwig dank­

liet hem koud of de wereld hem nu als b
aerealiseerd baar. En toch, toen ik in een van zijn boeken las: 'Ik

beschouwde of niet; her kon hem geen ruk schelen. droom nooit 's nachts,' heb ik het boek dichtgesla­

Die man ging waar God hem bracht. Hij hulde zich gen. Ik dacht: ja, iemand die in de Himalaya woont

in lompen, zijn uiterlijk kon hem niets schelen, dus en nooit met iets of wie dan oak in contact komc,

was hij een doelwit voor plagende kinderen. Een daar kan ik me dat bij voorstellen. Maar hij woont

van die kinderen maakte een grapje over hem en in Ojai of in Zwitserland, hij ontmoet allerlei men­

verwachtte dat hij boos zou warden. Maar dat werd sen, hij wordt boos als iemand 'hoe?' vraagt. Dus ik

hij niet, hij ging juist meedoen. Hij moest zelf ook was verrukt toen ik een uitspraak in een boek over

lachen en dat maakte de jongen boos die de draak Ramana Maharshi tegenkwam. Iemand vroeg hem:

met hem had gestoken, dus die gooide een steen 'Ziet u wel eens overledenen?' En Ramana Maharshi

naar hem. Anderen gingen ook stenen gooien en zei: 'Alleen in mijn dromen.'

hij raakte gewond.
Twee mensen van de ashram gingen naar buicen om
de oude man re halen. De mensen mopperden: 'Dit
gebeurt nu altijd. De polirie doer niets. Iemand moet
er iers aan doen.' De oude man was niet ernstig ge-

140 141
PERSOONLIJKE VERHALEN OVER RAMESH

ik bezocht en oncving mensen. Dus waar ik oak
was en waar ik oak ging, moesc ik denken in ter­
Persoonlijke verhalen men van een hoge bankfunctionaris die gezien en

over Ramesh gehoord moest warden. Toen ik met pensioen ging,
was het een kolossaal voorrecht am anoniem te zijn!
Op een dag was ik op de terugweg van het huis van
e eerste inspiratie in mijn leven kwam van Ra
D
Maharaj. Hee regende en de wegen waren modde­
mana Maharshi. Toen ik twaalf was, kwam ik rig. lk liep mee met een vriend en werd nat. Op een
een boek van hem tegen en dat maakce een gewel­ gegeven moment dacht ik: als iemand me ziet ... En
dige indruk op me. Maar het was niet de bestem­ op dat moment zag ik iemand van de bank ons te­
ming van deze verschijningsvorm om aan de voeten gemoet komen. Het was heel grappig. Hij naderde
van Ramana Maharshi te zitten, hoewel dat best had en passeerde ons. Toen mompelde hij: 'Nee, dat kan
gekund, want coen Ramana overleed, was ik drieen­ toch nier?' en liep door. Dae was heel amusant.
dertig. lk had kunnen gaan, ik wilde her ook, maar Het privilege van de anonimiteit is iets wat je alleen
had her zo druk met her begin van mijn loopbaan kunt waarderen als je in de positie bent om er ook
dac her nier ging. Dus kon ik er alleen maar van van re genieten. Als ik vroeger naar een concert ging,
uitgaan dar her niec de bestemming van deze ver­ moest ik gezien warden. Dus moest ik op een be­
schijningsvorm was om aan de voeten van Ramana paalde plek gaan zitten en als dat concert me slape­
Maharshi, maar aan die van Nisargadatta te zitten. rig maakte, was dat een knap lastige situatie. Maar
lemand vroeg eens aan Nisargadatta: 'Is er enig ver­ na mijn pensioen kon ik ergens achterin gaan zit­
schil tussen u en Ramana Maharshi?' En Nisarga­ ten om van her concert te genieten.
datta antwoordde met zijn gebruikelijke gevoel voor
humor: 'Helemaal niet, alleen kleed ik me wat be-
ter.
'

Minstens vanaf mijn cwaalfde, misschien al eerder
De volgende twee verhalen gaan over de periode waarin sconden er voor mij twee dingen als een paal boven
Ramesh voor de Bank of India werkte. water. Het ene was dat deze hele toestand honderd
procenr onwerkelijk is en het tweede, dat vrije wil
Toen ik voor de bank werkte, stand het merendeel iets heel bespottelijks is. Met die rotsvaste overtui­
van mijn leven en activiteiten in dienst van de bank; gingen was deze verschijningsvorm niet bepaald

142 143
ER WAS EENS . • . PERSOONL!JKE VERHALEN OVER RAMESH

geschikt voor het leven i n d e wereld e n toch was slotsom dat het hoe dan ook mijn hoofd was dat op
het leven in de wereld buitengewoon eenvoudig. het blok lag, dus wilde ik zien wat ik zelf kon be­
Mijn vader zorgde ervoor dat ik hoger onderwijs k o k s t o v en .
kon geniecen in Engeland. Ik kwam terug en kreeg Ik kreeg een eenmansbureau t e pakken e n een com­
een vrij goede baan, al was dar op het laagsre ni­ mercieel kunstenaar en een fotograaf, die we! eens
veau. Ik ben waarschijnlijk de eerste persoon bij de voor dac bureau werkte. lk werkte aan die reclame­
Bank ofIndia die als klerk is begonnen en is geein­ opdracht aan het eind van de dag, als ik had gege­
digd als president-directeur. Op een heel diep ni­ ten en op mijn open veranda zat. En ik dacht er
veau had ik het inzicht dat die alles me maar over­ echt niet over na. De dingen bleven gewoon op zo'n
kwam. Er waren andere mensen die intelligenter manier gebeuren dac het echc een wonder was, een
waren dan ik, die harder werkten, maar hec leven mirakel. Aan hec eind van zo' n vermoeiende dag
leek mij op een presenreerblaadje re worden aange­ zat er een vermoeid brein op die scoel met wat Krish­
boden. Dus in feite zat ik met een schuldgevoel dat namurti een 'ontwaakce geese' noemt. Volgens hem
de dingen mij overkwamen zonder dar ik er moeite is de ontwaakte geese niet die van een malloot; de
voor deed. Maar ze gebeurden nu eenmaal en dar ontwaakte geest is een hoogst alerte geese. Als ik
was dat. In zekere zin was er vrij veel afgunst en daar zat zonder te proberen een strategie of een plan
jaloezie en toch was er iets in mij dat mijn superi­ uit te stippelen, was het hoogst verbazingwekkend
euren we! waardeerden. hoe de dingen tot me kwamen.
Ik had geen opleiding in de reclame. Op een gege­ Orn kort te gaan, de reclame die de Bank ofIndia
ven dag besloot de voorzitter van de raad van be­ de wereld in smurde, was agressief en effectief. Er
sruur, die een heel daadkrachtig persoon was, dat was een andere bank waarvan het hoofd met onze
de Bank ofIndia reclame moest gaan maken. Er was bank concurreerde. De directeur van die andere
geen pr-afdeling. Hij zei: 'Goed, dan moet er ie­ bank liet de topman van zijn reclamebureau komen
mand komen.' Vervolgens zeiden bepaalde mensen: en zei: 'Luister. Je krijgt twee maanden de tijd. En
'Die is onze kans. Laten we eens zien of we die Balse­ als je reclamecampagne niet minscens zo goed is als
kar nu kunnen pakken.' Die reclamecaak kreeg ik die van de Bank ofIndia, lig je eruit.' Twee maan­
op mijn bord. In die tijd had ik een erg volle werk­ den later lag hij eruit! De Bank of India bleef aan
dag. Ik legde contact met de belangrijkste reclame­ kop omdat zijn reclame niet door het denken werd
bureaus en overlegde met ze. En ik wise dat ze in geproduceerd, maar door het bewustzijn. Een vol­
wezen geen nieuwe ideeen hadden. Ik kwam rot de komen ongelijke strijd!

144 145
ER WAS EENS ... PERSOONLIJKE VERHALEN OVER RAMESH

Ramesh spreekt over zijn ontmoeting met Maharaj. en Zijn, vert.] in een nummer van Mountain Path,
het officiele orgaan van de Ramanashram. lk denk
Voordat ik bij Nisargadatta Maharaj kwam, had ik dat ik vijfentwintig jaar geleden de eerste abonnee
twintig jaar een andere goeroe. Hij sprak wel over was. In dat artikel over Nisargadatta Maharaj ston­
non-dualisme, maar zijn functioneren in deze we­ den citaten uit I Am That, dus kocht ik meteen een
reld stopre op her niveau van her inzicht van zijn exemplaar. In die tijd werd het in twee delen uitge­
goeroe. War hem betrof, regisseerde zijn goeroe al geven. Ik !as ze in het weekeinde en maandag­
zijn handelingen. Hij was volkomen oprecht en ochtend ging ik naar Maharaj.
waarachtig en beschouwde het als zijn rol om zijn Toen ik voor het eerst de trap naar zijn zolderkamer
discipelen in alle geledingen van het !even - zowel beklom, was er niemand anders behalve zijn be­
materieel als spiritueel - re helpen. Maar vanuit mijn diende. Maharaj zat daar toen ik de trap op kwam
standpum gezien, was dat niet wat ik nodig had. en voor hem knielde. Zijn eerste woorden waren:
Nogmaals, her zat hem in de aard van deze verschij­ 'Daar ben je dan eindelijk. Ga zitten.' Ik dacht dat
ningsvorm om niet met hem te breken. Ik bleef hij het tegen iemand anders had die na mij was ge­
twintig jaar bij hem, maar was me ervan bewust dat komen, dus .keek ik over mijn schouder, maar er
ik iets anders nodig had. Toen ik naar Maharaj ging, was niemand anders. Maar war ik nog boeiender
wist ik de allereerste dag, bij de allereerste voor­ vond, was het onmiskenbare gevoel dat hij zich er
dracht: dit is het. Die twintig jaar waren niet ver­ niet van bewust was dat hij die woorden had ge­
spild. Die twintig jaar maakten deel uit van een sproken. Die eerste woorden waren enorm inspire­
noodzakelijk proces. Die twintig jaar hebben me rend.
geleerd war er niet nodig was, dus ook wat er wel Ik had mijn hele leven in Bombay gewoond en was
nodig was. Dus toen wat nodig was zich voordeed, al mijn hele leven in bet onderwerp gei:nteresseerd,
herkende ik het onmiddellijk. en toch had ik niet van Nisargadatta Maharaj ge­
hoord totdat ik dat artikel las. Ik vertelde dat aan
iemand die rond diezelfde tijd voor het eerst bij
Maharaj kwam. Ik zei: 'Woon ik in dezelfde stad,
Jean Dunn had een paar boeken over het onder­ heb ik belangstelling voor her onderwerp, maar
richt van Nisargadatta geschreven. Ze schreef een komt Maharaj nooit op mijn pad.' Hij moest la­
artikel over Maharaj en over het boek IAm That [in chen. Hij zei: 'Jij woonde tenminste nog een kilo­
het Nederlands in twee delen verschenen als lk Ben meter of vijf hiervandaan.' De man vercelde dat hij

146 147
ER WAS EENS ...
PERSOONLIJKE VERHALEN OVER RAMESH

twintig jaar op vijf minuten lopen van Maharaj had
meeste mensen weten waar ik woon. Ik kan een plat­
gewoond zonder ooir van hem re hebben gehoord.
tegrond roeenemen. Waarom niet bij mij rhuis?'
Hij kocht elk jaar bij een bepaalde boekwinkel voor
Maharaj stemde ermee in.
een aanzienlijk bedrag aan boeken. Hij vertelde dat
In die tijd vertaalde ik, of iemand anders, de woor­
hij een keer naar die boekwinkel ging en de verko­
den van Maharaj in her Engels. Op die specifieke
per cegen hem zei: 'U zult dit boek waarschijnlijk
dag vroeg de man die de verraalbeurt had mij of ik
wel boeiend vinden' waarop hij hem een exemplaar
het wilde doen en ik zei ja. Toen ik began met ver­
van I Am That gaf. Hij zei: 'Ik nam het mee naar
talen, ontstond er een heel curieuze situatie. Door­
huis, las het en hier ben ik.' Zo gaan die dingen
gaans was het intelleccuele proces zo, dat ik hoorde
dus.
wat hij zei, dat ik indronk wat hij zei, clan kwam
het vercalen in mijn hoofd en tot slot het verbaliseren
Een jaar na de kennismaking met Nisargadatta Maharaj
van dat begrip. Maar bij die specifieke gelegenheid
overkwam Ramesh de ervaring van ontwaken.
werd alles een: het was net alsof de woorden van
Maharaj in hec Engels werden weerkaatst. Ik merkte
Van jongs af, had ik twee onwrikbare overtuigin­
dat ik amper wachtte tot hij was uitgesproken. Het
gen. De eerste is dat deze hele toestand wel echt
was net alsof ik zei: waarom houdt u niet op? Ik
lijkt, maar dat niet is. Het is een soon droom, een
weet wat u bedoelt. Hee was zo sponraan, dat ik
illusie. Een logisch voortvloeisel daarvan is dat ik
zijn stem amper hoorde. Het was alsof die van een
niets kan doen om iets te veranderen aan wat me in
afsrand kwam. Hij stopte niet om re wachren tot ik
welk opzicht ook overkomt: gezondheid, rijkdom,
begon. En het werd opgemerkc.
loopbaan, kennis, alles. Die twee overtuigingen
Maharaj verstond geen Engels en als hij twijfels had
waren zo sterk, dat de transformatie in wezen erg
over de vertaling, vroeg hij wel eens: 'Wat heb je
soepel ging. Het gebeurde opeens en ik weet ook
gezegd?' Heel dikwijls moest ik antwoorden:
wanneer het gebeurde. Het was tijdens Deepavali,
'Maharaj, ik herinner her me niet. Ik weet her niet
het Lichtfestival. Bij die gelegenheid was het de ge­
meer. Maar als u het wilt weten, daar is her bandje.'
woonte van Maharaj geen bijeenkomst te houden
Maar na die keer heeft hij me nooit meer gevraagd
en zijn huis schoon te laten maken. lk kwam voor
wat ik zei. Na de lezing zei mijn vriend: 'Je was ge­
het eerst bij hem in 1978 en het gebeurde in 1979,
weldig in vorm vandaag.' Ik vroeg: 'In welk opzicht?'
bijna precies een jaar later. Mijn vriend stelde voor:
Hij zei: 'Je praatte met zoveel gezag dat het leek
'Waarom zouden we geen bijeenkomst houden? De
alsof het je niet uicmaakce of her goed of four was

148
149
ER WAS EENS ... PERSOONLIJKE VERHALEN OVER RAMESH

wat je zei. Je stem klonk krachtiger, gezaghehben­ ik aarzel om dit openlijk te melden: 'Ik hen blij dat
der en je gehaarde meer clan anders.' Ik zei niets. dit tenminste een keer is gebeurd.' Ik keek hem heel
Toen was het dus gebeurd.' verbaasd aan. 'Misschien, misschien in twee of drie
andere gevallen. Heel misschien.' Dus dat was de
Bij een andere gelegenheid ging Ramesh dieper in op de bij­ er kenning.
zonderheden van het eigenlijke moment van ontwaken.
Als het inzicht een zekere diepte heeft bereikr en als het
Er was iets van ongeduld. Het ongeduld was dat ik de besremming van die bepaalde verschijningsvorm is om
het allemaal al wisr. Dat Maharaj en ik nier twee het onderricht door te geven, stuurt die macht - noem
verschillende wezens waren Er was een geweldig hem maar bewustzijn of God - mensen naar die verschij­
gevoel van eenheid, niet alleen russen Maharaj en ningsvorm. Hoe dat zich voltrekt is een mysterie.
mij, maar in her bestaan van de totaliteit. Eerlijk
gezegd scheen het me toe dat de woorden heel over­ Wie mij vroeger heeft gekend, weet dat ik geen pra­
bodig waren. Er was een zekere mate van ongedul­ ter hen. Als er een groep van acht a tien mensen is,
dig verlangen om er een streep onder re zetten. Maar hen ik een luisteraar. Ik heh nooit een voorkeur voor
her moest gebeuren. Het gevoel was: dit is allemaal praten gehad. Maar over dit onderwerp praat ik wel.
niet nodig. Er was een tegenstrijdig verlangen dat Toen ik naar Maharaj ging, was een van zijn eerste
iemand anders zou venalen, zodat ik het niet meer instructies dat niemand over het onderwerp zou
hoefde te doen. Er was een gevoel van eenheid, niet spreken behalve in zijn aanwezigheid. Hij liet daar
van iets wat vercaald werd. Een enorm gevoel van geen misverstand over bestaan, waarschijnlijk om­
eenheid. Nogmaals, niet alleen eenheid tussen me­ dat hij bang was dat her onderricht verkeerd begre­
zelf en Maharaj, maar eenheid met de totaliteit. pen en vervolgens verkeerd ge1nterpreteerd zou
worden. Later kwam hij erachter dat er een vrij goed
In antwoord op de vraag hoe Maharaj reageerde op het ont­ inzicht was, althans bij mij.
waken van Ramesh, zegt hij: Op een zekere zondagochtend, toen hij vrij ziek was
- hij kon niet zitten, hij lag meestal - kwam er een
De feitelijke vorm was, dat hij sinds die dag op­ groep van acht a tien mensen van zo' n driehonderd
hield met vragen om re herhalen wat ik had gezegd. kilometer ver. Zijn eerste verzoek was: 'Stelt u als­
Hij aanvaardde dar de interpretarie of de vertaling tublieft geen vragen louter om her vragen stellen.
spontaan was. Maar een keer heeft hij gezegd - en Ik wil het liefst zo weinig mogelijk vragen beant-

150 151
ER WAS EENS . . •
PERSOONLIJKE VERHALEN OVER RAMESH

woorden. Mijn gezondheid laat te wensen over.' Dus opgevat, maar alleen voor een specifieke ochtend
hadden ze onderling besloten welke vragen ze wil­ bij een spei:ifleke gelegenheid. Als Maharaj die vol­
den stellen en die werden hem voorgelegd. macht niet had gegeven, weet ik niet of ik ooit had
Op een zeker moment wilde Maharaj naar beneden gesproken of niet. Misschien, misschien ook niet.
gaan. Waarschijnlijk moesr hij naar de we, of zo. Ik weet her niet. Hoe clan ook, vanaf dat moment
Voor hij ging, zei hij, voor zover ik wist voor her heb ik gesproken als er mensen kwamen. En van
eerst: 'Hou niet op met vragen stellen. Ga maar hen was Henry Dennison en een andere persoon
door.' Hij wees naar mij en zei: 'Hij is bevoegd om was Heiner Siegelmann.
te spreken.' Maar er kwamen geen vragen, dus wa­ Het echte spreken begop. toen een Australische stu­
ren er ook geen antwoorden. Iemand naast me zei: dent medicijnen uit een ashram in de buurt mij
'Maharaj heeft u gevraagd om te spreken. Hij zal opzocht voor een onderhoud. Dus spraken we een
boos warden als hij terugkomt.' Maharaj kwam te­ uur of anderhalf met elkaar. Hij was met studie­
rug en vroeg: 'Wat is er aan de hand?' Ik zei: 'Niets.' verlof en ongeveer een halfjaar in India en zou een
Hij gromde een beetje en het onderhoud werd voort­ week later weer teruggaan. Voordat hij vertrok, vroeg
gezet. Dat was ongeveer een maand voor zijn dood. hij of hij nog een keer mocht komen. Ik zei ja. De
Maharaj wise dat ik, ondanks zijn goedkeuring, niet volgende dag vroeg hij me telefonisch van ergens
sprak. Dat wist hij. Twee dagen voor zijn dood was onderweg of hij nog een paar �ensen mee mocht
hij heel ziek. Hij was zo ziek dat zijn assistent zich brengen. Oat vond ik goed. Bij dat drietal andere
helemaal naar zijn mond moest buigen als Maharaj mensen was Ed Nathanson. Vervolgens bleef her
iets van hem wilde. Opeens ging hij met een enorme aantal mensen dat kwam op de een of andere ma­
uitbarsting van energie rechtop zitten. Hij leunde nier toenemen.
op zijn elleboog en keek mij aan. Ik was dichtbij. Een van de mensen die met Ed meekwam, was een
Hij vroeg: 'Waarom spreek jij niet?' En daarna zeeg swami in een okerkleurige habijt uit een ashram in
hij weer ineen. Ik dacht dat het eind was gekomen, de buurt. Hij luisterde, maar ik zag we! dat hij heel
maar ik vergiste me. Her zou nog vierentwintig uur rusteloos was. Aan het eind van de bijeenkomst zei
duren. hij dat hij erg blij was dat hij was gekomen en graag
Als hij me daarvoor vroeg: 'Waarom spreek jij niet?' nog een keer kwam. Qus kwam hij een keer of drie.
was her omdat hij wise dat ik niec sprak en war hem Maar al die tijd knaagde zijn geweten blijkbaar en
betrof, had hij me bevoegd verklaard. Maar ik sprak vond hij eigenlijk dat hij met iemand anders zou
niet omdat ik dat niet als een blanco volmacht had moeten praten over her onderwerp dat het belang-

152 153
ER WAS EENS ... PERSOONLIJKE VERHALEN OVER RAMESH

rijkste thema in de ashram was. Hij was bang dat dat deed ik. Zo begonnen de bijeenkomsten in Ame­

Ed en een andere vriend hem misschien zouden ver­ rika.

raden. De swami joeg ze letrerlijk de ashram uic. In Oat eersce jaar, in 1987 in Hollywood, waren de

zekere zin dacht ik dat ze tegen die tijd maar al te lezingen bij Henry Dennison chuis. Hee was een

graag gingen vanwege een verandering in, zeg maar, prachtig huis aan de rand van een meer, groat ge­

her management. noeg voor dertig a veertig mensen. Ik kon me ge­
woon niet voorstellen dac iemand zonder bediende
in zo'n groot huis kon wonen. Voor mij was dat
onvoorscelbaar. Nu weet ik dat veel Amerikanen zo

Een van de allereerste mensen die mij opzochten wonen, behalve misschien een handvol miljonairs

was de Amerikaan Henry Dennison. Hij schreef me die we! bedienden hebben. 's Morgens stand Henry

dat hij op wereldreis was en Bombay aan zou doen op om oncbijt voor ons re maken.

en vroeg of hij een dag of vier langs kon komen. Tijdens mijn verblijf stand ik vrij vroeg op en er

Vanzelfsprekend, antwoordde ik. Hij kwam voor lagen vaak verschillende tijdschriften. Een daarvan

drie of vier dagen en bleef drie maanden. Al die tijd heette Yoga journal. Hee was heel populair en cer­

drong hij erop aan dat ik naar Los Angeles zou gaan, wijl ik her zo doorbladerde, viel mijn oog op een

waar hij graag een serie lezingen wilde organiseren. paar advertenries. Ik weet niet goed of ze het woord

Hij legde uit dat veel van zijn vrienden de tijd en 'verlichting' gebruikten, maar ze beloofden 'verlich­

het geld misten om naar India te komen, maar wel ting in een weekeinde' voor driehonderdvijftig dol­

veel belangscelling hadden. lar. lnschrijving voor die en die datum. Ik sloeg het

lk had geen belangscelling voor die lezingen; een tijdschrift dicht, zat een poosje verbijsterd voor me

bekende jnani warden, interesseerde me niet. Ik was uit te sraren en vroeg me af: war doe ik hier in gods­

volmaakt tevreden met her leven zoals her ging, dus naam? Oat was mijn reactie. En het antwoord kwam

legde ik weinig belangscelling aan de dag. Maar die een dag of war na her begin van de lezingen.

laatste week voor zijn vertrek kocht Henry bij Air Rond een uur of ache kwam er een man naar mijn

India een vliegticket voor me van Bombay via Lan­ kamer en klopce aan. De lezing begon om negen

den en New York naar Los Angeles en via dezelfde uur. Hij had rode ogen en het was duidelijk dat hij

weg weer terug. Ik had niet eens een paspoorc. Dus die nacht niet had geslapen. Hij kwam binnen, zag

toen her zover was, werd her natuurlijk duidelijk me sraan en wierp zich in zijn volle lengte op de

dat her leven wilde dat ik naar Los Angeles ging en grand om mijn voeten aan re raken zoals een Indier

154 155
ER WAS EENS ... PERSOONLIJKE VERHALEN OVER RAMESH

wu doen. Hij zei: 'Dir heb ik nog nooit voor ie­ onderbrekingen ruim anderhalve kilometer bete­
mand anders gedaan.' Daarna kwam hij overeind kent. Dus volgens een ruwe berekening loop ik zo'n
en vertelde hij me zijn verhaal. zes kilometer per dag. Op een dag merkte ik opeens
Hij was al achtendertig jaar een zoeker. Hij was een dat ik mijn mantra onder her lopen sponcaan op­
persoonlijke vriend van J. Krishnamurti en had al­ zei. Na een poosje te hebben gelopen, werd ik moe
les gelezen waar hij maar de hand op had weten te en ging ik, maar vijf minuten, liggen. Mijn vrouw
leggen. Hij vertelde dat hij de brochure van Henry zag me vijf minuten liggen en vervolgens weer op­
Dennison had gekregen waarin stond dat ik zou staan alsof ik iets belangrijks te doen had. Ze vroeg:
komen. De man zei dat hij mijn foto had gezien en 'Je hebe maar vijf minuten gelegen. Kun je niet twin­
dacht: dit is het einde van mijn zoektocht. En hij tig minuten gaan rusten?' Ik, antwoordde: 'Ik ging
wilde met me praten. Dus had hij Henry gebeld en niec liggen om ce rusten. lk ging liggen en het rus­
gezegd: 'Ik wil met Ramesh praten.' Henry zei: 'Hij ten gebeurde.' Als ik ga lopen, gebeurt het chanten.
zal hier over drie dagen lezingen houden. Waarom Mijn mantra is de Sjiva-mantra. Het gebeurt ge­
zou je hem nu lastig vallen?' Dus had hij dat niet woon. Al die jaren gebeurt dat al. Getuige-zijn, niet­
gedaan. geruige-zijn en ondertussen gaat die mantra maar
Maar deze man had kennelijk maar een duwtje no­ spontaan door. Het was een heel aangename verras­
dig; dat duwtje kreeg hij en coen had hij her ul­ sing voor me om op een zin van Ramana Maharshi
tieme inzicht. Daar twijfelde ik niet meer aan toen re stuiten: 'Als japa [de herhaling van een mantra]
ik een poosje met hem had gepraat. Toen hij nader­ zich spontaan volrrekt, is dat zelfrealisatie.'
hand naar de kamer ging waar de lezingen werden
gehouden en zijn plaats innam, drong het tot me Bij een informeel onderhoud tijdens een van de bijeenkom­
door dat ik het antwoord had op de vraag: wat doe sten in Kovalam Beach, werd Ramesh gevraagd naar de ver­
ik hier in godsnaam? Ik was daar voor de behoeften andering in zijn relatie met anderen afs gevolg v� n zijn ont­
van die man. En als hij er was, zouden er misschien waken.
nog meer zijn.
Ik ben zo geprogrammeerd dat ik liever loop clan In de relatie met anderen denk ik dac het opval­
zit. Dus als er niets te doen is, loop ik door mijn lende verschil een veel dieper gevoel van mededo­
appartement van de ene hoek naar de andere. Dat gen is en dat er veel, veel minder confrontatie is. En
kost me ongeveer vijfentwintig stappen. Ik blijf !o­ dat verschil kan misschien ook door anderen war­
pen, ervan uicgaande dat vijfentwintig minuten met den waargenomen en gevoeld. Er speelt altijd een

156 157
ER WAS EENS ... PERSOONLIJKE VERHALEN OVER RAMESH

gevoel van mededogen en nooit van confrontatie, proces kunnen zich ook andere dingen voordoen.

of welk negatief gevoel oak. Er kan een gevoel van angst opkornen. De ver­
schijningsvorm kan bepaalde veranderingen onder­
gaan - waarvan sornmige met geweld en andere niet
Ramesh is de schrijver van talloze boeken. Die boeken ko­
- en sommige mensen ondergaan helernaal geen
men tot stand met een grote mate van spontaniteit. Ramesh
veranderingen. Dus wat er tijdens zo'n proces ge­
spreekt over de manier waarop het schrijfproces over het on­
beurt; is totaal onvoorstelbaar en even onvoorspel­
derricht is begonnen en hoe het dee! uitmaakte van het proces
baar. Zoeken is dus een proces waarin van alles kan
van ontwaken.
gebeuren tot het proces is afgerond. Als het proces
is afgerond, is er geen enkele twijfel meer. Het staat
Toen ik nag bij Maharaj kwam, stand ik op een
als een paal boven water: wat echt is, is heel echt,
gegeven moment - in feite was her midden in de
wat onecht is wordt als onecht gezien en er is een
nacht - op en voelde de behoefte om te schrijven.
enorme ervaring van her onpersoonlijk functione­
Ik began te schrijven en het bleek een vorm van
ren van de totaliteit.
vrije poezie te zijn. Poezie was een van mijn strui­
kelblokken op school; ik heb er nooit van gehou­
den. Poezie was mij vreemd, en toch was her eerste
schrijfwerk dat zich voordeed in de vorm van vrije
poezie. Ik liet het uittikken en las her voor aan
Maharaj, vertaalde het en zei: 'Dir is er gewoon uit
gekomen.' Hij stelde voor dat ik het in een kleine
oplage zou laten drukken. lk dacht dat ik ze gratis
zou verspreiden, maar Maharaj was een zakenman.
Hij zei: 'Als je iets gratis weggeeft, zal het geen waarde
hebben. Reken er minstens vijf roepies voor.' Zo
gezegd zo gedaan, en dat is het bruine boekje dar
The Whole Story heet. Dat was al in 1979.
Als dat schrijven zich voordoet, wil dat niet zeggen
dat zich volledig ontwaken heefr afgespeeld. Het is
nog steeds een aanwijzing van het proces van ver­
lichting. Her maakt deel uit van het proces. In dat

159
158
Voor een overzicht van onze
andere titels kunt u kijken op

www .samsarabooks.com

of een folder aanvragen bij:

Sarnsara Uitgeverij bv
Herengracht 341
1016 AZ Amsterdam

Telefoon: 020 - 5550366
Fax: 020 - 5550388
E-mail: info@samsarabooks.com
m t verhalcn en an 1ccloll'..
r 1 tt11 • rliual owrcm 1111111dW
bo\Yn mr ""rg ron4Utp. H1J rJ«d
ufr ritl tn wist zl h nlljJ lld - dt
ranJ "1n ck 11/gtond WUif 14' ....._
r.o hfnlc hlJ d4ar. Dus rftp hlJ - lk
htmd; Is tr Ulnancl "4ulttlowa
F.r "-FI' llllfWCIOl'll ,,..,..
Jloeg hlJ «hi OGll lltt blddn. 'ls ,,
Jaarlicnn ltmancl dk lllf U. ltdpn.
olstublltjt 1llrn tlonlc tr wtf en
�'}II. It ZlllJt """"'-"
lllOfS JllWftJ dotfl Wiil Jt ....
Dt - m: 111 ,,, lie ml .an dotll
wiuugi.
Dt lfflll ltf LodGtta. fir� Ml
JrO� Bta ll«Olldt. Ba 110J n.
Ton mi.s · - 'ls tr 110J klltlllld
...,, "4ulttlowa