ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ

MIA ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΑΡΜΠΟΥΤΗΣ

ΟΡΙΣΜΟΣ
Λαϊκισμός: 1. η ιδέα σύμφωνα με την οποία οι επιθυμίες και οι πεποιθήσεις των
λαϊκών μαζών αποτελούν βάσιμο οδηγό πολιτικής δράσης. 2. πολιτικό κίνημα με
βάση συνήθως το αγροτικό τμήμα μιας κοινωνίας, που αποσκοπεί στην ικανοποίηση
λαϊκών συναισθημάτων και προσδοκιών 3. (κακόσ.) ο έπαινος και η κολακεία των
ελαττωμάτων και των αδυναμιών τού λαού, καθώς και η υιοθέτηση επιχειρημάτων ή
θέσεων που ευχαριστούν το λαό (και γενικότ. τους πολλούς), χωρίς όμως να τον
ωφελούν, με σκοπό την εξασφάλιση της εύνοιάς του. Ρήμα: λαϊκίζω
Λεξικό Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γ. Μπαμπινιώτη, Αθήνα 2005

Λαϊκισμός: η επιφανειακή μίμηση λαϊκών προτύπων/ πολιτική πρακτική που
αποσκοπεί στον προσπορισμό πολιτικού οφέλους με προγράμματα και ενέργειες που
φορτίζουν συναισθηματικά έναν λαό και ακυρώνουν την κριτική και τον έλεγχο.
Μείζον Ελληνικό Λεξικό, Τεγόπουλος Φυτράκης, Αθήνα 32002

Λαϊκιστής (ο), λαϊκίστρια (η): πρόσωπο (συνήθως του δημόσιου βίου) που
κολακεύει το λαό ή υιοθετεί θέσεις και απόψεις ευχάριστες, όχι όμως και ωφέλιμες
για το λαό, με σκοπό να κερδίσει την εύνοια και την υποστήριξή του.
Λεξικό Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γ. Μπαμπινιώτη, Αθήνα 2005

ΛΑΪΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ
«Το επίθετο λαϊκός εκφράζει πράγματι αυτό που ανήκει στο λαό ή
προέρχεται από αυτόν. Και η «λαϊκότητα» (ως ουσιαστικό) στο χώρο της πολιτικής
εκφράζει ακριβώς τη συμμετοχή, την παρουσία του λαού στην έκφραση της
πολιτικής εξουσίας. Όπου η λαϊκότητα αναγνωρίζεται τυπικά (νομικά) ως θεμέλιο της
εξουσίας αυτής, αλλά στην πραγματικότητα ο λαός είτε δεν συμμετέχει είτε
συμμετέχει περιορισμένα στην άσκησή της, όπου δηλαδή υπάρχει διάσταση, ανάμεσα
στις λέξεις, που εκφράζουν τους όρους της κοινωνικής πραγματικότητας, και στην
ίδια αυτή την πραγματικότητα, το περιεχόμενο του όρου «λαϊκότητα» μεταπίπτει
στην κατάσταση που αντιστοιχεί στη λέξη «λαϊκισμός». Ο λαϊκισμός αντικαθιστά τη

η εξύμνηση των ιδεολογικών και πολιτικών θέσεων του κόμματος. στο βωμό της εξυπηρέτησης πολιτικών συμφερόντων επιστρατεύονται η υποσχεσιολογία.λαϊκότητα εκεί όπου ο λαός κατά ιδεολογία μόνο είναι κυρίαρχος. η δημαγωγία. Λαϊκισμός είναι η κατ’ επίφαση λαϊκότητα: αυτό που δείχνει να είναι λαϊκό. απόσπασμα. Με τη χρήση των αθέμιτων αυτών μέσων υπονομεύεται η κριτική σκέψη των πολιτών και αποπροσανατολίζεται μεγάλη μερίδα τους. 176. σελ.Έκθεση για το Γενικό Λύκειο. για φαινόμενο απλώς λαϊκότητας που στην πραγματικότητα κρύβει έναν έντονο πατερναλισμό. καθιερώνεται ως δήθεν δημοκρατική κοινωνική κατάσταση. Ο πολιτικός .Δ.» Ι. το ψεύδος. στην πραγματικότητα όμως είτε δεν μετέχει είτε μετέχει περιορισμένα στην άσκηση της εξουσίας.  Η εμφάνιση του λαϊκιστή πολιτικού ως φιλολαϊκού. όπως είναι η λειτουργία των ΜΜΕ που συχνά καθιστούν τον θεατή παθητικό δέκτη πολιτικών απόψεων και ιδεών. καλλιεργείται από αυτούς που εκμεταλλεύονται αυτή την έλλειψη. η κατασυκοφάντηση των πολιτικών αντιπάλων. Έκφραση. η προπαγάνδα. συντηρείται με την υποκουλτούρα και την εμπορευματοποίηση της συλλογικής ψυχής από ιδιωτικά συμφέροντα. Έτσι. με σκοπό την προβολή του ως γνήσιου δημοκράτη και υπηρέτη των συμφερόντων του λαού. Τα φαινόμενα αυτά συνδέονται με τη γενικότερη κρίση των αξιών και των θεσμών που διέρχεται η σύγχρονη κοινωνία αλλά και με ειδικότερα ζητήματα. κυριότερη των οποίων είναι η προσπάθεια χειραγώγησης του λαού μέσω της εκμετάλλευσης των προσδοκιών του. τεύχος Γ΄. προτείνοντας το πατερναλιστικό τους πρότυπο. Αθήνα 2013. μα που στην πραγματικότητα δεν είναι. ΟΕΔΒ.  Οι πολιτικές σκοπιμότητες. Μανωλεδάκη. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΑΙΤΙΕΣ του ΛΑΪΚΙΣΜΟΥ Πολιτικές  Η αποδυνάμωση του δημοκρατικού πολιτεύματος και η ελλιπής συμμετοχή του λαού στα κοινά. ενώ είναι στην ουσία αντιδημοκρατική. η παραπληροφόρηση. Πρόκειται για μια ψευδή ιδεολογία. Ο λαϊκισμός απορρέει από την ελλιπή λαϊκή συμμετοχή στη δημόσια ζωή.

εμφανίζοντας ένα φιλολαϊκό προσωπείο. . Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο. να καταφύγει στην κολακεία ακόμη και αρνητικών συμπεριφορών που παρατηρούνται στην κοινωνία. μολονότι η πολιτική του πρακτική αποδεικνύεται αντίθετη προς τις διακηρύξεις του.της διαφήμισης που επιδοκιμάζει τις αδυναμίες του καταναλωτή για να τον παρακινήσει σε νέες αγορές και προβάλλει συγκεκριμένα πρότυπα ζωής. δημιουργώντας μια παραπλανητική αντίληψη αναφορικά με το τι είναι «λαϊκό».  Οι πελατειακές σχέσεις για ψηφοθηρικούς σκοπούς και η παραβίαση της αρχής της αξιοκρατίας και του νόμου. . προκειμένου να γίνει αρεστός. που επιτρέπουν την επίκληση και την εκμετάλλευσή τους από επίδοξους «σωτήρες». Πνευματικές  Η ελλιπής παιδεία και η υποκουλτούρα.  Τα αυξημένα κοινωνικά προβλήματα. Κοινωνικές  Ο κομφορμισμός και η μαζοποίηση που ευνοούνται από τον αστικό τρόπο ζωής και υποβάλλουν την ομοιομορφία. Επιδιώκοντας πάντοτε την πολιτική του αυτοπροβολή και την αναρρίχηση ή τη διατήρησή του στην εξουσία. οι υπέρμετρες φιλοδοξίες ορισμένων πολιτικών. η βία και η εγκληματικότητα.  Η ομοιομορφία και η χαμηλή αισθητική στην τέχνη. η έλλειψη κριτικής ικανότητας.  Η χρήση της γλώσσας κατά τρόπο ώστε να παραπλανάται ο ακροατής – πολίτης από επιτήδειους δημαγωγούς. οι οποίοι «λαϊκίζουν» με σκοπό την προσωπική τους ανάδειξη και την επιτυχία στην πολιτική τους σταδιοδρομία. . αυτός δεν διστάζει. οι οποίοι εκμεταλλευόμενοι τις ανάγκες του λαού δεν διστάζουν να προσποιηθούν ότι ενδιαφέρονται για το λαό. όπως είναι η ανεργία.της προβολής εκπομπών χαμηλής ποιότητας με σκοπό την αύξηση της τηλεθέασης. ενίοτε. είναι δυνατόν να εμφανιστεί ακόμη και ως άτεγκτος τιμωρός των αναξίων και των παραβατών του νόμου.της άμεσης ή έμμεσης προβολής πολιτικών ηγετών. Ψυχολογικές  Η αρχομανία.  Η τεράστια επίδραση των ΜΜΕ στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης μέσω: .

η οποία ακυρώνει κάθε υπεύθυνη αντιμετώπισή τους εκ μέρους της πολιτείας. Μαζοποίηση. Η ψυχολογία της μάζας που συχνά αρέσκεται σε κολακείες και υποκύπτει στη δημαγωγία. Ο νέος άνθρωπος. της τέχνης. του πολιτισμού.  Υπονομεύεται το δημοκρατικό πολίτευμα. γιατί υπερισχύει η λογική του «πολιτικού κόστους».  Προσπάθεια υποτίμησης κάθε αντίθετης άποψης και χαρακτηρισμός της ως αντιλαϊκής. ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ του ΛΑΪΚΙΣΜΟΥ  Παιδεία. Κοινωνικές  Παραμένουν άλυτα σοβαρά κοινωνικά προβλήματα. Επικράτηση της μαζικής κουλτούρας που δεν έχει σχέση με την αυθεντικότητα του λαϊκού πολιτισμού. Φθορά της γλώσσας. όπως είναι η ανεργία. Πνευματικές  Απώλεια της προσωπικότητας του ατόμου. οι πελατειακές σχέσεις. θα αποκτήσει τη δυνατότητα να διαμορφώνει προσωπική . κυρίως ανθρωπιστική. αφού μιλούν και ενεργούν πολιτικοί εξ ονόματος του λαού ερμηνεύοντας κατά το δοκούν τη λαϊκή βούληση. εξοπλισμένος με ισχυρά ηθικά και πνευματικά εφόδια. Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να παρέχει στη νέα γενιά ολοκληρωμένη παιδεία.  Με την πολιτική δημαγωγία υποθάλπονται ορισμένες φορές φαινόμενα φανατισμού και ρατσισμού που απειλούν την κοινωνική συνοχή.  Πνευματική και πολιτιστική υποβάθμιση του λαού.  Δυσχεραίνεται κάθε προσπάθεια αφύπνισης της λαϊκής συνείδησης. η βία. ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ του ΛΑΪΚΙΣΜΟΥ Πολιτικές  Εξαπάτηση του λαού από τους λαϊκιστές πολιτικούς και επιτήδειους δημαγωγούς.  Επιβολή προτύπων από τον καλλιτεχνικό ή τον αθλητικό χώρο που συγκινούν μεγάλη μερίδα του λαού και λειτουργούν ως υποκατάστατα ηγετών. η οποία θα συνδυάζει τη γνώση με την κριτική ικανότητα και τις ηθικές αξίες. η ευνοιοκρατία. η εγκληματικότητα.  Επικρατούν η αναξιοκρατία.

Έκθεση. ΟΕΔΒ. Οι ιδεολογικές αρχές και οι προγραμματικές δηλώσεις των πολιτικών. Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.  Ενεργοποίηση των πνευματικών ανθρώπων. για το Γενικό Λύκειο. Στη διαμόρφωση. Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. βιβλίο καθηγητή.  Αξιοποίηση των αυθεντικών και διαχρονικών στοιχείων της παράδοσης. Αθήνα. τεύχος Γ΄.  Ανάπτυξη του συναισθήματος της πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης του πολίτη. Αθήνα. αντικειμενικότητα. . Η υπεύθυνη αυτή συμπεριφορά του θα κρατήσει σε απόσταση τις «σειρήνες» του λαϊκισμού και της δημαγωγίας.Έκθεση.  Αναβάθμιση της λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος.Έκφραση. τεύχος Α΄. ΟΕΔΒ. ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ --Έκφραση. ΟΕΔΒ. τεύχος Α΄.Έκθεση. Αποφυγή της στείρας μίμησης ή της επίκλησης πολιτισμικών στοιχείων που δεν επιβιώνουν πλέον. για το Γενικό Λύκειο. τεύχος Β΄. τεύχος Β΄.Έκθεση. αποκάλυψη και αποδοκιμασία του λαϊκισμού. ΟΕΔΒ 2007. ώστε να αναδεικνύονται στα ύπατα αξιώματα εκείνοι που πραγματικά αξίζουν και ενδιαφέρονται για το δημόσιο συμφέρον. -. Αθήνα. Τήρηση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. ώστε με οδηγό την πολύτιμη γνώση και την πείρα τους να ενημερώνουν την κοινή γνώμη και να αποκαλύπτουν τις παραπειστικές μεθόδους του λαϊκισμού. Αθήνα. και υπεύθυνη πολιτική άποψη αλλά και να εντοπίζει κάθε προσπάθεια παραπλάνησής του και εκμαυλισμού της συνείδησής του. βιβλίο καθηγητή. --Έκφραση. ενεργών και υπεύθυνων πολιτών η παιδεία μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο.Έκφραση. κυρίως όμως η διαχρονική πολιτική τους συμπεριφορά που αποκαλύπτει τη συνέπεια λόγων και έργων τους αποτελούν τα κριτήρια της αξίας τους.  Αναβάθμιση του ρόλου των ΜΜΕ. Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. την ανάπτυξη της κριτικής του ικανότητας και την ενεργό συμμετοχή του στις δημόσιες υποθέσεις. -. ΟΕΔΒ 2007. για το Γενικό Λύκειο. μιας κοινωνίας σκεπτόμενων. ο πολιτικός τους λόγος. Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. συνεπώς. --Έκφραση. Αθήνα. Ο ίδιος ο πολίτης οφείλει να ενδιαφέρεται για την ολόπλευρη και έγκυρη ενημέρωσή του.Έκθεση.

. ΟΕΔΒ. Μητρούση Ευδοξ. Γ΄. --Τσουρέας. Λόγου Σπουδή.. εκδ. τόμοι Α΄. εκδ. Β΄. --Νταβαρίνος Παναγιώτης.Έκθεση για το Ενιαίο Λύκειο. Έκθεση-Έκφραση. --Χατζημωυσιάδης Π. Έκφραση. Επικοινωνιακά Κείμενα. επιμέλ.Έκθεση για την Γ΄ Λυκείου. Γ΄ Λυκείου. . Θέματα Σύγχρονου Προβληματισμού. Χατζηθωμά. Χατζηθωμά. 124 Κριτήρια Αξιολόγησης. Έκφραση.. Αθήνα 2012. Αθήνα 1989. Ελληνοεκδοτική. 30 κριτήρια αξιολόγησης. --Χατζηθωμάς Φωτ. διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων.. Γ΄. βιβλίο καθηγητή.--Έκφραση.. Β΄. Λούλος. Ι. εκδ. --Κούτρας Σπυρίδων. ΟΕΔΒ. Λόγος και Πειθώ. Αθήνα.Έκθεση. Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων. Αθήνα 2001. Β΄. Ζήτη. Αθήνα 2009. Αθήνα 2010.. Λόγος Αποδεικτικός. εκδ. εκδ. τόμοι Α΄. Β΄.. Αθήνα.Χατζηθωμάς Φωτ. Παπαδήμα. Θεσσαλονίκη 1995. ΣΤ΄. «ΦΙΛΙΠΠΟΣ». Σαβάλλας. Δοκίμια. έκδοσ. τόμοι Α΄. Γ΄ Ενιαίου Λυκείου. --Κωστάλα Τάνια. Έκφραση- Έκθεση Γ΄ Λυκείου. Έκφραση-Έκθεση για το Λύκειο και για τις Πανελλαδικές. Δ΄. --Εμμανουήλ Λουκία. Ευστράτιος. Αθανασίου Μ. Μιχάλη Σιδέρη. εκδ. --Θεματικοί κύκλοι. Σαβάλλας. --Μπατζίνας Γ. τεύχος Γ΄. Αλέφαντος Παντ. Μπασματζή Ειρήνη. Υπουργείο Παιδείας. Αθήνα 2010.. Θεσσαλονίκη 2004. Θεσσαλονίκη 2001.Πάστρα Κατερίνα. Γ΄ Ενιαίου Λυκείου.Έκθεση 31 κριτήρια αξιολόγησης για τη Γ΄ Λυκείου. Έκφραση. Δ. Ε΄. εκδ.Έκθεση. Αθήνα 2006. Λεξικό Αναπτυγμένων Εννοιών. Έκφραση. -. τεύχη Α΄. Σημειώσεις Διδακτικών Παραδειγμάτων για το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας όλων των τάξεων του Γυμνασίου και του Λυκείου. --Μητσέλος Αλέξανδρος. --Ζάννη Βασιλική. εκδ. εκδ. Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ». Γ΄. Μητσέλος Σπύρος. Πειστικός Λόγος. Θεσσαλονίκη 2012. Έκφραση. Σύγχρονης Θεματολογίας.Έκθεση. Μεταίχμιο.