ARALIN 4 Antas ng Katayuan ng mga Pilipino

PANIMULA

Nagkaroon ng maraming pagbabago sa buhay ng mga Pilipino dahil sa matagal na
panahong nandito sa ating bansa ang mga Espanyol.

Sa matagal na panahong nandito sa ating bansa ang mga Espanyol ay itinanim nila sa
isip ng mga Pilipino na sila ay superior.

Ano sa palagay mo ang antas ng katayuan sa lipunan ng mga Pilipino sa panahon ng
Espanyol?

Sa araling ito inaasahang:

1. Mapaghambing ang antas ng katayuan ng mga Pilipino sa lipunan bago dumating ang
mga Espanyol at sa Panahon ng Kolonyalismo.
2. Matalakay ang antas ng katayuan ng mga Pilipino sa lipunan sa Panahon ng
Kolonyalismo.
3. Mailarawan ang antas ng katayuan ng mga Pilipino sa lipunan sa Panahon ng
Kolonyalismo.

ALAMIN MO

Pagmasdan ang larawan. Kilalanin ang antas nito sa lipunan.
1. Itanong sa mga mag-aaral:
a. Anu-anong antas ng katayuan sa lipunan mayroon ang mga Pilipino bago
dumating ang mga Espanyol?
b. Ano ang inyong pananaw ukol dito?

2. Papanoorin ang mga mag-aaral ng maikling video tungkol sa aralin.

Antas ng Katyuan sa Lipunan Bago Dumating ang mga Espanyol

Bago pa man dumating ang mga Espanyol, mayroon nang sistemang panlipunan at
pampulitika ang mga Pilipino. Nahahati sa tatlong pangkat ang lipunang Tagalog at Bisaya: ang
Datu, Timawa o Maharlika at Alipin.

Dato o Datuang tawag ng mga Tagalog at Bisaya sa kanilang pinuno, ang
pinakamataas na antas sa kanilang lipunan. Siya ang pinuno ng pamayanan, tagaayos ng mga
hidwaan at tagapagtanggol laban sa mga kaaway nito. Ang mga timawa ay binubuo ng
malalayang tao at mga napalayang alipin. Ang mga alipin ang pinakamababang antas sa
lipunang Tagalog at Bisaya.

Antas sa Lipunan Noong Panahon ng Pananakop

Sa ilalim ng pamahalaang kolonyal, nahati sa tatlong antas ang mga nanirahan sa
Pilipinas.

Ang mga Espanyol ang may pinakamataas na katayuan sa lipunan. Nauri sa dalawang
pangkat ang mga Espanyol na nanirahan sa kapuluan – ang Peninsulares, o mga Espanyol
na isinilang sa Spain, at ang creole o insulares, na mga Espanyol na isinilang sa Pilipinas.
Nagtangan ang kanilang pangkat ng kapangyarihang pampolitika, ekonomiko at panrelihiyon.

Ang mga Pilipino, sa kabilang banda, ay nauri sa pangkat ng mga principalia, inquilino
at karaniwang tao. Kabilang sa pangkat ng principalia ang mga inapo ng mga datu at
maharlika, mayayamang hacendero o may-ari ng lupa at mga pinuno at ating pinuno ng
pamahalaang local. Pinagkalooban ang pangkat na ito ng maraming karapatang panlipunan at
pampolitika kabilang ang karapatang bumoto sa halalan, humawak ng tungkulin sa
pamahalaang local, at malibre sa polo y servicio o sapilitang paggawa.

Ang mga pangkat ng inquilino ay binuo ng mga tagapangasiwa ng lupa ng mga
panginoong may lupa. Ang pangkat ng karaniwang tao naman ay kinabibilangan ng mga
manggagawa at magbubukid. Limitado ang kanilang mga karapatan at pribilehiyo. Hindi rin sila
maaaring mahalal sa katungkulan sa pamahalaan.
Tanong:

1. Sino ang may pinakamataas na antas na katayuan sa lipunan bago dumating ang mga
Espanyol? Panahon ng Pananakop?
2. Ilarawan ang mga Peninsulares at Insulares.
3. Sino ang mga itinuturing na Datu? Timawa o maharlika? Alipin? principalia? Inquilino at
karaniwang tao?
4. Sa iyong palagay, may pagkakaiba ba ang antas ng katayuan ng mga Pilipino sa lipunan
bago dumating ang mga Espanyol at sa Panahon ng Kolonyalismo? Ipaliwanag.

GAWIN MO

GAWAIN A
Ano Ito? Kumpletuhin ang mga titik ng hinihinging salita sa bawat bilang.

1. may pinakamataas na katayuan sa lipunan

P Y

2. mga Espanyol na isinilang sa Spain

P I N A S

3. mga Espanyol na isinilang sa Pilipinas

I S R S

4. mga inapo ng mga datu at maharlika

P C P A

5. binubuo ng mga tagapangasiwa ng lupa ng mga panginoong may lupa

I Q L N
GAWAIN B

Gamit ang Venn Diagram. Paghambingin ang antas ng katayuan ng mga Pilipino sa lipunan
bago dumating ang mga Espanyol at sa Panahon ng Kolonyalismo.

Antas sa Katayuan
ng mga Pilipino Antas sa Katayuan ng
bago dumating ang mga Pilipino sa
mga Espanyol Panahon ng
Kolonyalismo

GAWAIN C
Gamit ang Mix and Match, pagtutugmain ng mga mag-aaral ang mga plaskard na naglalaman
ng antas sa lipunan ng mga Pilipino (i.e. peninsulares, insulares, principalia, inquilino,
karaniwang tao) at kanilang kaakibat na gawain o responsibilidad.

Peninsulares Insulares Inquilino

Principalia Karaniwang tao

mga Espanyol na nakatira sa mga inapo ng mga datu at maharlika,
Pilipinas ngunit ipinanganak sa mayayamang hacendero o may-ari ng lupa at
Espanya mga pinuno at ating pinuno ng pamahalaang
lokal. Pinagkalooban ang pangkat na ito ng
binubuo ng mga tagapangasiwa ng maraming karapatang panlipunan at pampolitika
lupa ng mga panginoong may lupa kabilang ang karapatang bumoto sa halalan,
humawak ng tungkulin sa pamahalaang local, at
malibre sa polo y servicio o sapilitang paggawa.
Mga ipinanganak sa pilipinas na may
dugong purong kastila ang mga
magulang. kinabibilangan ng mga manggagawa at
magbubukid. Limitado ang kanilang mga
karapatan at pribilehiyo. Hindi rin sila maaaring
mahalal sa katungkulan sa pamahalaan.
TANDAAN MO

 Ang mga Espanyol ang may pinakamataas na katayuan sa lipunan.
 Peninsulares o mga Espanyol na isinilang sa Spain
 Creole o insulares, mga Espanyol na isinilang sa Pilipinas.
 Nagtangan ang Peninsulares at Insulares ng kapangyarihang pampolitika, ekonomiko at
panrelihiyon.
 Ang mga Pilipino, sa kabilang banda, ay nauri sa pangkat ng mga principalia, inquilino
at karaniwang tao.

NATUTUHAN KO
Isulat sa sagutang papel ang titik ng tamang sagot.

1. Ito kinabibilangan ng mga manggagawa at magbubukid. Limitado ang kanilang mga
karapatan at pribilehiyo. Hindi rin sila maaaring mahalal sa katungkulan sa pamahalaan.
A. Inquilino C. principalia
B. Karaniwang tao D. Alipin

2. Ito ay binubuo ng mga inapo ng mga datu, nagmamay-ari ng lupa at pinuno ng bayan.
A. misyonero C. ilustrado
B. encomendero D. principalia

3. Ito ay mga Espanyol na nakatira sa Pilipinas ngunit ipinanganak sa Espanya.
A. insulares C. ilustrado
B. peninsulares D. principalia

4. Mga ipinanganak sa pilipinas na may dugong purong kastila ang mga magulang.
A. insulares C. ilustrado
B. peninsulares D. principalia

5. Ito ay binubuo ng mga tagapangasiwa ng lupa ng mga panginoong may lupa.
A. karaniwang tao C. inquilino
B. peninsulares D. principalia