VIEÂM

Ths.BS. Quaùch Thanh Laâm
BM. Mieãn Dòch - Sinh Lyù Beänh
Khoa Y, ÑH Y Döôïc TP HCM

1
MUÏC TIEÂU

1. Trình baøy ñöôïc vai troø cuûa heä thoáng boå theå, heä thoáng
ñoâng maùu vaø heä thoáng kinin trong vieâm
2. Trình baøy ñöôïc cô cheá cuûa roái loaïn vaän maïch vaø cô cheá
söï hình thaønh dòch vieâm
3. Trình baøy ñöôïc hieän töôïng baïch caàu xuyeân maïch vaø söï
thöïc baøo
4. Veõ ñöôïc sô ñoà söï toång hôïp caùc chaát gaây hoùa öùng ñoäng
5. Giaûi thích ñöôïc toån thöông toå chöùc trong vieâm
6. Neâu moái quan heä giöõa oå vieâm vaø toaøn thaân vaø trình baøy
ñöôïc yù nghóa sinh hoïc cuûa phaûn öùng vieâm.
2
 vi khuaån,
 vaät lyù, hoaù hoïc,
 cô hoïc, sinh hoïc
Toån thöông teá baøo

Hoaïi töû toå chöùc

Vieâm

• Vieâm laø moät phaûn öùng phöùc taïp / toån thöông teá baøo
• Bieåu hieän : söng, ñoû, noùng, ñau,
• roái loaïn chöùc naêng
3
QUAN NIEÄM

Laâm saøng Cuïc boä-toaøn thaân
Vieâm laø moät phaûn öùng coù Virchow: vieâm laø phaûn öùng
haïi vì: taïi choã
Vieâm gaây soát, ñau... Ngaøy nay: Vieâm laø phaûn
Sinh lyù beänh hoïc öùng toaøn thaân coù bieåu hieän
Vieâm laø moät phaûn öùng coù taïi choã
lôïi nhaèm loaïi tröø yeáu toá gaây Vieâm thuoäc MDKÑH lieân quan
beänh, söûa chöõa toån thöông. chaët cheõ vôùi MDÑH
Coù haïi khi vieâm trôû thaønh
quaù möùc

4
Quaù trình vieâm
(Inflammatory process)

5
Teá baøo vaø heä thoáng protein huyeát tuông

Teá baøo

Boå theå
Protein huyeát töông Ñoâng maùu
Kinin huyeát töông
Globulin mieãn dòch 6
Teá baøo Mast
Teá baøo mast giöõ vai troø khôûi phaùt phaûn öùng vieâm
Haït (histamine, serotonine, ...)
Histamin: hoùa chaát trung gian töï nhieân trong vieâm
Daõn tieåu ÑM, daõn tieåu TM --> maùu ñeán moâ 
Taêng tính thaám
NCF (Neutrophilic Chemotactic Factor): thu huùt BCTT: thöïc baøo
ECF (Eosinophilic Chemotactic Factor): thu huùt BCAT: ñieàu hoøa
(histaminase, arylsulphatase B)

Toång hôïp PG, LT: taêng tính thaám, thu huùt BC
7
Vieâm Caáp

Toån thöông vaät lyù Toån thöông hoùa hoïc IgE -khaùng nguyeân

Maøng teá baøo Haït

Phoùng haït Toång hôïp

Leukotriens Prostaglandins
Histamin NCF ECF

Teá baøo mast
Xuaát tieát Thöïc baøo Thöïc baøo Xuaát tieát Xuaát tieát Ñau

8
HEÄ THOÁNG ECOSANOID
Men Phospholipase A2
Thuï theå
Hoùa höôùng ñoäng
Maøng teá baøo Thöïc baøo
Coticoids

Arachidonic acid NSAIDs

Ñöôøng chuyeån hoùa Ñöôøng chuyeån hoùa
Lipooxygenase Cyclooxygenase

LTB4:
Baùm dính & hoùa höôùng ñoäng PGE1, PGE2
BC phoùng thích men Taêng tính thaám
Superoxydes (H2O2, O2-, OH-) Thromboxane
LTC4, LTD4, LTE4:  Tính thaám Co maïch,ngöng taäp TC

9
Protein huyeát töông

Heä thoáng boå theå
Chieám 10% protein huyeát töông
Ñöôøng coå ñieån, ñöôøng taét, ñöôøng lectin
Dieät khuaån (phöùc hôïp taán coâng maøng)
Gia taêng phaûn öùng vieâm:
Phaûn veä toá (C3a, C5a) --> TB Mast phoùng haït
Baát hoaït bôûi carboxy-peptidase B / HT
Yeáu toá hoùa höôùng ñoäng (C5a, C567) --> thu huùt BC
Opsonin hoùa (C3b)

10
11
• Heä thoáng ñoâng maùu

• Hoaït hoùa : collagen, protease, kallicrein, plasmin,
endotoxin.
• Fibrin thoaùt maïch, baét giöõ dòch vieâm, VK, vaät theå laï:
Ngaên phaùt taùn
Giöõ VK, vaät theå laï / nôi thöïc baøo maïnh
Taïo khung cho söï söûa chöõa
• Fibrinopeptid B: thu huùt BCTT,  tính thaám (phoái hôïp vôùi
Bradykinin)

12
• Heä thoáng kinin

• Hoaït hoùa: prekallicrein activator (yeáu toá XII:
Hageman)
• Bradykinin (9a.a)
Daõn maïch
Gaây ñau (phoái hôïp vôùi PG)
Co cô trôn
Taêng tính thaám (phoái hôïp vôùi PGE)
Taêng hoùa höôùng ñoäng
• Baát hoaït bôûi kininase / HT vaø moâ
13
• Chaát trung gian gaây vieâm
(Inflammatory mediators)
•- Daõn maïch
•- Co cô trôn
•- Taêng tính thaám thaønh maïch
•- Taêng hoùa höôùng ñoäng

14
Vieâm raát quan troïng ñeå baûo veä vaø coù nhieàu caùch khôûi phaùt
Caùc hoaït chaát sinh hoïc coù theå gaây toån thöông cho tuùc chuû

Cô cheá baát hoaït vaø ñieàu hoøa

Huûy hoaïi bôûi caùc Caùc chaát öùc cheá Taùc ñoäng qua laïi
enzyme / HT giöõa caùc heä thoáng

15
Bieán ñoåi chuû yeáu trong phaûn öùng vieâm caáp

Roái loaïn tuaàn hoaøn

Roái loaïn chuyeån hoùa

Toån thöông toå chöùc

Taêng sinh teá baøo

16
Roái loaïn tuaàn hoaøn taïi oå vieâm

 Roái loaïn vaän maïch
 Hình thaønh dòch vieâm
 Baïch caàu xuyeân maïch
 Thöïc baøo

17
• (1) Daõn maïch
• (2) Huyeát töông vaø
protein thoaùt maïch
• (3) BC di chuyeån
ñeán nôi coù toån
thöông

18
Roái loaïn vaän maïch

Thaàn kinh Co maïch

Histamine Sung huyeát ñoäng maïch Hình thaønh dòch vieâm
C3a, C5a
Bradykinin
LT, PG Sung huyeát tónh maïch

Ñoä nhôùt Roái loaïn chuyeån hoùa
Ma saùt ÖÙ treä tuaàn hoaøn
Cheøn eùp Tình traïng nhieãm toan

19
Hình thaønh dòch vieâm
• Cô cheá
Taêng aùp löïc thuûy tónh
Taêng tính thaám thaønh maïch
• Caùc chaát gaây daõn maïch
Histamine
Bradykinin
PG, LT (PGE1, PGE2, LTC4, LTE4)
C3a, C5a
• Taïo khoaûng hôû giöõa caùc teá baøo noäi moâ
•  Thoaùt protein (KT), fibrinogen, baïch caàu.
• Dòch tieát (Rivalta+ve, Protein>2,5-3g/dl) 20
21
Baïch caàu xuyeân maïch

• BC baùm vaøo thaønh maïch vaø thoaùt ra khoûi loøng maïch

• - Hieän töôïng hoùa höôùng ñoäng (chemotaxis)

• - Chaát gaây hoùa höôùng ñoäng (chemotactic factors):

• N- formil- oligopeptid
• C3a, C5a, C567
• Kallicrein, plasminogen activator
• Fibrinopeptid
• PG, LT
• NCF, ECF töø TB mast
22
• Hieän töôïng hoùa höôùng ñoäng
23
BC baùm vaøo thaønh maïch
- Thuï theå hoùa höôùng ñoäng (chemotactic receptor)/teá baøo
noäi moâ maïch maùu
- Phaân töû baùm dính (selectins, integrins) döôùi taùc ñoäng
cuûa cytokin (IL1, IL8, TNF)
Vaän ñoäng cuûa BC nhôø söï co thaét sôïi actin  giaû tuùc
(pseudopodia)

24
25
Teá baøo thöïc baøo

BC trung tính BC ñôn nhaân BC aùi toan
Ñaïi thöïc baøo EBP (Eosinophilic
Sinh saûn Basic Protein)
Lieân keát Ñieàu hoøa
Tieát GM-CSF (Granulocyte Monocyte-
Colony Stimulating Factor)
Kích thích taùi sinh tb

Moâi tröôøng thöïc baøo
pH trung tính
37-390C
Opsonin hoùa 26
Tieâu dieät
Cheát
Toàn taïi

Lysozyme Cobalamin binding protein
Hydrolase Apolactoferrin
Elastase H2O2, O2-, OH-
Collagenase
27
• Vieâm thuoäc MDKÑH lieân quan chaët cheõ vôùi MDÑH
28
Roái loaïn chuyeån hoùa

Roái loaïn chuyeån hoùa glucid
Chuyeån hoùa kî khí
ÖÙ ñoïng acid lactic  pH giaûm
• Roái loaïn chuyeån hoùa lipid
Roái loaïn chuyeån hoùa glucid daãn ñeán RLCH lipid
ÖÙ ñoïng acid beùo vaø theå ceton
• Roái loaïn chuyeån hoùa protid
ÖÙ ñoïng acid amine, polypeptid

29
Toån thöông toå chöùc

• Nguyeân phaùt
• Thöù phaùt: RLCH, enzyme/BC
• Moâ ñöôïc baûo veä bôûi enzyme antiprotease (1
macroglobulin vaø 1 antitrypsin)
• Döôùi taùc ñoäng cuûa myeloperoxydase
• Cl- + H202  HOCl (Hypochlorous acid)
• dieät khuaån
• huûy hoaïi antiprotease
• toån thöông moâ, hoaït hoùa collagenase, elastase.

30
Taêng sinh teá baøo

• Tuøy töøng giai ñoaïn cuûa quaù trình vieâm:
– Baïch caàu
– Tb noäi moâ, Tb heä lieân voõng
– Sôïi baøo, sôïi collagene, sôïi fibrine / moâ haït
– Toå chöùc xô

31
Bieåu hieän cuûa vieâm
• Bieåu hieän taïi choå
Toan (pH töø 6,5-5,5)
Söng, ñoû, noùng, ñau, roái loaïn chöùc naêng
• Toaøn thaân
Soát
 baïch caàu
 protein / huyeát töông: fibrinogene, CRP,
haptoglobin, 1 antitrypsin, ceruloplasmin
 protein / ht  hoàng caàu keát cuoän   VS

32
Taùc ñoäng qua laïi giöõa toaøn thaân vaø phaûn öùng vieâm

AÛnh höôûng toaøn thaân
• Thaàn kinh

• Noäi tieát (vai troø cuûa glucocorticoid)

• Heä thoáng teá baøo ñôn nhaân thöïc baøo  neáu keùm seõ gaây
Nhieãm truøng taùi ñi taùi laïi
Nhieãm truøng lan traøn treân toaøn cô theå

33
• AÛnh höôûng cuûa phaûn öùng vieâm

Khi phaûn öùng vieâm quaù möùc
Vieâm gaây hoaïi töû toå chöùc: hang lao
Dòch vieâm gaây cheøn eùp: traøn dòch maøng phoåi, maøng tim
BC gaây toån thöông moâ laønh: vieâm khôùp, vieâm caàu thaän
Khi söûa chöõa toån thöông
Co ruùt: phoûng
Bieán daïng: valve tim
Thöïc baøo:
Gout: BC phoùng thích enzyme gaây vieâm caáp
Nhieãm buïi silic: BC phoùng thích enzyme gaây xô phoåi
34
• YÙ nghóa sinh hoïc

Vieâm laø phaûn öùng coù lôïi
Khi phaûn öùng quaù möùc coù theå gaây nhieàu roái loïan
Phaûi theo doõi
Naâng theå traïng
Giuùp loaïi tröø vi khuaån, loaïi boû dò vaät
Can thieäp kòp thôøi khi caàn thieát

35