You are on page 1of 240

NDEKLER

1. BLM: GZEL SANATLAR VE EDEBYAT


Gzel Sanatlar inde Edebiyat  3

Bilim - Edebiyat - Metin - Edebi Metin  5

2. BLM: COKU VE HEYECANI DLE GETREN METNLER


iirde Ahenk (l - Kafiye - Redif)  7

iir Dili (Edebi Sanatlar)  15

iirde Gelenek - Zihniyet - Yorum - Metin ve air  23

Manzume ve iir, iir Trleri  27

iirde Yap (Divan iiri - Nazm Biimleri ve Trleri)  31

iirde Yap (Halk iiri - Nazm Biimleri ve Trleri)  37

iirde Yap (Nazm Biimleri - Tekke Edebiyat - Modern iir)  41

3. BLM: METNLERN SINIFLANDIRILMASI


Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Anlatmaya Bal Edebi Metinler)  43

Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Gstermeye Bal Edebi Metinler)  47

retici Metinler (Deneme - Sylei - Eletiri - Makale - Fkra - Haber Yazs)  51

retici Metinler (Gezi Yazs - Mektup - Gnce - An - Rportaj -

Biyografi - Otobiyografi)  55

Bilimsel Yazlar  59

Szl Anlatm Trleri  61


Gzel Sanatlar inde Edebiyat 1. Modl Test 1

1. 4. 7.
I. Bale I. Toplumsal gerekleri yanstmas Boya, dil, tahta, ta, ses...
II. Resim II. Amacnn insanda gzel duygular Yukardakiler, gzel sanatlarn hangi
uyandrmak olmas ynyle ilgilidir?
III. Mimari
IV. Mzik III. nsanla birlikte doay da konu almas A) Seslendii kitle
V. Edebiyat IV. Yer ve zamana gre gelenek biiminde B) lgili olduu dnem
ekillenmesi C) Kulland aralar
Numaralanm sanatlardan hangi ikisi
fonetik (iitsel) sanatlar ierisinde ele V. Eletiriye ak olmas D) levi
alnr? Edebiyatn gzel sanatlar arasnda sa- E) Dayanakll
ylmasn salayan yukardakilerden
A) I. ve III. B) II. ve III. C) III. ve IV.
hangisidir?
D) III. ve V. E) IV. ve V.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

8.
2. Duygu, dnce ve hayallerin sz ya da
Gzel sanatlar ve edebiyatla ilgili aa- I II
daki yarglardan hangisi yanltr? yaz ile gzel bir biimde manzum (iir)
A) Gzel sanatlarn her birinin kendine III IV
zg bir malzemesi vardr.
5. veya mensur (dzyaz) olarak ifade edil-
(I) Edeb metnin malzemesi dildir. (II) Sa-
B) Gzel sanatlarda yalnzca estetik bir V
nat, doal dili kendine has bir duyarl-
gzellik meydana getirme amalanr. mesidir.
lkla kullansa da edeb metnin dili do-
C) Gzel sanatlar iinde edebiyatla en al, gndelik dilden farkl deildir. (III) Edebiyat sanat kapsamna alan yukar-
yakn iliki iinde bulunan sanat dal Edeb metinler, okuyan herkeste ve her daki numaralanm unsurlardan hangi-
tiyatrodur. okuyuta farkl bir anlam kazanr. (IV) Sz- sidir?
D) Edeb metinlerde, gerek yaamdan ckler, edeb metinlerde gndelik dildeki
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
alnm olaylar sanat tarafndan d- anlamlarnn dna kar. (V) Edeb metin-
sel bir gereklie dntrlerek anla- lerde, szckler ok anlamlla uygun bir
tlr. ekilde kullanlr.
E) Her edebiyat eserinin bir temas vardr Bu paradaki numaralanm cmlelerin
ve sanat bu temay yarar salama hangisinde bilgi yanl yaplmtr?
amacyla iler.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 9.
Aadaki yarglardan hangisinde bir
bilgi yanl vardr?
A) Her sanat eseri, insanla ya da insann
3. ili dl olduu bir eyle ilgilidir.
Aadakilerden hangisi gzel sanatla- B) Zanaatkr, maddeyi faydal olsun diye;
rn bir zellii deildir? sanat ise gzel ve zgn olsun diye
iler.
A) Gnlk bir gereksinimin karlanmas 6. C) Sanat; duygularn hareket, ses, biim,
iin oluturulur.
air kelime arasndaki iliki aada- renk veya szcklerle ifade edilmesi-
B) retken bir hayal gcyle ortaya kar. ki eletirmelerin hangisinde vardr? dir.
C) Temel ilevi, insanda estetik bir duygu
A) Tiyatro Sahne D) Bir edeb metindeki gereklik, metnin
meydana getirmektir. yazld dnemin zelliklerinden izler
B) Heykeltra Ta
D) Amac, doru ve yararl bilgiler deil, tamaz.
gzellik sunmaktr. C) Besteci Mzik aleti
E) Bir metni oluturan kelimelere ve cm-
E) zgn ve etkileyici bir zellie sahip ol- D) Ressam Tuval lelerin dil bilgisi kurallaryla birbirine
may gerektirir. E) Bale Seyirci balanmasna balaklk denir.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 3


Gzel Sanatlar inde Edebiyat

10. 13. 16.


Balangta insan eliyle ortaya konan her Aadakilerden hangisi plastik sanat- I. Minyatr
trl rne ---- deniyordu. Zamanla insa- lar iinde yer almaz? II. Tiyatro
na gndelik hayatta bir yarar salayan
A) Naklk III. Hat
eserlere ---- denmeye baland.
B) Marangozluk IV. Tezhip
Bu cmlede bo braklan yerlere aa-
dakilerden hangisinde verilenler sra- C) Tiyatroculuk V. Ebru
syla getirilmelidir? D) Heykelcilik Yukardakilerden hangisi tekilerden
E) Hattatlk farkl bir sanat grubu iinde yer alr?
A) zanaat, sanat
B) zanaat, edeb eser A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
C) edeb eser, zanaat
D) eya, ara
E) sanat, zanaat

11. 17.
14. Aadakilerden hangisi modern sanat
Kltr, varln kuaktan kuaa aktarl-
Sanat eseri, insann rndr. Hibir in- snflandrmas iinde yer almaz?
masna borludur. Bu aktarmada en nem-
li ara, kltr tayc eserlerdir. Bir ark, san, dier bir insana benzemedii gibi hi- A) Yzey sanatlar
bir iir, bir halk hikyesi bu anlamda byk bir sanat eseri de baka bir eserin kopyas
B) Hacim sanatlar
nem tar. Bu rnlerin ham maddesinin deildir. Kopya olan eser, sanat iinde yer
almaz. C) Mekn sanatlar
dil olduu dnldnde dilin kltr ta-
Bu paragrafta sanat eserinin hangi D) El sanatlar
madaki vazgeilmez ilevi daha iyi anla-
lacaktr. yle ki dil; millet denilen sosyal zellii vurgulanmaktadr? E) Dil sanatlar
varl birletirmekte, bireyler arasnda
A) Nesnellii
duygu ve dnce birlii oluturmaktadr.
B) zgnl
Bu parada aadakilerden hangisine
deinilmemitir? C) Tutarll
D) Evrensellii
A) Dilin millet olma bilincini saladna
E) Etkileyicilii 18.
B) Edeb rnlerin, kltr taycl rol
olduuna Birka kelime dnelim; bunlar kendi
balarna ifade edildiinde sadece anla-
C) Kltrn, nesilden nesile aktarlarak var
mn ve bize ne olduunu artrr. Ama
olduuna
bu kelimeleri sanat kaygs gderek bir
D) Edeb rnlerin malzemesinin dil oldu- araya getiren ustalarn ellerine verdiimiz
una zaman, bizlerin duygu dnyasna, ruhuna
E) Kltrn yeni nesillere dil d gelerle etki eden bir yorum arz ettiini grrz.
de aktarlabildiine Bunlar artk ylesine kelimeler deildir, bir
sanat unsurunun eseridir. Bu kelimelerin
15. sanat edebiyattr.
I. Gzel sanatlarn bir daldr.
12. Bu parada aadakilerden hangisi an-
Aadakilerden hangisi sanatn zel- II. Szl ve yazl edebiyat olarak ikiye latlmaktadr?
liklerinden deildir? ayrlabilir.
A) Edebiyatn neden sanat sayld
III. En nemli malzemesi dildir.
A) Gerein kendisi deil, yorumlanmas- B) Edebiyatla dier sanatlar arasndaki
dr. IV. Estetie nem verir.
fark
B) Taklit etmez, yeniden retir. V. Plastik sanatlar ierisinde yer alr.
C) Edebiyatn kime seslendii
C) retmez; sezdirir, hissettirir. Yukardakilerden hangisi edebiyata ait
D) Edebiyatn dier sanatlarla ilikisi
deildir?
D) Sadece insan konu alr. E) Edebiyatn sanatla uraanlar iin
E) Kendi alannda gelenekler oluturabilir. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. nemi

18. A 17. D 16. B 15. E 14. B 13. C 12. D 11. E 10. E 9. D 8. D 7. C 6. B 5. B 4. B 3. A 2. E 1. E Cevaplar

4 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Bilim - Edebiyat - Metin - Edebi Metin 1. Modl Test 2

1. 4. 7.
I. iir, coku ve heyecan dile getiren edeb Aadakilerden hangisi, gerei ele I. Bilimsel metinler, balk, zet, giri,
metindir. al bakmndan dierlerinden farkl- asl metin, sonu ve tartma gibi b-
II. Olay evresinde oluan edeb metinler dr? lmlerden oluabilir.
anlatmaya ve gstermeye bal metin- A) Gezi yazs B) Destan II. Bilimsel metinler, alannda uzman kii-
ler eklinde iki grupta ele alnr. lerce kaleme alnr.
C) Mesnevi D) Karagz
III. Tiyatro, anlatmaya bal edeb metin- III. Bilimsel metinlerde nesnel bir anlatm
ler ierisine girer. E) Hikye benimsenir.
IV. Hikye ve roman retici metin trle- IV. Bilimsel metinlerde ortaya konan g-
rindendir. 5. rler kaynaa dayandrlr.
Aadakilerden hangisi kurmaca bir V. Bilimsel metinlerde gnlk dilin ger-
V. Sunu biimi farkl da olsa hem roman
metinden alnmtr? ekliiyle uyumayan ayrntlar ar
hem tiyatro olay evresinde oluan
edeb metinlerdir. A) Bu sofa yal bir insan yz gibidir. Evi- basar.
Edeb metinlerin gruplandrlmas ile il- mizin btn ruhu, kederleri ve neesi Yukardaki numaralanm cmlelerin
gili yukardaki yarglardan hangilerinde orada grnr. Bu sofa canldr. Bizim- hangisinde bir bilgi yanl vardr?
bilgi yanl vardr? le beraber kmldar, deiir.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
B) Trk dilinin yaps, baz ses ve ekil
A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV.
zellikleri hakknda bilgi veren eserle-
D) III. ve V. E) IV. ve V. rin tarihi olduka eskilere gitmektedir.
C) Ece Ayhann da kurucular arasnda
yer ald kinci Yeni, Cumhuriyet D-
neminde ortaya km bir iir hare-
ketidir. lk ekirdekleri 1954te deiik
dergilerde grlmtr. 8.
2. D) Yaban koyunlarn insanlar, yasak ol- Aadakilerden hangisi, bilimsel metin
Aadaki metinlerden hangisinde ya- masna ramen ar ekilde avlyor. deildir?
zar gereklii dsel bir gereklie d- Bu hayvanlar nce 1945 ylnda Afyon
A) Corafya ders kitab
ntrerek anlatmaz? Konya arasnda Emirdada, 1950de
Karamann kuzeyinde Karadada g- B) stanbulun fethini anlatan bir makale
A) Tiyatro B) Hikye (yk) C) Bir bilim adamnn hayatn konu alan
rlmler.
C) Masal D) Fabl E) Eskiehir ile Ankara arasnda yer alan bir roman
E) An (Hatra) Sivrihisar ilesi, gerek eski sokaklarn- D) Teknolojideki gelimeleri anlatan bir
daki tarihi eserleri, gerek ilgin portre- dergi yazs
leri, gerekse evre kylerde sunduu E) Dncenin gelimesini anlatan bir
gzelliklerle insanlar artyor. felsefe kitab

3. 6.
Aadakilerden hangisi dilin zellikle- Aadakilerden hangisi dilin zellikle-
rinden biri deildir? rinden biri deildir?
A) Temeli tarihin bilinen dnemlerinde A) Diller, tarihi sre iinde ana kaynaa
atlm bir toplumsal anlama rn- gre hibir deiiklie uramadan g- 9.
dr. nmze kadar gelmitir. I. Sanatl bir dil tercih edilmez.
B) nsanlar arasnda anlamay salayan B) nsanlar arasnda anlamay salayan II. Anlatma znellik hkimdir.
doal bir aratr. doal bir aratr. III. Dilin gndergesel ilevi ne kar.
C) Tarihi srete, kendi iinde deien ve C) Kendine zg kurallar olan canl bir IV. Terimlere oka yer verilir.
gelien bir yaps vardr. varlktr.
V. ok anlamlla kapaldr.
D) Bir milleti millet yapan deerlerin ba- D) Toplumun btn bireylerinin katld
Yukardakilerden hangisi bilimsel met-
nda gelir. bir gizli anlamalar sistemidir.
ne ait deildir?
E) Bireyleri aan, btn topluma ait bir E) Bireyin stnde, btn bir toplumun
kurumdur. mal olan sosyal ve mili bir kurumdur. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 5


Bilim - Edebiyat - Metin - Edebi Metin

10. 13. 16.


Edebiyat, bilimin verilerinden yararlanabilir. Ne saklayaym gaflet ettiimi Aadaki metinler sanatsal ve bilimsel
Gemite yaananlar realist bir bak Elimle batrmm genliimi metinler olarak snflandrlrsa hangisi
asyla romanlatrmak isteyen bir darda kalr?
Binip gideceim en gzel gemi
yazar, ncelikle aadaki bilimlerden A) Tarih B) Hikye C) iir
Aldn geri vermez dalgalar
hangisinden yararlanr?
Bu metinle ilgili olarak aadakilerden D) Dram E) Roman
A) Tarih B) Felsefe hangisi sylenemez?
C) Psikoloji D) Sosyoloji A) Bir edeb metinden alnmtr. 17.
E) Arkeoloji Toros Dalar'nn etekleri ta Akdenizden
B) Estetik bir zevk uyandrma amacyla
balar. Kylar dven ak kpklerden son-
yazlmamtr.
11. ra doruklara doru yava yava ykselir.
C) Mecaz anlaml szck kullanlmtr. Akdenizin stnde daima, top top ak bu-
Aadaki cmlelerin hangisinde bir bil-
D) Coku ve heyecan dile getiren bir me- lutlar salnr. Kylar dmdz, cilalanm
gi yanl vardr?
tindir. gibi dz killi topraklardr. Killi toprak et gi-
A) Bilimsel eserler bir gerei yakalama E) Sanatnn kiisel duyu ve alglay- bidir. Bu kylar saatlerce ie kadar deniz
peindeyken edebi eserlerde yazar ken- nn rndr. kokar, tuz kokar. Tuz keskindir. Dz, killi,
di duyu, dn zevkini ortaya koyar. srlm topraklardan sonra ukurovann
B) Bilimsel eserlerde nesnellik hkimken bkleri balar. rlmesine sk allar,
edebi eserlerde znellik hakimdir. 14. kamlar, brtlenler, yaban asmalar,
C) Edebi eserlerde kiinin duygu yn n I. Edeb metin, okuyan kiiye gre farkl sazlarla kapl, koyu yeil, ucu buca be-
plandayken bilimsel eserlerde gerek- anlamlara gelebilir. lirsiz alanlardr bunlar. Karanlk bir orman-
lik n plandadr. II. Edeb metnin okuyucuyu duygulandr- dan daha yabani, daha karanlk!

D) Bilimde doruluk n plana kan bir ma amac vardr. Bu metinle ilgili olarak aadakilerden
zellikken edebi eserlerde gzellik III. Edeb metinde gerekler olduu gibi hangisi yanltr?
kaygs n plana kar. deil, yazar veya airin bak asyla A) Sanatl ifadelere yer verilmitir.
E) Bilimsel eserler, insan sadece bilgi- verilir.
B) Anlatmda znellik vardr.
lendirirken edeb eserde okuyucuyu IV. Edeb metin, zerinden zaman gese
C) Bilimsel bir metinden alnmtr.
ynlendirme amac ar basar. de tazeliini koruyabilir.
D) Bir yeri betimlemek amacyla yazlm-
Bu cmlelerde edeb eserin hangi zel-
tr.
12. lii ilgili bir ayrnt yoktur?
E) Benzetmelerden yararlanlmtr.
Bilimsel eserlerde anlatm canl klmak A) ok anlamllk B) znellik
iin edeb sanatlara yer verilmezken edeb
C) Etkileyicilik D) Eskimezlik
eserlerde anlatm canl tutmak iin eitli 18.
sz sanatlarna yer verilir. E) zgnlk
Aadakilerin hangisinde bir bilgi yan-
Buna gre aadaki cmlelerden han- l vardr?
gisi bir edeb metinden alnmamtr? 15.
A) Edebiyat eserleri gereklii ele alrken
A) Erciyes, beyazlara brnm; ibadete Edebi metin ve yazar ilikisiyle ilgili
gndelik dilin gerekliini aar.
dalm bir aksakally andryordu. olarak aadakilerden hangisi syle-
nemez? B) Tarih romanlarda bilgi var ise de bil-
B) Konya Ovas, senin iin kadar geni; ginin ileni biimi tarih kitaplarndaki
ufkun kadar sonsuzdu o gn. A) Yazar, metni imgeler ve arma ak ileniten farkldr.
C) Doubeyazitte bulunan shak Paa szcklerle kurar.
C) Romanlarda ve yklerde gereklik,
Saray, Trkiyenin nemli tarih deer- B) Yazar, kurmacaya bavurarak metni olay rgs, kii, zaman, yer geleriy-
lerindendir. oluturur. le birleerek kurmacaya dnr.
D) iek aan badem aalarnn vitrine C) Yazar, dorular aktarmay gzel bir me- D) Edebiyat eserlerinin yararl olma ama-
oturduu balarda, henz asma yei- tin oluturmaktan daha ok nemser. c, okuyucunun duygularn etkileme
linden zerre eser yoktu. D) Yazarn bilgisi, birikimi, dnya gr amacndan nce gelir.
E) Nehre balanan iki gm derede metne yansr. E) Edebi metnin konusu, doayla ve ev-
balklar oynayor; ocuklar, nasiplen- E) Metnin baarsnda yazarn dili doru resindeki insanlarla iliki halinde olan,
mek iin gafil balklar gzlyordu. ve etkili kullanmasnn pay byktr. duyan, dnen, tasarlayan insandr.
18. D 17. C 16. A 15. C 14. E 13. B 12. C 11. E 10. A 9. B 8. C 7. E 6. A 5. A 4. A 3. A 2. E 1. C Cevaplar

6 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Ahenk (l - Kafiye - Redif) 1. Modl Test 3

1. 4. 7.
I. K gnnde gller bitmez Aadaki dizelerin hangisinde ulama Aadakilerin hangisinde verilen dize-
Dalnda blbller tmez vardr? lerde uyak (kafiye) kullanlmamtr?
Can arzular elim yetmez A) Grdm deniz dedikleri bin bal ejderi A) Tarihinin dilinden dmez bu destan
Gnl selam ister imdi B) Tepemde kanat germi bir kartaldr Nehirler gazidir, dalar kahraman
II. Gl hasretinle yollara tutsun kulan yalnzlk B) Yiitliim elden gitti yel gibi
Nergis gibi kyamete dek eksin intizar C) Birok seneler geti; dnen yok sefe- Damamda tad kald bal gibi
rinden
Birincisi halk iirinden ikincisi divan i- C) Karacolan der ki syle szn
irinden alnan bu dizeler iin aadaki- D) Szme emin gelmesin mjgan mj-
Hakka teslim eyle kendi zn
lerden hangisi sylenemez? gan stne
D) Siz de lm var mdr
E) Hi yolcusu yokmu gibi sessizce alr
A) Her ikisi de ayn lyle sylenmitir. lmsz yer var mdr
yol
B) Her ikisinde de yaln bir dil kullanlm- E) Sana ufuklar Gel! diye barr
tr.
Seni gr sesiyle hayat arr
C) Birinin nazm birimi drtlk, dierininki
5.
beyittir.
I. Hecelerin belli sayda beklemeleriy-
D) kisi de ayrlk ve zlem temasn ile-
le, uzun ya da ksa hecelerin dzenli
mitir.
diziliiyle iirde ritim salanr.
E) kisinde de kolay gibi grnen, ama
II. Tasavvuftan yararlanabilmek iin ai-
g bir syleyi vardr. 8.
rin mistik bilgiye sahip olmas gerekir.
Vurulup tertemiz alnndan uzanm yatyor
III. lnn yan sra dizelerin ritmik d-
zenlenmesine zemin hazrlayan baka Bir hilal uruna yarab ne gneler batyor

2. bir unsur kafiye ve rediftir. Bu dizelerdeki uyak tr aadakiler-


IV. Divan iirinde mazmun kullanm, az den hangisidir?
u dalar kara duman brd
szle ok ey anlatma imkn sala- A) Yarm uyak B) Tam uyak
yz atl, be yz yayan yrd
mtr.
Bu iki dizeden, iirin btn ile ilgili C) Zengin uyak D) Tun uyak
V. Hilmi Yavuz, zaman zaman divan a-
zelliklerden hangisi kesin olarak sap- E) Cinasl uyak
irlerinin dizelerinden alntlar yaparak
tanabilir?
iirler syler.
A) Konusu B) ls Yukardaki cmlelerin hangileri iirin
C) Nazm biimi D) Kafiye dzeni ahenk zellikleriyle ilgilidir?
E) Yazld dnem A) I. ve II. B) I. ve III. C) II. ve III.
D) III. ve IV. E) IV. ve V.
9.
Aadaki dizelerin hangisinde redif
3. 6. vardr?
Aadakilerden hangisinde tam uyak Aadaki dizelerin hangisinde zengin A) Issz bir mezarlk, kimsesiz bir yer
vardr? kafiye kullanlmtr?
Bir yn toprakla, bir para mermer
A) Derdime derman ararm A) Ben de pazar edemedim kz ile B) Hznyle erirken Dicle de sessiz
Oturur zlfn tararm Ald beni cilve ile naz ile
Bir baka lydk bu toprakta biz
B) Sanma bir gn geer bu karanlklar B) Dindirmez anladm bunu hibir gzel ky
C) Glgende neenin rzgr eser
Gecenin ardnda yine gece var Bir bitmeyen susuzlua benzer bu ary
Bahar olmayan bir ka benzer
C) Garip, gzel, sonra mahzun C) Akn ald benden beni
D) Yarn bakarsnz sner, bugn trda-
Bir trk ki gaml, uzun Bana seni gerek seni yan
D) Ateler iinde bir lale setim D) Avuturlarken uzun szlerle Bugnk mideler kavi, bugnk orba-
Yand yreim, kanarak itim O susup bakt derin gzlerle lar scak
E) Onu kuran usta ok gzel kurmu E) Artk bu haftadan beri yetmi yandaym E) Eviniz kutu gibi kck bir evdi
Btn bu lkeye kanadn germi Glkle ktm tepenin ta bandaym Sarmaklarla balkonu rtk bir evdi

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 7


iirde Ahenk (l - Kafiye - Redif)

10. 13. 16.


Aadakilerden hangisinde verilen di- Aadaki dizelerden hangisinde tun Aadaki dizelerden hangisinde redif
zelerde tun uyak vardr? kafiye kullanlmtr? yoktur?
A) Baladm canm zlfn teline A) Yeryznn taht msn, A) Mor dalara karargahlar kurulur
Sen beni braktn elin diline Bizim Sinann baht msn? Eteinde blk blk durulur
B) obanoluyum ben iz bulabilmem B) iesi isli bir lambann B) u dalar kara duman brd
Kn ok ararm yaz bulabilmem Her yze iziyor bir hzn kr yz atl, be yz yayan yrd
C) Geldim o dost ilinden C) Ardmda kalan yerler anlarken baharla C) Kaynaktan alayan su gibi serin
Koka koka glnden nmdeki arazi rtl imdi karla Sam okasn yine ellerin
D) Elvan iceklerden sokma bana D) Dalar grnrken kapda ardnzdan D) Yar deyince kalem elden dyor
Kudret kalemin ekme kana ndirir ty gibi kfeyi srtnzdan Gzlerim grmyor aklm ayor
E) Yokular kaybolur karz dze E) Hi yolcusu yokmu gibi sessizce alr yol E) Ey kumrulu bahem, smbll bam
Kavuuruz sonu gelmez gndze Sallanmaz o kalkta ne mendil ne de Ey blbll derem, mineli dam
bir kol

14.
Bir seher uradm gl kenarna
17.
Sunam beni grd, yzmeye durdu I. u garip yeryznde anlalmaz mrmz

Yukardaki dizelerde, Gelip yan bama boynunu bken ksz

I. kt kenara II. Evlad gitmi ana, siyah yeldirmeli dul


11. II. szmeye durdu Son kalan eyasn mezarda veren yoksul
Gittike bembeyaz gezinenler er beer III. alnd rpnd III. Fakirin i ekii, zenginlerin usanc
Bildim ki ahiret denilen yerdedir beer IV. ela gzlerini
Gurbete dm yolcu, yolcu bekleyen hanc
Bu drtln uyak tr aadakilerden szlerinin tm kullanlarak apraz ka- IV. u anda yer altna gnahyla gmlen
hangisidir? fiye dzeninde anlaml bir drtlk kurul- Byk tmarhanede kahkahalarla glen
A) Zengin uyak B) Tam uyak mak istenirse aadaki kullanmlardan V. l, l ykayc, hasta, hasta bakc
hangisi son iki dizeyi oluturur?
C) Cinasl uyak D) Tun uyak Allahm cmlemize ac
A) III. ve I. B) III. ve IV.
E) Yarm uyak Numaralanm dizelerden hangisinde di-
IV. ve II. I. ve II. erlerinden farkl bir uyak eidi vardr?
C) I. ve III. D) II. ve III.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
II. ve IV. I. ve IV.
E) II. ve I.
IV. ve III.

15.
Bana kk geliyor bu ehir, bilmem niye 18.
12. Kollarm aarak esnesem bir saniye Ben artk korkmuyorum, her eyde bir hik-
Dn grdm, bugn de gresim geldi
Ykmaktan korkuyorum eri sokaklarn met var
Lebinden goncalar deresim geldi
Bu iirin birinci ve ikinci dizeleri arasn- Belki de bir baheyi mjdeliyor u duvar
Bu dizelerdeki uyak tr aadakiler- da aadaki uyak eitlerinden hangisi Bu dizelerde aadaki uyak eitlerin-
den hangisidir? vardr? den hangisi kullanlmtr?
A) Yarm uyak B) Tam uyak A) Yarm uyak B) Tun uyak A) Yarm uyak B) Tam uyak
C) Zengin uyak D) Cinasl uyak C) Tam uyak D) Dz uyak C) apraz uyak D) Tun uyak
E) Tun uyak E) Sarmal uyak E) Dz uyak

18. D 17. C 16. C 15. B 14. A 13. B 12. A 11. C 10. E 9. E 8. B 7. D 6. B 5. B 4. D 3. B 2. B 1. A Cevaplar

8 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Ahenk (l - Kafiye - Redif) 1. Modl Test 4

1. 4. 7.
Aadakilerin hangisinde szck bii- I. Karacolan der ki kondum glmez (I) Aruz ls, dizelerdeki hecelerin uzun-
minde redif vardr? II. Acdr ecel erbeti iilmez luk (kapallk) - ksalk (aklk) bakmn-
A) Da da o gzel ses btn etraf gezindi III. derdim var birbirinden seilmez dan denk oluuna dayanan l birimidir.
IV. Bir ayrlk, bir yoksulluk, bir lm (II) ran edebiyat kaynakl bir l eidi
Grm ve geirmi denizin kalbine
sindi olan aruz ls, ranllardan Hintlilere,
Bu drtlkle ilgili olarak aada verilen
bilgilerden hangisi yanltr? onlardan da bize gemitir. (III) Trklerin
B) Hayat bomu aklar yalan
slamiyeti kabul etmeleriyle birlikte ta-
Mevsim dner olur hazan A) Dizelerde yarm uyak kullanlmtr.
ntklar aruz ls, divan edebiyatnda
C) Biare gnller, ne giden son gemidir bu B) Drtlk, dz kafiye dzeniyle sylen- uzun yllar kullanlmtr. (IV) Bu l tr,
Hicranl hayatn ne de son matemidir bu mitir. edebiyatmzda Tanzimat ve Servetifnn
D) Herkesin yari geldi C) Dize sonlarnda ek halinde redif vardr. dnemlerinde de etkisini srdrmtr.
Benim boynum bkld D) ly tutturmak iin hece dmesine (V) Milli Edebiyat la birlikte hece lsne
bavurulmutur. yneli bir akm olarak benimsenmi, bu
E) Basiret ok yava, sezi ok ar
E) Dizelerin tm 6+5 durakldr. tarihten sonra aruz ls etkinliini yitir-
Ses gelmez, dalar yardma gelir
mitir.
5. Bu paradaki numaralanm cmlelerin
Ve bylece bu mr, bu mr her dakika hangisinde aruz lsyle ilgili bir bilgi
Bir buz paras gibi kendinden eriyecek yanl yaplmtr?
Yukardaki dizelerle, A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
I. yerde kurtlardan baka
II. yaayp ldm
8.
III. kimseler bilmeyecek
2. (I) Dizelerdeki hece saysnn eit olma-
IV. semada yldzlardan
Sabah... Ah krederek kmak geceden sna dayanan bir l birimidir. (II) Hece
szlerinin tm kullanlarak apraz kafi- lsne armoni de denmitir. (III) Trkle-
Ayak bastm ky, yeniden dou ye dzeninde anlaml bir drtlk olutu- rin, slamiyeti kabul etmelerinden nce de
Sabah, beliren evim, baheler ve sen rulmak istenirse, aadaki kullanmla-
kullandklar bir l birimidir. (IV) Hece l-
rndan hangisi son iki dizeyi oluturur?
Henz uyuyan dallar, havalanan ku s, Trklerin milli l birimidir. (V) Halk
Bu drtln uyak dzeni aadakiler- A) IV - III - II - I B) I- III - II - IV edebiyat rnlerinde hece ls kullanl-
den hangisidir? C) IV - I - II - III D) II - III - I- IV mtr.
Bu paradaki numaralanm cmlelerin
A) Dz uyak B) Tun uyak E) I - IV - II - III
hangisinde hece ls ile ilgili bir bilgi
C) apraz uyak D) Sarmal uyak 6. yanl vardr?
E) Mani tipi uyak Aadakilerin hangisinde, bo brak-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
lan yere cmlenin sonunda parantez
iindeki szck getirildiinde bilgi yan-
l olur?
9.
A) ---- ayn nszlerin bir veya birka di-
I. Bu yamur, bu yamur, bu kldan ince
zede tekrarlanmasyla salanan ses
uyumudur. (Aliterasyon) II. Nefesten yumuak, yaan bu yamur
B) ---- 1. dize ile 4. dizenin, 2. dize ile 3. III. Aynalar yzmz tanmaz olur
dizenin kendi aralarnda uyaklanma- IV. Bu yamur, bu yamur, bir gn dinince
syla oluan uyak rgsdr. (Sarmal
3. kafiye) Bu dizeler apraz kafiye rgsne gre
dzenlenmek istense aadaki dei-
Zihni dert elinden her zaman alar C) ---- iirde, dize sonlarnda tekrarlanan
ayn grev ve anlamdaki ek veya sz- ikliklerden hangisinin yaplmas gere-
Vardm ki ba alar, baban alar kir?
cklere denir. (Redif)
Bu dizelerin uyak (kafiye) tr aada- D) ---- yazllar veya sylenileri ayn, A) I. ve II. dizeler yer deitirilmelidir.
kilerden hangisidir? anlamlar farkl szcklerin dize son- B) II. ve III. dizeler yer deitirilmelidir.
A) Yarm uyak B) Tam uyak larnda uyaklanmasna denir. (Tun
uyak) C) III. ve IV. dizeler yer deitirilmelidir.
C) Zengin uyak D) Tun uyak D) I. ve IV. dizeler yer deitirilmelidir.
E) ---- aruz lsnde ksa bir hecenin
E) Cinasl uyak l gerei uzun okunmasdr. (male) E) II. ve IV. dizeler yer deitirilmelidir.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 9


iirde Ahenk (l - Kafiye - Redif)

10. 13. 16.


(I) Hece lsnde dizenin kendi iin- Karanlklar dalrken skun rperdi Bu bahar yalnz mesut gnleri tamaktadr
de anlaml blmlere ayrlmasna yarm Her vagonda cotu yank yank trkler Ba baa kalacaz kenarnda bir suyun
uyak denir. (II) Bu, iirde uyumu, ahengi Masum yzl nefercikler bakp glerdi Gz alabildiine yeil uzanan ayr
salar. (III) Hece lsnde iir, bu ekilde Ellerinde parldayan keskin sngler Bir saadet iinde sessiz otlayan koyun
blmlere ayrlrken szckler blnmez. Bu drtln uyak dzeni aadakiler- Bu dizeler iin aadakilerden hangisi
(IV) iirde szcn bu blmlerde bitme- den hangisidir? sylenemez?
si gerekir. (V) Blmler szck ortasnda A) Dz uyak B) Sarmal uyak A) I. ve III. dizeler arasnda tam kafiye
bitmez. vardr.
C) Tun uyak D) apraz uyak
Bu paradaki numaralanm cmlelerin B) Konuma diline yakn bir syleyii vardr.
E) Mani tipi uyak
hangisinde bir bilgi yanl vardr? C) Tehis sanatna yer verilmitir.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. D) Nazm birimi drtlktr.
E) Divan iiri geleneinden izler tamak-
tadr.

17.
11.
iein rengi soldu, bitti arks kuun
I. Anlatr zlemini bana derinden
14. Yol tenha, dal mecalsiz, su durgun
II. Yanan alnnla, terleyen avularn
bitti... Uzaklarda ilk mitler gibi yaz, Tabut yaplan tahta, ev ev tanan odun
III. Alevler taarken gzbebeklerinden
Duyuyorum bu sabah, k iimden kal Bahar, mit yerine, ey k iimde korkun
IV. Yakar dedii yeri parmak ularn
imin drt duvar bembeyaz badanal Bu dizeler iin aadakilerden hangisi
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
sylenemez?
den hangisi sylenemez? Ah, sade nefes almak, gsme dolan bu
haz A) Zengin uyak kullanlmtr.
A) Hece lsyle yazlmtr.
Bu drtln uyak dzeni aadakiler- B) Tehis sanat vardr.
B) II. ve IV. dizelerde redif kullanlmamtr.
den hangisidir? C) Dz uyak dzeni vardr.
C) Duraklarda belli bir kurala uyulmamtr.
A) Dz uyak B) apraz uyak D) air, gzn gelmesiyle hznlenmitir.
D) III. dizede ulama yoktur.
C) Sarmal uyak D) Mani tipi uyak E) Yaln bir anlatma sahiptir.
E) I. ve III. ile II. ve IV. dizelerde apraz
uyak vardr. E) Koma tipi uyak
18.
Nihayetsiz llerin stnden hep beraber
Geerken bulamadlar ne bir ot ne bir yosun
Yukardaki dizelerle,
12.
I. bir sebile dkld
Biter, Krehirin glleri biter
II. rkmeden su isinler
arr dalnda blbller ter
III. yavaa, susun, susun
Bu dizelerin redif ve kafiyeli sesleri
aadakilerden hangisinde doru ve- IV. bembeyaz gvercinler
15.
rilmitir? szlerinin tm kullanlarak sarmal
Bir ku tecek imdi... Havada bir durgunluk
kafiye dzeninde anlaml bir drtlk
A) redif : ter B) redif :
Mermeriyle konuan ak kalm bir musluk oluturulmak istenirse, aadaki kul-
kafiye : kafiye : ter Bu dizelerde aadaki uyak eitlerin- lanmlardan hangi ikisi son iki dizeyi
C) redif : r D) redif : er den hangisi vardr? oluturur?

kafiye : te kafiye : t A) Yarm uyak B) Tam uyak A) I - III - II - IV B) II - III - I - IV


E) redif : C) Zengin uyak D) Tun uyak C) II - IV - I - II D) IV - I - III - II
kafiye : er E) Dz uyak E) III - IV - I - II

18. B 17. A 16. E 15. C 14. C 13. D 12. D 11. B 10. A 9. C 8. B 7. B 6. D 5. C 4. E 3. B 2. C 1. C Cevaplar

10 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Ahenk (l - Kafiye - Redif) 1. Modl Test 5

1. 4. 7.
Yrin mendilinin nak Gzel olmu sra sra stler Sana dn bir tepeden baktm aziz stanbul
Okadm ellerinden Da ardnda unutulmu ehitler Grmedim, gezmediim, sevmediim hi bir yer
Gz gz zerinden Bu dizelerin redif ve uyakl sesleri iin mrm olduka, gnl tahtma keyfince kurul
evrenin bak aadakilerden hangisi dorudur? Sade bir semtini sevmek bile bir mre deer
Bu drtln uyak dzeni aadakiler- A) Redif : r B) Redif : ler Bu dizelerin uyak tr ve dzeni aa-
den hangisidir? Uyak : le Uyak : - dakilerin hangisinde doru verilmitir?
A) Sarmal uyak B) Dz uyak C) Redif : - D) Redif : - A) Tam-dz uyak
C) apraz uyak D) Mani tipi uyak B) Zengin-dz uyak
Uyak : ler Uyak :tler
E) Yarm uyak C) Tam-apraz uyak
E) Redif : ler
D) Tam-sarmal uyak
Uyak : t
E) Yarm-apraz uyak
2.
Aadaki dizelerden hangisinde redif 5.
kullanlmtr?
Aadaki dizelerin hangisinde zengin
A) Hatrlamaz olmuum, her ey uzakta, uyak yoktur?
silik
A) Ey gen kan gibi kaynayan pnar
Yalnz senin vcudun... Ah ite bir 8.
iimlik Ey altna yatp kaldm nar
Sorardm srrn hi dnmeden
B) Etrafta kalan sesler kesildi birer birer B) Bir gn dolu dizgin boanan atlarmzla
Bu fani gnlmn sevinci neden
Bir su gibi ellerin avucumda serinler Yerden yedi kat ara kanatlandk o hzla
Beni gnden gne meer gen eden
C) Vcudunun glgesi bak yerde glgem- C) Hi durmadan, hayat tr devreden
le bir Daima deien maceralarm
bu ark
Yeni bir nefes gibi sessizlik gsmdedir Bu dizelerler ilgili olarak aadakiler-
lmek srayladr, sralanmakta varsa
den hangisinden sz edilemez?
D) Vakit dolar, nakit biter kasanda fark
Sevda bir kitaptr gnl masanda D) Ak tolgal beylerbeyi haykrd: lerle A) Zengin uyak vardr.
E) Dolu bir yelken gibi gsmde genileyi Bir yaz gn getik Tuna'dan kafilelerle B) 11li hece lsyle sylenmitir.
Ve yle iin iin, ve yle geni geni C) Durak kullanlmtr.
E) Cennette bugn glleri am grrz de
Hl o kzl hatra titrer gzmzde D) Redife yer verilmitir.
E) Uyak dzeni aaab biimindedir.
3.
Aadaki dizelerden hangisinde tun
uyak kullanlmtr? 6.
A) zlen bir demetten indiler birer birer Sevdiklerim gp gidiyorlar birer birer
Bir sebile dkld bembeyaz gver- Ay gemiyor ki almayaym gaml bir haber
cinler Aadakilerden hangisi uyak tr bak- 9.
B) Brak, yorgun balar bu talarda uyu- mndan bu dizelere benzemektedir? Yaamaz lm gze almayan
sun
A) skp ki ar-da'nda devmyd Bursa'nn Zafer, gz yummadan koar da gider
Tutumu ruhlarna bir damla gzya
sun Bir lle bahesiydi dklm temiz kann Bayraa kannn al almayan
C) En son arklarn datarak rzgra B) Ben girmeden hayat afaklandran aa Gzya boana boana gider
Beyaz boyunlarn uzattlar taslara Bir sonbaharda annemi gmdk o topraa Bu dizelerde aadakilerden hangisi
D) Geerken bulmadlar ne bir ot ne bir yoktur?
C) Vaktiyle z vatanda bizimken, bugn niin
yosun A) Durak
skp bizim deil? Bunu duydum iin iin
rkmeden su isinler yavaa, susun, B) Redif
D) ok srse ayrlk, aradan gese ok sene
susun
Biz sende olmasak bile, sen bizdesin gene C) Tam uyak
E) imdi bombo sebilden serviler bir ey
sorar E) Som gmten sular stnde, giderken ileri D) apraz uyak
Hatrlatr uzayan dem ekileri rzgar Ta uzaklarda afak bir bir aar perdeleri E) Zengin uyak

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 11


iirde Ahenk (l - Kafiye - Redif)

10. 13. 16.


O mai dalgalarn bu sesiyle perverde Aadaki dizelerin hangisinde tun Aadaki dizelerin hangisinde zengin
Sevahilinde gler ruhu baka bir denizin uyak vardr? uyak vardr?
Gezer bu levhaya ait bir ihtiram- hazin A) Daln eri br yapran ince A) Dolunay inince gm sulara
Melul hisli mkedder nazarl gzlerde Rengin ideleir rzgr esince Sevgiyle kapanr kalpteki yara
Bu dizelerin uyak tr ve dzeni aa- B) Slac dibinde unutur ile B) Tanmadan z ok edersin naz
dakilerin hangisinde doru verilmitir? Esintin avutur bozkr bile Seninle alacak mrmz bir haz
A) Tam-dz uyak C) Krolu der mi yine anndan C) Yollar yaklatka uzaksn bana
B) Zengin-sarmal uyak Ayrr ounu er meydanndan Ressam Halil, seni ister yanna
C) Tam-apraz uyak D) Beni mecnun etti irindir gz D) Ne gelirse Hakk'tan hotur, gzeldir
D) Tam-sarmal uyak Dalardan ard sevgiyle sz E) Ahlkli olanlar ok mkemmeldir
E) Yarm-apraz uyak E) Dese yamur dese ruha haz verir Mert insanlar durur her an sznde
K geer mrmde bahar yaz verir Doksan dokuz gne parlar yznde

11.
Aadaki dizelerin hangisinde yarm
14. 17.
uyak vardr? Bir tnek olmadan kollarn kara Bir glsen klarm bahar olacak
Yollama glgeni br bahara Her yana al yeil iek dolacak
A) amlbel' in koyanda
Yaprak dkmnde uyup rzgra Bu hasret yznden rengim solacak
Sular akar ayanda
Yorgun dallarn sallama st Ak kznde yakp piirme gzel
B) Krolu der ndm
Bu dizeler iin aadakilerden hangisi Bu dizelerde aadakilerden hangisi
Talar alp dndm
sylenemez? yoktur?
C) Kimisi pnar banda
A) Dz uyak dzeni vardr. A) Redif
Kimisi yolun dnda
B) Zengin uyak vardr. B) Tam uyak
D) Asl ko yiitler pusuda sakl
C) Kiiletirmeye yer verilmitir. C) Dz uyak
Belleri kll eli mzrakl
D) Hece ls yoktur. D) Durak
E) Krolu der bugn burda duralm
E) Birinci dize ile ikinci dizenin ses ben- E) Zengin uyak
Sabah olsun darb meydan kuralm
zerliinde redif yoktur.

15. 18.
12. Aadaki dizelerin hangisinde ses ben- Aadaki dizelerin hangisinde redif
Kimisi dalarda gezer zerlii redif + yarm uyak biimindedir? yoktur?

Kimisi incisin dizer A) evkle gelir bahar yamur zaman A) Kimler geldi geti derdim sormadan
Al giyen barm ezer Al yeil iekler ssler cihan Haner vurdu bana herkes durmadan
lle mavili mavili B) Eleir yanakta pembeler, aklar B) lfet belal ey, fakat uzlet skntl
Bu dizelerde aadakilerden hangisi Yr gnlnde sever, gnlnde saklar Bilmem nasl geirmeliyim son be on yl
yoktur? C) Dnnce yakn gelir uzaklar C) Mevsim ktr yaan kardr, borandr
A) Redif Naz ok olan kalpler siliyor Yrsiz hayat inan bana tufandr
B) Tun uyak D) Ak yazar kalpten bak satr satr D) Bu sevda uruna gzde ya kald
C) Yarm uyak Kalkmasn aradan dostlukla hatr be iirle gnln ho kald
D) Hece ls E) Krolu'm der ki n'olacak E) Kardelen yanaklar stnden at
E) Tekrir Takdir yerini bulacak Altn salar mit tohumu sat

18. B 17. E 16. A 15. E 14. D 13. A 12. B 11. C 10. B 9. E 8. D 7. C 6. B 5. B 4. E 3. B 2. D 1. A Cevaplar

12 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Ahenk (l - Kafiye - Redif) 1. Modl Test 6

1. 4. 7.
Akam pembeleiyor bembeyaz tepelerde, Aadaki dizelerin hangisinde yarm Aadaki dizelerin hangisinde uyak
Eiliyor bulutlar engine perde perde. uyak vardr? yoktur?
Dnyorken kylar koyu bir laciverde, A) Bel balaya ibadete A) ekerim ileyi byl'olsun bugn
Sesini dinliyorum sularda Barbaros'un. Mtak ola ol Hazret'e Biz bir kurt idik de Bozoklu kyn
Bu dizelerin uyak tr ve dzeni aa- B) Erefolu Rum yr B) Aldrm sevdiim alar bir ak
dakilerin hangisinde doru verilmitir? Sevenlerin budur kr Bir ceren bakl zlf dolak
A) Tam - apraz uyak C) Canm diyen yolda kala C) Dadalolu grlmyor borandan
B) Zengin - dz uyak Can terk eden dostu bula Yklsn u dalar kalksn aradan
C) Tam - zengin uyak D) Bu dnyann zehri kat D) Dadalolum der de byle olmazdm
D) Tam - sarmal uyak Cana erer mazarrat Kavga kznca geri durmazdm
E) Yarm - apraz uyak E) Gnln sana verenlerin E) Eliftir kirpii Ira'dr ka
Eli sana erenlerin Bu gzellik sana Mevla ba

5.
Deli akn bu canm iline
2.
Beni brakt bu halkn diline 8.
Aadaki dizelerin hangisinde zengin
Gzlerimden ya ile kan aktr Aadaki dizelerin hangisinde yarm
uyak vardr?
uyak vardr?
ll yam dilemezem siline
A) Havada bir dost eli okuyor derimizi
A) Sevmek isterim yanmdan kaar
Boynu bkk adamlar tanyor sanki bizi Bu dizelerin uyak dzeni aadakiler-
den hangisidir? Uzak durursam ateler saar
B) Ku umaz eski Trk kalyonlarnn yolu
B) Biter Krehir'in glleri biter
Sada, sra dalarla kabaran Anadolu A) apraz uyak
rr dalnda blbller ter
C) u renk aleminde ne yok ki bizden B) Sarmal uyak
C) Gnl arzulad Nide'yi Bor'u
Mavi: Marmara'dan, mor: Akdeniz'den C) Mesnevi tipi uyak
Gn gnden artmakta yiidin zar
D) Sevgilim baksana bir yanda glen D) Gazel tipi uyak
D) Dadalolu'm da der ztndan zt
Bir yanda gzmn yan silen E) Mani tipi uyak
ekin eyerleyin gke kr at
E) Okuma yok, yazma yok, bilmeyiz eski yeni
E) Adam arap ata vermezdi yan
Kuzular bize syler yllarn getiini
Sana derim sana dalar sultan
6.
Alk ordusu yryor
ehirleri omuzlarnda tayp
Darack sokaklar karanlk evleriyle ehirleri
3. 9.
Fabrika bacalarn
Yeil bir kedir bana Bursa'dan Her ne kusur varsa geen zamanda
Paydostan sonralarnn tkenmez yorgun-
Kara: Erciyes'in yarlar gibi Susuzdur aynalar, ela gzl yr
luunu tayarak
Sarda gz var Uzunyayla'nn Mecnunlar Mevla'y bulursa canda
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
Beyaz: Erzurum'un karlar gibi den hangisi sylenemez? El olur Leylalar ela gzl yr
Bu dizelerde aadakilerden hangisi Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
A) Aruz ve hece ls yoktur.
yoktur? den hangisi sylenemez?
B) Ahenk dize sonlarndaki ses benzerli-
A) Szck hlinde redif iyle salanmamtr. A) Sz grubu hlinde redif vardr.
B) apraz uyak C) r sesinin tekrarnda bir ahenk sz ko- B) Ek hlinde redif vardr.
C) Ek hlinde redif nusudur. C) Tam uyak vardr.
D) Yarm uyak D) Mecazl bir syleyi vardr. D) l sesinin tekrarnda bir ahenk vardr.
E) Zengin uyak E) Redif vardr. E) 12li hece ls vardr.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 13


iirde Ahenk (l - Kafiye - Redif)

10. 13. 16.


lkbahar geldi Anadolu'nun Dnlmez akamn ufkundayz, vakit ok yle mi kara gzler
Silifke'de iek at nar imdi ge Srmeli kara gzler
Her taraf yeillendi Bolu'nun Bu son fasldr ey mrm, nasl geersen Gemim deryada kald
Sultanda benek benek kar imdi ge Gzlerim kara gzler
Bu dizelerde aadakilerden hangisi Bu dizelerde aadaki hangi uyak tr Bu dizelerde aadakilerden hangisi
yoktur? vardr? vardr?
A) Szck hlinde redif A) Tun uyak A) Tun uyak B) Zengin uyak
B) Sarmal uyak B) Yarm uyak C) Cinasl uyak D) Tam uyak
C) Ek hlinde redif C) Cinasl uyak E) Mesnevi tipi uyak
D) Tam uyak D) Tam uyak
E) Zengin uyak
E) Gazel tipi uyak 17.
Aadaki dizelerin hangisinde tekiler-
11. den farkl tr bir uyak vardr?
Aadaki dizelerin hangisinde ayra
iindeki uyak yoktur? A) Yldzlar, boydan boya domu gibi,
varlk
A) Ak eseri olan karar balamaz 14. Bir mucize halinde o gzlerdendir artk
Yreinde derd olmayan alamaz Krfezdeki dalgn suya bir bak, greceksin B) Kanmaz, en uzun buseye, ptke su-
(Tun uyak) Gemi gecelerden biri durmakta derinde suzdur
B) Dost yoluna koyup can ile ba Zira, susatan zevk, o dudaklardaki tuzdur
Mehtap... iri gller... ve senin en gzel aksin
Ak ile geelim da ile ta (Tam uyak) C) Geldikleri yol, mrn ktan yoludur o
Velhasl o rya duruyor yerli yerinde
C) Dervi Himmet aydr onu bilenler Alemde bir akam ne semavi koudur o
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
Medhin okur anda varp gelenler D) Simalar her lahza parldar bu zaferle
den hangisi sylenemez?
(Yarm uyak) Gk, her tarafndan, donanr me'alerle
A) apraz uyak vardr.
D) Soldu, gnden gne sessiz, soldu! E) Bir uykuyu cananla beraber uyuyanlar
Dediler hep: "Kza bir hal oldu!" B) Uyak dzeni abab biimindedir.
Varlkta btn zevki o cennette duyanlar
(Zengin uyak) C) Redif kullanlmtr.
E) Evi rzgar gibi bir sr gezdi D) Zengin uyak vardr.
Herkes endieli bir ey sezdi E) Tam uyak vardr. 18.
Aadaki dizelerin hangisinde uyak
(Tam uyak)
yoktur?

12. A) Mevsim gelince bir bakarsn nevbhar


olur
Aadaki dizelerin hangisinde redif
yoktur? 15. "Gl aar, blbl ter" her yere llezr
olur
A) Nice gnler bu eametli lm Ben
B) Binbir ryiha ile soluklanr iekler
Oldu ok kimseye bir gizli dm Senden nce lmek isterim
Sermest dolar bu iklimde kular, b-
B) Bakadr nk bu akam btn ak- Gidenin arkasndan gelen cekler
amlardan Gideni bulacak m zannediyorsun? C) Aalar sema kalkar, okar-geer
Gnein vehmi saraylar yaratr cam- rzgr
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
lardan
den hangisi sylenemez? Rzgr nameleriyle her ey rakse-
C) O ilah isteyip elence hayalhanesine der-oynar
evirir camlar birden peri kaanesine A) Uyak nemsenmemitir.
D) lmn mtle glmsedii bu yerde
D) O ilahn btn ilham fakat anidir B) Redif yoktur.
Bahar, Cennet'in ehresinde ince bir
Bu ateten yaratlm yaplar fanidir C) Ahenk unsuru olarak n sesinin tekra- perde
E) Lkin kalacak doduumuz topraa rndan yararlanlmtr.
E) yan rmakl boyu uzun serviler
bizden D) l yoktur. Salarn gm deremizde ykayan
imek gibi bir htra nal seslerimizden E) Zengin uyak vardr. stler

18. E 17. C 16. C 15. E 14. E 13. C 12. A 11. D 10. B 9. E 8. B 7. D 6. E 5. E 4. C 3. E 2. B 1. B Cevaplar

14 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iir Dili (Edebi Sanatlar) 1. Modl Test 7

1. 4. 7.
Aadaki dizelerden hangisinde kii- I. ki kapl bir handa I. Doya doya sevemedim kuzumu
letirme (tehis) yaplmtr? Yryorum gndz gece Ben lrsem yavrum seni dverler
A) iekler dalm, yapraklar sar II. Can kafeste durmaz uar II. Hepimiz yzyoruz
Bulutlar gzleri yaarm geldi Dnya bir han, konan ger pi kopmu uurtmalar gibi
III. Bende bir resmi var yars yrtk
B) Artk bahtn aktr, uzun etme arkada III. Asln sordum ap kaldn
On yldr evimin kaps rtk
Ne haydut kald bugn, ne askerlik ne Sandm cennetteki kadn
sava IV. Btn kusurumu toprak gizliyor
IV. Bu toprak ecdadmn oca
Merhem alp yaralarm dzlyor
C) Ta derindendi gelen hkr Evim, kym hep bu yerin buca
Numaralanm dizelerde aadaki ede-
Kalbimin vard derin bir kr Numaralanm dizelerin hangi ikisinde b sanatlardan hangisi yoktur?
D) Ah bu szlerle beni aldattn istiare vardr?
A) Tehis B) Telmih
Akn sonunda bir pula sattn A) I. ve II. B) II. ve III.
C) Kinaye D) Tebih
E) Hayal meyal eylerden ilk akmz C) III. ve IV. D) III. ve V.
E) stiare
Hatras bile yabanc gelir E) IV. ve V.
8.
5.
I. Birin bilir, birin bilmez
ime bir kurt dt
Bu dnya kimselere kalmaz
2. Hi durmadan yer beni
II. Dolar odama lavanta kokusu
Ben bu dertten lrsem
I. Gkten dklen scak, nefesleri tkyor Sour sevincinden srahide su
Kabul etmez yer beni
II. Alyor gkyz, alyor dnya III. Niin klyor eya uzakta
Bu dizelerdeki alt izili szlerle yaplan
III. Byk ehirlerin insan durgun bir gl Gzsz gryorum ryada nasl
sz sanat, aadakilerden hangisinde
gibidir IV. Meltem mi, poyraz mdr u deryada
vardr?
IV. lm asde bahar lkesidir bir rinde yaylan
A) Pencerem her zaman rzgra ak
V. Ayrlk burada gl soldurdu Geme arslan nnden ya kurt kapar
Hayat bir bilmece, gel iinden k ya ylan
Yukardaki numaralanm dizelerden
B) Ayn avk vurur sazm stne Numaralanm dizelerden hangi ikisin-
hangilerinde benzetme (tebih) yapl-
Sz syleyen yoktur szm stne de benzer sz sanatlar vardr?
mtr?
C) Vurdu beni zalim kanl yaramaz A) I. ve II. B) I. ve III.
A) I. ve II. B) II. ve III. Gayet oktur deil benim yaram az C) II. ve III. D) II. ve IV.
C) III. ve IV. D) III. ve V. D) Yine bahar geldi
E) III. ve IV.
E) IV. ve V. Akm hi bitmeyen seldi
E) Bir bulut gzlerim, dolu mu dolu 9.
kmaza gidiyor, sevdann yolu Aadaki dizelerin hangisinde kinaye
vardr?
3. 6. A) Uyuduk krda, gezindik dada
Aadaki dizelerin hangisinde mecaz- Aadaki dizelerden hangisinde Hs- O yazn, ah o engin ada
mrsel vardr? ntalil sanat vardr? B) Kanatlarm yoruluyor, ter iinde kalyo-
A) Alarm her gece sevgilim bil ki A) Havay deil hep topra dndk rum
Senin iin alamamak elde deil ki Yamur yadka mtemadiyen Gece yan bamda bararak uyan-
yorum
B) Maviler, yeiller, allar, morlar iinde B) Sevda derinlerdedir
C) Yollarda kalan gzlerimin nurunu yor-
iekler, bitkiler, morlar iinde Oysa Ferhat stn kazmada dan dun
C) Yarim senden ayrlal C) Orda geti benim gzel gnlerim Kimdir, o nasldr diye rzgrlara sor-
Hayli zaman oldu gel gel O demleri anp bugn inlerim dum
D) Nedense Ankara epeyce sar D) Yanp tutuuyor gnlm D) Bu sabah syledi son szlerini
Duyan yok, artsa da zarmz burada Yad ellere utu glm Yumdu dnyaya ela gzlerini
E) Alnmza kara yaz yazld E) Sevgiliyi karda grnce E) Oklar uup gider ahanlar gibi
Tfek icad oldu mertlik bozuldu Boyun edi mor meneke Mert de ap gider aslanlar gibi

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 15


iir Dili (Edebi Sanatlar)

10. 13. 16.


I. Deveye sormular: Neden boynun Her iek sen bir pnarsn, der bana I. Yeniden su yrd dalma yaprama
eri? Bir bakn can verdi kurumu topra-
Bklr boynum, bunu hatrlarm ma (Kapal istiare)
Deve cevap vermi: Nerem doru Bu dizelerde aadaki edeb sanatlar- II. Bir aydnlk denizin sonsuz derinliinde
ki... dan hangisi vardr? Yzyorum gznn yeil serinliinde
II. Benim bir gzel var beklediim (Hsntalil)
A) Tecahlarif B) Hsntalil III. Sensiz geen zaman belli yaamamm
Coan dalgalar kucaklayacak
C) ntak D) Telmih Sensizlik bir kuyuymu onu aamam-
III. Ayrlk lmden beter m (Tebih)
E) Tebih IV. Ey dt yerden kalkmaya hazrla-
ok ektirdin artk yeter
nan lke
IV. Dlerimde bir gzel Her damlas bir zafer mjdecisi (Nida)
Bak ayva r V. Dallarda salnan ocuk salncaklar a-
lasn
V. Burnu fndk, az kahve fincan
Krmz balonlar bizsiz kaybolsun gk-
eker mi erbet mi bal Acem kz yznde (Tehis)
Numaralanm dizelerin hangilerinde Yukardaki dizelerin hangisinde ayra
tebih-i beli (yaln benzetme) vardr? iindeki sz sanat yoktur?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
A) I. ve II. B) II. ve III. 14.
C) II. ve V. D) III. ve V. Geen her saat her geen saniye 17.
E) IV. ve V. Gk altn gmdr coan maviye Aadaki dizelerin hangisinde dsel
geler yoktur?
Bu dizelerin ikisincisinde aadaki edeb
sanatlardan hangisi vardr? A) iee durdu kalbim itim parmakla-
rndan
11. A) Tehis B) Tebih-i beli Gz emem suya erdi sevda kaynak-
Aadakilerden hangisinde mbalaa larndan
C) stiare D) Kinaye
vardr? B) Belki tutarz bir gn belki kurtarr bizi
E) Telmih
A) Ak pencereden ieri fkeli bir rzgr Simsiyah saralm bezlerle dalar rz-
szld grlar
C) Soluum bir ku gibi uuyor ellerine
B) Bu ormann sesi yank, trks ackl-
Kaplp gidiyorum sann sellerine
dr
D) Yolun kysnda birka bodur aa
C) Bir yavru ku kyor yumurtann iin-
Aalarn glgesinde dinlenen yal bir
den adam
D) lem sele gitti gzm yandan E) Gzlerinden gme saysz yldz
E) Seherlerde seyre koyuldum semay akar
deryay Bir gln iimde binlerce lamba yakar
15.
18.
I. Hr bulutlar ki beyazlklarn
Aadaki dizelerin hangisinde duyu
Aaran salarmzdan dilenir aktarmas vardr?
12. II. Bu gece ryada grdm yeri A) Bir kurtulutur o an arlsa senin adn
lm bize ne uzak bize ne yakn lm Gzlerim yumulu, aramaktaym Sesin ne kadar scak sesin ne kadar yakn
lmszl tattk bize ne yapsn lm III. O titrek kalbini bahtn yeline B) Bir an kayboldun gibi! Yaadm kyameti
Bu dizelerde aadakilerden hangisi Bir ince ty gibi sal anne Yoruldun ama buldun ey kalbim emaneti
vardr? C) Bir yol buldum teye geerek gzlerinden
IV. Gel, kulak ver, iek am kokular
te yeni bir dnya peygamber szle-
A) Tevriye Kuzeyin akn syler gneye rinden
B) Kapal istiare Numaralanm dizelerin hangilerinde D) Bir ku yamuru boanr bilmediim
tehis vardr? bir yerden
C) Kiiletirme
Bir borann patlad bir yerden
D) Benzetme A) I. ve II. B) I. ve IV. C) II. ve III.
E) Yalnz imknszl m anlatr bir bulut
E) Tezat D) II. ve IV. E) III. ve IV. Yamaya hazr bekliyorsa gkyznde
18. A 17. D 16. B 15. B 14. B 13. C 12. E 11. D 10. E 9. D 8. E 7. B 6. E 5. C 4. A 3. D 2. C 1. A Cevaplar

16 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iir Dili (Edebi Sanatlar) 1. Modl Test 8

1. 4. 7.
Aadaki dizelerden hangisinde kina- Ateten kzaran bir gl arar da I. Birok gidenin her biri memnun ki ye-
ye sanat vardr? Gezer badan baa oban emesi rinden
A) Hayat bomu aklar yalan "Bu dizelerde bir olay gerek nedeninden Birok seneler geti dnen yok sefe-
baka bir nedene balanmtr." rinden
Mevsim dner olur hazan
Bu dizelerdeki edeb sanatn benzeri II. Ellerim taklrken rzgrn sana
B) u yalan dnyaya geldim geleli
aadakilerden hangisinde vardr? Takld arabamz bir dan yamacna
Severim kr at bir de gzeli
A) Beni gece boyunca iin iin ufalar III. Sen gittin yaslara brnd cihan
C) Bulamadm dnyada gnle mekn
Odam uyku dolunca uyumayan sofalar Soluyor dallarda gl dertli dertli
Nerde bir gl bitse etraf diken
B) Hani o, brakp giderken seni IV. O afyon ruhu gibi mahalleden
D) Kadir Mevlam kudretini bildirir
O ksz tavrn takmayacaktn Hayalimde tek izgi sen kalmsn sen
Daim alar kullarn gldrr
C) Grnce bir kuvvetin bklmeyen ko- Numaralanm dizelerin hangilerinde
E) Gel ki bahar hatrlasn
lunu hsntalil sanat vardr?
Seninle geen gnlerini
Ne var deitirse de ayaklarm yolunu A) I. ve II. B) I. ve III.
D) Gn biter, sr yatar ve sararan bir C) II. ve III. D) II. ve IV.
ayla
E) III. ve IV.
oban hicranlarn basar barna yayla
2. E) lk sevgiye benzeyen ilk ac, ilk ayrlk
Ak derdiyle hoem el ek ilacmdan tabip
Yreimin yakt atele hava lk
Klma derman kim helakim zehr-i derma-
nndadr 8.
5.
Bu beyitte aadaki aklamalarn han- Aadaki dizelerin hangisinde dierle-
I. Kuru gazel gibi ge savrulma
gisine uygun bir sz sanat vardr? rinden farkl bir edeb sanat vardr?
Ac poyraz gibi esip yorulma
A) Bir anlam incelii yaratmak iin bildii A) Gzlerim ya doaya akar
II. Ey kyleri hududa balayan yasl yollar
eyi bilmez grnme Ak ateleri barm yakar
Dnmeyen yolculara alayan yasl yollar
B) Bir szc, iki anlamn birden sezdi- B) Sen gidince bu sonbaharda
recek biimde kullanma III. nk var sende bu kadar gzellik
Gller alar kucaklar seni
C) Bir olgunun gerek etkenini bir yana Beyaz gerdannda bir ben eksik
C) ukurova bayramln giyerken
brakarak olguyu baka bir nedene IV. Bahar oldu ve gl meyli klmad gnlm
balama ubat ay k yelini kovarken
Ald gonca ve lakin almad glm
D) Birbiriyle ilgili kavramlar sra gzet- D) Yzklerde eleen sevgi koydum ad-
Bu dizelerde aadaki edeb sanatlar-
meksizin anlatma n
dan hangisi yoktur?
E) Birden ok anlam olan bir szc ieklerde alayan kelebekler grdm
A) Tebih B) Tehis
uzak anlamyla kullanma E) Dik dik bakyor bana aalar
C) Tevriye D) Tenasp Soruyor nerede aard salar
E) Tariz

6.
Aadakilerin hangisinde tekrir sanat
3. vardr?
9.
u irinler yznden da delen Ferhatlar yle bir devim ki ben, hakikatte pireyim
A) Koyun gelir, srsnn ard yoktur
Asllardan yanan k Keremler grmz Bir delik gsterin de utancmdan gireyim
B) al sevdiceim, al gzelim, al mele-
Bu dizelerde aadaki edeb sanatlar- Bu dizelerde aadaki edebi sanatlar-
im al
dan hangisi vardr? dan hangisi vardr?
C) Dalar nasl bakarsa siyah ufka yle
A) Tecahlarif B) Tehis bak A) Cinas B) Telmih
C) Telmih D) Hsntalil D) Ben akn yoluna dmm yaya C) Tezat D) Tehis
E) Cinas E) Alad kar yamalar derin hkrklarla E) stifham

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 17


iir Dili (Edebi Sanatlar)

10. 13. 16.


Neden byle dman grnrsnz Lambada titreyen alev yor Sarho gemilerimiz sallanr sallanr
Yllar yl dost bildiim aynalar Ak kada yazlmyor Mihriban Gmlm kasrgalarn uykusuyla belli
Bu dizelerdeki alt izili szlerle yaplan Bu dizelerde aadaki edeb sanatlar- Bu dizelerde aadakilerden hangisi
edeb sanatn benzeri aadakilerden dan hangisi vardr? yoktur?
hangisinde vardr?
A) Tezat B) Telmih A) Mecazl syleyi
A) Gesin, akm gibi, kalbimden C) Tariz D) stifham B) Kapal istiare
Gece yarlarndaki mehul meler C) Kiiletirme
E) Tebih
B) Ne air ya dker ne k alar D) Tenasp
Tarihe kart eski sevdalar E) Telmih
C) Eski libas gibi kn gnl
Skldkten sonra dikilmez imi 14.
D) Geldi mirarelerle kuyular bir hizaya Yr, duvar beton; otur, yer beton
Ya her ey dev gibidir yahut her ey Tavana bakarsn bakma der beton
ccedir
17.
Yamur kokan topraklarn nerede Aadaki dizelerin hangisinde kiile-
E) Sesleri liman seslerinde boulur
Bu drtlkte aadaki edeb sanatlar- tirme (tehis) yoktur?
Gemiler yorgun ve uykuludur dan hangileri vardr?
A) Deniz feneri parlar
A) ntak - stifham Talihe aldrmadan kayalar zerinde
B) Tehis - Telmih B) Bulutlar birleir alaca dzlklerde
11. C) Tecahlarif - Kinaye ker uzak limanlardan bir sis
Aada verilen edeb sanatlarla ilgili D) Hsntalil - Tariz C) Bak deniz savalarna, yal korsanlara
tanmlarn hangisi yanltr?
E) Mbalaa - ntak Uan dalgalara, uyuyan rzgra bak
A) Bir olgunun gerek nedenini bir yana
D) Ve susar hznle
brakarak olguyu baka bir nedene
balamaya hsntalil denir. Talar, bulutlar, klar, fikirler
B) Anlamca birbiriyle ilgili szckleri bir E) Ak ile kular szlr
arada kullanmaya kinaye denir. Deiir gkler ahane
C) Bir anlam incelii yaratmak iin bilinen 15.
bir eyi bilmezlikten gelmeye tec-
iir dilinde dzyaz dilinden farkl olarak
hl-i rif denir.
mecazl syleyile arm zenginlii sa-
D) Bir durumu abartarak anlatmaya m- lanr.
balaa denir. 18.
Aadaki dizelerden hangisinin dilinde
E) Bir szc iki ya da daha ok gerek arm zenginlii yoktur? Kocaman yldzlar altnda ufack dnyamz
anlamyla kullanmaya tevriye denir
A) Vakit geer sen benden uzaklarsn Ve minnack bir hane:
Ben sana gnbegn yaknlarm Kokar kr iekleri gn aarmadan
B) Akam olur, dner evlere alan anneler Ansz, uykusuz
12. Kokar nane
Onlar bekleyen ocuklar vardr
Gl kurusu ellerin Bu dizelerde aadakilerden hangisi
C) Annem smarlandn anne topraa
Bilsen, sen ne gzelsin vardr?
Bu lm sineme ekti da benim
Bu dizelerde aadaki edebi sanatlar- A) Tezat
D) Dnya kadar byk bir gnyd o-
dan hangisi vardr?
cukluumun B) Tevriye
A) Tevriye B) Leff ner Mektebe ilk gittiim o altn sabah C) Telmih
C) Telmih D) Tebih E) Omzumda kalmt el scaklyla D) Mbalaa
E) Mecazmrsel Anamn okarken syledii bir "Bismillh" E) Tebih-i beli

18. A 17. B 16. E 15. B 14. A 13. A 12. D 11. B 10. D 9. C 8. A 7. B 6. B 5. E 4. E 3. C 2. D 1. C Cevaplar

18 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iir Dili (Edebi Sanatlar) 1. Modl Test 9

1. 4. 7.
Aadaki dizelerin hangisinde benzet- Aadaki dizelerin hangisinde tezat sa- Aadaki dizelerin hangisine kapal is-
me (tebih) yoktur? nat vardr? tiare yoktur?
A) te zamann karanl, gece gibi A) Geer, asrlar gvdesine, aydnlk A) Son gnn cengi olurken, ne afakm
Geer bir glge komadan Uyumayanlarn uykusu o afak
B) Bir boluk ki gller tadnda uzun B) Sessizdi yeryz skdar, gzleri dolmu, tepelerden
bakarak
Ya hie uzanm vaktimiz ya hepe Yeryznde biricik Akdeniz vard
B) skdar bir ulu ryy grenler ehri
C) Hali, dnya kznn boynuzu, hi C) Bir kocaman yeil bir kocaman boz
kmldamaz yellerde Seni gptayle hatrlar vatann her ehri
Kmldar bir kapal su arpar birbirine, arpar enginlere dek C) Gnler ksald. Kanlca'nn ihtiyarlar
D) Lale gibi vermi, bir akam gneinde D) te uaklar geer havalarndan Bir bir hatrlamakta geen sonbaharlar
Yiit yenieri cann Kalr mavilik stnde apak izleri D) Utuk Moha ufkunda grnmek he-
vesiyle
E) Serdengetilerle, aknclarla E) Bu adam lmtr ama
Canland o mehr ova at kinemesiyle
Buradan balam dnyay sevmek Baucundan ayrlamadk
E) Bu geni lkede, binlerce ltif illerde
5. Nice yl, cedlerimiz kkleerek bir yerde
2.
Tekrar gne km, tekrar hayata, mah- Eski stanbul, ok eski
zenlerden Rzgr, ahadete varasn, es ki
8.
Nur ve hayal lm ellerin yazd kitaplar Bu dizelerin son szcklerinde aa-
Aadaki dizelerin hangisinde mecaz-
Yrm yrm hilalleri Trklerin dakilerden hangisi vardr?
mrsel yoktur?
Bu dizelerde alt izili szcklerde aa- A) Seci
A) Zihnim bu ehirden, bu devirden ok
daki sz sanatlarndan hangisi var- B) Aliterasyon uzakta
dr?
C) Akrosti Tanbri Cemil Bey alyor eski plkta
A) Tebih D) Anjanbman B) Birdenbire mes'dum iitmek hevesiyle
B) Tehis E) Cinas Gnlm dolu stanbul'un en zl sesiyle
C) Mecazmrsel
C) Koca Mustpaa! cr ve fakir stanbul!
D) Kinaye 6. Ta fetihten beri m'min, mtevekkil,
E) Tevriye Aforizm, eitli konularda mutlak bilinmesi yoksul
gereken ana zellikleri ksa, ak ve anla- D) Dolu rzgarla kp ufka giden yelkenli!
lr bir biimde anlatma sanatdr. Yazar- Gidiin setiin akam saatinden belli
larn derin anlam ykl vecizelerine de
3. E) Yalnz bu semti sevmek iin mrmz
afrozim denir.
ksa
Can ile ten susam, susam Aadaki dizelerin hangisinde aforizm
Yazlar yavaa bitmese, gnler ksal-
Gemi de nice gzeller aradan vardr?
masa
Osmanl padiah Sultan Mehmet A) Hepsi ta toprak orman deniz
Bir seher, kadrgalarn yrtm karadan Ikszln yaadm varlk
Ak ile dizdii toplar bir bir dizmi B) Karda, senin dediklerin yok 9.
evirmi hlyann her yann Halay ekilen toprak bu toprak deil Yeni bir lkede yem vermek iin atlarna

Bu dizelerde stanbulun fethine deini- C) Nice insanlar grdm, zerinde elbise- Nice bin atl kaplmt fetih rzgrna
lerek aadaki sz sanatlarndan han- si yok Bu dizelerde belirgin olan sz sanat
gisine bavurulmutur? Nice elbiseler grdm, iinde insan aadakilerden hangisidir?

A) rsal- mesel yok A) Hsntalil


B) Tenasp D) Gn doar, tarla kular uuurlar B) Tecahlarif
C) Mecazmrsel Ar bir aydnlk, bildiin afak deil C) Tehis
D) Telmih E) Kam uykum yabanc ormanlardan D) ntak
E) Tevriye Dalar maaralarla ovalardan kam E) Tezat

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 19


iir Dili (Edebi Sanatlar)

10. 13. 16.


Gl yzl bir afetti ki her bsesi lle Vandal yrek! Grn ki alklanasn Sana durulanm kelimeler getireceim
Girdik zaferin koynuna, kandk o visle Ez btn iekleri kendine canavar dedir Prsm bir dnyay kahreden kelimeler
Bu dizelerde belirgin olan sz sanat Hakszlk et, haksz olduun anlalsn Bu dizelerde geen durulanm sz-
aadakilerden hangisidir? Yaamak bir sanr deilse alnmak ge- cnde aadaki sz sanatlarndan
rektir hangisi vardr?
A) Tebih-i beli
B) Tecahlarif Bu dizelerde aadaki sz sanatlarn- A) Tehis
dan hangisi vardr? B) Tebih
C) Tehis
D) Telmih A) Tariz C) Kapal istiare
E) Kinaye B) Tebih D) Tevriye
C) Hsntalil E) Kinaye
D) stifham
E) Kinaye
17.
Aadaki dizelerin hangisinde ar-
m zenginlii yoktur?

14. A) Kapanmaz yamurun at yaralar


11.
Ama kim? Ben miyim burda bir esrime mi? ocuklarda
Derler: nsanda derin bir yaradr kkszlk
Nedir bu kularn uuunda grdm? B) Dalarn dalarda birikirdi glgeleri
Budur lemde hudutsuz ve hazn kszlk
Bu dizelerde aadaki sz sanatlarn- rktlm glgeler kapmda oal-
Bu dizelerde belirgin olan sz sanat
dan hangisi vardr? dka
aadakilerden hangisidir?
C) Yreime o tedirgin ocuklarda derdi
A) Telmih A) Tehis
Kar yrrd gzlerime tyden ayakla-
B) Kapal istiare B) Tebih
ryla
C) Tehis C) Hsntalil
D) Serelerin ayaklarna balad karanlk
D) Mecazmrsel D) Tecahlarif
Kimseyi aramaz kendi adyla
E) stifham E) Kinaye
E) Bir beki belirdi sokak banda
Duyuldu bir ddk sesi, mahallede

15. 18.
Aadaki dizelerin hangisinde istifham Gklerden mutular indiren gvercinleriyle
sanat vardr? Doruklar bembeyaz yamaklaryla
12. Gnee uzanan aalaryla
A) Gecenin dr en uygun zaman,
Bizleri bir arkyla elendirmek iin tyor- Zaman hi gemeyecekmi gibi donduran
bahse girerim
du kular. Aalar, bizim iin iek amt.
Dnn: sabah ok yakn Ey bir yanyla derin sulara dayanan
Dere, bizim iin akyordu. Ama biz, umut
lkesinden oktan g etmitik. B) Sen imdi sevincimin akransn Ey dalar nerdesiniz ey
Bu cmlelerde belirgin olan sz sanat Ey kanma akllar kartran isyan Bu dizelerde aadakilerden hangisi
aadakilerden hangisidir? C) Yufka mdr yoktur?

A) Tecahlarif Yufka mdr benim bakm dnyaya A) Tehis


B) Ak istiare D) tsz bir pantolon kadar tedbirliyim B) Nida
C) ntak Tarih bir gerek kadar sklgan C) stifham
D) Hsntalil E) Yirminci yzyln sonlarnda D) Ak istiare
E) stifham En uzak uyanlar ikliminde yaadm E) Kinaye

18. E 17. E 16. C 15. C 14. D 13. A 12. D 11. B 10. A 9. A 8. E 7. C 6. C 5. E 4. A 3. D 2. C 1. E Cevaplar

20 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iir Dili (Edebi Sanatlar) 1. Modl Test 10

1. 4. 7.
Benim adm dertli dolap Aadaki dizelerin hangisinde benzet- Mecnuna dnmm bilmem gezdiim
Suyum akar yalap yalap me yoktur? Dalar mdr sahra mdr yol mudur
Byle emreylemi alap A) Yufka yreklilerle etin yollar almaz Dostumun bana girip dizdiim
Derdim vardr inilerim B) Arzularm bir oktur, aar ulu dalar Lale midir smbl mdr gl mdr
Bu dizelerde belirgin olan sz sanat C) Bir yz ki altna dnm rengi hznden Bu dizelerde olduu gibi airin bildii
aadakilerden hangisidir? D) Haner baklarn ldrr nice yiitleri bir durumu bilmezlikten gelme sanat
aadakilerden hangisidir?
A) Mbalaa E) Sana ulamakla bitmez barmdaki u
B) Kinaye ar A) Tecahlarif B) Kinaye
C) Tezat C) Mecazmrsel D) Hsntalil
D) ntak E) Dolaylama
E) Mecazmrsel

2. 5. 8.
Rhun mu ate, yoksa o gzler mi alevden?
Ey gzlerinin rengi, btn ruhumu sarsn Aktr beni sevda ile syleten
Bilmem, bu yanarda ne biim korla tututu?
Kalbimde bugn at siyah renkli iekler Firkattir cevr ile sinem dalayan
Pervne olan kendini gizler mi alevden?
Bir gn beni rzgrlara kalbinle sorarsan Gurbettir gzmden kanlar aktan
Sen istedin, ondan bu gnl zorla tututu...
'Can verdi senin ruhuna oktaan diye- Biri firkat biri gurbet biri ak
cekler! Bu dizelerde belirgin olan sz sanat
Bu dizelerde ilgili kavramlar alt alta gele-
aadakilerden hangisidir?
Bu dizelerde aadakilerden hangisi cek ekilde dizilerek szcklerle bir simetri
yoktur? A) Tecahlarif oluturulmutur.
A) Tehis B) Kinaye Buna gre bavurulan sz sanat aa-
C) Tezat dakilerden hangisidir?
B) Nida
C) stifham D) ntak A) Hsntalil B) Leffner
D) ntak E) Mecazmrsel C) Seci D) Tenasp
E) Ak istiare E) Tekrir

3.
nl piyanist mrnn baharnda aramz-
dan ayrld. 9.
Bu cmledeki alt izili szckte aa- Ben gzelim deyu havadan uma
daki sz sanatlarndan hangisi vardr? 6. ndirirler seni el yaman olur
A) Bir szcn benzetme ilgisiyle baka Ey sen ki kl ettin beni onmaz yknla Siyah kakllerin gerdana sama
bir szcn yerine kullanlmas Ey sen ki gnller tutuur her baknla! Bad eser datr yel yaman olur
B) Bir szcn iki gerek anlama gele- Bu dizedeki alt izili szde aadaki Bu drtln ilk dizesinde belirgin olan
cek ekilde kullanlmas sz sanatlarndan hangisi vardr? sz sanat aadakilerden hangisidir?
C) Bir szcn hem gerek hem mecaz A) Tehis
A) Tehis
anlamda kullanlmas
B) Nida B) Nida
D) Bir szcn benzetme ilgisi olmadan
C) stifham C) stifham
baka bir szcn yerine kullanlmas
D) ntak D) ntak
E) Bir olayn gerek nedeninden baka
bir nedene balanmas E) Kapal istiare E) Kapal istiare

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 21


iir Dili (Edebi Sanatlar)

10. 13. 16.


Balk batan kokar bunu bilmemek Yesevinin emesinden akmm Knamayn bizi hakk sevenler
Seyrn gfilin ahmaklndan Mevlanann gzleriyle bakmm Yamur yamaynca sel uyanr m
Bu dizelerde olduu gibi iirde atas- Yunuslarn tezgahndan kmm Gnl bo deildir aka deli
zne yer verme sanat aadakilerden Senlik benlik dosta giden yol mu ki Rzgar esmeyince dal uyanr m
hangisidir?
Bu dizelerde belirgin olan sz sanat Bu dizelerde olduu gibi kolay gr-
A) rsal- mesel B) Kinaye aadakilerden hangisidir? nen, ancak benzeri sylenince zor oldu-
C) Tevriye D) Hsntalil u anlalan, zl sz syleme sanat
A) Telmih B) Hsntalil
aadakilerden hangisidir?
E) Mecazmrsel C) Kiiletirme D) Tevriye
A) Mecazmrsel
E) Tecahlarif
B) Irsal-i mesel
C) Terdid
D) Sehl-i mmteni
11. 14.
E) Tekrir
Aadaki dizelerin hangisinde benzet- Atamadm aldrmadm ahm
me yaplmtr? Artrmm figanm ahm
A) Gnlden geenler dile gelmiyor Kaan iller ile grsem mahm
Ksmet uzanmadan ele gelmiyor Sanrm ki vcudumdan can gider 17.
B) Utancm krdm oldu dilimde Bu dizelerdeki alt izili szckte aa- Dmlenmi hatralar vardr
daki sz sanatlarndan hangisi vardr?
Mahvolan mrmden ne var elimde Boaziinde
C) Faydasz sevgilim gayr ne dense A) Bir szcn iki gerek anlama gele- Sahile inci gibi serpilen
cek ekilde kullanlmas
Ah! Kaan frsatlar bir geri gelse Eski yallarn pencerelerinde
B) Bir szcn benzetme ilgisiyle baka
D) Titriyordum gelir gelmez gz gze Bu dizelerde belirgin olan iki sz sanat
bir szcn yerine kullanlmas
Hayatiyim ka kez baladm sze aadakilerden hangisinde verilmi-
C) Bir szcn hem gerek hem mecaz tir?
E) Diyemem ka sene, sayamam ka ay anlamda kullanlmas
Unutmak m? Unut demesi kolay A) Tebih-tehis
D) Bir szcn benzetme ilgisi olmadan
baka bir szcn yerine kullanlmas B) Tebih-tecahlarif
E) Aralarnda ses benzerlii bulunan C) Tebih-kapal istiare
farkl anlamdaki szcklere dize son- D) Mecazmrsel- kinaye
larnda yer verilmesi E) Hsntalil-kinaye

12.
Bir arkdr syledii
15. 18.
Mavi bir sevda arks
Diin mi aryor, ek kurtul
Hayr mavi deil Toprak ana uyuturken koynunda bizi
Ban m aryor, bir eyree iki aspirin
Ela bir arkdr syledii Yarnkiler biecektir ektiimizi
Verem misin zlme onun da aresi var
Bu dizelerde olduu gibi bir dnce- Bu dizelerde lm, topran kiiyi koynun-
yi daha gl anlatmak iin, sylenen lr gidersin da yatrmas sz ile anlatlmtr.
szden dner gibi davranma sanat Bu dizelerde sz, okuyucunun beklemedi- Buna gre bavurulan sz sanat aa-
aadakilerden hangisidir? i bir ekilde bitirilmitir. dakilerden hangisidir?
A) Rcu Buna gre bavurulan sz sanat aa-
A) Tehis
dakilerden hangisidir?
B) Tekrir B) Dolaylama
C) ham A) Rcu B) Tekrir
C) stifham
D) Sehl-i mmteni C) ham D) Sehl-i mmteni D) Telmih
E) Leffner E) Terdid E) Tevriye

18. B 17. C 16. D 15. E 14. B 13. A 12. A 11. B 10. A 9. E 8. B 7. A 6. E 5. A 4. E 3. A 2. C 1. D Cevaplar

22 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Gelenek - Zihniyet - Yorum - Metin ve air 1. Modl Test 11

1. 3. 6.
Bu vatan, topran kara barnda Sana ok krler olsun Allahm Sopa sa elde, krk caml fener sol elde;
Sradalar gibi duranlarndr Hayvan karsnda insan yarattn Boanan yamur iliklerde, amur ta belde.
Bir tarih boyunca onun urunda Cemalin grmektir hevesim, ahm te karmda bizim yr-i kadimin yurdu
Kendini tarihe verenlerindir. Akl fikir verdin, iman yarattn Bakalm var m k?
erik ve biim zellikleri dikkate aln- Yoksa muhakkak uyudu.
Ardna bakmadan yollara den
dnda bu drtln aadaki iir ge- Kapnn orta yerinden ucu denekli bir ip
imek gibi akan, sel gibi coan leneklerinden hangisine zg nitelikler Sarktlm olacak, bir onu bulsam da ekip
Huduttan hududa yol bulup koan tad sylenebilir? Aversem... yi amma kap zaten aralk...
Cepheden cepheyi soranlarndr. A) Divan iiri gelenei Bu dizeler iin aadakilerden hangisi
B) Tekke iiri gelenei sylenemez?
Bu dizelerden iirin yazld dnemin
zihniyetiyle ilgili olarak aadakilerden C) Garip iiri gelenei A) Bir olay, iir biiminde anlatlmtr.
hangisine ulalabilir? B) Okurda estetik duygu uyandrma kay-
D) Tanzimat iiri gelenei
gs yoktur.
A) nsanlar, vatan iin cann feda edenle- E) Ak tarz halk iiri gelenei
re byk bir minnet duymaktadr. C) Dzyazya aktarldnda zgnln-
den bir ey kaybetmez.
B) Toplum, vatan sevgisinin tarih eitimi 4.
D) Metinde bir olay ak vardr.
ile salanabileceine inanmaktadr. Aramza dalar girmi koskoca
E) Her okuyann farkl yorumlayabilecei,
C) nsanlarda, gl bir toplumun ancak Meraklanma, gnlm dalardan yce ok anlaml bir metindir.
savalarda zafer kazanarak oluaca
Bir gn deil, be gn deil, her gece
inanc vardr.
Yatama yatar yatmaz ordaym 7.
D) Tanr buyurduu iin her insann sa-
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler- Aadakilerden hangisi iirin, dil ve
vamas gerektiine inanlmaktadr.
den hangisi sylenemez? imge araclyla gereklii younlatran
E) nsanlar, Trk siyas birliinin oluabil- anlatmna rnek gsterilemez?
mesi iin savamaktadrlar. A) Yaln bir dil kullanlmtr.
A) Ar ar kacaksn bu merdivenlerden
B) Redife yer verilmemitir.
Eteklerinde gne rengi bir yn yaprak
C) l ve uyak, ahengi salayan geler
B) Artk demir almak gn gelmise za-
2. olarak kullanlmtr. mandan
Seni gryorum yine stanbul D) air, sevdiinden uzakta da olsa onu Mehule giden bir gemi kalkar bu li-
Gzlerimle kucaklar gibi uzaktan hi unutmamaktadr. mandan
Minare minare, ev ev E) Herkese farkl yorumlanabilecek, ka- C) Bir lamba hznyle
pal bir anlatm vardr. Krld altn ufuklarda akamn gnei
Yol, meydan
D) Bugn ben bir gzel grdm
Geliyor Boaziinden doru 5. Bakar cennet sarayndan
Bir iskeleden kalkan vapurun sesi Bir iirle ilgili deerlendirme almas yap- E) Yalnz sana yazyorum bu iiri
Mavi sular stnde yine mak isteyen bir eletirmen, o iirin yazld-
stersen bir iir gibi okuma
dnemin his, anlay ve zevk btnn
Bembeyaz Kzkulesi
de anlamaya almaktadr.
Bu iirin airi hakknda aadakilerden 8.
Eletirmenin byle bir ura iine girme-
hangisi sylenebilir? sinin nedeni aadakilerden hangisidir? me, ilk yudumda zehirler seni
A) stanbula kar byk bir sevgi ta- Bahtn kaderine dkt arap
A) iirin yazlmasnda etkisi olan siyasi
maktadr. olaylar belirlemek Her akam koynunda uyutur beni
B) stanbulda geim mcadelesi veren in- Her sabah alnmdan per strap
B) Toplumdaki rf ve adetlerin iirdeki
sanlara acmaktadr. yansmalarn belirlemek Bu drtln temas aadakilerden
C) Gemi gzel gnleri hatrlayp zl- hangisidir?
C) iirin yazld dnemin eitim anlay-
mektedir. n anlamak A) Sevdiine duyulan zlem
D) Byk ehirden bunalm ve memle- D) iirin yazld dnemin zihniyetini or- B) Vatandan ayrlk
ketini zlemektedir. taya koymak C) Kt talihten ikyet
E) Yabancs olduu ehirde yalnzlk E) O dnemin beenilen eserlerini belir- D) lm korkusu
ekmektedir. lemek E) Gelecee duyulan umut

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 23


iirde Gelenek - Zihniyet - Yorum - Metin ve air

9. 12. 15.
Aadaki dizelerin hangisinde gerek- Bir bademin altna, yorgun oturmak biraz, Btn saadetler mmkndr...
lik dntrlmeden verilmitir?
Ayr ayr seyretmek iek am her dal. u kapnn almas,
A) Ayrln bir ardr vurur akaklarmda Artk btn renklerden, artk uzaklamal. eri girivermen,
Ve byr gzlerimde bir okyanus kadar Beyaz ite, aylardr gzmde tten beyaz. Bahar, kular, gndz.
B) u dalar kara duman brd
Bu drtln temas aadakilerden Ve btn dnya
yz atl, be yz yayan yrd hangisidir? Bir an iinde grltsz.
C) Soluum bir ku gibi uuyor ellerine
A) Bahar sevinci B) Kskanlk Bu dizeler iin aadakilerden hangisi
Kaplp gidiyorum sann tellerine
C) Pimanlk D) lm korkusu sylenebilir?
D) Senin yrein bir kartal
E) Umutsuzluk A) air, gzel gnlere dair iinde umut ta-
Rzgrmda uan, frtnamda dolanan
maktadr.
E) O sahibinin sesi gramofonlarda al-
nan ey B) Hece ls kullanlmtr.
ncecik melankolisiymi yalnzlnn C) Nazm birimi beyittir.
13. D) Telmih sanatna yer verilmitir.
Akam, iime den korku, pimanlk, hile. E) Halk iiri geleneinin izleri grlmek-
10.
tedir.
imden hep iyilik geliyor Varamadm deniz, suyu ekilen rmak.
Yaadmz dnyay seviyorum imde birikeni nasl ykamak, neyle?
Kin tutmak benim harcm deil Bu akam hangi suyla, hangi suyla ykan-
ektiim btn skntlar unuttum mak?
Parasz pulsuzum ne kar Bu dizeler iin aadakilerden hangisi
Gelecek gzel gnlere inanyorum sylenemez?
Bu dizelerin airi iin aadakilerden A) Yaplan tekrarlarla ritim salanmtr.
hangisi sylenebilir?
B) Tebih ve istifham sanatlarna yer ve-
A) Sevdiklerini zlemektedir. rilmitir.
B) ocukluuna zlem duymaktadr. C) Yaln bir syleyii vardr.
16.
C) Kendini yalnz hissetmektedir. D) apraz kafiye dzeni kullanlmtr.
Rabbim, urackta sen bari gzlerimi yum!
D) Mutlu ve gelecee dair umutludur. E) air akamlar ve yalnzl istemekte-
Sen, bana en son kalan, ben senin en son
E) lgisizlikten dolay hznldr. dir.
kulun;
Bu akam, artk seni anmayan stanbulun
11. Bombo bir camiinde uyumak istiyorum.
Her ey insanla gzel, .....
Doan gne kar gerinen evler, Sana az daha yakn yaamak iin artk,
14.
Mavi rzgrn kotuu sokak! Rabbim, ben yalnz zeytin ve ekmek isti-
Kalbe aina btn rastladklarm,
nsan olmazsa; kt resimler gibi, yorum.
Her ey eskisi gibi, herkes bahtiyar, iyi!
Lacivert bahelerde balayan bahar. Bu dizelerin airi iin aadakilerden
Bu dizeler iin aadakilerden hangisi Bana byk babam hatrlatan ihtiyar,
hangisi sylenebilir?
sylenemez? ocukluk arkadam sar benekli kedi.
A) Mistik bir dnya zlemi tamaktadr.
A) Serbest lyle yazlmtr. Bu drtlk aadaki iir geleneklerin-
B) nsanlarn vefaszlndan yaknmak-
B) nsana zg nitelikler doaya aktarl- den hangisine ait olabilir?
tadr.
mtr. A) Servetifnun iiri gelenei
C) Kendinde byk bir yaama sevinci
C) Konuma dilini yanstan yaln bir anla- B) Tanzimat iiri gelenei duymaktadr.
tm vardr.
C) Cumhuriyet iiri gelenei D) inde n alnmaz bir lm korkusu
D) Belli bir uyak dzeni yoktur.
D) Divan iiri gelenei vardr.
E) Konusu, insann doaya kar ilgisizli-
idir. E) Tekke iiri gelenei E) ocukluuna zlem duymaktadr.

16. A 15. A 14. C 13. E 12. A 11. E 10. D 9. B 8. C 7. E 6. E 5. D 4. E 3. B 2. A 1. A Cevaplar

24 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Gelenek - Zihniyet - Yorum - Metin ve air 1. Modl Test 12

1. 4. 7.
Aadaki cmlelerin hangisinde bilgi Ey bana dervi diyen, nem ola dervi benim Beyaz badanal odam
yanl vardr? Ya bu adma layk, hani elimde i benim Annemin yzne, soframza
A) Yazld dnemin yaam tarznn Genlik hlyalarma den
zellikleri edeb eserde grlebilir. Dervi derler adma, bakarlar suratma Gzel aydnlk
B) Bir toplumun inan ve gelenekleri o Bilmezler ki dirliim, klli sitayi benim
-mitsiz kaldka seni dndm
toplumun edeb eserlerine yansr.
Bu dizeler hangi iir geleneimize ait
C) Edeb eserler, toplumun iinde bulun- Dil ile eyhim ulu, yolda aludan alu olabilir?
duu sosyal ve ekonomik koullarn Aklm evi kaygl, nefsim asayi benim
etkisini tar. A) k edebiyat
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
D) Her edeb eser, sanatla ilgili bir anlay- B) Tekke edebiyat
den hangisi sylenemez?
n ve bir sanat zevkinin rndr. C) Divan edebiyat
A) Tekke edebiyata geleneine aittir.
E) Edeb eser, toplumun eletirilerinden D) Tanzimat edebiyat
B) Dervi, eyh gibi kelimeler iirin ait ol-
etkilenir ama toplumu etkilemez. duu gelenei gstermektedir. E) Cumhuriyet Dnemi edebiyat
C) airi kendisini beenmektedir.
D) air, bakasnn kendisiyle ilgili deer-
lendirmesini yerinde bulmamaktadr. 8.
E) Nazm birimi, halk edebiyat gelenei-
Kalktm sabah dinledim
nin yaygn nazm birimi deildir.
Hanlarn nnde geceleyen
2. 5. Koca koca kamyonlar kalkt
Yce dadan baknrdn Bir iirin geleneinin belirlenmesinde i kahvelerinde aylar demli
Lale smbl taknrdn aadakilerden hangisine baklmaz?
stasyonlarda salepler dumanl
Seni benden saknrdm A) Diline B) lsne
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
Sen ellere uydun bugn C) Nazm birimine D) Szck saysna den hangisi sylenemez?
Bu dizeler hangi iir geleneimize ait E) Temasna
A) Modern dnemde yazlmtr.
olabilir?
6. B) air, toplumu gzlemitir.
A) k edebiyat
Hdrellez gn, Kzlullu yolu C) Uyak nemsenmemitir.
B) Tekke edebiyat Beni herkes severdi ocukluumda D) Cumhuriyet Dnemi Trk edebiyatna
C) Divan edebiyat Arabac yanna oturtur aittir.
D) Tanzimat edebiyat Krbac bana verirdi E) airin gerekleri aktarma kaygs yok-
E) Servetifnun edebiyat Ben Fitnat hanmn olu tur.
Zayf bir kz severdim
Gzlerinin ii glerdi
9.
Hdrellez gnei
Hasetsiz korkusuz kinsiz
Beraber trmanmadk m aalara?
Siz kanatmadnz m ellerimi Binlerce gller ayor ite
Elma iekleri? Dargn kardee dnyor ite
3. Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler- Artk yaamak btn Trkiye'de
I. Kltrel durum den hangisi sylenemez? Bir azdan sylenen bir trkye dnyor
II. Ulusal deerler A) airi hakknda bilgiler iermektedir. Bu drtln temas aadakilerden
III. Sanat gelenei B) Dnemin ulam koullarn yanst- hangisidir?
IV. Toplumsal koullar maktadr.
A) lke sevgisi
V. Tarihe bak C) lk iki bendi gerekst ayrntlarla
B) Umutsuzluk
rlmtr.
Yukardakilerden hangisi edeb eserin C) Ktmserlik
oluumunda dorudan etkili deildir? D) airi toplumla barktr.
E) airi doayla ili dl bir ocukluk ge- D) lkenin doal gzellikleri
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. irmitir. E) lm kaygs

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 25


iirde Gelenek - Zihniyet - Yorum - Metin ve air

10. 12. 15.


Yaamak ne gzel ey diye alamamsan Bir dnemin sanat anlay, kltrel etkin- stanbul'da bir fabrika
ocuklar birdirbir oynuyorlar da plk arsada likleri, sosyal ve ekonomik koullar o d- Fabrikay ben koymadm oraya
nemin ---- meydana getirir.
Dikilip yan balarna gs geirmemisen Ben diyorum ki size
Yanndan geip gitmi de ilekinin arabas Bu cmlede bo braklan yere aada- stanbul'da bir fabrika
kilerden hangisi getirilmelidir?
Katan veriyorsun hemerim diye yutkunmamsan
skelenin tepesinden trk dken gurbeti gence A) zihniyetini B) iir trlerini Fabrikay iiler altrr
Var olasn koum benim diye el sallamamsan C) nazm trn D) nazm birimini ileri bir milyoner
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler- E) iir lsn Ben diyorum ki size
den hangisi sylenemez? Fabrikay iiler altrr
13.
A) Dnemin yaam koullarn yanst-
maktadr. Yreim szlyor bu roman iyi bitmeyecek Grev gittike byyor
Beterin beteri var diyenlere inanmyorum
B) airi dil devriminden etkilenmitir. Grevi ben istemiyorum
Hep byle havalar besler frtnalar
C) Uyak nemsenmitir. Ben diyorum ki size
Korkarm bu mavi k abuk snecek
D) plk arsa, ilekinin arabas, gur- Grev gittike byyor
Duymazdm durgun sularn bezgin trklerini
beti gen ifadeleri iirin yazld d-
Almak lmn bir baka adym bilmezdim Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
nemin ekonomik koullaryla ilgilidir.
Bir yangn sonu yorgunluu yakyor avu- den hangisi sylenemez?
E) Cumhuriyet Dneminde yazlmtr.
larm A) Yaln ve anlalr bir dil kullanlmtr.
Bir rzgar kulaklarmdan hi eksilmiyor B) Modern yaamn zihniyetini yanstan
Esirgenmi bir dnyada mthi yalnzm ifadelere yer verilmitir.
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler- C) Fabrika, ii, grev, milyoner gibi szck-
den hangi sylenemez? ler dnemin zihniyetini yanstmaktadr.
A) air, halk syleyilerine yer vermitir. D) Sosyal sorunlardan ve hayattan uzak
B) iir, dnemin sosyal hayatndan izler bir iirdir.
tayor. E) air, toplumsal sorunlara kar duyarl-
C) Mecazl syleyiten yararlanlmtr. dr.
D) air, iinde bulunduu durumdan ika-
yet etmitir.
E) Cumhuriyet Dnemi iirine aittir.

11.
14.
Topran blle blle bllmesi
Koyiitler cirit oynar dlekte
Dnmesi toprak aasna blk bln
Geyikleri yaylm eder yaylakta 16.
Ve sonra varolarda toprak iisi
Bir koku var topranda, rmakta Gemie ait bir iir incelenirken dnemin
Yani sen
Gzm ya davarnda kala m ---- bilmek iirin daha iyi anlalmasn sa-
Yani ben lar.
19. yzylda yaayan Dadalolu'nun bu
Yani biz
drtlnden hareketle aadakiler- Yukarda bo braklan yere, aada-
Bu dizelerde yazld dnemin aa- den hangisini belirlemek mmkn de- kilerden hangisinin getirilmesi uygun
daki hangi zellii ar basmaktadr? ildir? deildir?
A) Ekonomik durumu A) airin bal olduu gelenei A) kltrel yaamn
B) nan yaps B) airin etkilendii zihniyeti B) dil zelliklerini
C) Siyasi olaylar C) iirin yazld tarihi C) asker olaylarn
D) Gelenekleri D) Drtln ahenk unsurlarn D) edeb gelimelerini
E) syanlar E) Dnemin sanat anlayn E) sanat anlayn

16. C 15. D 14. C 13. B 12. A 11. A 10. C 9. A 8. E 7. E 6. C 5. D 4. C 3. E 2. A 1. E Cevaplar

26 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Manzume ve iir, iir Trleri 1. Modl Test 13

1. 4. 7.
---- anlatlanlar, dzyazyla ifade edilebi- Yamurlar dindii zaman zledim sesini ne olur konu
lirken iirde anlatlanlar dzyazyla ifade Geleceksin Bir gl atr zamanlarn tesinden
edilemez. Ki karanlk lmdr
Karanlklar iindeyim, kapkaraym bugn gel
Im snd zaman
Bu cmlenin bana aadakilerden Gk mavisinden, deniz mavisinden
hangisi getirilmelidir? Gleceksin
Ki karanlk lmdr Bana bir ark syle
A) Manzumede
imde bir ey kmldyor
B) Gazelde Karanlmda dilerin Gzlerim kan ana, yorgunum, uykusuzum
C) Komada Parldar ki Bir baksana ne haldeyim deli divane
D) Kasidede Yine grneceksin
Yaralym, aresizim umutsuzum
E) Trkde Kuraklnda dlerin
Ildar ki Bu dizeler aadaki iir trlerinden
hangisine rnek gsterilebilir?
Yine arnacaksn
A) Satirik B) Lirik
Bu dizelerde aadaki iir trlerinden
hangisine ait nitelikler ar basmakta- C) Pastoral D) Epik
dr? E) Didaktik
A) Epik B) Lirik
C) Satirik D) Pastoral
2. E) Didaktik
(I) Eski edebiyatta manzume ve iir kar-
trlabilirdi. ( II) nk iki tr de ll ya-
8.
zlrd. (III) ki trde de uyak vard. (IV) ki imenler bir hal olur topraa
tre mutlaka balk konurdu. (V) Oysa bu- 5. Gnein sevinci yznde parlar
gnn iirinde genellikle ne l ne uyak Baylrz unutmaya her eyi rtbas ederiz O sevinle tekrar canlanr doa
vardr. Nice pasl kaklara stten yeni km deriz Yerde kuzu sesi, gklerde kular
Bu paradaki numaralanm cmlelerin Her gn yeni sayfa aar eskiye snger e-
hangisinde bir bilgi yanl vardr? Bu dizelerde aadaki iir trlerinden
keriz
hangisine ait nitelikler ar basmakta-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. Dinozoru bile grsek yeni bir tr zannederiz dr?
Bu para aadaki iir trlerinden han- A) Lirik B) Epik
gisine rnek olabilir?
C) Satirik D) Didaktik
A) Lirik B) Satirik
E) Pastoral
C) Pastoral D) Didaktik
E) Epik

3. 6. 9.
Dallarda oynar yeil yapraklar Bin dert ile yoruldum, kederimle yaadm Anszn bir deprem olur ailece panikleriz
Aaca ta olur rengarenk iek Yazn scakta yandm, kn karda dm Korkudan evlere girmez sokaklarda geceleriz
imenler cmerte her yeri kaplar Yarin san deil, yalnzlm okadm Burada yaanmaz deyip baka bir ehre
Arlar iei perler tek, tek ekmediim ileyi yazmadm bugne dek geriz
Bu dizeler aadaki iir trlerinden Bu para aadaki iir trlerinden han- ok srmez alt ay sonra hasarl eve dneriz
hangisine rnek gsterilebilir? gisine rnek olabilir? Bu dizeler aadaki iir trlerinden
A) Pastoral B) Lirik A) Lirik B) Pastoral hangisine rnek gsterilebilir?
C) Epik D) Satirik C) Didaktik D) Satirik A) Lirik B) Pastoral C) Epik
E) Didaktik E) Epik D) Didaktik E) Satirik

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 27


Manzume ve iir, iir Trleri

10. 13. 15.


Renk renk aar iekler Ders veririz ders almayz hep akll geiniriz Aadaki dizelerden hangisi didaktik
bir iire aittir?
Cvl cvl kular, kelebekler Dz yolda hi duramayz arampolleri severiz
Tuhaf bir ark syler bcekler Sonumuzu dnmeden burun dikine gideriz A) Binlerce oaltlm dn yaamlardan
Serin suyunu aktr pnarlar Bu balk hafzamzla daha ok rseleniriz z benliine doru yola kmal insan
B) Dadalolu der ki halim yamandr
Gel benimle bu bahar Bu dizelerde aadaki iir trlerinden
Da balar yine tozdur dumandr
Gidelim serin yaylalara hangisine ait nitelikler ar basmaktadr?
C) Daldan kke doru perde perde
Uzanp dokunalm bulutlara A) Lirik B) Epik
Ak, lkemiz oldu yeryznde
Gl kenarlarnda iirler okuyalm C) Didaktik D) Satirik D) Yine bir k g, bir gl akn
Bu para aadaki iir trlerinden han- E) Pastoral lkbahar dallar altnda ehir
gisine rnek olabilir?
E) Ben nasl unuturum seni
A) Lirik B) Satirik C) Epik Can bedenden kmaynca
D) Pastoral E) Didaktik

16.
Eerleyin kr atmn ikisin
Fethedeyim dmanlarn hepisin
Sabah namaznda Badat kapsn
11.
Allah Allah deyip at Gen Osman
Ayam ayama dolar sonra
Bu drtln konusuna gre tr aa-
Gzlerim byr byr, kocaman olur dakilerden hangisidir?
Bakarsn dilim tutulur, hi konuamam
A) Pastoral B) Lirik
Bana gel deme!
14. C) Satirik D) Didaktik
Brak umutsuzluum bende kalsn
1917 senesinde E) Epik
Yokluunda eriyeyim brak
Topraklarnda domuum
Gzyalarm yamurlar diyorum
Anamdan emdiim st 17.
Bana gel deme!
emenden tarlandan gelmi Dedim ki ben de:
Bu dizelerde aadaki iir trlerinden Emmilerim hudutlarnda - Ayol dinle annenin szn
hangisine ait nitelikler ar basmakta-
Senin iin dvrken lmler Fakat ocuk bana haykrd ekitip yzn:
dr?
Kalelerin burcunda - Sakall, yok mu iin? Git, cehennem ol
A) Pastoral B) Epik C) Satirik uradan!
Uurtma uurmuum
D) Lirik E) Didaktik Ne drlanp duruyorsun sabahleyin oradan?
immiim derelerinde
Benim iim yanyor: Da kadar babam gitti
Bir andz fidan gibi bymm
- Baban yerinde adamdan ne istedin imdi?
Topraklarnn stnde
Adamcaz sana, bak hl dilince sylerken
Aladm senin iindir - Brak hanm, o ocuktur, kusura bakmam
12. Gldm senin iindir ben
Sema kaldrd kaln perdeyi pp bama koyduum Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
Yeryz serdi gzel sofray Ekmek gibisin den hangisi sylenemez?
Gne verdi mutulu haberi Bu dizelerde aadaki iir trlerinden A) Estetik bir zevk uyandrma amac, bir
Grseydin bahardaki neeyi hangisine ait nitelikler ar basmakta- olay aktarmaktan daha ok nemsen-
mitir.
Bu para aadaki iir trlerinden han- dr?
B) Her beyti kendi arasnda uyakldr.
gisine rnek olabilir? A) Epik B) Lirik C) Bir manzumeden alnmtr.
A) Epik B) Didaktik C) Pastoral C) Didaktik D) Satirik D) Diyaloglara yer verilmitir.
D) Lirik E) Satirik E) Pastoral E) ykleyici anlatmdan yararlanlmtr.

17. A 16. E 15. A 14. A 13. D 12. C 11. D 10. D 9. E 8. E 7. B 6. A 5. B 4. B 3. A 2. D 1. A Cevaplar

28 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Manzume ve iir, iir Trleri 1. Modl Test 14

1. 4. 7.
I. Manzumelerde bir olay rgs varken Bir fani vefaszdr Aadaki dizelerden hangisi lirik bir i-
iirlerde olay rgs yoktur. irden alnmamtr?
Kavline inanma hi
II. Manzumelerde szckler genellikle
gerek anlamda kullanlrken iirde Gah bay eder yoksul A) Bir davet karm o peri bana
ok anlamllk vardr. Gah yoksul eder bay "Gl gnderme kendin yalnz gel" de-
III. iirler manzumelere gre arm y- mi
Bu dizelerde aadaki iir trlerinden
nnden daha zengindir. B) Bir hesab mevcut topran, tan
hangisine zg zellikler ar basmak-
IV. Manzumeler hep ll uyakl iken tadr? Hell emek ile sslensin an
gnmzn iiri daha ok lsz ve
uyaksz yazlmaktadr. A) Lirik iir C) "Ateten bir gmlek" dediler ak
V. Manzumeler, hep sanat iin sanat an- B) Pastoral iir Giydike gl aar gnlmde benim.
lay dorultusunda yazlrken baz D) Yrin dudandan dklen bir sz
C) Didaktik iir
iirler toplum iin sanat dorultusunda
D) Epik iir Dermandr bilene candr bilene
yazlmtr.
Yukardaki numaralanm cmlelerin E) Dramatik iir E) Bir baktn ki beni yrekten yaktn,
hangisinde bir bilgi yanl vardr? Sel oldun gzmden sel oldun aktn
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 5.
Bingl yaylasnda bin renktir bahar,
2. O gzel adna kurban yaylalar! 8.
Aadakilerden hangisi bir manzume-
Bir yudum suyunda bin bir ifa var, "Okumak" ilk emir stndr kalem
den alnm olabilir?
A) Sz anladm uzun, hem de pek uzun Bar olur kalpten verilse selam
Sarmar gnele, pr ayla,
srecek Allah bilmekle bilinir lem
"Yaylalar iinde Erzurum yayla"
Benimse vard o gn pek ok ilerim Hazlar gler hazlar bayramdr bize
grecek Bu dizelerde aadaki iir trlerinden
Bu dizelerde aadaki iir trlerinden
B) Glge dolar geceyle esmerliin ara- hangisine zg zellikler ar basmak-
hangisine zg zellikler ar basmak-
snda tadr?
tadr?
-Bir an- baklarn mavi denizle gk A) Lirik iir
arasnda A) Lirik iir
B) Pastoral iir
C) Soluumu duyuyorum ara sra, bir onu B) Pastoral iir
duyuyorum C) Didaktik iir
C) Didaktik iir
Duymuyorum belki de biliyorum yalnzca D) Epik iir
D) Epik iir
D) Alp alp gtryor gzlerimi bkmadan E) Satirik iir
E) Satirik iir
Ksalp uzayan bir ift ylan baln an-
dran gzlerimi
6.
E) Bir sevgiyi yontup onarmak iin
yle gnler grdm ki dost dediim insanlar
Dvmek de sevgidir
Ben yanna varnca dudan kvrd. 9.
3. Bir zamanlar yanmda az amayanlar Narin parmak zarif gl dererek
I. Manzumeler, ll ve uyakl metinlerdir. Srtm svazlad, bana t savurdu. Al yanaktan izin alp srerek
II. retici konular ve aklda kolay kalma- Silahsz grdne saldran kahramanlar Bir pul kadar bile deer vererek
s istenen dnceler manzume ek-
En alak tekmelerle beni yere devirdi Saydka gl aar gnlmde benim
linde yazlr.
III. Manzumeler, estetik kayg tamamtr. Bu dizelerde aadaki iir trlerinden Bu dizelerde aadaki iir trlerinden
IV. Manzumelerde arm yn ve im- hangisine zg zellikler ar basmak- hangisine zg zellikler ar basmak-
geleme iire gre gldr. tadr? tadr?
V. Mehmet Akif Ersoy ve Tevfik Fikret, A) Lirik iir A) Lirik iir
Trk edebiyatnda nemli manzume
airleridir. B) Pastoral iir B) Pastoral iir
Yukardaki numaralanm cmlelerin C) Didaktik iir C) Didaktik iir
hangisinde bir bilgi yanl vardr? D) Epik iir D) Epik iir
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Satirik iir E) Satirik iir

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 29


Manzume ve iir, iir Trleri

10. 13. 16.


Bir destanlk hayat, destanlk gzel Ne kadar yalvarsam yetmedi naza Sofu bilmi olsa hakk rzay
Uruna yazlm bin eit gazel Bir kerecik olsun bakmad sze Sazdan szden kap vermez riyay
Byle takdir olmu byle ok ezel Buluuruz diye bahara yaza Ay gn yldz gibi vermez ziyay
Blbl alatan gle hayranm Gam kasavet baa ulland gzel Kuru arktan akan seli biliriz
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler- Bu dizelerde aadaki iir trlerinden Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
den hangisi sylenemez? hangisine zg zellikler ar basmak- den hangisi sylenemez?
tadr?
A) Zengin uyak vardr. A) Uyak vardr.
A) Lirik iir
B) Didaktik iire rnektir. B) Redif vardr.
B) Pastoral iir
C) Dz uyak dzeni vardr. C) Dz uyak dzeni vardr.
C) Didaktik iir
D) Redif yoktur. D) Epik iire rnektir.
D) Epik iir
E) Durak vardr. E) Temas gsteritir.
E) Satirik iir

17.
14. Masmavi benekli bir trtl
11.
Ha kree mahkm olmak prangaya vu-
Bir dilim ekmei hellden kazan Rahat uzanm yapran stnde
rulmak
Hi kimseye yapma sakn kt zan Karnca
Ha grmemek gzlerini, ikisi de bir
flah olmaz hak yoldan azan Kendinden byk ekmein stnde
Btn krdmleri zecek gzlerindir
Viraneye dner balar l olur Sakn bakma! Bu dizelerde aadaki iir trlerinden
hangisine zg zellikler ar basmak-
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler- Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
tadr?
den hangisi sylenemez? den hangisi sylenemez?
A) Lirik iir
A) Tun uyak vardr. A) Tam uyak vardr.
B) Pastoral iir
B) Dz uyak dzeni vardr. B) l yoktur.
C) Didaktik iir
C) Lirik iire rnektir. C) apraz uyak dzeni vardr.
D) Epik iir
D) Redif yoktur. D) Lirik iire rnektir.
E) Satirik iir
E) Okuyucuyu t verme amac vardr. E) Temas zlemdir.

15. 18.
12.
Rvet ile yarar hakim hcceti Zambaklar gibi sihirli ehrende
Bu kanc bahar kanc hazan
Hccet ile alr kad rveti Varlm saran sihirli k
Senin iin gnl dillendi gzel
Halk bilmiyor dini er'i snneti Duydum ne duyulmazlar sinende
Kar yad bama karard cihan
Bozuldu sikkenin tuncuna kaldk Sen bir ryasn benim iin artk
Bin dertle bu mr ylland gzel
Bu dizelerde aadaki iir trlerinden Bu dizelerde aadaki iir trlerinden
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler- hangisine zg zellikler ar basmak- hangisine zg zellikler ar basmak-
den hangisi sylenemez? tadr? tadr?
A) Tam uyak vardr. A) Lirik iir A) Epik iir
B) Pastoral iire rnektir. B) Pastoral iir B) Pastoral iir
C) apraz uyak dzeni vardr. C) Didaktik iir C) Didaktik iir
D) Redif vardr. D) Epik iir D) Lirik iir
E) Temas aktr. E) Satirik iir E) Satirik iir

18. D 17. B 16. D 15. E 14. C 13. A 12. B 11. C 10. B 9. A 8. C 7. B 6. E 5. B 4. C 3. D 2. A 1. E Cevaplar

30 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Yap (Divan iiri - Nazm Biimleri ve Trleri) 1. Modl Test 15

1. 4. 7.
iirin uyak rgs, nazm birimi ve lle- Aadakilerden hangisi nazm ekli ile Halk edebiyat nazm ekilleri btnyle
rine gre kazand d yapya ----; bunun ilgili bir kavram deildir? Trk milletine zgdr, yerlidir. Divan ede-
konusuna gre eidine ise ---- denir. biyatnda ---- ve ---- gibi bize zg nazm
A) Koma B) Gzelleme C) Semai
Bu cmlede bo braklan yerlere aa- ekilleri bulunsa da daha ok, Arap ve ran
D) Kaside E) Tuyu edebiyatlarna dayanan nazm ekilleri kul-
dakilerden hangisi getirilmelidir?
lanlmtr.
A) nazm tr nazm ekli
Bu parada bo braklan yerlere aa-
B) nazm birimi nazm tr
dakilerden hangileri getirilmelidir?
C) nazm ekli nazm tr
A) tuyu ark
D) nazm ekli nazm birimi
B) semai gazel
E) nazm tr nazm birimi
C) koma mani
D) kaside mesnevi
E) rubai sone

5.
slamiyetin kabulnden sonra divan ede-
biyat ve halk edebiyat olarak iki ana kol-
da gelien Trk edebiyatnda farkl nazm
biimleri kullanlmtr. Halk edebiyatnda
2. koma, semai; divan edebiyatnda murabba,
I. Kimi iirler beyitler ile kurulmutur. I II III
II. Bu akmdan etkilenen airlerin iirle- mstezat gibi nazm ekilleriyle iir yazld 8.
rinde, doa manzaralar gereki bi- IV Divan edebiyatnda ok yaygn olarak
imde tasvir edilir. grlr. Tanzimat sonras Trk edebiya- kullanlan bir nazm eklidir. Nazm birimi
III. air, her bentte yalnzlk temasn bir tnda ise Bat edebiyat kaynakl sone, beyittir. Aruz ls ile yazlr. Birinci be-
dantel gibi ilemi. aliterasyon gibi nazm ekilleriyle de iirler yit kendi arasnda kafiyeli, dier beyitlerin
V birinci msralar serbest, ikinci msralar bi-
IV. air, l ve uyan verdii ritmi, iiri
yazlmtr. rinci beyit ile kafiyelidir. Beyitleri arasnda
iin ncelikli unsur saymtr.
anlam birlii olabilecei gibi, her beyit ayr
V. airler, iirlerinde gerek dnyay d Bu paradaki numaralanm yerlerden bir konuyu ilemi de olabilir.
dnyalarnda harmanlayp zenginleti- hangisinde bilgi yanl vardr?
Bu parada tantlan nazm ekli aa-
rerek yorumlar. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. dakilerden hangisidir?
Yukardaki cmlelerin hangilerinde iirin
yap zellikleriyle ilgili ayrntlar vardr? A) Mesnevi B) Gazel C) Murabba

A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV. D) Koma E) ark

D) III. ve V. E) IV. ve V.

9.
Divan iirinde tek dize olarak bir anlam
6. ifade eden, anlam tamamlayc baka bir
3. Aadakilerden hangisi nazm tr ile dizeye ihtiya olmayan dizelere ---- denir.
Aadakilerden hangisi divan edebiya- ilgili bir kavram deildir? Bu cmlede bo braklan yere aada-
t nazm ekillerinden deildir? kilerden hangisi getirilmelidir?
A) Mersiye B) Gzelleme
A) Rubai B) Mesnevi C) Trk A) bent B) drtlk C) redif
C) Mstezat D) Lirik iir
D) ark E) Gazel E) Hicviye D) beyit E) msra - zde

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 31


iirde Yap (Divan iiri - Nazm Biimleri ve Trleri)

10. 13. 16.


alm sarmak gller ihre-i zibs anun glen-i cndur Nazm biimlerinde l olarak kullanlan
kokularyla baygn Halk- cihna paraya nazm birimi denir. Tanzimat son-
ras Trk edebiyatnda nazm birimi olarak
en grkemli saatinde yldz alacasnn Mi rids sanasn b- revndr
----, divan edebiyatnda ----, halk edebiya-
gizli bir ylan gibi yuvarlanm Ba- cinna tnda ---- kullanlmtr.
iimde keder Mutrib-i dervi ile cnnun elinden Bu parada bo braklan yerlere sra-
uzak bir telefonda alayan Ny gibi ben syla aadakilerden hangisi getirilme-
yamurlu gen kadn Nle v feryd iderin hayli zamandr lidir?
Yukardaki iirin nazm birimi aada- Kevn mekna A) dize beyit dize
kilerden hangisidir? Divan edebiyatna ait yukardaki iirin B) beyit drtlk dize
A) Beyit B) Bent C) Uyak nazm ekli aadakilerden hangisidir? C) dize beyit drtlk
D) Drtlk E) Msra A) Gazel B) Musammat D) beyit dize drtlk
C) Kaside D) Mstezat E) drtlk dize beyit
E) Mesnevi

14.
11. ran edebiyatnn etkisi ile Trk edebiyatn- 17.
---- iin belli bir msra says sylenemez. da kullanlmaya balanan bu nazm ekli, Her rind bu bezmin nedir encm bilir
Bu anlamda ----, iiri oluturan blmlerin tek drtlkten oluur. Bu nazm eklinin Dnymz ngh zalm rtebilir
her birinin addr. Bu blmler, be msra- temeli, dncelerin zl bir biimde anla-
Bir bitmiyecek evk verirken beste
dan oluan iirler olabilecei gibi msra tlmasna dayanr.
Bir tel kopar henk ebediyyen kesilir
saylar farkl blmlerden olumu iirler Bu parada tantlan divan edebiyat na-
de olabilir. zm ekli aadakilerden hangisidir? Bu dizelerin nazm biimi aadakiler-
den hangisidir?
Bu parada bo braklan yere aada- A) Rub B) Gazel
kilerden hangisi getirilmelidir? A) Gazel B) Kaside
C) Koma D) Kaside
A) drtlk B) beyit C) bent C) Murabba D) Rubai
E) Terci-i bent
D) msra E) msra- berceste E) Muhammes

15. 18.
(I) Divan iirine Trk airlerin katt bir na- Duygularm bir gazele smaz. Gazelin be-
12. zm biimidir. (II) Biim olarak murabbaya yit says bana az gelir. Ben, gazelle ayn
Bir vg iiri olan divan edebiyatnn bu benzer, drtlk nazm birimi ile ve genel uyak dzeni iinde, daha ok beyitle duy-
nazm ekli, en az 33, en fazla 99 beyitten olarak bestelenmek iin yazlr. (III) ark- gularm ifade etmek istiyorum. Bana uyan
oluur. lk beyit matla, son beyit makta lar drtlk ve nakarat blmlerinden olu- nazm biimi genellikle vg iiri olarak
olarak adlandrlr. iir, kendi iinde nesib/ ur. (IV) arklardaki drtlk says ile bilinse de ben Nefinin son zamanlarna
tebip, girizgh, medhiye, fahriye, dua gibi be arasnda deiir. (V) Bu nazm ekli, uyup yergiyi tercih edeceim.
blmlerden oluur. Lale Devrinde gelimi ve yaygnlamtr. Bu parada kendisinden sz eden ai-
Bu parada tantlan, nazm ekli aa- Yukardaki numaralanm cmlelerin rin iirine uyan nazm biimi aadaki-
dakilerden hangisidir? hangi ikisinde arknn yapsal zel- lerden hangisidir?
A) Mesnevi B) Gazel liklerine deinilmemitir? A) Mesnevi B) Kaside
C) Musammat D) Kaside A) I. ve II. B) I. ve V. C) II. ve IV. C) Mseddes D) Terkib-i bent
E) Gazel D) III. ve V. E) IV. ve V. E) Terci-i bent

18. B 17. D 16. C 15. B 14. A 13. D 12. D 11. C 10. B 9. E 8. B 7. A 6. C 5. E 4. B 3. C 2. C 1. C Cevaplar

32 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Yap (Divan iiri - Nazm Biimleri ve Trleri) 1. Modl Test 16

1. 4. 7.
Aadaki nazm biimlerinden hangisi Aadaki cmlelerin hangisinde bir bil- Aadakilerden hangisi drt dizelik bent-
nazm birimi bakmndan dierlerinden gi yanl vardr? ler halinde yazlan bir nazm biimidir?
farkldr? A) Kadn gzelliini, ak ve arab anla-
A) Kasidelerin beyit says genellikle 33
tan, biim bakmndan ksa bir kaside
A) Koma B) Gazel ile 99 arasnda deiir.
gibi olan bir nazm biimidir.
C) Semai D) Varsa B) Terkibi bendin vasta beyti nakarat ola- B) Nesib, girizgh, methiye, fahriye ve
rak kullanldnda iir tercii bent adn dua blmlerinden oluur.
E) Destan
alr. C) Arap edebiyatndan alnan bir nazm
C) Kta nazm biimi, mahlasn bulunma- biimidir, uyak dzeni xa, xa biimin-
mas ve beyit saysnn az olmasyla dedir.
gazelden ayrlr. D) Divan edebiyatnda hikaye ve romann
manzum biimi gibidir.
D) Her dizesi birbiriyle uyakl rubailere
E) Biimsel zellikleri bakmndan ark-
"rubai-i musarra" ya da "terane" ad
2. ya benzeyen, Arap edebiyatndan al-
verilir. nan bir nazm biimidir.
I. Szlk anlam ift kanatl bir kapnn E) Padiahn tahta k dolaysyla yaz-
kanatlarnn her biridir. lan kasidelere ydiye denir. 8.
II. iirdeki anlam, ll ve anlaml, bir I. Kelime anlam ikili, ikier ikierdir.
satrlk nazm parasdr. II. ran edebiyatndan alnmtr; ran
edebiyatnda Firdevsnin ehnamesi
III. Divan iirinde bir iire bal olmayan,
bu trn nl bir rneidir.
bal balna bir anlam olan msralara 5. III. Klsik halk hikyeleri, destan konular,
azade msra denir. (I) Kaside, Arap edebiyatndan alnma bir ak hikyeleri, savalar, din ve felsef
IV. Bir vecize gibi zl anlam tayan ms- nazm biimidir. (II) Divan airlerinin genel- konular ilenir.
ralara lgaz denir. likle devlet byklerini yermek iin tercih IV. Divan edebiyatnn en uzun nazm ek-
V. Gazelde matla veya maktadaki dizeler ettikleri bir nazm biimidir.(III) Beyitler ha- lidir, beyit says snrszdr, 20-25 bine
dndaki bir dize, maktada yinelenirse linde yazlr. (IV) Uyak dzeni bakmndan kadar kabilir.
buna redd-i msra ad verilir. gazele benzer. (V) Tr nesip blmne V. Nesib, girizgh, methiye, tegazzl,
gre belirlenir. fahriye, dua blmlerinden oluur.
Msra ile ilgili yukardaki numaralan- Mesnevi ile ilgili olarak yukardakiler-
m bilgilerden hangisi yanltr? Bu paradaki numaralanm cmlelerin den hangisi doru deildir?
hangisinde bir bilgi yanl vardr?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
9.
Szlk anlam kadnlarla kane soh-
bet etmektir.
Divan iirinde en ok kullanlan nazm
6. eklidir.
----, gazelin zel biimidir. Kelime anlam Ak, sevgi, gzellik ve iki konularn i-
artm, oalmtr. Gazelin uzun dize- leyen iirlerdir. Lirik bir nazm biimidir.
lerine ksa bir dize eklenerek yazlr. Her Konularna gre adlandrlrlar: kne
3. beyti, bir uzun, bir ksa; tekrar bir uzun, bir (garam, lirik; Fuzul), rindne (Bk),
hne (Nedimne; Nedim), hikem
Trklerin edebiyata kazandrdklar bir ksa biiminde dizelerden oluur. Uzun di-
(Nb)
nazm biimidir. Her konuda sylenebilir. zelere eklenen ksa msralara ziyade ad
Beyitlerle yazlr. Beyit says 5-15 ara-
Uyak dzeni aaxa biimindedir. Tek drt- verilir. Ak, ayrlk, doa gzellii vb. ko- sndadr (tek saylar).
lkten oluur. Aruzun yalnz bir kalbyla nularda sylenir. Kafiye dzeni genellikle Beyitler arasnda genellikle konu b-
sylenir. En nl airleri Kad Burhaneddin aa(a) a (a) b(b) a(a) c(c) a(a) d(d) tnl olmaz. Ama beyitler arasnda
ve Ali ir Nevadir. a(a) - biimindedir. anlam bakmndan bir uyum olmaldr.
Bunu kafiye ve redif salar.
Bu parada sz edilen nazm biimi Bu parann bana aadakilerden
Yukarda baz zellikleri verilen nazm
aadakilerden hangisidir? hangisi getirilmelidir? biimi aadakilerden hangisidir?
A) Tuyu B) Rubai A) Muhammes B) Mstezad A) ark B) Gazel
C) Murabba D) Kta C) Terbi D) Tahmis C) Kaside D) Tahmis
E) ark E) Tardiye E) Mesnevi

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 33


iirde Yap (Divan iiri - Nazm Biimleri ve Trleri)

10. 13. 16.


Tek drtlkten oluan bir nazm biimidir. Aadakilerden hangisi bir mesneviye Fuzl ve-i ihsnun ister bir gedyundur
Birinci, ikinci ve drdnc dizeleri uyakl ait olamaz? Dirildke seg-i kyun lende hk-i pyun-
yazlrken nc dizesi serbest yazlr. dur
A) Meer bir gn ki te-i pre-i Necd
Konu snrlamas yoktur. Bir dnceyi
erer pervanesi Mecnn- pr vecd Gerek ldr gerek ko hkm hkmn ry
zl bir ekilde ilemeye ynelik olduun-
ryundur
dan ustalk isteyen bir nazm biimi ola- B) Siyeh-mest-i arb- hayret olm
rak kabul edilir. Dnya edebiyatndaki en Gzm cnum efendim sevdm devlet-
Kararm gzleri Leyl'yle dolm
nemli airi mer Hayyamdr. mer Hay- l sultnum
C) Doladurm pern seyr-i rha
yamn bu nazm biimindeki iirleri Orhan Bu drtlk, aadaki hangi nazm bii-
Veli tarafndan Trkeye evrilmitir. Trk Tutulm kendsi n dm- mha minden alnm olabilir?
edebiyatnda Yahya Kemal, kalc rnekler D) Dnp ol u'le-i cevvle-i gam
A) Tuyu B) Murabba
vermitir. Yanup durmakda olm em'a hemdem
C) Kaside D) Rbai
Bu parada sz edilen nazm biimi E) Altnda m stnde midir cennet-i al
aadakilerden hangisidir? Elhak bu ne hlet bu ne ho b u hevdr E) Mesnevi

A) Tuyu B) Murabba
C) Rubai D) Kta
E) Terbi
17.
I. Mesnevide her beyit kendi iinde kafi-
14.
yelidir.
Ey divane blbl gel bahara er
II. Divan iirinde be mesneviden oluan
11. Alm goncaya sen de gnl ver eserler grubuna (bugnk anlamyla
Aadakilerden hangisi divan edebiya- setine) hamse denir.
t nazm biimi deildir? Ruhuna ho gelen bir trk gibi
III. Nedim, Mevln, Fuzul, eyh, Nab
A) Semai Seni saracak ak rzgar eser
ve eyh Galip nemli hamse airleri-
B) ark Yukardaki beyitler, aadaki hangi na- mizdir.
C) Tuyu zm biiminin ilk iki beyti olabilir? IV. Edebiyatmzda Leyl v Mecnun Hs-
A) ark B) Murabba rev irin, Yusuf Zleyha, skender-
D) Muhammes
name nemli mesnevi rnekleridir.
E) Tardiye C) Kaside D) Rbai
V. Harname, eyhye ait nemli bir hiciv
E) Mesnevi mesnevisidir.
Yukardaki numaralanm cmlelerin
12. hangisinde bir bilgi yanl vardr?
Kasidenin giri blmdr. Bir tabiat tas-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
virinin yapld veya sevgilinin gzellikle-
rinin anlatld blmdr. Bu blmn ko- 15.
nular bahar, k, yaz, Ramazan, bayram, Kentlerin gzelliklerini anlatan mesnevi-
nevruz, gl, smbl, gne, sz ustal, lerdir. Trk edebiyatnda yaygndr. XV.
kalem, gece, sava, at veya bir gzel ola- asrda Meshnin Bursa ile ilgili yazd bir
bilir. Kasideler bu blmde ele alnan ko- mesneviyle balayan bu tr divan edebiya- 18.
nuya gre adlandrlr. t boyunca hep yazlmtr.
Aadakilerden hangisi kaside ve ga-
Kasidenin bu cmlede sz edilen b- Bu parada sz edilen mesnevi tr zelde ortaktr?
lm aadakilerden hangisidir? aadakilerden hangisidir?
A) Beyit says
A) Nesib A) Sakinme B) Blmlendirilmesi
B) Girizgh B) ehrengiz C) Uyak dzeni
C) Methiye C) Destan D) Anlamn beyitte bitmesi
D) Tegazzl D) Alagorik mesnevi E) Beyitlerine beyit eklenerek yeni trlere
E) Fahriye E) Sergzetname ulalmas

18. C 17. C 16. B 15. B 14. C 13. E 12. A 11. A 10. C 9. B 8. E 7. E 6. B 5. B 4. E 3. A 2. D 1. B Cevaplar

34 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Yap (Divan iiri - Nazm Biimleri ve Trleri) 1. Modl Test 17

1. 4. 7.
Gazelde btn beyitler ayn konuyu iliyor- Aadakilerden hangisi mizah bir Trk edebiyatnda domutur. Tpk tuyu
sa bu tr gazellere yek-ahenk; btn mesnevidir? gibi Trklerin bulduu bir nazm eklidir.
I Bestelenmek iin yazlr. Bundan dolay
A) skendernme
beyitler ayn syleyi gzelliindeyse bu bent says azdr. Biim bakmndan mu-
B) Hsn Ak rabbaya benzer. Uyak dzeni genellikle
tr gazellere de yek-avaz denir. Gazelin
C) Harnme yledir: aaaa, bbba, ccca, ddda... u uyak
II
D) Garipnme dzeni de kullanlr: abab, cccb, dddb... lk
ilk beytine matla ; son beytine makta;
drtln 2. ve 4. dizeleri ya da sadece 4.
E) Hayr-bd
III IV dizesi btn drtlklerin 4. dizelerinde ay-
en gzel beytine de girizgah ya da ah nen tekrarlanabilir. Bu dizelere nakarat de-
V nir. 3. dizelerine miyn ya da miyn-hne
beyit ad verilir. denir. Szn ve bestenin en dokunakl yeri
bu dizeye denk getirilir.
Yukardaki numaralanm yerlerden
hangisine farkl bir kavram getirilmeli- Bu parada sz edilen nazm biimi
dir? aadakilerden hangisidir?
A) Kta B) Murabba
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
C) Terbi D) Rubai
5. E) ark
Padiahn tahta oturmasn anlatan kasi-
delere ---- denir.
Bu cmlede bo braklan yere aada- 8.
kilerden hangisi getirilmelidir? Bentlerle kurulan uzun musammatlardr.
2.
A) kudmiye Bentlerin uzunluu 5 ila 10 beyit arasnda
Aadakilerden hangisi bir kaside tr
B) sulhiye deiir. lk bent ka beyitten oluuyorsa
deildir?
dier bentler de ayn sayda beyitlerden
C) driye
A) Hammamiye oluur. Bent says 5 -15 arasnda deiir.
D) fethiye Daha fazla da olabilir. Terkib-hne ve vas-
B) Barariye
E) clsiye ta olmak zere iki blmden oluur.
C) itaiye
Bu parada sz edilen nazm biimi
D) Tebib
aadakilerden hangisidir?
E) ydiye
A) Terci-i bent B) Terkib-i bent
C) Mseddes D) Tahmis
E) Gazel

9.
3. Bir airin iirine, baka bir airce ayn l,
Szlk anlam ikier ikier, ikili demektir.
6.
uyak ve redifte benzer yazlan iirlerdir.
Her beytin dizeleri kendi aralarnda uyakl, Her bendi er msradan oluan nazm Bunlar taklit yoluyla yazlm eserler olarak
aruz kalplarnn ksa olanlar ile yazlan eklidir; uyak dzeni aaa, bba, cca, dda... kabul edilir. Divan airlerince bir airin iiri-
uzun bir nazm biimine verilen addr. ran eklindedir. nin benzerini yazlmas, ona kar bir sayg
edebiyatnda ortaya km, Arap ve Trk Bu cmlede sz edilen nazm biimi duyulduu ve onun iirlerinin beenildii
edebiyatlarna ranllardan gemitir. aadakilerden hangisidir? anlamna gelir.
Bu parada sz edilen nazm biimi A) Tahmis Bu parada aadakilerden hangisin-
aadakilerden hangisidir? den sz edilmektedir?
B) Tardiye
A) Kaside B) Terbi C) Mselles A) Tehzil B) Tahmis
C) Murabba D) Gazel D) Mseddes C) Nazire D) Lgaz
E) Mesnevi E) Tesdis E) Gazel

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 35


iirde Yap (Divan iiri - Nazm Biimleri ve Trleri)

10. 13. 16.


Bir kaside aadakilerden hangisine Bentlerden olumu bir nazm eklidir. Divan airlerinin edebiyatmza kazan-
gre adlandrlmaz? Her bent 4 ile 10 arasnda beyitten olu- drdklar, birden ok drtlkten oluan
ur. nazm biimi aadakilerden hangisi-
A) Redifi
Bentlerin says 5 ile 12 arasndadr. dir?
B) Nesib blmndeki konusu
Bentlerin kafiye dzeni gazeldeki gibi- A) Rubai B) Terbi
C) Yazl amac
dir.
D) Redifi yoksa kafiyesi C) Murabba D) ark
Her bentin sonunda "vasta beyti" ad
E) Fahriye blm verilen bir beyit bulunur, bu beyit hi de- E) Tuyu
imez.
Yukarda kimi zellikleri verilen nazm
biimi aadakilerden hangisidir?
A) Terci-i bent B) Terkib-i bent 17.
C) Mseddes D) Tahmis I. Divan iirinin yap unsurlar msra, be-
E) Gazel yit ve benttir.
II. Gazel nazm biiminde anlam, ms-
11. rada biter; her msra farkl bir konuyu
Aadakilerin hangisinde beyitlerden ileyebilir.
oluan nazm ekilleri bir arada veril- III. Msra says iki dizeden ok olduun-
mitir? da, nazm birimi bent adn alr.
A) Gazel, mesnevi, ark IV. Kaside ve gazel gibi nazm biimlerin-
B) Kta, ark, kaside
14. de zel bir adla anlan beyitler vardr.
Kafiye dzenleri birbiriyle ayn olan di- V. Bir vecize niteliinde olan msralara
C) Kaside, mesnevi, gazel
van edebiyat nazm ekilleri aadaki- berceste ad verilir.
D) Rbai, gazel, mesnevi lerin hangisinde bir arada verilmitir?
Yukardaki numaralanm cmlelerin
E) Gazel, kaside, tuyu
A) Gazel, kaside, mstezat hangisinde bir bilgi yanl vardr?
B) Mesnevi, kaside, tuyu A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
C) Kt'a, tuyu, mesnevi
D) Kaside, gazel, murabba
E) Tuyu, rubai, ark

18.
----, bazen tebib (nesib) blmnde ile-
12. nen konuya gre adlandrlmtr: tevhid,
I. Kaside iinde sylenen gazele tegaz- mncat, nat gibi. Bazen rediflerine gre
zl denir. adlandrlmtr: Ahmed Paa'nn "Gne"
II. Naat, Peygamberi vmek iin yazlan ve "Kerem" eserleri ile Fuzul'nin "Su" ese-
iirlerdir. 15. ri gibi. Kfiyesine gre mimiye, nuniye
gibi adlarla anlan bu tr iirler de vardr.
III. Gazelin ilk beytinin uyak ekli aa'dr. Aadakilerin hangisinde iinde tegaz-
IV. Gazel, konusu bakmndan kouk ve zl blm bulunmayan bir kasidenin Bu parada bo braklan yere aada-
komaya benzer. blmleri srasyla verilmitir? kilerden hangisi getirilmelidir?
V. Mesnevi aruzun uzun kalplaryla yaz- A) Nesip, girizgh, methiye, fahriye, ta A) Mesnevi
lr. B) Girizgh, nesip, methiye, fahriye, ta B) Gazel
Yukardaki numaralanm cmlelerin C) Girizgh, nesip, methiye, ta, fahriye C) Terci-i bent
hangisinde bir bilgi yanl vardr?
D) Girizgh, methiye, nesip, fahriye, ta D) Murabba
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Girizgh, ta, nesip, methiye, fahriye E) Kaside

18. E 17. B 16. D 15. A 14. A 13. A 12. E 11. C 10. E 9. C 8. B 7. E 6. C 5. E 4. C 3. E 2. D 1. E Cevaplar

36 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Yap (Halk iiri - Nazm Biimleri ve Trleri) 1. Modl Test 18

1. 4. 7.
Anonim halk edebiyatn nazm biimleri Sdn yapra narindir narin I. Mani
ile ilgili olarak aadakilerden hangisi erim yanyor darm serin II. Trk
sylenemez?
Zeynepi bu hafta ettiler gelin III. ark
A) Syleyicileri zamanla unutulan rn- Zeynepim Zeynepim anl Zeynepim IV. Terbi
lerdir.
kyn iinde anl Zeynepim V. Tuyu
B) Dilleri olduka sadedir.
Bu iirin nazm ekli aadakilerden Numaralanm nazm ekillerinden han-
C) Trk, mani ve ninnilerden oluur. hangisidir? gi ikisi dierlerinden farkl gelenee ait-
D) Sadece 7li hece lsyle sylenir. tir?
A) Semai B) Trk C) Koma
E) Toplumsal sorunlarn yannda bireysel A) I. ve II. B) II. ve IV. C) III. ve IV.
sorunlar da yanstr. D) Mani E) At
D) III. ve V. E) IV. ve V.

8.
I. Anonim edebiyat rnlerindendir.
II. Genellikle drt msradan meydan gelir.
2. 5. III. Yedili hece lsyle sylenir.
Bu nazm biimi iki blmden oluur. Birin- Le beni eyle beni IV. Sevgi, tabiat, vg, yergi, evlt sevgisi,
ci blm, asl szlerin bulunduu blm- ayrlk, hasret ve ak gibi konular iler.
Elekten ele beni
dr ki buna bent denir. kinci blm ise
Alacaksan al artk V. Asl dnce ilk msrada verilir; son iki
bentlerin sonunda yinelenen ve balama,
msra doldurmadr.
kavutak olarak adlandrlan dizelerdir. Drme dile beni
Balca konusu aktr. Farkl blgelerde Yukardaki numaralanm cmlelerin
Bu iirin nazm ekli aadakilerden
farkl adlarla anlabilmektedir. hangisinde mani nazm biimiyle ilgili
hangisidir?
bir bilgi yanl vardr?
Bu parada tantlan nazm biimi aa-
A) Trk B) Koma C) Mani
dakilerden hangisidir? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
D) Semai E) Gazel
A) Mani B) Koma C) At
D) Ninni E) Trk

9.
Szl rnlerdendir. ocuun uyumasnn
salanmas ya da alamasnn durmas
iin, sade bir dille ve hece lsne gre
3. ezgili olarak sylenen trklerdir. Drt ve
6. nakarat blmlerinden oluur. ocuklar
Halk iirinin en kk nazm biimidir. Ge-
Nice sultanlar tahttan indirdi iin sylenmesine ramen, Anadoluda
nellikle drt dizeden meydana gelir. Bunla-
rn ilk iki dizesi uya doldurmak iin syle- Nicesinin gl benzini soldurdu zellikle kadnlarn i dnyasn ve aclar-
nir. Asl duygu, sylenmek istenen, son iki Nicelerin gelmez yola gnderdi n yanstmas ynnden nemli bir trdr.
dizede ortaya konur. Bir ayrlk bir yoksulluk bir lm Bu parada sz edilen nazm biimi
Bu parada tantlan nazm biimi aa- Bu iirin nazm birimi aadakilerden aadakilerden hangisidir?
dakilerden hangisidir? hangisidir? A) Mani B) Ninni
A) Mani B) Trk C) Koma A) Beyit B) Drtlk C) Bent C) Bilmece D) Semai
D) Ninni E) Semai D) Asonans E) Msra E) Destan

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 37


iirde Yap (Halk iiri - Nazm Biimleri ve Trleri)

10. 13. 16.


Kalarn ok dedike yle mi kara gzler Trk ile gazeli karlatran aadaki
Kirpiin ok dedike Srmeli kara gzler yarglardan hangisi yanltr?
Pek mi gnln byd Gemim deryada kald A) Trk, anonim halk edebiyat; gazel di-
Sen gibi yok dedike Gzlerim kara gzler van geleneine ait bir rndr.
B) Trklerin dili gazellerin dilinden sade-
Bu drtln nazm biimi aadaki- Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
dir.
lerden hangisidir? den hangisi sylenebilir?
C) Trkler hece lsyle sylenirken
A) Mani B) Ninni A) 7li hece lsyle sylenmitir. gazeller aruz vezniyle sylenir.
C) Bilmece D) Semai B) Uyak dzeni aaxa biimindedir. D) Trklerde kavutak denen nakarat
E) Varsa C) Anonim halk edebiyat geleneine ait- beyitleri varken gazellerde bu tr be-
tir. yitler yoktur.
D) Ayakl mani rneidir. E) Trklerde de gazellerde olduu gibi
11. son blmde air mahlasna mutlaka
E) Cinasl mani rneidir.
Alarm alar gibi yer verir.
Derdim var dalar gibi
Cierden yaralym 17.
Glerim salar gibi slam ncesinde yaygn anonim bir nazm
biimidir. Sevgiyi, doa gzelliklerini konu
Her gelen bir gl ister
alan iirlerdir. Kopuz eliinde sylenmi
Sahipsiz balar gibi lirik rnlerdir. Konu bakmndan trkye
Yukardaki dizeler hangi tr mani rne- 14. benzese de slam sonras anonim Trk
idir? edebiyatnda tam karl yoktur. Bu na-
Aadakilerden hangisinde anonim
zm biimi, k edebiyatnda benzer bir
A) Dz mani halk edebiyat rnleri bir arada veril-
adla varln korumutur.
B) Kesik mani mitir?
Bu parada sz edilen nazm biimi
C) Yedekli mani A) Gzelleme, at, talama aadakilerden hangisidir?
D) Cinasl mani B) Semai, devriye, koma
A) Koma B) Kouk
E) Ayakl mani C) Nutuk, athiye, ilahi
C) Semai D) Sagu
D) Trk, mani, koma
E) Destan
E) Trk, mani, ninni
12. 18.
(I) Trkiye'nin szl geleneinde, bir ezgi Aadaki cmlelerin hangisinde bir bil-
ile sylenen halk iirinin her eidini gs- gi yanl vardr?
termek iin en ok kullanlan ad trk A) Krk havalar, usull ezgilerdir; zeybek,
dr. (II) zel durumlarda ya da ezginin, horon gibi trk trleri krk hava trle-
szlerin eitlemesine gre ninni, at, rindendir.
deyi, hava adlar da kullanlmaktadr. (III)
B) Uzun havalar, usulsz ezgilerdir; ba-
adan aa ve yreden yreye ierik ve
rak, bozlak, gurbet havas, yas hava-
ekil olarak deiiklikler gsterebilir. (IV)
15. s, yayla havas gibi trk trleri uzun
Ak, doa, gzellik, kahramanlk, sosyal
Aadakilerden hangisinde verilenler, hava trleridir.
konular trklerin konusunu oluturur. (V)
Trkler, ayn zamanda slam ncesi Trk trk ile ilgili terimlerdir? C) Uzun havalar, Anadolunun her yre-
edebiyat nazm eklidir. sinde sylense de daha ok Gneydo-
A) male zihaf
u Anadoluda sylenir.
Bu paradaki numaralanm cmlelerin B) Nakarat Berceste
D) Horon, arlama ve ninni bir uzun hava
hangisinde trk nazm biimiyle ilgili C) Kavutak hoyrat trlerindendir.
bir bilgi yanl vardr?
D) Yedekli kavutak E) Trkler, ezgilerine gre divan, kaya-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Nakarat Lgaz ba, ukurova gibi eitlere ayrlr.

18. D 17. B 16. E 15. C 14. E 13. D 12. E 11. C 10. A 9. B 8. E 7. A 6. B 5. C 4. B 3. A 2. E 1. D Cevaplar

38 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Yap (Halk iiri - Nazm Biimleri ve Trleri) 1. Modl Test 19

1. 4. 7.
k edebiyat nazm biimleri ile ilgili I. Toroslardaki Varsak (Avar) boyunun Dadalolu'm bir gn kavga kurulur
olarak aadakilerden hangisi syle- zel bir ezgiyle syledii trklerden ter tfek davlumbazlar vurulur
nemez? gelitirilmi bir nazm biimidir.
Nice koyiitler yere serilir
A) Syleyicileri belli olan nazm biimleri- II. Kendine zg ezgisi vardr.
len lr, kalan salar bizimdir
dir. III. Epik iirlerde olduu gibi sert, yiite
bir syleyii vardr. Bu drtlkle ilgili olarak aadakiler-
B) slam ncesi Trk edebiyatnda oldu-
den hangisi sylenemez?
u gibi saz eliinde sylenen nazm IV. Hecenin genellikle 7li kalbyla syle-
biimleridir. nir. A) Epik iir rneidir.
C) Hece lsnn genellikle 8li ve 11li V. Genellikle bre, bre hey, hey, be hey B) k edebiyatna ait bir nazm biimi-
kalplaryla sylenir. gibi nlem szcklerine yer verilir. nin ilk drtldr.
D) airin mahlasna yer vermesi ve dille- Yukardaki numaralanm cmlelerin C) Cokulu bir syleyii vardr.
rinde kimi Arapa, Farsa szcklerin hangisinde varsa nazm biimiyle ilgi- D) Biim bakmndan komaya benze-
bulunmasyla anonim trlerden ayrlr. li bir bilgi yanl vardr? mektedir.
E) Estetik bir kayg olmadan sylendi- E) 11li hece lsyle sylenmitir.
inden sz sanatlarndan arndrlm A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
rnlerdir.

5.
8.
(I) Destan k irinin en uzun nazm bi-
Eylenme gurbette yayla zaman
imidir. (II) Drtlk says, konusuna gre
2. deiir. (III) Savalar, kahramanlklar, ayak- Mevl'y seversen alatma beni
Aadakilerin hangisinde k edebi- lanmalar, ktlklar, doal afetler, salgn has- Benek benek mektuptadr nian
yat nazm biimleri bir arada verilmi- talklar, ekya ve nl kiilerin servenleri Gzyam mektupta pul deyi yazm
tir? gibi konular bu nazm biiminde ilenir. (IV)
Hecenin daha ok 11'li kalbyla sylenir. Bu drtln nazm biimi aadaki-
A) Koma, at, mani, semai (V) Uyak dzeni ve airin mahlasna yer lerden hangisi olabilir?
B) Semai, koma, destan, varsa vermemesiyle komadan ayrlr. A) Koma
C) Trk, destan, ark, at Bu paradaki numaralanm cmlelerin B) Mani
D) At, gzelleme, koaklama, talama hangisinde halk edebiyatndaki destan C) Ninni
E) Trk, varsa, semai, ark nazm biimiyle ilgili bir bilgi yanl
D) Semai
vardr?
E) Varsa
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

3. 6. 9.
Halk edebiyatnda doa, ak, lm, ayrlk, ----, ls ve nazm birimi bakmndan (I) Heceyle yazlan aruzla ve heceyle ya-
yiitlik, toplumsal olaylar gibi konularn i- farkl olsa da konusu bakmndan divan zlan olmak zere iki trl semai vardr.
lendii,11li hece ls ile sylenmi, na- edebiyatndaki gazele benzer. Bu tr 11li (II) Hece yazlan biimleri, dizelerinin hece
zm birimi drtlk olan nazm eklidir. Halk hece lsyle ve drtlkler hlinde sy- saysyla komadan ayrlr. (III) Dizeleri
edebiyatnn en temel ve en ok kullanlan lenirken gazel aruzla ve beyitler halinde 11er heceden oluur. (IV) Kendine zg
nazm eklidir. Drtlk says genellikle 3 - yazlmtr. bir ezgiyle sylenir. (V) Drtlk says 3-5
5 arasndadr. Bu cmlenin bana aadakilerden arasndadr.
Bu parada tantlan halk edebiyat na- hangisi getirilmelidir? Bu paradaki numaralanm cmlelerin
zm ekli aadakilerden hangisidir? A) Koma B) Mani hangisinde semai nazm biimiyle ilgili
A) Mani B) Ninni C) Destan bir bilgi yanl vardr?
C) Ninni D) Semai
D) Koma E) Semai E) Varsa A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 39


iirde Yap (Halk iiri - Nazm Biimleri ve Trleri)

10. 13. 16.


Aadakilerin hangisinde halk edebi- Aadaki dizelerden hangisi bir tala- Aadaki eletirmelerden hangisi
yat nazm trleri bir arada verilmitir? madan alnmtr? yanltr?
A) Koma, at, mani, semai A) gzel de at imdi pnar Koma Trk
B) Semai, koma, destan, varsa Taram zlfn vermi tmar A) k edebiyat Anonim halk
C) Trk, destan, talama, at B) Elene bire de gnlm elene edebiyat

D) Gzelleme, at, koaklama, talama Ay gele de orta yeri dolana B) 11li hece ls Hece ls dei-
ebilir.
E) Trk, varsa, semai, at C) ah'tan ferman Trkmen ili gnce
C) Kavutak beyti Kavutak beyti
Daha da hey Osmanlya aman m
yoktur. vardr.
D) Sonbaharda dker yaprak gazeli,
D) Aruzlu rnekleri Aruzlu rnekleri
Kardeim ehit olmu nerde mezar? yoktur. vardr.
E) Benim bu gidie aklm ermiyor E) Bentlerden Bent ve nakarat
11.
Fkara halini kimse sormuyor oluur. beyitlerinden
7-16 hece ile ayn kafiye ile en az 10 msra- oluur.
dan oluan bent yahut bentlerle sylenen;
nasihat, millilik, mistik ve belli bir inan
konularnda sylenen iirlerdir. Azeri halk

iirine ait bir nazm biimidir, Dou Anado-
14.
luda da sylenmektedir. Baz rneklerine
eki denmektedir. k fasllarnda bala- Aadakilerden hangisi tekilerden 17.
ma-muamma blmnde rekabet halinde- farkl tr bir nazm biiminden alnm-
I. Gazel- aa ba ca...
ki klardan yenen an yenilen an tr?
II. Koma-abab cccb dddb...
soyu ve kiilii ile ilgili ar szler ieren A) Bayram aata asl kald
III. Mesnevi-aa bb cc...
talamalar da bu adla ifade edilir.
Dnm mahere kald neyleyim
IV. Semai- abab cccb dddb...
Bu parada sz edilen nazm biimi B) Hi yoksa hastann para yannda
V. Destan- aaaa bbbb cccc...
aadakilerden hangisidir?
Gelmeden doktor bey ila yazmad
Yukardaki nazm biimi uyak dzeni
A) Varsa B) Semai C) Babam resmimi de duvara assn eletirmelerinden hangisi doru deil-
C) Koma D) Mesnevi Yavrum dedike de resmime baksn dir?
E) Sicilleme D) Can evimden vurdu felek neyleyim
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Ben alarm elik teller iniler
E) Bakmam gayr bu diyarn glne
Karalar taksn apar koluna

12.
(I) Komalar dile getirilen duygular ve sy-
18.
lenilerine gre koaklama, gzelleme, Koma ile gazeli karlatran aadaki
talama, at gibi adlar alr. (II) Bu nazm 15. yarglardan hangisi doru deildir?
biimindeki iirler, karlkl konuma ek- Elifin uru nakl A) Koma, hece lsyle; gazel aruz l-
linde yani dedim dedi diye balayan Yavru balaban bakl syle sylenir.
dizelerle de sylenebilir. (III) Bu tr koma-
Yayla iei kokulu B) Komann bent says snrl, gazelin
lara mrcaa ismi verilir. (IV) Btn ka-
Kokar Elif Elif diye bent says snrszdr.
fiyeleri cinasl olan komalara tecnis de-
nir. (V) Komann en yaygn uyak rgs, Bu drtln nazm biimi aadaki- C) Koma, tema bakmndan gazele ben-
abab cccc, dddd, eeee...eklindedir. lerden hangisidir? zemektedir.
D) Koma da gazel gibi lirizmin ne kt-
Yukardaki numaralanm cmlelerin A) Semai B) Koma
bir nazm biimidir.
hangisinde bir bilgi yanl vardr? C) Destan D) Mani E) Koma, gazele gre daha sade bir dil-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Gazel le sylenmitir.

18. B 17. E 16. D 15. A 14. B 13. E 12. E 11. E 10. D 9. C 8. A 7. B 6. A 5. E 4. D 3. D 2. B 1. E Cevaplar

40 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


iirde Yap (Nazm Biimleri - Tekke Edebiyat - Modern iir) 1. Modl Test 20

1. 4. 7.
I. Allah akn konu edinen, ona yalvar- lahi trleri ile ilgili aadaki bilgiler- Aadakilerin hangisinde bir bilgi yan-
mak iin sylenen iirlerdir. den hangisi yanltr? l vardr?
II. Kendisine zg bir ezgiyle okunur. A) Deme, Alev tekkelerinde okunur. A) At, anonim edebiyatta bir nazm bii-
III. Yedili, sekizli ve on birli hece lsyle B) Nefes, genellikle Bekta tekkelerinde mi k edebiyatnda bir nazm trdr.
sylenir. okunur. B) Trkde bentleri birbirine balayan na-
IV. Drtlk says destanda olduu gibi s- C) yin, Mevlevi tekkelerinde okunur. karat beytine kavutak denir.
nrszdr. C) Maniler, kesik mani, artk mani, cinasl
D) Cumhur, sadece Mevlevi ve Bekta
V. Kafiye dzeni komada olduu gibi derghlarnda okunur. mani gibi trlere ayrlr.
abab cccb dddb... eklindedir. D) Devriye, tekkelerde sylenen anonim
E) Durak, genellikle Halveti tarikatlarnda,
Yukardaki numaralanm cmlelerin zikrin iki fasl arasnda okunmutur. bir iir trdr.
hangisinde ilahi nazm biimiyle ile ilgili E) Aruzla lsyle sylenen ilahiler de
bir bilgi yanl vardr? vardr.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

5.
Aadakilerden hangisi tasavvuf air- 8.
2. lerinin divan edebiyatnda olduu gibi Aadakilerden hangisi tasavvuf ede-
Bekta airlerinin yazdklar tasavvuf i- yaygn olarak kullandklar nazm biim- biyat nazm biimi deildir?
irlerdir. Bu iirlerde genellikle tasavvuftaki lerinden deildir?
vahdet-i vcut kavram ilenir. Syleyile- A) athiye
A) Mesnevi
rinde kalenderane ve alayc bir slp gze B) Nutuk
arpar. Edebiyatmzda Pir Sultan Abdal B) ark
C) lahi
bu nazm biimindeki iirleriyle nldr. C) Kaside
D) Tardiye
Bu parada sz edilen nazm biimi D) Murabba
E) Nefes
aadakilerden hangisidir? E) Gazel
A) lah
B) Semai
C) Nutuk
D) Devriye
E) Nefes 9.
I. lahi, divan edebiyatndaki tevhid ve
6. mnacaatlara benzer.
Dinin ilkelerinden, inanlardan teklifsizce II. Nefesin nazm birimi drtlktr, drtlk
ve alayc bir dille sz ediyormu gibi syle- says 3 ila 8 arasnda deiir; daha
nen iirlerdir. Grnte sama sanlan bu ok da olabilir.
3. iirler aslnda toplumun ve bireylerin ele- III. lahi, genellikle hecenin 7li, 8li, 11li
----, tekke nderlerinin tarikata yeni gi- tirisini yapmakta ve tasavvuf kavramlarn kalbyla sylenir; daha uzun kalplarla
ren dervilere tarikatn ilkelerini retmek anlatmaktadr. Bunlara genellikle Bekta sylenen rnekleri de vardr.
amacyla syledikleri didaktik iirlerdir. airlerinde rastlanr.
IV. athiyelerde sakl bir anlam vardr;
Bu cmlenin bana aadakilerden Bu parada sz edilen nazm biimi air, dncelerini dorudan dile getir-
hangisi getirilmelidir? aadakilerden hangisidir? mez.
A) lah A) lah V. Nutuk, sadece aruzla yazlan bir nazm
B) athiye B) athiye biimidir.

C) Nutuk C) Nutuk Yukardaki numaralanm cmlelerin


hangisinde bir bilgi yanl vardr?
D) Devriye D) Devriye
E) Nefes E) Deyi A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 41


iirde Yap (Nazm Biimleri - Tekke Edebiyat - Modern iir)

10. 13. 16.


Evvel tevhid srer mrid dilinden Kafiye rgsnn dzenlenii kurala Edebiyatmzda iirin yapsyla ilgili
deil, airin isteine baldr. aadaki yarglardan hangisi yanltr?
Eriir canna fazl Huda'nn
Divan edebiyatnda ayn addaki nazm bi- A) Trk iirinin ilk rnekleri hece lsy-
Kurtulursun emarenin elinden le ve drtlkler hlinde sylenmitir.
iminin daha zgrce kullanlm biimdir.
Eriir canna fazl- Huda'nn B) Trk edebiyatnda beyit nazm birimi,
Sembolizmin yaygn olduu bir dnemde
slamlamadan sonra grlmtr.
Bu drtln nazm biimi aadaki- Fransa'da ortaya kan bir iir eklidir.
C) Trk edebiyatnda ilkin iir hep ksa
lerden hangisidir? Servetifnun ve Fecriti airlerince kul- sylenirken zamanla uzun iirler grl-
A) athiye B) Nutuk lanlmtr. meye balamtr.
Bu nazm nesre yaklatrlmtr. D) Modern Trk iirinde l ve uyak ge-
C) Koma D) Semai nellikle kullanlmamaktadr.
Yukardaki baz zellikleri verilen nazm
E) Trk E) Trk iirinde aruz lsnn kullanl-
biimi aadakilerden hangisidir?
d dnemde hece lsyle iir sy-
A) Sone lenmeye devam edilmitir.
B) Terza rima
11. 17.
C) Terkib-i bent Derdim, yeter, skin ol, dinlen biraz artk
---- iki drtlk ve iki lkten oluan 14 di-
D) Serbest mstezat Akam olsa diyordun, ite oldu akam
zelik bir nazm biimidir. Bat edebiyatnda
kullanlan bu tr, Servetifnuncular tara- E) Tahmis Siyah rtlerle sard ehri karanlk
fndan Trk edebiyatna kazandrlmtr. Kimine huzur iner gkten, kimine gam.
Drtlkleri genellikle apraz kafiye ile ya- 14. Brak, ehrin iren kalabal gitsin,
zlr. Bu nazm biiminde her konu ilene- l ve uyan kullanlmad iir biimidir. Yesin kamsn hazzn sefil cmbte
bilir. Son dize duygu ynnden en baskn Cumhuriyet Dneminde Nazm Hikmet ve Toplasn ac meyvesini nedmetin
dizedir. Garip airleri tarafndan yaygnlatrlm-
Sen gel, derdim, ver elini bana, gel yle
Bu parann bana aadakilerden tr. Gnmz airleri arasnda en ok ilgi
hangisi getirilmelidir? gren biimdir. Bak gn balkonlarndan gemi seneler
Bu parada baz zellikleri verilen na- Eski zaman esvaplaryla eilmiler
A) Terza rima B) Murabba
zm biimi aadakilerden hangisidir? Hzn ykseliyor, gler yzle, sulardan
C) Triyole D)Tahmis A) Sone Seyret bir kemerde yorgun len gnei
E) Sone B) Terza rima Ve uzun bir kefen gibi douyu saran
C) Koma Geceyi dinle, yryen tatl geceyi
D) Serbest mstezat Bu iirin nazm biimi aadakilerden
hangisi olabilir?
12. E) Serbest iir
A) Triyole B) Terza rima
er msralk bentlerle yazlm bir nazm
biimidir. Bent says belirsizdir. Tek bir C) Tahmis D) Murabba
15.
msra ile sona erer. Kafiye emas aba bcb E) Sone
----, on msral bir nazm eklidir. nce iki
cdc ded e biimindedir. lk olarak talyan msral ksm, sonra drder msral iki k-
18.
edebiyatnda kullanlmtr. Dante, lahi Denizin stnde ala bulut
sm gelir. Birinci ksmn ilk msras birinci
Komedyasn bu nazm ekliyle yazmtr. drtln sonunda, yine birinci ksmn Yznde gm gemi
Edebiyatmzda bu nazm biimini Tevfik ikinci msras ikinci drtln sonunda tek- inde sar balk
Fikret, ehryn adl tek iirinde denemi- rarlanr. Drt msral ksmlarda, eklenen Dibinde mavi yosun
tir. 1908den sonra pek kullanlmamtr. msralarn ilk msra ile anlam btnl- Kyda bir plak adam
Bu biimde yazlm ksa iirlerin son ms- salamas gerekir. Edebiyatmzda ok Durmu dnr
rasnn gl olmasna dikkat edilir. fazla kullanlmamtr. Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler-
Bu parada sz edilen nazm biimi Bu parann bana aadakilerden den hangisi sylenebilir?
aadakilerden hangisidir? hangisi getirilmelidir? A) Hece lsyle sylenmitir.
B) Aruz lsyle sylenmitir.
A) Sone B) Terza rima A) Triyole B) Terza rima
C) Geleneksel Trk iiri iinde yer alr.
C) Terkib-i bent D) Terci-i bent C) Tahmis D) Murabba D) Uyak vardr.
E) Triyole E) Sone E) Serbest iir rneidir.
18. E 17. E 16. C 15. A 14. E 13. D 12. B 11. E 10. B 9. E 8. D 7. D 6. B 5. B 4. D 3. C 2. E 1. D Cevaplar

42 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Anlatmaya Bal Edebi Metinler) 1. Modl Test 21

1. 4. 6.
----, anlatmaya bal edeb metinlerdendir. Masallar, syleyeni belli olan, olaylar bilin- I. D dnyada karlaabileceimiz tr-
Bu metinlerin ortak zellikleri, insana zg I den olaylar, kurgulayarak belirli bir ha-
bir gerekliin kurmacann imknlaryla meyen bir lkede ve zamanda geen, iinde cim ierisinde anlatan metinlerdir.
yorumlanmas, dntrlmesi; bir olay II
rgsnde birleip btnleerek bir araya II. Dnyada Guy de Maupassant ve
olaanst olaylarn getii, kendine zg ehov kendi isimleriyle zdeleen iki
gelen kii, mekan, zaman gibi geler yar-
dmyla insana zg soyut gerekliin so- III hikye tarz oluturmulardr.
mutlatrlmasdr. bir anlatm biimi olan edeb metinlerdir. III. Maupassant tarznda olaylar, ehov
Bu parada bo braklan yere aada- Anonim olan masallarn, azdan aza tarznda da durum belirginletirilir.
kilerden hangisi getirilemez? nakledildii iin kendine zg bir anlatm IV. Trk edebiyatnda ilk hikye rnekleri-
A) Masal B) Karagz C) Destan ni Samipaazade Seza ve Ahmet Mit-
biimi ve plan olumutur. Balanglar
hat Efendi vermilerdir.
D) Halk hikyesi E) Roman
IV V. Mekn, zaman ve kiiler etrafnda ge-
ve sonular kalplamtr. lien geni ve kapsaml olay rgs,
V yazarn szn teslim ettii bir anlatc
2. tarafndan okuyucuya aktarlr.
Bu paradaki numaralanm yerlerden
(I) Anlatmaya bal edeb metinler ile gs-
termeye bal edeb metinler arasndaki hangisinde bilgi yanl vardr? Numaralanm bilgilerden hangisi hik-
temel farkllk anlatma ve gsterme kelime- ye tr iin yanltr?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
leriyle ifade edilen anlatma biimlerindedir.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
(II) Anlatma esasna bal edeb metinler,
yaadmz dnyada gereklemi veya
gerekleen bir olay, grn olduu gibi 5.
anlatrlar. (III) Sanat d dnyadan ald 7.
I. Balangta deme denilen, bir var-
gereklii, kendi duygusu, i dnyas, ya- (I) Nazm eklinde yazlan hikyelere man-
m bir yokmu gibi tekerlemeyi and-
ad dnemin zellikleriyle ve dnce- zum hikye denir. (II) Manzum hikyelerin
leriyle yourur; yapt seimi okuyucunun ran bir syleyi; sonuta da gkten
yklerden tek fark iir biiminde yazlm
hizmetine sunar. (IV) Bunu yaparken anla- elma dt gibi dua evresinde iyilere
olmalardr. (III) Bu tr hikyelerde pastoral
tacan bir olay evresinde ve bir anlatc armaan ktlere ceza verdiren bir ge-
iir zellii grlr. (IV) Hikyede bulunan
ile oluturur. (V) Anlatmaya bal metinler- lenei olumutur.
btn zellikler (olay, yer zaman, kiiler)
de zerinde yaadmz dnyada grlen II. Bir mekn, bir zaman ve kiiler etrafn- manzum hikyede de bulunur. (V) Eski
varlk, eya, insan ve olaylardan hareketle da gelien olay rgsn iir halinde
yeni bir evren anlatlmaktadr. edebiyatmzda uzun hikyeler mesnevi
anlatan nazm biimidir. Trk edebiya- tr ile yazlrd.
Bu paradaki numaralanm cmleler- tnda Tanzimat sonrasnda gelien bu
den hangisinde bilgi yanl vardr? Bu paradaki numaralanm cmleler-
trn en gzel rneklerini Tevfik Fikret
A) I. B) II. C) III D) IV. E) V. den hangisinde bilgi yanl vardr?
ve Mehmet Akif Ersoy vermitir.
III. Uzun ak maceralarnn, tlerin ve A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
eitli konularn anlatld; her beyti
kendi ierisinde kafiyeli, nazm biimin- 8.
3. de olumu, divan edebiyatna ait bir
(I) Hep olaanst nitelikteki olaylar ve
Aadakilerden hangisinde destanlar- anlatmaya bal edeb metin trdr.
konular ele alan romann dier trlerden
la ilgili bilgi yanl vardr? IV. Birtakm tarihsel ahsiyetlerin, akla- ayrlan en nemli zellii, uzunluudur. (II)
A) nemli tarihsel olaylarn efsanelemi rn, halk arasnda nl olmu kahra- yi bir roman ilgi ekici olmal, herkesi ilgi-
hikyeleridir. manlarn servenlerini, maceralarn, lendiren evrensel bir tema tamaldr. (III)
B) Milletlerin tarih ncesi dnemlerindeki ak ve kahramanlklarn anlatan hik- Romandaki olaylar arasnda dengeli bir
kuraklk, g, deprem gibi byk fela- yelerdir; anlatmda nazm ve nesir ka- sralama ve ba bulunmaldr. (IV) Olaylar
ketlerini dile getirilir. rktr. akla yakn olmal, romann konusundan
C) Edeb trlerin ounluuna kaynaklk Numaralanm cmlelerde aadaki domaldr. (V) Romandaki varlklarn kii-
ederler. edeb trlerin hangisinden sz edilme- likleri batan sona dek konuya uygun nite-
D) Tarih ncesi dnemlere ait toplumlar mitir? likte olmal, birbiriyle elimemelidir.
yneten glerin maceralarn anlatr- Bu paradaki numaralanm cmleler-
lar. A) Masal B) Roman
den hangisinde bilgi yanl vardr?
E) Temalar ve yapsal zellikleri bak- C) Mesnevi D) Halk hikyesi
mndan evrensel ve anonim rnlerdir. E) Manzum hikaye A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 43


Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Anlatmaya Bal Edebi Metinler)

9. 11. 14.
(I) Hikye, hayatn btn iinde fakat bir Olaanst kahramanlarn balarndan Roman ile hikyenin karlatrlma-
blm zerine kurulmu derinlii olan geen olaanst olaylarn yer ve zaman syla ilgili olarak aadaki yarglardan
bir bytetir. (II) Bu byte altnda kimi belirtilmeden anlatld, halk arasnda hangisi doru deildir?
zaman olay bir plan ve kii, zaman, evre anlatla anlatla oluan, giriinde genellik-
A) Hikyede kahramanlarn tantmnda
balants iinde hikaye boyunca irdelenir. le terkerlemelerin olduu edebiyat trne
ayrntya girilmez, romanlarda ise kah-
(III) Kimi zaman da bytecin altnda ince- ---- denir. Milletleri derinden etkileyen ta-
ramanlar ayrntl bir biimde, hemen
lenen olay deil, hayatn kk bir kesiti, rihi ve sosyal olaylar anlatan ounlukla
her ynyle tantlr.
insan gereinin kendisidir, bu da yk- manzum ekilde olan edeb eserlere ise
nn eitlerini oluturur. (IV) Olay (Klasik ---- denir. B) Hikyede tek olay bulunmasna kar-
Vaka) Hikyesi: merak ve heyecandan lk romanda birbirine bal olaylar zin-
Bu parada bo braklan yerlere sra-
ok duygu ve hayallere yer verilen; fikre ciri vardr.
syla aadakilerden hangileri getiril-
nem verilmeyen, olaylarn ve durumlarn melidir? C) Hikyede, olayn getii evre snrl-
aknn okuyucunun hayal gcne brakl- dr; ayrntl olarak betimlenmez, ro-
d yklerdir. (V) Durum (Kesit) Hikayesi: A) masal - destan B) fabl - hikye manlarda evre genitir ve ayrntl
Serim, dm, zm planna uyulmayan, C) mesnevi - masal D) hikye - roman olarak betimlenir.
belli bir sonucunun olamad, merak ve D) Her iki trde de kiiler karakter veya tip
E) fabl - masal
heyecandan ok duygu ve hayallere yer zellii tayabilir.
verilen yklerdir.
E) Hikye, bir tez etrafnda kurgulanrken
Bu paradaki numaralanm cmleler- roman bir tez etrafnda kurgulanmaz.
den hangisinde bilgi yanl vardr?
12. 15.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Aadakilerden hangisi szl anlatm
I. Yapsnn olay rgs, kiiler, zaman
trlerinden biri deildir?
ve mekn unsurlarndan olumas
A) Panel B) Konferans C) Sylev II. Gerekst ayrntlar iermesi
10.
D) Halk hikyesi E) Ak oturum III. Kahramanlarn gerek yaamdan aln-
I. Modern yk, dier yk eitlerinden
mas
farkl olarak insanlarn her gn grdk-
leri fakat dnemedikleri baz durum- IV. Sadece kahramanlk konusunun ilen-
larn gerisindeki gerekleri, hayaller ve mesi
birtakm olaanstlklerle gsterir. V. inde manzum blmlerin bulunmas
II. Hikyede bir tr olarak 1920lerde ilk 13. Yukardakilerden hangisi halk hikyesi-
defa Batda grlen modern yk an- Halk hikyesi ile destan karlatran nin bir zellii deildir?
laynn en gl temsilcisi Franz Kaf- aadaki yarglardan hangisi doru
kadr. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
deildir?
III. Modernizmin etkisinde yazlan yk-
A) Halk hikyeleri de destanlar gibi k
nn bizdeki ilk temsilcisi Haldun Ta- 16.
ozanlar tarafndan saz eliinde anla-
nerdir.
tlr. zellik Tr
IV. Genellikle byk ehirlerdeki yozla-
B) Destanlar da halk hikyeleri de dilden Nazm- nesir kark Masal
m tipleri, sosyal ve toplumsal bozuk-
dile, nesilden nesile geerek gnm- Tekerleme Halk hikyesi
luklar, felsefi bir yaklamla, ince bir
ze kadar gelmitir.
yergi ve yer yer alay katarak irdeler Olaanst kahramanlar Realist roman
biimde gzler nne serer. C) Halk hikayeleri yaanm olaylar ze-
Manzum Destan
rinde kurgulanrken destanlarn gerek
V. Bir olay ele alarak serim, dm, - Mesnevi
yaamda kkleri yoktur.
zm planyla anlatp bir sonuca ba-
D) Her iki tr de ortaya kt dnemin Yukarda verilenler eletirildiinde aa-
lanan, okuyucuda merak ve heyacan
yaam biimini, inancn, kltrn dakilerden hangisi darda kalr?
uyandran yklerdir.
yanstr. A) Masal B) Mesnevi
Numaralanm bilgilerden hangisi mo-
dern hikye iin yanltr? E) Halk hikyeleri de destanlar gibi baz
C) Halk hikyesi D) Realist roman
kahramanlarn yaadklar etrafnda
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. gelimitir. E) Destan

16. D 15. D 14. E 13. C 12. D 11. A 10. E 9. D 8. A 7. C 6. E 5. B 4. A 3. E 2. B 1. B Cevaplar

44 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Anlatmaya Bal Edebi Metinler) 1. Modl Test 22

1. 4. 7.
Bu tr hikyelere modern yk de denir. Masal, bir tekerleme ile balayan, olaa- Aadakilerin hangisinde destan-top-
Merak gesi ikinci plandadr. Yazar, bu lum eletirmesi yanltr?
I
hikyelerde okuyucuyu sarsan, heyeca-
na getiren bir anlatm sergilemez. Gnlk nst olaylarn, mill ve din duygularn, A) Kalevala Fin
yaamdan bir kesit sunar veya bir insann II III B) Nibelungen Alman
iinde bulunduu hli anlatr.
olaanst veya olaan kahramanlar et- C) Ramayana Yunan
Bu parada aadakilerin hangisinden D) Cid spanyol
IV
sz edilmitir?
rafnda anlatld szl bir edeb metindir. E) Chanson de Roland Fransz
A) Ak hikyesi B) Olay hikyesi
V
C) Durum hikyesi D) Halk hikyesi 8.
Bu cmledeki numaralanm bilgiler-
E) Klasik hikye Aadakilerden hangisi doal destan-
den hangisi doru deildir?
larn zelliklerinden deildir?
2. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
(I) Romanlar, konularna gre tarih ro- A) Toplumlarn tarihte yaadklar hakkn-
man, macera roman, egzotik roman, oto- da belge deer tamas
biyografik roman gibi adlar alabilir. (II) Ta- B) Manzum ekilde ortaya konmas
rih romanda gemite yaanm bir olay
C) Mill ve din ayrntlar iermesi
kurgulanarak edeb bir slupla verilir. (III) 5.
Macera romanlar bir ynleri ile destana D) Belirli aamalardan geerek ortaya
Aadaki cmlelerin hangisinde fabl
benzerler; kiilerin olaanst servenleri- kmas
ni konu alr. (IV) Egzotik romann konusu ile ilgili bir bilgi yanl vardr?
E) lk syleyicilerinin belli olmas
uzak lkelerdir. (V) Otobiyografik romanda A) Sonunda ders verme amac gden,
yazar, ann nemli bir ahsiyetinin ya- gldren, dndren ve genellikle
amn btn ynleriyle iler. manzum yklerdir. 9.
Yukardaki numaralanm cmlelerin B) nsana ait bir zelliin insan dnda bir (I) "Fabl" szcnn kkeni Latince
hangisinde bir bilgi yanl vardr? varla verilmesine dayanr. "hikye" manasna gelen "fabla"'dr fakat
bu szck zamanla bir ahlak ilkesi veya
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. C) Dnyann en nl fabl yazarlar Ezop,
davran kuraln anlatan ksa sembolik
La Fontaine ve Beydeba'dr.
(simgesel) bir hikye trnn ad olmutur.
3. D) Trk edebiyatnda bilinen ilk fabl rne- (II) Fabl ilk yazanlar Friglerdir. (III) Hititler
I. Eserde, anlatcnn bildikleri; kahrama- i, 126 beyitten oluan Harnme adl fabllar ta tabletlere yazp resimliyorlard.
nn anlattklar, grdkleri ve duyduk- bir mesnevidir. (IV) Ezop'un fabllar M 300 ylnda der-
lar ile snrldr; olaylar, birinci kiinin E) Fabl, tek kahramana etrafnda geliir; lenerek yazya geirilmitir. (V) Gnmz
azndan verilir. bu trde yardmc kiilere yer verilmez. edebiyatnda fabl tr yoktur.
II. Toplumsal sorunlarn ilendii roman- Yukardaki numaralanm cmlelerin
lardr; bu tr romanlarda ekonomik so-
hangisinde bir bilgi yanl vardr?
runlar, snflar aras atmalar, esaret,
g gibi toplumsal yaam dorudan A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
ilgilendiren konular anlatlr.
III. Bireysel olmaktan ok; bakalarnda 6.
da bulunan ortak zellikler tayan ve 10.
Trklerin bilinen ilk destanlarndandr, bir
bu zellikleri en belirgin ekilde temsil Bir olay ele alarak, serim, dm, zm
Saka kahramannn Makedonya kral B-
eden ahs veya ahs grubudur. plnyla anlatp bir sonuca balayan yk-
yk skenderle yapt savalar anlatr.
IV. Romanda olumlu, olumsuz ynleri lerdir. Kahramanlar ve evrenin tasvirine
Divan Lgatit Trkte sze edilen rn-
ile verilen, toplumda yaygn zellikler yer verilir Bir fikir verilmeye allr; oku-
lerdendir.
gstermeyen, zgn kiilerdir. yucuda merak ve heyecan uyandrlr. Bu
Bu parann bana aadakilerden tr, ---- tarafndan yaygnlatrld iin
Bu cmlelerde aadakilerden hangi-
hangisi getirilmelidir? ---- tarz hikye de denir.
sinden sz edilmemitir?
A) Alper Tunga Bu parada bo braklan yerlere aa-
A) Tip dakilerden hangisi getirilmelidir?
B) Manas
B) Karakter
C) u A) Maupassant B) ehov
C) Sosyal roman
D) Ergenekon C) Balzac D) La Fontaine
D) Kahraman bak as
E) Gzlemci bak as E) Ouz Kaan E) Tolstoy

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 45


Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Anlatmaya Bal Edebi Metinler)

11. 14. 17.


Anlatc, olaylarn iinde yer almaz, olay- Trk edebiyatnda Tanzimattan nce ro- I. ----, insanlar arasnda cereyan eden
lara mdahale etmez. Olaylara geni bir mana benzer trler vard. olaylar hayvanlar, bitkiler ya da cansz
adan bakar. Anlatc her eyi bilen ko- Aadakilerden hangisi bu trlerden varlklar arasnda geiyormu gibi an-
numundadr; kahramanlarn zihinlerinden latr. (Manzum hikye)
deildir?
geenleri, duygularn, i dnyalarn ge-
II. ----, ulusu derinden etkileyen sava,
mite yaadklarn, gelecekte olacaklar A) Halk hikyeleri
g gibi olaylarn anlatld edeb me-
onlarn en gizli bilgilerini btn ayrntla- B) Mesneviler tinlerdir. (Destan)
ryla bilir. Yazar, roman kahramanlarndan
C) ehrengizler III. ----, halkn ortak duygularn, eletirisi-
daha fazlasn bilir. Anlatm nc kiinin
azndan yaplr. D) Destan Hikyeler ni, tepkisini yanstan, kuaktan kuaa
Bu parada aadakilerin hangisinden E) Destanlar aktarlarak gnmze gelmi metinler-
sz edilmektedir? dir. (Masal)
IV. ----, yaanm ya da yaanabilir olay-
A) lhi bak as
15. lar, yer, zaman, evre ve insan unsur-
B) Realist roman larna dayanarak, geni bir bak a-
Aadaki cmlelerin hangisinde bir bil-
C) Gzlemci bak as gi yanl vardr? syla anlatan yaz trdr. (Roman)
D) Kahraman bak as V. ----, divan edebiyat iir gelenei iin-
A) Macera romanlarnda olaylar abuk
E) Macera roman geliir, zaman hzla akar, kiiler hare- de oluan, beyitlerle yazlan, gnm-
ketli, mekan eitlidir. zn roman ve modern yk ihtiyacn
karlayan metinlerdir. ( Mesnevi)
B) Olay rgsnn kendisinden ok, ki-
ilerin i dnyasndaki yansmalar Yukarda ayra iinde verilen terimler
zerinde duran romanlara psikolojik bo braklan yerlere getirildiinde, nu-
12. roman denir. maral cmlelerin hangisinde bir yanl-
----, gerek ya da geree benzer ekilde lk olur?
C) emsettin Saminin yazd Taauk-
tasarlanm d rn bir olay, durumu, Talat ve Fitnat, ilk yerli romanmzdr. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
zaman ve mekna bal olarak anlatan
edebi metinlerdir. Bir olay rgsne sahip D) lk ky romanmz Nabizade Nazmn
olmalar, edebi bilinle ve dzyazyla olu- yazd Karabibiktir.
turulmalar, bu tr eserlerin zellikleri ara- E) Edebiyatmzdaki ilk realist roman, Ha-
sndadr. Bu eserlerde mill ve din ayrnt- lit Ziya Uaklgilin yazd Araba Sev-
lara yer verilmez. Bunun iin bu metinler dasdr.
evrensel kabul edilir.
18.
Bu parann bana aadakilerden
I. Olmu ya da olmas mmkn olan
hangisi getirilmelidir? 16. olaylarn okuyucuya haz verecek e-
A) Destan B) Manzum hikye I. Dm, serim, zm blmlerinden kilde anlatld ksa edebi yazlara
C) Masal D) yk olumasyla romandan ayrlr. hikye (yk) denir.
E) Roman II. Genellikle tek bir olay ya da durum II. yk serim, dm, zm blmle-
zerinde durulur. rinden oluur.
III. Kii kadrosu olduka snrl tutulur ve III. Dante, Decameron adl eseriyle yk
kiiler, btn ynleriyle deil; oun- trnn ilk rneini vermi; ada y-
13. lukla tek ynleriyle ele alnr. kcln balatcs olmutur.
Aadakilerden hangisi yazl gelenek IV. Her tr gereksiz ayrntdan ve dilde IV. ada yk tr edebiyatmza Tan-
ncesi gelien, anlatmaya bal bir ede- savrukluktan kanlr. zimat'la birlikte girmitir.
b trdr?
V. Uzun ve karmak olay rglerine yer V. Batl anlamda ilk ykmz "Kk
A) Durum hikyesi verilmez. eyler" adl eseriyle Samipaazade
B) Manzum hikye yk ile ilgili yukardaki numaralanm Sezai yazmtr.
C) Roman cmlelerin hangisinde bir bilgi yanl Yukardaki numaralanm cmlelerin
vardr? hangisinde bir bilgi yanl vardr?
D) Mesnevi
E) Masal A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

18. C 17. A 16. A 15. E 14. C 13. E 12. C 11. A 10. A 9. E 8. E 7. C 6. C 5. E 4. C 3. E 2. E 1. C Cevaplar

46 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Gstermeye Bal Edebi Metinler) 1. Modl Test 23

1. 4. 6.
(I) Dram tr, komedi ve trajedinin karma I. ki arac vardr: Boynuna dolad men- I. Orta oyununun biti blmnde zurna-
ekli gibidir. (II) Ancak birlik kuralna dil, elindeki sopa. c, Piekr havas alar; Piekr kar
uyulmaz. (III) Sadece manzum olarak ya- II. Mendille terini siler, balk yapar, men- ve izleyiciyi selamladktan sonra zur-
zlr. (IV) Hem ackl hem de komik olaylar dilin arkasndan konuur. nacyla konuur. Bu konumada, oy-
ayn oyun iinde bulunur. (V) Kahramanlar nanacak oyunun ad bildirilir.
hem soylu kiilerden hem sradan insanlar III. Sopay da oyunu balatmak, seyirciyi
suskunlua armak, kap vurmak II. Orta oyununun muhavere (syleme)
arasndan seilir.
iin ya da saz, sprge, at tfek yerine blm, Kavuklu ile Piekrn birbiri-
Bu paradaki numaralanm cmleler- nin szlerini ters anlamalar bir glme-
kullanr.
den hangisinde dram tr ile ilgili bilgi ce oluturur ki buna arzbr denir.
yanl vardr? IV. Bitite ksa bir ark syler, oyunda
emei geenlere teekkr eder. III. Arzbrdan sonra tekerleme balar; te-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. kerlemede Kavuklu, bandan geen
V. Oyunun banda, daha sonra anlata-
olaan d bir olay Piekra anlatr.
ca yknn adn ve yky nerede,
Piekr da bunu gerekmi gibi dinler,
2. ne zaman anlatacan syler.
sonunda bunun d olduu anlalr.
Aadakilerden hangisi meddah oyu- Yukardaki numaralanm cmlelerden
IV. Orta oyunun fasl (oyun) blm, oyu-
nu iin yanltr? hangilerinde meddah oyunu ile ilgili bir
nun asl blm, belli bir olayn canlan-
bilgi yanl vardr?
A) Ykseke bir yerde oturarak bir yky drld blmdr. Orta oyunu faslla-
bandan sonuna kadar, canlandrd A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV. r genellikle iki paralel olay dizisinde
kiileri az zelliklerine gre konutu- D) III. ve V. E) IV. ve V. geliir.
rarak anlatr. V. Mukaddime, orta oyunun son blm-
B) Perdesi, sahnesi, elbiseleri, dekoru, dr. Piekr, izleyicilerden zr dile-
kiileri bulunmayan bu tiyatronun her yerek gelecek oyunun adn ve yerini
eyi meddah denilen o tek adamn bildirir; oyunu kapatr.
zeksna, bilgisine, sz sylemedeki Yukardaki numaralanm cmlelerden
baarsna baldr.
hangilerinde orta oyununun blmleri
C) Tek kiilik oyun olan meddahta oyuna ile ilgili bir bilgi yanl yaplmtr?
ait bir senaryo bulunur ve meddah bu
metni oynar. A) I. ve II. B) I. ve V. C) III. ve IV.
D) Meddahlar kiileri, doadaki canl can- D) III. ve V. E) IV. ve V.
sz tm varlklar ve doa seslerini tak- 5.
lit ederler.
I. Bu oyun, tasvir denilen birtakm ekil-
E) Meddah ykye balamadan nce: lerin (insan, hayvan, bitki, eya vb.) ar-
Haak dostum Haak! der ve oun- kadan klandrlm beyaz bir perde
lukla bir beyit okur ve ykye girer. zerine yanstlmas temeline dayal-
dr.
3. II. slam dnyasnda 11. yzylda sz
edilmeye balanan bu oyuna hayali
(I) Orta oyunun dekoru, yeni dnya denilen
zll (glge hayali) denmitir. 7.
bezsiz paravandan ve dkkn denilen
iki katl bir kafesten oluur. (II) Yeni dnya III. evresi izleyicilerle evrili bir alan (I) Trajedilerde birlik kural vardr. (II) Bir
ev olarak, dkkn da i yeri olarak kullan- iinde oynanan, yazl metne dayan- eserin zaman, mekn (yer), olay birlii iin-
lr. (III) Dkknda bir tezgah, birka hasr mayan, iinde mzik, raks ve ark da de verilmesine birlik kural denir. (III)
iskemle bulunur. (IV) Oyunda eitli mes- bulunan doalama bir oyundur. Olay birlii, piyesin tek bir ana olay evre-
leklerden, yrelerden, uluslardan insanla- IV. Kol oyunu, meydan oyunu, taklit oyu- sinde en ok olay ilemesidir. (IV) Yer
rn meslek ve yresel zellikleri, azlar nu, zuhur gibi adlarla da anlmtr. birlii, olayn batan sona, ayn yerde ge-
taklit edilir. (V) Orta oyununda kadn rol- mesidir. (V) Zaman birliine gre ise ese-
V. Oyunun oynand yuvarlak veya oval
n oynayan, kadn klna girmi erkee rin konusunu oluturan olay, 24 saat iinde
alana palanga denir.
Frenk denir. geer ve eserin konusu, olayn sonuca en
Yukardaki parada numaralanm bil- Yukardaki numaralanm bilgilerden
yakn yerinden seilir.
gilerden hangisinde bilgi yanl yapl- hangileri orta oyunu ile ilgili deildir?
Yukardaki numaralanm cmlelerden
mtr? A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV. hangisinde bilgi yanl yaplmtr?
A) I. B) II. C) II. D) IV. E) V. D) III. ve V. E) IV. ve V. A) I. B) II. C) III. E) IV. E) V.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 47


Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Gstermeye Bal Edebi Metinler)

8. 11. 13.
Aadaki cmlelerden hangisi paran- Grme ve iitme geleri zerine kuru- Aadakilerden hangisi Karagz oyu-
tez iindeki ifade ile ilgili deildir? lan bu trde szler ve davranlar birbirini nunun zelliklerinden biri deildir?
A) Dkkn dekorunda gelien olaylar- tamamlar, bir btnlk oluturur. Bu trn A) Karagz, halkn ortak maldr; konular
da genellikle Kavuklu bir i arar, Pi- gzler nnde ve canl olarak seyircilerin kimin dzenledii belli deildir.
ekrn ona i bulmasyla olaylar ge-
fiziksel duyularna hitap etmesi onu dier B) Belli saydaki ortak konularn szlerini;
liir. (Orta oyunu)
yaz trlerinden ayrr. nk bu zelliiyle her sanat, oyun annda kendine gre
B) Arap, Acem, Kastamonulu, Kayserili, dier yaz trlerinden farkl olarak somut ayarlar; yani oyunun nceden hazr-
Krt, Frenk, Laz, Yahudi, Ermeni gibi
bir nitelik tar. Bu ynyle hayata en ya- lanm bir metni yoktur.
eitli mesleklerden, yrelerden, ulus-
kn, en canl edeb trdr. Dier edeb tr- C) slamiyetten nceki Trk toplumunun
lardan insanlarn meslek ve yresel
zellikleri, azlar taklit edilir. lerden farkl olarak resim, mzik, dekoras- yaamn ve zihniyetini yanstr.
(Ky seyirlik oyunlar) yon, heykeltralk ve mimarlk gibi gzel D) Oyunda Karagz, cahil halk tipini, Ha-
sanatlardan oka yararlanr. civat ise aydn kiileri temsil eder.
C) Zurnac, Kavuklu ile oyun alanna girer.
(Orta oyununun mukaddime blm) Bu parada tantlan dzyaz tr aa- E) Oyunda her meslek, yre ve snftan
D) zellikle 17. yzyldan sonra olduk- dakilerden hangisidir? insan rol alr; herkes kendi ivesiyle
a yaygnlam; 19. yzylda ksaca, konuur.
A) Hikye B) Tiyatro C) Makale
hayal oyunu diye anlm, bu oyunu
oynatan sanatlara da hayal den- D) Konferans E) Roman 14.
mitir. (Karagz oyunu) I. Konusunu gnlk hayattan, sosyal
E) Krsal yrelerde grlen, daha ok y- olaylardan, sradan insanlarn birbiriy-
resel yaamdan konularn alan seyir- le olan ilikilerinden alr.
lik oyunlarnn oluturduu bir tiyatro II. Kahramanlar konuya bal olarak s-
geleneidir. (Ky seyirlik oyunlar) 12. radan insanlar toplumun alt tabakasn-
I. Kahramanlar konuya bal olarak kral- da bulunan eitimsiz veya sonradan
9. lar, kralieler, saray eraf gibi soylu grme olarak nitelenebilecek kiilerdir.
(I) Yaamn ackl ve gln ynlerini bir kimseler veya mitolojideki tanrlar, tan- III. Kaba saylan szlere, akalara, argola-
arada yanstan tiyatro trne dram denir. ralar ve yar tanrlardr. ra hatta kfrl ifadelere rastlanabilir.
(II) Komediler yalnz gln, trajediler de
II. slubu sanatldr; ilenmi, kusursuz IV. Be perdelik oyunlardr; birbiri arka-
ackl olaylar canlandrmak iin yazlm-
ve sekin bir dil kullanlr, ar bir anla- sndan srp giden diyalog ve koro
tr. (III) Oysaki yaam, aclar ve sevinle-
tm vardr. blmlerinden oluur.
riyle bir btndr. (IV) 15. yzylda Alman-
yada, yaamn hem ackl hem gln V. Vurma, yaralama, kan aktma, ldr-
III. Oyunun iinde bir ldrme veya yara-
ynlerini birlikte ileyen dram tr or- me, intihar gibi irkin olaylar sahnede
lama olay varsa bu blm, sahne ar-
taya kmtr. (V) Bu trn gelimesinde seyircinin gz nnde canladrlr.
kasndan gelen konumalarla canlan-
Shakespearenin nemli katklar olmu; Numaralanm cmlelerden hangisin-
drlr.
Shakespeare, klasik tiyatronun zaman ve deki zellik hem trajedi hem de komedi
yer birlii kuraln ykmtr. IV. Trajedide bir olay, bir gnlk zaman di- tr iin sylenebilir?
Yukardaki parada numaralanm cm- limi iinde bir mekanda geer.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
lelerden hangisinde bilgi yanl yapl- Aadakilerden hangisi trajedi ile ilgili
mtr? numaralanm bilgilerden birini karla-
15.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. maz?
(I) Ho ykler anlatarak halk elendiren
A) Seyircinin kt olarak grecei irkin sanatlara meddah denir. (II) Meddah-
10. olaylar sahnede, seyircinin gz nn- lk iin tek adaml tiyatro da diyebiliriz. (III)
---- taklitler yaparak hikyeler anlatan bir de canlandrlmaz. Meddah, tiyatronun btn kiilerini varl-
halk sanatsdr. Anlattklar, gereki halk nda birletiren bir aktrdr. (IV) Trk halk
hikyeleridir. Aslnda tiyatronun eitli kii- B) Birbiri arkasndan srp giden diya- zeksnn ve halkn, olaylar karikatrize
lerini kiiliinde toplam bir aktrdr. Hik- log ve koro blmlerinden oluur. etme gcnn byk sanatlarndan biri olan
yeleri konuma diliyle oluturulur. Anlatm meddahlk, yzyllar boyu yaam, Trk
C) Trajedide sradan insanlara yer veril-
dzyaz biimindedir. Anlatt olaylar, s- halk arasnda ok ilgi grmtr. (V) Kavuk-
mez.
radan kiilerin bandan geen olaylardr. lu Hamdi ve Piekar Kk smail Efendi,
Bu parada bo braklan yere aada- D) Trajedilerde kaba saylan szlere, k- meddah oyununun nemli ustalar saylr.
kilerden hangisi getirilmelidir? frl ifadelere, argolara hi rastlan- Yukardaki parada numaralanm bil-
A) Kelolan B) Meddah C) Karagz maz. gilerden hangisi meddah iin yanltr?
D) Piekar E) Hacivat E) birlik kuralna uyulur. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
15. E 14. D 13. C 12. B 11. B 10. B 9. D 8. B 7. C 6. B 5. A 4. E 3. E 2. C 1. C Cevaplar

48 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Gstermeye Bal Edebi Metinler) 1. Modl Test 24

1. 4. 7.
(I) Karagz, bir glge oyunudur. (II) Bu Karagz oyunlarnda Hacivat hep okumu, Aadaki cmlelerden hangisindeki
oyun tasvir denilen birtakm kuklalarn I bilgi, parantez iinde verilen ifade ile
klandrlm beyaz ve bo bir sahnede ilgili deildir?
kendisini bilgili, kltrl zanneden yar ay-
ipler ile oynatlmas temeline dayaldr. dn tipini canlandrr. A) Yaamn ackl ynlerini, kendine zg
(III) Glge oyununun nce ngiltere daha konularla sahnede yanstmak; ahlk,
Karagz, saf, iyi niyetli, temiz kalpli, okuma
sonra Fransada kt iddialar vardr. (IV) erdem rnei gstermek amacyla yazl-
II
Halk arasndaki bir sylentiye gre Kara- m manzum tiyatro eserleridir. (trajedi)
yazma bilmeyen fakat zeki bir halk adam-
gz ile Hacivat, Sultan Orhan (14. yzyl) B) Kiilerin ya da toplumun gln yanla-
dr. Karagz, Hacivatn syledii szleri
zamannda Bursada bir cami yapmnda r ortaya konularak seyirciyi gldrme
anlamaz ve hep ters cevaplar verir. Bu da
alm iilerdir. (V) kisi arasndaki nk- yoluyla dndrme ve doru yola y-
oyuna komiklik katar. Hacivatn szlerine
teli konumalar dier iileri oyalad iin neltme amac gdlr. (komedi)
saf saf cevaplar vererek yapt kelime
Sultan Orhan tarafndan ldrlmlerdir. oyunlaryla, dinleyenleri gldrmeye al- C) nsan karakterinin gln ve aksak
Yukardaki parada numaralanm cm- r. Ayrca elebi, sarho ve zorba birini; yanlarn konu alan komedidir. (karak-
ter komedisi)
lelerden hangisinde bilgi yanl yapl- III
mtr? D) Toplumun gln ve aksak yanlarn
Tuzsuz Deli Bekir, gen ve zppe bir
konu alan komedidir. (vodvil)
IV
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Genellikle gncel olaylara ve aile so-
mirasyediyi; Kastamonulu ise bir oduncu-
runlarna deinen ve nkte ile biten
V ksa gldrlerdir. (Ske)
2. yu temsil eden tiplerdir.
Aadaki cmlelerden hangisinde bilgi Bu paradaki numaralanm bilgilerden
yanl vardr? hangi ikisi yer deitirildiinde para- 8.
daki bilgi yanl dzeltilmi olur? I. Trajedilerde erdem ve ahlka her ey-
A) eyh Kteri, Hacivat ile Karagzn den daha ok yer verilir.
A) I. ve II. B) I. ve III. C) III. ve IV.
deriden yaplm tasvirlerini oynatm, II. Klasik trajedi, konularn tarih ve mito-
bu nedenle Karagz perdesine Kte- D) III. ve V. E) IV. ve V. lojiden alr.
ri Meydan da denmitir. III. Trajedilerde yaralama, ldrme gibi
B) slam dnyasnda 11. yzylda sz olaylar, seyircilerin gzleri nnde ser-
edilmeye balanan Karagz oyununa
5. gilenmez, bu olaylar sahne gerisinden
hayal-i zll (glge hayali) da denmitir. Aadakilerden hangisi orta oyunu ile duyulur.
Karagzn benzer ynlerinden deildir?
C) Karagz oyununa ait metinler belli bir IV. slupta soyluluk aranmaz; her tr
sanat tarafndan oluturulduu iin A) Blmleri kaba sze, akalara yer verilir.
oyun anonim zellik gstermez. B) Glmece gesi V. Manzum rnekleri yoktur.
D) Karagz, tuluata (doalama) dayan- C) Az taklitlerinin yaplmas Yukardaki numaralanm cmlelerden
d iin oyunun szlerini, her sanat, D) Sahne yaps hangi ikisinde trajedi ile ilgili bilgi yanl-
yaplmtr?
oyun srasnda kendine gre dzenler. E) Kiileri
E) Karagz oyunlar genellikle adlarn fa- A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV.
sl blmnn ieriinden alr. D) III. ve V. E) IV. ve V.

6.
3. 9.
(I) Modern tiyatro trlerinin temeli antik
Aadakilerden hangisinde ky seyirlik Aadakilerden hangisinde bilgi yanl-
Yunan tiyatrosudur. (II) Babozumu tanrs
oyunlar ile ilgili bir bilgi yanl vardr? vardr?
Dionysos adna yaplan trenlerde ortaya
kmtr. (III) lk trler trajedi ve komedi- A) Trajedide insanlarn gnlk yaamda
A) Bolluk, sevgi, kskanlk, sava, yok-
dir. (IV) Trajedi; izleyicide korku, heyacan, karlatklar sosyal olaylar sahnelenir.
sulluk gibi konular ilenir.
acndrma duygular uyandrarak ders ver- B) Trajedilerde ilenen trajik olay, iki yk-
B) Szl gelenek iinde yer alr. meyi amalar. (V) Komedi; yaamn ackl sek deer arasndaki elikiyi yaayan
C) Oyunlarn ierii ve yaps, yrelere ve gln ynlerini bir arada yanstan tiyat- insann durumundan doar.
gre farkllk gstermez. ro trdr.
C) Trajediler, manzum olarak yazlr.
D) Klk deitirme, kiiletirme, maske Yukardaki parada numaralanm bil-
gilerden hangisinde bilgi yanl yapl- D) Be perdeden oluur.
ve mzik oyun iinde yer alabilir. E) Kahramanlar olaanst varlklar veya
mtr?
E) Doalama olan bu oyunlarda kalp- soylulardr: Tanrlar, tanralar, yar
lam szler de bulunur. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. tanrlar; krallar, kralieler...

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 49


Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Gstermeye Bal Edebi Metinler)

10. 13. 16.


Aadaki modern tiyatro trleri ile il- Orta oyunu ile ilgili aadaki bilgiler- (I) Hacivat, okumam, hazr cevap, syle-
gili yaplan karlatrmalardan hangisi den hangisi doru deildir? nenleri ters anlayan ve buna gre cevap-
yanltr? lar veren kaba bir adamdr. (II) Karagz
A) Muhavere karlkl konumalarn ol-
A) Trajedide kiiler olaanst ve soylu duu syleme blmdr. ise aydn ve yar aydn kiileri temsil eder.
kiilerdir, komedi de ise kiiler halk ke- B) nceden hazrlanm bir metne bal (III) Karagz oyununda btn konumalar
simindendir. kalnmadan doalama oynanr. perdenin arkasndaki tek kii tarafndan
B) Hem komedide hem trajedide eski Yu- C) Piekr, grd her eyi azna gel- yaplr. (IV) Karagz oyununun oynatld
nan mitolojisine ynelik deerler yeri- dii gibi kendi merebince syleyen, perdeye hayal perdesi denir. (V) Oynatan
ne, ulusal deerlere ynelme grlr. lafn sylerken Alicengiz oyunlarna kii de hayali ya da hayalbaz olarak adlan-
C) Ac veren olaylar klasik trajedide sah- ihtiya duymayan kaba biridir. drlr.
nede gsterilmez, duyurulur; klasik ko- D) Ortaoyununda zurnacnn Piekar ha- Bu paradaki bilgi yanln dzeltmek
medi ve dramda ise sahnede gsterilir. vasn almasyla oyun alanna ilk ola- iin numaralanm cmlelerden hangi-
D) Klasik trajedide perde says betir, rak Piekar kar; drt yan selamlar. sinde bir deiiklik yaplmaldr?
dramda ise perde says yazarn iste- E) Kavuklu, tahsil grmemi halk adamn
ine baldr. A) I. ve II. B) I. ve III. C) II. ve III.
temsil eden bir tiptir.
E) Klasik trajedi ve komedi nazmla yazlr; D) III. ve IV. E) IV. ve V.
dram hem nazm hem nesirle yazlr.

14. 17.
11. I. Hayattaki olaylar konu edinen, sahne- I. Konusunu, yaanlan hayattan ve gn-
(I) Klasik trajedide birlik kuralna uyma de oynanmak amacyla yazlan edebi lk olaylardan alr.
zorunluluu vardr. (II) Komedide bu kurala eserdir. II. Kiiler, genellikle toplumun iinden se-
ilk balarda uyulmu daha sonra uyulma- II. Tiyatro, gstermeye bal bir gzel sa- ilir.
mtr. (III) Dramda ise bu kural yklmtr. nat dal olarak dramatik sanatlardan
(IV) Trajedi ve komedi yaamn ackl taraf- III. Her trl sze akaya yer verilir.
biridir.
larn; dram ise hem ackl hem de gln IV. Kiilerin her trl davranlar sahnede
ynlerini ele alr. (V) Trajedide konular tarih III. Roman ve hikye soyut olduu halde,
gsterilir.
ve mitolojiden alnr ama komedi ve dramda tiyatro somuttur.
V. Manzum olarak yazlmaz, birlik ku-
konular gnlk yaamdan alnabilir. IV. Tiyatro metinlerindeki temel ifade bii-
mi gsterme ve anlatmadr ralna uyulur.
Yukardaki numaralanm cmlelerden
V. Dram, trajedi ve komediden nce orta- Komedi ile ilgili yukardaki numaralan-
hangisinde bilgi yanl yaplmtr?
ya km bir tiyatro trdr. m cmlelerin hangisinde bir bilgi yan-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. l vardr?
Yukardaki numaralanm cmlelerin
hangisinde bir bilgi yanl vardr?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
12. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
I. Masallarn tiyatro sahnesinde dramatize
edilmesinden doan, cin ve peri gibi ka-
rakterlerin de yer bulduu bir tiyatro tr. 18.
II. Yazl metne dayanmayan, nceden 15. ----, hayat olduu gibi ackl ve gln
hazrlanmadan sahnede akla gelive- ynleriyle sahnede gstermek iin yazlan
I. Piekr: Ortaoyununda bilge kii
ren szlerle oynanan tiyatro oyunudur. tiyatro eseridir. Hayat olduu gibi yanstr.
III. Tipten ok durum zerinde duran, II. Muhavere: Karagz ve Hacivatn kar- Konusunu gnlk yaamdan ve tarihten
gln bir ortam yaratmak adna olay lkl konumalar alr. birlik kuralna uyma zorunluluu
dizgisinin salamlndan biraz feragat III. Zenne: Kadn klnda oynayan erkek yoktur. Olaylar, irkin dahi olsa sahnede
eden komedya trdr. oyuncu gsterildii gibi kiiler hangi snf ve halk-
IV. Genelde gncel konular hicivle ele IV. Fasl: Karagz oyununda perde aras tan olursa olsun bu trde yer alr.
alan skelerin oynand, arklarn ve
V. Hayal-i Zl: Kimi kaynaklarda Karagz Bu parann bana aadakilerden
iirlerin sylendii kk tiyatro trdr.
oyununa verilen bir isim hangisi getirilmelidir?
Aadaki terimlerin hangisinin tanm
yukarda verilmemitir? Yukardaki kavramlardan hangisi yanl A) Dram B) Orta oyunu
aklanmtr?
A) Trajedi B) Feeri C) Fars C) Trajedi D) Komedi
D) Kabare E) Tuluat A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Kabare

18. A 17. E 16. A 15. D 14. E 13. C 12. A 11. D 10. B 9. A 8. E 7. D 6. E 5. D 4. C 3. C 2. C 1. C Cevaplar

50 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


retici Metinler (Deneme - Sylei - Eletiri - Makale - Fkra - Haber Yazs) 1. Modl Test 25

1. 4. 7.
Yazar, olay, olgu, durum ve eyalarda s- Bu yaz trnde kullanlan dilde eitli bi- Ekoloji bilimi asndan temel enerji g-
radan insanlarn gremedii, farkna va- lim, felsefe ve sanat dallarna ait terimlere ne enerjisidir. Fosil yaktlar dahil, rz-
ramad ayrntlar, dikkat etmedii hu- yer vermekten ok, halk ounluunun or- gr, hidroelektirik, biyogaz, alkol, deniz,
suslar, incelikleri, gzellikleri, harikalar, tak, gnlk konuma dilinin dnce diline termik, dalga gibi tm enerji kaynaklar
dntrlmesi abas hkimdir. Bunlarda
olaann altnda yatan olaanstlkleri gne enerjisinin trevlerdir. Fiziki Cap-
bilimsel yazlardaki kuruluk ve ematiklik
grebilen, hissedeblen, dncesiyle ve raya gre fosil yaktlar ve eitli sorunlar
bulunmaz. Dnce iirsel, akc, samimi
deneyimleriyle onlar okuyucular iin ilgin bir slpla sunulur. Bu bakmdan yazarla- yaratan nkleer enerji gemi dnemin
grlebilecek ekilde yazya dkebilen in- rn, geni halk ynlarnca kolayca okuna- enerji kaynaklardr. Buna karlk gne
sandr. Sradan insann bakt eyi, ya- bilme zellii vardr. Yazar, yazsn yazar- ve trevleri gelecein enerji kaynaklardr.
zar grr. ken bir anlamda kendi kendisiyle diyalog Gnlk gne enerjisinden yararlanlma-
Bu parada sz edilen yazar, aada- iindedir. Kendi zihinsel aleminde beyin s, dnyada gnlk 300 trilyon ton kmr
ki metin trlerinin hangisini kullanmak- frtnas yapar. yaklmasna edeerdir. Baka bir hesap-
tadr? Bu parada tantlan yaz tr aada- lamayla dnyamza birylda den gne
kilerden hangisidir? enerjisi, dnyadaki karlabilen fosil yakt
A) Eletiri B) Makale C) Mlakat kaynaklar rezervlerinin tamamndan elde
A) Rportaj B) Fkra C) Makale
D) An E) Deneme edilecek enejinin yaklak 15 20 katna
D) Eletiri E) Deneme edeerdir.
Bu para aadaki metin trlerinin
5.
hangisine ait olabilir?
2. Dostluk konusunda dndm zaman,
hep u noktay gz nnde tutmal diye A) Rportaj B) Fkra C) Deneme
Aadakilerden hangisi sohbet tr
dnrm: Acaba dostluu arattran se-
iin yanltr? D) Sohbet E) Makale
bep gszlk veya ihtiya mdr? Acaba
A) Herkesi ilgilendiren konular seilir. karlkl yardmlamaya giriirken insanla-
rn amac tek balarna pek baaramaya-
B) Cmleler ou zaman konumadaki gibi
caklar eyi bir bakasnn yardmyla elde
devriktir. etmek, sras gelince karln yapmak
C) Anlatlanlar, gnlk konuma havasy- mdr? Yoksa bu yardmlama dostluun
la aktarlr. zelliidir de, dostluun daha derin, daha
D) Sohbet yazlarnda ciddi, terimlerle asil, srf doann (tabiatn) yaratt baka
bir nedeni mi vardr? Dostlua adn veren
ykl bir anlatm kulanlr.
sevgi, insanlarn yaknlk duygularyla bir-
E) Ele alnan konu, kantlama ve savun- birine balanmasnda balca nedendir.
ma amac gdlmeden ilenir. nk gerektirdii iin sayg, ilgi gste-
ren insanlardan bile elde edilebilir; oysaki
dostlukta hibir ey yalan ve yapmack de-
ildir. Her ey gerektir ve iten gelir.
Bu para aadaki metin trlerinin
3. hangisinden alnm olabilir?
Bu trn en byk ustas Montaigne, kita- A) Rportaj B) Deneme C) Gezi 8.
bnn nsznde zetle yle demektedir ---- yazlanlar ispatlama kaygs; ciddi,
D) An E) Makale
Eer mmkn olsayd karnza anadan yapmacksz, bilimsel bir anlatm vardr an-
doma kardm. Bu kitapta size asla bir 6. cak ---- yazlanlar ispatlama kaygs yok-
ey kantlama iddiam yoktur. Elimden tur; ak, sade ve anlalr bir dil kullanlr;
Aadakilerden hangisinde makale
geldiince size beni anlattm. Bana hak tr ile ilgili bilgi yanl vardr? aktel konularn ilendii bir yaz trdr.
vermenizi ya da beni yarglamanz istemi-
A) zlenim ve duygular deil, dnceler Bu parada bo braklan yerlere sra-
yorum. Buradan da anlaldna gre ----
ilenir. syla aadakilerden hangileri getiril-
iddial olmayan, ispat kaygs tamayan;
B) znel yarglardan uzak durulur. melidir?
temel anlamda insan doallna dayanan
eserlerdir. C) Okuyucuyu kantlarla ikna etme amac A) Makalede fkrada
vardr.
Bu parada bo braklan yere aada- B) Denemede sohbette
kilerden hangisi getirilmelidir? D) Gncel konularn yannda bilimsel ko-
C) Fkrada denemede
nular da ilenir.
A) makaleler B) denemeler C) fkralar E) Bir plan dorultusunda deil, iten gel- D) Rportajda sohbette
D) sohbetler E) rportajlar dii gibi yazlr. E) Rportajda makalede

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 51


retici Metinler (Deneme - Sylei - Eletiri - Makale - Fkra - Haber Yazs)

9. 11. 14.
Geen gnk Nokta dergisinde Ulustan Aadakilerden hangisi deneme tr- Mektuptan alm talihim, bir tane daha
aktarlm bir yaznz okudum. Ne ok nn zelliklerinden biri deildir? geldi. teki gibi deil bu. Bir kere yazan
zldm bilseniz! Yoksa sizi de mi elden gizlemiyor kendini, kim olduunu sylyor.
A) Yazar, kendisiyle konuuyormu gibi smet Zeki Eybolu adnda bir gen. s-
kardk? Nerde o eski gzelim z Trke
bir hava sezdirir. tanbul Bilim Yurdunda yani niversitesin-
szler, nerde o yaznzdaki edebiyat, ah-
B) Yazar, ne srd grleri ispatla- de okuyormu. Sonra da benimle elenmi-
lk, hak, sanat, merak, iir gibi tatsz tuz-
mak zorunda deildir. yor, alaya almyor beni, ver gibi gzkp
suz Osmanlca szler. Niin unun bunun alttan alta inelemeye kalkmyor. kyor
szne bakp da dncelerinizi deitiri- C) Konu, genel geer yaklamlardan bana, kyor ya, hakl olarak kyor.
yorsunuz? O yeni szleri beenmeyenler farkl bir ekilde ele alnr.
Bu parada aadaki dzyaz trlerinin
var diye mi yazmak istemiyorsunuz? G- D) Yazarn amac, okuyucularn kendisi hangisine ait zellikler ar basmaktadr?
nn birinden bir kii kp size Beenme- gibi dnmesini salamaktr. A) Sylev B) Makale C) Sohbet
dim bu sesinizi. dese ona bakp da sesini-
E) Yazarn kesin bir sonuca varma zorun-
zi deitirecek misiniz? Ne derse desin el D) Fkra E) Biyografi
luluu yoktur.
gn. Biz yolumuza bakalm.
Bu para, anlatm zellikleri dikkate 15.
alndnda aadaki metin trlerinin Peki Mona Lisa tablosu niin bu kadar ilgi
hangisine ait olabilir? ekmekte? Biroklar bunu gizemli glne
12.
balyorlar. Aslnda dikkatli incelendiinde
A) Rportaj B) Fkra C) Makale Aadakilerden hangisi sohbet tr- gln gerek bir gl olmad grl-
D) Sohbet E) Deneme nn zelliklerinden biri deildir? mekte. Gizemli gl izleyicinin bak as-
A) Herkesi ilgilendiren konular seilir. na gre mutluluu veya znty yanstr.
Ressam bu etkiyi tabii ki bilerek yaratmtr.
B) Cmleler ou zaman konumadaki Mona Lisann dudaklarna ve az evresi-
gibi devriktir. ne dikkatlice baktnz zaman kenarlarnn
C) Yazar, sorulu - cevapl cmlelerle ko- hi de belirgin izilmediini grrsnz.
nuuyormu hissi verir. Bu parada aadaki dzyaz trlerinin
D) tenlik, samimilik, doallk bu trn hangisine ait zellikler ar basmakta-
dr?
temel zelliklerindendir.
A) Makale B) Eletiri C) Deneme
E) nl kiilerin hayatn anlatan yaz t-
10. rdr. D) Biyografi E) Fkra
Bu yazlarn gelime blm yazarn inan-
drc olabilmek iin tm gcn ortaya 16.
koyduu alandr. Bu blmde ileri srlen
(I) Haber yazs da bal da ilgin olmal-
grlerin doruluunu ispatlamak iin 13.
dr; bala gz taklan okuyucu, gerisini
kantlar gsterilir, karlatrmalar yap- I. Yazar dncelerini kantlama yoluna
okumak iin can atmaldr. (II) Haber ya-
lr, saylar ve rnekler verilir. ne srlen gitmez.
zsnda dile getirilen haber, duyulmam
sav, gr ya da dncenin aklanmas, II. Gnlk konuma dili kullanlr, yer yer olmaldr nk okuyucu duyduu bir olay
kantlanmas bu blmde yaplr. Yazar nkteli szlere yer verilir. ikinci kez okumaz. (III) Haberin nemli ol-
bu blmde dncelerini aacak, geli-
III. Okuyucuyla sohbet ediyormu gibi bir mas gerekmez, haber ok az bir okuyucu
tirecek, boyutlandracaktr. Bunun iin de
hava sezdirilir. kitlesini de ilgilendirebilir; bu, onun nemi-
tanmlama, karlatrma, rneklendirme,
IV. Ssl anlatmdan uzak durulur, dil ni etkilemez. (IV) Muhabir haber yazsn
tanklama, nesnel verilerden yararlanma
gndergesel ileviyle kullanlr. tarafsz yazmal, habere yorum katmama-
gibi yollara sk sk bavurur. Bylece oku-
ldr nk yorum ke yazarlarnn iidir.
yucuyu sylediklerinin doruluuna ve ge- V. Anlatm nesnel bir nitelik tar; arlkl
(V) Haber yazlarnda, muhabir okuyucuyu
erliliine inandrm olacaktr. olarak terimlerin yer ald bir dil kulla-
haberle ba baa brakmal, okuyucusuna
Bu parada, yapsn oluturan blm- nlr.
kendi varln hissettirmemelidir.
lerden birinin tantld yaz tr aa- Numaralanm cmlelerden hangileri
Bu paradaki numaralanm cmleler-
dakilerden hangisidir? makale tr iin sylenebilir?
den hangisinde haber yazs ile ilgili bil-
A) Rportaj B) Fkra C) Deneme A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV. gi yanl vardr?
D) Sohbet E) Makale D) III. ve V. E) IV. ve V. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

16. C 15. B 14. C 13. E 12. E 11. D 10. E 9. D 8. A 7. E 6. E 5. B 4. E 3. B 2. D 1. E Cevaplar

52 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


retici Metinler (Deneme - Sylei - Eletiri - Makale - Fkra - Haber Yazs) 1. Modl Test 26

1. 4. 7.
---- yazarn okuyucuyla konuuyormu Bence en byk problemimiz, tartma- Her nesne iin bir dizi yarar sralayabilirim.
gibi bir anlatm vardr. Yazar, nktelerden, y bilmemektir. Keke dnrken geride Ama televizyon iin kimseye bir yararndan
halk syleyilerinden, fkralardan yararla- soru iaretleri brakmaktan bu kadar rk- sz edemem. Bana sorarsanz televizyon,
nr; ama, yazarn okuyucuyu kendi d- meseydik. Bir meseleyi ele alrken "Doru- hayatmz bizden alan bir canavardr.
ncesine ekmesi veya kendi dncesi su anlamadm yanlar da var." demekten Kendime bakyorum da gnde 3-4 saatim
dorultusunda dnmesini salamasdr. kanma alkanl edinmeseydik. Byk
bu canavarla uramakla geiyor. Kurtu-
---- ise yazarn kendi kendisiyle konuu- iddialarn iine kk (kiisel) itimeleri
yormu gibi bir anlatm vardr, yazar oku- laym diyorum da kendimi yine de onun
dhil etmemeyi bilebilseydik. Daha aka-
yucuyu etkilemek, kendi gibi dnmeye karsnda buluyorum. Hani rendiimiz
s: Keke mnazara ve mnakaa yerine
ynlendirmek gibi bir ama gtmez. mzakere edip (yine de bir noktada bulu- bir ey de yok. Galiba kitap okuyan biri,
Bu parada bo braklan yerlere srasyla ulmuyorsa) konuyu kapatp ekilmeyi ii- ay televizyon izleyenden daha krl olur.
aadakilerden hangisi getirilmelidir? mize sindirebilseydik... Bu metinle ilgili olarak aadakilerden
Bu parann anlatmnda aadakiler- hangisi doru deildir?
A) makalede - fkrada
den hangisi ar basmaktadr?
B) konferansta - panelde A) Makale trne zg zelliklerin ar
C) sohbette - denemede A) Makale B) Deneme bast
D) romanda - hikyede C) Gnlk D) An B) Kiisel grleri iledii
E) anda - gnlkte E) Fkra C) znel bir tanma yer verildii
D) Yazarn kendisini anlatma katt
2. E) Kesinlik iermeyen yarglara yer veril-
5. dii
Aadakilerden hangisi haber yazlar-
---- trnn bilinen ilk byk yazar ----,
nn zelliklerinden biri deildir?
Krallar hibir eyimi almazlarsa bana ok
A) Haber yazlarnn gnlk ve nemli ol- ey vermi olurlar hibir ktlk etmezlerse
mas gerekir. yeterince iyilik etmi saylrlar bana. Btn
B) Haber yazlarnda okuyucuya iletilen istediim budur onlardan. Ama nasl kre-
bilgiler doru olmaldr. diyorum Tanrya, varm youmu bana ara-
csz vermi, beni yalnz kendisine borlu
C) Haber yazlar, kolay anlalr; akc,
ak ve duru olmaldr. klm olduu iin! Nasl yalvaryorum ona
gece gndz beni hibir zaman, kimseye
D) Haber yazlar toplumun byk bir ks- kar ar bir minnet altna sokmasn diye!
mn ilgilendirmelidir. Ne mutlu bir zgrlkle bunca zaman ya-
E) Yazan kii anlattklar karsnda taraf- adm: Onunla bitsin mrm! der. 8.
sz kalmamal, aktard bilgiye yorum- I. Ele ald konu zerinde bir kamuoyu
Bu parada bo braklan yerlere aa-
larn da katmaldr. oluturmay amalar.
dakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Deneme - Montaigne II. Gazetelerin baz sayfalarnda, belli k-
3. elerde, genel bir balkla, ounlukla
nce itir insann kendi hakkn korumaya B) Makale - Bacon
da her gn yazlan bu yazlarda konu
kalkmas... Bir bakarsnz, hakknz ko- C) Fkra - Ahmet Haim ksaca incelenir, ancak mutlaka bir so-
rumak isterken ok i bir hakszla imza D) Sylei - Balzac nuca varlr.
atmsnz! En dorusu, garantili, gzel ve
E) Roman - Emile Zola III. Daha ok ineleyici, alayc bir dille, ba-
iyilikle dolu olan Nietzsche'nin nerdiidir:
Bakalarnn hakkn korumak. Bakasnn zen eletiri bazen de sohbet tarznda
hakkn koruyamayan, kendi hakkn korur yazlr.
mu dersiniz? Zannetmiyorum. Bakasnn 6.
IV. Fkralarda okuyucuyla sohbet edili-
hakkn koruyorsanz sizin hakknz her na- Makale yazsyla ilgili olarak aadaki-
yormu havas hkimdir; anlatm senli
slsa korunuveriyor. Ama kendi hakknzda lerden hangisi yanltr?
benli; cmleler ksa ve anlalr nitelik-
odaklandnzda hem bakasnn hakkn
A) Giri, gelime, sonu blmlerinden tedir.
yeme ihtimali oluyor hem kendi hakknz
olutuu
da arada gidiyor. V. Konular, gncel deildir; anlatlanlarn
B) Dile getirilen dncelerin kantlara kalcl nitelii vardr.
Bu parann anlatmnda aadakiler-
dayandrld
den hangisi ar basmaktadr? Yukardaki numaralanm cmlelerin
C) Anlatmda znelliin ar bast hangisinde frka tr ile ilgili bir bilgi
A) Sohbet B) Makale
D) Bir plan dorultusunda yazld yanl vardr?
C) Gnlk D) An E) Edebiyatmzda ilk kez Tanzimat D-
E) Fkra nemi'nde yazld A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 53


retici Metinler (Deneme - Sylei - Eletiri - Makale - Fkra - Haber Yazs)

9. 12. 14.
Sosyal medyada konu diye nmze ne - I. Sohbette yazarn okuyucuyla konuu- (I) Makale, dnce hayatmza Tanzi-
karsa kanrta kanrta tartyoruz. Diyelim yormu gibi bir anlatm vardr; dene- matla girmitir. (II) lk makale dnemin ya-
ki yle! Madem birbirimizi boyamaya a- mede yazarn kendi kendisiyle konu- zarlarndan inasi yaymlamtr. (III) bret
lmaktan kendimizi alamyoruz. Madem id-
uyormu gibi bir anlatm vardr. gazetesinde yaymlanan bu makale Mu-
dialarmz yere ge koyamyoruz; madem
hakikati deil, galibiyeti talep ediyoruz. II. Sohbette nktelerden, halk syleyile- kaddime bal altnda yaymlanmtr.
Hi deilse o kavgann iinde kendi ezik ve rinden, fkralardan yararlanlr; dene- (IV) Ziya Paa ve Namk Kemal de dne-
eksik duygularmza protez aramaktan vaz- mede daha cidd bir dil kullanlr. min nemli makale yazarlardr. (V) Bu tr
gesek, ne iyi olurdu! Karmzdakine ta- daha sonra gazeteciliin gelimesine bal
mamen konuya dair bir biimde yanlsn III. Sohbette ksa ve yzeysel bir anlatm
olarak yaygnlk kazanmtr.
demenin dello seviyesinden Sen aslnda vardr; denemede derinlemesine bir
yle birisin. pususu kurma alaklna anlatm vardr. Bu paradaki numaralanm cmlelerin
kadar inmeseydik hani. Bunlar bu kede hangisinde bir bilgi yanl vardr?
IV. Sohbette okuyucuyu etkileme, ynlen-
diyorum, diyorum da...Kim dinleyecek?
dirme amac yoktur; denemede oku- A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Bu parann anlatmnda aadakiler- yucuyu etkileme, ynlendirme amac
den hangisi ar basmaktadr?
vardr.
A) Makale B) Mektup
V. Sohbet yazs bir radyo konumas 15.
C) Gnlk D) Fkra havasnda yazlr; denemenin felsef
E) An Makaleyle denemeyi karlatran aa-
arl vardr.
daki yarglardan hangisi doru deil-
10. Sohbet ile denemeyi karlatran yuka- dir?
zgrle yle dknm ki, koca Hindis- rdaki yarglardan hangisi yanltr?
tan'n bir kesini bana yasak etseler dn- A) Makalede yazar, kiiliini gizlerken de-
yann tad kaar neredeyse. Hibir yerde A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. neme yazar dncelerini kiilii etra-
sakl, eli kolu bal yaamak da istemem, fnda dile getirir.
orada pineklemektense alr bam hava-
s, topra bana ak bir yere giderim. Hey 13. B) Makale yaygn bir plan dorultusunda
Allahm! ekilir ey midir lkenin bir buca- Tarm, insanlar bir yere yerlemeye ve bir yazlrken deneme geliigzellik izleni-
na ivilenip kalmak? Niceleri, yasalar- arada yaamaya zorlamtr. Bunun sonu- mi verilerek kaleme alnr.
mza aykrlk ettiler diye kentlere, alanlara cu olarak toplumdaki birey says artm, C) Makalede bilimsel kantlama yntem-
herkesin gidip geldii yollara urayama- lerinden yararlanmak zorunluyken
ortak yaam iblm gereksinmesini do-
dan yaayabiliyorlar. Benim hizmet ettiim
urmutur. Kolektif yaamn dourduu i- denemede bilimsellik sz konusu de-
yasalar kk parmam bile kle etmeye
kalksalar, nereye olsa gider baka yasalar blm sonucu deirmenciliin de bir mes- ildir.
arardm. lek olarak ortaya kt ve byk kapasiteli D) Makalede aklayc ve tartmac an-
Bu parann anlatmnda aadakiler- deirmenler yapld kestirilebilir ve byk latm ar basarken denemede ykle-
den hangisi ar basmaktadr? olaslkla deirmenler insan soyunun sahip yici ve betimleyici anlatm ar basar.
A) Deneme B) Mektup olduu ilk teknolojilerden biridir. nsanlar E) Makalede ar bal ve genel bir anla-
C) Gnlk D) Otobiyografi bugn bile nemini yitirmeyen ve en temel tm sz konusuyken denemede sylei
besin maddesi olmay srdren ekmeki tarzna yakn bir anlatm tercih edilir.
E) An
yapmak iin gereksindikleri unu, bu tek-
11.
nolojiden yararlanarak hazrlamlardr.
(I) Fkra tr yazlar, Trk edebiyatna
Balangta klelerin ya da at, eek, katr,
Batdan gemitir. (II) 1908den sonra bu
yaz tr Trk edebiyatnda grlmeye deve gibi hayvanlarn evirdii deirmen 16.
balanmtr. (III) zellikle Yakup Kadri talar, zaman iinde nce su, sonralar yel Aadakilerden hangisi fkra ile maka-
Karaosmanolu fkralaryla tannmtr. gcyle dndrlmeye balanmtr. lenin ortak zelliklerinden biridir?
(IV) Onun ehir Mektuplar, Ekal-i Za- Bu metinle ilgili olarak aadakilerden
man gibi eserleri bu trn nemli rnek- A) Bilimsel bir aratrma tutana biimin-
hangisi sylenemez?
lerini iermektedir. (V) Daha sonra Ahmet de yazlmas
Haim, Hseyin Cahit Yaln, Falih Rfk A) Bir deneme yazsndan alnmtr. B) Sadece gncel konularda yazlmas
Atay, Refik Halit Karay, etin Altan gibi ya-
zarlar fkralaryla ne kmlardr. B) Makaleye zg zellikler vardr. C) Savunulan dncenin kantlarla ak-
Bu paradaki numaralanm cmlelerin C) Anlatm nesneldir. lanmas
hangisinde frka tr ile ilgili bir bilgi D) Kiisel grlere yer verilmemitir. D) slubun znel olmas
yanl vardr?
E) Sanat yapma kaygsyla kaleme aln- E) Okuyucuyu bilgilendirme amacyla ya-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. mamtr. zlmas
16. E 15. D 14. C 13. A 12. D 11. C 10. A 9. D 8. E 7. A 6. C 5. A 4. B 3. A 2. E 1. C Cevaplar

54 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


retici Metinler (Gezi Yazs - Mektup - Gnce - An - Rportaj - Biyografi - Otobiyografi) 1. Modl Test 27

1. 4. 7.
Aadakilerden hangisi an trnn Aadaki karlatrmalardan hangi- Bir haberi, dilei veya duyguyu birine ilet-
zelliklerinden biri deildir? sinde bilgi yanl vardr? mek amacyla yazlm yazlara denir. Ki-
A) Gnlk gn gnne yazlr; an ise inin i dnyasn yanstr, dncelerini
A) Yazarn bandan geen, tank olduu gemie dnktr.
olay ve olgular anlatlr. paylam sz konusudur. nsanlarn duy-
B) Gnlklerde znellik ar basar; annn gu ve dncelerini paylamak amacyla
B) Tamamen geree dayandndan ta- znel yan varsa da bu znellii, tarih- birbirine gnderdikleri yazlardr. Konular
rihi belge nitelii tar. sel gerekleri bozmayacak bir nesnel- eitlidir. ten bir anlatm vardr. Yaamn
C) Anlatm, nc kiinin azndan yap- lik iinde anlatr. her ynyle ilgilidir. Bu metinleri yazanlar,
lr. C) Otobiyografi yazarnn k noktas t- herhangi bir kuraln basksn duymadkla-
D) Yazarn yaad dnem hakknda bil- myle kendi yaamdr; an yazar ken- rndan rahat bir anlatm seerler.
gi vermesi asndan nemlidir. di yaamna ynelse de anlarn yer Bu parada tantlan yaz tr aada-
E) Gelecek kuaklara ders vermek, tarih ald tarihsel kesite daha geni bakar. kilerden hangisidir?
ve kamuoyu karsnda hesaplamak D) An yazar kendi belleiyle yetinmez; A) An B) Mektup
amac vardr. belgelerden ve grg tanklarndan C) Gezi yazs D) Gnlk
da yararlanr; biyografi yazar ise bel-
leinde kalanlardan hareketle yazsn E) Otobiyografi
2.
yazar.
Mustafa Kemal Atatrk 1881 ylnda Se-
lanikte Kocakasm Mahallesi, Islahhane E) Gezi yazar, gezme srecini yazarken 8.
Caddesindeki katl pembe evde dodu. dikkati daha ok gezdii evreye y-
neliktir; an yazar ise yaad dnem Parke tal darack yollarda iki katl sar,
Babas Ali Rza Efendi, annesi Zbeyde
hakknda bilgi verir. beyaz, mavi, mor boyal cumbal evleri izle-
Hanmdr. Baba tarafndan dedesi Hafz
yerek kyn tepelerine doru ktk. Evlerin
Ahmet Efendi XIV - XV. yzyllarda Konya
bazlar restorasyon grm ve kurtarlm,
ve Aydndan Makedonyaya yerletirilmi
5. bazlarysa olduka kt durumda. Girite-
Kocack yrklerindendir. Annesi Zbeyde
Yurt iinde ve dnda yaplan gezilerde ki yerler dnda kyn stlerinde de bahe
Hanm ise Selanik yaknlarndaki Langaza
grlenlerin anlatld yaz trdr. Ge- iinde oturulabilecek yerler var hepsi de
kasabasna yerlemi eski bir Trk ailesi-
zilip grlen yerlere ilikin bilgi vermek, o tklm tklm dolu. Btn ara sokaklara gire
nin kzdr. Milis subayl, evkaf katiplii
yerlerin gzelliklerini ve grlmeye deer ka ky gezip farkl yoldan tekrar meyda-
ve kereste ticareti yapan Ali Rza Efendi,
yanlarn gstermek amac tar. Yazar, na geldiimizde otobsn kalkmak zere
1871 ylnda Zbeyde Hanmla evlendi.
gereklere sadk kalmal ve kendi beeni olduunu grnce aceleyle iki ekmek alp
Atatrkn be kardeinden drd kk
ile nerilerini yazmaldr. Bu yazlarda, g- kendimizi otobse attk. Otobs dier kzk
yalarda ld, sadece Makbule (Atadan)
rlenlerin yannda duyulanlara da yer veri- kylerinden hemen yandaki Hamamlkzk
1956 ylna dein yaad.
lir. Dili akc ve sade olmaldr. iinde bir tur atp tekrar ehir yoluna girdi.
Bu para aadaki metin trlerinin
Bu parada tantlan yaz tr aada- Bu para aadaki metin trlerinin
hangisinden alnm olabilir?
kilerden hangisidir? hangisinden alnm olabilir?
A) Gezi yazs B) Gnlk C) An A) An B) Mektup A) Gnlk B) An
D) Mektup E) Biyografi C) Otobiyografi D) Gnlk C) Gezi yazs D) Mektup
E) Gezi yazs E) Otobiyografi
3.
Bu yaz trnde yazar, gezdii yerlerin 6.
aklda kalc, ilgi ekici taraflarn anlatma- 9.
ldr. Bu yazlarda yazar, ilgi ekici bir slup Aadakilerden hangisi biyografi tr-
nn zelliklerinden biri deildir? Aadakilerden hangisi mektup yazar-
kullanmal, yaznn srkleyici bir anlatm ken dikkat edilecek hususlardan biri
olmaldr. Gezilen yerler ilgi ekici tarzda, A) Tannm kiilerin yaamlarn anlatan
deildir?
okuyan kiinin gezip grme zlemini kar- yazlardr.
layacak ekilde, sradan deil, ilgi eki- B) Ak, sade bir dille, anlatlan kiinin A) Mektup kad temiz, beyaz ve izgisiz
ci ynleriyle anlatlmaldr. Dolaysyla bu evresi, devri dikkate alnarak yazlr. bir kat olmaldr.
yaz trnde gzlem ok nemlidir. nk C) Tantlan kiinin yaad dnemin de B) Mektup kadnn sol alt ksmna, mek-
yazarn, ilgin olanlar seebilmesi, gl ele alnmas bakmndan belge nitelii tubun yazld yer ve yanna da tarih
bir gzlem yapmasn gerektirir. tar. yazlmaldr.
Bu parada tantlan yaz tr aada- D) Sadece, okuyucularn ilgisini ekebile- C) Mektup, yazld kiiye uygun bir hi-
kilerden hangisidir? cek kiilerin deil; sradan kiilerin de tapla balamal ve hitaptan sonra (,)
biyografisi ska yazlr. konmaldr.
A) Otobiyografi B) Gezi yazs
E) Biyografi yazmadan nce biyografisi D) Mektup, kadn bir yzne yazlmaldr.
C) An D) Gnlk
yazlacak kii hakknda n alma ya- E) Selam, sayg ve teekkrlerde arl-
E) Mektup plmaldr. a kalmamaldr.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 55


retici Metinler (Gezi Yazs - Mektup - Gnce - An - Rportaj - Biyografi - Otobiyografi)

10. 12. 14.


Arsenal ile oynadmz UEFA final ma Bir yazarn tannm bir kiinin yaamn (I) Rportaj gazetecilerin bir yeri, bir ku-
futbol hayatmn en nemli mayd. lke anlatt metinlere ----, yazarn kendi ya- rumu ziyaret ederek, o yerin zelliklerini,
olarak, takm olarak, motivasyon olarak amn yine kendisinin kaleme ald me- orada grdklerini kiisel dnceleriyle
inanlmaz bir heyecan, inanlmaz bir coku tinlere ----; biyografi metinlerinin bir kitap birletirip fotoraflarla belgeleyerek ka-
yayorduk. Avrupann en by biziz. hacminde olan ayrntl ekline ---- denir. leme aldklar yaz trdr. (II) Rportaj,
diyorduk. nanyorduk ve bu inanla fina- Bu parada bo braklan yerlere sra- anlatmaya bal edeb metin trlerinden-
le kadar geldik. Byk heyecan ve coku syla aadakilerden hangisi getirilme- dir. (III) Bir olay, bir durum yerinde gezip
tribnlere de yansmt, muhteem bir at- lidir? grlerek olayla ya da durumla ilgili deiik
mosfer vard. Haginin krmz kartla oyun kiilerle konuularak soruturularak yazlr.
d kalmas hem oyun gcmz, hem de A) monografi - biyografi - otobiyografi (IV) Hem gezi yazlarnn hem makalenin
moral motivasyonumuzu olumsuz ynde B) otobiyografi - biyografi - monografi zelliklerini tar. (V) Makale gibi dayand
etkilemiti. Doruyu sylemek gerekirse C) an - otobiyografi - gnlk salam bir dncesi bir tezi vardr.
endielenmeye balamtk. Bu parada numaralanm cmlelerden
D) biyografi - otobiyografi - monografi
Bu para aadaki metin trlerinin hangisinde bilgi yanl vardr?
E) gnlk - an - otobiyografi
hangisinden alnm olabilir?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
A) An B) Gnlk
C) Gezi yazs D) Mektup
E) Biyografi

13.
Aadakilerden hangisinde verilen ta-
nmlama, ayra iinde verilen dzyaz 15.
tr iin yanltr? Serin bir rzgr yzm okad. Siz hi
11.
A) Yazarn herhangi bir konudaki gr- rzgr ptnz m? Ben rzgr, hem de
31. 10. 1917
lerini, kesin kurallara varmadan kant- yzlerce defa, o gzel Takent sabahnda
leride, bu satrlar bir kimsenin gzne lamaya kalkmadan okuyucuyu inan- perek yrdm. imden Merhaba hu-
deerse defterin gzelliine almasn! maya zorlamadan anlatt yaz tr. zur! diyordum. Merhaba sevgili Takent!
Onu, bugn, Mahmutpaada satn aldm (deneme) Demek ki artk, Trkistan toprandaym.
ama az kald canm pahasna. Aman Ya- Kar binalardan iki zbek, uaa doru
B) Yazarn, gndelik olaylar, zel bir g-
rabbi! stanbulumuza byle ne oldu? Ka- komaya balad, ikisinin de banda, ipek
rle, gzel bir slupla, kantlama ge-
labalktan tramvaylara girmek kabil deil ibriimlerle iek aan badem ve gzya
rei duymadan yazd ksa, gnbirlik
ki! Toptan glle kar gibi zorla bir vagona motifli zbek takkeleri var. Badem motifle-
yazlar. (an)
attm. Bu, tramvaya girmek deil, ezilmek, ri, Asya Trknn ekik gzlerine benziyor.
st ba paralamak... Ne oldu halkmza C) Yazarn, gndelik olaylarla ilgili dn- Orta yal zbek, gen yardmcsna ba-
Yarabbi? Bu her yeri dolduran kifayetsiz, celerini, okuyucu ile kar karya otu- rd -Envar! Envar! Sen mihmanlar sur-
kaba, kt dilli insan kalabal nereden rup konuuyormu gibi iten bir hava da yla, sonra bile getgen! abk! a-
geldi? Evde yalnzlma, sokakta bu ka- iinde yazd yazlar. (sohbet) bk! abk! Takentte Trke duyduum
labala dayanamyorum, alayacak hale D) Sanat, edebiyat, dnce eserlerini ilk cmle budur. Her kelime bir dost selam
geliyorum. te byle, avunmak iin, ava- hem z hem yap ynnden aklayan, gibi gelip yreimi buldu Enver! Enver!
re bir ku gibi pnyorum. u defterle de baarl ve baarsz ya da deerli ve Sen misafirleri uraya topla. Sonra birlikte
dertlemesem ldracam. deersiz ynlerini gsteren, bunlar r- gidelim. abuk, abuk, abuk!
Bu para aadaki metin trlerinin neklerle somutlayp belirten yaz tr. Bu parada aadaki yaz trlerinin
hangisinden alnm olabilir? (eletiri) hangisinden alnm olabilir?
E) Yaanan olaylarn, izlenimlerin, tarih
A) Gezi yazs B) Gnlk C) An A) Fkra B) Deneme C) Sohbet
atlarak gn gnne yazlmas ile olu-
D) Mektup E) Biyografi an dz yaz tr. (gnlk) D) Makale E) Gezi yazs

15. E 14. B 13. B 12. D 11. B 10. A 9. B 8. C 7. B 6. D 5. E 4. D 3. B 2. E 1. C Cevaplar

56 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


retici Metinler (Gezi Yazs - Mektup - Gnce - An - Rportaj - Biyografi - Otobiyografi) 1. Modl Test 28

1. 4. 7.
Toplumu ilgilendiren nemli olaylar bizzat Bir dilekede aadakilerden hangisi- Muzaffer Buyruku, her gn yaadklarn,
yaam veya bu olaylara ahit olmu kii- nin bulunmas zorunlu deildir? zellikle sanat evreleriyle geirdii saat-
lerin bu olaylar duyurmak iin sanat deeri leri not alm ve balarna yazld gnn
A) Ad, soyad
tayan bir slupla yazdklar yazlara ---- tarihini koyarak bu yazlar bir kitapta top-
denir. Bu trdeki yazlar, yazarn konumu- B) Kurum ad lamtr. Kltr Bakanl yaynlar arasn-
na gre tarih ve edebiyat tarihi iin kaynak C) stek, ikyet veya bildirim da kan ve likiler Arasnda Bir Gezinti
oluturabilir. D) Dilekeyi verenin meslek bilgileri adndaki bu kitap yakn dnemin yazn
Bu parada bo braklan yere aada- dnyas ve sanat evreleri ilikilerine k
E) mza
kilerden hangisi getirilmelidir? tutmakta, zellikle dl trenleriyle ilgili
yle her yerde sylenmeyecek ok nemli
A) an B) biyografi ayrntlar vardr.
5.
C) mektup D) rportaj Bu parada anlatlanlara gre Muzaf-
Azizim Faruk Nafiz, 12.11.1929/ stanbul
E) Gezi yazs fer Buyrukunun sz konusu eserinin
Bugn sana Hayat iin bir iir gnderiyo- aadaki hangi trde kaleme alnd
2. rum. Bu mnasebetle geen nshalardan sylenebilir?
birinde intiar eden Temaa makalesin-
I. Gezi yazlarnda, gezilen yerin zellik- A) Mektup B) Hatra
den de bahsetmek isterim. Bu makaleyi
le tarih, coraf, tabi ve sosyal nitelik-
yedi, belki sekiz ay evvel stanbulda Os- C) Eletiri D) Deneme
leri belirgin ekilde anlatlr.
man Beye teslim etmitim. Bu kadar uzun
II. Gezi yazlarnda gezilen yrenin dil, E) Gnlk
bir teehhrden sonra intiarna da man
din, inan, det, gelenek, grenekleri veremedim. Esasen Hayata bu makale-
incelenir; insanlarn dnce yaps min ve dier bende msveddesi olmayan
ortaya konur. bir iirimin ziyaa uram olmasndan do-
III. Gezi yazlarnda yazar, anlatma duy- lay yaz gndermiyordum. stersen bade-
gularn katmaz; olanlar olduu gibi ma yine yardm ederim. Neredilmi olan
8.
aktarr. Temaa makalesinin creti de henz Aadakilerden hangisi an(hatra) t-
bana yollanmad. Gerek bu mektubumla rnde yazlm bir eser deildir?
IV. Gezi yazs, gezi srasnda tutulan not-
lardan oluabilecei gibi gezi bittikten yolladm iirin gerek intiar eden maka- A) alkuu (Reat Nuri Gntekin)
sonra da kaleme alnabilir. lemin cretlerini bana dorudan doruya
B) Saray ve tesi (Halit Ziya Uaklgil)
Galatasaray Lisesi Trke ve Edebiyat
V. Gezi yazs, tarih ve sosyoloji iin mal- C) Ah Beyolu Vah Beyolu(Salah Birsel)
Muallimi Halit Fahri adresine gndertmeni
zeme oluturabilir.
rica eder ve gzlerinden perim kardeim. D) Falaka (Ahmet Rasim)
Yukardaki numaralanm cmlelerin
Halit Fahri E) Mor Salkml Ev (Halide Edip Advar)
hangisinde gezi yazs ile ilgili bir bilgi
yanl vardr? Bu metinde aadaki mektup trlerin-
den hangisine zg zellikler ar bas-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. maktadr?
A) mektubu B) zel mektup
3.
Resmi mektuplarla ilgili olarak aada- C) Ak mektup D) Edebi mektup 9.
kilerden hangisi yanltr? E) Resmi mektup Ne yazk ki ---- trndeki eserler Trk
toplumunda ilgiyle okunmuyor. Yazarlarn
A) Devlet kurumlarnn kendi aralarndaki gemite yaadklarndan yola karak
yazmalarnda kullanlr. 6. alarna tuttuklar k kitaplarn sayfalar
B) st makam alt makama gnderdiinde Gnlk tryle ilgili olarak aadaki- arasnda kaybolmaktadr. Hangimiz Yakup
metin rica ederim ifadesiyle biter. lerden hangisi doru deildir? Kadrinin Zoraki Diplomatn okuduk ki?
C) Sa st kede asl metinden nce Hlbuki bu eser 1940l yllar bir tarih kita-
A) Anlatcnn 1.tekil kii olduu
konu belirtilir ve evrakn say numaras bndan daha akc anlatmaktadr.
verilir. B) Olay, duygu ve dncelerin itenlikle
Bu cmlede bo braklan yere aada-
anlatld
D) Eklerin says ve gerekirse ilgili olduu kilerden hangisi getirilmelidir?
konu sol alt kede yazlr. C) ykleyici anlatmdan yararlanld
A) biyografi B) otobiyografi
E) Ayn dzeydeki makamlar arasndaki D) Yaymlanmak zere kaleme alnd
C) monografi D) gnlk
mektuplamalarda metin arz ve rica E) Tarih iin neminin yazarna gre de-
ederim diye biter. itii E) an

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 57


retici Metinler (Gezi Yazs - Mektup - Gnce - An - Rportaj - Biyografi - Otobiyografi)

10. 13. 16.


Aadakilerden hangisi gezi yazs ile Bir kiinin her gn dzenli olarak yazd Topluma hizmeti dokunmu, toplum iin
rportajda ortak deildir? notlardr. Tarihin belirtildii bu tr yazlar, byk iler baarm kiilerin, nl ede-
yazarn o gnk duygu, dnce ve iliki- bi ahsiyetlerin hayatnn ilendii edebi
A) Anlatcnn 1. tekil kii olmas trdr. Bu trde kiinin hem kendisi ve
lerini yanstmasyla nemlidir. Sca sca-
B) Gazetede yaymlanmak zere yazl- ailesinden hem de eserlerinden sz edilir.
na yazlan bu yazlar, gemii aratran
mas Bu trde birden ok kiinin hayat genellik-
tarih aratrmaclar ve edebiyat tarihileri
le tek eserde toplanr. Bu ynyle bu tr,
C) Bir yre ile ilgili ayrntlar aktarmas nemli birer kaynaktr. tek kiinin hayatnn anlatld eserlerden
D) Tarihi eserlerin yannda insanlardan Bu parada sz edilen yaz tr aa- daha yzeyseldir.
da sz etmesi dakilerden hangisidir? Bu parada sz edilen yaz tr aa-
E) Anlatma duygularn katlmas dakilerden hangisidir?
A) An
B) Gezi yazs A) Bibliyografi B) Monografi
C) Gnlk C) Biyografi D) Otobiyografi
D) Otobiyografi E) Hatra
E) Mektup
17.
11. Gazetecilerin bir yeri, bir kurumu ziyaret
Biyografiyle any karlatran aada- ederek o yerin zelliklerini, orada grdk-
ki yarglardan hangisi doru deildir? lerini kiisel dnceleriyle birletirip foto-
raflarla belgeleyerek kaleme aldklar yaz
A) Biyografide bakalarnn yaam an- trne ---- denir. Edebiyatmzda Yaar
latlrken anda yazar kendi yaamn
14.
Kemal, bu alanda nemli yazlar yazmtr.
anlatr. Otobiyografi ile an arasndaki ayrc
Bu parada bo braklan yere aada-
zellik aadakilerden hangisidir?
B) Biyografide de anda olduu gibi yk- kilerden hangisi getirilmelidir?
leyici anlatmdan yararlanlr. A) Otobiyografide yazarn anlattklarnn A) an B) makale
C) Biyografi de an da eski edebiyatmz- kendi yaadklaryla snrl olmas
C) fkra D) rportaj
da vard ancak iki trn de Batl an- B) Otobiyografide ykleyici anlatmdan
lamda ilk rnekleri Tanzimattan sonra yararlanlmas E) gezi yazs
verilmitir. C) Otobiyografide olaylarn birinci kiinin 18.
D) Biyografide yorum ar basarken an dilinden anlatlmas Ktip elebi, sradan bir Osmanl memu-
trnde tarih kitaplarnda olduu gibi D) Otobiyografide yazarn eserlerinden ruydu. Ama yarm asr bile srmeyen ksa
nesnel bir anlatm tercih edilir. de sz etmesi mrne dzinelerle eser sdrd. 1608de
E) Biyografi aratrmaya dayal bilimsel domu, 1657de lmt. Yarm yzyl-
E) Otobiyografide okuyucuya bilgi verme-
bir almayken an bilimsel yn ol- dan bir yl eksik Corafya, tarih, tasav-
nin amalanmas
mayan kiisel bir yaz etkinliidir. vuf ve baka ilimler O gnn artlarnda
bu ilimlerin her biriyle ilgili tam anlamyla
bilimsel bir alma yapm. Bugn iin
bile her bir eseri bir hazine niteliindedir.
rnein pek ok nemli kitabn adn ilk
kez ondan renen aratrmaclar, titiz
15. aratrmalar yaparak o eserlere ulamakta
ve onlardaki deerli bilgilerin yok olmasn
Eski edebiyatmzda nesir trleri arasn-
12. engellemektedir. Katip elebi, onlar kayt
da yer alan tezkire-i uara, tercme-i hl, altna almasayd muhtemelen kimse onla-
Aadakilerden hangisi, kiinin kendi siyer, menkbe gibi trler aadaki yaz rn yazldn bilmeyecekti bile.
yaamn anlatt bir yaz trdr? trlerinden hangisiyle ilgilidir?
Bu metinde aadaki yaz trlerinden
A) Otobiyografi A) An hangisine zg zellikler ar basmak-
tadr?
B) Biyografi B) Otobiyografi
C) Monografi C) Biyografi A) Bibliyografi B) Makale
D) Tezkire D) Gnlk C) Eletiri D) Otobiyografi
E) Menkbe E) Eletiri(tenkit) E) Biyografi

18. E 17. D 16. C 15. C 14. D 13. C 12. A 11. D 10. B 9. E 8. A 7. E 6. D 5. B 4. D 3. C 2. C 1. A Cevaplar

58 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Bilimsel Yazlar 1. Modl Test 29

1. 4. 7.
I. Dil gndergesel ilevde kullanlr. Bilimsel yazlarda blmlerin sralan- I. Anlalmas zor, ar bir dille kaleme
II. Balk, zet, giri, asl metin ve sonu mas aadakilerin hangisinde verildi- alnr.
blmlerinden oluur. i gibi olur? II. Terimlere oka yer verilir.
III. Alannda uzman kiilerce kaleme al- A) Giri, asl metin, sonu ve deerlendir- III. ok anlamlla kapaldr.
nr. me, kaynaka IV. Olaylar, neden-sonu ilikisi iinde ve-
IV. Kiisel dnceler ve yorumlar anlat- B) Giri, kaynaka, asl metin, sonu ve rilir.
ma katlmaz. deerlendirme V. Ortaya atlan dncelerin gerekesi
V. Sosyal bilimler alannda yazlmaz. C) Kaynaka, giri, asl metin, sonu ve belirtilir.
Bilimsel yazlarla ilgili yukardaki numa- deerlendirme Bilimsel yazlarla ilgili yukardaki numa-
ralanm cmlelerin hangisinde bir bilgi D) Giri, asl metin, kaynaka, sonu ve ralanm cmlelerin hangisinde bir bilgi
yanl vardr? deerlendirme yanl vardr?
E) Giri, sonu ve deerlendirme, asl
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
metin, kaynaka

8.
Aadakilerden hangisi, edeb yazla-
r bilimsel yazlardan ayran en nemli
zellik aadakilerden hangisidir?
5. A) Bilimsel yaznn kant iermesi
niversitelerin lisans ve yksek lisans
B) Bilimsel yaznn bilgi verme amacyla
gibi blmlerinden mezun olmak iin
yazlmas
2. rencilerin hazrlad bilimsel metne
ne ad verilir? C) Bilimsel yazda estetik zevk oluturma
Bilimsel bir yazlar, hangi adla akade-
amacnn olmamas
mik dergilerde yaymlanr? A) Makale
D) Bilimsel yaznn belirli bir okuyucu kit-
A) Makale B) Tez lesine dnk yazlmas
B) Tutanak C) Mezuniyet belgesi E) Bilimsel yaznn evrensel niteliinin bu-
C) Belge D) z gemi lunmas
D) Rapor E) renim belgesi
E) Deerlendirme
9.
Bilimsel metin yazar ile edeb metin
yazarn karlatran aadaki ele-
tirmelerden hangisi yanltr?

6. Bilimsel metin Edeb metin


yazar yazar
Aadakilerden hangisi bir bilimsel
yaz deildir? A) Alannda Sanatdr.
uzmandr.
A) stanbulun Tarlaba semtini konu
alan bir sosyoloji analizi B) Aratrmacdr. Gzlemcidir.
3.
Bilimsel bir yazda aadakilerden B) Fatihin stanbulu nasl fethettiini an- C) Esini nemser. Esini
hangisi bulunmaz? latan bir tarih kitab nemsemez.
C) Erzurum yresinin toprak yapsn in-
A) Genel geer bilgi D) Doruluk Estetik
celeyen bir corafya metni
B) znellik peindedir. peindedir.
D) nsan hcrelerinin kendisini yenilen-
C) Kantlama mesini anlatan bir tp yazs E) Yargsnn doru Yargsnn
D) Alnt yapma E) Bir yredeki isizliin yol at sosyal olmas yeterlidir. sanatsal deer de
E) Okuyucuyu inandrma abas sorunlar ileyen bir rportaj tamas gerekir.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 59


Bilimsel Yazlar

10. 13. 16.


Aadaki cmlelerden hangisi bir bi- Bilimsel yazlarn kavramlar ile ilgili (I) Metinde dipnot gereken cmlenin sonu-
limsel metinden alnm olamaz? aadaki aklamalardan hangisi yan- na, parantez iinde kanc dipnot olduu-
ltr? nu gsteren numara konur. (II) Sonra ayn
A) Trkiye'de ise bu dnemle birlikte s-
sayfann sonuna ekilen dipnot izgisinin
tanbul, zel sermayenin ve entelektel A) Kaynaka: lenen konu ile ilgili eserle-
altna dipnot numaras yazlarak kayna-
yaamn glendii bir yer oldu. rin adlarnn verildii dizin,
n ad belirtilir veya aklama yaplr. (III)
B) 1980'lerde Trkiye'de i mimar yok B) zet: Yaznn sonuna konan ve konu Dipnot, baz yazlarda, parantez iinde yl-
denecek kadar azd ama u anda i hakkndaki deerlendirmeleri ieren dz iaretiyle de gsterilir. (IV) Dipnot, bir
mimar olmadan maaza yaplmyor blm. kaynak eserse, yazarn ad, kitabn ya da
neredeyse. C) Belge: Bilimsel geerlilii olan yazl yaznn bal, varsa cilt numaras, bas-
C) Gnmzde kentlerin mimarlk anla- metin. mevinin ad, kitabn basld yer, basm
mnda en nemli sorunlarndan biri, D) Dipnot: Sayfa iinde geen herhangi tarihi ve sayfa numaras yazlr. (V) Dip-
mimarlk ile kentli arasndaki balarn bir dnce veya bilgi ile ilgili olarak notta verilen bir eserin ad ayrca yaznn
kopmaya yz tutmu olmasdr. sayfa altna konulan aklama. sonunda verilmez.
D) Mimarlk meslei, temel ihtiyalar E) Girii:Yaznn konusunun, yazl ama- Bu paradaki numaralanm cmlelerin
karlayan kategorideki mesleklerden cnn, kaynaklarla ilikisinin akland- hangisinde bir bilgi yanl vardr?
birisi olduundan kullanc ile birebir ilk blm.
ilikiyi gerektirir. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

E) Harika bir Boaz manzarasna sahip 14.


yalda geen yaam yklerinin sayfa-
Aadakilerden hangisi roman yaza-
lar zerinde nasl bir dnya oluturaca- 17.
rnn bir bilim adam gibi almasn
n ben de merak ediyordum. Aadakilerin hangisinde kaynak gs-
nermitir?
terme doru yaplmtr?
11. A) Victor Hugo
A) Bayram Kodaman, Abdlhamit Devri
Bilimsel yaz ile gazete makalesini kar- B) Balzac
Eitim Sistemi, Trk Tarih Kurumu Ba-
latran aadaki yarglardan hangisi C) Pukin smevi, Ankara, 1991
yanltr? D) Emile Zola B) Bayram Kodaman, Abdlhamit Devri
A) Her iki trde de anlatlanlarn kantlan- E) Sartre Eitim Sistemi, 1991, Trk Tarih Kuru-
mas gerekir. mu Basmevi, Ankara
B) Her iki tr de genellikle kurall cmle- 15. C) Abdlhamit Devri Eitim Sistemi, Bay-
lerle kurulurlar. Aadaki cmlelerin hangisinde bir bil- ram Kodaman, Trk Tarih Kurumu Ba-
C) ki trde de ama okuyucuyu bilgilen- gi yanl vardr? smevi, 1991, Ankara
dirmektir. D) Bayram Kodaman, Trk Tarih Kurumu
A) Bilimsel makalelerin sonu blmle-
D) ki trde de metnin bilgilendirici ol- Basmevi, Abdlhamit Devri Eitim
rinde aratrma sonucu elde edilen
masnn yannda yaznsal olmas da Sistemi, 1991, Ankara
bulgular ak ve anlalr bir ekilde
nemsenir. ortaya konur. E) Bayram Kodaman, Trk Tarih Kurumu
E) Bilimsel yazlar makaleye gre daha Basmevi, Abdlhamit Devri Eitim
B) Bilimsel yazlarn yntemler blmn-
geni bir aratrmaya dayanrlar. Sistemi, Ankara
de yazarn neyi, niin ve nasl kulland-
n okuyucuya aklamas gerekir.
12.
C) Bilimsel yazlarn zet blmlerinde,
I. Kaynak gsterme metnin tamamnda anlatlanlarn k- 18.
II. Dipnotlarla aklama ltlerek bir paragraf haline getirilmi Aadakilerden hangisi bilimsel yaz-
III. Kantlara dayanma biimi yer alr. lardan deildir?
IV. Nesnel olma D) Bilimsel yazlarda balk, ierii en iyi A) Akademik makaleler
ekilde verebilecek en az szckten
V. Doruyu anlatma B) Konferans raporlar
olumaldr.
Yukardakilerden hangisinin bir bilimsel C) Sempozyum metinleri
E) Bilimsel yazlarda belgeden ok d-
yazda bulunmas zorunlu deildir? D) Gezi yazlar
nceye nem verilmeli; yaz, belgele-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. rin analizinden olumamaldr. E) niversite bitirme tezleri

18. D 17. A 16. E 15. E 14. D 13. B 12. B 11. D 10. E 9. C 8. A 7. A 6. E 5. B 4. A 3. B 2. A 1. E Cevaplar

60 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Szl Anlatm Trleri 1. Modl Test 30

1. 4. 6.
---- alannda uzman bir kiinin herhangi bir ki ana blmden oluur. lk blm konu- Bilim ve sanat konularnda, yazar, bilim
konu ya da olay hakknda gr ve dn- yu balatan kiilerden meydana gelen ko- adam, sanat ve dnrlerin, bir konu
celerini aklamak amacyla bir grup ya da numa blmdr. Konuma blmnde hakknda derin bilgisi, grleri olan kim-
topluluk nnde yapt n hazrl olmas konuyu olumlu ya da olumsuz olarak sa- selerin, zel toplantlarda dinleyicilerine
gereken szl anlatm trleri arasnda yer
vunan tartmaclar yer alr. Bu blmn kar dncelerini, bilgilerini aklamak,
alr. Bu ynyle ---- benzer. Fakat konu iti-
birinci konumacs ilk grubun olumlu d- retmek amacyla yaptklar konuma-
bariyle ondan ayrlr. nk amac dinleyi-
cileri cokulandrmak deil, o topluluu bil- ncesini savunan ilk tartmacdr. Daha lardr. Bilimsel bir dnceyi, akademik bir
gilendirmektir. Dolaysyla dinleyicisi belirli sonra ikinci grupta olumsuz dnceyi sa- konuyu, orijinal bir gr anlatmak, bir
bir kltr seviyesine ulam kimselerdir. vunan birinci konumacyla devam edilir. tezi savunmak en belirgin amacdr. Genel-
Bu parada bo braklan yerlere sra- En sonda nc ve drdnc kiilerin ko- likle bir toplulua, bir kitleye, bilim, teknik,
syla aadakilerden hangileri getiril- numalaryla bu blm biter. Son blm dnce ve sanat geleriyle ilgili konular
melidir? ise savunma blm oluturur. Savunma aklar.
blmnde her iki gruptan konuyu en iyi Bu parada tantlan szl anlatm tr
A) Konferans - syleve
biimde ve etkili savunabilecek iki konu- aadakilerden hangisidir?
B) Sunum - foruma mac seilir. Seilen bu kiiler, konuyu bir
C) Sempozyum - konferansa sonuca balayacak konumaclardr. A) Mnazara B) Sylev C) Panel
D) Sylev - mlakata Bu parada tantlan szl anlatm tr D) Konferans E) Forum
E) Mnazara - sempozyuma aadakilerden hangisidir?
A) Seminer B) Konferans 7.
2. C) Mnazara D) Sylev Bir dinleyici topluluu karsnda zellikle
bilim, sanat ve fikir arlkl konularda de-
Bir cmle olarak dile getirilen bir tezle bir E) Mlakat
iik konumaclarn nceden hazrlanm
antitezin iki ayr grup yani farkl iki taraf
arasnda ve bir hakem kurulu karsnda bir dizi konuma yapmasdr. Her konuma
tartlmasna denir. Bu tr tartmalar, as- 5 - 20 dakika ile snrldr. Ele alnan ortak
lnda dnce ve sz yarmasdr. Kulla- konu, eitli ynlerden incelenir, deiik
nlan dil ve slup edepli ve seviyeli olma- grler ve yorumlar dile getirilir.
ldr. Bu parada tantlan szl anlatm tr
Bu parada tantlan szl anlatm tr aadakilerden hangisidir?
aadakilerden hangisidir?
A) Forum B) Panel C) Sylev
A) Mnazara B) Sylev C) Panel
D) Sempozyum E) Mnazara
D) Konferans E) Forum

8.
3. 5. nsanlar yakndan ilgilendiren bir konuda
Bu szl anlatm trn sunacak kii, i- konumaclarn yannda dinleyicilerin de
Toplumu yakndan ilgilendiren gncel bir
leyecei konuya nceden alr. Bir plan sz alarak tartmaya aktif olarak katld
konunun deiik grlerdeki uzman kii-
dahilinde yapaca konumann metnini szl anlatm trlerinden biridir. ---- olduu
ler tarafndan sekin bir izleyici nnde tar-
nceden hazrlar. Bu metinde anlalma- gibi ---- da bir bakan bulunur. Bakan tar-
tlmasdr. Deiik grlerin eit oranda
s g cmleler kullanmamal, teknik ke- tma balamadan nce tartmann nasl
limeler (terimler) kullanmaldr. Monoton temsil edilmesi temel ilkedir. Bu szl an-
yaplacan anlatr. Srasyla konumac-
konumaktan kanarak ele ald konu latm trn bir bakan ynetir. Bakan
lara sz hakk verir. Ardndan dinleyicilere
iyi bildii ve hakim olduu konu olmaldr. konuyu belirler, konumaclar tantr, son-
sz hakk verir.
Konumas srasnda nceden hazrlad ra konumaclara srasyla sz verir. Ko-
metne okurcasna bakmak yerine sadece numaclar birbirlerini dikkatle dinler, ge- Bu parada bo braklan yerlere sra-
ana balklara bakmaldr. Dinleyicilere o rekirse not alr. Bakan genellikle yaplan syla aadakilerden hangisi getirilme-
konuya hakim olduunu hissettirmelidir. konumalar oturumun sonunda toparlayp lidir?
Bu parada tantlan szl anlatm tr zetler. A) panelde - forumda
aadakilerden hangisidir? Bu parada tantlan szl anlatm tr B) sempozyumda - konferansta
A) Seminer B) Konferans aadakilerden hangisidir?
C) mnazarada - sunumda
C) Mnazara D) Sylev A) Sylev B) Mnazara C) Forum D) panelde - ak oturumda
E) Mlakat D) Ak oturum E) Panel E) sylevde - mnazarada

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 61


Szl Anlatm Trleri

9. 12. 15.
Bir konumac grubunun dinleyiciler nn- Aadakilerden hangisi mlakat (g- Aadaki cmlelerden hangisinde sz-
de, genellikle bilimsel, sosyal ya da siyasi rme) iin sylenemez? l anlatm trleri ile ilgili bilgi yanl
bir konuyu tartmak amacyla yaptklar A) Grmenin konusu ilgi ekici ve top- vardr?
toplu grmelerdir. ---- bir bakan bulu- lumsal adan nemlidir.
nur. Bakan, konumaclarn ortasnda yer B) Hangi alanda grme yaplacaksa o A) Ak oturum, toplumun tmn yakn-
alr. Konumaclar, bir masann evresinde alann uzmanlar seilmelidir. dan ilgilendiren bir konunun, bir ba-
toplanrlar. En az en ok alt konumac kann ynetiminde kamuoyu nnde
C) Grmeye katlacak kii ya da kiiler-
bulunur. Genellikle, kk salonda ve az tartlmasdr.
le n grme yaplmamaldr.
bir dinleyici nnde yaplanlarda mikrofon
D) Grmeyi dzenleyen kii, soraca B) Bilim, fikir ve sanat adamlarnn kendi
bulunmaz; ama geni bir topluluk nnde
sorular nceden planlamaldr. alanlaryla ilgili bir konuda, bir yenilik
yaplacaksa konumaclar, mikrofon kul-
lanmak zorundadr. E) Grmeye katlan kii ya da kiilerin getirmek amal bir toplantda bunu
duygu ve dnceleri olduu gibi yaz- sunmak zere, bilimsel bir slupla ha-
Bu parada bo braklan yere aada-
kilerden hangisi getirilmelidir? ya geirilmelidir. zrladklar konumaya sylev denir.
C) Panelde ama bir karara varmak de-
A) Panelde B) Sempozyumda
ildir; konunun topluluk nnde eitli
C) Mnazarada D) Konferansta 13. ynlerden bir sohbet havas iinde an-
E) Sylevde (I) Trk edebiyatnda sylev ok eski bir tr latlmas esastr.
olarak karmza kmaktadr. (II) zellikle
devlet adamlar bu konuda ok baarl ol- D) Forumun amac dinleyicilerin dn-
10. mutur. (III) Hakanlar, sultanlar, din adam- celerini harekete geirerek konunun
lar bu konuda zel olarak eitilmilerdir. anlalmasn ve aklk kazanmasn
Aadakilerden hangisi, ak oturu-
(IV) Ordular yneten byk komutanlar da salamaktr.
mun zelliklerinden biri deildir?
baarl sylevciler olarak tarihte yerlerini al- E) Sempozyumlar bir veya birka gn s-
A) Tartlacak konu, sadece o alanda uz- mlardr (V) Trk tarihinde sylev trnn
man olan kiileri ilgilendirmelidir. rer ve konumac says alty gemez.
ilk yazl rnei Divan Lugatit- Trktr.
B) Bir salonda izleyici nnde ya da te- Bu paradaki numaralanm cmleler-
levizyon ve radyoda dinleyici nnde den hangisinde bilgi yanl vardr?
yaplmaktadr.
C) Televizyon ve radyodan tartmay iz- A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
leyen kiiler, ak oturuma telefon so-
rularyla katlabilir.
14.
D) Bir bakan tarafndan ynetilir.
I. Forum
E) Bakan, konuyu belirtir, konumaclar
II. Sempozyum
tantr; ele alnan konu ile ilgili bilgileri
verir. III. Mnazara
IV. Sylev 16.
Aadaki seeneklerden hangisinde I. Konferans, her konuda verilebilir.
11. numaralanm szl anlatm trlerinden II. Konferans veren, konusunu setikten
birine ait zelliklerden sz edilmemitir?
Aadakilerden hangisi sempozyumun sonra, bu konudaki kendi bilgilerini
zelliklerinden biri deildir? A) Bir topluluu heyecanlandrmak veya gzden geirmelidir.
belirli bir dnceyi alamak iin yap-
A) Toplumu yakndan ilgilendiren herhan- lan konumalar. III. Konferans konusu ile ilgili toplanan
gi bir konu ya da olayn ele alnmas belgeler, konu btnln salaya-
B) Bir konunun olumlu ve olumsuz ynle-
B) Ayn alandaki uzman kiilerin konu ya cak ve dinleyicilerin ilgisini ekecek
rinin iki grup arasnda karlkl tartl-
da olayla ilgili konuma yapmalar mas. ekilde dzenlenmelidir.
C) Amacnn konuyu tartmak deil, ko- C) Bir konu zerinde deiik kiiler tara- IV. Konferansta dil, anlalr olmaldr.
nunun ilgili kiiler tarafndan olumlu fndan konunun deiik ynleri ile ilgili V. Konferans veren, moderatrn gr-
veya olumsuz ynlerinin ortaya kon- yaplan seri konumalar. lerini dikkate almaldr.
mas
D) Panel sonrasnda tartmann dinleyi- Bu paradaki numaralanm cmleler-
D) Bir bakan ve ile alt arasnda dei- cilere gemesi. den hangisi konferans ile ilgili olarak
en yeden olumas
E) Alannda uzman kiilerce bir masa doru deildir?
E) Konumaclarn konuyu kendi ilgi sa- evresinde toplanarak yaplan tart-
halar asndan ele almas malardr. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

16. E 15. B 14. E 13. E 12. C 11. A 10. A 9. A 8. A 7. D 6. D 5. D 4. C 3. B 2. A 1. A Cevaplar

62 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Szl Anlatm Trleri 1. Modl Test 31

1. 4. 7.
Dinleyenleri coturmak ve belli bir amaca Aadakilerden hangisinde oturum Toplumsal bir konunun bir karara varlmak-
yneltmek; onlara bir duyguyu, bir dn- bakan deil, sunucu vardr? tan ok eitli ynlerden aydnlatlmas iin
ceyi, bir istei, bir lky alamak; nemli dinleyiciler nnde uzmanlar tarafndan bir
A) Sempozyum
aklamalarda bulunmak iin yaplan etkili, sohbet havas iinde tartlmasdr.
cokulu konumalardr. Bu tr konumalar, B) Forum
Bu cmlede aadakilerden hangisin-
dinleyenlerin zek durumlarna, hayal g- C) Panel den sz edilmektedir?
lerine, duygularna, ilgilerine gre hazrla- D) Konferans
nr. Dinleyenleri dndrr, onlarda ilgi A) Sunum
E) Ak oturum
uyandrr, onlar coturur, onlara beklenen B) Mnazara
davran yaptrr. C) Panel
Bu metinde sz edilen edebi tr aa- D) Konferans
dakilerden hangisidir?
E) Sylev
A) Sylei
B) Mlakat
C) Sylev
D) Makale 5.
E) Deneme Szl anlatm trlerinden konferansta 8.
aadakilerden hangisi daha ok ter- (I) Mnazara, iki kart dncenin, iki
cih edilir? grup arasnda bir jri nnde tartld
A) Sylei konumalardr. (II) Daha ok, okullarda
2. uygulanan bir tartma eididir. (III) Ko-
B) Mlakat
(I) Sylev tr Trk edebiyatnda olduka numa kurallarna uygun bir ekilde ger-
eskidir. (II) Uygur Antlar olarak da bilinen C) Nutuk ekletirilen mnazarada bir tez ve antitez
Orhun Antlarnda bu tre zg zellikler D) Soru sorma vardr. (IV) Mnazarada birer cmle ile ifa-
vardr. (III) slamiyet dnemi Trk edebi- E) Fkra de edilen dnce, bir hakem kurulu (jri)
yatnda daha ok dini sylev tr yaygn- nnde, en az iki grup arasnda tartlr.
dr. (IV) Halide Edip Advar ve Hamdullah (V) Bu trde nemli olan dncelerin na-
Suphi Tanrverin Kurtulu Sava sra- sl savunulduu deil, doru olmasdr.
snda halka yaptklar konumalar bu trn Bu paradaki numaralanm cmleler-
nemli rnekleridir. (V) Ancak Trk ede- den hangisinde bir bilgi yanl vardr?
biyatnda en baarl sylev rnei Ata-
trkn Onuncu Yl Nutkudur. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Bu paradaki numaralanm cmleler-
den hangisinde bir bilgi yanl vardr? 6.
----, bilim, sanat, edebiyat gibi farkl alan-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. larda, uzman bir kiinin belli bir konuyu
aklamak veya retmek iin bir topluluk
karsnda yapt konumadr. Bu konu- 9.
3. malarda dil, anlatlan konuya ve dinleyi- Panelin devamnda yaplan, dinleyicile-
cilere gre deiir. nemli olan, konu- rin de tartmaya katld konumalardr.
Aadakilerden hangisi szl anlatm
macnn anlalr olmas, konuyu belirgin Bal bana bir tartma tr deildir, toplu
trlerinde ortaktr?
ynleriyle vermesi, uzun ve karmak cm- tartmalarn nemli bir blmdr. Buna
A) Bir dnceyi kantlamaya ynelik ol- lelerden kanmasdr. panelin devam da denebilir.
mamas Bu parada bo braklan yere aada- Bu parada sz edilen szl anlatm
B) Konuma biiminde gerekletirilmesi kilerden hangisi getirilmelidir? tr aadakilerden hangisidir?
C) Dnclerin zl bir ekilde ifade A) Sempozyum A) Sunum
edilmesi
B) Forum B) Mnazara
D) Etkinliin bir bakan tarafndan yne-
C) Panel C) Forum
tilmesi
D) Konferans D) Konferans
E) Hazrlk yaplmadan doalama olu-
mas E) Ak oturum E) Sylev

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 63


Szl Anlatm Trleri

10. 13. 16.


Szl anlatm trleri ile ilgili aadaki I. Bir salonda, televizyon veya radyoda I. Forum- Tek konumac
eletirmelerden hangisi doru deildir? bir dinleyici grubunun nnde yaplr. II. Panel-Bakan ve konumaclar grubu
Panel Konferans Mnazara II. Konumac says ile be arasnda III. Sempozyum-Birden ok oturum
deiir.
A) Bakan Bakan Bakan IV. Mnazara-En az iki grup ve jri
yok. var. var. III. Bakan, nce konumaclar tantr ve
V. Mlakat-ki kiilik grme
onlara srasyla sz hakk verir.
B) Birden Tek ko- En az iki Yukardaki eletirmelerden hangisi
ok ko- numac grup var. IV. Konumalarn sresi saati gee-
yanltr?
numac olabilir. mez.
var. V. Bakann konumaclara eit sre ver- A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
mesi, tarafsz olmas, konu dna k-
C) Dinleyici- Dinleyici- Bakan
malarn engellemesi gerekir.
ler soru ler soru soru
sorabilir. sorabilir. sorar. Ak oturumla ilgili olarak yukardaki-
lerden hangisi yanltr?
D) Bir Bir tart- Bir
tartma ma tr tartma A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
trdr. deildir. trdr.
E) Bilgi Bir konu- Bir tr
eitlilii da bilgi bilgi
vardr. verilir. yarma- 14.
sdr. Genellikle akademik bir konunun, uzman- 17.
lar tarafndan deiik boyutlaryla ele aln- Aadakilerden hangisi mnazara (tar-
11. d seri konumalardr. Genellikle bilimsel tma) konusu olamaz?
toplantlardr. Bu toplantlarda konu, ala-
I. Amacnn belirlenmesi A) Kltr ve sanayileme arasndaki iliki
nnda uzman kiilerce farkl ynleriyle ele
II. Planlamann yaplmas alnr. Bilim, sanat, ekonomi, siyaset vb. B) Sanayi trlerinin hangileri olduu
III. Kullanlacak teknik donanmn tann- gibi bir konuda alannda yetkin kiiler, zel C) Sanayinin evre zerindeki etkisi
mas izleyici topluluuna bildiriler sunar.
D) Bilgi ve sanayileme arasndaki iliki
IV. Dinleyiciler hakknda bilgi sahibi olun- Bu parada sz edilen szl anlatm
E) Sanayinin insanlk iin gereklilii
mas tr aadakilerden hangisidir?
V. Dinleyicilerin soru sormasna imkn A) Sempozyum B) Mnazara
tannmas
C) Forum D) Konferans
Sunumla ilgili olarak yukardakilerden
hangisinin zaman tekilerden farkldr? E) Sylev

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

15.
12. ki kii arasnda herhangi bir konuda ger-
Sunumla ilgili olarak aadaki tavsiye- ekletirilen, bazen nemli ksmlar veya
lerden hangisi yanltr? tamam daha sonra yararlanlmak zere
kayt altna alnan cidd grmelerdir. 18.
A) Sunumu yapacanz salonu sunum-
Toplumun tamamn ya da bir ksmn il- Aadakilerden hangisinde dinleyici-
dan nce grn.
gilendiren her alanda yaplabilir. Yazl ve lerle konumaclar arasnda diyalog zo-
B) Sunum yapacanz kiileri iyi tanyn. grsel medyada yaynlanr. runludur?
C) Sunumdan nce, sunum bakanyla bir Bu parada aadakilerden hangisin- A) Konferans
n grme yapn. den sz edilmektedir?
B) Sunum
D) Sunumdan nce kendinizi toplulua k-
A) Ak oturum B) Sunum C) Sempozyum
saca tantn.
C) Forum D) Mlakat D) Mnazara
E) Sunumunuzda konuyla ilgili olmayan
ayrntlara yer vermeyin. E) Sylev E) Forum
18. E 17. B 16. A 15. D 14. A 13. D 12. C 11. E 10. A 9. C 8. E 7. C 6. D 5. C 4. D 3. B 2. B 1. C Cevaplar

64 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


NDEKLER

4. BLM: DESTAN DNEM TRK EDEBYATI


Szl Dnem Trk Edebiyatnn zellikleri  3

Trk Edebiyatnda Destanlar  5

Trk Edebiyatnda lk Yazl rnler  9

5. BLM: SLAM UYGARLII EVRESNDE GELEN


TRK EDEBYATI
Gei Dnemi Eserleri (11. - 13. Yzyllar)  11

Ouz Trkesinin Anadolu'daki lk rnleri (13. - 14. Yzyllar)  15

Divan Edebiyatnn Genel zellikleri  19

Divan Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler  21

Divan Edebiyat Geleneinde retici Metinler ve Nesir Yazarlar  29

Halk Edebiyatnn Genel zellikleri  33

Halk Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler  35

Halk Edebiyat Geleneinde retici Metinler  43

Halk Edebiyat Geleneinde Olay evresinde Gelien Metinler (Hikaye -Tiyatro)  45


Szl Dnem Trk Edebiyatnn zellikleri 2. Modl Test 1

1. 4. 7.
Edebiyat, kltrn bir gesidir. Edebiyat,
I. Eski Trklerde kam, baks, ozan ola- Aadakilerden hangisi kouk nazm
kltrden ayr dnlemez. Ayn ekil- rak adlandrlan airler, ayn zamanda eklinin zelliklerinden biri deildir?
de kltr de edebiyatsz dnlemez. hakim, hekim, byc gibi zelliklere
de sahiptir. A) Nazm birimi beyittir.
Ksacas, bu ikisi i iedir. Bundan dolay
bir edebiyat oluturan ulusun tarih iinde II. iirlerde ahengi salamak iin aruz B) Dz kafiye kullanlmtr.
yaad kltrel farkllklar edebiyata yan- vezninin ksa kalplar kullanlmtr. C) len ad verilen ziyafetlerde sylen-
sr. Bunun sonucu olarak farkl bir edebiyat III. iirlerde dz uyak dzeninin daha ok mitir.
meydana gelir. kullanld grlr. D) Konusu bakmndan lirik iirlerdir.
IV. Szl edebiyat dnemi Uygurlarn ya-
Bu parada edebiyatn dnemlere ayrl- E) Halk edebiyatndaki komaya benzer.
zy kullanmaya balamas ile bitmitir.
masnda kullanlan ltlerin hangisin-
den sz edilmitir? V. iirlerde doa, doa sevgisi, kahra-
manlk, yiitlik gibi konular ilenmitir.
A) Dini hayat B) Dil corafyas 8.
slam ncesi Trk edebiyat szl d-
C) Kltrel farkllama D) Sanat anlay nemi ile ilgili numaralanm bilgilerden Aadaki cmlelerde verilen bilgiler-
hangileri yanltr? den hangisi, ayra iindeki kavramla
E) Ahenk unsurlar
ilgili deildir?
A) I. ve II. B) I. ve III. C) II. ve IV.
2. A) Bugnk ataszlerinin ilk ekilleridir.
D) III. ve IV. E) IV. ve V. (kam)
Aadakilerden hangisinde Trk ede-
biyatnn dnemlerine ait bir bilgi yan- B) Milletlerin bandan gemi dini, milli,
l vardr? sosyal olaylar konu edinen manzum
rnlerdir. (destan)
A) slamiyetten nceki Trk edebiyat,
C) lm, matem trenlerinde len kii-
Trklerin Orta Asyada oluturduklar
nin ardndan sylenen yas iirleridir.
ou szl rnlerden oluan edebi- 5. (sagu)
yattr.
slam ncesi Trk edebiyatnda Trkler a- D) Konular ak, doa sevgisi, kahraman-
B) Halk edebiyat, Trklerin szl edebi-
irlere, ---- adn vermilerdir. lk olan ve lenlerde sylenen lirik i-
yat geleneinin Anadoludaki devam
irlerdir. (kouk)
niteliindedir. Bu cmlede bo braklan yere aada-
kilerden hangisi getirilemez? E) slamiyet ncesi dnemde kopuz eli-
C) Tekke edebiyat, k ad verilen halk
inde iirler syleyen ozanlardr. (baks)
ozanlarnn ortaya koyduu eserlerden A) ozan B) k C) aman
oluur.
D) baks E) kam
D) Cumhuriyet Dneminde edebiyata
sade dil anlay yerlemitir. 9.
E) Tanzimat edebiyat, Batl bir Trk ede- Bu dnemde iir, mzik ve din i iedir.
biyat oluturmak isteyen sanatlarn Byk lde Orta Asyadaki Trklerin ya-
meydana getirdikleri bir edebiyattr. amn ve kltrn yanstan bu dnemde
eitli trenlere rastlanr. Sr, len ve
6. yu trenleri bunlarn balcalardr. Edeb
3.
Gnmz Trk kltr ve edebiyatndaki rnler, bu trenlerde Trk boylarnda fark-
Aadakilerden hangisi slam ncesi
ataszlerine eski Trklerde ----; koma bi- l adlarla adlandrlan aman, baks, kam,
szl dnem Trk edebiyat iin syle-
imindeki iirlere ----; yas iiri olan atlara ozan denen airlerce kopuz eliinde sy-
nemez?
---- ad verilmitir. lenirdi. amanlar ayn zamanda, toplumun
A) iirler, kopuz ad verilen saz eliin- dinsel nderi olarak kabul edilirdi.
Bu parada bo braklan yerlere sra-
de sylenmitir.
syla aadakilerden hangileri getiril- Bu parada sz edilen dnem aa-
B) iirler drtlk nazm birimiyle sylen- melidir? dakilerden hangisidir?
mitir.
A) sagu - sav - kouk A) slam ncesi szl Trk edebiyat
C) iirlerde Allah sevgisi, cennet, cehen-
nem gibi konular ilenmitir. B) kouk - sagu - sav B) slam ncesi yazl Trk edebiyat

D) iirlerde hece ls kullanlmtr. C) sav - kouk - sagu C) slam etkisinde divan edebiyat

E) Yabanc dillerin etkisinden uzak bir dil D) sagu - kouk - sav D) slam etkisinde halk edebiyat
kullanlmtr. E) kouk - sav - sagu E) Bat etkisinde mill edebiyat

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 3


Szl Dnem Trk Edebiyatnn zellikleri

10. 13. 16.


slam ncesi Trk edebiyatnda yazl ede- Sr ya da len trenlerinde kopuz Szl Dnem Trk edebiyat ile ilgili
biyat rnlerinden nce, szl edebiyat eliinde sylenen, coku ve heyecan olarak aadakilerden hangisi doru
rnleri olumutur. Bu rnlerin yazya dile getiren, drtlklerle ve hece lsyle deildir?
geirilii ok sonralar olmutur. Btn sylenen iirlerdir. Bu iirler halk edebiya- A) Bu dnemin rnleri manzumdur.
uluslarn edebiyatnda olduu gibi Trkle-
tndaki komann ilk eklidir. Uyak dzeni B) Eserler, dnemin yaay tarzn ve
rin edebiyatnda da szl edebiyatn dou-
aaab, cccb eklindedir. kltrn yanstr.
u dinsel temellere dayanr. Mitolojik d-
nemde olumaya balayan szl edebiyat Bu parada tantlan slam ncesi Trk C) Nesir alannda ok sayda eser veril-
rnleri gnmze kadar gelmitir. edebiyatna ait nazm ekli aadaki- mitir.
Aadakilerden hangisi bu parada lerden hangisidir? D) Daha ok somut konular ilenmitir.
sz edilen szl edebiyat rnlerin- E) Gnlk dil ile yazn dili arasnda fark
A) sagu B) destan C) kouk
den deildir? yoktur.
D) trk E) sav
A) sav B) kouk C) Irk Bitig
D) destan E) sagu 17.
11. Szl Dnemde Trkler, gebelie daya-
nan gnlk hayatlarnda ve sr denen
Her Trk boyunun zel bir totemi vardr. 14.
Ylda bir kere byk bir dini tren yaparak I
t srmas, at tepmes time., Uma kelse av trenlerinde, len denen ziyafetlerde
totemi kurban eder, onun yerine avlanm
kut kelir. gibi rneklerde de grld gibi
baka bir totemi koyarlard. Bu tr dinsel II
ziyafetlere ---- denirdi. Bu trenlerde ozan- ---- eski Trklerde ilk atasz zelliini ve yu denen lm trenlerinde bir araya
lar ---- ad verilen iirler sylerlerdi ---- ad- tayan, yzyllarn imbiinden szlm
III
n alan bu ziyafetlerde daha sonra dinsel zl szlerdir. Kolay ezberlensin, aklda
kalsn diye iir gibi sylenmitir. geldiklerinde kam veya air denen
ierikli olmayan iirler de sylenmitir.
IV V
Bu parada bo braklan yerlere sra- Bu parada bo braklan yere aada-
syla aadakilerden hangileri getiril- ozanlar kopuz denen saz eliinde ko-
kilerden hangisi getirilmelidir?
melidir? uklar ve sagular sylerlerdi.
A) kouklar B) savlar C) yaztlar
A) len - sav - sr Yukardaki numaralanm kavramlardan
D) destanlar E) sagular
B) yu - sagu - len hangisi ile ilgili bir bilgi yanl vardr?
C) len - kouk - toy A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
D) sr - destan - yu
E) len - sagu - sr

15. 18.
12. slamiyet ncesi dnem Trk kltrnde
Kulan tkel kamtt
Ulp eren brley nemli bir yeri olan cenaze merasimlerin-
Arkar sukak yumtt de dnemin ozanlar len kiinin kahra-
Yrtp yaka orlayu manlklarn, iyeliklerini anlatan iirler sy-
Yayla tapa emitti lerlerdi. slamiyet ncesi dneminde yu
Skrp ni yuvlay
Tizip turup sekrir ad verilen cenaze trenlerinde sylenen
Sgtap kzi rtlr bu iirlere ---- ad verilir. Bu tr, halk iirin-
(Bahar, yaban atlarn coturdu / Da ke- de ---- divan iirinde ise ---- adn almtr.
(Erkekler kurtlar gibi uluyorlar / Yakalarn
ilerini bir araya getirdi / Otlamak iin yay-
yrtyor ve lk atyorlar / Islk gibi sesler Bu parada bo braklan yerlere, aa-
karyor ve feryat ediyorlar / Alamaktan lalara doru yneldiler / Sra sra dizilip
dakilerin hangisinde verilenler srasyla
gzleri rtlyor.) hoplayp zplyorlar)
getirilmelidir?
Bu drtlk, ierik ve biim zellikleri Bu drtlk, ierik ve biim zellikleri A) sagu, at, mersiye
bakmndan slam ncesi Trk edebiyat bakmndan slam ncesi Trk edebiyat
B) at, devriye, mersiye
rnlerinden hangisine aittir? rnlerinden hangisine aittir?
C) yu, koma, mersiye
A) destan B) semai C) sav A) destan B) sagu C) sav D) at, sagu, hicviye
D) kouk E) sagu D) kouk E) mani E) kam, deme, satirik iir

18. A 17. E 16. C 15. D 14. B 13. C 12. E 11. C 10. C 9. A 8. A 7. A 6. C 5. B 4. C 3. C 2. C 1. C Cevaplar

4 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Trk Edebiyatnda Destanlar 2. Modl Test 2

1. 4. 7.
Aadakilerden hangisi destanlarn Aadakilerden hangisi, Trk destan- I. Dsel gelerle rlmtr.
zelliklerinden biri deildir? larna ait deildir? II. Trk kltryle uyumayan ayrntlar
ar basmaktadr.
A) Uzun manzum hikyelerdir. A) Trklerin karakteristik zelliklerinin
III. Sava, deprem, g, ktlk gibi bir mil-
B) Anonim zellik tarlar. yanstlmas
leti etkileyen sosyal olaylar anlatlr.
C) Anlatlan olaylarn getii tarih ve yer B) Kahramanlarnn sekin devlet yneti-
IV. in ve Hint kaynaklarnn etkisi altnda
bilinmez. cilerinden olumas
sylenmitir.
D) Olaanst olay ve kahramanlara yer C) Halk derinden etkileyen olaylar konu V. Olaylarn ne zaman ve nerede getii
verilmez. edinilmesi tam olarak bilinmemektedir.
E) Szl edebiyat rnleridir. D) Ulusal deil, evrensel zelliklerin ar
Yukardaki numaralanm cmlelerden
basmas
hangilerinde Trk destanlaryla ilgili bir
E) Olaanst kii ve olaylara yer veril- bilgi yanl vardr?
mesi
A) I. ve V. B) II. ve IV. C) II. ve V.
D) III. ve IV. E) IV. ve V.

2.
Aadakilerden hangisinde Trk des-
tanlar bir arada verilmitir?
A) Ergenekon - Kalevela - Ouz Kaan
5.
B) G - Bozkurt - Treyi
C) ehname - Alp Er Tunga - u Aadaki dizilerden hangisinde verilen 8.
destanlar slamiyet ncesine aittir? slamiyet ncesi Trk destanlarnda
D) Alp Er Tunga - Bozkurt - Nibelungen
A) Treyi u Battalgazi Ergenekon Yada Ta motifi ile simgelenen aa-
E) Treyi - Cid - G
B) Danimendname Bozkurt Manas dakilerden hangisidir?
Yaratl A) Trklerin dayanmaya nem verdikle-
C) u Yaratl Ouz Kaan Battal ri
Gazi B) lah buyruun duyurulduu yer
D) Ergenekon Bozkurt u G T- C) Milli birlik ve btnlk
reyi D) Kahramann baarya ulamasndaki
3. E) Manas Ergenekon G Treyi etkin g
E) Ana ya da ata (varln temsili)
Aadakilerden hangisinde Trk des-
tanlar ile ilgili bilgi yanl vardr?
A) u Destan: u adl Saka Trklerinin
hkmdarnn Byk skenderle m-
cadelesi anlatlr.
B) Ouz Kaan Destan: Hun hkmda-
r Metenin kahramanlklar ve lkesini
geniletip oullar arasnda bltr-
6.
mesi anlatlr. Uygur Trklerine ait destanlar aada-
9.
C) Bozkurt Destan: Gktrklerin bir dii kilerden hangisinde bir arada verilmi- Aadakilerden hangisi Saka Trkleri-
kurttan tredikleri anlatlr. tir? ne ait bir destandr?
D) Ergenekon Destan: Trklerin ranllar- A) u Ergenekon A) Manas
la savalarn anlatr. B) u G B) u
E) G Destan: Uygurlarn, inlilerin hi- C) u Alp Er Tunga C) Treyi
lelerine kanarak kutsal talarn kay-
D) Treyi G D) G
betmeleriyle g etmek zorunda kal-
lar anlatlr. E) Manas Ergenekon E) Ouz Kaan

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 5


Trk Edebiyatnda Destanlar

10. 13. 16.


Aadakilerden hangisinde Gktrk- Aadakilerin hangisinde verilen des- I. Ulusal heyecan
lere ait destanlar bir arada verilmitir? tanlar, slamiyet sonrasna aittir? II. Ulusal sorunlar ve tepkiler
III. nansal yansma
A) G - Treyi A) Battal Gazi - Krolu - Manas - Erge-
nekon IV. Baka uluslarla ilikiler
B) Ouz Kaan - Atilla
V. Kent kltrn oluturma
C) Alp Er Tunga - u B) Danimendname - G - Manas Ti-
mur Destan Yukardakilerden hangisi Trk destan-
D) Treyi - Bozkurt
C) Ergenekon - Bozkurt - u - Manas larnda yoktur?
E) Bozkurt - Ergenekon
D) Krolu - Yaratl - Ouz Kaan - Bat- A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
tal Gazi
E) Manas Battal Gazi- Danimendna-
me-Krolu
17.
I. Mit, kutsal bir anlatdr.
11. II. Mitin simgesel ve kutsal bir arl var-
14. dr.
Uzun manzum eserlerdir.
Destann btnn etkileyen ve destan III. Mitoloji, ilk insanlarn dnyann yarad-
Topluma mal edilmi bir mcadele an-
kahramanlarnn hareket alann belirle- l ile ilgili anlaylarn aratrr.
latlr.
yen bir motiftir. Bir mcadele zerine ku- IV. Trk destanlarnda mitolojik unsurlar
Anlatlanlarn bir ksm inanlmas zor,
rulu destanlarda kazanlacak baar veya yoktur.
hayali, mitolojik; bir ksm da tarihi olay-
yaanacak bir felaket bu motifle nceden V. Mitlerde zaman ve mekan kozmiktir;
lara dayanr.
renilir. Destan kahramannn hayat hik- haritada ve bildiimiz bir zaman dili-
Bu rnlerde asl ama kahramann yesi, bu motifle kutsal bir nitelie, insan minde aklanamaz, gsterilemez.
toplum vicdannda brakt izleri anlat- tesi bir anlama brnr. Motif, bazen biz-
maktr. Yukardaki numaralanm cmlelerin
zat kahraman tarafndan grlr; bazen bir
hangisinde bir bilgi yanl vardr?
Yukarda tantlan slam ncesi dneme aksakall tarafndan.
ait edebi tr aadakilerden hangisi- A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Bu parada sz edilen destan motifi
dir?
aadakilerden hangisidir?
A) destan B) sagu C) mesnevi
A) Aa B) Ok-yay
D) sav E) kouk
C) Krklar D) Rya
E) Ik 18.
Trk kltrnde kutsal olarak bilinen hay-
vanlardan biridir. Kimi Trk destanlarnda
15. rastlanan bu motif bugn bile kutsal zelli-
ini korumaktadr. Bu nedenle Anadolu'nun
Bu destanda Hun hkmdar Metenin do- eitli yerlerinde onu avlamann uursuz-
12.
uu, kaan oluu, Trk birliini salamas luk, hatta felaket getireceine inanlr. Kut-
slamiyet ncesi Trk destanlar ----. ve lkesini oullar arasnda paylatrmas sall nedeniyle boynuzunun kimi evlerde
anlatlr. uur iin duvara asld bilinmektedir.
Bu cmle aadakilerden hangisi ile
tamamlanamaz? Bu cmlede sz edilen destan aa- Bu parada sz edilen destan motifi
dakilerden hangisidir? aadakilerden hangisidir?
A) Trk boylarnn gelenek ve grenekle-
riyle ilgili nemli bilgiler iermektedir. A) Ergenekon A) Bozkurt
B) Orta Asyada olumu ve yaylmtr. B) Alp Er Tunga B) Geyik
C) Doal destan trndeki eserlerdir. C) u C) kz
D) Trk edebiyatnn ilk nesir rnekleridir. D) Treyi D) nek
E) amanizmden izler tamaktadr. E) Ouz Kaan E) Yaban keisi

18. B 17. D 16. E 15. E 14. D 13. E 12. D 11. A 10. E 9. B 8. C 7. B 6. D 5. D 4. D 3. D 2. B 1. D Cevaplar

6 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Trk Edebiyatnda Destanlar 2. Modl Test 3

1. 4. 7.
(I) Destanlar milletleri derinden etkileyen (I) Tarihte bilinen en eski Trk boylarn- Trklerin ranllarla yaptklar savalar
sosyal veya doal olaylardr. (II) Destan- dan biri de Sakalardr. (II) Bunlarn var- konu alr. Destann kahramannn ad Ku-
larn kahramanlar genellikle kahramanlar l muhtemelen M 7. yzylda balar. tadgu Biligde gemektedir. Divan Lgatit
sradan kiilerdir. (III) Destanlarda milli dil (III) Trk edebiyatnda Sakalar andan Trkte de onunla ilgili bir saguya yer ve-
kullanlr. (IV) Toplumun sorunlar ve dn- Ouz Kaan ve Alp Er Tunga adl iki nl rilmitir.
yaya bak cokulu bir anlatla destanlar- efsane kalmtr. (IV) Hatta Saka Trkleri-
Bu parada sz edilen destan ve bu
da ilenir. (V) Ulusal bir bilin oluturulma ni tarihten ok bu efsanelerden tanyoruz.
destann ait olduu Trk boyu aada-
yoluna gidilir. (V) Saka devletinin Hun devleti tarafndan
kilerden hangisinde birlikte verilmitir?
yklm olduu sanlmaktadr.
Yukardaki numaralanm cmlelerin
A) Ouz Kaan Hun
hangisinde bir bilgi yanl vardr? Bu paradaki numaralanm cmlelerin
hangisinde bir bilgi yanl vardr? B) Alp Er Tunga - Saka
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. C) u - Saka
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
D) Uygur - G
E) Manas - Krgz

2.
Aadakilerden hangisi destan tr
iin doru deildir? 5. 8.
A) Doal destanlar, toplumu etkileyen I. Metenin hayatn anlatmaktadr.
Aadakilerin hangisinde verilen des-
nemli olaylarn sze aktarlmasyla II. Yapay destanlardandr. tan karsndaki Trk boyuna ait deil-
oluan sonras oluan destanlardr. III. Hun Trklerine aittir. dir?
B) Doal destan szl gelenek yoluyla IV. Trk devlet gelenei hakknda ayrnt-
azdan aza, nesilden nesle aktarl- A) Alp Er Tunga- Saka
lar iermektedir.
mtr. V. Manzum olarak olumutur, gnmz- B) Satuk Bura Han- Karahanllar
C) Trk edebiyatnda Battal Gazi ve de nemli bir blm bilinmektedir. C) Manas- Kazak
Krolu destanlar yapay destan r- D) G-Uygur
Ouz Kaan destan ile ilgili olarak yu-
nekleridir.
kardakilerden hangisi sylenemez? E) Bozkurt- Gktrk
D) Uzun srede oluup olgunlaan doal
destan, bir air tarafndan derlenip ya- A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
zya geirilince genellikle son eklini
alr.
E) Yapay destan, toplumun yaad olay-
larla ilgili duygu, dnce ve inanlar- 9.
nn bir air tarafndan yorumlanmas-
Bu destanlarda Hun Hkmdar Metenin
dr.
6. douu, kaan oluu, Trk birliini sala-
mas ve lmnden nce lkesini oullar
(I) u destan, M 330-M 327 yllarnda- arasnda paylatrmas anlatlr. Ebul Gazi
ki olaylarla ilgili eski bir Trk destandr. (II) Bahadr Hann Secere-i Terakimesinde
Destanda Makedonyal skender'in, ran bu destanla ilgili blmler bulunmaktadr.
3. zerinden Asya'ya doru yrrken yaplan Uygur harfleriyle yazl olan zgn nshas
savalar ve bu savalarn Trklerle ilgili Paris Ktphanesindedir.
Aadakilerden hangisi, Trk destan-
blm anlatlmaktadr. (III) Bu dnemde
larndaki mitolojik gelerden biri deil- Bu parada sz edilen destan aa-
Uygur hkmdarnn ad u idi. (IV) Des-
dir? dakilerden hangisidir?
tanda bu kiinin kahramanlklar ilenir. (V)
A) Bozkurt u destan, Trk edebiyatnn ilk rnekle- A) Ergenekon
B) Ok-yay rinden biridir.
B) Alp Er Tunga
C) Geyik Bu paradaki numaralanm cmlelerin C) u
D) At hangisinde bir bilgi yanl vardr?
D) Treyi
E) Deve A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Ouz Kaan

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 7


Trk Edebiyatnda Destanlar

10. 13. 16.


(I) G Destan, Hun Trklerinin ulusal slamiyet sonras Trk destanlar ile (I) Manas Destan, zbeklerin mill desta-
birliini koruyan tlsm bozulunca, yurtla- slamiyet ncesi Trk destanlar ara- ndr. (II) Mani dinini yaayan Karahitaylar
rn brakarak gneybatya doru gleri- sndaki en nemli fark aadakilerden ile Mslman Karahanllar arasndaki m-
ni anlatr. (II) Bu Trk boyunun lkesinde hangisidir? cadelede Manas adl kiinin bandan ge-
Yulug Tigin isimli bir prens hakan oldu. (III) enleri anlatr. (III) nl Trkolog Wilhelm
A) slamiyet sonras Trk destanlarnn
Yulug Tigin, inlilerle savaa son vermek Radloff (1837-1918), Manas Destan'yla
dini bilgiler vermek iin kurgulanmas
iin olu Gali Tigin'i bir in prensesi ile ev- ilgili ilk derlemeyi, Krgzistan'n Tokmok
lendirmeye karar verdi. (IV) inliler, pren- B) Trklerin yaadklar dinsel deime- kenti gneyindeki Sar Ba boyuna men-
sese karlk hkmdardan Tanr Da'nn nin dil ve davran farklaryla slamiyet sup bir Manasdan 1869'da yapmtr.
eteindeki Kutlu Da adn tayan kayay sonras Trk destanlarna yansmas (IV) Halk arasnda Manaslara r veya
istediler. (V) inlilerin bu kayay gtrme- C) slamiyet sonras Trk destanlarnn comoku da denmitir. (V) Destan gn-
sinden sonra Gali Tigin ld, lkede kurak- gnlk gereklikle uyumayan ayrnt- mzde de Manaslar tarafndan okun-
lk ve ktlk ba gsterdi, Trkler yurtlarn lar iermemesi maktadr.
brakarak g etmek zorunda kaldlar. D) slamiyet ncesi Trk destanlarnn Bu paradaki bilgi yanl numaralan-
Bu paradaki numaralanm cmlelerin manzum olmas m cmlelerin hangisinde dzeltme
hangisinde bir bilgi yanl vardr? E) slamiyet ncesi Trk destanlarnn a- yaplarak giderilir?
irlerinin bilinmemesi
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

11.
I. Farkl anlatmlar bulunan mitolojik bir
hikyedir.
14. 17.
II. Bat Denizi kylarnda oturan ilk Gk-
trkleri konu almaktadr. Firdevsinin ehnamesinde aadaki- Trk destanlarnda aadakilerden
III. Bir doal felaketin ardndan yaanan lerden hangisi ile ilgili ayrntlar vardr? hangisinin ak etkisi grlmez?
ulusal tkeniin sebeplerini anlatmak- A) Ergenekon Destan A) slamiyet
tadr. B) amanizm
B) Alp Er Tunga Destan
IV. Gktrklerin bir bozkurttan tekrar tre-
C) u Destan C) Budizm
yiini ilemektedir.
D) Manas Destan D) Hristiyanlk
V. Eski Trk inanlaryla ilgili nemli bil-
giler iermektedir. E) Ouz Kaan Destan E) Maniheizm

Yukardaki numaralanm cmlelerin


hangisinde Bozkurt Destan ile ilgili bir
bilgi yanl vardr?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 18.


Cumhuriyet Dnemine ait Trk destan-
laryla ilgili olarak aadakilerden han-
12. 15.
gisi sylenemez?
Aadakilerden hangisi Bozkurt Des- Aadaki destanlardan hangisine
A) Yapay destanlardr.
tanndan sonraki gelimeleri konu al- ozanlar tarafndan hl eklemeler yapl-
maktadr? maktadr? B) Kahramanlar pek ok rneinde bir
ahs deil, ordudur.
A) Ergenekon Destan A) Bozkurt Destan
C) I. Dnya Sava ve Kurtulu Savan
B) Alp Er Tunga Destan B) Abdlkerim Bura Han Destan konu almaktadr.
C) u Destan C) G Destan D) Genellikle sade bir Trke ile yazlm-
D) Treyi Destan D) Manas Destan tr.
E) Ouz Kaan Destan E) Ouz Kaan Destan E) Hepsi hece lsyle yazlmtr.

18. E 17. D 16. A 15. D 14. B 13. B 12. A 11. C 10. A 9. E 8. C 7. B 6. C 5. B 4. C 3. E 2. C 1. B Cevaplar

8 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Trk Edebiyatnda lk Yazl rnler 2. Modl Test 4

1. 4. 7.
slamiyet ncesi Trk edebiyatnn ya- Gktrk Kitabeleri 8. yzylda kaleme aln I. Anlatm sadedir.
zl dnemi iin aadakilerden hangisi I II II. An ve tarihle ilgilidir.
sylenemez? mtr. Kitabelerde sade ve duru bir Trke III. Yazarlar bilinmemektedir.
A) Gktrk Kitabeleri 7. ve 8. yzylda ya- III IV. Toplum iin yazlmtr.
zlmtr. kullanlmtr. Kitabelerdeki metinlere destan V. retici metinlerdir.
B) Uygur Trklerinden kalma eserlerde; IV Trk edebiyatnda yazl ilk rnler iin
Budizm ve Maniheizmin etkileri gr- slubu hakimdir. Kitabeler Gktrk Alfabesi yukardakilerden hangisi doru deil-
lr. V dir?
C) Gktrk Kitabelerindeki metinler sy- ile yazlmtr.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
lev trnn zelliklerini tar. Bu paradaki numaralanm yerlerden
D) Gktrk Kitabelerinde 33 harften olu- hangisinde bilgi yanl vardr?
an bir Gktrk Alfabesi kullanlmtr.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
E) Uygurlardan kalan metinleri ilk defa
Danimarkal bilim adam Thomsen 8.
okumutur.
(I) Gktrk Kitabelerinden Tonyukuk Ant,
720 ylnda Gktrk Devleti veziri Tonyu-
kuk adna dikilmitir. (II) Kitabede, Tonyu-
2.
5. kuk, anlarn ve dnemin tarihini anlatm-
slamiyet ncesi Trk edebiyatnn yazl tr. (III) Bilge Kaan tarafndan yazlan ve
dnem eserleri, ---- (I) Orhun Kitabeleri, aslnda Gktrklerin 732 ylnda dikilen Kltigin Ant'nda ise
beng talara yazlm resmi bir tarihidir. Kltiinin milleti iin verdii mcadeleler
Bu cmle aadakilerden hangisi ile
(II) Bu yaztlarda ayn zamanda Budizm anlatlr. (IV) Bilge Kaan Ant ise 735
tamamlandnda bir bilgi yanl mey-
inancnn yansmalar da grlr. (III) ylnda dikilmitir. (V) Bu antn ieriini,
dana gelir?
Eserler, Trklerin ilk alfabesi olarak bilinen Bilge Kaann yiitlikleri ve Trk milletine
A) yabanc dillerin etkisinden uzak bir dil- Gktrk Alfabesi ile yazlmtr. (IV) Bu ya- iletmek istedii mesajlar oluturur.
le yazlmtr. ztlardaki metinlerde Gktrk kaanlarnn
topluma hesap vermek, gelecek nesillere Bu paradaki numaralanm cmleler-
B) Orta Asyada, Orhun ve Yenisey bl-
iletmek istediklerini ifade etmek istedikleri den hangisinde bilgi yanl vardr?
gelerinde bulunmaktadr.
grlr. (V) Yaztlardaki ilenmi dil, Trk- A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
C) Arap ve in alfabeleri ile yazlmtr.
enin gemiinin 8. yzyldan da geriye
D) O dnem Trklerin tarihine ve yaam gittiinin bir kantdr.
tarzlarna k tutmaktadr.
Bu paradaki numaralanm cmleler-
E) Gktrkler ve Uygurlar tarafndan ve-
den hangisinde bilgi yanl vardr?
rilmitir.
9.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Aadaki numaralanm cmlelerden
3. hangisinde bilgi yanl vardr?
I. Orhun Yaztlarndan Bilge Kaan ve
Kl Tigin Yaztn Yollug Tigin yazmtr. A) Uygur Trklerine ait yazl metinlerde
Maniheizm dinine ait ilahiler yer al-
II. Yenisey Yaztlarnda Gktrk kaan-
maktadr.
lar milletine hesap verme amacn ta-
mlardr. 6. B) Uygurlardan kalma yazl eserlerde,
III. Altun Yaruk adl eserde Budizmin Aadakilerin hangisinde Trklerin Uygur alfabesi kullanlmtr.
inan ilkelerdinden sz edilmektedir. kulland alfabeler tarih bakmndan C) Yenisey Kitabeleri, edeb deeri olma-
IV. Gktrk Yaztlarnda Uygur Alfabesi doru dizilmitir? yan birka kelime veya satrlk mezar
kullanlmtr. talardr.
A) Arap - Gktrk - Uygur - in
Numaralanm cmlelerden hangilerin- D) Altun Yaruk ve Sekiz Ykmek Gktrk-
B) Gktrk - Uygur - in - Arap
de bilgi yanl vardr? lere ait, Gktanr inancnn ilendii
C) Gktrk - Uygur - Arap - Latin dini metinlerdir.
A) I. ve II. B) I. ve III. C) II. ve III. D) Uygur - in - Arap - Latin E) Gktrk Kitabeleri, Trk tarihinin ve
D) II. ve IV. E) III. ve IV. E) Gktrk - in - Arap - Latin edebiyatnn ilk yazl belgeleridir.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 9


Trk Edebiyatnda lk Yazl rnler

10. 13. 16.


Aadakilerden hangisi slamiyet n- Aadakilerden hangisi Gktrk Kita- (I) Yenisey Yaztlar, Yenisey Irma bo-
cesi Trk edebiyatna ait rnlerden biri beleri ile ilgili olarak sylenemez? yunca dikilmitir. (II) Azeriler tarafndan
deildir? dikildii sanlmaktadr. (III) Bugne kadar
A) Trk adnn getii ilk metindir. kefedilenlerin says 250ye kadar ula-
A) Altun Yaruk B) Trk tarihi hakknda bilgi veren yazl mtr. (IV) Yaztlarn zerinde belirli bir
B) Alp Er Tunga Sagusu bir kaynaktr. tarih yoktur. (V) Yaztlar, edeb bir dille ya-
C) Savlar C) Tarihi ve siyasi bir sylev niteliindedir. zlmamtr.
D) Bilge Kaan Ant D) Trk sylev sanatnn ve an trnn Bu paradaki numaralanm cmlelerin
E) Satuk Bura Han Destan ilk rneklerindendir. hangisinde bir bilgi yanl vardr?
E) Szl edebiyat dnemin en nemli A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
rnleridir.

17.
11.
(I) slamiyetten nceki Trk edebiyat, ok
Aadakilerden hangisinde slam n- eski tarihlerden balayarak 13. yzyla ka-
cesi yazl dneme ait bir bilgi yanl dar srmtr. (II) Bu edebiyatn olutuu
vardr? 14. corafi blge ise kesin snrlarla izileme-
mekle birlikte, dnemin sanat ve edebiyat
A) Yazl Trk edebiyat 8. yzylda ba- (I) Trke yazl ilk belgeler 6. yzyldan rnleri, Trklerin ana yurdu olan Orta
lar. kalan Orhun Yaztlardr. (II) Orhun Yazt- Asya'da olumutur. (III) Bu nedenle bu
B) Trk tarihinin ve edebiyatnn ilk yazl lar, Trklerin edeb deer tayan ilk yazl dnem edebiyatna slamiyet ncesi Orta
rnleri Orhun Yaztlardr. metinleridir. (III) Yaztlarda kullanlan dil, Asya Trk edebiyat da diyebiliriz. (IV) D-
C) Bu dnem eserlerinde Gktrk ve Uy- btn d etkilerden uzak, saf Trkedir. nem kendi iinde szl ve yazl diye ikiye
gur alfabeleri kullanlmtr. (IV) Yaztlar Trk tarihine k tutmaktadr. ayrlr. (V) Orhun Yaztlarna kadar olan
(V) Bu yaztlarda Trkler kendilerine ait dnem szl, sonras dnem yazl dnem
D) Uygurlara ait eserlerde dini konular i-
Gktrk alfabesini kullanmlardr. olarak kabul edilebilir.
lenmitir.
E) Gktre ile yazlan metinlerde, nem- Bu paradaki numaralanm cmlelerin Bu paradaki numaralanm cmlelerin
li oranda yabanc dillerin etkileri gr- hangisinde bir bilgi yanl vardr? hangisinde bir bilgi yanl vardr?
lr. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

18.
12. I. Sekiz Ykmek, Altun Yarug gibi metin-
I. Irk Bitig: Uygur harfleriyle yazlm Ma- ler Uygur Trklerinden kalmadr.
niheizm dinine ait fal kitab. II. Maitrsimit, Trk edebiyatnn ilk ilkel ti-
yatro rnei kabul edilebilir.
II. Aprinur Tigin: iirleri elimize geen ilk 15.
Trk airi. III. Prens Kalyanamkara Papamkara, Uy-
8. yzyldan nce yazld bilinen ---- ge- gurlar dneminin en tannm ykle-
III. Sekiz Ykmek: Budizmin inan ve fel-
limi bir Trke kullanlmad iin bu ya- rinden biridir.
sefesini anlatan, Uygurlara ait bir dini
ztlar ilk yazl edeb rnler olarak deer- IV. Muhtemelen 930 ylnda ve Arap harf-
eser.
lendirilmez. leriyle kaleme alnm olan Irk Bitig
IV. Bilge Kaan Yazt: Yenisey Yaztlarn- (Fal Kitab), Uygurlarn Mani kesimin-
dan biri. Bu cmlede bo braklan yere aada-
de yazlm nemli bir metindir.
V. Treyi Destan: Hunlara ait bir doal kilerden hangisi getirilmelidir?
V. Uygur metinleri Buda ve Mani dinleri-
destan. A) Orhun Yaztlarnda nin etkisi altnda kaleme alnmtr.
Numaralanm eserlerden hangi ikisine B) Yenisey Yaztlarnda Yukardaki numaralanm cmlelerin
ait aklamada bilgi yanl vardr? hangisinde slamiyet ncesi Uygur me-
C) Uygur metinlerinde
A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV. tinleri ile ilgili bir bilgi yanl vardr?
D) Karahanl iirlerinde
D) III. ve V. E) IV. ve V. E) Gaznelilerin yazmalarnda A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

18. D 17. A 16. B 15. B 14. A 13. E 12. E 11. E 10. E 9. D 8. C 7. C 6. C 5. B 4. D 3. D 2. C 1. E Cevaplar

10 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Gei Dnemi Eserleri (11. - 13. Yzyllar) 2. Modl Test 5

1. 4. 7.
XI - XIII. yzylda eser veren Trk sanat- Aadakilerden hangisi Trk dili ve Kutadgu Bilig, Atabetl - Hakayk gibi
lar, yeni kltrn edebiyat ve gelenekleri- edebiyatnn ilk szldr? eserler slam etkisinde gelien Trk ede-
ni, komu olduklar ve kendilerinden nce biyatnn ilk rnleridir. Bu eserler, XI - XII.
A) Irk Bitig
slam kltryle tanan Farslarn edebi- yzyllarda ---- ile yazlmtr.
yatndan alr. Bata mesnevi olmak zere B) Atabetl - Hakayk
Bu cmlede bo braklan yere aada-
birok nazm ekli ve trleri Fars edebiya- C) Kutadgu Bilig
kilerden hangisi getirilmelidir?
tndan edebiyatmza gemitir. D) Divnu Lgatit - Trk
A) Uygur Trkesi
Aadakilerden hangisi bu parada E) Divan- Hikmet
sz edilen yzyla ait eserlerden de- B) Krgz Trkesi
ildir? C) Hakaniye Trkesi

A) Kutadgu Bilig D) Azeri Trkesi

B) Gktrk Kitabeleri E) Bat Trkesi

C) Atabetl - Hakayk
D) Divan- Hikmet
E) Divnu Lgatit - Trk
8.
2. I. Kutadgu Bilig
I. Maniheizm ve Budizm dinleri ile ilgili 5. II. Atabetl - Hakayk
kavramlarn eserlerde grlmeye ba- Aadakilerden hangisi Trk edebiya- III. Divan- Hikmet
lanmas tnn ilk mesnevisidir? Numaralanm eserlerin iin de or-
II. slam ncesi kltr ile slam kltrne
A) Atabetl - Hakayk tak olan zellik, aadakilerden hangi-
ait edebiyat geleneklerinin birlikte kul-
B) Divan- Hikmet sidir?
lanlmas
III. Baz ortak mecaz, mazmun ve sem- C) Manas Destan A) Mesnevi biiminde yazlmalar
bollerin edebi eserlerde grlmeye D) Divnu Lgatit - Trk B) Hece ls ile yazlmalar
balanmas E) Kutadgu Bilig C) Araplara Trkeyi retmek iin yazl-
IV. Edeb eserlerde, yabanc dillerin etki- malar
sinin grlmemesi D) Drtlk nazm birimi ile yazlmalar
Numaralanm zelliklerden hangi ikisi E) Didaktik zellikte olmalar
slam etkesinde gelien Trk edebiya-
tnn ilk dnemine (XI - XIII. yy.) ait de-
ildir?
A) I. ve II. B) I. ve III. C) I. ve IV.
D) II. ve IV. E) III. ve IV. 9.
Aadakilerden hangisi slam etkisin-
3. 6. de gelien Trk edebiyatnn ilk dne-
I. Kutadgu Bilig - Edip Ahmet Ykneki
(I) slamiyet'in etkisinde gelien Trk ede- mine ait (XI - XII. yzyl) zelliklerden
biyatnn ilk dil ve edebiyat rnleri XIII. II. Atabetl - Hakayk - Yusuf Has Hacip biri deildir?
yy. da verilmitir. (II) Bu eserler, Hakaniye III. Divan- Hikmet - Ahmet Yesevi
A) Eserlerde ahlki, t verici temalar
Trkesi ile yazlmtr. (III) Bu eserlerde IV. Divan Lgatit - Trk - Kagarl Mah-
ilenmitir.
edeb nitelik n planda deildir. (IV) Sa- mut
natlarn manevi, ahlki ve retici yn B) Hem hece ls hem aruz ls kul-
Yukardaki numaralanm eser- sanat
ar basan temalara yer verdii grlr. (V) lanlmtr.
eletirmelerindeki bilgi yanlnn d-
Farsa, Arapa szck ve tamlamalarn C) Coku ve heyecan bildiren metinler,
zelmesi iin sanat isimlerinden han-
yer ald bir dil kullanlmtr. ilahi nazm ekli ile yazlmtr.
gilerinin yer deitirilmesi gerekmekte-
Bu paradaki numaralanm cmleler- dir? D) Drtlk nazm birimi ile de beyit ile de
den hangisinde bilgi yanl vardr? eserler yazlmtr.
A) I. ve II. B) I. ve III. C) I. ve IV.
E) Eserlerde Arapa ve Farsann etkileri
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. D) II. ve III. E) II. ve IV. grlmektedir.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 11


Gei Dnemi Eserleri (11. - 13. Yzyllar)

10. 13. 16.


slam etkisinde gelien Trk edebiyatnn (I) Trkler 10. yzyldan itibaren kitleler I. Araplara Trke retmek amacyla
halinde slamiyeti kabul etmeye balam- yazlmtr.
Gei Dnemi olarak adlandrlan XI - XII.
lardr. (II) slam kltrnn etkisiyle yavaa II. Ansiklopedik bir szlktr.
I
yava yeni bir edebiyat ortaya kmtr. III. Kagarl Mahmut tarafndan yazlm-
yzyllarndaki dil ve edebiyat rnleri ede- (III) Bu edebiyat, 10. yzyldan itibaren di- tr.
II van edebiyat ve halk edebiyat olmak ze- IV. Gktrk alfabesi ile kaleme alnmtr.
b adan stn niteliktedir. Sanatlar - re iki koldan yol alr. (IV) Divan edebiyat V. Trk kltr ve yaayna dair bilgiler
III 19. yzyla kadar varln srdrr. (V) ierir.
retici yn ar basan konulara yer vermitir. Halk edebiyat ise hl rnler verilen bir
Yukardakilerden hangisi Divan- Lga-
IV alandr.
ti't -Trke ait deildir?
Bu dnem sanatlar sanat; dini, ahlki Yukardaki numaralanm cmlelerin
hangisinde bir bilgi yanl vardr? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
inanlar reten bir ara olarak grmlerdir.
V A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Bu cmlelerdeki numaralanm yerler-
den hangisinde bilgi yanl vardr?
17.
I. Dede Korkut Hikyeleri slamiyete ge-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. iten hemen sonra olumu ama son-
raki dnemde yazya geirilmitir.
II. Gei dneminden sonra kaleme al-
14. nan Muhakemet'l Lgateyn, Trk
Trklerin Mslmanlamasndan sonra ka- edebiyatnn ulusallamasna katkda
leme alnan ilk eserlerdendir. Dier eser- bulunmu bir eserdir.
lerden farkl olarak drtlklerle ve hece IV. Divan- Hikmet, divan edebiyatmzn
11. lleriyle yazlmtr. olumasna kaynaklk etmitir.
Aadaki sanatlardan hangisi XI - XII. Bu parada sz edilen eser aadaki- V. ecere-i Trki, Trkln Anadolu'ya
yzyllarda eser vermemitir? lerden hangisidir? gelmeden nce anayurttaki gemiini
aktarmas bakmndan nemli milli bir
A) Kagarl Mahmud A) Divan- Hikmet eserdir.
B) Yusuf Has Hacip B) Divan- Lgati't-Trk Yukardaki numaralanm cmlelerin
C) Hoca Ahmed Yesevi C) ecere-i Trk hangisinde bir bilgi yanl vardr?
D) Yollug Tigin D) Altabet'l Hakayk
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
E) Edip Ahmet Ykneki E) Kutadgu Bilig

18.
Eserine bir de Trk illerinin haritasn ko-
yan ----, Trke szcklerin aklamalarn
12. 15. yaparken drt yze yakn drtlkten olu-
an iirlerle ataszlerini rnek olarak verir.
Aadaki kavramlardan hangisi XI - XII. Aadakilerden hangisi slamiyet'in ka-
yzyl Trk dili ve edebiyat ile ilgili de- bulnden sonra yazlan ilk Trke eser- Bu cmlede bo braklan yere aada-
ildir? lerden deildir? kilerden hangisi getirilmelidir?
A) Mesnevi nazm ekli A) Divan- Lgati't -Trk A) Ebu'l Gazi Bahadr Han
B) Didaktik nitelik B) ehname B) Yusuf Has Hacip
C) Terkib-i bent nazm ekli C) Kutadgu Bilig C) Edip Ahmet
D) Aruz ls D) Divan- Hikmet D) Ali ir Neva
E) Trke szlk E) Atabet'l Hakayk E) Kagarl Mahmut

18. E 17. D 16. D 15. B 14. A 13. C 12. C 11. D 10. C 9. C 8. E 7. C 6. A 5. E 4. D 3. A 2. C 1. B Cevaplar

12 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Gei Dnemi Eserleri (11. - 13. Yzyllar) 2. Modl Test 6

1. 4. 7.
Aadakilerden hangisi XI - XII. yzyl Mutluluk veren bilgi anlamna gelen ---- Aadakilerin hangisinde Kutadgu Bi-
Trk edebiyatnn zelliklerinden biri adl bu eserin yazar ---- Sanat eserini ligdeki kahramanlar ile ilgili bilgi yan-
deildir? 1069da Balasagunda yazmaya balam, l vardr?
1070te Kagarda bitirip Karahanl hkm- A) Kn Togd - Hkmdar - Doruluk ve
A) Eserlerin tmnde slam kltr ve ge-
dar Tabga Bura Hana sunmutur. Eser, adalet
leneinin etkiler grlr.
sahnesiz bir tiyatro eseri grnmndedir. B) Ay Told - Vezir - Mutluluk ve devlet
B) Eserlerin ortak zellii satirik olmalar-
dr. Bu parada bo braklan yerlere aa- C) gdlm - Vezirin olu - Akl ve anlay
dakilerden hangisi getirilmelidir? D) Odgurm - Vezirin kardei - Akibet
C) Eserler toplumu ynlendirme amacyla
(yaamn sonu)
kaleme alnmlardr. A) Atabetl-Hakayk - Edip Ahmettir.
E) Ay Told - Vezir - Akl ve anlay
D) Eserlerde slamiyet ncesi kltr ve B) Kutadgu Bilig - Yusuf Has Haciptir.
edebiyat gelenei ile slam kltr ve C) Divan Lgatit-Trk - Kagarl Mah-
edebiyat gelenei bir arada yer almtr. muddur. 8.
E) Eserlerde Hakaniye Trkesinin kulla- D) Divan- Hikmet - Ahmet Yesevidir. (I) Divan- Hikmet'i ilk mutasavvf air Ah-
nld grlr. met Yesevi, mritlerine derviliin kuralla-
E) Risaletn - Nushiyye - Yunus Emredir.
rn retebilmek iin yazmtr. (II) Aruz
ls ile beyitler halinde ve sade bir dille
2. 5. yazlan bu manzumelerin her birine hik-
I. Arap ve ran edebiyatlarnn nazm e- met denmitir. (III) Sanat kaygs gdl-
Aadakilerden hangisi Divnu Lgatit - meden sylenmi, ritim yn zayf olan
killeri kullanlmaya balanmtr.
Trkn zelliklerinden biri deildir? hikmetler, tasavvufu yaymak amacyla
II. iirlerde Arap ve Fars edebiyatlarnn
yazlmtr. (IV) Bu zellii ile tekke iirinin
etkisi ile yalnzca beyit nazm birimi A) Trk Dilleri Szl anlamna gelen
ilk rnekleri kabul edilir. (V) Manzumeler-
kullanlmtr. eser, Kagarl Mahmud tarafndan
de, Hz. Muhammedin hayat, mucizeleri,
III. iirlerde aruz ls yannda hece l- 1072 - 1074 yllar arasnda yazlmtr. slam menkbeleri, dnyadan ikayet, ilahi
snn de kullanlmaya devam edildi- B) ranllara Trkeyi retmek ve Trk- ak, cennet gibi konular ilenmitir.
i grlr. enin Farsayla e deer olduunu Bu paradaki numaralanm cmleler-
IV. Yarm uyak geleneinin olduu gibi de- ortaya koymak iin yazlmtr. den hangisinde bilgi yanl vardr?
vam ettii grlr. C) Eserde Trk halk edebiyatndan ve
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Numaralanm cmlelerden hangilerin- halk dilinden alnm ok sayda iir r-
de XI - XII. yzyl Trk edebiyatna ait nekleri, Trke deyimler ve ataszleri
bilgi yanl vardr? vardr.
9.
D) 7500den fazla szcn akland
A) I. ve II. B) I. ve III. C) II. ve III. Eser, Kutadgu Bilig gibi slami dneme ge-
eserde sav, sagu, kouk rneklerine
D) II. ve IV. E) III. ve IV. iin bir rndr. slamiyetten sonra g-
yer verildii iin szl dneme kaynak-
rlmeye balanan mesnevi trnde Allah'a
lk etmesi bakmndan nemlidir.
hamd, Peygambere, drt halifeye ve ese-
3. E) Trkenin ilk szl ve ilk dil bilgisi rin sunulduu kiiye vgden sonra asl
kitabdr. hikayeye geilir. slamiyetin kabulnden
Aadakilerden hangisi XI - XII. yzyl nceki Trk edebiyatnda drtlk nazm bi-
Trk edebiyatnn zelliklerinden biri rimi kullanlrken bu eserde hem beyit hem
deildir? drtlk nazm birimi kullanlmtr. Eserde
6.
ahlak, erdem, bilgi gibi kavramlardan sz
A) Edeb trlerde iirin arl azalm,
Aadakilerden hangisi Kutadgu Bi- edilmitir.
dzyaz nem kazanmtr.
ligin zelliklerinden biri deildir?
B) Bu dnem rnleri Hakaniye Trke- Bu parada tantlan eser ve yazar aa-
A) slam kltr etkisi ile yazlm olmas dakilerden hangisidir?
siyle yazlmtr.
C) Arapa ve Farsa szcklere yer veril- B) retici metin trlerinden sohbet bi- A) Kutadgu Bilig - Yusuf Has Hacip
mi, slam dini ile ilgili kavramlar dilimi- iminde yazlmas B) Divan- Hikmet - Ahmet Yesevi
ze girmitir. C) Alegorik ve didaktik bir eser olmas C) Divnu Lgatit - Trk - Kagarl Mah-
D) Sanatlar, ssl ve sanatl anlatm D) Karlkl konumalar biiminde olu- mut
amalamamlardr. mas D) Atabetl - Hakayk - Edip Ahmat Yk-
E) Eserdeki kahramanlarn tip zellii neki
E) Daha ok retici nitelikteki eserler ka-
leme alnmtr. gstermesi E) Risaletn - Nushiye - Yunus Emre

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 13


Gei Dnemi Eserleri (11. - 13. Yzyllar)

10. 13. 16.


I. Eserin ismi, Gereklerin Eii anla- I. Divan- Lgati't -Trk tilmez gnl iter bu gm
mna gelmektedir.
II. ecere-i Trki
II. Eserde cmertliin, dindarln, do- Eilmez kiiyi eer bu gm
III. Kutadgu Bilig
ruluun, alakgnllln yararlarn-
IV. Muhakemetl Lgateyn Gz dumanl er, altn grd, z yumuad
dan ve bilgisizliin zararlarndan sz
edilir. V. Atabet'l Hakayk Byk syleyenlerin de sz yumuad
III. Dini - ahlki nitelikte didaktik zellikler Yukardakilerden hangisi Trkenin
tayan eser, kaside tarznda yazlm- Kendi karn kollama, halkn karn gzet
zengin ve gl bir dil olduunu kar-
tr. Kendi karn, milletin kar iinde gr
latrmal olarak gsteren en eski Trk
IV. Eserde aruz ls kullanlmtr.
yaptdr? Hkmdara ynelik siyasi tlerden
V. Arapa, Farsa szcklere yer veril-
medii iin dnemin dier eserlerine oluan yukardaki beyitler, aadaki
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
gre dili yalndr. eserlerden hangisine ait olabilir?
Numaralanm bilgilerden hangi ikisi A) Divan- Lgati't -Trk
Atabetl - Hakayk iin yanltr? B) Kitab- Dede Korkut
A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV. C) Kutadgu Bilig
D) III. ve V. E) IV. ve V. 14. D) Divan- Hikmet
E) Atabet'l Hakayk
Aadaki cmlelerin hangisinde bir bil-
11. gi yanl vardr?
Aadakilerden hangisi Kutadgu Bi-
A) Divan- Lgati't-Trk, Trk iirlerinin
lige ait ilklerden biri deildir? 17.
vezinlerini aklamak zere yazlan bir
A) lk mesnevi eserdir. Yusuf Has Hacib, Kutadgu Biligi Ferganada,
B) lk siyasetname B) slamiyet ncesi edebiyatmzn eitli I II III
C) slam etkisindeki Trk edebiyatnn ilk rneklerini bugnlere tayan asl kay-
edeb eseri Karahanl sllesinden Tabga Ulu Bura
nak eser Divan- Lgati't-Trktr.
D) Aruz ls ile yazlan ilk Trke eser IV
C) Atabet'l-Hakayk, bilginin ve erdemin
E) Halk edebiyat zelliklerini tayan ilk gerekliliini anlatmtr. Kara Han iin 1069-1070 yllarnda yaz-
eser D) Kutadgu Bilig, Hakaniye Trkesiyle V
yazlm bir siyasetnamedir. mtr.
12. E) Atabet'l-Hakayk ve Divan- Hikmet Bu cmledeki numaralanm bilgiler-
I. Kavramlarla ilgili tarihi bilgi verildii din ve ahlak konularn ileyen gei den hangisi yanltr?
iin eser, ansiklopedik szlk zellii dnemi eserleridir.
tar. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
II. Eserde 7500 akn Trke szcn
Arapa karl verilmi. Bu nedenle
szlk, Arapa olarak kaleme alnmtr.
III. Eser, X - XII. yzyllarda zellikle Orta 18.
Asyadaki Trk boylarnn kullandklar
deiik lehe ve azlar hakknda bilgi 15. Divan Lugatit-Trkn sadece bir yazma
vermektedir. Aadakilerden hangisi Kutadgu Bilig nshas vardr; bu nsha ---- tarafndan
IV. Eserin sonunda, tarihi deer tayan, ve Atabet-l Hakayk'n ortak zellikle- 1917 ylnda bir sahaftan satn alnmtr.
o dnemdeki Trk illerini gsteren bir rinden biri deildir? Bu cmlede bo braklan yere aada-
haritaya yer verilmitir.
A) Mesnevi tarznda yazlm olmalar kilerden hangisi getirilmelidir?
V. Eser, VIII. yzyla kadarki dnemde
kullanlm szckleri ve dil bilgisi ku- B) Didaktik eser olmalar A) Reit Rahmeti Arat
rallarn vermitir. B) emsettin Sami
C) Hakaniye Trkesiyle yazlmalar
Numaralanm bilgilerden hangisi Div- D) Hem beyit hem de drtlkten oluma- C) Carl Brockelmann
nu Lgatit - Trk iin yanltr? lar D) James Kelly ve Robert Dankoff
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Alegorik eser olmalar E) Diyarbakrl Ali Emir Efendi

18. E 17. C 16. C 15. E 14. A 13. A 12. E 11. E 10. D 9. D 8. B 7. E 6. B 5. B 4. B 3. A 2. D 1. B Cevaplar

14 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Ouz Trkesinin Anadolu'daki lk rnleri (13. - 14. Yzyllar) 2. Modl Test 7

1. 4. 7.
13.yzylda yaayan sanat, Horasan 14. yzylda yaam mutasavvf airler-
Yunus Emre ---- adl eserinde sembolik bir
Trklerindendir. Eserlerinde ran edebiyat- dendir. iirin yan sra matematik ve felse-
anlatmla akldan, imandan, sabrn ne-
nn etkileri grlmektedir. Divan edebiyat- fe ile de ilgilendii dnlmektedir. air,
Feridddin-i Attar ve Mevlana Celaleddin minden sz etmitir. Aruz ls ile yaz-
nn ilk airi kabul edilir. iirlerinin en nemli d bu mesnevi, onun iyi bir renim gr-
temas aktr. Farsa olarak bir Seluklu Rumiden etkilenmitir. nl eseri Mant-
kut - Tayrda, Attarn ayn adl mesnevi- dn ortaya koymaktadr. Yunus Emre
ehnamesi adl mevnevisi olduu sylen-
sini temel almtr. Ancak bu eseri, tam bir hece ls ile ---- de yazmtr. 6,7,8li
se de bu eser gnmze ulamamtr.
tercme deildir. air, eserde ayn hikye- hece kalplar ile sylenmi ilahilerinde
Bu parada tantlan sanat aadaki- yi temel almakla birlikte bunu, Mevlanann sehli mmteni (ok basit gibi grnen fa-
lerden hangisidir? Mesnevisi ve Hint klasii Kelile ve Dimne kat sylenmesi son derece zor ahenk ve
A) Yunus Emre B) Hoca Dehhani ile zenginletirmitir. yapya sahip iirler) tarznda bir anlatm
Bu parada tantlan air, aadakiler- hakimdir.
C) Hac Bekta- Veli D) Mevlana
den hangisidir?
E) eyyad Hamza Bu parada bo braklan yerlere aa-
A) Glehri
dakilerden hangisi getirilmelidir?
B) Hac Bekta- Veli
C) Yunus Emre A) Divan - gzellemeler
2. D) Kad Burhaneddin B) Mesnevi - ahtiyeler
13. yzyln ilk yarsnda yaam bir ta- E) Nesimi C) Risaletn - Nushiyye - ilahiler
savvuf airidir. Hakkndaki bilgiler daha D) Leyla ve Mecnun - ilahiler
ok menkibeye dayanmaktadr. Eseri 5. E) Risaletn - Nushiyye - gazeller
arh-name ile ilgili bilgiyi Fuat Kprl
(I) Ak Paa'nn ailesi, Anadoluya Horo-
vermitir. Mevlanann mridi olduu sy-
sandan gelmitir. (II) Arapa ve Farsay
lenmektedir. Tasavvuf konusunda retici
olduka iyi bilen air, bilinli olarak Trk-
bilgiler ieren arh-name, yz beyitlik bir
eye nem vermi ve eserlerini sade say-
kasidedir. Halk diliyle yazlm eser dn-
labilecek bir dille yazmtr. (III) Hem hece
yann faniliinden, gnahtan kanmaktan
ls ile yazd drtlkler, hem de aruz
sz etmitir.
ls ile yazd beyitler sade ve iten bir
Bu parada tantlan 13 - 14. yzyl sa- Trkeyle kaleme alnmtr. (IV) iirlerin-
nats aadakilerden hangisidir? de ak, doa sevgisi ve kahramanlk gibi
din - tasavvuf d konular ilemitir. (V)
A) Ahmedi B) Glehri
En nemli eseri olan Garipname, 1063 be- 8.
C) Ahmet Fakih D) Ak Paa yitlik bir mesnevidir.
E) Kad Burhaneddin Bu eserde Anadoluda Hristiyanlarla ya-
Bu paradaki numaralanm cmleler-
plan savalar konu edilmektedir. Bu sa-
den hangisinde bilgi yanl vardr?
valarda merkez saha genellikle Malatya
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. yresidir. Savalar, slamiyet Hristiyanlk
3. eklinde dini bir zellik tar. Eserlerdeki
6. olaylarn kahraman, okuduu dualarla b-
Eski Anadolu Trkesi dneminin nde
13 - 14. yzyllarda Anadoluda yaayan yleri bozar; atele yanmaz, gz ap ka-
gelen airlerindendir. Gnmzde tespit
edilebilen iirlerinin neredeyse hepsinde ---- halk dili ile ifade edilen tasavvuf ede- payncaya kadar uzun mesafeler aar; H-
dini ve tasavvufi dnceler ar basmak- biyatnn en byk airidir. Onun duygu ve zrla yoldatr. Trk gazi tipinin mkemmel
tadr. Hemen hemen btn iirlerine hakim dnce dnyasn hazrlayan ve olutu- bir rneini aksettiren bu kahraman, gerek
olan konu, dnyann geicilii ve lm te- ran slam dini ve kltrdr. Hece ve aruz kahramanl gerekse evliya karakteri ile
malardr. airin gnmzde on be man- ls ile yazd iirlerinde sevgi temas- Anadolu insan zerinde son derece etkili
zumesi bulunabilmitir. airin Destan- n ilemitir. Ondaki insan sevgisi, insanda olmutur. Bu eser yzylarca Anadolu halk
Sultan Mahmut ve Yusufu Zleyha isimli iki Allahtan bir para bulunduunu bilmesin-
arasnda szl olarak yaamtr.
mesnevisi vardr. Eski Anadolu Trkesi ile dendir. Kendinden nce yetimi airlerin
yazlm ilk Yusuf u Zleyha mesnevisi bu eserlerinde geen kavramlara yeni bir z, Bu parada sz edilen eser aadaki-
aire aittir. yeni bir deyi katmtr. Tekke iirinin Ana- lerden hangisidir?
doludaki ilk temsilcilerindendir.
Bu parada tantlan 13 - 14. yzyl airi A) Mesnevi
aadakilerden hangisidir? Bu parada bo braklan yere aada-
kilerden hangisi getirilmelidir? B) Yusuf u Zleyha
A) Kad Burhaneddin B) eyyad Hamza A) Mevlana B) Yunus Emre C) Leyla ve Mecnun
C) Ahmedi D) Ak Paa C) Kad Burhaneddin D) Glehri D) Dede Korkut Hikyeleri
E) Glehri E) Ahmet Fakih E) Battalname

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 15


Ouz Trkesinin Anadolu'daki lk rnleri (13. - 14. Yzyllar)

9. 12. 14.
I. Anonim zellik tar.
Aadaki cmlelerin hangisinde bilgi (I) 13. yzylda Yunus Emre, 15. yzylda
II. Anlatlan olaylarda olaanstlkler
yanl vardr? Kaygusuz Abdal ve Hac Bayram- Veli, ta-
yoktur.
savvuf ve din erevesinde iirler yazm
III. Anlatm manzume biimindedir, hece A) Halilolu Yahya Burgazinin Ftvvet-
halk iiri geleneinin ilk airleri saylmtr.
lsyle sylenmitir. name adl eserinde, Yunus Emrenin
(II) 15. yzylda Bektailiin etkisi artm,
IV. Ouzlarn i ve d dmanlar ile m- Risaletn - Nushiyye adl Ftvvetna-
din ve toplumla ilgili dnce ve eletiriler
cadeleleri anlatlr. mesinin etkileri grlr.
nem kazanmtr. (III) 16. yzylda Ercili
V. Her hikye bamsz olmakla birlikte, B) Divan sahibi ilk Anadolu airi olan
ounda ortak kahramanlar bulunur. Emrah, Seyrani gibi airlerle geliimini sr-
Ahmednin skendername ve Cemid dren halk iiri, 17. yzylda gzellemeleriy-
Yukardaki numaralanm cmlelerden Hurid adl mesnevileri vardr. le n salm Karacaolan gibi bir saz airini
hangi ikisinde Dede Korkut Hikyeleri
C) Kul Mesutun, Hint klasii Kelile ve yetitirmitir. (IV) 17. yzyldan itibaren baz
ile ilgili bilgi yanl vardr?
Dimne tercmesi 14. yzyl sade nesir halk airlerinde divan iirinin etkisi grlse
A) I. ve II. B) II. ve III. C) II .ve IV. rnei kabul edilmektedir. de geleneksel izgisini devam ettirmitir.
D) III. ve IV. E) IV. ve V. D) Kad Burhaneddin, devlet adaml (V) Trk halk edebiyat iir gelenei gn-
yn yannda aruz veznini Trkeye mzde de varln devam ettirmektedir.
10. baaryla uygulayarak yazd rbai ve Yukardaki numaralanm cmlelerden
tuyularla da sanat bir yne sahiptir. hangisinde bilgi yanl vardr?
Doumu, lm, kim tarafndan eitildii,
Anadoluya tam olarak hangi tarihte gel- E) 15. yzyl tasavvuf airlerinden olan
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
diine dair kesin bilgiler elimizde mevcut Kaygusuz Abdal, Alanya beyinin o-
deildir. Bununla birlikte 1209 - 1271 yllar ludur ve Alevi - Bektai halk iiri ge-
arasnda yaad sanlmaktadr. Amas- leneini srdrmtr; hem iir hem 15.
yada iken Baba lyasla yaknlk kurduu, dzyaz trnde eserler vermitir. Aadakilerden hangisi Ouz Trke-
lmnden sonra mritlerinin onun etrafn- sinin Anadoludaki ilk rnlerinde g-
da topland sylenmektedir. lmnden rlen temalardan deildir?
sonra adna tarikat kurulmutur. Velayetna-
melerde Yunus Emre ile olan ilikilerinden A) Ahlaki deerler
sz edilmektedir. Makalat adl eserinde B) Snfsal ayrlklar
tasavvuf yollarndan sz etmitir. C) Beer ak
Bu parada tantlan mutasavvuf air, D) lah ak
aadakilerden hangisidir?
E) Sevgi ve hogr
A) Mevlana B) Nesimi
C) Kad Burhaneddin D) Glehri 16.

E) Hac Bekta- Veli Sanatlar Eserler


I. Kaygusuz Seluklu
11. 13. Abdal ehnmesi
(I) Trk ve dnya edebiyatnn nde gelen Trk edebiyatnda 13-15. yzyllarda des- II. Yunus Emre btidaname
sanatlarndandr. (II) Tasavvuf dn- tan edebiyatndan ---- geildii ve iirde
cesini halk zevkine uygun olarak hikye- III. Hoca Budalanme
genellikle ---- konularnn ilendiini gr-
ler yardmyla anlatmaya almtr. (III) Dehhan
yoruz.
Arapa, Farsa ve Rumca bilen sanat,
iirlerini Trke olarak yazmtr. (IV) Ta- IV. Sultan Veled Risaletn
Bu cmlede bo braklan yerlere sra-
savvuf dncesini ilahi akla birletirip syla aadakilerden hangisi getirilme- Nushiyye
iir sanatyla lmsz hale getirmitir. (V) lidir? V. Kad
nsan sevgisi, ilahi ak eksenindeki dini ko-
nular kendine zg bir anlayla ilemitir. A) mesnevilere - kahramanlk Burhaneddin

Bu paradaki numaralanm cmleler- B) halk hikyelerine - din Yukarda sanat ile eserler arasnda
den hangisinde Mevlana ile ilgili bilgi C) romanlara - ak eletirme yapldnda hangi sanat
yanl vardr? darda kalr?
D) halk hikyelerine - doa sevgisi
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) mesnevilere - lm korkusu A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

16. E 15. B 14. C 13. B 12. A 11. C 10. E 9. B 8. E 7. C 6. B 5. E 4. A 3. B 2. C 1. B Cevaplar

16 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Ouz Trkesinin Anadolu'daki lk rnleri (13. - 14. Yzyllar) 2. Modl Test 8

1. 4. 7.
Trklerin Anadoluya geldikleri ilk d- ----, Feridddin Attarn Mantkut Tayr adl Trk diline kimsene bakmaz-d
nemdeki yaznsal etkinlikleri iin aa- eserini Trkeye evirmitir. Trk dilinin
Trklere hergiz gnl akmaz-d
dakilerden hangisi doru deildir? nemsenmemesinden ikyeti olmutur.
Yunus Emrenin etkisinde kalan sanat, hem
A) Dnemin Anadolu Seluklu sultanlar Trk dah bilmez idi ol dilleri
aruz hem hece lsyle iirler yazmtr.
ve Danimend beyleri, edebiyat ve
nce yol ol ulu menzilleri
tarihi gibi sanat ve ilim adamlarn Bu parada bo braklan yere aada-
desteklemilerdir. kilerden hangisi getirilmelidir?
Bu Garb-nme ann geldi dile
B) Dnemin eserleri arasnda yazar bi- A) k Paa
linenlerin yannda yazar bilinmeyen Kim bu dil ehli dah man bi
B) Sultan Veled
eserler de vardr. Trkenin hor grlmesinden yaknan
C) Glehr
C) Tarih ve din alan bata olmak zere ve Garb-nme adl eserini Trke yaz-
daha ok retici metinler alannda D) Yazcolu Ali
dn belirten air aadakilerden han-
eser verilmitir. E) Hoca Dehhan gisidir?
D) Anadolu Trkesi henz olgunlama-
dndan btn eserler mensur olarak A) k Paa
5.
kaleme alnmtr. B) eyyad Hamza
Edebiyatmzda tuyu nazm eklinin
E) Seluklularn ran corafyasndaki h- kurucusu saylmaktadr. C) Hoca Dehhan
kimiyetinin de etkisiyle ok sayda Far-
Eserlerini Arapa, Farsa ve Trke ka- D) Kad Burhaneddin
sa eser kaleme alnmtr.
leme alm, E) Glehr
Trke eserlerinde Azericeyi kullanmtr.
2. nemli grevlerde bulunduktan sonra
Bulmum Hakk Enel-Hak sylerim Sivasta hkmdarln ilan edip kendi
adna bir devlet kurmu ve on sekiz yl
Hak benim Hak bendedir Hak sylerim kadar sultanlk yapmtr.
Kendi zg tasavvuf inancn bu dizeler- Bu zellikler aadaki sanatlarmz- 8.
de olduu gibi cesur ve takn bir ekilde dan hangisine aittir? ----, Alaaddin Keykubat zamannda Anado-
dile getirmesi ---- Halepte derisi yzlerek
A) k Paa lu'ya yerlemi ve Farsa 20.000 beyitlik
idam edilmitir.
B) Kad Burhanettin Seluklu ehnamesi yazmtr ancak bu
Bu cmlede bo braklan yere aada- eser gnmze gelmemitir.
kilerden hangisi getirilmelidir? C) eyh
D) Seyyid Nesm Bu cmlede sz edilen air aadaki-
A) Seyyid Nesim
E) Sultan Veled lerden hangisidir?
B) Pir Sultan Abdal
A) Hoca Dehhan
C) eyyad Hamza
D) k Paa
6. B) Kad Burhanettin
Mantkut-Tayr ki Attr eyledi C) k Paa
E) Sultan Veled
Prisce ku dilini syledi D) Glehr
Ben bu Trk defterin n drmeyem E) eyyad Hamza
3.
Priscesi-y-ile degrmeyem
Gezgin bir dervi olarak Anadolunun bir-
ok yerini dolamtr. Hayat hakknda
An Trk sretinde biz dak
kesin bilgiler yoktur. Hem hece hem de
aruzla iirler yazan sanatnn iirleri din, Syledk blbl gibi Tanr hak
ahlaki, sofiyane ve didaktik zellikler gs- 9.
termektedir. Yusuf u Zleyha adl mesne- Kimse byle tonlu sz sylemedi
visi ile tannr. Kimse bundan yig kitb eyleme Aadakilerden hangisi Anadoluda ilk
dnemde gelien Trk edebiyatnn sa-
Bu parada sz edilen sanat aa- Bu dizeler aadakilerden hangisine
natlarndan deildir?
dakilerden hangisidir? ait olabilir?
A) Seyyid Nesim A) Ahmed Fakh
A) Ahmed
B) Aziz Mahmut Huda B) k Paa B) Glehr
C) eyyad Hamza C) Hoca Dehhan C) k Paa
D) k Paa D) Kad Burhaneddin D) Dursun Fakh
E) Kad Burhanettin E) Glehr E) Necat

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 17


Ouz Trkesinin Anadolu'daki lk rnleri (13. - 14. Yzyllar)

10. 13. 16.


Mevlanann manzum iki nemli eseri Aadakilerden hangisi anonim bir I. Emir Sleyman elebi'nin istei zeri-
ne yazlmtr
aadakilerin hangisinde verilmitir? eserdir?
II. Glehrye aittir.
A) Mesnevi, Mecalis-i Seb'a A) erh-nme III. Nazm biimi mesnevidir.
B) Fihi Ma-Fih, Mecalis-i Seb'a B) Kelile ve Dimne IV. Dili, o dneme ait Trkedir.
C) Mektubat, Divan- Kebir C) Danimend-nme V. ranl air Selman Saveci'nin ayn ad ta-
yan eserinden yola klarak yazlmtr.
D) Mecalis-i Seb'a, Mektubat D) Garb-nme
Cemid Hurit ile ilgili yukardaki nu-
E) Mesnev, Divan- Kebir E) skender-nme
maralanm bilgilerden hangisi yanltr?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

17.
11.
Aadaki cmlelerin hangisinde bir bil-
14. yzyln birinci yarsnda yaayan sa- 14. gi yanl vardr?
nat, 1334-1337 yllar arasnda hkm
Yunus Emrenin 13. yzyln ikinci yarsna A) Hoca Dehhan, din d konularda yaz-
sren Aydn Emri Umur Bey'in istei ze-
giren adalar arasnda Ahmed Fakh'i, d gazellerle divan iirinin ilk temsilci-
rine ve onun adna Kelle ve Dimne'yi Far- si saylmtr.
sadan Trkeye evirmitir. I
B) Tasavvuf airleri iirlerinde tasavvuf
Hoca Dehhan'yi, eyyad Hamza'y, Sul-
Bu cmlede sz edilen sanat aa- dncesini ve ta-savuffun incelikleri-
II III ni sade bir dille ilemilerdir.
dakilerden hangisidir?
tan Veled'i ve Edip Ahmet Yknekyi sa- C) Ouz Trkesi 13. yzyldan itibaren
A) Sultan Veled
IV V Anadoluda Arapa ve Farsann etki-
B) Kul Mesud siyle deiiklie uramtr.
yabiliriz.
C) Ahmet Fakih D) Mevlana, Arapa ve Farsann youn
D) Dursun Fakh Bu cmledeki numaralanm bilgiler- etkisi altnda, ar bir Trkeyle yaz-
den hangisi yanltr? mtr.
E) Hoca Dehhan
E) 13. yzyl sanats Yunus Emre, ilah-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
leri ile tasavvufi halk iirinin balatcs
saylabilir.

12. 18.
Ahmed Fakihin yazm olduu 88 beyit- Sanat nemi
lik bir manzumedir. Fuad Kprl, eserin,
I. Yunus Ouz Trkesinde tasav-
Anadolu Trkesinin bilinen en eski rnei
15. Emre vuf iirinin ncsdr.
olduunu belirtir. Din ve tasavvuf konu-
sunda yazlm retici bir eserdir. Dnya Hakkndaki bilgiler daha ok menkbeler ile II. Hoca Anadoluda klasik Trk i-
faniliinden, kyametin dehetinden ve o Bektai kaynaklarna dayanmaktadr. Bu Dehhan irinin nclerindendir.
gne hazr olmak gerektiinden sz eder. kaynaklara dayanarak Horasandan geldi- III. Hac k edebiyatn balatan
Sabrl, alakgnll olmak, yoksullar giy- i, medrese eitimi grd, Fars edebi- Bekta- Trk ozandr.
dirmek gibi tler verir. retici bir eser yatn iyi bildii dnlmektedir. erh-n- Veli
olmasndan dolay sanat deeri dktr. me adl eseri ile nldr.
IV. Seyyid Trk Alevi iirinin oluma-
Bu parada sz edilen eser aadaki- Bu cmlede sz edilen sanat aa- Nesim snda pay sahibidir.
lerden hangisidir? dakilerden hangisidir?
V. Glehr Anadoluda edeb eser-
A) Divan- Kebir A) Sultan Veled lerin Trke yazlmasna
B) Garb-nme B) Kul Mesud nclk edenlerdendir.
C) erh-nme C) Ahmet Fakih Yukardaki eletirmelerden hangisi
D) Makalat D) Dursun Fakh yanltr?
E) Danimend-nme E) Hoca Dehhan A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
18. C 17. D 16. B 15. C 14. E 13. C 12. C 11. B 10. E 9. E 8. A 7. A 6. E 5. B 4. C 3. C 2. A 1. D Cevaplar

18 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Divan Edebiyatnn Genel zellikleri 2. Modl Test 9

1. 4. 7.
(I) Trklerin 11-19. yzyllar arasnda Ana- I. Arap ve ran edebiyatndan etkilenil- 13. yzyldan sonra yaayp ---- sanatla-
doluda gelitirdikleri slam kltrnn or- mitir.
ra divan sanats denmitir.
tak zelliklerini yanstan bir edebiyattr. (II) II. Dili Arapa ve Farsa tamlamalarla
Geni lde Arap ve Fars edebiyatnn ykldr. Bu cmlede bo braklan yere dn-
etkisini tamaktadr. (III) 19. yzyln or- III. Konu beyitte biter, her beyitte farkl bir cenin akna gre aadakilerden
talarna kadar kaside, gazel gibi manzu- konu ilenebilir. hangisi getirilemez?
melerin topland divanlar bu edebiyattan IV. Olaya dayal metinler kaside nazm bi-
A) iirlerini genellikle aruz lsyle ya-
geriye kalan iir defterleridir. (IV) Mesnevi iminde yazlmtr.
ekliyle yazlm manzum eserler de bu zan
V. Mazmunlar (kalplam szckler)
edebiyatn nemli rnleri arasndadr. (V) ska kullanlmtr. B) iirlerini divan ad verilen defterlerde
Be mesnevinin bir araya getirildii ham- toplayan
seler, bu edebiyatn verimliliini yanstma- Yukardaki numaralanm cmlelerin
hangisinde divan edebiyat ile ilgili bir C) Arap ve Fars iirinin etkisinde altnda
s bakmndan nemlidir.
bilgi yanl vardr? Trke iirler yazan
Bu paradaki numaralanm cmlelerin D) sadece iir trnde eser veren
hangisinde divan edebiyat ile ilgili bir A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
bilgi yanl vardr? E) kaside, gazel, mesnevi gibi nazm bi-
5. imlerini ustalkla kullanan
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Divan edebiyat ile ilgili aadaki bilgi-
lerden hangisi doru deildir?
2. A) Trk Edebiyatnn slm uygarl etki-
sinde doup gelien ve kendine zg 8.
(I) Trk divan edebiyat, din d ve din
kurallar, sanat ve estetik anlay bu-
tasavvufi olmak zere iki ana kolda geli- Aadaki cmlelerin hangisinde divan
lunan bir edebiyattr.
mitir. (II) Din tasavvuf kol, Yunus Em- edebiyat ile ilgili bir bilgi yanl vardr?
renin etkisinde hece lsyle yazlm B) Biim ve dil bakmndan slam ncesi
rnlerle gelimitir. (III) Divan iirinde ak Trk edebiyatndan uzaklam, ran ve A) Klie bir edebiyattr; duygu ve dn-
byk bir yer tutar. (IV) Ak hem tasavvuf Arap edebiyatnn etkisinde gelimitir. celer deimez szlerle (mazmunlar-
hem de dnyasaldr. (V) Bak gibi airler C) Her sanat kendisine zg bir yol iz- la) anlatlr.
daha ok dnyasal ak ilerken Fuzul gibi lemi; bu yzden biim ve z bakmn- B) Anlatlan ey deil, anlat biimi n
airler her iki alana da uyarlanabilecek iir- dan bir gelenee dnmemitir. plandadr.
ler yazmlardr. D) Byk lde Osmanl corafyasnda C) Soyut bir edebiyattr; insan ve doa
Bu paradaki numaralanm cmlelerin varln gsteren bu edebiyatn Ha- gerekte olduundan farkl ele aln-
hangisinde bir bilgi yanl vardr? rezm, aatay ve Azeri sahalarnda mtr.
da etkisi hissedilmektedir; Trk dn-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. D) Aydn zmrenin edebiyatdr; medrese
yasnn ortak bir ortak bir rn olarak
kabul edilebilir. kltr hkimdir.
E) Kltr deiimleri sonrasnda ran ii- E) Sanatlar, genellikle halkn iinden
3. rinin Arap iirini rnek ald gibi Trk km; halk kltrn zmsemitir.
I. Dil, Arapa ve Farsann etkisinde kal- iiri de balangta Fars iirini rnek
mtr. alm; bu etkileimlerin neticesinde or-
II. airler tebih, istiare, hsn talil, teca- taya divan iiri kmtr.
hlarif, telmih, mecaz vb. sz ve anla- 9.
tm sanatlarn kullanarak mazmunlar- 6.
la ykl bir iir dili kullanmlardr. I. Daha ok iirde gelimitir. ---- sonra yaayan Trk airleri kimi iir-
III. Divan iirinin ls aruzdur; airler II. Sanat iin sanat anlay hkimdir. lerini gazel, kaside, mesnevi, rubai nazm
setikleri kalba mutlak olarak uymak III. Toplumsal sorunlara kar genellikle biimlerinde yazsalar da divan airi sayl-
zorundadr. duyarldr. mamlardr.
IV. Divan iirinin nazm birimleri, beyit ve IV. Her air kendisine zg iir biimleri Bu cmlede bo braklan yere aada-
bent olmak zere iki ana kola ayrlr. gelitirmitir. kilerden hangisi getirilmelidir?
V. Divan iiri uyakldr; bu iirde yarm ve V. Sanatl ssl syleyi zden daha ok
tam uyak daha ok kullanlmtr. nemsenmitir. A) 19. yzyldan
Yukardaki numaralanm cmlelerin Yukardakilerden hangileri divan edebi- B) 18. yzyldan
hangisinde divan edebiyat ile ilgili bir yatna ait deildir? C) 17. yzyldan
bilgi yanl vardr?
A) I. ve II. B) II. ve III. C) II. ve IV. D) 20. yzyldan
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. D) III. ve IV. E) IV. ve V. E) 16. yzyldan

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 19


Divan Edebiyatnn Genel zellikleri

10. 13. 16.


(I) Divan edebiyatnn ilk rnekleri 13. yz- Aadakilerin hangisinde divan edebi- Aadakilerden hangisi divan edebi-
ylda verilmitir. (II) Bu edebiyatn oluma- yatna ait bir kavram yanl aklanm- yat sanatlarnn zelliklerinden biri
sn salayan sanatlardan Mevlana, b- tr? deildir?
tn yaptlarn Farsa yazmtr. (III) Ayn
A) Rkb: Sevgiliyle araya giren kii, ey- A) Kimi eserlerinde din ve tasavvuf konu-
yzyln bir baka byk airi Hoca Deh-
tan, kpek, kfir, ham meyve gibi an- larna yer vermeleri
handir. (IV) Horasandan gelip Konyaya
lamlarda kullanlr. B) Konularn anlatmnda ortak syleyi-
yerleen eyh de zellikle ranl air Fir-
devsnin etkisinde iirler kaleme ald. (V) B) Pr-i Mugn: Mecusi rahibi anlamn- lerden yararlanmalar
14. yzylda Konya, Nide, Kastamonu, dayken divan edebiyatnda eyh an- C) iirde gz iin kafiye anlayna bal
Sinop, Sivas, Krehir, znik, Bursa gibi kl- lamnda kullanlr. kalmalar
tr merkezlerinde airler ve yazarlar Divan C) Ak: aresi olmayan bir hastalktr ve D) Arap ve Fars edebiyatn etkilemi ol-
edebiyatnn yeni rneklerini vermilerdir. tamamen cefa ile eziyetten ibarettir. malar
Bu paradaki numaralanm cmlelerin D) Kenz: Kiinin bulap da kurtulamad E) Yabanc szck ve tamlamalar ok
hangisinde bir bilgi yanl vardr? sorun iin sylenir. kullanmalar
E) Bezm-i Elest: Ben sizin Rabbiniz de-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. il miyim? ilahi sorusuna bel yani
evet cevabnn verilmesine iaret
eder. 17.
I. Farkl iir akmlar vardr.
II. Nesirde yaam yks ve tarih trle-
14. rinde ok sayda eser verilmitir.
11. (I) Dil konusunda Arapa ve Farsann et- III. Sanatlar daha ok manzum eserleri
Aadakilerden hangisi divan edebiya- kisinde kalan divan edebiyatnda szck- ile tannmtr.
tna verilen adlardan biri deildir? ler ok byk nem tar. (II) Her szck IV. iirdeki temalarla dzyazdaki konular
tam anlamyla ve yerli yerinde kullanlmal- birbirine uzaktr.
A) Klasik Trk edebiyat dr. (III) Divan edebiyat, anlatm asndan V. Nesirde iirden farkl olarak dilin hep
B) Tasavvuf Trk edebiyat belagat kurallarna sk skya baldr. sade olmasna nem verilmitir.
C) Saray edebiyat (IV) Sanatlar, ustalklarn sergileyebil-
Yukardaki numaralanm cmlelerin
mek iin bu kurallara olabildiince zen
D) Havas edebiyat hangisinde divan edebiyat ile ilgili bir
gsterirler. (V) airler, dncelerin sade
E) Osmanl edebiyat bilgi yanl vardr?
bir Trkeyle sylemeye alm; yabanc
szckleri kullanmaktan kanmlardr. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Bu paradaki numaralanm cmlelerin
hangisinde bir bilgi yanl vardr?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 18.


12.
Aadaki yarglardan hangisi divan
Kuran, Peygamberin hayat ve evliya hik edebiyat iin yanltr?
I II
15. A) Baarl ilk temsilcisi Hoca Dehhan,
yeleri, Trk milli kltr, ran edebiyat ve son byk temsilcisi eyh Galiptir.
I. Simgesellik
III IV B) Syleyite ran iirine yknlm;
II. Gerekilikten uzaklama
Bat edebiyat eserleri divan edebiyatnn III. Sradan insana seslenmeme ran iirinin Trkeye evrilmesiyle ye-
V tinilmitir.
IV. Nesri iirden daha ok nemseme
V. Mecazl syleyi C) Anlatm ssldr, kalplam szlere
kaynaklar arasndadr.
ska yer verilmitir.
Bu cmledeki numaralanm bilgiler- Yukardakilerden hangisi divan edebi-
D) Dzyazdan ok, iire nem verilmitir.
den hangisi doru deildir? yatna ait deildir?
E) Biim gzellii amalanm, dnce
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. ikinci plana itilmitir.

18. B 17. E 16. D 15. D 14. E 13. D 12. E 11. B 10. D 9. A 8. E 7. D 6. D 5. C 4. D 3. E 2. B 1. A Cevaplar

20 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Divan Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler 2. Modl Test 10

1. 4. 7.
(I) Divan edebiyat, Trklerin slamiyeti 13. yzylda balayan divan edebiyat ge- Aadakilerden hangisi divan iirinin
kabul etmelerinden sonra gelien bir ede- lenei 19. yzyln sonlarna kadar Anado- zelliklerinden biri deildir?
biyattr. (II) Arap, ran kltr ve medeniyet- luda ---- gibi birok nemli airi yetitirmi-
A) Nazm birimi genellikle beyittir.
lerinin etkisinde gelimitir. (III) Bu kltr tir.
yanstrken ounlukla din ekseninde e- B) Aruz ls kullanlmtr.
Bu parada bo braklan yere aada-
killenmi ve slam medeniyeti ile zdele- C) Gz iin kafiye anlay vardr.
kilerden hangisi getirilemez?
mitir. (IV) Bu edebiyat, ilk rnlerini XI. yy. D) iirlerin belli bir ad yoktur.
da Anadolu dnda, XIII. yy. dan itibaren A) Nb B) Bak C) Fuzl
E) Para gzellii deil, btn gzellii
de Anadoluda vermeye balamtr. (V) D) Gevher E) Nedim nemsenmitir.
Divan edebiyatnn ilk rneklerinde satirik
konular ilenmitir.
Bu paradaki numaralanm cmleler-
den hangisinde bilgi yanl vardr? 8.
5.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. Aadakilerden hangisi bir gazelin
Aadakilerden hangisi divan edebiya- makta (son) beytine aittir?
tnn zelliklerinden biri deildir?
A) Yzm srp emenler gibi hke
A) Arap ve ran edebiyatlarnn etkisiyle Dualar eyledim ol gt- pke
ortaya kmas
B) Estetike bad- subh periansn ey gnl
2. B) Arapa, Farsa ve Trkenin birlei-
Benzer eser-i turra-i canansn ey gnl
minden oluan ve Osmanlca ad veri-
13. yzylda divan edebiyatnda hece l-
len bir dilin kullanlmas C) Eyvah o , ifte kayk ald kararm
I II III
C) Dnce ve duygularn gerekte oldu- ark okuyup geti bir afet var iinde
snn yeni kullanlyor olmas ve Trkenin
undan farkl biimde anlatld soyut D) Fuzl rind-i eyddr hemie halka
IV
bir edebiyat olmas rsvdr
bu lye uygun olmamas syleyite birta-
D) Sanat yapmak nemli grlmediin- Sorun kim bu ne sevdadr bu sevda-
V den edebi sanatlardan yararlanlma- dan usanmaz m
km aksaklklarn ortaya kmasna neden mas E) Benden beri eyledin seni ben
olmutur. E) Medrese kltryle yetien ve aydn Arza kime eyleyem seni ben
zmreye seslenen bir edebiyat gele-
Bu cmledeki numaralanm yerlerden
nei olmas
hangisinde bilgi yanl vardr?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.


9.
Kaside eitli blmlerden oluur. Nesip /
6. I
tebip blmnde bir tasvir yaplr; girizgah
Bu akm, divan edebiyatnda 17. yzyldan
3. II
itibaren etkili olmaya balamtr. Bu ak-
mn divan edebiyat rnlerine uyak, ses blmnde asl konuya giri yaplr; fahriye
Divan edebiyat (I) 13. yzylda Hoca Deh-
hani ile balayp (II) 16,17,18. yzyllar- ve kelime oyunlar ynyle etkisi olmutur. III
da en gl airleriyle olgunluk dnemini Neati, Naili, Nb ve 18. yzylda eyh blmnde iire konu olan kii vlr;
yaayan (III) 19. yzyln sonlarna doru Galip bu akmdan etkilenen sanatlar ara- medhiye blmnde air kendini ver; dua
(IV) Bat kltrnn etkisiyle (V) daha fazla snda saylabilir. IV V
nem kazanan ve doruk noktasna ulaan Bu parada tantlan divan edebiyat sa- blmnde air Allaha yalvararak iiri bitirir.
bir edebiyat geleneidir. (VI) natlarnn etkilendii akm, aadaki-
Bu paradaki bilgi yanlnn giderilme-
Bu paradaki numaralanm yerlerden lerden hangisidir?
si iin numaralanm yerlerden hangi
hangi ikisi arasnda bilgi yanl vardr? A) Sebk-i Hindi B) Trki-i Basit ikisinin yerinin deitirilmesi gerekir?
A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV. C) Mahallileme D) Tasavvuf A) I. ve II. B) II. ve III. C) II. ve IV.
D) III. ve V. E) V. ve VI. E) Rnesans D) III. ve IV. E) IV. ve V.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 21


Divan Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler

10. 12. 14.


I. Trk divan iirinin kurucularndan ka-
O, 15. yzyl Osmanl airlerinin en byk- 15. yzylda Sultan II. Mehmed ve Sultan
bul edilen 14. yzyl airidir.
lerinden biridir. Bursada 15. yzyln ileri II. Bayezid dnemlerinde kazaskerlik, ve-
II. Divan iirinin eitli nazm ekilleri ya-
gelen alimlerinden eitim almtr. Byk zirlik, sancak beylii ve kadlk gibi yksek
nnda zellikle mesnevi tarznda eserler
bir alim olarak Sultan Yldrm Bayezid za- grevleri yklenmi ok tannm bir divan de veren air, dini konular iledii iirle-
mannda Divan- Hmayn imam olmu- airidir. O dnemde geerli bilgiler yann- rinde, tasavvufa geni yer vermitir.
tur. Mevlid olarak bilinen Vesitetn-Ne- da Arapa ve Farsa da renmitir. Fatih III. Gnlk hayattan konu ald iirleri de
cat adl nl mesnevinin yazardr. Alt yz Sultan Mehmetin retmenidir. Hem gazel vardr.
yldr, okunan bu lirik eserin bugnk bii- hem de kaside trlerinde baarl eserler IV. Gazel, kaside ve mesnevilerindeki sa-
mi ile, yazdnn ayn olduu sylenemez. yazm; ark ve murabbada da olgun r- nat seviyesi ve syleyii asrnn teki
Zamanla baz msralarda kelimeler; bazen nekler vermitir. Dizeleri divan iirinin sz airlerinden stndr.
da msralar deitirilmi, Trk halknn ve anlam zellikleriyle rldr. ledii V. Bir dier zellii de, ok eser vermi
duygu ve dnce kalb iinde yeniden konular genellikle din d olup beeri ak olmasdr; her konudaki ok geni kl-
oluturulmutur. konusundaki iirler Divannda nemli yer tr, ark mitolojisi ve ran edebiyat
tutmaktadr. zerindeki bilgisi, ona hem kolay hem
Bu parada tantlan divan airi aa- de ok yazma imkn vermitir.
dakilerden hangisidir? Bu parada tantlan divan airi aa-
Yukardaki numaralanm cmlelerde
dakilerden hangisidir?
A) eyh B) Ahmed Da aadaki divan airlerinden hangisine
A) Sleylan elebi B) eyh ait zellikler verilmitir?
C) Kul Mesud D) Esrar Dede
E) Sleyman elebi C) Ahmedi D) Ahmed Paa A) Necat B) eyh
E) Katip elebi C) Ahmed D) Ahmet Paa
E) Sleyman elebi

11. 15.
15. yzyln byk divan airidir. lk tah- ---- Trkeyi yksek bir sanat dili halinde
13. ilemeye alan, Trk diline deer kazan-
siline dnemin kltr merkezlerinden K-
dran stn bir bilgin ve devlet adamdr.
tahyada balamtr. air Ahmed ve di- 15. yzyl divan airi ---- Kastamonuda
Kagarl Mahmuttan sonra Trk diline en
er alimlerden dersler alm, daha sonra hattatl ve iirleriyle tannd. Fatih Sul-
ok hizmet eden kii olarak tannan sanat-
rana giderek tasavvuf, hikmet ve tp ei- tan Mehmetin divan katipliine atanarak , Muhakemetl - Lgateyn adl kitabnda
timi grmtr. randan dn srasnda stanbula geldi, O tarihlerde stanbul ede- Trke ile Farsay karlatrarak pek ok
Ankarada Hac Bayram- Veliye talebe biyat evrelerinde, zellikle Ahmed Paa yerde Trkenin stnln savunmu-
olmutur. Divan iirinin byk ustas Ah- tarafndan pek beenilen air, eyhnin tur. Onun drd Trke, biri de Farsa ol-
mednin ardndan yetierek klasik kltr hretini unutturmu, Ahmet Paadan mak zere be ayr divan vardr. Trke
ve edebiyatn birok inceliklerini eserlerine sonra XV. yzyln en nl airi olmutur. divanlarnn genel ad Hazinl Manidir.
aksettirmi, Anadoludaki Trk edebiyat- eyh ve Ahmet Paa, ran airlerinin ge- Anadoluda pek ok air onun iirlerine
nn kurulu devrini devam ettirmitir. O da ni lde etkisi altnda kaldklar halde o, nazireler sylemitir. Bu etki, Tanzimat
dier adalar gibi klasik ran edebiyat iirlerine yerli motifler katmtr. Ataszleri sonrasnda bile kendini gstermi, Ziya
Paann Harbt adn tayan ciltlik
zevkiyle yetimi ve Trkeye, byle bir ve deyimlerle renklendirdii iirlerine haya-
antoloji eserinde onun iirlerine nemli bir
sanat anlay iinde millileen eserler ka- tn scaklk ve sadeliini eklemi; tek eseri,
yer verilmitir.
zandrmtr. Harnme ve Hsrev iirin mrettep Divanyla her devirde, sevilen,
mesnevileri nemli eserlerindendir. beenilen airler arasna girmitir. Bu parada bo braklan yere aada-
kilerden hangisi getirilmelidir?
Bu parada tantlan divan airi aa- Bu parada bo braklan yere aada-
kilerden hangisi getirilmelidir? A) eyhlislam Yahya
dakilerden hangisidir?
B) Mtercim Asm
A) Ahmed Paa B) eyh A) Necat B) Bk
C) Ali ir Neva
C) Fuzl D) zzet Molla C) Ahmed D) Nab D) Ahmet Cevdet Paa
E) Sleyman elebi E) Sleyman elebi E) Evliya elebi

15. C 14. C 13. A 12. D 11. B 10. E 9. D 8. D 7. E 6. A 5. D 4. D 3. E 2. C 1. E Cevaplar

22 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Divan Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler 2. Modl Test 11

1. 4. 7.
I. Genellikle tam ve zengin uyak kullanl- Aadakilerden hangisi divan iirinin 16. yzyl Osmanl edebiyatndaki ak an-
mtr. belirleyici zelliklerinden biri deildir? layn gnmze tamas bakmndan
II. Ar, ssl ve sanatl bir dil kullanlm- nemlidir. Divan iirinde beeri ve tasavvu-
A) Divan iirinde genellikle soyut ve ev- fi olmak zere iki eit ak anlay vardr.
tr.
rensel konular ilenmitir. Fuzl, bu eserinde beeri akla balayp
III. Konular gerek hayattan alnmtr, so-
B) Divan airleri, iirlerinde gnlk haya- ilahi aka geen bir an (Kays) ahsn-
muttur.
tn gereklerini ilemilerdir. da hem dnemin hem de kendisinin sanat
IV. Genellikle Fransz edebiyat nazm e- anlayn yanstmaktadr.
killeri kullanlmtr. C) Divan iiri, kuralc ve biimci olmay n
planda tutar. Bu parada tantlan eser aadakiler-
V. Gazel ve kaside en ok kullanlan na-
den hangisidir?
zm ekillerindendir. D) Divan airleri aruz veznini kullanm-
lardr. A) Hrname
Yukardakilerden hangi ikisi divan iiri
E) Kafiyeler kesin kurallara balanm, B) Vesiletn - Necat
iin sylenemez?
gz iin uyak ilkesi benimsenmitir. C) Srname
A) I. ve II. B) II. ve III. C) II. ve IV. D) Leyla v Mecnun
D) III. ve IV. E) IV. ve V. E) Beng Bde

2. 8.
5.
Aadaki cmlelerden hangisinde bilgi 17nci yzyln usta airidir. ann gazel
yanl vardr? Aadaki cmlelerden hangisinde bilgi ustalarndan biridir. Divan edebiyatndaki
yanl vardr? Sebk-i Hindi tarznn nclerindendir. Ya-
A) ark, divan airlerinin edebiyatmza amyla ilgili bilgiler snrldr. Gelibolu Mev-
A) Divan edebiyatna ran edebiyatndan
kazandrdklar bir nazm eklidir. levihanesinde eyh Aazade Mehmet
gemi drt msralk bir nazm ekli
B) Bir uzun bir ksa msradan oluan na- olan rubai, halk edebiyatndaki koma- Efendinin dervii olmu, eyhnin lmn-
zm ekillerine muhammes ad verilir. den sonra bir sre Konyada bulunmu,
ya benzer.
1670te Edirne Mevlevihanesinde Osman
C) Divan iirinde konuya deil, konunun B) Her beyti ayn konudan sz eden ga- Dededen boalan eyhlie getirilmi, drt
ssl ve sanatl bir biimde anlatmna zele yek - ahenk gazel denir. yl kadar bu grevde kalmtr. Onun iirle-
nem verilir.
C) Ak, gzellik gibi konular ilemesi ba- rinde byk lde Nefi ve Urfinin etkileri
D) Divan iirinde, bir kiinin lmnden kmndan gazel, komayla benzerlik grlr. 20 sayfalk erh-i Mkilat- Urfi
duyulan znty anlatan iirlere mer- gsterir. adl eseri hem Farsaya olan hakimiyetini
siye denir. hem de Urfiye hayranln gsterir. Sul-
D) Kaside airleri, kimi zaman nesib bl-
E) Kasidelerin fahriye blmnde air tan 4. Murat, Sultan brahim, 4. Mehmet
mnn arasna ayn vezin ve kafiyede
kendini ver. gibi padiahlarla, Kprl Mehmed Paa,
bir gazel yerletirebilir.
Kprlzde Fazl Ahmet Paa gibi devlet
E) Ktalar en az iki beyitten oluan, mah- byklerine kasideler yazmtr.
lassz iirlerdir.
3. Bu parada tantlan divan airi aa-
dakilerden hangisidir?
Divan iirinde, aruz lsnn Trkenin ya-
psna uygun olmamas, dilimize Arapa ve A) Bak B) eyh
I C) Neat D) Nevizade Atai
Farsadan bir ok szck girmesine neden 6. E) Sleyman elebi
olmutur. Divan iiri, ekil ve dil olarak daha Aadakilerden hangisi mesnevi nazm
9.
II eklinin zelliklerinden biri deildir?
ok Arap ve Fars kltrn; zevk, zihniyet ve Aadakilerden hangisi Fuzlnin
A) Nazm birimi beyittir. zelliklerinden biri deildir?
III IV B) Uyak dzeni aa - bb - cc ....... biimin- A) iirlerinde tasavvuf dncesine yer
estetik adan Hint kltrn yanstr. dedir. vermemitir.
V C) Aruz lsnn ksa kalplaryla yaz- B) iirlerini Azeri Trkesi ile yazlmtr.
lr. C) Dnemine gre dili sadedir.
Bu paradaki numaralanm yerlerden
hangisinde bilgi yanl vardr? D) Beyit says 33 - 99 arasndadr. D) Leyla ile Mecnun mesnevisi nemli bir
E) Anlatlan olaylardaki mekanlar ve kah- eseridir.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. ramanlar hayal rndr. E) limsiz iiri temelsiz duvara benzetir.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 23


Divan Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler

10. 12. 15.


----Osmanlnn duraklama dneminde ya- Aadaki zelliklerden hangisi divan (I) Divan edebiyatnn en byk vg ve
am bir airdir. Ynetim ve toplumdaki airlerinden Nedime ait deildir? yergi airidir. (II) zellikle kaside alannda
bozukluklara ahit olmutur. evresinde- byk baar salamtr. (III) Salam bir
A) Lale devrini yaam ve iirlerinde
ki bu olumsuz durumlar, onu didaktik iir iir teknii, gr bir sesi, ince bir dili vardr.
yanstmtr.
yazmaya itmitir. Ona gre iir hayatn, (IV) Devrin devlet adamlarna, airlerine
karlalan sorunlarn ve gnlk yaamn B) iirlerinde zevk, sefa, elence, nkte, yneltilmi hicivleri de zaman zaman ar
iinde olmal; hayattan, insandan ve insa- musiki bir aradadr. hakeret ve svmelere kalkmasn karak-
ni konulardan ayr dnlmemelidir. Bu C) Divan edebiyatnn kurallar dna k- terindeki atakla ve gz karala bala-
yzden iirleri, hayat ile yakndan ilgili, - m, kendine zg bir dil oluturmu- mak gerekir. (V) zellikle ikayetnme-
zmler retmeye alan, yer yer nasihatta tur. de toplad hicivleri, IV. Murat tarafndan
bulunan bir yapdadr. Eserlerinin herkes D) iirlerinde stanbul Trkesini kullan- bodurulmasna neden olmutur.
tarafndan anlalmasn ve hayatla i ie mtr. Bu paradaki numaralanm cmleler-
olmasn istemesinden dolay eserlerinde
E) Tuyu nazm eklinin nemli bir ismi- den hangisinde Nefi ile ilgili bilgi yan-
kulland dil yaln ve ssszdr. Hayriy-
dir. l vardr?
ye, Hayrabad ve Tuhfetl Haremeyn onun
nemli eserlerindendir. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Bu parada bo braklan yere aada-
kilerden hangisi getirmelidir?
A) Nef B) Nedim C) Bk
D) Fuzl E) Nb

13. 16.
I. Drt msralk bir bent ile kurulur.
Aadakilerden hangisi 16. yzyl di-
II. Uyak dzeni a a b a biimindedir.
van airlerinden biri deildir?
III. Belli aruz kalplar ile yazlr.
A) Bk B) Nb IV. ran edebiyatndan Trk edebiyatna
C) Fuzl D) Zat gemitir.
V. En byk ustas ranl air mer Hay-
E) Hayali Bey
yamdr.
11.
Yukarda zellikleri verilen divan edebi-
Divan edebiyatnn son byk airidir. Yir- yat nazm ekli aadakilerden hangi-
mi drt yandayken Divann, 26 yanday- sidir?
ken Trk edebiyatnda mesnevi trnn en
A) Tuyu B) Gazel C) Kaside
baarl rneklerinden biri saylan Hsn
Ak adl eserini yazmtr. iirlerinde D) Rubai E) Mstezat
tasavvufun mazmun, arm ve fikir ha- 14.
zinesinden de faydalanmtr. Sanatta ye- Bk, 17. yy. divan edebiyatnn nemli a-
nilik zlemi duymutur. Trk edebiyatnda I II
sembolizme benzeyen iir rn amtr.
irlerindendir. Bu yzylda yldz parlayan
iirlerindeki kelime hazinesi ok zengindir;
hikem tarz iirinin kurucusudur. Hayriyye 17.
slubu renk anlatan kelimelerle doludur.
iirleri batan baa mecazlar, grlmemi III IV Aadaki divan airlerinden hangisi ta-
kapal ve karanlk hayallerle rlmtr. ve Hayrabad adl eserleriyle tannmtr. savvuf konusu zerinde durmamtr?

Bu parada tantlan divan airi aa- iirlerinde didaktik geler ne kar. A) eyh
dakilerden hangisidir? V B) eyh Galip
A) eyh Galip B) eyh Bu paradaki numaralanm yerlerden C) Fuzul
hangisinde bilgi yanl vardr? D) Nedim
C) Neat D) Nevizade Atai
E) Sleyman elebi A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Nb

17. D 16. D 15. E 14. A 13. B 12. E 11. A 10. E 9. A 8. C 7. D 6. D 5. A 4. B 3. E 2. B 1. D Cevaplar

24 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Divan Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler 2. Modl Test 12

1. 4. 6.
Divan iirinde airler beyit nazm birimini I. Aruzun zel kalplaryla yazlan, az Aadakilerden hangisi divan edebiya-
kullanrlar ama bununla birlikte bentlerden szle ok derin anlamlar ifade eden t nazm ekli ve trlerinden biri deil-
kurulu nazm ekilleri de vardr. Bunlarn drt msralk ran edebiyatna ait na- dir?
genel ad ---- olarak anlr. zm eklidir.
II. Halk iirindeki trk veya komann A) hicviye B) kaside C) semai
Bu parada bo braklan yere aada- yansmas gibi olan, bestelenmek iin D) rubai E) mersiye
kilerden hangisi getirilmelidir? yazlan nazm eklidir.
A) mazmun B) mstezat III. Be msralk 4-8 arasnda bentten olu-
an aaaaa - bbbba - cccca uyak r-
C) musammat D) mesnevi
gs ile yazlan nazm eklidir.
E) mahlas IV. Hane ad verilen ve gazel biiminde
kafiyelenen, ounlukla 5-10 beyitlik
iir paralarndan ve srekli tekrar-
lanan vasta ad verilen beyitlerden 7.
oluan nazm biimidir.
Bu iir akmnn amac, biimde yerlilik,
Yukardaki numaralanm cmlelerde I
aadaki nazm ekillerinin hangisine dilde, syleyite yabanc szcklerden ka-
ait tanm yaplmamtr?
II
A) ark B) tuyu nmak ve Trkeye ynelmek olarak zet-
C) muhammes D) terci-i bent lenebilir. Trki-i Basit ad verilen bu akmn

2. E) rubai III
temsilcileri 13. yzyl ozanlarndan Tatavlal
Aadakilerden hangisi bentlerle kuru-
IV
lan nazm ekillerinden deildir?
Mahrem ile Edirneli Nazmdir.
A) muhammes B) mstezat
V
C) tatir D) murabba
Bu paradaki numaralanm yerlerden
E) terci-i bent hangisinde bilgi yanl vardr?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

5.
Drt msral bentlerden oluan bir nazm
eklidir. Bent says genellikle 3 - 7 arasn- 8.
3. da deiir. Uyak rgs daha ok aaaa
I. Kanuni Mersiyesi
ehre-i zbs anun glen-i cndur - bbba - ccca biimindedir. Methiyelerde,
II. ah u Geda
hicviyelerde, mersiyelerde, dini ve retici
Halk- cihana III. Tuhfetl - Harameyn
konular ile manzum mektuplarda bu nazm
Mi ridas sanasn b- revndur ekli daha ok tercih edilmitir. IV. Hsn Ak

B- cinna Bu parada tantlan divan edebiyat na- Yukarda, aadaki divan edebiyat a-
zm ekli aadakilerden hangisidir? irlerinden hangisine ait bir eser yoktur?
Bu dizeler aadaki nazm ekillerinin
hangisinden alnmtr? A) tatir B) mseddes A) eyh Galip B) Nb

C) murabba D) msebba C) Fuzl D) Bk


A) gazel B) mstezat C) kaside
D) musammat E) rubai E) muhammes E) Nef

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 25


Divan Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler

9. 12. 15.
Olsun gamnda bencileyin zar bi - karar Her beytin kendi iinde uyakl olmas, uzun Bir kadehle bizi sk gamdan zd eyledi
konularn anlatlmasnda kolaylk sala- d olsun gnl ann gnlm d eyledi
Afak gezsn alayarak ebr-i nev-bahar
mtr. Gazel uyak dzeni kullanlsayd
ilk beyte uygun binlerce uyak bulmak zor, Bende idi bunca yllar kaddine serv-i revn
hatta imknsz olurdu. Kafiye bulmadaki Dorulukla kullak ettiiyn zd eyledi
Tutsun cihn nale-i mrgn subh-dem
kolaylktan dolay divan iirinde olay ev-
Gller yolunsun h u fign eylesin hezr resinde gelien ve uzun olan metinler ---- Hsrev-i hbn eden sen dilber-i rin-lebi
Bu beyitler aadaki nazm ekillerin- nazm ekliyle yazlmtr. Bslun- ak iinde beni Ferhd eyledi
den hangisine aittir? Bu parada bo braklan yere aada- Divan iirinin ilk temsilcilerinden olan
A) Mesnevi B) Murabba kilerden hangisi getirilmelidir? Dehhani'ye ait bu para, divan edebiya-
tyla ilgili aadaki yarglardan hangisi-
C) Mseddes D) Gazel A) kaside B) rubai
ne bir rnek olamaz?
E) Tatir C) mesnevi D) murabba
A) iirlerde nazm birimi olarak beyit kul-
E) terkib-i bent lanlmtr.
B) Toplum sorunlar ihmal edilmi; soyut
konular ilenmitir.
C) Gazel en ok kullanlan nazm biimle-
rindendir.
D) iirlerde Fars edebiyatna ait telmihler-
13. den yararlanmtr.
I. Kahraman bak as ile kaleme aln- E) Kimi airler, hikem iire ynelmi; d-
10. mtr. nce arlkl iirler yazmlardr.
Aadaki mesnevi rneklerinden han- II. Manzum - mensur kark yazlmtr.
gisi iledii temaya gre dierlerinden 16.
III. Aruz ls ile yazlmtr.
farkldr? IV. Divan edebiyat geleneinin rndr. Ak, zevk ve nee temalarn ileyen ve ya
ad dnemi en iyi biimde yanstan air;
A) Mantkut - Tayr Yukardaki numaralanm cmlelerden divan iirinin soyut anlayndan syrlm,
B) Cemid u Hurid hangi ikisinde Fuzlnin Leyla ile Mec- gerek yaamn somut gzelliklerini anlat
C) Vesiletn - Necat nun mesnevisi ile ilgili bilgi yanl var- mtr. Divan iirine "yerlileme" anlay
dr? kazandran sanat, tasavvufla hi ilgilen-
D) Hayriyye memi ve hep din d konular ilemitir.
E) Hayrabad A) I. ve II. B) I. ve III. C) I. ve IV.
Bu parada sz edilen sanat aa-
D) II. ve III. E) II. ve IV. dakilerden hangisidir?
A) Fuzul B) eyh Galip
C) Bak D) eyh
E) Necat

14. 17.
Aadakilerden hangisi divan iirinin
(I) Mesneviler (II) manzum olarak yazlan belirleyici zelliklerinden biri deildir?
11.
(III) yazar bilinen (IV) halk hikyeleri gibi
Aadaki eser - sanat eletirmele- saz eliinde sylenen (V) tamam aruz l- A) Tasavvufla ilgili terimlere yer verilmesi
rinden hangisi yanltr? s ve beyit nazm birimi ile yazlan eser- B) D dnyaya ynelik somut konularn
lerdir. (VI) ilenmemesi
A) skendernme - Ahmed
Bu cmledeki numaralanm yerlerden C) ekil gzellii salamak iin e anlam-
B) Mantkut - Tayr - Glehri
hangileri arasnda bilgi yanl vardr? l szlere yer verilmesi
C) Garibnme - Nedim
D) Kiisel sevin ve zntlerin zgn na-
D) Hrname - eyh A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV.
zm biimlerinde dile getirilmesi
E) Hsn Ak - eyh Galip D) IV. ve V. E) V. ve VI. E) Mecaz ve mazmunlarla ykl olmas

17. D 16. E 15. E 14. D 13. A 12. C 11. C 10. C 9. D 8. E 7. D 6. C 5. C 4. B 3. B 2. B 1. C Cevaplar

26 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Divan Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler 2. Modl Test 13

1. 4. 7.
Acep bu derdmn derman yok mu Aadakilerin hangisinde aruz ile ilgili Tam bir kaside eitli blmlerden oluur;
bir terim yanl aklanmtr? bunlardan biri, ----.
Ya bu sabr itmegn oran yok mu
Bu cmle dncenin akna gre aa-
A) mle, ksa bir heceyi, l gerei,
Yanarm mumlayn badan ayaa dakilerden hangisi ile srdrlemez?
uzun okumaktr.
Nedr bu yanman pyn yok mu A) airin adnn da getii ve kendi sanat
B) Takti, dizelerin durak yerlerini belirte-
hakknda bilgiler verdii ta blmdr
cek biimde kesik kesik okunmasdr.
Gler dmen benm aladuma B) konuyu zetlemek iin en son syle-
C) Vasl (ulama), nlyle biten bir szc-
nen girizgh blmdr.
Acep ol kfirin mn yok mu n nszn, ondan sonra gelen ve
C) kasidenin sunulduu kiinin vld
nszle balayan bir szcn ilk he-
Delptr ciermi gamzen ak methiye blmdr
cesine balama ilemidir.
Ara yrekde gr peykn yok mu D) airin kendisini vd dizelerden olu-
D) Kasr, uzun bir heceyi hafifletmek, yani
an fahriye blmdr
Bu dizelerle ilgili olarak aadakiler- inceltmektir.
E) doa gzelliklerinden sz eden nesib
den hangisi sylenemez? E) Med, iki heceyi bir hece durumuna ge- ya da tebib blmdr
tirmek, dier bir ifadeyle tam bir sesi
A) Nazm biimi gazeldir. bir buuk sese karmaktr. 8.
B) Uyak ve redif ahenk unsurlarndan ya-
Divan airlerinin manzum eserlerini bir
rarlanlmtr.
araya getiren divanlarda, iirler aa-
C) Divan edebiyatnn ilk dnem rnle- 5. daki hangi diziye gre sralanmtr?
rinden olabilir. (I) Divan edebiyat, zellikle iir alannda A) Msammatlar - kasideler - gazeller - kt'a
D) Arapa ve Farsa tamlamalara ok yer en parlak dnemini 16. yzylda yaad. ve rubailerle tek beyit ve msralar
verilmitir. (II) Bu yzylda Bk ve Fuzul, divan iiri-
B) Tevhidler - mncatlar - na'tlar - ka-
E) Anadolu Trkesi ile yazlmtr. nin en iyi rneklerini verdiler. (III) 17. yz-
sideler - m - sammatlar - gazeller -
yla girildiinde divan edebiyatnn ulat kt'alar - rubailer
dzey, ran edebiyatnnkinden geri deil-
C) Gazeller - msammatlar - kasideler -
di. (IV) retici iirleriyle tannan Ahmed
2. kt'a ve rubailerle tek beyit ve azadeler
ve bir yergi ustas olan k Paa 17. yz-
Mretteb divan aadakilerden hangi- yln en nl airleridir. (V) Divan iiri 18. D) Tevhid ve naatlar-gazeller-kt'a ve r -
sidir? yzylda Hsn Akn byk airi eyh biler - msammatlar
Galiple sona ermitir. E) Kasideler - gazeller - msammatlar -
A) Birden ok airin ustalk deerine gre
kt'a ve rubailerle tek beyit ve msralar
iirlerinin yerletirildii divan Bu parada numaralanm cmlelerin
B) airin btn iirlerinin bulunduu di- hangisinde bir bilgi yanl vardr? 9.
van Aadaki cmlelerin hangisinde veri-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
C) Sanat deeri daha dk olan divan len bilgi ayra iindeki sanat ile ilgili
deildir?
D) Bir airin iirlerinin belli bir sraya gre
yerletirildii divan 6. A) Kk manzum hikyelerle dini ve ta-
E) Ayn dnemde yaayan airlerin iirle- savvufi tler yer ald Mesnevi adl
Divan edebiyat ile ilgili aadaki yarg- eseri ile nldr. (Mevlana)
rinin topland divan lardan hangisi doru deildir?
B) ran iirinin konu ve biim zelliklerini
A) 17. yzylda kapal ve soyut bir iir an- iirimize kazandrmaya alm; "s-
layn benimseyen Sebk-i Hindi akm kendername" ve "Cemid Hurid" adl
3. gelimitir. mesnevileri ile tannmtr. (k Paa)
Hsrev rn, Leyl v Mecnn, Heft B) Sleyman elebi'nin en nemli eseri, C) 17'nci yzyln usta airidir. Byk l-
Peyker (Behrm-nme), skender-nme Mevlit olarak bilinen Vesiletn Ne- de Nef' ve Urf'nin etkisinde kald.
gibi eserleriyle divan iirinin mitlojik cattr. 20 sayfalk "erh- Mkilt- Urf" adl
yanna malzeme kazandran ran airi eseri hem Farsa'ya olan hakimiyetini
C) Nesimi tasavvuf konusunu Hurufilik
aadakilerden hangisidir? hem de Urf'ye hayranln gsterir.
anlayna bal olarak Azeri lehesiy-
(Neat)
A) Firdevs le yazmtr.
D) 17. yzylda temiz, sade bir Trkeyle
B) Molla Cam D) Siham- Kaza'nn airi Nedim kaside iirler yazm bir devlet adamdr. (ey-
C) Genceli Nizm ve hiciv ustas olarak bilinir. hlislm Yahy)
D) Enver E) Necat, iirlerinde deyim ve ataszle- E) 17. yzyl dvn iirinde bir "tefekkr"
rine yer vererek Trk-i Basit akmnn edebiyat r aarak, iirde deiik
E) Ferdddn-i Attr
ncleri arasnda yer almtr. bir ahsiyet gstermitir. (Nab)

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 27


Divan Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler

10. 13. 16.


rdi bahr sen dahi d olmadn gnl Aadakilerden hangisi tekilerden I. 17. yzyl aatay Trk edebiyatnn
farkl bir ada yaamtr? en nemli airidir.
Gllerle llelerle gd olmadn gnl
II. Leyla ve Mecnun mesnevisi yazan a-
A) Nil
Ol h- hsn nice bilr kymetin senin irlerdendir.
B) Nef III. Muhakemet'l-Lgateyn, Trke ile
Bazr- ak iinde mezd olmadn gnl
C) Neat Farsay karlatrd eseridir.
Fevt itme n-murdln bri nevesin D) eyhlislam Yahya IV. Mecalisn-Nefis adl tezkiresi nl-
E) eyh Galip dr.
n bde n-i bezm-i murd olmadn gnl
V. Hamse sahibi bir airimizdir.
Bu dizelerden yola klarak divan iiri
iin aadakilerden hangisi sylene- Yukardaki cmlelerin hangisinde Ali
mez? ir Nevai ile ilgili bir bilgi yanl vardr?

A) Ahenk unsurlarna nem verilmitir. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.


14.
B) Yabanc szck ve tamlamalara yer
verilmitir. Tek eseri, Mevlid ad ile bilinen "Vesiletn
C) Sz sanatlar nemsenmitir. Necat"dr. Fakat, nazm bu kadar ustalkla
D) Mazmunlardan yararlanlmtr. kullanmasn bilen bir insann, baka eser 17.
yazmadn dnmek olduka gtr.
E) Her beyti kendi arasnda uyakl rnler Aadaki yazar - eser eletirmelerin-
Belki, Timur'un ordusu Bursa'ya girdii za-
daha yaygndr. den hangisi doru deildir?
man, yaklp yklanlar arasnda onun dier
eserleri de yok olmutur. A) Sultan Veled btidaname
11. Bu parada sz edilen sanat aa- B) Fuzuli Beng Bade
Nb'nin en mehur olmu eseridir. Halep'te dakilerden hangisidir? C) eyh Harnme
1701'de olu Eblhayr Mehmed adna te'lif A) Katip elebi D) Nefi Siham- Kaza
edilen bu mesnevi Dvn ' ile birlikte basl-
B) Sultan Veled E) Neat Hayrabat
d gibi, ayr basklar da vardr. Bu nasi-
hat-nme, Nb'nin hayatta edindii tecr- C) Sleyman elebi
belerin, grlerin nazm diliyle anlatldr. D) eyh
Bu parada sz edilen eser aadaki- E) Nail 18.
lerden hangisidir?
Bir air olarak tannmak isteyen----, Os-
A) Tercme-i Hads-i Erban manl Sadrazam Ali Paa'ya birka kaside
B) Mneat yazd. Ama onun Topkap Saray'na girme-
C) Hayriyye sini salayan, Nevehirli Damat brahim
D) Sur-nme Paa'ya yazd kasideler oldu. Lale Dev-
15. ri'nin sadrazam olan Damat brahim'in hi-
E) Tuhfet l-Harameyn
mayesi altnda daha sonra kendisini me-
Fuzuli ve Bak'yi karlatran aadaki
hur yapacak eserlerini ve yaam tarzn
yarglardan hangisi doru deildir?
ortaya koydu. Gerek yaam gerekse iiri
12. A) Ayn yzylda farkl corafyalarda ile estetik, sanat ve elence eilimleri ile
I. Tasavvuf lirizm eserler vermilerdir. gze arpan bu devrin nemli bir temsilcisi
II. stanbul Trkesinde bir kuyumcu titiz- B) Bak'de grlen yaama sevinci ve ha- olarak kabul grmektedir.
liiyle sylenmi iirler
yattan zevk alma istei Fuzuli'de yok- Bu parada bo braklan yere aada-
III. Hikem iir
tur. kilerden hangisi getirilmelidir?
IV. Keskin hicviyeler
C) Bak iirlerini stanbul Trkesi ile, Fu-
V. Lale Devri anlatm A) Nedim
zuli ise Azeri Trkesi ile yazmtr.
Yukarda, hangi divan sanatsna ait B) Nef
D) Her ikisinin iirlerinde Osmanl padi-
bir zellik yoktur? C) eyh Galip
ahlar ve stanbul vgs grlr.
A) Fuzul B) Nedim C) Nefi E) Bak mesnevi yazmam, Fuzuli ise D) Nail
D) Bak E) Necat baarl mesneviler kaleme almtr. E) Bak

18. A 17. E 16. A 15. D 14. C 13. E 12. E 11. C 10. E 9. B 8. E 7. B 6. D 5. D 4. C 3. C 2. D 1. D Cevaplar

28 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Divan Edebiyat Geleneinde retici Metinler ve Nesir Yazarlar 2. Modl Test 14

1. 4. 7.
Aadakilerden hangisi divan edebiya- Divan edebiyatnda ---- ile yazlan metin- Ol eyymda yin-i send-i Kurey bu idi
t nesrinin (dzyaz) zelliklerinden biri lerde asl ama sanat yapmak deil, bir ki kerim-i murziat- kabile virp kendi-
deildir? dnceyi ifade etmek, bilgi aktarmaktr. leri ezvac- thirt ve zenn- tayyibt ile
fariul - bal gnde-i fir- kurbet olurlar
A) Uzun cmle kurmak hner sayldn- Bu cmlede bo braklan yere aada-
idi....
dan cmleler eylemsilerle uzatlmtr. kilerden hangisi getirilmelidir?
B) Arapa ve Farsadan alnan ki, de Bu para aadaki nesir eitlerinden
A) ssl nesir B) sade nesir
balalar ok kullanlmtr. hangisine ait olabilir?
C) sanatl nesir D) musammat
C) Cmle yapsna ve cmlede anlam b- A) sade nesir B) ssl nesir
tnlne nem verilmemitir. E) mstezat
C) mstezat D) orta nesir
D) Dnceler kmelenmedii iin parag-
E) makale
raf dzeni yoktur.
E) Tamlamalar Trke kurallara gre ya-
plmtr.

8.
5. Aadakilerden hangisi ssl nesrin
Aadakilerden hangisi ssl nesir r- zelliklerinden biri deildir?
2. nei saylamaz?
A) Bu nesir trnn kullanld metinler-
Aadaki eserlerden hangisi sade ne- A) Tazarruname - Sinan Paa de sanat yapma kaygs n plandadr.
sir rnei saylamaz?
B) Mnaat- Veysi -Veysi B) Estetik bir duyarllkla oluturulan bu
A) Kefz - Znun - Katip elebi C) Tct - Tevarih - Hoca Saadettin Efen- metinlerde seci adl dzyaz kafiyesi
B) Babrname - Babrah di kullanlr.

C) Muhayyelat - Giritli Ali Aziz Efendi D) Tuhfetl - Harameyn - Nb C) Bilgi vermek, bir eyi retmek iin ya-
zlan metinlerde kullanlr.
D) Hamse - Nergisi E) Seyahatnme - Evliya elebi
D) Dil gndergesel ileviyle deil, iirsel
E) Kabusname Tercmesi - Mercimek
ileviyle kullanlr.
Ahmet
E) Uzun ve girift cmleler kullanlarak h-
ner gsterilmeye allmtr.

3.
I. E anlaml szcklerin birlikte kullanl- 6.
mas bir sanat saylmtr. Aadakilerden hangisi divan edebi-
II. Szck bekleri arasnda ses uyumla- yat sade nesrinin zelliklerinden biri 9.
r bulunmasna dikkat edilmitir. deildir?
III. erik gz ard edilmi, syleyi gzel- ounlukla divan airlerinin olmak zere
A) Halka hitap eden ve didaktik yan ar bazen evliya ve hattatlarn hayatndan,
liine nem verilmitir basan metinlerde kullanlr. edebi zelliklerinden sz eden, eserlerin-
IV. Noktalama iaretleri hi kullanlma-
B) Dini, tasavvufi, siyasi ve tarihi eserler den rnekler veren biyografik kitaplardr.
mtr.
sade nesirle yazlmtr.
V. Paragraf dzeni vardr ve ksa cmle- Bu parada tantlan divan edebiyat -
C) erik nemli grlmediinden ssl retici metin tr aadakilerden hangi-
ler tercih edilir.
bir anlatm tercih edilmitir. sidir?
Numaralanm cmlelerden hangisinde
D) Az da olsa Arapa ve Farsa szck
divan nesri ile ilgili olarak bilgi yanl A) seyahatnme B) siyasetnme
ve tamlamalara yer verilmitir.
yaplmtr? C) mneat D) tezkire
E) Halkn anlayabilecei bir dil kullanma-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. ya zen gsterilmitir. E) mersiye

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 29


Divan Edebiyat Geleneinde retici Metinler ve Nesir Yazarlar

10. 13. 15.


Divan edebiyatnda, gezilip grlen yerle- 17. yzyl nesir ustalarndandr. Bosnada Aadaki eletirmelerden hangisi
rin tarihi, corafyas, iklimi, kltr, yaam dnyaya gelmi, stanbulda medrese - yanltr?
biimi, dil zellikleri, giyim ve kuam hak- renimi grdkten sonra uzun sre Rume-
A) Veys - Het Behit
knda bilgi veren eserlerdir. Bu trn ilk r- lide mederreslik ve kadlk yapmtr. Di-
nei Seydi Ali Reisin ---- adl eseridir; en van edebiyatmzn ar derecede ssl, B) Mercimek Ahmet - Kabusnme
nemli rnei ise ---- ait olan Seyahatn- sanatl nesirlerinin yazardr. Ksa bir cm- C) Latifi - Tezkiret - ura
me adl eserdir. leyle anlatlabilecek dnceyi alabildiine D) Seydi Ali Reis - Miratl - Memlik
uzatarak ssleyerek karmak bir dille ka-
Bu parada bo braklan yerlere sra- E) Katip elebi - Dstrl - Amel
leme almtr. nl eseri Hamse; Nihalis-
syla aadakilerden hangileri getiril-
tan ksiri, Saadet, Meakul - uak, Kanun
melidir?
Reat ve Gazavat- Mesleme adl be 16.
A) Viyana Sefretnamesi - Nizaml - kitaptan meydana gelmitir. Bu kitaplarda
Ali ir Neva bu eserde yeryzndeki ba-
Mlke cmertlik, ak, ders alnacak durumlar,
lca dilleri Arapa, Hinte, aataya ve
B) Kabusnme - Koi Beye konukseverlik, tvbekarlk konularn ile-
Farsa olarak sayar. Arapann en stn
mitir.
C) Fezleke - Katip elebiye ve Hintenin en deersiz dil olduunun
D) Mirtl - Memlik - Evliya elebiye Bu parada tantlan sanat aadaki- bilinen bir gerek olduunu ifade ettikten
lerden hangisidir? sonra, geri kalan iki dil arasnda hangisi-
E) Knhl - Ahbr a - Naimya
nin daha stn olduunu eitli delillere
A) Nergisi B) Veysi
dayanarak mnakaa eder. Sonu olarak
C) Katip elebi D) Evliya elebi aataycann Farsadan daha stn bir
E) Piri Reis dil olduunu ispat eder. Nevai, eserinde
birok defa Trke kelime hazinesinin Far-
saya gre daha zengin, gzel ve esnek
olduunu dndn dile getirmektedir.
14.
11. Bu parada sz edilen eser aadaki-
Tarihten tbba, corafyadan astronomiye lerden hangisidir?
Aadaki metin trlerinden hangisi di- kadar geni bir ilgi alan olan yazarn ayn
van edebiyat retici metin trlerinden A) Kefz-Znn
zamanda zengin bir kitapl da vardr.
deildir? Ayrca dnemin medreselerinin din bilim- B) Muhkemetl-Lugateyn
A) srname B) mesnevi leri ve pozitif bilimler alanndaki durumunu C) Kitab- Bahriye
sergiledii ve eletirdii yaptlaryla da ta- D) Selimnme
C) siyasetname D) sefretname
nnmtr. Hem nemli yaptlar vermi hem
E) Miznl - Hak
E) tezkire de medresenin egemenliindeki dnce
dnyasnn dnda grler ileri srm
bir bilgindir. Bat kaynaklarnn nemine 17.
dikkati ekmesi, Latince renmeye al-
Divan nesriyle ilgili aadaki bilgiler-
mas, bu dilden yaptlar evirmesi, Dou
den hangisi doru deildir?
kaynaklarna eletirel bir gzle bakmas
dnemi asndan nemli bir durumdur. A) Eserler, bir dnceyi iletmekten ok,
Kefz-Znun, Cihannma, Fezlekett - sanat yapmak amacyla yazlmtr.
12. Tevarih onun nemli eserlerindendir. B) Eserler, daha ok tarih ve yaam yk-
Aadaki eletirmelerden hangisi Bu parada tantlan divan edebiyat ya- s alannda yazlmtr.
yanltr? zar aadakilerden hangisidir? C) Divan edebiyat dneminde sade, orta
ve ssl nesir olmak zere nesir r-
A) Drretl - Tac - Nb A) Nergisi
nei grlr.
B) Het Behit - Sehi Bey B) Ktip elebi
D) Divan edebiyatnda ssl nesrin en
C) Cihannma - Katip elebi C) Seydi Ali Reis byk temsilcisi Sinan Paadr.
D) sfname - Ltfi Paa D) Evliya elebi E) retici metin rnekleri azdr; daha
E) Tevrih-i Al-i Osman - kpaazde E) Veysi ok mensur iir tarz eserler verilmitir.

17. E 16. B 15. A 14. B 13. A 12. A 11. B 10. D 9. D 8. C 7. B 6. C 5. E 4. B 3. E 2. D 1. E Cevaplar

30 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Divan Edebiyat Geleneinde retici Metinler ve Nesir Yazarlar 2. Modl Test 15

1. 3. 6.
I. Onun gezileri, yalnz gzlemlere dayal Katip elebinin yolculuk notlarn toplad I. Ali ir Nevai
aktarmalar, anlatlar iermez; arat- I II. Evliya elebi
rclar iin nemli inceleme ve yorum- on ciltlik Seyahatnme adl eseri divan ede- III. Seydi Ali Reis
lara da olanak salar. IV. Katip elebi
II III
II. Eserinde, daha ok gnlk konuma biyatnn en byk gezi eseridir. Yazar, ese- V. Fuzl
diline yakn, kolay sylenip yazlan bir
rinde zentili, sanatl bir dil deil; srkleyici, Yukardaki numaralanm divan edebi-
dil kullanmtr.
IV yat yazar ve sanatlarndan hangi iki-
III. O, divan edebiyat geleneindeki uzun
sade, samimi bir dil kullanm, yer yer a- si hem iir hem nesir alannda eserler
cmleli, sanatl ve uyakl ssl nesri
nn halk dilini de olduu gibi vermeyi ba- vermitir?
kullanmamtr.
IV. Gezdii yerlerde grdklerini, duyduk- V A) I. ve II. B) I. ve V. C) III. ve IV.
larn yalnz aktarmakla kalmam; on- armtr.
D) III. ve V. D) IV. ve V.
lara kendi znel yorumlarn, dnce- Bu paradaki numaralanm yerlerden
lerini de katarak gezi yazsna yeni bir hangisinde bilgi yanl vardr?
ierik kazandrmtr.
V. Eserinde, gezdii, grd yerlere ilgi- A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 7.
li izlenimler anlatlrken gezilen yerin o Aadaki cmlelerden hangisindeki
dneme ait ykleri, trkleri, halk i- zellik, ayra iinde verilen sanat ile
irleri, sylenceleri, masallar, manileri, ilgili deildir?
az ayrlklar, halk oyunlar bal ba-
4. A) Muhakematl - Lgateyn adl eserinde
na birer aratrma konusu olabilecek
Trkenin Farsadan stn olduunu
bilgiler olarak ortaya konur. Aadaki eserlerden hangisinin metin
savunmutur; Trkenin zenginliini,
Bu parada tantlan divan edebiyat ya- tr dierlerinden farkldr?
gzelliini savunmutur. (Ali ir Nevai)
zar ve eseri aadakilerden hangisidir? A) Yusuf u Zleyha B) Mesnevi, Divan- Kebir gibi eserlerin
A) Nergisi - ksir-i Saadet B) Mantkut - Tayr sahibi olan sanat, andan gn-
B) Katip elebi - Cihannma C) Vesiletn - Necat mze insan sevgisini ve hogry
tamtr. (eyh)
C) Evliya elebi - Seyahatnme D) Tazarruname
C) 15. yzylda yaayan sanat, ana
D) Seydi Ali Reis - Muhit E) Harnme
gre sade bir Trkeyle yazd Vesi-
E) Piri Reis - Kitab- Bahriye letn-Necat adl mesnevisi ile nldr.
(Sleyman elebi)
D) 16. yzylda yaayan air, dnya ede-
2. biyat baznda lirik syleyite klasik
I. Muhakemetl - Lgateyn adl eserin- 5. eserler brakmtr. (Fuzl)
de Trkeyle Farsay karlatrarak
Aadaki divan edebiyat nesir trle- E) Terkib-i bent nazm biimiyle yazd
Trkenin daha stn bir dil olduunu
rinden hangisi yanl aklanmtr? Kanuni Mersiyesini dnemin padiah
syler.
Kanuni Sultan Sleymann lm ze-
II. Padiahtan ald tmarn verilmemesi A) Seyahatname, yazarlarn gezip gr-
rine kaleme almtr.(Bak)
zerine Harname adl alegorik mes- dkleri yerlerden edindikleri izlenimleri
neviyi yazmtr. anlattklar eserlerin genel addr.
III. Divanndaki Kanuni Mersiyesi divan B) Tarih, gemi olaylar, gemi belli bir
iirinin nemli eserlerindendir. dnemi, belli bir kii ya da kahraman
IV. iirlerde hikmetli szlere, ataszlerine evresi ve dnemiyle birlikte anlatan 8.
yer vermitir. yaz trdr. Aadaki eser - tr eletirmelerinden
Numaralanm cmlelerde aadaki di- C) Mneat, devlet adamlarnn birbirleri- hangisi yanltr?
van airlerinin hangisine ait bir zellik ne gnderdikleri mektuplarn topland-
A) Mecalisn - Nefis - Tezkire
yoktur? eserlerdir.
B) Fezleke - Tarih
D) Tezkire, nl kiilerin yaam ykleri-
A) Ali ir Neva B) Nbi C) Babrnme - Gezi / An
nin topland yaptlardr.
C) Bk D) Fuzl D) ikyetname - Mesnevi
E) Ksas- Enbiya, peygamberlerle ilgili
E) eyh kssalar ieren yaptlarn genel addr. E) Mirtl - Memlik - Gezi Yazs

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 31


Divan Edebiyat Geleneinde retici Metinler ve Nesir Yazarlar

9. 12. 15.
Katip elebinin Mirtl-Memliki, Evliy Hoca Sadettin Efendi'nin Osmanl mpa- Aadakilerden hangisi tekilerden
I II III ratorluu'nun kuruluundan I. Selim'in l- farkl bir yazara aittir?
elebnin Seyhatnmesi, Giritli Ali Aziz mne kadar, Osmanl tarihini ele alp yaz-
A) Kefz-Zunun
d eserdir. Yazar, I. Sleyman dnemini
IV V B) Tezkiretl Evliya
de aktarmak istese de III. Murat'n istei
Efendinin Muhayyelt gibi pek ok eser, zerine almasn temize ekerek 1584 C) Fezleke
halk diline dayand iin, sade nesir ieri- ylnda padiaha sunmutur. D) Tufetl-Kibar-i Esfarl-Bihar
sinde deerlendirilebilir. Bu parada sz edilen eser aadaki- E) Cihannma
Bu cmledeki numaralanm bilgiler- lerden hangisidir?
den hangisi yanltr? A) Cihn-nm
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. B) Tevrh-i l-i Osman 16.
C) Tc't-Tevrih Anadoluda Seh Beyin Het Bihitinden
D) Knhl-Ahbr sekiz yl sonra yazlm olan ikinci tezki-
E) Bahrl-Marif re ----. Tezkiret-uara veya Tabsra-i
Nuzem olarak da bilinen eser, bir mu-
kaddime, fasl ve bir htimeden oluur.
10. Tamamlandktan sonra devrin hkmdar
(I) Divan edebiyatnda dzyazya ina, Kanun Sultan Sleymana sunulmutur.
yazara mni denmitir. (II) Metinlerde Bu parada eksik braklan cmle aa-
noktalama iaretleri kullanlmaz, cmlenin 13. dakilerden hangisi ile tamamlanmal-
uzun olmas adeta bir sanat gsterisi sa- dr?
Divan nesri ile ilgili aadaki eletir-
ylmtr. (III) Divan nesri, dilinin arlna
melerden hangisi yanltr? A) Latf Tezkiresidir
gre ssl, orta ve sade olmak zere e
ayrlabilir. (IV) Evliya elebinin Seyahat- Yazar zellik B) Tezkire-i uara-y Mevleviyyedir
name adl eseri ssl nesir trne rnek- C) Terift-uardr
A) Naima Tarihi
tir. (V) Mercimek Ahmetin Kabusnme
B) Mercimek Sade nesir yazar D) Zbdetl-erdir
adl eseri ise sade nesrin nemli bir rne-
idir. Ahmet E) Mecmal-havstr
C) Ktip Bilimsel metinler
Bu paradaki numaralanm cmlelerin
elebi yazar
hangisinde bilgi yanl vardr?
D) Fuzul ikyetname adl
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. mektubun yazar 17.
E) Sinan Orta nesrin en
(I) Arapa zkr kknden tretilmi bir ke-
Paa nemli temsilcisi
lime olan tezkire, hatrlamaya vesile olan
ey anlamna gelir. (II) Edeb terim olarak
ise belli bir meslek grubuna dhil, tannm
kiilerin hayat hikyelerinden sz eden
eser trne verilen isimdir. (III) Divan ede-
11. 14. biyatnda tezkirecilik, tercme-i hl olarak
Divan edebiyatlarnn nesirde kullandk- ok yaygndr. (IV) Neredeyse her meslek
Aadakilerden hangisi tr bakmn-
lar kafiyeye ---- denmitir. dalyla ilgili tezkireler vardr. (V) Bunlardan
dan tekilere yakn deildir?
en yaygn olan air tezkirelerinin edebiya-
Bu cmlede bo braklan yere aada- A) Evliya elebinin Seyahatnamesi tmzdaki ilk rnei Katip elebinin Meca-
kilerden hangisi getirilmelidir? lisn-Nefis adl eseridir.
B) Seydi Ali Reisin Miratl-Memaliki
A) tekrir B) aliterasyon C) Nbnin Tuhfetl-Haremeyni Bu paradaki numaralanm cmlelerin
C) seci D) asonans D) zzet Mollann Mihnetkean hangisinde bir bilgi yanl vardr?

E) redif E) Sehi Beyin Het Behiti A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

17. E 16. A 15. B 14. E 13. E 12. C 11. C 10. D 9. A 8. D 7. B 6. B 5. C 4. D 3. A 2. D 1. C Cevaplar

32 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Halk Edebiyatnn Genel zellikleri 2. Modl Test 16

1. 4. 7.
Halk edebiyatyla ilgili olarak aadaki- I. Mazmunlu syleyi, divan edebiyatn- I. Ahenk unsurlarna nem verme
lerden hangisi sylenemez? dan daha yaygndr. II. Sosyal sorunlar yanstma
II. Sanatl ve ssl syleyiten uzaktr. III. Topluma ynelik eletirileri dile getir-
A) Dil, halkn konutuu dildir. III. airin kiilii esere yansmaz. me
B) Toplum iin sanat anlay vardr. IV. Halkn ortak problemlerini dile getir- IV. Dilde halk deyilerinden yararlanma
C) airler, iirlerini saz eliinde, belli bir mitir. V. Aktarlrken rnn sanatnn nne
ezgi ile sylemilerdir. V. Nesir alannda iir kadar gelimemitir. gemesi
D) Nazm birimi genellikle beyit, kimi za- Yukardaki numaralanm cmlelerin Yukardaki numaralanm zelliklerden
man drtlktr. hangisi ya da hangilerinde halk edebi-
hangisi divan edebiyat ve halk edebi-
E) Hece lsnn daha ok 7li, 8li ve yatyla ilgili bir bilgi yanl vardr?
yatnda ortaktr?
11li kalplar tercih edilmitir. A) I. ve III. B) II. ve IV. C) III. ve V.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
D) IV. ve V. E) I. ve V.

5. 8.
Benim yrim gide gide donand I. Mahkeme meclisi icat olduu
eme-i rvetin akmaklndan
krar verdi cahil gnlm inand
2. Kaza bela ile alem dolduu
Ay da geldi orta yeri doland
Kazlarn kadya umaklndan
(I) Halk edebiyat, k tarz, anonim rn-
Seherin yelleri esti gelmedi Seyrn
ler ve tekke edebiyat olmak zere kol-
da gelimitir. (II) k tarznda rnlerin Karacaolana ait bu dizelerden halk k olduk dm- zlf-i yre dd gnlmz
airleri bellidir. (III) Anonim rnlerin syle- edebiyat ile ilgili olarak aadakiler-
Akla uyduk bir garb vre dd gnlmz
yicileri unutulmutur. (IV) Tekke edebiyat, den hangisine varlamaz?
Nefi
temasyla k edebiyatndan ayrlr. (V) A Dilde az da olsa yabanc szck var-
Tekke rnlerinde dil k airlerin dilinden dr. Bu dizelerden yola klarak halk ve di-
daha sadedir. van edebiyatlar iin aadakilerden
B) Redif ve kafiye gibi ahenk unsurlarn-
hangisi sylenemez?
Bu paradaki numaralanm cmlelerin dan yararlanlmtr.
hangisinde bir bilgi yanl vardr? C) Cokulu bir syleyi vardr. A) Halk edebiyatnda nazm birimi drt-
lk, divan edebiyatnda beyittir.
D) rnler airin yaamndan izler tar.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. B) Her iki edebiyatta da ahenk unsurlar
E) Toplumsal sorunlar ilenirken bireysel
nemsenir.
duygular ihmal edilir.
C) Halk edebiyat toplumsal sorunlar, di-
van edebiyat bireysel konular iler.
6. D) Halk edebiyatnn dili z Trkedir; di-
Aadaki cmlelerin hangisinde bir bil- van edebiyatnn dili yabanc szck
gi yanl vardr? ve tamlamalarla ykldr.
3. A) Halk edebiyat, edebiyat tarihinin ya- E) Divan airinin gzlemi kendisine ve
Aadaki cmlelerin hangisinde halk nnda halk bilimi (folklor) kapsamnda belli bireyleri yneliktir; halk airi top-
edebiyat ile ilgili bir bilgi yanl vardr? da incelenir. lumun gnlk yaamn gzler.
B) Trk halk edebiyat dil ve ekil bak-
A) iirler ou zaman saz eliinde sy-
mndan Trklerin slamiyet ncesinde-
lenir. 9.
ki edebiyatnn devamdr.
B) iir syleyen klar, iirleri iin genel-
C) Halk edebiyatnn halk deerlerine ve Aadaki rnlerden hangisi halk bili-
likle bir n hazrlk yapmazlar.
anlayna en yakn kolu tekke edebi- mi (folklor) aratrmalarnda yer almaz?
C) Eserlerde genellikle derin bir anlam ve yatdr.
A) Masallar
kusursuz bir biim grlmez. D) Halk edebiyat, mill edebiyat akmyla
B) Ky dnleri
D) Anonim rnlerde hece, k edebiya- birlikte aydn evrelerde ilgi grmeye
tnda aruz ls daha yaygndr. balamtr. C) Divan iiri gazelleri
E) Dilde halk aznn zenginliinin yann- E) Divan airleri genellikle halk edebiyat D) Ev eyalar zerindeki naklar
da airin zgn ifadeleri de vardr. rnlerine kar duyarsz kalmlardr. E) Davulcu manileri

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 33


Halk Edebiyatnn Genel zellikleri

10. 13. 16.


Aadaki cmlelerin hangisinde bir bil- Halk edebiyatnn kolda incelenmesi, I. k ozanlar, bir yreye ait olsalar da
gi yanl vardr? en ok aadakilerden hangisi ile ilgi- gezgin olmalar ile Trk toplumu ara-
lidir? snda ortak kltrn olumasna katk-
A) klar, eitimle ilikileri asndan
da bulunmulardr.
mmi olanlar, okuma-yazma bilenler A) rnlerin ksal ve uzunluu
II. Tekke airleri, toplumun sorunlarn
ve kalem uaras diye snflandrlabilir.
B) rnlerin sahipleri ve temas yanstmaktan ok, toplumu ynlendir-
B) Gebe kkenli klar var olduu gibi
C) rnlerin sylendii dnem meye almlardr.
kasaba ve ehirlerde dini kurumlarda,
D) rnlerin dili III. Anonim rnler, k edebiyatndan
tasavvuf ortamnda yetien klar da
vardr. ok tekke edebiyatnn zelliklerini ta-
E) rnlerin sanatsal nitelii
r.
C) Halk hikyeleri dinleyerek kla
balayanlar bulunduu gibi sevda veya IV. k airler usta-rak ilikisi iinde
bir dert nedeniyle kla balayan yetitiklerinden gelenek iinde kalm,
14. zgnlkten genellikle uzak kalmlar-
airler de vardr.
(I) Halk edebiyatnda iirler, divan ede- dr.
D) klk geleneinde mahlas alma, rya
sonrasnda k olma, usta-rak, at- biyatnda olduu gibi nazm biimleriyle V. Kimi tekke airleri dnceleriyle hem
ma-karlama (tekellm) gibi haller adlandrlmtr. (II) airler, son drtlkte k airleri hem divan airlerini etkile-
vardr. mahlaslarna yer vermilerdir. (III) iirler- milerdir.
de sz kadar ezgi de nemlidir. (IV) Sevgili Yukardaki numaralanm cmlelerin
E) klk geleneinde airler genellikle
betimlemeleri divan edebiyatna gre daha hangisinde bir bilgi yanl vardr?
bohemdir; gnlk yaamn sorunlarn
kar duyarszdr. gerekstdr. (V) Kimi airler iirlerini
cnk denen defterlerde toplamlardr. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Bu paradaki numaralanm cmlelerin
11. hangisinde halk edebiyatyla ilgili bir
17.
Aadakilerden hangisi k airlerin bilgi yanl vardr?
divan airlerinden etkilendiklerini daha Aruzla sylenen bir halk iiri divan iirin-
ok gsterir? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. den aadakilerden hangisiyle ayrlr?
A) k airlerin ounun iirlerinde bi- A) Nazm birimi
reysel sorunlar ilemeleri B) Dili ve temas
B) k iirinde tam uyan da yaygn ol- 15.
C) ls
mas Divan edebiyatyla halk edebiyatn kar-
D) Sylendii dnem
C) k airlerin kimi iirlerini aruzla ve latran aadaki eletirmelerden
beyitler hlinde sylemeleri hangisi yanltr? E) Kafiyesi

D) k airlerin kimi iirlerinde ynetime


Divan Halk
ynelik eletirilerde bulunmalar
Edebiyat Edebiyat 18.
E) k airlerin dilinde baz yabanc sz-
cklerin bulunmas A) Yazl bir Daha ok sze I. Nazmn yannda nesir de vardr.
edebiyattr. dayanr. II. Nesir trndeki rnlerde manzum b-
lmlere de yer verilmitir.
12. B) st zmre Kitlelere ak bir
III. Nesir trndeki kimi rnler tarihe k
edebiyatdr. edebiyattr.
I. Sade ve anlalr bir dilin kullanlmas tutar.
II. Hece lsnn kullanlmas C) Yabanc Kaynan Trk
IV. Hem nazm hem nesir trnde cokulu
III. Nazm biriminin drtlk olmas etkiler altnda kltrnden alr.
syleyi vardr.
olumutur.
IV. iirlerin nazm biimleriyle adlandrl- V. Nesir trndeki rnlerde divan edebi-
mas D) Her airin Ortak nazm yatnn etkisi daha oktur.
V. Redif ve yarm uyan yayn olmas zgn nazm biimleri kullanl-
Yukardaki numaralanm cmlelerin
biimleri mtr.
Yukardakilerden hangisi halk edebiya- hangisinde halk edebiyatyla ilgili bir
vardr.
tnn topluma ak olduunu destekler? bilgi yanl vardr?
E) Mazmunlar Mazmunlardan
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. yaygndr. yararlanlmtr. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

18. E 17. B 16. C 15. D 14. D 13. B 12. A 11. C 10. E 9. C 8. D 7. A 6. C 5. E 4. A 3. D 2. E 1. D Cevaplar

34 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Halk Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler 2. Modl Test 17

1. 4. 7.
Szl edebiyat gelenei, Trklerin slami- Aadakilerden hangisi anonim halk Aadakilerden hangisi ak tarz halk
yeti kabulyle balayan kltrel deiiklik- edebiyatnn zelliklerinden biri deil- edebiyatnn zelliklerinden biri deil-
lere uyum salam, zn kaybetmeden dir? dir?
biim ve ierik bakmndan baz deiik-
A) rnleri, szl gelenek iinde oluur. A) Temeli slam ncesi Trk edebiyatna
liklerle varln srdrmtr. ounlukla
B) Eserler, ilk doduklar andaki biim ve dayanr.
halkn ortak yaayn, beeni ve deerle-
rini yanstan bu gelenee ---- denir. zlerini korumulardr. B) Aklar, iirlerini balama ad verilen
C) rnlerin ilk syleyeni unutulmutur. sazlarla ky ky dolap sylemitir.
Bu parada bo braklan yere aada-
D) rnlerde yaln bir halk dili kullanlm- C) airler, iirlerini cnk ad verilen def-
kilerden hangisi getirilmelidir?
tr. terde toplamtr.
A) gei dnemi edebiyat D) lahi, nefes, nutuk gibi trler, bu halk
E) Ezgiyle i ie olan bu rnler hece l-
B) halk edebiyat syle sylenmitir. iiri tarz erevesinde gelimitir.
C) divan edebiyat E) Eserlerde halkn konuma dili kullanl-
D) tanzimat edebiyat mtr.
E) yazl dnem edebiyat

8.
5. ----, ak tarz halk edebiyatnn rnlerin-
2. den biridir.
Aadakilerden hangisi anonim halk
Divan edebiyatnda olduu gibi halk edebi- Bu cmlede bo braklan yere aada-
edebiyat rnlerinden biri deildir?
yatnda da nesirden ok ---- alannda rn kilerden hangisi getirilemez?
verilmitir. A) Mani B) Ninni C) Devriye
A) Medhiye B) Semai C) Koma
Bu cmlede bo braklan yere aada- D) Trk E) Karagz
D) Varsa E) Destan
kilerden hangisi getirilmelidir?
A) tiyatro B) resim C) iir
D) mzik E) gazete

9.
I. Eserlerde halkn kulland dil kullanl-
makla birlikte, Arapa ve Farsa keli-
meler de kullanlmtr.
3. 6. II. Sanatlar genellikle din eitimi alm
Aadakilerden hangisi halk edebiyat- kimselerdir.
15. yzyldan itibaren toplum dzeni dei- nn zelliklerinden biri deildir? III. Sanatlarda din ve tasavvufu retme
amacndan ok, edeb deeri yksek
mi, gebelikten yerleik yaama geilir- A) Halk iiri geleneinde, saz alp iir
eser oluturma amac grlr.
ken kam, baks, oyun; yerini amanlara syleyenlere ak denir.
IV. iirlerde hem hece hem de aruz l-
I II B) iirler genellikle doalama olarak saz snn kullanld grlr.
brakmtr. Destans iirlerin yerini komalar eliinde sylenir.
V. Eserlerde toplumsal konulara deinil-
III IV C) Halk edebiyatnda sanatlar usta-- memi, sanatlar bireyin i dnyasn
alm, alg aleti olarak kopuzun yerine saz rak ilikisi iinde yetiir. ilemilerdir.
V D) Szl gelenein rn olan eserlerde Numaralanm cmlelerden hangilerin-
kullanlmaya balanmtr. zaman iinde deiiklikler olduu g- de dini tasavvufi halk edebiyat ile ilgili
rlr. bilgi yanl vardr?
Bu cmledeki numaralanm yerlerden
hangisinde bilgi yanl vardr? E) Halk edebiyat sanatlarnda hibir
A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV.
ekilde divan edebiyatndan etkilenme
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. olmamtr. D) III. ve V. E) IV. ve V.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 35


Halk Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler

10. 13. 16.


I. athiye 15. yy. tekke airidir ve gl bir medrese XVI. yzyl tekke ve ak edebiyatnn nl
II. semai eitimi almtr. Bayramiyye tarikatn kur- airlerindendir. Sivasta yaamtr. Ale-
III. nefes mutur. Yunus Emre etkisinde sade bir dil vi-Bektai iir geleneinin en nl airidir.
Sanatnn belirleyici zellikleri, gl bir
IV. mani ve lirik bir anlatmla dile getirdii iirlerin-
inan, sade bir halk dili, cokun bir lirizm
V. nutuk den yalnzca birka tanesi bilinmektedir.
olarak zetlenebilir. Btn iirlerini hece
Yukardaki numaralanm nazm ekli Bu parada tantlan halk airi aada- lsyle sylemi; divan edebiyatndan
ve trlerinden hangileri dini - tasavvufi kilerden hangisidir? etkilenmemitir. iirini bir ara olarak kul-
halk edebiyat rnlerinden biri deil- lanmasna ramen kuru bir reticilie d-
A) Kaygusuz Abdal memi, duygu ynnden de beslenmitir.
dir?
B) Erefolu Rumi Bu parada tantlan halk airi aada-
A) I. ve II. B) II. ve III. C) II. ve IV.
C) Hac Bayram Veli kilerden hangisidir?
D) III. ve IV. E) IV. ve V. D) Pir Sultan Abdal A) Kaygusuz Abdal
E) Aziz Mahmud Hdayi B) Erefolu Rumi
11. C) Hac Bayram Veli

14. D) Pir Sultan Abdal


Yr yiit yr yolundan kalma
E) Aziz Mahmud Hdayi
Her yze gleni dost olur sanma (I) 15. yy. tasavvuf airlerindendir. (II) Yu-
lmden korkup da sen geri durma nus Emreden etkilenmitir. (III) Alevi-Bek-
tai halk iirinin kurucusudur; nefeslerine
17.
Yiidin alnna yazlan gelir hiciv-mizah motifli tekerlemeler katarak in- Trke ve Arapa manzum ve mensur on
19. yzylda sylenmi bu dizelerle ilgili sanlk kusurlaryla alay etmi, Bektailiin ciltten fazla eseri bulunmaktadr. Aruz l-
ilkelerini nkteli bir dille yaymtr. (IV) B- s ile yazd iirlerinde genellikle Nesim
olarak aadakilerden hangisi syle-
ve Fuzulnin; heceyle yazd iirlerinde
nemez? tn iirlerini aruz ls ile yazmtr. (V)
ise Yunus Emrenin etkisinde kalmtr.
Budala-name adl eserinde 15. yy. halk
A) Halk edebiyat geleneine aittir. Divannn yan sra, Risalett-Tevhid,
nesrinin sade rnekleri vardr. erh-i Esma-i Hsn, Sre-i Yusuf Tefsiri,
B) Karacaolan tarafndan sylenmitir.
Bu paradaki numaralanm cmleler- erh-i Nutk- Yunus Emre, Risale-i Ert-
C) Epik iire zg zellikleri vardr. Saat, Tahir-nme, Fatih Tefsiri, Sre-i Nr
den hangisinde Kaygusuz Abdalla ilgili
D) Ahenk unsurlarndan yararlanlmtr. bilgi yanl vardr? Tefsiri eserlerinden bazlardr.
E) Biim bakmndan komaya benze- Bu parada sz edilen air, aadaki-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. lerden hangisidir?
mektedir.
A) Seyran
B) Kaygusuz Abdal
15.
12. C) Erzurumlu Emrah
I. znik medreselerinde renim grm,
Medrese eitimi grm, kltrl airler- renimini bitirdikten sonra da yine D) Dadalolu
dendir. Arapa ve Farsa bildii dnl- znikte elebi Mehmet medresesinde E) Niyz-i Msr
mektedir. Birok yer gezmi; kasaba ve mderris aday olmutur.
kylerin kahvelerinde saz alp trk sy- II. 17. yy tasavvuf airlerinden olan sa- 18.
leyerek kendini gittii her yerde sevdirmi- nat, Hac Bayram Veliye damat ve
tir. Aruz lsyle de iirler sylemitir. Asl I. Aruz lsyle de iirler sylemitir.
dervi olmutur.
sanat kiilii hece ile yazd koma ve II. Tasavvuf iirinin en baarl rneklerini
III. Karacaolann izinden yrm hem vermitir.
semailerinde grlr.
aruz hem de heceyle iirler yazmtr.
III. iirlerinde sadece drtlk nazm biri-
Bu paragrafta sz edilen air aada- IV. Bir divanda toplad iirlerinde tasav- mini kullanmtr.
kilerden hangisidir? vuf ilkelerini yaymaya almtr.
IV. Sehl-i mmteni sanatn baaryla uy-
A) Karacaolan Numaralanm cmlelerden hangi iki- gulamtr.
B) Kaygusuz Abdal sinde Erefolu Rumi ile ilgili bilgi yan- V. Dili sade, anlatm cokuludur.
l vardr?
C) Erzurumlu Emrah Yunus Emre ile ilgili olarak yukardaki-
D) Dadalolu A) I. ve II. B) I. ve III. C) I. ve IV. lerden hangisi doru deildir?

E) Pir Sultan Abdal D) II. ve III. E) III. ve IV. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

18. C 17. E 16. D 15. D 14. D 13. C 12. C 11. B 10. C 9. D 8. A 7. D 6. E 5. C 4. B 3. B 2. C 1. B Cevaplar

36 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Halk Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler 2. Modl Test 18

1. 4. 7.
Tilki duymasn ninni Tekke iir gelenei rnlerinden olan ---- I. Sylendii hece ls kalb
ile nefes birbirine ok benzer. Ancak arala- II. Nazm birimi
Tilki duyarsa yavrum
rnda name ile okunma bakmndan fark III. lenen temalar
Hem seni yer hem beni vardr. Nefesler mutlaka kendine zg bir IV. Drtlk says
name ile okunur. Ksacas bestelenmi V. Syleyenin belli olmas
Ninni yavrum ninni
olanlar nefes, bestelenmeyip szle oku-
Yukardaki numaralanm zelliklerden
Bu drtlk Trk iirinin aadaki gele- nanlar ---- olarak adlandrlr.
hangisi koma ve semai iin ortak de-
neklerinden hangisine aittir?
Bu parada bo braklan yerlere aa- ildir?
A) Anonim iir gelenei dakilerden hangisi getirilmelidir?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
B) Saz iiri gelenei A) nutuk B) ilahi C) deme
C) Tekke iiri gelenei
D) tevhit E) athiye
D) Divan iiri gelenei
E) Mill edebiyat iir gelenei 8.
I. Ok gcrtsndan kalkan sesinden
Dalar seda verip seslenmelidir.
II. Ormanda byyen adam azgn
arda pazarda insan beenmez.
2.
III. Dman geldi tabur tabur dizildi,
Kroluyum medhim merde yiide Alnmza kara yaz yazld.
Ka yiit deimez cengi dne IV. Gnlmle oturdum da hznlendim o
yerde
Sere serpe gider dman nne
5. Sen nerdesin ey sevgili, yaz gnleri
lm karlar meydan iinde nerde?
Alevi - Bektai tarikatlarnda dini iirler iin
Bu drtlk temas bakmndan aada- Numaralanm dizelerden hangileri ko-
---- terimi kullanlmtr. Bu iirler biim ve
ki iir trlerinden hangisine aittir? aklamadan alnmtr?
ierik olarak ilahi ile benzerlik gsterir.
A) Talama B) Koaklama A) I. ve II. B) I. ve III. C) I. ve IV.
Bu cmlelerde bo braklan yere aa-
C) Gzelleme D) Methiye dakilerden hangisi getirilmelidir? D) II. ve III. E) III. ve IV.
E) At A) nutuk B) devriye C) athiye
D) methiye E) deme

9.
3. I. Yznde grnr Yusuf nian
Yzn grenler eker efgan
lahi nazm trnde Allah sevgisi ve dini
Bsbtn Grcistan, Erzurum, Van
temalar ilenir. Bu ynyle divan iirindeki
Belh-i Buharay deer gzlerin
---- benzer. Daha ok, dini trenlerde ve
dergahlarda ar bir makamla sylenir. Bu II. Kul Mustafa karakolda gezerken
tr, Mevlevilerde ---- Bektailerde ---- ady- Glle kurun yamur gibi yaarken
la anlr. Yklas Badat seni derken
ehitlere serdar oldu Gen Osman
Bu parada bo braklan yerlere sra-
syla aadakilerden hangileri getiril- Bu iki drtlkle ilgili olarak aadaki-
melidir? lerden hangisi sylenemez?

A) mncaata - nefes - deme


6. A) I. drtlk gzellemeden alnmtr.
B) athiyeye - ayin - nutuk Aadakilerden hangisi halk iirinin di- B) II. drtlk koaklamadan alnmtr.
erlerinden farkl bir koluna aittir?
C) mncaata - deme - athiye C) Temalar ortaktr.
D) tevhitlere - ayin - nefes A) koma B) semai C) ilahi D) Uyak rgleri ayndr.
E) gazele - devriye - methiye D) varsa E) destan E) 11li hece lsyle sylenmitir.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 37


Halk Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler

10. 13. 16.


(I) Koma, halk edebiyatnn en yaygn XVI. yzylda yaad sanlan bir halk a- 17. yy.'n nemli halk airlerinden biridir
ve en ok sevilen bir nazm eklidir. (II) iridir. III. Murat zamanndaki Osmanl-ran ancak hayat hakknda fazla bir bilgi yok-
ounlukla hece lsnn 8li kalbyla savalarna katlan air, irvan ve Tebrizin tur. Yenieri airidir. iirleri yenieriler ara-
sylenir. (III) Drtlk says 3-5 arasnda aln zerine destan sylemitir. Daha snda, snr boylarnda sevilerek okunmu-
ok koaklamalaryla tannan air, kav- tur. iirlerinde tarihsel olaylar ilemitir.
deiir. (IV) Konusuna gre divan iirinde-
gann ve yiitliin simgesi olmutur. Bolu Gen Osman iin syledii Gen Osman
ki gazelin karl olarak grlmtr. (V)
Beyiyle olan mcadelesi efsaneleen air, Destan nldr. iirlerinde sade bir dil
Bunun nedeniyse her ikisinde de sevgi, kullanmtr. Akc bir slbu vardr.
ak, doa gzellii gibi lirik konularn i- halkn gnlnde yerini almtr.
Bu parada tantlan halk airi aada-
lenmesidir. Bu parada tantlan halk airi aada-
kilerden hangisidir?
kilerden hangisidir?
Bu paradaki numaralanm cmleler- A) Kayk Kul Mustafa B) Ak mer
den hangisinde bilgi yanl vardr? A) Karacaolan B) Ak mer C) Dadalolu D) Dertli
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. C) Krolu D) Dertli E) Krolu
E) Dadalolu
17.
Yaam ve kiilii zerine pek az ey bi-
14. linen ----, Anadolu Seluklu Devleti'nin
dalmaya ve Anadolu'nun eitli blgele-
(I) Doum ve lm tarihleri kesin olarak
11. rinde byk - kk Trk beyliklerinin ku-
bilinmeyen Karacaolann Toroslarda ya-
rulmaya baland 13. yzyl ortalarndan
---- genellikle, ak stne sylenen iirler- ayan, Trkmen boylar arasnda yetitii Osmanl Beylii'nin kurulmaya baland
dir. ---- ise konusu kahramanlk, yiitlik ve sanlyor. (II) Gebe bir air olarak Ana- 14. yzyln ilk eyreine kadar Orta Ana-
sava olan komalardr. dolu iinde ve dnda gezmitir. (III) Gele- dolu havzasnda doup yaam bir air
neksel iirin dil, anlatm, l anlayndan ve erendir. Hac Bekta- Veli Derghnda
Bu cmlede bo braklan yerlere sra- ayrlmadan ak, doa, lm, ayrlk gibi te- bulunduysa da manevi ykseliini Hac
syla aadakilerden hangi ikisi getiril- malar ilemitir. (IV) zellikle ilahi ve ne- Bekta Velinin kendisini yollad Taptuk
melidir? fes nazm trlerinde byk baar kazan- Emre Dergh'nda yaamtr. iirleri dil
A) Gzelleme - Koaklama mtr. (V) Btn ak tarz halk edebiyat bakmndan sade, anlatm bakmndan li-
airlerini etkilemitir. rizmin doruundadr. Divannn yannda
B) Talama - At
Risalet'n Nushiye adl eseri vardr.
Bu parada numaralanm cmlelerden
C) Koaklama - Talama Bu parada bo braklan yere aada-
hangisinde bilgi yanl vardr?
D) Gzelleme - Talama kilerden hangisi getirilmelidir?
E) At - Koaklama A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. A) Yunus Emre
B) Kaygusuz Abdal
C) Erzurumlu Emrah
15. D) Hac Bayram Veli
17. yy. da yaam byk bir saz airidir. E) Niyz-i Msr
iirlerinin ana temas ak ve tabiattr. Dili
12. sade, ar ve duru bir Trkedir. iirlerinde
18.
tasavvufa ve dini konulara yer vermemitir. Yol odur ki doru vara
Ak edebiyat nazm ekilleri iinde yer
alan ve birka drtlk veya yz akn Divan ve tekke iirinden hi etkilenmemi- Gz odur ki Hak'k gre
drtlkten oluabilen bir nazm eklidir. tir. iirlerini hece ls ile yazmtr. Ak Er odur alakta dura
Genellikle 11li hece lsyle sylenir. edebiyatnn duygu ynnden en zengin Yceden bakan gz deil
Kafiye rgs komalarnki gibidir. Ko- ve gl airidir. Koma, semai, ara sra 13 veya 14. yzylda sylenmi bu dizeler
madan fark; drtlk says, ezgisi, anlatm da destan sylemitir. aadakilerden hangisine ait olabilir?
yndr. Bu parada tantlan halk airi aada- A) Seyrn
kilerden hangisidir?
Bu parada tantlan nazm ekli aa- B) Ruhsat
dakilerden hangisidir? A) Karacaolan B) Ak mer C) Erzurumlu Emrah
A) Semai B) lahi C) Varsa C) Krolu D) Dertli D) Yunus Emre
D) Trk E) Destan E) Dadalolu E) Pir Sultan Abdal

18. D 17. A 16. A 15. A 14. D 13. C 12. E 11. A 10. B 9. C 8. B 7. A 6. C 5. E 4. A 3. D 2. B 1. A Cevaplar

38 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Halk Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler 2. Modl Test 19

1. 4. 7.
Aadakilerden hangisi koma nazm 7li hece ls ile sylenen drt msra- Yarim sen gideli yedi yl oldu
eklinin zelliklerinden biri deildir? lk bu ksa iirlerin ilk iki msras daha ok Diktiin fidanlar meyvaya dnd
uyak oluturma kaygsyla sylenmitir. Bu Seninle gidenler slaya dnd
A) Nazm biriminin drtlk olmas
msralarna doldurma msra denir. Sade-
B) Genellikle 3 - 5 drtlkten olumas Gayr dayanacak zm kalmad
ce birinci msras, doldurma msra olanlar
C) Uyak dzeninin abba - cddc biiminde da vardr.Asl duygu ve dnce son iki Mektuba yazacak szm kalmad
olmas msrada verilir. Bu iirin nazm ekli aadakilerden
D) Hece ls ile yazlmas Bu parada tantlan nazm ekli aa- hangisidir?
E) Konularna gre gzelleme, talama, dakilerden hangisidir? A) mani B) koma C) semai
koaklama, at olarak adlandrlmas
A) semai B) mani C) koma D) trk E) destan
D) ilahi E) nutuk

8.
Fark eyledik ahir vaktin yettiin
Merhamet ekilip ge gittiin
2. Gc yeten soyar gc yettiin
Mani, ninni, trknn ortak zellii iin Papak belli deil Krt belli deil
aadakilerden hangisi sylenebilir? 5.
Bu iir aadaki nazm trlerinin han-
A) Genellikle doa sevgisi konusu ilen- Aman hey Allahtan aman gisinden alnm olabilir?
mitir.
Ne aman bilir ne zaman A) koaklama B) varsa C) talama
B) Tekke edebiyatna ait nazm trleridir.
stmzde ayr emen D) gzelleme E) at
C) Arapa ve Farsa kelime ve tamlama-
larla ykl ar bir dil kullanlmtr. Bitmeden bir dem srelim
D) Anonim halk iirinin rnleridir. Bu iirin nazm ekli, ierik ve biim 9.
E) Arap edebiyatndan Trk edebiyatna zellikleri dikkate alndnda aada-
gemi nazm ekilleridir. kilerden hangisidir? Bugn ben pirime vardm
Pirim cemali gldr gl
A) koma B) ilahi C) destan
Oturmu taht makamna
D) varsa E) nutuk
Taht- revani gldr gl
Tekke iirine ait bu drtln nazm
tr aadakilerden hangisidir?
A) nutuk B) deme C) athiye
3. D) nefes E) methiye
Yrktr bizim atmz,
6.
Yardan atlatt zatmz, 10.
Yedi beni
Gurbet elde kymatmz, Biz erenler gereiyiz
Ka kara, kirpik siyah
Ya bilinir ya bilinmez. Has bahenin ieiyiz
Mahmur gz yedi beni
Bu iirle ilgili olarak aadakilerden Hac Bekta keiyiz
Al yanak zerinde
hangisi sylenemez? Edep erkan yol bizdedir
Kurulmu yedi beni
A) Koma nazm ekliyle sylenmitir. Tekke iirine ait bu drtlk aadaki
B) Halk iiri gelenei zelliklerini tar. Yukardaki iirin nazm ekli aadaki- nazm trlerinin hangisinden alnm-
lerden hangisidir? tr?
C) Nazm birimi drtlktr.
D) Uyak dzeni dzdr. A) trk B) semai C) varsa A) athiye B) devriye E) hikmet
E) Tam uyak ve redif kullanlmtr. D) koma E) mani D) nefes E) nutuk

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 39


Halk Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler

11. 14. 17.


---- nazm tr 8li veya 11li hece ls 18. yy halk airidir. O da Ak mer gibi di- (I) 19.yzylda yetimi halk airlerinden-
ile sylenir, nazm birimi drtlktr. Didak- van edebiyatndan etkilenmi, hecenin ya- dir. (II) Koma ve varsalarnda cokulu,
tik nitelikte olan bu iirlerin konusu, yara- nnda aruzla da iirler yazmtr. Heceyle yiite syleyile Toros yresinin heyeca-
tln balang ve sonunun tasavvufa yazd iirlerde daha baarldr. Medrese nn, sorunlarn dile getirmitir. (III) ehir-
eitimi grd iin koma ve trklerinde lerdeki yabanc etkilerden uzak Trkesi,
gre aklanmasdr. Bu iirlerde insann
bile yer yer yabanc szckler, divan iiri
Allah'tan geldii ve tekrar Allah'a dnecei hece ln kullanmadaki ustalyla, a-
mazmunlar grlr.
anlatlr. nn ve sonrasnn halk airleri iin rnek
Bu parada tantlan halk airi aada- olmutur. (IV) Dili halk aratrmalar yapan-
Bu parada bo braklan yere aada- kilerden hangisidir? lar iin esiz bir kaynak niteliindedir. (V)
kilerden hangisi getirilmelidir?
A) Karacaolan B) Dadalolu Aruzla syledii iirlerinde syleyi bak-
A) devriye B) nutuk C) athiye C) Gevher D) Krolu mndan divan iirlerine yaklasa da dilinin
sadeliini hep korumutur.
D) methiye E) deme E) Dertli
Bu paradaki numaralanm cmlelerin
15. hangisinde Dadalolu ile ilgili bir bilgi
I. 18. yy. da yaam, toplumsal yergi yanl vardr?
ierikli iirleriyle tannan Bolulu bir halk A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
ozandr.
II. Halk iirinin son ustalarndan saylr.
12. III. Divan, tekke ve halk iirini iyi bilen air,
divan iiri yolunda eserler de vermi
Aadakilerden hangisi athiye nazm fakat asl baary heceyle yazd i-
tr iin yanltr? irlerinde gstermitir.
A) Tanr ile teklifsiz, akal bir eda ile ko- IV. Osmanl ordusuyla Trkmenler ara-
nuur gibi sylenir. sndaki atmalara katlm, bu olay-
lar yiite bir eda ile koaklamalarna
B) 8li ve 11li hece ls kullanlr. yanstmtr.
C) Nazm birimi beyittir. V. ehir yaamndan uzak kald iin di-
D) Koma tipi uyak dzeni kullanlr. van edebiyatndan etkilenmemitir.
E) Ciddi bir dnce, ineli ve akac bir Numaralanm cmlelerden hangi ikisi
dille sylenir. Dertli iin sylenemez?
18.
A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV.
Aadaki eletirmelerden hangisi
D) III. ve V. E) IV. ve V. doru deildir?

16. Sanat zellik

19. yy. da yaayan airin yaam stne A) Yunus Emre lahi nazm biiminin
13. yeterli bilgi yoktur. Dertli ve Gevher gibi o en nemli ustasdr.
da divan ve tasavvuf geleneine zenen
Konya doumlu olan air, saz airleri ara- B) Karacaolan Hece lsnn ya-
rnler vermi ama bunlarda gereken yet-
snda en ok iiri olandr. 17. yy. da yaa- nnda aruz lsn
kinlik ve zgnle kavuamamtr. air-
m olan air, halk airleri yannda divan de baaryla kullan-
de Fuzuli, Bak ve Nedimin etkileri gze
airlerinden de etkilenmi; aruzla da iirler mtr.
arpmaktadr. Ama onun asl baars halk
yazmtr. Tevhid, naat, gazel, kaside ve
geleneini srdrd, heceyle syledii C) Seyran zgn talamalar ile
murabbalar vardr. Ama o, koma, semai,
iirlerde grlmektedir. zellikle koma zihinlerde yer edin-
varsa trlerinde daha baarl olmutur.
ve semaileriyle halk arasnda hakl bir ne
Dili dier halk airlerine gre daha ardr. mitir.
erimitir.
Bu parada tantlan halk airi aada- D) Dadalolu Varsa nazm bii-
Bu parada tantlan halk airi aada-
kilerden hangisidir? mindeki iirleri nem-
kilerden hangisidir?
lidir.
A) Karacaolan B) Dadalolu A) Seyrani B) Bayburtlu Zihni
E) Ak Veysel 20. yzylda adndan
C) Dertli D) Krolu C) Niyazi Msr D) Krolu en ok sz ettiren halk
E) Ak mer E) Erzurumlu Emrah airidir.

18. B 17. E 16. E 15. E 14. C 13. E 12. C 11. A 10. D 9. E 8. C 7. D 6. E 5. D 4. B 3. A 2. D 1. C Cevaplar

40 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Halk Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler 2. Modl Test 20

1. 4. 7.
I. Kayserinin Develi kasabasnda do- XIX. yzyln sekin halk airlerinden olan Romanya Trklerindendir. 17. yy. da yaa-
mutur. ----, iirlerinin ounu hece vezni ile yaz- d sanlan bir ozandr. iirlerinin bir ks-
II. stanbula gelmi ancak devrin byk- mtr. Ancak Ak mer, Dertli, gibi gele- m hiciv rnekleriyle doludur. Dili yaln ve
lerini hicvettii iin, memleketine dn- nee uyarak aruz vezni yahut hecenin 14
mek zorunda kalmtr. sadedir. Rahat okunur. iirlerigncelliini
ve 15li ekilleri ile iirler (divanlar) yazd
halen korumaktadr. Ormanda byyen
III. Hicivleriyle tannr. da olmutur. Ne var ki, pek ok halk ai-
adam azgn / arda pazarda insan be-
IV. Aruzla da yazmakla birlikte asl hre- rinde rastladmz gibi aruz vezninde ba-
tini hece lsyle bulmutur. arl olamamtr. Asl baarsn hece ile enmez / Medrese kakn softa bozgunu
V. Asl nn aruz lsyle yazd hi- yazd iirlerde gstermitir. / Selam vermee dervian beenmez ta-
cviye, methiye ve kasideleriye kazan- lamas onun ok bilinen iirlerindendir.
Bu parada bo braklan yere aada-
mtr. kilerden hangisi getirilmelidir? Bu parada tantlan halk airi aada-
Numaralanm cmlelerden hangisin- kilerden hangisidir?
A) Dadalolu B) Bayburtlu Zihni
de Seyran ile ilgili bilgi yanl var-
dr? C) Erzurumlu Emrah D) Seyrani A) Kazak Abdal B) Kul Himmet

E) Ruhsati C) Dertli D) Seyrani


A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
E) Ak mer
5.
2.
20. yzyl halk airidir. arklada doup
(I) XIX. yzylda, ukurova yresinde ye- bym, Cumhuriyetin onuncu ylnda
tien halk airlerindendir. (II) Trkmen Ankaraya gelerek iirlerini okumu, bun-
boylarnn yerleik hayata geirilmesi iin dan sonra n yaylmaya balamtr. o-
1865te yreye yollanan Frka-i slahiye cukluunda air; genellikle gezgin bir hayat 8.
adl Osmanl ordusuyla Trkmenler arasn- srm, insan insan yapan erdemlerden
daki atmalara katlm, bu olaylar yiit- bahseden iirlerini saz eliinde sylemi; Yaam ile ilgi kesin bilgiler yoktur. Vann
e bir eda ile koaklamalarna yanstm- bu ieriin halka yakn dmesi, ona kitle- Erci ilesinde doduu ve XVII. yzylda
tr. (III) Ayrca, at ve talama trlerindeki sel bir sevginin domasna yol amtr. i- yaad bilinmektedir. Ar bir Trke kul-
iirileri de baarldr. (IV) iirlerini temiz irlerinde sade bir Trke grlr. iirlerini lanmtr. ten ve halk zevkine yakn bir
bir halk diliyle ve hece ls ile yazm; Deyiler, Sazmdan Sesler adl iki kitapta syleyii vardr. Yurt sevgisi, ak, doa
ehir yaamndan uzak kald iin divan toplamtr. Bu eserler, Ahmet Kudsi Tecer gzellii, zlem gibi konular iledii ve
edebiyatndan etkilenmemitir. (V) Koma, tarafndan edebiyatmza kazandrlmtr. hayatn anlat Emrah ile Selvihan adl
semai, destan, varsa trnde iirler sy- halk yksyle tannmtr. Bu yk Dou
leyen air, trklerinde daha baarldr. Bu parada tantlan halk airi aada-
kilerden hangisidir? Anadolunun yan sra Azerbaycan, Trk-
Bu paradaki numaralanm cmleler- menistan ve Ermenistanda da deiik
den hangisinde Dadaloluyla ilgili bilgi A) Murat obanolu
isimlerle tannm ve sevilmitir.
yanl vardr? B) Abdurrahim Karako
C) eref Talova Bu parada tantlan halk airi aada-
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. kilerden hangisidir?
D) Ak Manzuni erif
E) Ak Veysel A) Ercili Emrah B) Krolu
3. C) Karacaolan D) Ak mer
Medrese renimi grm, divan katiplii E) Gevher
yapm, birok memurluklarda bulunmu-
6.
tur. Divan edebiyatndan etkilenerek kasi- ---- aruz ve hece ls ile yazd iirleri-
de, gazel ve tahmisler yazmtr. iirlerini ni Divan- lahiyet isimli eserinde toplan-
toplad bir Divan ve Sergzet-name mtr. Tasavvuf konulu eserlerinin yannda
adl bir mesnevisi vardr. Asl nn hecey- tefsir kitaplar da kaleme almtr. Yunus
le yazd, Divanna bile almad yergi ve Emreye hayranlk duyan air, Yunus tarz
talama trndeki ak tarz iirleriyle ka- tasavvuf iirinin 17. yzyldaki en nemli
zanmtr. temsilcisidir. 9.
Bu parada tantlan halk airi aada- Bu parada bo braklan yere aada- Aadaki halk airlerinden hangisi di-
kilerden hangisidir? kilerden hangisi getirilmelidir? van edebiyatndan etkilenmemitir?
A) Seyrani B) Bayburtlu Zihni A) Kayk Kul Mustafa B) Niyazi Msri A) Yunus Emre B) Ak mer
C) Gevher D) Ercili Emrah C) Kazak Abdal D) Ak mer C) Gevher D) Dadalolu
E) Ak Veysel E) Karacaolan E) Dertli

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 41


Halk Edebiyat Geleneinde Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler ve airler

10. 13. 16.


Aadaki cmlelerden hangisindeki I. Grup II. Grup Nedim ile Karacaolan karlatran
bilgi, ayra iinde verilen halk airi ile aadaki yarglardan hangisi doru
I. Tekke iiri doalama
ilgili deildir? deildir?
II. Geleneksel Trk kouk
A) Risaletn Nushiyye adl dini - didaktik seyirlik oyunlar A) Nedim, ark nazm biiminin nemli
eserinde halk iiri geleneinden ayr-
III. Halk hikyeleri ilahi bir ustasyken Karacaolan, iirlerini
larak aruz lsn, mesnevi nazm
biimini kullanmtr. (Ahmet Yesevi) IV. Ak tarz halk iiri mani daha ok koma nazm biiminde sy-
V. Anonim halk iiri lemitir.
B) Yunus Emre etkisinde sade bir dil ve
lirik bir anlatmla dile getirdii iirlerin- Yukarda I. grupta verilen terimlerden B) Nedimin dili Karacaolann diline
den yalnzca birka tanesi bilinmekte- hangisi, II. grupta verilenlerden biriyle gre halk dilinden olduka uzaktr.
dir. (Hac Bayram- Veli) C) Nedim de Karacaolan da dini konu-
ilikilendirilemez?
C) Bir Divan, Dolapname adl tasavvufi larda iir yazmamlardr.
bir t kitab (mesnevi) ve 15. yy. halk A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
D) Nedim, bir divan iirinin; Karacaolan
nesrinin sade rneklerini grdmz
halk iirinin baarl bir airidir.
Budalaname adl eseri vardr. (Kay-
gusuz Abdal) E) Nedim de Karacaolan gibi 16. yzyl
D) XVI. yzyl tekke ve ak edebiyatnn airidir.
nl airlerindendir, divan iirinden et-
kilenmemitir. (Pir Sultan Abdal)
14.
17.
E) En ok koaklamalaryla tannan air, Aadaki dizelerden hangisi bir koak-
kavgann ve yiitliin simgesi olmu- lamadan alnm olabilir? Aadakilerden hangisi aklama ad
tur. (Krolu) ayra iinde verilen airle ilgili deildir?
A) Gndelik telan sana hayretmez
A) Feleknme adl eseri bilinen, Feridd-
Mezara varmadan ilerin bitmez
11. din Attardan da Mantk et-Tayr adl ese-
B) Altm iki yldr seni ararm ri Trkeye uyarlayan airdir. (Nesim)
Aadaki halk airlerinden hangisi tek- Tkendi sabrm, yoktur kararm.
ke iiri geleneine bal deildir? B) Hayat, bir halk kahraman olarak efsa-
C) Gn gelir Veyseli barna basar nelemi; yiitlik, dostluk, doa sevgisi
A) Erefolu Rumi
Benim sadk yarim, kara topraktr. gibi temalar ileyen bir airdir. (Krolu)
B) Kaygusuz Abdal
D) Yreimde oktur gamlar, aclar C) ukurova yresinde yetimi, divan
C) Krolu
Aclar iindeyim bal sizin olsun. geleneinden hi etkilenmeyen, saz
D) Pir Sultan Abdal airleri arasnda lirizmin en baarl r-
E) Yunus Emre E) arha arha decek kan olur
neklerini veren bir halk ozandr. ( Ka-
Hasmn arar kolar meydan iinde racaolan)
D) nsan, yurt, toprak sevgisini ileyen iir-
12. leri Dostlar Beni Hatrlasn adl eserde
(I) Karacaolan, hece ls ile halk zev- toplanan bir airdir. (Ak Veysel)
kine ve halk edebiyat geleneine bal E) Tekke geleneine bal kalarak hem
iirler sylemitir. (II) Koma, semai ve 15. aruz hem hece lsn kullanan bir
destanlarnn temasn ayrlk, tabiat ve
Aadakilerden hangisinde halk edebi- airdir. ( Yunus Emre)
birtakm sosyal olaylar oluturur. (III) Halk
iirinin en gzel rneklerini sylemitir. (IV) yat ile ilgili bilgi yanl vardr?
n Anadolu, Rumeli, Krm ve Azerbay-
cana kadar uzanm, yzyllarca halk tara- A) rnlerde halkn konuma dili kullanl- 18.
fndan unutulamamtr. (V) Karacaolan, mtr.
Aadakilerden hangisi divan iirinden
gerek kendi dneminde ve gerekse daha B) Uyan kulak iin deil, gz iin olduu etkilenmemitir?
sonraki dnemlerde yaayan Nb, Nefi, gr egemendir.
Nedim, Fuzuli ve eyh Galip gibi nemli A) Yunus Emre
C) Eserlerde gerek yaamdan kaynakla-
sanatlarn iirlerinde etkisini gstermitir. B) Seyran
nan konular ilenmitir.
Bu paradaki numaralanm cmleler- C) Erzurumlu Emrah
D) iirlerde hece ls kullanlmtr.
den hangisinde bilgi yanl vardr?
E) Duygu ve dnceler drder dizelik D) Karacaolan
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. bentlerle anlatlmtr. E) Gevher

18. D 17. A 16. E 15. B 14. E 13. C 12. E 11. C 10. A 9. D 8. A 7. A 6. B 5. E 4. E 3. B 2. C 1. E Cevaplar

42 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Halk Edebiyat Geleneinde retici Metinler 2. Modl Test 21

1. 4. 7.
I. Halk edebiyatnda nesir trnde re- Ahi tekilatlarnn mesleki ynetmelii ek- Aadakilerden hangisi, nesir trnde
tici metinler pek gelimemitir. linde kaleme alnm eserlerin ortak addr. eser veren sanatlardan deildir?
II. Halk edebiyatnda tler de daha ok Bu trn Arapa, Farsa ve Trke pek ok
A) Niyz-i Msr
didaktik iirlerle aktarlmtr. rnei vardr. Kimilerinin kendine has ismi
III. Halk edebiyatnda yazl retici metin- vardr ama ou zaman bu eserlerin ismi B) Nesim
ler zellikle tekke edebiyatna aittir. unutulur ve bu eserler ortak isimle anlrlar. C) Erefolu Rm
IV. Anonim halk edebiyatnda maniler - Bunlar daha ok ahi tekilatnn ynetme- D) Hac Bekta- Veli
retici metin tr iinde yer alr. lii eklinde olumutur. Shreverdnin bu
E) Karacaolan
V. Halk edebiyat iir ve hikayeye dayal trde bir eseri vardr.
olduundan bilgi verme amal nesirler Bu parada sz edilen eserlerin tr
azdr. aadakilerden hangisidir?
Yukardaki numaralanm cmlelerin A) Gazavetname B) Menakbname 8.
hangisinde bir bilgi yanl vardr? I. Bilmeceler, bilgi vermek amacyla sy-
C) Zafername D) Ftvvetname
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. lenmitir.
E) Battalname
II. Nasrettin Hoca fkralarnn retici
yn vardr.
5. III. Ataszleri, bilgi, t ve deneyimleri
2. zl szler halinde veren anonim rn-
----, Kad Mustafa Darr tarafndan 14. yz- lerdir.
(I) Halk edebiyat, topluma seslenen bir ylda yazlm bir siyer kitabdr. Hz. Mu- IV. Herhangi bir varln zellikleri anlat-
edebiyattr. (II) Tarihte Anadolu Trk halk hammedin hayatnn ksa ve anlalr cm- larak yazlan manzum bilmecelere na-
genellikle okuma - yazma bilmezdi. (III) lelerle anlatld bu eser, Trke yazlm zire denmitir.
Anadoluda renme etkinlii genellikle ilk siyer kitabdr. Eser her ne kadar Arap-
V. Masallar, ders karmak ve t ver-
grme ve dinlemeye dayalyd. (IV) Yunus adan tercme edilmise de Mustafa Darr,
mek amacyla sylenmi, olaya dayal
Emre gibi sanatlar, duygular gibi dn- kendine zg anlatm ve ekledii manzum
metinlerdir.
celerini de iirle anlatmlardr. (V) Ancak blmlerle deta yeni bir eser yazmtr.
Yunus, Risalet-n Nushiyye adl eserini Yukardaki numaralanm cmlelerin
Bu parada bo braklan yere aada- hangisinde bir bilgi yanl vardr?
nesir olarak kaleme almtr.
kilerden hangisi getirilmelidir?
Yukardaki numaralanm cmlelerin A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
A) Maklt
hangisinde bir bilgi yanl vardr?
B) Neynme
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. C) Kitab- Siyer-i Nebi
D) Mirciye 9.
E) Rislet't-Tevhd Tekke edebiyatnda tler, bilgiler nesir-
den ok didaktik iirler zerinden aktarl-
3. mtr.
6.
Trk edebiyatnda, savalar konu edinen Aadakilerden hangisi bu tr bir iir-
yaptlara verilen isimdir. Bu trdeki eserler, Hac Bekt- Vel'ye ait, tasavvuf temal den alnmamtr?
daha ok din dmanlarna kar gnderi- bir eserdir. Hac Bekt- Vel bu eserin-
len gazilerin dzenledikleri akn ve sava- de tasavvufi gerekler zerinde durmu, A) Hak'tan ayr kimse bilmez
lar, bu srada gsterilen kahramanlklar tasavvuftaki drt kap ve krk makam kav- Kafir mselman kimdrr
anlatan yaptlar kastedilir. ramlarna aklk getirmitir. B) Bir kez gnl yktnsa
Bu parada sz edilen eser tr aa- Bu parada sz edilen eser aadaki- Bu kldn namaz deil
dakilerden hangisidir? lerden hangisidir? C) lim ilim bilmektir
A) Gazavetname A) Mirciye lim kendin bilmektir
B) Menakbname B) Maklt D) Her kim ki dervilik balana
C) Zafername C) Ftvvetname Kalp gide pak ola gmlene
D) Ftvvetname D) Risalet-n Nushiyye E) rd gnlm rd
E) Battalname E) Risle-i Devriye erde yrek eridi

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 43


Halk Edebiyat Geleneinde retici Metinler

10. 13. 16.


Bu kentin ya da bir kalenin alnmasn Ataszleri ile ilgili olarak aadakiler- Kprden glgesiz geer.
konu edinen yaptlara ----, dmann yenil- den hangisi doru deildir? Ben giderim o gider, yanmda tn tn
gisiyle biten savalar konu edinenlere ise eder.
A) Anonimdir.
---- denmise de, bu gibi farkllklar daha Arn ayakl, burma bykl.
sonra gz ard edilmi ve bunlarn tmne B) zl szlerdir.
Gitti gelmez, geldi gitmez.
---- denmitir. C) Hepsi tek cmleden olumutur.
Anonim halk edebiyatndaki bu tr sz-
Bu cmlede bo braklan yerlere aa- D) Kalplam szlerdir. lere ne ad verilmitir?
dakilerin hangisinde verilenler srasyla E) Birden ok yarg bildirenlerde bir tr
A) Fkra B) Atasz
getirilmelidir? seci sanat vardr.
C) Mani D) Bilmece
A) fetihname, zafername, gazavetname
E) Ninni
B) fetihname, gazavetname, zafername
C) fetihname, zafername, ftvvetname
D) zafername, fetihname, ftvvetname
E) zafername, fetihname, menakbname

14. 17.
Halk edebiyatnda mensur retici me-
Bu tr eserlerde kahramanlarn, din ulula-
11. tinlerin az olmasnn nedeni aadaki-
rnn, tarikat byklerinin yaamlar, gs-
lerden hangisi olabilir?
eitli doa olaylarn, yaama ait soyut terdikleri kerametler yer alr. Kahramanlar,
ve somut hemen hemen her olguyu, eitli genellikle olaanst nitelikler tar, olaa- A) Halkn okuma yazma bilmemesi
armlarla tanmlayan ve ou zaman nst iler yaparlar. B) Mensur trlerin sanat eseri saylma-
da yantlarn bu armlarda gizleyen, Bu parada sz edilen eser tr aa- mas
kalplam szlerden oluan, ortak (ano- dakilerden hangisidir? C) airlerin toplumu ynlendirmemek is-
nim) bir szl halk edebiyat rndr. tememeleri
A) Gazavetname
Bu cmlede aadakilerden hangisin- D) airlerin mensur eserlere konu olacak
B) Menakbname
den sz edilmitir? dncelerden yoksun olmalar
C) Zafername
A) Fkra B) Atasz E) Mensur rnlerin halk tarafndan ya-
D) Ftvvetname
drganmas
C) Mani D) Bilmece E) Battalname
E) Ninni

18.
Anonim rnlerden ataszleri slamiyet
12. ncesi Trk edebiyatnda ---, divan edebi-
Bir konuda ders vermek, bir gr, d- yatnda ---- olarak adlandrlmtr.
nceyi mizah yoluyla insanlar glmse- Bu cmlede bo braklan yerlere aa-
terek anlatmak amacyla sylenmi ksa, dakilerin hangisinde verilenler getiril-
zgn halk anlatlardr. 15. melidir?
Bu cmlede aadakilerden hangisin- Tekke edebiyatnda aadaki manzum A) sav, lgaz
den sz edilmitir? trlerden hangisinin dorudan retici B) sav, berceste
A) Fkra B) Atasz bir ilev grd sylenebilir?
C) sagu, darb- mesel
C) Mani D) Bilmece A) Nutuk B) athiye C) lahi D) sav, darb- mesel
E) Ninni D) Nefes E) Deme E) atalar sz, darb- mesel

18. D 17. A 16. D 15. A 14. B 13. C 12. A 11. D 10. A 9. E 8. D 7. E 6. B 5. C 4. D 3. A 2. E 1. D Cevaplar

44 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Halk Edebiyat Geleneinde Olay evresinde Gelien Metinler (Hikaye - Tiyatro) 2. Modl Test 22

1. 4. 7.
Halk hikyeleri ile ilgili olarak aada- Masallarla ilgili olarak aadakilerden Halk hikayelerinin ekil zellikleri ile il-
kilerden hangisi sylenemez? hangisi sylenemez? gili aadaki yarglardan hangisi doru
A) Syleyicisi belli deildir. deildir?
A) Saz eliinde anlatlan eserlerdir.
B) Olaylarn getii yerler ve zamanlar da
B) Bu trde destanlarda grlen olaa- A) Hikyelerde kssadan hisse almak,
belirsizdir.
nst zellikler artm; yaanlan d- konuyu daha iyi anlatmak iin masal,
C) Kahramanlar, cin, peri, dev, ejdarha,
nemin gereklerine uygun kiiler ve bilmece, atasz, fkra gibi halk edebi-
cadkar, kelolan, padiah, ehzade,
olaylar azalmtr. vezir, yoksul kz, akll kk olan gibi yat rnlerinden yararlanlabilir.
C) Konular genellikle ak ve kahraman- genel tiplemeler olup belirli kiilerle s- B) Hikye anlatlmaya balanmadan
lktr. nrl deildir. perev denen mensur ve manzum
D) Masallarda mill ve din duygular yo- paralara yer verilir.
D) Manzum ve mensur kark bir anlatm
un bir ekilde ilenir.
biimi vardr. C) Hikyenin zellikle giri ksmnda,
E) Macar Trkolog Kunos, Anadolu ve aslda bulunmayan anlatc tarafndan
E) Masallarda olduu gibi deme, olay Rumeli'den Trk masallarn derleyip
sonradan eklenen karavelli denen
ve dilekten oluan blmleri vardr. yaynlayan ilk kiilerdendir.
paralara rastlanabilir.
5. D) Hikyelerin giri blmnde, masallar-
I. Olaanst olaylarla geree uygun dan farkl olarak kalplam szlere
olaylar eserde i iedir. yer verilmez.
2. II. Trklerin eski yaam tarzlar ile ilgili E) k ve maukun kavumasndan son-
Halk hikyelerinin konular genellikle ak ayrntlarn yannda slam dini ile ilgili
ra duvaggapma denen neeli gzel-
ve kahramanlktr. zellikler de vardr.
lemeler sylenir.
III. Eserde geen "Dede Korkut" mehul
Aadakilerden hangisinin konusu bir halk ozandr.
tekilerden farkldr? IV. Hikyelerde Uygur Trklerinin evre-
deki boylar ile aralarndaki savalar ve
A) Ercili Emrah
kendi i mcadeleleri yer alr.
B) Arzu ile Kamber V. Azer Trkesi ile oluturulmutur.
8.
C) Zahir ile Zhre Dede Korkut Hikyeleri ile ilgili yukar- Bir halk hikyesinde aadakilerden
D) Yusuf ile Zleyha daki numaralanm yarglardan hangisi hangisi yoktur?
doru deildir?
E) ah smail A) Tecnis B) ark
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. C) Tekerleme D) Divani
6. E) Muamma
(I) Kelolan, Trk ve Altay mitolojisinde, ano-
3. nim halk edebiyat kltrnde ve masallarda
ad geen sasz bir kahramandr.(II) Kelo-
(I) On iki destans hikye ve bir n szden lan masallar ou zaman gldr geleri ta-
oluur. (II) erdii hikayeler tarih boyun- yan motifler iinde anlatlr. (III) Elde edilmi 9.
ca dilden dile, anlatcdan anlatcya ak- btn trevlerinde yoksulluu, elimsizlii, Trk masallar zerinde alan Trk halk
tarlan birer szl gelenek rndr. (III) kuvvetsizlii hatta korkaklna ramen, akl bilimi aratrmaclarndan ----, masal ne-
Hikyeler kulaktan kulaa aktarldndan ile glkleri yenen, kurnazl ile her hileden
sirle sylenmi, din ve inanlardan ve
dolay gerek hlinin dna kmtr. (IV) ve baarlmas g olan snavlardan baar
ile kan ve en sonunda baht aydnlanarak trelerden bamsz, tamamyla hayal r-
XV. yzyln ikinci yarsnda Dede Korkut n, gerekle ilgisiz ve anlattklarna inan-
muradna eren Trk kylsnn gerekle-
adl bir yal tarafndan yazya geirildii en hayallerini temsil eden bir kahramandr. drmak iddias olmayan ksa bir anlat ek-
tahmin edilir. (V) Ouzlarn yaam biim- (IV) Karsna kan tm zorluklar akl, ans linde tanmlamaktadr.
lerinden, ekonomisine, inanlarndan, gi- ve ona yardmc olan dost glerin salad
yinilerine, beslenmelerinden iinde yaa- imknlarla dize getiren, baht ak bir kel ve Bu cmlede bo braklan yere aada-
dklar doaya kadar pek ok konuda bilgi kele olandr. (V) Bu kahramann etrafnda kilerden hangisi getirilebilir?
salayan bir kaynaktr. gelien masallarda dini tler verilmi ve
milli duygular oluturulmaya allmtr. A) Ahmet Hamdi Tanpnar
Bu paradaki numaralanm cmlelerin B) Mehmet Fuat Kprl
Kelolan Masallar ile ilgili bu paradaki
hangisinde Kitab- Dede Korkut ile ilgili numaralanm yarglardan hangisi do- C) Pertev Naili Boratav
bir bilgi yanl vardr? ru deildir? D) Faruk Nafiz amlbel
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Ziya Gkalp

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 45


Halk Edebiyat Geleneinde Olay evresinde Gelien Metinler (Hikaye - Tiyatro)

10. 13. 16.


I. Mit de efsane de gerekst olaylarla Aadakilerin hangisinde bo braklan (I) Halk edebiyatnda (II) hikyesi aklar
rlmtr; gnlk gereklikle uyu-
yere ayra iindeki szck getirilirse tarafndan kahvehanelerde, ky odala-
mayan ayrntlar ierir.
ifade yanl olur? rnda sylenen (III) bu rnlere mesnevi
II. Mitlerdeki olaylarn getii dnya bili-
nen, hatta bugnk dnyadr; efsane- denir. (IV) 15. yzylda sylendii tahmin
A) ---- hece lsnn 7li kalbyla sy-
lerdeki dnya ok eski, bilinmeyen bir edilen ve destans bir zellik gsteren (V)
lenen anonim halk iiri nazm eklidir.
dnyadr. Dede Korkut Hikyeleri, bu trn nemli
(Mani)
III. Mitler her zaman bir kutsallk tar bir rneidir. (VI)
oysa baz efsaneler kutsallk kutsal B) ---- olaanst olaylar ve kiilere yer
inan barndrmaz. verilen, yer ve zaman kavramlarnn Yukardaki parada numaralanm yer-
IV. Mitlerde tanrlar ve yar tanrlar var belli olmad szl gelenek rndr. lerden hangi ikisi arasnda bilgi yanl
olduu halde efsanelerde tarihi kahra- (Masal) vardr?
manlar ve gerek kiiler vardr.
C) ---- iinden geldii gibi konuan, oldu- A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV.
V. Mit ve efsaneler, anlatclar ve dinleyi-
undan baka grnmeyen, halk diliy- D) IV. ve V. E) V. ve VI.
cilerce gerek olarak kabul edilir.
le konuan bir halk adamdr. (Hacivat)
Mit ve efsane ilikisi ile ilgili yukardaki
yarglardan hangisi yanltr? D) ---- Kavuklu ile Piekarn birbiriyle ta-
ndk ktklar tanma konumasyla 17.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
balayan blmdr. (Muhavere) (I) Battalname, 8. yzylda Trk-Bizans
11. E) ---- Bektai airleri tarafndan cem savalarnda n kazanan Battal Gazi'nin
ayinlerinde ve toplantlarda kendine efsanevi yaam ve kahramanlklar ev-
(I) Dnimendnme; Anadolu'nun fethini
zg bir besteyle okunmak iin syle- resinde oluan halk yksdr. (II) Battal
ve bu mcadelenin kahramanlarn anla-
tan, 12. yzylda szl olarak ekillenen nen iirlerdir. (Nefes) Gazi ile ilgili menkbeler, henz yaad
13. yzylda yazya geirilen slm Trk srada halk arasnda yaylmaya balam-
destanlarndandr. (II) XI. yzylda yaam tr. (III) Daha sonra bilinmeyen bir yazar
Trk devlet adam Melik Dnimend Ga- bunlar toplam, Hal Seferleri srasnda
zi'nin hayatn, savalarn, Anadolu'daki oluan baka Ztl-Himme adyla an-
baz ehirlerin fethini ve eitli kerametleri- 14.
lan bir Arap halk yks olumutur. (IV)
ni anlatmaktadr. (III) Danimendnmede Halk hikyesi, destan tr ile roman ara- Battalname'nin 11. yzyl sonlar ile 12.
hikye edilen olaylarn tarihi gereklere
uygunluu, kahramanlarnn yaam Trk I II III yzyl balarnda yazld sanlmaktadr.
beyleri olmalarndan, Anadolu corafyas- snda oluan halk edebiyatna ait bir tr- (V) Zt'l-Himme ile Battalname arasnda
nn gerek isimleriyle anlmasndan dolay dr. Arzu ile Kamber, Ayal ile Kiraclar bu konu benzerlii vardr.
bu eser uzun sre tarih kitab olarak nite-
lendirilmitir. (IV) Ama daha ok halk hik- IV V Battalname ile ilgili yukardaki numara-
yesi geleneine yakndr. (V) Eser, Kitab- trn en tannm rnekleridir. lanm bilgilerden hangisi yanltr?
Dede Korkuttaki hikayeler arasnda yer
almaktadr. Yukardaki numaralanm szlerin han- A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Bu paradaki numaralanm yarglar- gisinde bilgi yanl vardr?
dan hangisi doru deildir?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 18.
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
(I) Oluma ekillerine bakldnda halk
12. hikyeleri ile destanlar arasndan benzer-
likler grlr. (II) Ancak halk hikyelerinde
I. Tekerlemeyle balar.
15. yer ve zaman daha belirlidir. (III) Halk hik-
II. Olay kii mekn, zaman olaanst-
dr. yelerinin kahramanlar, destan kahraman-
Aadaki anlatmaya bal edeb metin larna gre tarih iinde daha kolay buluna-
III. Kiiler, tek ynldr; ya ok iyi ya da
rneklerinden hangisi XV - XIX. yy. halk bilir. (IV) Destanlarda mill ve din unsurlar
ok ktdr.
edebiyatna ait deildir? var iken halk hikyelerinde bu tr unsurlar
IV. Grlen gemi zaman veya imdiki
zaman kullanlr. A) Dede Korkut Hikyeleri yoktur. (V) Halk hikyeleri, destanlara gre
V. Hep bir dilek ve mutlu sonla biter; her daha sonra olumu bir trdr.
B) Battalname
zaman iyiler kazanr.
C) Arzu ile Kamber Bu paradaki numaralanm cmlelerin
Yukardakilerden hangisi masallara ait
deildir? hangisinde bir bilgi yanl vardr?
D) Hsn Ak
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Hz. Ali Cenkleri A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
18. D 17. A 16. C 15. D 14. E 13. C 12. D 11. E 10. E 9. C 8. B 7. D 6. E 5. D 4. D 3. D 2. E 1. B Cevaplar

46 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Halk Edebiyat Geleneinde Olay evresinde Gelien Metinler (Hikaye - Tiyatro) 2. Modl Test 23

1. 4. 7.
(I) Orta oyununda dekordan ok kostme Karagz gsterimini yapan kiiye hayal Oyunun perdeye aksettirilen asl blm-
nem verilir. (II) Bu oyunun ba rol oyun- ya da----denir; onun en nemli yardmcs dr. Bu blmde eitli tipler oyuna katlr.
cular ayn zamanda oyunun dzenleyicisi perde gazeli, ark, trk okuyan, tef alan Bunlar genellikle kendi az (ive) zellik-
olan Piekar ile oyunun bagldrc tipi yardaktr. leriyle Karagzle konuturulur. Konuma-
lara bazen Hacivat da karr. Konuma-
Kavuklu'dur. (III) Dekor olarak bir paravan
Bu cmlede bo braklan yere aada- larda komiklik ar basar. Olaylar bir yerde
ve onun nnde alak bir hasr iskemle
kilerden hangisi getirilmelidir? dmlenir. Sonunda baka bir tipin (efe,
(peyke) kullanlr. (IV) Paravana, Yeni Dn- klhanbeyi, sarho vb.) perdeye gelmesiy-
ya da denilir. (V) Bu seyirlik oyun; ndeyi A) hayalbz B) Hacivat le dm zlr.
(giri), ortaoyunu (syleyi), fasl (oyun) ve C) Karagz D) meddah
ifte-nara (mzik) blmlerinden oluur. Bu parada sz edilen blm aada-
E) kavuklu kilerden hangisidir?
Bu paradaki numaralanm cmlelerin
A) Mukaddime B) Muhavere
hangisinde bir bilgi yanl vardr?
5. C) Fasl D) Biti
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
I. Doalama oynanr. E) ndeyi
II. Genellikle yanl anlamalarla doan
bir kargaay yanstr. 8.
III. Piri eyh Muhammed Kteri olarak
----, bir tiyatro eserindeki btn ahslar
kabul edildiinden Karagz oyununa
kendisinde birletirmi bir aktr durumun-
Kteri Meydan da denir.
dadr. Olaylar temsil ederken seyircilerin
IV. Osmanlnn sosyal, siyasal, ekonomik rahata grebilecei yksek bir yere otu-
ve kltrel yaps hakknda ipular verir. rur. Bir eline mendil (makreme), bir eline
V. Toplumun saraydan taleplerini ve sa- de sopa (denek) alr. Mendili deiik tip-
raya tepkisini ifade etmek iin olutu- teki kiilerin kyafetini gstermek ve azn
rulmutur. kapatarak seslerini taklit etmek, deiik
2. balklar yapmak iin kullanr. Sopadan
Yukardaki numaralanm cmlelerin da oyunu balatmak, seyirciyi susturmak,
Ortaoyunun oyuncular arasnda aa- hangisinde Karagz oyunu ile ilgili bir deiik sesler karmak ve saz, sprge,
dakilerden hangisi yoktur? bilgi yanl vardr? tfek, at gibi varlklar canlandrmak iin
yararlanr.
A) Zenne B) elebi A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
Bu parada bo braklan yere aada-
C) Cce ve Kambur D) Meddah
kilerden hangisi getirilmelidir?
E) Kavuklu
A) Kavuklu B) Meddah
6. C) Karagz D) Piekr
Okumam halk adam tipidir. Oyunun di- E) Hacivat
er kiisinin kulland yabanc kelimeleri
ya hi anlamaz ya da yanl anlar. Bu yan-
9.
l anlamalar, oyunda gln durumlarn
olumasn salar. Dobra, zaman zaman (I) Ky tiyatrosu (ky seyirlik oyunu), Ka-
da patavatsz olmasndan tr srekli zor ragz ve orta oyunundan sonra ortaya
durumlarla karlar. Buna ramen bir yo- kmtr. (II) Kyllerin uzun k aylarn-
da dnlerde, bayramlarda elenmek ve
lunu bulup iin iinden syrlr. ou zaman
vakit geirmek iin dzenledikleri basit,
isizdir, oyunun dier kiisinin bulduu i-
temsili oyunlardr. (III) Ky seyirlik oyun-
3. lerde alr. lar szl gelenee baldr ve anonimdir.
Karagz oyunundaki blmler, aa- Bu parada sz edilen oyun kiisi aa- (IV) Oyunun ierii ve yaps yrelere gre
daki hangi srayla oynanr? dakilerden hangisidir? farkllk gsterebilir. (V) Oyun, kyde gen-
ler ve orta yallar tarafndan canlandrlr;
A) Muhavere, mukaddime, fasl, biti A) Hacivat ocuklardan ihtiyarlara kadar her yatan
B) Fasl, muhavere, mukaddime, biti B) Karagz kyller de bu oyunlarn seyircileridir.
C) Muhavere, fasl, mukaddime, biti C) elebi Bu paradaki numaralanm cmlelerin
hangisinde bir bilgi yanl vardr?
D) Muhavere, fasl, biti, mukaddime D) Tuzsuz Deli Bekir
E) Mukaddime, muhavere, fasl, biti E) Beberuhi A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 47


Halk Edebiyat Geleneinde Olay evresinde Gelien Metinler (Hikaye - Tiyatro)

10. 13. 16.


Halk tiyatrosuyla ilgili olarak aadaki- Karagz bir glge oyunudur. Bu oyunda iki I. Rol deitirmekte olduka seridir.
lerden hangisi sylenemez? temel tip vardr: ----; saf, temiz yaratll II. Oyun boyunca neredeyse her role b-
halkn, ----; okumu, ukala, kibar geinen rnr.
A) Usta-rak ilikisi iinde gelimitir. snfn temsilcisidir. III. ive taklitleri yapmakta baarldr.
B) Hazrlk yaplmadan doalama oyna- Yukarda bo braklan yerlere aada- IV. Sabit bir sahnesi vardr.
nr. kilerden hangisinde verilenler srasyla V. Syleyeceklerini iinde bulunduu or-
C) Gldrrken dndrmeyi amala- getirilmelidir? tama gre kendisi belirler.
maktadr. A) Hacivat Karagz Meddahla ilgili yukardaki yarglardan
D) Ortaoyunu, Hacivat, meddah gibi tr- hangisi yanltr?
B) Karagz elebi
leri vardr. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
C) Karagz Hacivat
E) Herhangi bir alan, sahne olarak kulla- D) Kavuklu-Piekr
nlabilir.
E) Piekr Kavuklu
17.
(I) Halk tiyatrosu gelenei iindeki oyun-
14. larn en yaygnlar Karagz, orta oyunu,
meddah ve dram oyunlardr. (II) Bu oyun-
(I) Orta oyununda Karagzn karl Pi- lardan ilk sosyal sanat anlaynn iz-
ekr, Hacivatn karl ise Kavukludur. lerini tad iin ky seyirlik oyunlarna
11. (II) br oyun kiileri, glge oyunundaki gre modern tiyatroya biraz daha yakla-
----, dekorsuz, metinsiz bir tiyatrodur. kiilerle byk benzerlik gsteren kalp- mtr. (III) Oyuncular, az ok profesyonel
Oyuncular hazrlksz bir ekilde oyunu lam tiplerdir. (III) Ortaoyunu da Karagz kimselerdir. (IV) Bu oyunlar, doalama
sahneler. ki tip vardr: Piekar ve Kavuk- drt blmden oluur. (IV) Bunlar, mukad- geleneine baldr. (V) Bununla birlikte
lu. ----, glge oyunundaki Karagzn; ----, dime, syleme, fasl ve bititir. (V) Perde halk tiyatrosu ehir ortamnda oynandn-
gazeli yerine Piekrn seyirciyi selamla- da belli bir sahneye kavumu ve bir ekle
Hacivatn zelliklerini gsterir.
mas ve zurnacyla konuarak oyunu a- de brnmtr.
Bu parada bo braklan yerlere aa- mas, muhavere blmnde ise Piekr ile
dakilerden hangisinde verilenler sra- Kavuklunun tanma konumalar ve Ka- Bu paradaki numaralanm cmlelerin
syla getirilmelidir? vuklunun sonunda rya olduu anlalan hangisinde bir bilgi yanl vardr?
bir olay anlatmas (tekerleme) gibi zellik-
A) Meddah - Piekr - Kavuklu lerle orta oyunu Karagzden ayrlr. A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
B) Orta oyunu - Meddah - Kavuklu Bu paradaki numaralanm cmlelerin
C) Orta oyunu - Kavuklu - Piekr hangisinde bir bilgi yanl vardr?
D) Orta oyunu - Piekr - Kavuklu A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
18.
E) Meddah - Tiryaki - Zenne I. Oyunun banda ve sonunda birbirine
benzeyen kalplam ifadeler yer alr,
asl konu ise serbesttir.
15. II. Olumlu ve olumsuz tipler (bilgili - cahil,
iyi - kt, gzel - irkin) kar karya
Glge oyununda ----, biraz renim gr- getirilir.
m, gsteri merakls, kendini beenmi III. Sahne olduka basittir, dekor hemen
yar aydn tipidir. Arapa ve Farsa kelime- hemen yoktur; her oyuncunun belli bir
12. leri ska kullanr. Perdeye gelen hemen kostm vardr, makyaj ikinci plandadr.
herkesi tanr, onlarn ilerine araclk eder.
Aadakilerden hangisi halk oyunlar- IV. Tiplerin kullandklar malzemeler ve
Aln teriyle alp kazanmaktan ok oyu-
nn ortak zelliklerinden deildir? dekor zgndr; sahneden sahneye
nun dier kiisini altrarak onun srtn-
deiir.
dan geinmeye bakar.
A) Kiiler, rollerini doalama oynarlar. V. Kii ve olaylar tipik ve temsili yanlaryla
B) Hem gze hem kulaa seslenir. Bu parada bo braklan yere aada- ortaya konmaktadr.
kilerden hangisi getirilmelidir?
C) Gldr gesine yer verilir. Yukardaki numaralanm cmlelerin
A) Kavuklu B) Meddah hangisinde halk tiyatrosu ile ilgili bir
D) ive (az) taklitlerinden yararlanlr.
C) Karagz D) Piekr bilgi yanl vardr?
E) Bir perdeye glgelerin yanstlmasyla
oynanr. E) Hacivat A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

18. D 17. A 16. D 15. E 14. A 13. C 12. E 11. C 10. C 9. A 8. B 7. C 6. B 5. E 4. A 3. E 2. D 1. E Cevaplar

48 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


NDEKLER

6. BLM: BATI UYGARLII ETKSNDEK TRK EDEBYATI - I


Bat Edebiyat ve Edebi Akmlar

Klasisizm - Romantizm - Realizm - Natralizm  3

Sembolizm - Parnasizm - Srrealizm - Ftrizm - Ekspresyonizm  11

Tanzimat Dnemi Trk Edebiyat

Tanzimat Dnemi Trk Edebiyat / Dnemin zellikleri  19

retici Metinler  23

Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler  27

Olay evresinde Gelien Edebi Metinler (Roman ve Hikaye)  33

Gstermeye Bal Edebi Metinler  37

Servetifnun Dnemi Trk Edebiyat

Servetifnun Dnemi Trk Edebiyat / Dnemin zellikleri  41

retici Metinler  43

Coku ve Heyecan Dile Getiren Metinler  47

Olay evresinde Gelien Edebi Metinler  51

Fecriti Dnemi Trk Edebiyat ve Dnemin Bamszlar

Fecriti Edebiyat  57

Dnemin Bamszlar  61
Klasisizm - Romantizm - Realizm - Natralizm 3. Modl Test 1

1. 4. 7.
Aadakilerden hangisi, eski Yunan Aias, Antigone, Kral Oidipus, Elektra, Aadakilerden hangisi Latin edebiyat
edebiyat tiyatro yazarlarndan biri de- Trakhis Kadnlar adl eserler aadaki- iinde yer almaz?
ildir? lerden hangisine aittir? A) Vergilius B) Cicero
A) Lamartine B) Aiskhlos A) Hesiodos B) Sophokles C) Tacitus D) Seneca
C) Euripides D) Aristophanes C) Aiskhylos D) Sokrates E) Aristophanes
E) Sophokles E) Aristophanes
8.
Toplumsal kesimler arasndaki atmalar
konu edinen ince yergili, komedya trnde
yaptlar vermi, komedyalarnda gld-
r gcn en yksek dzeyde tutmutur.
Yaptlarnda, dilinin zenginliinin yannda
keskin alaycl ve ineleyicilii gze ar-
par. Geleneki bir anlaya sahip olduun-
dan; komedyalarnda, yaplan yeniliklere
ve bu yenilikleri yapanlara kar kmtr.
5. Eekarlar, Kurbaalar, Kular, Atllar, Bu-
2. lutlar bilinen eserleridir.
Aadakilerin hangisinde, Eski Yunan Sanat Edeb Tr
Bu parada sz edilen sanat aa-
edebiyatnn tragedya airleri bir arada I. Moliere Dram
dakilerden hangisidir?
verilmitir? II. Sapho Lirizm
III. Herodotos Tarih A) La Fontaine B) Aisopos
A) Homeros, Platon
IV. Boileau Eletiri C) Aiskhylos D) Aristophanes
B) Vergilius, Racine
C) Sophokles, Euripidies V. Platus Komedya E) Sapho

D) Aristophanes, Sokrates Yukardakilerden hangisi karsndaki


E) Racine, Corneille ile ilikilendirilemez?
9.
Aydnlanma akmnn etkisiyle klasisizmin
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
nclerini en ok etkileyen dnrlerden-
dir. Sokrates'ten ders alm, onun etkisiyle
politikaya girmi bir dnrdr. Sokrates
mahkm edilince Sicilya'ya gitmi; sonra
tekrar Atina'ya dnmtr. Ahlak ve erdem
zerine birtakm dnceler ortaya koy-
mu, bu dncelerini devlet-toplum-birey
ilikisi iinde aklamtr. Hocas Sokrates
gibi, sokaklarda ve pazar yerlerinde retim
yapmak istemediinden, kalabalktan uzak
bir yerde bir okul kurarak, sekin renci-
ler yetitirmeyi amalamtr. Bunun iin
3. mehur okulu Akademiyi kurmutur. Amac,
M.. 6. yzylda yaamtr. Lirik iirin ku- rencilerine bilgi akn alayarak, onlar
rucusudur. Dokuz kitaplk lirik iirlerinden 6. filozof bir ynetici olarak yetitirmektir; bu
gnmze 170 kadar ulaabilmitir. Aadakilerin hangisinde yazar - eser yzden ahlak ve siyasete arlk vermitir.
eletirmesi yanltr? Yaptlarn diyalog biiminde yazmtr.
Yukarda kimi zellikleri verilen Eski
Yunan edebiyat airi aadakilerden A) Aristotales - Organon Bu parada sz edilen dnr aa-
hangisidir? dakilerden hangisidir?
B) Aristophanes - Eekarlar
A) Sophokles B) Aisopos C) Euripidies - Elektra A) La Fontaine B) Aisopos
C) Aiskhylos D) Sapho D) Sophokles - Devlet C) Platon D) Aristoteles
E) Aristophanes E) Cicero - Sylev E) Sapho

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 3


Klasisizm - Romantizm - Realizm - Natralizm

10. 13. 16.


I. 17. yy. ortalarnda Fransa'da ortaya - Klasisizmde aadakilerden hangisi Hmanizmann nclerinden saylr. Hik-
kan edebiyat akmdr. nemsenmemitir? ye trnn Bat edebiyatndaki ncs ve
II. Akl, saduyu ve insan doasna nem ilk yazar kabul edilir. talyan aslldr, hik-
A) Evrensellik
verilmemitir. yelerini Decamerone adl kitabnda top-
III. Konular, eski Yunan ve Latin kaynakla- B) Dsellik lamtr.
rndan alnmtr. C) Aklclk
Bu parada sz edilen yazar aada-
IV. Mkemmeliyetilik esas alnm, konu- D) Nesnellik kilerden hangisidir?
ya deil; anlatma nem verilmitir. E) Eski Yunanclk
V. Sanatlar, yaptlarnda kiiliklerini giz- A) Montaigne
lemilerdir. B) Dante
Klasisizmle ilgili yukardaki numaralan- C) Franois Rabelais
m yarglardan hangisi doru deildir? D) Boccaccio

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. E) Cervantes

14.
Sanat, "insan tabiatna" nem vermeli ona 17.
sevgi ve sayg duymaldr. Eserler "akl" ve
Klasisizmle ilgili olarak aadakilerden
"saduyu"ya dayanmaldr. Yazarlar, "dil",
11. hangisi sylenemez?
"anlatm" ve "ekil"de en olguna varmaya
Klasisizmin iinde yer alan sanatlarla almaldr. A) Eserler, ana dilin en gzel biiminde
ilgili aadaki eletirmelerden hangisi verilmeye allmtr.
Bu parada aadakilerden hangisinin
yanltr? edebiyat anlayna yer verilmitir? B) Sanat sanat iindir, anlay benimsen-
A) Boileau - iir mitir.
A) Klasisizm
B) La Fontaine - Fabl C) Tiyatro eserlerinde birlik kuralna
B) Romantizm uyulmamtr.
C) Racine - Komedi C) Realizm D) Aristonun Sanat taklittir gr be-
D) Madame de La Fayette - Roman D) Natralizm nimsenmitir.
E) Montaigne - Deneme E) Parnasizm E) Kahramanlar ruhsal zellikleriyle ele
alnmtr.

12. 18.
Klasik sanatlar, insanlarn her zaman,
Klasisizmin oluum zeminini oluturan
her yerde, her toplumda ayn duygu ve
Aydnlanma a iin aadakilerden
15. dncede olduklarn kabul etmi, bu
hangisi sylenemez?
Hmanizmann klasisizm ncesi tem- yzden yaptlarda deimez tipler olutur-
A) Akl, her tr etkinliin merkezine aln- mulardr.
silcisi aadakilerin hangisinde bir ara-
mtr.
da verilmitir? Bu durum, klasisizme aadaki hangi
B) Dncenin sansrlenmesi reddedil- zellii kazandrmtr?
mitir. A) Dante, Petrarce, Boccaccio
B) Dante, Montaigne, Boccaccio A) Gerekilik
C) Dnce, kiliseden kopmu, dnyevi-
lemitir. C) Boccaccio, Franois Rabelais, Dante B) Nesnellik
D) Eski Yunan ve Latin kaynaklar terk D) Dante, Montaigne, Boccaccio C) Toplumculuk
edilmitir. E) Montaigne, Cervantes, W. Shakespe- D) Evrensellik
E) Bilgi ve bilim nem kazanmtr. are E) Dsellik

18. D 17. C 16. D 15. A 14. A 13. B 12. D 11. C 10. B 9. C 8. D 7. E 6. D 5. A 4. B 3. D 2. C 1. A Cevaplar

4 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Klasisizm - Romantizm - Realizm - Natralizm 3. Modl Test 2

1. 4. 7.
Bu akma gre insan aklnn kabul etme- ---- akmn benimseyen sanatlar, eserle- Aadakilerden hangisi, realizmin zel-
dii hibir ey doru deildir. nsan duy- rinin konularn eski Yunan ve Latin ede- liklerinden biri deildir?
gular, akln kontrolnde olduu srece biyatlarndan almlardr. ---- sanatlar ise A) Sanatlar pozitivizmin etkisiyle anlat-
insancldr. Akmn kurucusu kabul edilen milliyetiliin gelimesiyle eserlerin konu- tklarn gzlemlere, belgelere dayan-
Boileau: Akl seviniz, eserleriniz deerini larn daha ok milli kaynaklardan, milli ta- drmlardr.
akldan alsn. szleriyle bu akmn temel rihten ve gnlk yaamdan almtr.
B) Eserlerde tarih ve mitolojik kahraman-
felsefesini ortaya koymutur.
Bu parada bo braklan yere aada- larla soylu kiiler ilenmitir.
Bu parada tantlan edebiyat akm kilerden hangileri getirilmelidir? C) nsan kiiliinin olumasnda evrenin
aadakilerden hangisidir? etkili olduuna inanmlardr.
A) Romantizm - Klasik
A) Klasisizm B) Realizm B) Klasisizm - Realist D) Sanatlar insan, toplumu olduu gibi
C) Romantizm D) Natralizm C) Realizm - Natralist aktarmlardr.

E) Parnasizm D) Klasisizm - Romantik E) Toplumu ve bireyi btn ynleriyle


yanstmlardr.
E) Romantizm - Kbist

2.
Aadakilerden hangisi romantik sa-
natlarn zelliklerinden biri deildir?
5.
A) Biime deil, ze nem vermilerdir. 8.
Bu akmn temel felsefesini ---- kar olmak
B) Eserlerde kiiliklerini gizlememilerdir. I. Eserlerindeki kahramanlar ya iyidir ya
oluturur. Bu da sanaty skan btn ku-
da tamamen ktdr.
C) Evrensel insan tiplerini ilemilerdir. rallara kar kmay dourmutur. Akmn
sanatlar duygu ve hayalleri ne kar- II. Olaanst kii ve olaylar anlatlm;
D) Eserlerde halkn konuma dilini esas
mlardr. insan ve toplum gerekleri ihmal edil-
almlardr.
mitir.
E) Trajedi ve komediyi deil, dram trn Bu parada bo braklan yere aada- III. Anlatma nem verildiinden Sanat,
tercih etmilerdir. kilerden hangisi getirilmelidir? sanat iindir. anlay benimsenmitir.
A) kbizme B) romantizme IV. Eserlerde ak ve yapmacksz bir s-
lup kullanlmtr.
C) realizme D) klasisizme
V. evre, bir ss unsuru olarak deil,
E) egzistansiyalizme
insan kiiliini ortaya karan bir ge
3. olarak eserlerde yer almtr.
I. Konular daha ok tarihten ve mitoloji- Yukardaki numaralanm zelliklerden
den alnmtr. hangisi realizm iin sylenemez?
II. Doa olarak insann i dnyasn, de-
imeyen yanlarn ilemilerdir. 6. A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV.
III. Sanatlar eserlerinde ideal insan i- 19. yzyln ikinci yarsnda Fransada or- D) III. ve V. E) IV. ve V.
lerler. taya kan ve temelde romantizme tepki
IV. Sanatlar, eserlerinde kiiliklerini giz- olarak doan edebiyat akmdr. Daha ok
lemilerdir. yk ve romanda baarl olunmu, 1857
V. Sanat, sanat iindir, anlay benim- ylnda yaymlanan Gustave Flaubertin
senmitir. Madame Bovary adl romanyla roman-
tizm karsnda stnlk salamtr. 9.
Numaralanm cmlelerde zellikleri
verilen edebiyat akm aadakilerden Bu parada tantlan edebiyat akm Aadaki sanatlardan hangisi rea-
hangisidir? aadakilerden hangisidir? lizm akmndan etkilenmemitir?

A) Parnasizm A) Parnasizm A) Sthendhal


B) Ftrizm B) Klasisizm B) Gustave Flaubert
C) Klasisizm C) Ftrizm C) Charles Dickens
D) Egzistansiyalizm D) Egzistansiyalizm D) Lamartine
E) Realizm E) Realizm E) Ernest Hemingway

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 5


Klasisizm - Romantizm - Realizm - Natralizm

10. 13. 16.


Onlar yaadklar dnemi anlatrken iledi- Bu edebiyat akmnda gerein daha ok Fransa'da 1857'de yaymlanan Madam
ler; bizse sadece kendi dnemimizi ve top- irkin yn ele alnr. Bu ynlerinin eletiril- Bovary roman, realizmin romantizm kar-
lumumuzun gereklerini bir bilim adamnn mesine Zola yle cevap verir: Bizler top- snda zafere ulamasn salar. Trk
merceinin altndaki nesne gibi anlattk. lumsal yaralarn sebeplerini aratryoruz. edebiyatnda Servetifnun Dneminde
te yandan onlar slba ve kompozisyo- Bundan dolay ou zaman kokumuluk- yazlan Mai ve Siyah'n kahraman Ahmet
na ok nem verdiler kimi gerekleri irkin lar ele almak, insann sefaletinin, lgn- Cemil, bu romandaki Emma Bovary'nin
bulup sakladlar; oysa biz dilde seicilii lklarnn bulunduu yerin dibine kadar in- benzeri kabul edilir.
hi nemsemedik. mek zorundayz. Bu akma gre, insann
Bu parada sz edilen romanlarn ya-
duygular, tutkular, dnceleri, eylemleri,
Bu parada onlar ve biz olarak ad- zarlar aadakilerin hangisinde veril-
soyunun ve iinde yetitii doal ve top-
landrlan 19. yzyl edebiyat akmlar mitir?
lumsal evrenin etkisiyle oluur. Kaltsal
aadakilerden hangileridir?
zellikler evre koullaryla birleip kiinin A) Tolstoy Hseyin Cahit Yaln
A) Romantizm - Sembolizm karakterini oluturur. Elbette byle bir insa- B) Emile Zola- Hseyin Rahmi Grpnar
B) Klasisizm - Realizm nn davranlarn da igdleri ynlendirir.
C) La Bruyere - Recaizade Mahmut Ek-
C) Realizm - Klasisizm Bu parada tantlan edebiyat akm rem
D) Realizm - Natralizm aadakilerden hangisidir? D) Balzac Ahmet Hikmet Mftolu
E) Sembolizm - Realizm A) Realizm B) Romantizm E) G. Flaubert - Halit Ziya Uaklgil
C) Natralizm D) Sembolizm
E) Klasisizm

17.
11. 14. Modern Rus edebiyatnn nclerindendir.
Aadakilerden hangisi edebiyat akm- Romantizmin etkisinde kalmtr. Kafkas
Aadaki sanat - eser eletirmele-
larnn ortaya kmasna neden olan et- Esiri, Maa Kz, Yzbann Kz eserle-
rinden hangisi yanltr?
kenlerden biri deildir? rinden bazlardr.
A) Goethe - Faust
A) Toplumsal yapdaki gelime ve dei- Bu parada sz edilen sanat, aa-
meler B) Schiller - Wilhelm Tell dakilerden hangisidir?
B) Siyasal ynetim zellikleri C) Montesquieu - Kanunlarn Ruhu A) Pukin B) ehov
C) O dnemdeki felsefi anlaylar D) Jean Jacques Rousseau - Toplum
C) Tolstoy D) Gorki
Szlemesi
D) Sanatlarn deiiklik istekleri E) Turgenyev
E) Lamartine - Sefiller
E) Sanatlarn eitim seviyeleri

15.
Bu akm ilk kez ngiliz edebiyatnda g-
18.
rlm; Fransada bulduu dnsel ve Klasisizmde, eski Yunan edebiyatnda ol-
12. siyasal ortam iinde bir sanat akm olarak duu gibi tiyatroya byk nem verilmitir.
Aadaki sanatlardan hangisi dier- ekillenmi; ilkeleri ilk kez Victor Hugonun zellikle trajedi ve komedi sk kurallarla
lerinden farkl bir edebiyat akmna ba- Cromwell adl dramnn nsznde ak- ortaya konmutur. ---- ise duygusal oldu-
ldr? lanmtr. undan ihmal edilmitir.

A) Moliere Bu parada sz edilen akm aadaki- Bu parada bo braklan yere aada-


lerden hangisidir? kilerden hangisi getirilmelidir?
B) John Steinbeck
C) Racine A) Natralizm B) Romantizm A) Roman B) Hikye
D) Corneille C) Realizm D) Klasisizm C) Dram D) Lirik iir
E) Fenelon E) Parnasizm E) An tr

18. D 17. A 16. E 15. B 14. E 13. C 12. B 11. E 10. D 9. D 8. A 7. B 6. E 5. D 4. D 3. C 2. C 1. A Cevaplar

6 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Klasisizm - Romantizm - Realizm - Natralizm 3. Modl Test 3

1. 3. 6.
Bu akmda yazar olaylar anlatrken kendi- Teneke Trampet'te cce kahraman Oskar Romantizmde aadakilerden hangisi
ni gizler, kendi duygularn, zaaflarn, tut- Matzerath'n gzyle II. Dnya Sava yl- yoktur?
larn anlatt. Ardndan Joachim Mahlke ve
kularn, srlarn sylemekten kanr. Ona A) zgrlk talebi
onun elmack kemiini lmszletirdii
gre eser yazarn i dkme yeri deildir. Kedi ve Fareyi yazd. Eserlerinden Ka- B) nsan ve sanaty merkeze alma
Okuyucunun ya da seyircinin dikkati sa- fadan Doumlarda Almanlarn soylarn
C) Sanatnn eserde kiiliini gizlemesi
dece konu iindeki tipler zerinde toplan- devam ettirme endiesini yine kendine has
maldr. Eserde biim mkemmellii ok tarzyla ele ald. Uzak Tarlada ise Berlin D) nsann duygu tecrbesini nemseme
nemlidir. Anlatlmak istenen, ak ve net Duvar'nn yaplmas ve yklmas arasnda E) Yerli ve mili olma
bir biimde ortaya konmal; eser gereksiz geen sreci yanstt. 1999 ylnda Nobel
Edebiyat dl'n kazand.
szlerden arnmaldr. slup yapmacktan 7.
uzak, sade ve arbal olmaldr. Okurun Bu parada sz edilen yazar aada-
kilerden hangisidir? 18. yzyl aydnlanma a olarak grlr.
dikkati sylenene ekilmelidir.
Bir nceki akmn ortaya koyduu akl ve
A) Albert Camus
Bu parada sz edilen akm aadaki- saduyu, bilimin gelimesini hzlandrm,
B) Gnter Grass toplum yaps, gelenekler, siyaset yeni-
lerden hangisidir?
C) Gabriel Garcia Marquez den bilimsel adan ele alnmtr. Bunun
A) Sembolizm D) John Steinbeck sonucu olarak Jean Jacques Rousseau,
B) Romantizm E) Ernest Hemingway Montesquieu, Diderot gibi felsefeciler, iler-
lemeye engel oluturan tm nyarg ve
C) Realizm
zorbala kar dnce yoluyla etin bir
D) Klasisizm 4. sava am, dinsel hogr, toplumsal ve
E) Parnasizm Aadakilerin hangisinde yazar, eser, siyasal eitlik, birey haklarna ve dn-
akm eletirmesi yanltr? ce zgrlne sayg gibi konulan halka
Yazar Eser Akm yaymaya almlardr. Bu fikirler halk
tarafndan benimsenmi ve sonuta Fran-
A) John Fareler ve Realizm sz htilali patlak vermi, monari yklm,
Steinbeck nsanlar soylulara kar burjuva snf olumutur.
B) Ernest Silahlara Realizm te ----, byle bir ortamda domutur.
Hemingway Veda
Bu parada bo braklan yere aada-
2. C) Jean-Paul Bulant Egsiztansi- kilerden hangisi getirilmelidir?
Seme yklerden oluan Zamanmz Sartre yalizm
A) natralizm B) klasisizm
adl yapt 1925te, ilk roman "Gne de D) Victor Hugo Kral Romantizm
C) realizm D) romantizm
Doar" 1926da yaymland. Eserinde sa- Eleniyor
va yorgunu bir askerin anlarn anlatt. E) Maupassant Deir- Natralizm E) sembolizm
1927'de kanKadnsz Erkekler adl kita- menden
b ile birlikte ksa yknn byk yazar Mektuplar
8.
olarak anlmaya baland. 1929da yaym- Klasisizmle romantizmi karlatran
lanan "Silahlara Veda" adl ikinci romann- 5. aadaki yarglardan hangisi yanltr?
da yaral bir askerin savata bir hemireye ngiliz edebiyatnn nemli isimlerindendir. A) Klasik akm benimseyen sanatlar,
duyduu ak dile getirdi ve savan an- Oyunlarnda genelde insanlarn gndelik eski Yunan ve Latin edebiyatlarna de-
lamszln vurgulad. En baarl eser- konumalarnn zmlemesini yapt. n- er verirken romantikler onlar ad
lerinden olan "anlar Kimin iin alyor" sanlar zerindeki basky iledi. lk eserle- bulmutur.
adl eserini 1940ta tamamlad. Bu eser ile rinde ii snfna mensup insanlarn iinde
bulunduklar olumsuz koullara, maddi B) Klasisizmde evrensellik ne karken
1941 Pulitzer dlne aday gsterildi; an- romantizmde sanatlar, kendi tarih-
zorluklara ve bunun ruhlarna yansmas-
cak bir jri yesinin kar kmas sonucu lerini ve gnlk yaamlarn n plana
na ve onlarn hayal krklklarna deindi.
dl verilmedi. Ay I, nce Sz, Doum Gn Partisi karmlardr.
Bu parada sz edilen yazar aada- eserlerinden bazlardr. C) Klasisizmde Hristiyan deerler nem-
Bu parada sz edilen yazar aada- senirken romantizmde Hristiyan de-
kilerden hangisidir?
kilerden hangisidir? erler gz ard edilmitir.
A) Ernest Hemingway D) Romantizmde grlen insan tipi, klasi-
A) Harold Pinter
B) Albert Camus sizmdeki gibi soyut deildir.
B) Alphonse Daudet
C) Gabriel Garcia Marquez E) Klasik akm benimseyen sanatlar
C) John Steinbeck
eserlerinde kendilerini gizlerken ro-
D) John Steinbeck D) Charles Dickens mantik sanatlar, eserlerinde kiilikle-
E) Gnter Grass E) Daniel Defoe rini belli ederler.

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 7


Klasisizm - Romantizm - Realizm - Natralizm

9. 12. 15.
Romantizmin ilkelerini ortaya koyan Victor (I) Realizmde sanat, kiiliini gizler. (II) Sylenmek istenen ey ne olursa olsun,
Hugo, Sefiller adl romann sonlarnda u Kahramann ne karr. (III) Betimleme- elbette onu anlatacak tek bir szck, can-
szlere yer verir: u anda okuyucunun eli leri en gereki ekilde yapar. (IV) Ahlak landracak tek bir fiil, nitelendirecek tek
altnda bulunan kitap, eksikleri, stn veya deerlere nem verir. (V) Toplumu deil, bir sfat vardr. te yazar bunu buluncaya
zayf taraflar ne olursa olsun, bir batan bir
bireyi anlatmaya alr. kadar uraacak, yaklak olanla yetinme-
baa btn de, teferruatlarnda ktlkten
yecektir.
iyilie, adaletsizlikten adalete, sahtelikten Yukardaki numaralanm cmlelerin
hakikate, geceden gndze, ihtirastan vic- hangisinde bir bilgi yanl vardr? slubun ak, salam, yapmacksz, sz
dana, rmlkten hayata, canavarlktan oyunlarndan uzak olmasn vurgulayan
vazifeye, cehennemden cennete, hilikten A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. bu cmlelerde aadakilerden hangile-
Allah'a doru bir yrytr. k noktas
rinin ortak bir zellii anlatlmtr?
madde, vard nokta ruhtur. Balangta
canavar, neticede melektir. A) Romantizm-Natralizm
Bu paradan romantizmle ilgili olarak B) Romantizm-Sembolizm
aadakilerden hangisine varlamaz? C) Klasisizm-Realizm
A) Dinin nemsendii D) Klasisizm Romantizm
B) Sanat iin sanat anlaynn benimsen- E) Parnasizm-Sembolizm
dii
C) Sanatnn eserde kiiliini belli ettii
13. 16.
D) yi-kt atmasna yer verildii
I. Konu gerek hayattr.
E) Yararl olmann amaland 19. yzyln ikinci yarsnda Fransa'da do-
II. Olaanst grlen istisnai olaylara
du. Bu akmn kuramsal temellerini Fransz
yer verilmez.
Hippolyte Taine'in oluturdu. Taine'in d-
III. Toplum iin sanat anlay vardr.
10. ncelerinden etkilenen Goncourt Karde-
IV. Pozitivizmin bir gerei olarak gzleme ler, Germinie Lacerteux'u yazdlar. Ama
I. Rastlantlar
byk deer vermitir. bu akm edebiyatta asl anlatmn, Emile
II. Olgun, eksiksiz bir anlatm
V. nsan, gerek bir evre iinde iyi ve Zola'nn "Deneysel Roman" adl deneme
III. zn nemsenmesi
kt ynleriyle btn olarak anlatlr. yazlarnda buldu.
IV. Kiilerini iyi veya kt tek ynl ilen-
mesi Yukardaki numaralanm cmlelerin Bu parada sz edilen akm aadaki-
V. Dsellik hangisinde realizmle ilgili bir bilgi yan- lerden hangisidir?
l vardr?
Yukardakilerden hangisi romantik bir
A) Natralizm B) Romantizm
eserde bulunmaz? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
C) Realizm D) Klasisizm
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
E) Parnasizm

11. 17.
Fransada Flaubert'n yan sra Honore de Natralizm, aslnda realizmin devamdr
Balzac, Stendhal; Rusyada Lev Tolstoy, ama ----.
van Sergeyevi Turgenyev, Dostoyevski,
Bu cmle aadakilerden hangisi ile
Pukin; ngiltere'de Charles Dickens ve
srdrlebilir?
Anthony Trollope; Amerika'da Theodore 14.
Dreiser, Ernest Hemingway, John Stein- A) daha ok ahlakl olmay amalamakta-
beck; rlanda'da James Joyce realizmin Aadakilerden hangisi realizm ve kla-
dr.
nemli temsilcileridir. sisizmde ortak deildir?
B) ar gerekilikten kanmtr.
Bu parada aadakilerden hangisi ile A) Sokan esere olduu gibi tanmas
C) daha gereki olmay amalamtr.
ilgili bir bilgi yanl vardr? B) Akln nemsenmesi
D) daha ok duygular ilemeye alm-
A) Fransa B) Rusya C) Sanatnn kiiliini eserde gizlemesi tr.
C) ngiltere D) Amerika D) Biim kusursuzluuna deer verilmesi E) realizmin evrenselliini abartl bul-
E) rlanda E) Anlatma zen gsterilmesi mutur.

17. C 16. A 15. C 14. A 13. C 12. D 11. E 10. B 9. B 8. C 7. D 6. C 5. A 4. E 3. B 2. A 1. C Cevaplar

8 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Klasisizm - Romantizm - Realizm - Natralizm 3. Modl Test 4

1. 4. 7.
I. Klasisizme ilk tepki, ngilterede Ant- Aadakilerin hangisindeki sanatlar Amerikan edebiyatnn nemli bir yazardr.
hony Ashley Coopern kurduu Duygu farkl ulustan seilmitir? Uygarlk diye, adalk diye ne srlen
Okuludur. kar dzenlerine, ucuz siyasi politikalara,
II. Akl, iyi ve kty ayrt etmede yetersi- A) Franois de Malherbe, Jean Racine,
ikiyzlle, yeteneksizlie kar iinde b-
zidir. La Fontaine
yk bir fke beslemitir. Bu yndeki dn-
III. ounlukla hznl ve melankoliktir. B) Blaise Pascal, La Bruyere, Cervantes celeri eserlerine de yansmtr. Tom Saw-
IV. Roman trndeki eserlerinde mektup C) Dante, Moliere, Dostoyevski yer'in Maceralar, Bir Cinayet Bir Sr ve Bir
formunun oka kullanlm olmas, Evlilik, alnan Ta bilinen eserleridir.
D) Montaigne, Shakespeare, Franois
kiisel tarihinin ne kartlmasnn bir
Rabelais Bu parada sz edilen yazar aada-
sonucudur.
V. Doa betimlemeleri nemsenmez, be- E) Boccaccio, Jean Racine, La Fontaine kilerden hangisidir?
timlemeler hep insanla ilgilidir. A) Ernest Hemingway
Yukardakilerden hangisi romantizmle B) Jack London
ilgili deildir? 5.
C) Henrik bsen
----, lk roman Gen Werther'in Aclar
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. D) Mark Twain
gerek anlatm gerek duygularnn cokun-
luu ve ada genliin duygu ve dn- E) Knut Hamsun
2. celerini yanstmaktaki baarsyla evrensel
bir ne kavutu. Bu romanla Alman edebi-
Natralizmle ilgili aadaki yarglardan yatnda romantizm olarak bilinen yeni bir 8.
hangisi yanltr?
r ald. Bu yllarda onun etkisiyle ksa, Altn Kadeh, Yukar Mahalle, Fareler ve
A) Determinizmi topluma ve insan uygu- zl ve prl prl iirler yazld. nsanlar, Gazap zmleri, Sardalye Soka-
ladlar. , Al Midilli, Tatl Perembe adl eserlerin
Bu parada bo braklan yere aada-
B) Toplum byk bir laboratuvar, insan kilerden hangisi getirilmelidir? unutulmaz ustasdr. zellikle ikinci Dnya
deney konusu, sanat da bilgin sayl- Sava'nn dourduu aclar ele alr. Eser-
d. A) Bernard Shaw lerini, imgelerden bolca yararlanan "sanat-
C) nsan kiiliini anlatabilmek iin soya B) Knut Hamsun sal" eserler olmaktan ok, yzyln banda
ekim yasalarndan ve toplum bilimin- C) Friedrich Schiller nemli toplumsal deiimlerin yaand
den yararlandlar. topraklarda, toplumsal olaylarn gereki bi-
D) Rudyard Kipling
D) Romanlarda kahramanlarn portreleri, rer yanstl olarak grmek daha dorudur.
E) Goethe
toplumsal deerlere sayg iin sadece
Bu parada sz edilen yazar aada-
yzeysel olarak verilir.
kilerden hangisidir?
E) Yazar eserde kiiliini gizler.
6. A) Ernest Hemingway
Annesinin onca abasna ramen, Charles B) Jack London
3.
baarl bir renci olamaz. Tp okumas
Gereki bir roman olan Sava ve Barta C) John Steinbeck
iin kolejden alnr. Charlesa tp dersle-
----, asl olarak tarihin nasl yazlmas ge- ri ok ar gelir, ok almasna ramen D) Mark Twain
rektiine dair kendi grn sergiler. Ge- derslerden hibir ey anlamaz. Doktorluk
leneksel tarih yazmnn aksine tarihi ger- E) Stefan Zweig
belgesi almak iin girdii snavda baar-
eklerle, gerek d karakterlerden oluan sz olur. Annesinin tevikiyle snavlara ye-
roman sanatn harmanlar. Roman, yazarn niden hazrlanr, gece gndz alr, her
deyiiyle onun zamanndan 60 yl nce, 9.
eyi ezberler. Sonunda iyi bir notla snav
dedelerinin zamannda geen bir sava
geer. Annesinin ynlendirmesiyle Tos- Babalar ve Oullar, Rudin, Bir Asilzade Yu-
anlatmaktadr. Yazar, gereklere sadk ka-
testa doktorlua balar. Krk be yalarn- vas, lk Ak, Bahar Seli, Arefe, Duman gibi
labilmek iin gnmzn gazeteci-yazarla-
da dul bir kadnla evlenir ama mutlu olmaz. eserleri ile bilinen realist bir yazardr. Eser-
rnn tekniini uygular ve o zaman grm
ya da iyi bilen 160tan fazla gerek kiiyle Bu parada kahramanndan sz edilen leri, Rus toplumunun yaamna, skntlar-
rportaj yapar, eski belgeleri tarar. roman aadakilerden hangisidir? na ve demokratik mcadelesine ayna tutar.

Bu parada bo braklan yere aada- A) Anna Karanina Bu parann bana aadakilerden


kilerden hangisi getirilmelidir? hangisi getirilmelidir?
B) Madame Bovary
A) Tolstoy B) Maksim Gorki C) Babalar ve Oullar A) ehov B) Tolstoy
C) van Turgenyev D) Nikolay Gogol D) Su ve Ceza C) Gogol D) Dostoyevski
E) Dostoyevski E) l Canlar E) Turgenyev

LYS Edebiyat Modler Soru Bankas 9


Klasisizm - Romantizm - Realizm - Natralizm

10. 12. 15.


Vodvilleri tara tiyatrosunda byk baar I. ngiliz ve dnya edebiyatnda Hamlet Tartuffe, Zoraki Tabip, Cimri, Hastalk Has-
kazand. Bir Moskova tiyatrosunda sahne- bata olmak zere byk tiyatro eser- tas gibi eserleriyle dnya komedyasnn
lenen vanov da ok byk baar salad. leri ile tannan bir yazardr. en byk ustas kabul edilen Fransz ya-
Orman Cini'nin ayn baary salamama- II. Ronesansn olumasn salayanlar- zar, klasik edebiyatn nemli isimlerinden-
s zerine, oyun yazmaya uzun sre ara dandr; lahi Komedya adl eseri ile bi- dir. Eserleri Ahmet Vefik Paa tarafndan
verdi. Mart'yla yeniden oyun yazmaya linmitir. Trkeye uyarlanmtr.
balamas ikinci baarszl beraberin- III. Goriot Baba, Vadideki Zambak gibi
eserleriyle adn duyurmu; nsanlk Bu parada sz edilen sanat aa-
de getirdi. Bunun zerine tiyatroyla ilgisini
Komedyas adl bir eserde btn ro- dakilerden hangisidir?
kesmeye karar verdi. Bir mektubunda y-
manlarn toplamtr. A) Shakespeare B) Racine
le diyordu: "700 yl yaasam bir piyes yaz-
mam. Nesine isterseniz bahse girerim." IV. Tombalak, Ay I, Bir Hayat, Gzel
Dost, lm Gibi Kuvvetli, Kalbimiz gibi C) La Bruyere D) Moliere
Bunlar yazarken tiyatro sevgisini hesaba
eserleri natralist hikyenin en nemli E) Cervantes
katmamtr. Bu srada Vanya Day byk
ismidir.
vglere layk grlyordu. Mart'nn ikinci
sahneleniinde kazand byk baar da Bu cmlelerde aadakilerden hangi-
Kz Karde ve Vine Bahesi'ni yazma- sinden sz edilmemitir?
sn salad. A) Shakespeare B) Dante
Bu parada sz edilen yazar aada- C) Balzac D) Emile Zola 16.
kilerden hangisidir?
E) Maupassant Victor Hugo, Pukin ve ortak yn aa-
A) ehov B) Tolstoy dakilerden hangisidir?
C) Gogol D) Dostoyevski 13.
A) iir trnde eser vermemeleri
E) Turgenyev Mizahdr.
B) Fransz edebiyatna mensup olmalar
Eserlerindeki karakterler olduka canl-
dr. C) Toplumsal sorunlara duyarsz kalmala-
Tom Savyer'in Maceralar, Mississipi'de r
11.
Yaam Huclerbery'in Maceralar en D) Romantizm akmnn temsilcileri olma-
Romann kahraman olan Raskolnikov o nemli eserleridir. lar
yllarn btn aclarn, yaralarn iinde Bu cmlelerde sz edilen yazar aa- E) lkelerinin en byk yazarlar olarak
tayan bir niversite rencisidir. Ayn dakilerden hangisidir? bilinmeleri
zamanda akll ve drst bir gentir. K-
ck, tavan normalden daha alak olan bir A) Ernest Hemingway
at blmesinde oturmaktadr. evresin- B) Jack London
deki yoksullarn yaamn gzlemlemekte, C) Henrik bsen
yalnzca kendisinin deil, dier insanlarn
D) Knut Hamsun
da sonunun yoksulluk, hastalk, erken
lm olduunu grmektedir. Bu durum E) Mark Twain
onda dnsel araylara yol amtr. Fa-
17.
kat bu sre iinde hep yalnzdr; kimseyle 14. Sssz bir dil kullanmtr.
grmek, konumak istemez. nsanlar- Realist bir yazardr.
----, Kuzgun, Annabel Lee ve anlar iir
dan kaar, sorunlar kendi bana zmek Krmz ve Siyah, Parma Manastr
kitaplaryla Acayip ve aprak Hikyeler
ve sadece kendi gcn kullanmak ister. eserleri ona aittir.
kitabn yazmtr.
Bu parada kahramanndan sz edilen Yukarda kimi zellikleri verilen yazar
Bu cmlede bo braklan yere aada-
roman aadakilerden hangisidir? kilerden hangisi getirilmelidir? aadakilerden hangisidir?

A) Budala A) Jack London A) Maupassant


B) Sava ve Bar B) Edgar Allan Poe B) Stendhal
C) Babalar ve Oullar C) Henrik bsen C) Swift
D) Su ve Ceza D) Knut Hamsun D) Schiller
E) Ana E) Mark Twain E) Turgenyev

17. B 16. D 15. D 14. B 13. E 12. D 11. D 10. A 9. E 8. C 7. D 6. B 5. E 4. C 3. A 2. D 1. E Cevaplar

10 LYS Edebiyat Modler Soru Bankas


Sembolizm - Parnasizm - Srrealizm - Ftrizm - Ekspresyonizm 3. Modl Test 5

1. 4. 7.
Bu sanatlara gre d dnyann oldu- 20. yzyln biz sanatlar, makineyi ve Bir tapnaktr doa, stunlar canl
u gibi anlatlmas imkanszdr. nsan d hz sanata soktuk. Hayatta her eyin ha-
Anlalmaz szler duyulur zaman zaman
dnyay olduu gibi deil, alglad gibi reketli olduunu hepimiz biliyoruz. Bize
anlatr. Gzellik aklkta deil, kapal an- gre sanat da kendinde bir hz bulmal Sembol ormanlar iinden geer insan
latmdadr. Bu sanatlar sese, ritme, m- ve eserini bu hza uydurmaldr. Gemie Tandk baklar szer gibidir sizi
zie nem vermilerdir. iirin szden ok ve durgun davrana dman olmaldr.
mzie yakn olmas gerektiini dn- inde bulunulan zamann ve gelecein Bir derin, bir karanlk birlik iinde
mlerdir. dinamizmine ynelmi, bu hareketliliin
sesini iirleriyle duyurmu olmaldr. Msra- Aydnlk kadar sonsuz, gece kadar geni
Bu parada tantlan sanatlar aa- larda makine ve ark seslerini duyurmaya Uzaktan syleen uzun yanklar gibi
daki edeb akmlardan hangisine men- almaldr.
suptur? Renkler, sesler, kokular karr birbirine
Dncelerini bu ekilde dile getiren
A) Sembolizm B) Realizm Bu dizelerin airiyle aadaki akmlar-
bir sanat aadaki edebiyat akmla-
C) Natralizm D) Klasisizm rndan hangisine mensuptur? dan hangisi arasnda bir yaknlktan sz
edilebilir?
E) Romantizm A) Realizm B) Romantizm
C) Ftrizm D) Sembolizm A) Klasisizm B) Parnasizm
E) Klasisizm C) Sembolizm D) Futrizm
2.
E) Srrealizm
---- doa, gerekte olduu gibi, btn ay-
rntlaryla deil; ondan edinilen izlenimler
5.
lsnde anlatlr. Bu akma gre nemli I. Bireyin, geleceini kendisinin belirle-
olan nesneler deil, bu nesnelerin uyan- yebileceini ileri sren bir felsefi anla- 8.
drd izlenimlerdir. Bunun iin sanat, ya dayanr.
II. Sanatlar, yaptlarnda insann ken- (I) Realist iir anlay ile Fransa'da ortaya
dorudan gerekleri deil, grdklerinin
kendinde uyandrd izlenimleri anlatr. disini amas gerektiini, hr olmaya kmtr. (II) Doal gzellie ve d gr-
mecbur olduu gibi konular ilenmitir. ne byk nem verir. (III) Sanat sanat
Bu parada bo braklan yere aada- III. Yaptlarda karakter yoktur, eitli du- iindir ilkesini savunmutur. (IV) Kafiye ve
kilerden hangisi getirilmelidir? rumlarla kar karya kalm insanlar redife nem verilir. (V) Temsilcileri, gerei
A) Kbizmde vardr. nemsemilerse de tarih olaylara ynel-
B) Empresyonizmde Numaralanm cmlelerde zellikleri memi; sadece gncel gerekleri iire ak-
C) Romantizmde verilen edebiyat akm aadakilerden tarmlardr.
hangisidir?
D) Klasisizmde Bu paradaki numaralanm cmlelerin
A) Srrealizm B) Kbizm hangisinde parnasizmle ilgili bir bilgi
E) Srrealizmde
C) Realizm D) Egzistansiyalizm yanl vardr?
E) Ekspresyonizm
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

3. 6.
I. Sanatlar, kendi ilerine kapanp ken-
---- ister sz, ister yaz ile ya da baka bir
dilerini gzlemlemi, i gzleme nem
yolla, dncenin gerek ileyiini ortaya 9.
vermilerdir.
karmak iin bavurulan, iinden geldii
II. Bireyin en gizli ynlerini aa vuran I. 19. yzyln son eyreinde ortaya k-
gibi yazma yntemidir. Bu, akln denetimi
bir anlatm yolu kullanlmtr. mtr.
olmakszn (