You are on page 1of 6

Rimski vladari iz nasih krajeva- Flavije Jovijan

Car iz Beograda

Bio je toliko krupan i visok da nisu mogli da nadju vladarsku odecu koja bi mu
odgovarala. Bio je veseo covek, skromnog obrazovanja i dobrocudan. Voleo je jelo, pice
i zene

Tmuran dan bio je u Persiji kad se u leto 363. godine okupila rimska vojska da izbere
novog cara nakon bitke u kojoj je nesrecno, gotovo slucajno, poginuo mladi avgust
Julijan nazvan Otpadnik. Vec davno su legionari izgubili svaku zelju za osvajanjem i
samo su sanjali povratak. Iako nisu pretrpeli nijedan poraz, ipak su napustali Persiju kao
da beze od djavola. Povlacili su se danima, nedeljama kroz pustinju i po paklenoj zegi
sanjali vode Mediterana i hladovinu suma severa. Ni izbor novog cara nije isao lako.
Niko tih dana ispunjenih gubitkom nije zeleo da se ogrne carskim purpurom - ni
pretorijanski pretor, ni ostali visoki oficiri, ozalosceni Julijanovi drugovi. I tako je, posle
mnogo oklevanja i pregovora, izbor vojske pao na coveka iz Singidunuma - prvog i
poslednjeg rimskog cara rodjenog u danasnjem Beogradu.

Imperator Jovijan

Flavije Jovijan rodjen je oko 330. godine kao sin vojnika Varonijana, tada verovatno
legionara u IV legiji Flavija, koja je imala sediste u Singidunumu. Varonijan je
napredovao u sluzbi dostigavsi mesto komandanta domestika (comes domesticorum),
jedinice carskih telohranitelja. Jovijan je nastavio ocevim stopama i sluzio je kao
pripadnik garde (protector domesticus) pod carevima Konstancijem II i Julijanom koji ga
je postavio za zapovednika domestika. Flavije Jovijan bio je ozenjen kcerkom visokog
vojnog oficira Lucilijana, koji je ziveo u Sirmijumu (danasnja Sremska Mitrovica).

Amijen Marcelin, hronicar i carev savremenik, opisuje da je Jovijan bio „toliko visok i
krupan da se dugo nije mogla naci vladarska odeca koja bi mu odgovarala. Izraz lica bio
mu je veseo, oci sive. Jovijan je bio skromnog obrazovanja i dobrocudan, ali nezajazljiv u
jelu i uzivao je u vinu i zenama”. Radilo se o coveku skromnih sposobnosti, „senci svog
prethodnika”, koji nije bogzna sta pokazao u toku svog kratkotrajnog vladanja.

Postavsi car i vrhovni komandant vojske, Jovijanov cilj bilo je konacno izvlacenje iz

biskupa Aleksandrije. koji je pokusao da obnovi paganske kultove. Tamo je svog sina Varonijana. Cuvsi za smrt prethodnog cara. Amijen Marcelin opisao je ocaj stanovnika Nisiba koji su bili primorani da se povuku s rimskom vojskom i zauvek prepuste svoj grad Persijancima. U stara vremena republikanskog Rima cast konzula mogao je poneti samo zreo covek. koji je imao samo dve godine. tako da se na njegovom novcu pored hriscanskih pojavljuju i neki paganski simboli. veka nadjena na podrucju Beograda. Bez borbe predat je neosvojivi grad Nisib. Jovijan je 364. Jedno od objasnjenja bilo je da se ugusio od isparenja u sobi ili da se otrovao hranom. proglasio za konzula. Jovijan je pozurio da sklopi mir po svaku cenu. Iako je podrzavao pravoslavne biskupe. Naime. Hriscanski istoricari sacuvali su prepisku izmedju cara Jovijana i cuvenog borca protiv arijanske jeresi Anastasija. posle dugotrajnog progonstva. nakon kratkog razdoblja vladavine Julijana Otpadnika. Sujeverni Rimljani primili su kao lose znamenje cinjenicu da je u toku svecanosti proglasenja za konzula dete neprestano plakalo. nadjen je mrtav u sobi.Persije. znamenja su se u stvarnosti pokazala tacnim. Zeleci da se sto pre vrati u srediste carstva. Jovijan je u pocetku vladavine nastojao da odrzi neutralnost u sporovima unutar crkve pozivajuci na jedinstvo drzave i crkve. koji je godinama odbijao persijske napade. Ako je sramni mir s Persijom bacio senku na pocetak Jovijanove vladavine. I zaista. proglasio zvanicni povratak rimske drzave hriscanstvu. Medjutim. vrati u svoju biskupiju. Takodje je vodio trpeljivu politiku prema paganima. Uslovi mira bili su teski za Rim: Persijancima je vraceno pet oblasti s druge strane Tigra koje je osvojio jos raniji car Galerije.gradu iz koga je njegov prethodnik Julijan krenuo na pohod na istok. novi car je. a da niko nije mogao da objasni uzrok smrti. ka sredistu carstva. kad je stigao u Dadastan. mesto u Maloj Aziji. Persijanci su udvostrucili napade. ukljucujuci i finansijsku pomoc crkvi. Jovijan je neko vreme proveo u Antiohiji . kome je Jovijan dozvolio da se. Statua nasih sugradjana iz 3. Nakon povratka iz Persije. stariji od 40 godina. zbog jedne druge odluke postao je omiljen kod velikog dela podanika. godine usred zime krenuo na zapad. Imao je tek . Nestrpljiv da sto pre stigne na cilj i da ucvrsti vlast.

koji se nalazio u Panoniji. Zaboravljen je brzo. U spisu Notitia dignitarum. sto i nije cudno imajuci u vidu njegovu kratkotrajnu vladavinu. visok oko trideset metara.Singidunum Na mestu gde se vode Save mesaju s Dunavom dize se. colonia).kvaderima . sa svojim velikim zemljakom i prethodnikom . On ga pominje kao grad na Dunavu u kom je smestena legija IV Flavia Felix. poslednji put pominje se IV legija kao i njen zapovednik. bogatog rudama. koja se ticu nekih pitanja u vezi s verom. „pobednik i trijumfator.Singidunum . poslednji prema severu. „gloria Romanorum” i druge. Singidunum se nalazio na rimskom limesu preko puta podrucja varvara Jaziga. praefectus legionis.carem Konstantinom. poput „victoria Romanorum”. dva edikta.bio je od lomljenog kamena. Rec dunum keltskog je porekla i znaci grad. Vladao je i ziveo kratko. veku kod geografa Ptolomeja.iskopanim na Tasmajdanu. oblozen velikim kamenjem od krecnjaka . sto je bilo dovoljno za smestaj legije (6000 ljudi). Pominjan je jedino zbog obnove zvanicnog polozaja hriscanske crkve. utvrdjenje. vecni avgust”. Utvrdjenje Singa . Ostala su. na primer. Cetvrta legija Flavija stigla je u Singidunum oko 86. cime se bar na neki nacin moze povezati. Naselje Singidunum sastojalo se od tri odvojene celine: od vojnog logora. Logor legije bio je na danasnjem Kalemegdanu . iako ne i porediti.javlja se u 2. godine iz svog ranijeg boravista u Dalmaciji. Najstariji pomen rodnog grada cara Jovijana . s kraja 4. Panonije (na zapadu) i Dalmacije (na jugu). Singi je ime trackog plemena koje je zivelo u okolini. Ovaj prirodni grudobran oduvek je bio utvrdjeno naselje za ciji se posed prolilo mnogo krvi. Most preko Save povezivao ga je s Taurinumom (Zemunom). veka. veka i danas mogu da se vide u okviru severoistocnog kalemegdanskog bedema (kod „Dizdareve kule”). naselja vojnih veterana (canabae) i od civilnog naselja (municipium. sacuvana u takozvanom Teodosijevom kodeksu. Naziv Singidunum je slozenica od reci Singi i dunum. . Zid glavnog utvrdjenja .deo rimskih zidina i kule iz 2.trideset dve godine. Ukupna povrsina kastruma verovatno je iznosila oko 16 hektara. Tako je zavrsio car poreklom iz Singidunuma. Iza Jovijana nije ostalo mnogo carskih dela. Na novcu i natpisima Jovijan je koristio uobicajene epitete rimskih careva. ogranak planinskog lanca Rudnika. tacno na granici izmedju rimskih provincija Mezije.bedema .

na prostoru izmedju danasnjeg Studentskog trga i Trga Republike. dosljaka iz celog carstva. grncarski i zidarski. i 3.. vodovodom (akvadukt). kupalistima (terme). U Donjem gradu. Naselje se verovatno granicilo sa samim logorom. Rimske ulice uvek su bile prave i sekle su se pod pravim uglom. Oko vojnog naselja. bili su poznati kamenorezacki. izmedju ostalog. mesto rodjenja i puno ime) Konstantinova dinastija • Konstantin I Veliki (306-337) . Singidunum je gradjen po rimskom uzoru: s forumom (oko Patrijarsije ili na Studentskom trgu). Junoni. Eros. hram boginje Nemezis (boginje osvete i rata). Singidunum je u pocetku imao status municipijuma da bi verovatno u 3. Venera. Uzun-Mirkove. veku omogucile su stanovnicima okoline Beograda da razviju poljoprivredu.Naisus/Nis (Flavius Velerius Constantinus) • Konstancije II (337-361) . veku. Na Studentskom trgu otkriveno je kupaliste. koji se pominju na spomenicima nadjenim u okolini Singidunuma. Tracani.Vinorodne padine Grocke u 2. poput Knez-Mihailove. Liberu i Liberi. Bah. veku bio proglasen za koloniju (colonia splendissima). kad su vojnici dobili pravo da stupe u zakoniti brak i da zive s porodicom iako logorski rezim nije bio ukinut. Hekati. medju kojima je bilo vojnih veterana.. nalazilo se civilno naselje s mnogobrojnim stanovnicima. Apolon. sto se i danas donekle odrzalo kod nekih ulica u centru grada. veku (Navedene su godine vlasti. Dusanove i Kralja Petra (7. i 3. otkriveno je svetiliste boga Mitre (mitreum). dok je na drugim stranama dopiralo do Gospodar-Jevremove ulice (na severozapadu).. kovacnica i grncarska radionica. Uz samo naselje bila je razvijena poljoprivreda.. kao i naroda poreklom iz raznih etnickih grupa (Kelti. Silvanu Silvestru. Orcija (domace bozanstvo) i tracki Heron. Na nadgrobnim spomenicima i nadjenim statuama pominju se i Merkur. kanalizacijom. jula). Pregled rimskih careva u 4. Tu je bila i luka za dunavsku i savsku flotu.. Mitrovica (Flavius Constantius Constantinus) • Konstans (337-350) (Flavius Julius Constans) . Na keramici i opekama iz tog vremena nadjeni su pecati s oznakom SING. Dijana. odnosno do Brankove ulice (na jugozapadu) i do Trga Republike. sto potvrdjuju agrarni kultovi posveceni Majci Zemlji. Od zanata. Mitrovica (Flavius Julius Constantius) • Konstantin II (337-340) . Iliri. Kao i vecina nasih gradova iz tog doba. Vojno naselje (canabae legionis) nalazilo se u Donjem gradu i verovatno se razvilo kao zasebna celina u vreme reformi cara Septimija Severa (193-211). Vinorodna Grocka Najveci uspon grad je dostigao u 2.).Sirmijum/S. U gradu su bili brojni hramovi posveceni rimskim bozanstvima: Jupiteru. tracki konjanik.Sirmijum/S..

izvan samih granicnih linija ili zidina oko mesta. Takovskoj. grad na raskrscu puteva . Jedan podzemni vodovod isao je iz suma ispod Avale do tvrdjave. Car Justinijan obnovio je 535. Aurelije Viktorije i drugih. kao i Ad sextum miliarem (kod Grocke). Ostrogota. ka Viminacijumu. Medju nadgrobnim spomenicima gradskih magistrata . sto svedoci o asimilaciji ranijih stanovnika s rimskim gradjanstvom: Marko Aurelije Cutia. U sirem prostoru oko Singidunuma bilo je dosta vila ciji su ostaci nadjeni po celom danasnjem Beogradu (Cubura. kod Ripnja. Mar. Aur. Vracar. Konstancije II (349). Soso. veka. Tako su nadjeni grobovi u ulici Majke Jevrosime. Micianus. u napadima Huna.• Julijan (361-363) (Flavius Claudius Julianus) • Jovijan (363-364) . poput Ulpije Pije (koja je bila poreklom iz Vindobone. prema istoku i na jug.upravnika. Mitrovica (Flavius Gratianus) • Valentinijan II (375-392) (Flavius Valentinianus) Teodosijeva dinastija • Teodosije I Veliki (379-395) (Flavius Theodosius) • Arkadije (395-408) (Flavius Arcadius) • Teodosije II (408-459) (Flavius Theodosius) • Honorije (395-423) (Flavius Honorius) Na velikoj povrsini oko nekadasnjeg naselja Singidunum nadjene su i nekropole (grobovi i nadgrobni spomenici). posle smrti cara Teodosija I (395).pohodili su mnogi carevi. godine). Lasinije Ingenue. godine osvojili Avari da bi ga ponovo spalili . Rimljani su imali obicaj da svoje mrtve sahranjuju uz put. Aur. danasnjeg Beca). Granica izmedju teritorija Sirmijuma i Viminacijuma nalazila se negde kod Smedereva.supruga vojnika. Pet decenija kasnije. Valerijan. Inace.Singidunum . na 19 rimskih milja.Cibalae (Flavius Valens) • Gracijan (367-383) . Kosovskoj. stanica na sest rimskih milja od Singidunuma. i 4. Banovo brdo. naselje sa znacajnim utvrdjenjem. Elije Juste. Tako se na spomeniku Aureliju Atiku navodi da je. Dioklecijan (295). medju kojima Septimije Sever (202). godine utvrdjenje koje su..Singidunum/Beograd (Flavius Jovianus) Valentinijanova dinastija • Valentinijan I (364-375) . Gepida. Cukarica). Kosmaju. i Aureus Mons... medjutim.Sirmijum/Sr. brezuljci na kojima je sadjena vinova loza. Nakon podele Rimskog carstva na istok i zapad. Najvise nadgrobnih spomenika ima iz 2. zatim Castra Tricornia (Ritopek). Pored grada postojalo je i gradsko podrucje (ager Singidunensis) koje se protezalo uz Dunav. Zabelezena su i mnoga zenska imena .. ucestvovao u upravi grada gde je bio „kvinkenalis”. U sledeca dva veka grad pada iz ruke u ruku: Vizantije. 584. Na jugu. na Tasmajdanu i drugde. status pogranicnog mesta Singidunuma jos je izrazeniji. Naselja na ovom podrucju bila su Mutatio ad sextum (Mali Mokri Lug). postojala je naseljena rudarska oblast bogata olovom i bakrom: na Avali. Topcider. nakon napustanja vojne sluzbe. iz vremena najveceg uspona grada. Sarmata. nalaze se i keltska i tracka imena. supruge Aurelija Maksima. ili Elije Flore. Guberevca.Cibalae/Vinkovci (Flavius Valentinianus) • Valens (364-378) . I danas ako se malo dublje kopa u centru Beograda. pretezno uz vojni put. Siminoj. grad je osvojen i spaljen (441. mogu da se nadju ostaci nasih antickih prethodnika.

. D. U narednom veku.592. oko 630. oko napustenog i porusenog antickog grada naseljavaju se Sloveni koji ce mu promeniti i ime u Beograd. L. godine. godine.