You are on page 1of 16

SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA MEĐUNARODNE FINANSIJE

TEMA: MONETARNA POLITIKA EU

Mentori: Studenti:
Prof. dr. Dragoljub Stojanov Jasmina Katana 48/07
Mr. Mirjana Čomić Bojan Davidović 160/07
Mr. Dijana Sredić

......... 10  Funkcije Centralne banke i državne regulative banaka i novčane mase  Ciljevi formiranja i način organizacije ECB prema mastrihtskom sporazumu i statutu banke  Strategije i instrumenti sprovođenja monetarne politike ECB .................................................  Zdrav (stabilan i konvertibilan) novac ................. 15 ...............................................................................................monetarne funkcije i operacije VI Zaključak …………………………..............................stvaranje jedinstvenog novca ………………................. 14 VII Literatura ........................................................ 5 IV Evro-evropski i svjetski novac XXI vijeka .....................................................................................................zdrava ekonomija i država  Rađanje evra kao jedinstvene evropske valute  Korist od jedinstvene valute i uticaj na firme V Monetarna politika i evropska centralna banka ................. 3 II Evropski monetarni sistem ............................................................ 4 III Evropska monetarna unija .................................................................................................................................. SADRŽAJ: I Uvod ...............

U cilju efikasnog sprovođenja monetarne politike EU i kontrole stabilnosti evra. uravnotežen i postojan razvoj privrednog života sa visokim nivoom zaposlenosti. visoka stabilnost cijena. kao i ojačavanje pozicije EU na globalnom tržištu. Jedinstvenu valutu su prihvatile sve države članice EU. Velike Britanije i Švedske.I UVOD Osnovni cilj monetarne politike EU jeste održavanje stabilnosti zajedničke valute - evra. Uvođenje evra imalo je za cilj otklanjanje monetarnih kolebanja koja su otežavala funkcionisanje zajedničkog tržišta. Stvaranje ekonomske i monetarne unije (1. osim Danske. . osnovana je Evropska centralna banka sa sedištem u Frankfurtu. januara 1999) i uvođenje jedinstvene valute predstavlja vrhunac ekonomske integracije EU.

Nakon četvorogodišnjeg prilagođavanja centralnih kurseva između valuta zemalja članica i usaglašavanja ekonomskih politika. Tada je nastala «zmija» kao sistem uzajamne podrške razmjenskim kursevima zasnovan na nešto blažim pravilima i promjenljivom učešću zemalja članica u njemu. . EMS je nastao evolucijom iz tzv. II EVROPSKI MONETARNI SISTEM Evropski monetarni sistem (European Monetary System . stvoreni su bolji uslovi za veći stepen stabilnosti međusobnih valutnih kurseva u EMS-u. godine.godine. EMS je od svog osnivanja. marta 1979. Uz održavanje monetarne stabilnosti EMS je održavao i ekonomsku stabilnost i znatno doprinio većoj konvergenciji nacionalnih privreda. poslije 1983. ali prilagodljivih deviznih kurseva. da unaprijedi ekonomsku saradnju između zemalja članica i da suzbije negativne efekte spoljašnih ekonomskih šokova kao što je na primjer. Istovremeno uz održavanje stabilnosti razmjenskih kurseva između zemalja članica. Ključni element ovog sistema je obaveza zemalja članica da razmjenske kurseve svojih valuta drže u striktno ograničenim okvirima mogućeg kolebanja gore ili dole. Namjera osnivača Evropskog monetarnog sistema bila je da se stvori područje stabilnosti u Evropi koje će karakterisati najniže stope inflacije. U ovom sistemu. a centralni kursevi su povezani sa novom evropskom monetarnom jedinicom Ekijem. Evropski monetarni sistem funkcioniše na principu fiksnih.EMS) je najznačajniji instrument monetarne integracije u Evropi i stvaranju jedinstvene ekonomske i monetarne unije. «monetarne zmije» početkom 70-ih godina kada je došlo do kraha svjetskog monetarnog sistema zasnovanog na dolaru. često i prekomjerno fluktuiranje dolara. Engleska funta i grčka drahma su uključene u «korpu EKI» i pored toga što ne učestvuje neposredno u mehanizmu formiranja deviznih kruseva prema EMS. svaka valuta je «vezana za drugu valutu» zemlje članice preko bilateralnih «centralnih kurseva». igrao presudnu ulogu u održavanju stabilnosti cijena u zemljama članicama sistema. EMS je nastao kao posljedica krize Bretonvudskog monetarnog sistema zasnovanog na dolaru i njegovoj sve većoj fluktuaciji. EMS je održavao stabilnost kurseva njihovih valuta sa valutama zemalja izvan ovog sistema.

STVARANJE JEDINSTVENOG NOVCA Stvaranje Evropske monetarne unije (EMU) i jedinstvene valute u okviru EU je najveće njeno dostignuće. To je svojevrsna kruna integracije. nezaposlenošću i privrednim rastom. kao i jačanje konkurencije usljed otvaranja unutrašnjeg tržišta.1 Formiranje nezavisne Evropske centralne banke koja bi.  Zamjena platnih debalansa sa regionalnim debalansima. privredni rast i djelovalo istovremeno i na povećanje zaposlenosti i realnih dohodaka. Svojevremeno je grupa njemačkih profesora pripremila rezoluciju protiv EMU. jer nisu isti uslovi u svim zemljama zajednice. dovelo bi do relativno nižih kamatnih stopa i povećanja stabilnosti cijena. Među njima se najčešće ističu slijedeći elementi:  Identični temeljni osnovi ekonomsko-političkih sistema. usklađivanje inflacije je posljedica a ne pretpostavka monetarne unije. tj. kada se stope inflacije usklade sa državnim zaduženjem. izostajanje valutnih devalvacija u zemljama članicama privrede i monetarne unije. To bi dodatno i konstantno oživjelo investicionu aktivnost.  Integracija tržišta kapitala. Otuda i nije čudo što je bilo i protivnika stvaranja monetrarne unije.  Konvertibilnost (barem unutrašnja) valuta zemalja koje učestvuju u uniji.  Harmonizacija fiskalnih sistema. tek onda se može razmišljati o monetarnoj uniji. prije svega. U svakom slučaju. ali najsloženiji i najdelikatniji problem u cjelokupnom procesu sveohuhvatne ekonomske integracije Evrope. obaveza pridržavanja striktne budžetske discipline. Za ostvarivanje i opstajanje jedinstvene ekonomske i moneratne unije potrebno je ispunjavati razne uslove.  Jedinstven nastup na međunarodnim finansijskim tržištima. Oni su izrazili mišljenje da ne postoje uslovi za stvaranje monetarne unije. oni smatraju da je «preuranjeno stvaranje EMU» i da tek kada se usklade nacionalne privrede.  Centralizacija monetarne politike. bila usmjerena na stabilnost cijena.  Identične stope inflacije.III EVROPSKA MONETARNA UNIJA . Sem toga. Monetarna unija i funkcionisanje jedinstvene valute EU dovešće do dubokih strukturnih pomjeranja čije posljedice je veoma teško sagledati.  Jedinstvena Centralna banka ili sistem centralnih banaka koje kontrolišu sprovođenje politika stabilizacije. kada se uskladi inflacija i postigne apsolutna stabilnost cijena. Naime. najbolji novac je stabilni novac. .

104c (a).godine. Ostale će moći da se priključe kasnije. prihvati mehanizam deviznog kursa EMS-a i ako 2 godine prije ulaska u uniju ne izvrši devalvaciju valute. početi da funkcioniše 1. god.5%. V. Ova mogućnost je dobila naziv «Evropska u dve brzine». budžetski deficit nije za više od 3% veći od BDP (ako to jeste slučaj. To podrazumijeva prenošenje ovlašćenja nacionalnih centralnih banaka na Evropsku centralnu banku i uvođenje jedinstvenog novca. 4. Istovremeno. . javni dug ne bi trabalo da premaši 60% BDP (ako to jeste slučaj. godine i to stvaranjem nove monetarne institucije. u svakom slučaju. 2. 2005. ako odstupanje od referentne vrednosti (3%) «bude izuzetno i privremeno i ostane blizu referentne vrednosti». 3.: Ekonomska i monetarna integracija evrope.EME koji treba da pripremi teren za Evropsku centralnu banku. dugoročna kamatna stopa nije za više od 2% veća od prosjeka koji je zabilježen u tri države sa najmanjom inflacijom. Treća faza treba da označi konačno uspostavljanje monetarne unije. Počeo je sa radom Evropski monetarni institut . N. 5. Tri godine nakon toga došlo bi do temeljne analize ekonomske situacije u zemljama članicama sa namjerom da se utvrdi njihova spremnost za prelazak u treću fazu. Na sastanku Evropskog savjeta koji je održan u Rimu decembra 1990. januara 1994. Bilo je predviđeno da se to ostvari 1. čl.godine.godine šefovi država i vlada EZ dogovorili su se da druga faza ekonomske i monetarne unije počne 1. janura 1997. s druge strane. i Vukmirica.godine obuhvaćajući one zemlje koje za to budu ispunile uslove. Banja Luka. Naime.1 Špirić. njena stopa inflacije nije više od prosjeka tri najniže inflacione stope u grupi država kandidata za 1. januara 1999. koja je počela 1. Jedinstvena monetarna unija ostvariće se uvođenjem jedinstvene monete. država može da se pridruži monetarnoj uniji samo ako: 1. Tokom druge faze. dolazi do daljnjeg usklađivanja ekonomske politike. stupila bi u dejstvo jedinstvena monetarna politika koju bi vodila potpuno novo institucija. dug «treba da se značajno smanji i približi referentnoj vrednosti (60%) odgovarajućim tempom« čl. januara 1994.  Slični nivoi ekonomskog razvoja ili bogat fond za prenose stvarnih resursa u manje razvijene regione i one pod uticajem eksternog šoka i  Neprekidno dogovaranje o ekonomskim politikama i njihovo usklađivanje među zemljama učesnicama. 104c (b)). a ako sve zemlje članice ne budu spremne da prihvate obaveze koje monetarna unija nameće EMU će. deficit bi trebalo da pada kontinuirano te da se značajno približi stopi od 3%) ili.

i kvalitativno-statističke teorije koje stavljaju akcenat na suštinu i funkcije novca (Geldenslehern). koja se obično naziva «stopom inflacije». a posebno u menetarno-kreditnoj politici. Savremeni novac vuče svoje porijeklo od pojave metala kao sredstva razmjene. one se mogu svrstati u dvije velike grupe. platežno sredstvo. već da se njom znalački i uspješno služi. U svakom slučaju. Odnosi između nominalne i stvarne vrijednosti novca («indeksiranje» koje prije svega pokazuje kretanje troškova života) je mjera stabilnosti. . Bez stabilne i konvertibilne nacionalne novčane jedinice nema ni stabilne i pouzdane ekonomske (naučne) mjere vrijednosti i uspješnosti preduzetih mjera u privrednom sistemu i ekonomskoj. država nije pozvana samo. indeksom cijena i poreza (pored promjena cijena prate se i porezi koji utiču na kupovnu moć). Samo je konvertibilan i stabilan novac zdrav novac pa prema tome i zdrava ekonomija i država.Juno Moneta u čijem je hramu kovan novac. Uporedo sa «robnom» cijenom novca vrši se mjerenje i realne «novčane» cijene . novac da bi obavljao svoju ulogu. pojavljuje se u više funkcija (mjerilo cijene i mjerilo vrijednosti. odnosno grijehove države kao «čuvara valute». «zdrave ekonomije» i «zdrave države». prisutna je različita praksa. prometno sredstvo. IV EVRO-EVROPSKI I SVJETSKI NOVAC XXI VJEKA Zdrav (stabilan i konvertibilan) novac-zdrava ekonomija i država Među ekonomistima nema spora o postojanju čvrste uzajamne korelativne «povratne sprege» između «zdravog novca». trajnost i prenosivost. Međutim.kamate i «devizna» cijena novca. Sto se tiče statističkog mjerenja (praćenja) vrijednosti novca. i kvantitativno-dinamičke teorije koje u prvi plan ističu vrijednost novca i uzroke promjena vrijednosti (Geldwertlehren). kao sredstvo zgrtanja blaga i kao svjetski novac) i homogenost. Dug je put od metalnog (zlatnog) kovanog novca. Uglavnom se ona mjeri indeksom potrošačkih cijena (oko 400 najvažnijih dobara i usluga u potrošačkom budžetu). niti prije svega da «čuva valutu». To je zajednička karakteristika različitih teorija o novcu. odnosno mjera obezvređenja novca. Sama riječ moneta latinskog je porijekla i vuče prezime božanstva . Bez ogledanja i čeličenja nacionalne novčane jedinice i privrede u cjelini putem surove i snažne konkurencije na svjetskom tržištu. ne može se računati na postizanje stabilnog i ekonomsko-tehnološki kvalitetnog razvoja. do banknota kao surogata novca. do papirnih (nekonvertibilnih u zlato i druge metale) novčanica bestjelesnog žiralnog novca u svakodnevnoj razmjeni i plaćanju. Umješnost baratanja novcem od strane države (monetarnih faktora) ogleda se u stanju zdravije nacionalne valute. odnosno devizni kurs. Kada je rijč o teorijama novca. Upravo «stopa inflacije» je barometar koji pokazuje vrline i mane. i na taj način da doprinosi optimalnijem ekonomskom i socijalnom razvoju.

 Evro novčanice i kovani novac prvi put se pojavljuju . januara 1999. do 01. januara 1999. Maj 1998. FAZA C: Zamjena novca. do 01. po pravilu «bez pritiska. januara 2002. Rađanja evra kao jedinstvene evropske valute SCENARIO UVOĐENJA «EVRA» U TRI FAZE Evropski Savjet je u Madridu u Decembru 1995.godine usvojio scenario uvođenja Evra. FAZA B: Početak EMU. 01. Savjet je odredio da naziv jedinstvene valute bude «Evro» i istakao tri glavne faze njenog uvođenja i to: Maj 1998.  Kursevi Evra u odnosu na sve nacionalne valute neopozivo utvrđeni  Evro uveden kao zakonita valuta za «knjigovodstvene» transakcije  Evropska centralna banka (ECB) preuzima odgovornost za monetarnu politiku na području jedinstvene valute 3 godine  Sve državne obveznice u zemljama učesnicama izdaju se u Evru  Tržište novca.  Određene zemlje učesnice  Objavljeni trajni bilateralni kursevi prema nacionalnim valutama 8 mjeseci  Evropski monetarni institut transformisan u Evropsku centralnu banku  Prva izrada Evro novčanica i kovanog novca Januar 1999. 01. FAZA A: Priprema za EMU. bez zabrane» Januar 2002. do 01. devizna tržišta i kliring sistemi odmah prelaze na Evro  Firme i pojedinci prelaze na Evro.januara 2002. jula 2002. 02.

* Faza C praktično može da bude započeta prije 01. Izvor koristi nije toliko transparentnost cijena koliko činjenica da postojanje Evra stimuliše drugu vrstu integracija (institucionalnu i političku). smanjenjem cjenovne neizvjesnosti zajednička valuta poboljšava alokativnu efikasnost cjenovnog mehanizma. što donosi korist potrošačima. godine Po odgovarajućem zakonu EU. veća transparentnost cijena. Ovo povećava blagostanje. kada nova zajednička valuta izraste u snažnu globalnu valutu. Drugo. . Takođe smo dodali da je i dalje nejasno da li smanjenje rizika deviznog kursa istovremeno smanjuje sistemski rizik u EMU.  Nacionalne valute postoje uporedo sa Evrom maksimalno 6 mjeseci  Nacionalne valute prestaju da se prihvataju kao sredstvo plaćanja poslijednjeg dana ovog perioda. Četvrto. januara 2001. mada je ovaj efekat teško kvantitativno odrediti. Faza C može da traje i kraće od 6 mjeseci Korist od jedinstvene valute i uticaj na firme Jedinstvena valuta Evro ima značajne prednosti. koja je obezbijeđena upotrebom zajedničke valute povećava konkurentnost. Prvo zajednička valuta u Evropi smanjuje transakcione troškove. dodatne koristi mogu biti u obliku većih vladinih prihoda i ekspanzije finansijskog tržišta u Uniji. Treće. već i indirektne koristi jer stimuliše ekonomsku integraciju u Evropi. ovo je samo krajnji dozvoljeni datum za početak poslijednje faze. što vodi do veće konkurentnosti i povećanom ukupnom blagostanju. Ovo proizvodi ne samo direktne.

Našu pažnju posebno privlači monetarna politika i Evropska Centralna banka (ECB). funkcije Centralne banke i državna regulativa banaka i novčane mase. Funkcije Centralne banke i državna regulativa banaka i novčane mase Sa svoje strane izmjena novčane ponude djeluje na kamatnu stopu. bitne promjene. analitičari i političari proučavaju svaku njegovu riječ do nasitnijih detalja. ECB i politika devizinog kursa evra. U svijetu su prisutna veoma različita rješenja odnosa između Centralne banke i vlade. poslije predsjednika najmoćniji čovjek na svijetu u SAD. oni koji prate tržišna kretanja. 4. monetaristi smatraju da je najvažniji i odlučujući faktor proizvodnje. . S druge strane. zaposlenosti i cijena novčana ponuda (novčana masa). odnosno kreiranja monetarne politike. instrumenti i način sprovođenja monetarne politike ECB. a posebno u SAD. 2. zahvataju tržište u cijelom svijetu. On svojim odlukama određuje tempo ekonomskog rasta Sjedinjenih država i djelimično usmjerava uspone i padove u kretanjima svjetskog biznisa. istovremeno. V MONETARNA POLITIKA I EVROPSKA CENTRALNA BANKA Poznati ekonomisti preporučuju obazrivo «baratanje novcem» i držanje novca na «dovoljnom rastojanju od političara». Rastojanje između političara i novca ogleda se u položaju Centralne banke u odnosu prema uticaju vlade na «baratanje novcem». 3. odnosno Evropski sistem centralnih banaka (ESCB) u kontekstu mjesta i uloge centralnih banaka i državne regulative monetarne politike u drugim zemljama. djelujući na taj način i na investije.2 U okviru razmatranja veoma složenih pitanja monetarne politike i ECB posebno ćemo skrenuti pažnju na slijedeća: 1. Smatra se da je predsjednik Sistema federalnih rezervi SAD (Američke centralne banke). ciljevi formiranja i bitne karaktiristike ECB. Kada Sistem federalnih rezervi podigne ili smanji kamatne stope. Direktori. menadžeri. U sklopu pomenute dileme kejnzijanci veću nadu za stabilizaciju polažu na fiskalnu nego na kreditno-monetarnu politiku.

Banja Luka. briga o napajanju privrede odgovarajućom masom novca i odgovornost za njenu likvidnost. 3. selektivne i dinamične. U drugom slučaju Centralna banka kupuje državne vrijednosne . N. 2. tj osiguranje dovoljnih rezervi svjetskih platežnih sredstava. S obzirom na različitosti ciljeva. Naime. Ukoliko se ocijeni da je na tržištu prisutan višak sredstava tako da narušava stabilnost privrede i da gura cijene u pravcu inflacije onda će Centralna banka uticati na povećanje diskontne stope. U tom cilju se služe brojim instrumentima i mjerama koje su fleksibilne. tj. odlučne. zavisnost od toga da li treba spriječiti inflatorni pritisak ili se treba osigurati od eventualnog rizika privredne recesije Centralna banka će prodavati ili kupovati državne vrijednosne papire.  Državni vrijednosni papiri (politika otvorenog tržišta).Državna monetarno-kreditna politika uslovljena je strateškim dugoročnim i kratkoročnim ciljevima društveno-ekonomskog razvoja i ekonomske politike. U svim zemljama država reguliše novčani opticaj. funkcije povezane s regulisanjem kreditnog sistema. Najčešće se primenjuju slijedeći instistrumenti:  Diskontna stopa . U prvom slučaju ona prodajom državnih vrijednosnih papira vrši pritisak na fondove banaka koje u tom slučaju moraju umanjiti kredite. Nesumnjivo je da u svim tržišnim ekonomijama Centralne banke imaju veliku moć i odgovornost za krediranje monetarno-kreditne politike i stabilnosti novca. drugih banaka. u uslovima malaksavanja privredne aktivnosti preduzimaju se suprotne mjere koje će podstaći tražnju novčanih sredstava.:Ekonomska i monetarna integracija evrope. sredstava i uslova društveno-ekonomskog razvoja.kamatna stopa po kojoj Centralna banka prima od poslovnih banaka na eskont mjenice i razne druge vrijednosne papire. sprovodi deviznu kontrolu i devizna ograničenja. odnosno emisijom i snabdjevanjem privrede novcem. Centralna banka obavlja niz funkcija koje su trostrukog karaktera i to: 1. Dakle. utvrđuje i mijenja paritet novca. i Vukmirica. One su kompatibilne s osnovnim ciljevima ekonomske i monetarno-kreditne politike. Prema tome. a što će uticati na ograničavanje tražnje za novčanim sredstvima. Centralna banka kao devizni organ zemlje vodi brigu o međunarodnoj likvidnosti zemlje. su usko povećani s državnim dugom. Naravno da sve to zavisi od datih uslova i stanja zdravlja nacionalne ekonomije. 2005. dakle. ali su prisutne znatne razlike između zemalja u odnosima Centralne banke i vlada. I obrnuto. primjetne su razlike državnog regulisanja između pojedinih zemalja. Riječ je o regulisanju kreditne aktivnosti bankarskog sistema u skladu s potrebama privrednog života pri čemu Centralna banka onemogućuje neobuzdanu ekspanziju kreditnog novca ili eventualnu oskudicu kredita. 2 Špirić. osim odgovornosti za likvidnost privrede Centralna banka je odgovorna i za likdivnost kreditnog aparata. funkcije povezane s regulisanjem platnog prometa i njegovom likvidnošću. funkcije povezane s međunarodnim platnim prometom. V. god. To je.

3 Ciljevi formiranja i način organizacije ECB prema mastrihtskom sporazumu i statutu banke Postizanje Mastrihtskog sporazuma o ciljevima formiranja. na osnovu određenih indikatora. Jedan od tih modela je anglo-francuski model bankarstva. Politika «otvorenog tržišta» se sprovodi uporedo sa diskontnom stopom i drugim mjerama. niti prije svega u kvalitativnoj kontroli likvidnosti. a naročito zbog postojanja tražnje neaktivnog novca.nije ništa drugo do kvalitativna kontrola upotrebe kreditnih sredstava i likvidnost banaka. U našoj praksi se primjenjuje uža definicija novčane mase (M1). Osnovni sporovi su vođeni oko toga koji od ova dva osnovna modela centralne banke treba da bude temeljna osnova ECB. a drugi je njemački model. odnosno vršenje raznih transakcija. Jedan od najsloženijih problema monetarne politike je analiza kretanja i predviđanje tražnje novca. Novčana masa (volumen novca) u savremenim uslovima najčešće obuhvata gotov novac izvan bankarskog sektora + žiralni novac kod centrane banke osim potraživanja poslovnih banaka + depoziti po viđenju na poštanskim čekovnim računima.  Politika obaveznih rezervi . Kod definisanja novčane mase prisutna je uža (M1) i šira (M2) definicija novčane mase.  Selektivna kreditna politika . papire i na tržište ubacuje dodatnu kupovnu snagu. Kretanje tražnje novca gotovo je nemoguće statistički precizno identifikovati. nije samo.predstavlja određeni iznos novčanih sredstava koja svaka banka mora držati u likvidnom obliku radi udovoljavanja svojih obaveza gotovinskih plaćanja. Novac koji se drži za obavljanje plaćanja. odnosno pokrića datih plasmana po izvorima. Pravi smisao selektivne kreditne politike. organizaciji rada i upravljanja ECB prethodile su brojne rasprave o poziciji ECB u odnosu na ukupnu ekonomsku i monetarnu politiku EU. onda Centralna banka podiže stopu obavezne rezerve i obrnuto. depozitnog novca kojim raspolažu domaća lica osim države. već u tome da se određenom kreditnom namjenom i usmjerenjem pomogne ostvarenje postavljenih ciljeva ekonomske politike. Otuda je u praksi moguće utvrditi samo približni obim i strukturu kretanja tražnje novca. sredstva na žiro i tekućim računima ne bankarskih sektora kod poslovnih banaka i bankarskih instrumenata plaćanja. Novčanu masu MMF određuje na osnovu gotovog novca u opticaju. zove se «transakcioni novac» a novac koji se drži kao dio imovine naziva se «neaktivni novac». Ukoliko je kreditna ekspanzija velika. Anglo-francuski model centralne banke ističe nekoliko ciljeva:  stabilnost poslovnih ciklusa . a koja predstavlja zbir gotovog novca u opticaju. Osnovni indikator je nominalni društveni proizvod. a depozitnim novcem se smatraju depoziti kod monetarnih institucija koje mogu bez ikakvih ogrnaničenja na zahtjev korisnika zamijeniti za gotov novac. jer su tada željeni efekti najbolji.

za razliku od njemačkog modela u kojem je stabilnost cijena primarni cilj centralne banke. Odluke o kamatnim stopama donosi centralna banka. bez obzira na obim novčane mase na koji ukazuje mjere kao što je M3. primjenjuje razne instrumente monetarne politike da bi takvu ekonomiju usmjerio u novom pravcu. M. ili da se pojavljuju početni znaci inflacije. U cjelini. U njemačkom modelu centralne banke osnovni princip je njena nezavisnost u odnosu na vladu.monetarne funkcije i operacije Evropska centralan banka je najviši monetarni autoritet i najznačajnija institucija koja određuje stabilnost Evra. god. Pošto su banke i druge kreditne institucije glavne arterije poslovnog svijeta. Razlika između kamatnih stopa koje plaćaju svojim deponentima. i Vukmirica. V. ovi instrumenti zasnivaju se na funkcionisanju slobodnog tržišta. U kontekstu ovih elemenata Glavni savjet utvrđuje kamatne stope koje uslovljavaju tempo i stabilnost rasta Evrope. Kao Glavni savjet Evropske Centralne banke konstatuje da novčana masa Evra raste suviše brzo ili suviše sporo. Druga bitna razlika između ova dva modela Centralne banke je u tome što anglo-francuski model karakteriše politička zavisnost Centralne banke od odluka monetarne politike vlade. i zarade koje ostvare iz investicija predstavlja njihov profit. što znači da ECB u svom radu ne koristi vještačka ograničenja cijena ili carina u pogledu cijena. Banja Luka. a ne vlada i ministar finansija. 4 Špirić. 1999. ECB koristi konkretne instrumente monetarne politike da bi kontrolisala novčanu masu Evra. 2005. odnosno ministra finansija koji odlučuje o povećanju ili smanjenju kamatne stope. Strategije i instrumenti sprovođenja monetarne politike ECB . Neposredno praćenje stope inflacije u Evrolendu i 3.  održavanje visoke zaposlenosti  stabilnost cijena  finansijska stabilnost U ovom modelu stabilnost cijena je samo jedan od ciljeva. Sagledavanje svih drugih pokazatelja vezanih za stabilnos cijena. Ona sprovodi fleksibilnu strategiju monetarne politike u okviru Evro zone koja se zasniva na tri osnovna elementa: 1. Kontrolu novčane mase 2.4 3 Ivanić. pored novčane mase ECB detaljno prati i nivo cijena i čini sve što je neophpodno da bi taj nivo održala u utvrđenim granicama. Ona sebe jednostavno posmatra kao izuzetno važnog igrača na finansijskom tržištu koji u pogledu investicija ima konkretan cilj:da kontroliše novčanu masu. U njih spadaju:  Minimalni nivo rezervi. . Banja Luka.: Ekonomska imonetarna integracija evrope. Banke primaju depozite od svojih klijenata (obično u obliku čekovnog i štednog računa) i daju kredite namijenjene raznovrsnim poduhvatima (pa time i investiraju u takve poduhvate). monetarna politika počinje od stanja bilansa u bankarskom sektoru.: Principi ekonomije.  Kratkoročne transakcije otkupa. U praksi. N.

Ove operacije se mogu izvršiti na više načina. ECB može otvoreno prodavati i kupovati vrijednosne papire na otvorenom tržištu. promjenom veličine ponude ona direktno utiče i na količinu likvidnih sredstava.5 Instrumentom propisivanja i manipulisanja obaveznom rezervom ECB značajno utiče na odnose i uslove tržišta novca. . Međutim glavna tehnika koju koristi ECB nisu otvorene transakcije. Savjet guvernera je fiksirao marginalnu eskontnu stopu. pokazuju kakvu ulogu igraju kamatne stope kao instrument monetarne politike. već transakcije upotrebom tendera. Savjet guvernera fiksira kamatne stope na depozitne olakšice. Povećanjem ili smanjenjem kamatene stope na svoje glavne finansijske operacije ECB utiče na tržište kamatnih stopa. One istovremeno. Najvažniji instrument monetarne politike ECB su operacije na otvorenom tržištu. Povećanjem obavezne rezerve smanjuje se likvidnost i smanjuje novčani tok i obrnuto sa smanjenjem obavezne rezerve. Instrumentom trajnih kredita (kreditnih linija) obezbjeđuje se i apsorbuje likvidnost preko noći. Najznačajnije su transakcije otkupa koje se obavljaju u jedanaest centralnih banaka u okviru Evropskog sistema centralnih banaka. Ona predstavlja kupovinu i prodaju vrijednosnih papira s ciljem povećanja ili smanjenja likvidnosti novčanog tržišta.  Mogućnost kratkoročnog depozita. Naime. U slučaju tendera fiksnih stopa. Sem toga.  Trajne kreditne (kreditne linije).  Minimum obavezne rezerve. Ova kamatna stopa je. Ove operacije ECB naziva glavne operacije za refinansiranje. U tom kontekstu. ECB koristi tri tipa instrumenata monetarne politike:  Operacija na otvorenom tržištu. Ona je najčešće 1% iznad kamatne stope koja se koristi za glavno finansiranje kao olakšica. Ona je najčešće 1 % ispod kamatne stope koja se koristi u glavnom finansiranju kao olakšica. kamatna stopa koju određuje Savjet guvernera predstavlja fiksnu stopu po kojoj finansijska institucija može dati svoju ponudu. glavna odluka koju treba da donese Savjet guvernera je da utvrdi visinu kamatne stope koja će biti primijenjena za glavne operacije za refinansiranje. Slično tome banke mogu da koriste depozitne olakšice i da stvore noćne depozite. istovremeno osnov za noćnu tržišnu kamatnu stopu.  Mogućnost marginalnog kredita. banke mogu da koriste ograničene trajne kredite da bi se snabdjele sa likvidnošću preko noći preko nacionalnih centralnih banaka.

Prijelazno razdoblje istovremenog protoka evra i nacionalnih valuta završilo je 28. proračunski deficit. koji pomaže kretanju fluktuacija u odnosu evra i nacionalnih valuta u dozvoljenim granicama. god. Kriterij za uvođenje eura je dvogodišnji stabilan kurs razmjene novca. . Ujedinjeno Kraljevstvo. Banja Luka. januara 2002. ERM). Švedska te 10 novih država članica još uvijek koriste nacionalne valute. – 2008. Italija. Luksemburg. samo ih 12 koristi evro kao zajedničku valutu: Austrija. Finska. Grčka. godine i postupno je zamijenio nacionalne valute. Njemačka.. Fiksiranje kurseva i korištenje evra na tržištu deviza i u elektroničkim transakcijama započelo je 1. EMU) definiSana je Ugovorom iz Mastrichta 1992. Osim navedenog. a odnose se na kamatne stope. Exchange Rate Mechanism. Holandija. 2005. Iako su sve države članice dio ekonomske i monetarne unije. u čiju je svrhu osnovan Mehanizam kurseva razmjene (eng.i mikroekonomske politike u EMU. V: Ekonomska I monetarna integracija evrope. 5 Špirić.ECB je novi oblik Centralne banke sa svim osobinama savremene moderne centralne banke i cijelim arsenalom instrumenata monetarne politike kojima se djeluje na ekonomski razvoj i stabilnost valute. godine. Francuska. a koje su u skladu s očuvanjem europskog socijalnog modela i visoke razine zaštite okoliša. Belgija. februara 2002. ZAKLJUČAK Ekonomska i monetarna unija (eng. razinu inflacije i spoljašnji dug države. Smjernice za integraciju ekonomija država članica. osiguranje radnih mjesta i konkurentnosti ekonomije EU kao cjeline na globalnoj razini definisane su Integrisanim smjernicama za razdoblje 2005. Portugal i Španija. tu su još četiri kriterijuma koje je potrebno ostvariti prije uvođenja evra. januara 1999. Economic and Monetary Union. Ovim je dokumentom stvorena opšta strategija makro. godine. Irska. Navedeni kriterijumi nazivaju se kriterijumi konvergencije. N: i Vukmirica. godine. poticanje ekonomskog rasta. a podrazumijeva usklađivanje ekonomskih politika država članica Unije i uvođenje zajedničke valute – eVra. a države članice zasebno stvaraju programe reformi u okviru navedenih smjernica. dok Danska. a uveden je 1.

M.: Principi ekonomije. Svaka država članica se prije prihvatanja zajedničke valute suočava sa sagledavanjem pozitivnih i negativnih posljedica tog postupka. V. G.: Ekonomska i monetarna integracija evrope.: Međunarodni ekonomski odnosi. Uvođenjem eura nestaju gubici pri mijenjanju novca iz jedne valute u drugu. što potiče konkurentnost. 2005. Banja Luka. godine  Michael C. i Vukmirica.Jotanović. LITERATURA  Špirić. države se istovremeno moraju suočiti i sa zajedničkom kontrolom nad stopama inflacije. European Central Bank.godine  Ivanić. godine  Internet . kontrolu inflacije itd. Međutim. kamatnim stopama i valutnim kursevima. Banja Luka. koja zajedno sa nacionalnim centralnim bankama ima za cilj održanje stabilnosti cijena u evro zoni. Banja Luka. Macroeconomics: A Europen Text -Third Edition. a upoređivanje cijena je lakša. 1999. Oxford University Press  Cenić .Monetarnom politikom koordinira Europska centralna banka (eng. & Charles Wyplosz. 1999. N. ECB).