You are on page 1of 124

5

2017

MAJ
PL ISSN 1732-3428

MIESICZNIK POLSKIEJ IZBY INYNIERW BUDOWNICTWA

Balustrady szklane

Rowy drogowe

Wady po odbiorze robt


Ruszya nowa odsona

Wydarzenia Biznes
Technika Inwestycje
Kariera Jzyki
f o tostr ona
Fot. Dominik Werner

Muzeum II Wojny wiatowej


w Gdasku
Wykonawcy: I etap (suchy wykop)
Soletanche Polska, II etap
konsorcjum HOCHTIEF Polska, HOCHTIEF
Solutions i Warbud (lider)
Kierownik budowy II etapu: Dariusz
Fot. Roman Jocher

Bednarowski
Architektura: Studio Architektoniczne
Kwadrat Sp. z o.o.
Powierzchnia: cakowita 58 000 m,
uytkowa 33 000 m
Kubatura: 259 000 m3
Wysoko maks.: 40,58 m
Lata realizacji: 20122017

Zdjcia: archiwum Muzeum II Wojny wiatowej


Fot. Roman Jocher

maj 2017 [150] 3


spis tr e ci
5
2017

10 Na Prezydium KR PIIB o dziaalnoci w 2016 r., konferencji Urszula Kieller-Zawisza


oraz remoncie przyszej siedziby PIIB

11 Szkolenie sdziw i rzecznikw Krystyna Winiewska

12 Przysza siedziba samorzdu zawodowego inynierw Urszula Kieller-Zawisza


budownictwa zmienia oblicze

13 Zmiany w zakresie uzgodnie dokumentacji przez spki PKP S.A.

16 Etyka zawodowa a wizerunek inyniera budownictwa

18 Zjazdy izb okrgowych

27 Przykady spraw dotyczcych odpowiedzialnoci zawodowej Lech Grodzicki

32 Minister uchowski o problemach planistycznych

34 Wady fizyczne ujawnione po obiorze robt budowlanych i co dalej Mariusz Filipek


gwarancja i rkojmia

37 Rowy drogowe jako urzdzenia wodne Joanna Antoniak

41 Kalendarium Aneta Malan-Wijata

43 Normalizacja i normy Magorzata Pogorzelska

ODPOWIEDZI NA PYTANIA

46 Uywanie elementw nawiewnych przy zastosowaniu wentylacji Marcin Gasiski


grawitacyjnej

50 OHS electrical works on site Magdalena Marcinkowska

52 Gos projektantw w sprawie norm

53 MakroTherm ciepo i funkcjonalno Artyku sponsorowany

MIESICZNIK
POLSKIEJ IZBY INYNIERW
BUDOWNICTWA

Okadka: Schody awaryjne. Czsto schody zewntrz-


ne su jako awaryjne zejcia w wysokich budynkach.
Metalowe schody ewakuacyjne umoliwiaj pracownikom
lub mieszkacom opuszczenie zagroonego miejsca w razie
niebezpiecznego zdarzenia. W zwizku z tym, powinny
one spenia szereg okrelonych w przepisach wymogw,
uatwiajcych potencjaln ewakuacj.

Fot.: akiyoko Fotolia

4 Inynier budownictwa
spis tr e ci

54 Izolacyjno akustyczna i zwizane z ni wymagania dotyczce Leszek Dulak


budynkw

60 Industriebden Inessa Czerwiska


Oeksij Kopyow

62 Zawilgocenie warstw termoizolacyjnych w dachach zielonych. Pawe Kouchowski


Zapobieganie i metody zwalczania

69 BIM Sky is not the limit Szymon Dorna

73 Hilti PROFIS Engineering nowy wymiar projektowania Artyku sponsorowany


zamocowa kotwowych

74 Wybrane przykady modernizacji budynkw prefabrykowanych Anna Ostaska


w celu dostosowania ich do potrzeb mieszkacw

82 IHCTM elektrooporowy system utwardzania rkaww Andrzej Kolonko


kompozytowych CIPP

90 Skd si bior rozdzielnice? Andrzej Solski

95 Podkarpackie Centrum Transferu Niskoenergetycznych Tomasz Pyszczek


Technologii w Budownictwie w Rzeszowie, czyli w poszukiwaniu Marcin Stolarski
estetyki OZE Anna Mik

101 Modernizacja i remonty systemw oczyszczania wody Florian G. Piechurski


basenowej w krytych pywalniach cz. I

106 Najczstsze przyczyny powstawania wad i uszkodze Piotr Hajduk


posadzek przemysowych

111 Balustrady szklane Oeksij Kopyow

115 Okadziny z pyt wielkoformatowych cz. II Maciej Rokiel

120 W biuletynach izbowych...

maj 2017 [150] 5


5
2017

Barbara Mikulicz-Traczyk
redaktor naczelna

Program Mieszkanie plus pen par ma ruszy w przyszym roku.


BGK Nieruchomoci podpisa ju ponad 70 umw, w ramach ktrych
na obszarze blisko 220 ha powstanie okoo 20 tys. mieszka, a pierwsze z nich
maj zosta oddane ju w kocu biecego roku. Nasz misj jest zwikszenie
dostpnoci mieszka na wynajem (...). Dziaamy na zasadach komercyjnych,
bez angaowania pienidzy podatnikw deklaruje instytucja, ktra jest spk
zalen Banku Gospodarstwa Krajowego. Obecnie w dyspozycji spki
znajduje si 5 mld z, docelowo jak deklaruje prezes BGK potencja tego
funduszu moe wynie nawet kilkadziesit mld z.

6 Inynier budownictwa
f o tostr ona

maj 2017 [150] 7


f o tostr ona
PRENUMERATA
Doda
tek W 4
prenumerata roczna od dowolnie wybranego
numeru na terenie Polski wcenie 99 z (11 numerw
prenumeracie
2017
stal ie
nictw
udow
wb
cjaln
y wcenie 10) + 27,06 z koszt wysyki zVAT
spe
TANIEJ

KWIECIE
prenumerata roczna studencka od dowolnie
PL ISSN 1732-3428 wybranego numeru wcenie 54,45 z (50% taniej)*
MIESICZNIK POLSKIEJ IZBY INYNIERW BUDOWNICTWA
+ 27,06 z koszt wysyki zVAT

numery archiwalne wcenie 9,90 z + 2,46 z koszt


Monitoring w hydrotechnice
wysyki zVAT za egzemplarz
Przy zakupie jednorazowym wicej ni jednego egzemplarza, koszt wysyki ustalany jest
Przemieszczenia
indywidualnie
fundamentw
zamw na 3
2017

www.inzynierbudownictwa.pl/prenumerata

MARZEC
PL ISSN 1732-3428

MIESICZNIK POLSKIEJ IZBY INYNIERW BUDOWNICTWA

zamw mailem
prenumerata@inzynierbudownictwa.pl
Odwrcony VAT

* Warunkiem realizacji prenumeraty studenckiej Pokrycia

Odbir deskowa
z pyt warstwowych
jest przesanie na numer faksu 22 551 56 01
lub e-mailem (prenumerata@inzynierbudownictwa.pl) Etyka inyniera
kopii legitymacji studenckiej
IB_03_2017_okladka.indd 1 2017-02-22 10:13:55

IB_04_2017_okladka.indd 1 2017-03-22 10:29:26

REKLAMA

III KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA Patrona

TECH-BUD2017

t
Me
NOWOCZESNE MATERIAY, TECHNIKI dialny
PZITB I TECHNOLOGIE WE WSPCZESNYM BUDOWNICTWIE
Oddzia Maopolski
w Krakowie 1517 listopada 2017 r., Krakw Patron
at

TEMATYKA KONFERENCJI PATRONAT HONOROWY


zastosowanie nowoczesnych materiaw Minister Infrastruktury i Budownictwa
M
itechnologii budowlanych we wspczesnych Marszaek Wojewdztwa Maopolskiegoedialny
polskich realizacjach JM Rektor Politechniki Krakowskiej
zastosowanie nowych technik budowlanych
problemy materiaowo-konstrukcyjne we KOMITET ORGANIZACYJNY
wspczesnych realizacjach mgr in. Stanisaw NOWAK przewodniczcy
problemy wspczesnej technologii betonu dr in. Janusz RUSEK AGH w Krakowie
nowoczesne metody projektowania, in. Magorzata SYPIE Koo Modych PZITB
wykonawstwa izarzdzania wbudownictwie
zagadnienia energetyczne, klimatyczne igospodarki ORGANIZATOR
przestrzennej wnowoczesnym budownictwie PZITB Oddzia Maopolski w Krakowie
ul. Straszewskiego 28 lok. 16,18, 31-113 Krakw
KOMITET NAUKOWY tel./faks.: 12 421 47 37, techbud@pzitb.org.pl
prof. dr hab. in. Kazimierz FLAGA przewodniczcy
dr hab. in. Andrzej GARBACZ, prof. PW Szczegowe informacje: www.tech-bud.pzitb.org.pl
dr in. Maciej GRUSZCZYSKI wiceprzewodniczcy
dr hab. in. Janusz MIERZWA, prof. PK Obrady Konferencji odbywa si bd w dniach
dr hab. in. Tomasz SIWOWSKI, prof. P Rz. 1517 listopada 2017 r. w hotelu Novotel
8 Inynier
prof. dr hab.budownictwa
in. arch. Zbigniew ZUZIAK przy ul. Armii Krajowej 11 w Krakowie.
samor z d z awodow y

Fot. Pawe Baldwin


Nasza konferencja pt. Etyka iod- Jak podkreliem w czasie kon- W czasie tegorocznych zjazdw
powiedzialno zawodowa inynie- ferencji, na powysze sprawy b- delegaci oceniali dziaalno ifunkcjo-
rw budownictwa fundamentem dziemy zwraca szczegln uwag nowanie okrgowych organw sta-
zaufania spoecznego, ktr organi- i bd chcia, aby okrgowe izby tutowych oraz zgaszali swoje uwagi
zowalimy wmarcu br., zostaa pozy- take uaktywniy swoje dziaania i postulaty dotyczce dalszego funk-
tywnie odebrana przez jej uczestni- wtym zakresie. Niektre zizb pod- cjonowania izb. Podnoszono take te-
kw irodowiska budowlane. Zawsze jy te zagadnienia ju podczas od- mat tegorocznych jesiennych spotka
zwracam uwag na szczeglne zna- bywajcych si wkwietniu br. okr- obwodowych, podczas ktrych b-
czenie etycznego postpowania dla gowych zjazdw sprawozdawczych. dziemy wybiera delegatw na okr-
umocnienia rangi i prestiu zawodu Nie tylko relacjonowano przebieg gowe zjazdy sprawozdawczo-wybor-
inyniera budownictwa. konferencji, ale take dyskutowano cze. Dlatego te, patrzc na cao
Zorganizowanie konferencji pod- na temat etyki wnaszym rodowisku czekajcych nas prac wtym roku ido
jlimy zmyl owzmocnieniu odpo- oraz wskazywano na dalsze dziaania poowy przyszego, trzeba okreli ten
wiedzialnoci zawodowej wrd nas majce na wzgldzie promowanie czas jako okres wytonej pracy.
oraz wsparciu wizerunku inyniera etycznego wykonywania zawodu. Chciabym take doda tak zin-
budownictwa, jak rwnie wyznacze- Jest to bardzo istotne, e sami do- ynierskiej dziaalnoci e w przy-
niu zada uatwiajcych budowanie strzegamy popeniane bdy i chce- szym roku wejd nowe, poprawione
wzajemnego zaufania pomidzy iny- my je eliminowa. Bdzie to na pew- Eurokody, co spowoduje konieczno
nierem, czyli dostawc usugi, aklien- no przyczynkiem do podejmowania dokonywania zmian wobecnie obo-
tem. Jej bardzo dobry odbir bardzo kolejnych inicjatyw. wizujcych przepisach. To wszystko
mnie ucieszy. Dbao o wizerunek Wkwietniu odbyy si we wszyst- przed nami i jest tego niemao, dla-
samorzdu zaufania publicznego, kich okrgowych izbach zjazdy spra- tego te yczmy sobie wytrwaoci
jakim jestemy, to przede wszystkim wozdawcze. Byy to ostatnie zjazdy wdziaaniu oraz wykonywania god-
promowanie wrd czonkw etycz- sprawozdawcze w tej kadencji. Na- nie zawodu inyniera budownictwa
nego postpowania, skuteczne iszyb- stpne bd miay ju charakter spra- i postpowania jak na inyniera bu-
kie egzekwowanie odpowiedzialnoci wozdawczo-wyborczych. Podczas downictwa przystao.
zawodowej, atake poszukiwanie al- nich zostan wybrane nowe wadze Andrzej Roch Dobrucki
ternatywnych sposobw rozwizywa- na nastpn kadencj przypadajc Prezes Polskiej Izby
nia potencjalnych konfliktw. na lata 20182022. Inynierw Budownictwa

maj 2017 [150] 9


samor z d z awodow y

Na Prezydium KR PIIB o dziaalnoci


w 2016 r., konferencji oraz remoncie
przyszej siedziby PIIB
Urszula Kieller-Zawisza

5
kwietnia br. odbyo si wWar- z uznaniem uczestnikw posiedzenia dyski, wiceprezes PIIB, Zygmunt
szawie posiedzenie Prezydium i zostay rekomendowane do przed- Meyer, przewodniczcy Zachodnio-
Krajowej Rady PIIB. W czasie stawienia Krajowej Radzie PIIB. pomorskiej OIIB, iLeszek Mellibruda,
obrad zapoznano si ze sprawozda- W dalszej czci Tadeusz Durak, psycholog spoeczny ibiznesu. Przy-
niami organw statutowych szczebla przewodniczcy Krajowej Komisji Re- byli dziennikarze zapoznali si zdzia-
krajowego dotyczcymi dziaalnoci wizyjnej PIIB, omwi dziaalno komi- alnoci samorzdu zawodowego
wubiegym roku. sji oraz stwierdzi, e na podstawie inynierw budownictwa oraz inicja-
Danuta Gawcka, sekretarz PIIB, przeprowadzonej kontroli komisja b- tywami podejmowanymi przez PIIB.
omwia propozycj sprawozdania dzie wnioskowaa o udzielnie absolu- W dalszej czci L. Mellibruda zre-
Krajowej Rady za rok 2016. Nastp- torium Krajowej Radzie PIIB podczas ferowa wyniki internetowego son-
nie Andrzej Jaworski, skarbnik KR XVI Krajowego Zjazdu Sprawozdaw- dau pt. Etyka i odpowiedzialno
PIIB, zreferowa sprawozdanie finan- czego PIIB. inynierw budownictwa w czasach
sowe i realizacj budetu w 2016 r. Andrzej R. Dobrucki, prezes PIIB, zoonych przemian politycznych
przez KR PIIB. Funkcjonowanie Krajo- podsumowa przebieg ioddwik kon- i gospodarczych, ktry by skiero-
wej Komisji Kwalifikacyjnej w2016r. ferencji przygotowanej przez PIIB pt. wany do inynierw budownictwa
omwi jej przewodniczcy Marian Etyka i odpowiedzialno zawodowa oraz inwestorw. Sonda spotka si
Pachecki. Prac Krajowego Sdu inynierw budownictwa fundamen- z duym zainteresowaniem redakto-
Dyscyplinarnego zaprezentowa Gil- tem zaufania spoecznego, ktra od- rw. Rzecznik prasowy PIIB omwia
bert Okulicz-Kozaryn, jego przewod- bya si 16 marca br. w Warszawie. take inne dziaania zwizane zpublic
niczcy. Sprawozdania spotkay si Prezes PIIB podkreli, e inicjatywa relations dotyczce konferencji oraz
ta spotkaa si z uznaniem zarwno przekazywania informacji mediom
osb uczestniczcych w konferencji, i czonkom samorzdu zawodowe-
jak i rodowiska budowlanego. Za- go inynierw budownictwa. Szcze-
gadnienia zwizane z etyk zawodo- glnie zwrcia uwag na potrzeb
w maj dla inynierw budownictwa publikowania informacji w okrgo-
szczeglne znaczenie, zwaszcza e wych biuletynach oraz na stronach
wykonuj oni zawd zaufania publicz- internetowych OIIB. Patronat me-
nego. Jest to priorytetem dla na- dialny nad konferencj sprawoway
szych dziaa podkrela w swojej czasopisma: Rzeczpospolita oraz
wypowiedzi A.R. Dobrucki. Zauway, Inynier Budownictwa.
e przesanie konferencji bdzie reali- PIIB szykuje take wydawnictwo po-
zowane irozwijane wkolejnych inicja- konferencyjne, w ktrym znajd si
tywach samorzdu zawodowego. m.in. wygoszone referaty problemo-
Urszula Kieller-Zawisza, rzecznik we, ankieta pt. Etyka iodpowiedzial-
prasowy PIIB, omwia przebieg nia- no zawodowa inynierw budownic-
dania prasowego, ktre odbyo si twa w czasach zoonych przemian
przed konferencj. PIIB reprezen- politycznych i gospodarczych z wy-
Gilbert Okulicz-Kozaryn towali A.R. Dobrucki, Zbigniew Kle- nikami i ich analiz, wystpienia

10 Inynier budownictwa
samor z d z awodow y

wszystkich panelistw bior- prowadzonego przetargu,


cych udzia wkonferencji. Ze- anastpnie analizy zoonych
spoowi wydawnictwa pokon- ofert, wybrana zostaa firma
ferencyjnego przewodniczy Dekpol S.A. jako wykonawca
Zygmunt Meyer. prac remontowych budynku.
Danuta Gawcka, sekretarz Orealizacji budetu krajowej
KR PIIB, azarazem przewod- izby w cigu dwch pierw-
niczca zespou ds. przebu- szych miesicy 2017 r. mwi
dowy i modernizacji budynku A. Jaworski.
przeznaczonego na siedzib W posiedzeniu prezydium
PIIB przy ul. Kujawskiej 1 uczestniczya Justyna Krupa
wWarszawie, wdalszej cz- zDepartamentu Architektu-
ci obrad omwia dotych- ry, Budownictwa i Geodezji
czasowe dziaania zespou. Ministerstwa Infrastruktury
Przekazaa, e wwyniku prze- iBudownictwa. Ryszard Rak

Szkolenie sdziw i rzecznikw


Krystyna Winiewska

W
Kazimierzu Dolnym 20 i21
kwietnia br. odbya si na-
rada szkoleniowa przewod-
niczcych okrgowych sdw dyscy-
plinarnych okrgowych izb inynierw
budownictwa, okrgowych rzecznikw
odpowiedzialnoci zawodowej OIIB ko-
ordynatorw, radcw prawnych iosb
obsugujcych prace wtych organach,
czonkw Krajowego Sdu Dyscyplinar-
nego oraz Krajowych Rzecznikw Odpo- wych do stosowania. Nowa ustawa te aspekty wsppracy, ktre mog
wiedzialnoci Zawodowej. prawdopodobnie obowizywaaby od usprawnia wspdziaanie organw
W naradzie wzi take udzia An- poowy 2018 r. iprzyspiesza zaatwianie spraw.
drzej Roch Dobrucki, prezes Kra- Narad szkoleniow prowadzili mec. Mecenas Zajc omwi liczne zmiany
jowej Rady Polskiej Izby Inynierw Krzysztof Zajc imec. Jolanta Szew- prawne, niektre rewolucyjne, w Ko-
Budownictwa. Prezes zabierajc czyk. Omwili istotne problemy po- deksie postpowania administracyj-
gos krtko opisa stan prac nad jawiajce si we wsppracy midzy nego (Kpa). Nowelizacja Kpa wejdzie
modernizacj budynku nowej sie- organami krajowymi i okrgowymi, wycie ju 1 czerwca 2017 r. Zaka-
dziby izby w Warszawie. Odnis podkrelajc przy tym konieczno da ona m.in. wprowadzenie: instytu-
si rwnie do przygotowywanych respektowania przez organy I in- cji mediacji, milczcego zaatwiania
zmian wustawie osamorzdach za- stancji wytycznych otrzymywanych sprawy, ponagle wsytuacji bezczyn-
wodowych architektw i inynierw wkonkretnych sprawach od organw noci organu bd przewlekoci pro-
budownictwa. Planowana jest likwi- II instancji. Jolanta Szewczyk zazna- wadzenia postpowania, dorczenie
dacja trybu odpowiedzialnoci za- czya, e prawo jasno wskazuje kom- podmiotom publicznym dokumentacji
wodowej ipozostawienie tylko trybu petencje sdw i rzecznikw, a bez drog elektroniczn. (Szczegowe
postpowania dyscyplinarnego. Roz- siebie nawzajem nie mog oni funkcjo- omwienie zmian w Kpa znajdzie si
szerzony ma by katalog kar moli- nowa. Prawnicy zwracali uwag na na stronie www.piib.org.pl.)

maj 2017 [150] 11


samor z d z awodow y

Przysza siedziba samorzdu zawodowego


inynierw budownictwa zmienia oblicze
Urszula Kieller-Zawisza

11
kwietnia br. w siedzibie
Polskiej Izby Inynierw
Budownictwa w War-
szawie podpisano umow pomidzy
PIIB i firm Dekpol S.A. o wykonaw-
stwo robt budowlanych w zakupio-
nej przez samorzd zawodowy iny-
nierw budownictwa nieruchomoci
znajdujcej si przy ul. Kujawskiej 1
w Warszawie, gdzie bdzie mieci-
a si przysza siedziba PIIB. Zgod-
nie z kontraktem firma Dekpol S.A.
jest gwnym wykonawc zaplanowa-
nych prac, ktre maj by ukoczone Umow podpisuje Andrzej Roch Dobrucki, Umow podpisuje Adam Olyski, czonek
wmarcu 2018 r. prezes PIIB Zarzdu Dekpol S.A.

W uroczystoci podpisania umowy


uczestniczyli: Adam Olyski, czo-
nek Zarzdu Dekpol S.A., i Marek
Rabcewicz, kierownik budowy. Pol-
sk Izb Inynierw Budownictwa
reprezentowali: Andrzej Roch Do-
brucki, jej prezes, Danuta Gawcka,
sekretarz i zarazem przewodnicz-
ca Zespou ds. przebudowy i mo-
dernizacji budynku przeznaczonego
na siedzib PIIB w Warszawie przy
ul. Kujawskiej 1, Andrzej Jaworski,
skarbnik, Mariusz Oku, inspektor
nadzoru inwestorskiego ze strony
PIIB nad inwestycj iAdam Kumier-
czyk, zastpca dyrektora Krajowego
Biura PIIB.
Rwnoczenie z podpisaniem umowy
nastpio przekazanie terenu budowy.
W chwili pisania niniejszej informacji
wykonawca przystpi do organizowa-
nia zaplecza budowy oraz prac do roz-
Tak jest teraz... poczcia robt budowlanych. Tak bdzie w przyszoci

12 Inynier budownictwa
samor z d z awodow y

Zmiany w zakresie uzgodnie


dokumentacji przez spki PKP S.A.

C
zonkowie Podlaskiej OIIB, przy ktre kadorazowo pobieray opaty uzgadniania dokumentacji projekto-
uzgadnianiu projektw nowej za te czynnoci. wych przez zarzdcw terenw kole-
infrastruktury, np. sieci ener- Podejmujc inicjatyw czonkw izby, jowych.
getycznych przebiegajcych przez Andrzej Roch Dobrucki, prezes Kra- 4 kwietnia 2017 r. wpyna odpo-
tereny Skarbu Pastwa bdce wza- jowej Rady PIIB, wystpi w grudniu wied podpisana przez Andrzeja Bittla,
rzdzie spek PKP S.A. tzw. kolejo- 2016 r. z pismem do podsekretarza wktrej poinformowa odaleko idcych
we tereny iobszary zamknite na- stanu wMinisterstwie Infrastruktury zmianach wzakresie uzgodnie doku-
potykali na szereg problemw, m.in. iBudownictwa Andrzeja Bittla zpro- mentacji przez spki PKP S.A.
konieczno dokonywania uzgodnie b o interwencj, w celu stworzenia Biorc pod uwag istot tych zmian,
kolejno ze wszystkimi podmiotami, dla projektantw przejrzystych zasad publikujemy tre listu ministra.

maj 2017 [150] 13


samor z d z awodow y

14 Inynier budownictwa
samor z d z awodow y

maj 2017 [150] 15


samor z d z awodow y

Etyka zawodowa a wizerunek


inyniera budownictwa
P
oznanie opinii i postaw ro- strzeganiu norm izasad wspycia Dodatkow intencj byo take pozna-
dowiska inynierw budow- spoecznego. nie pogldw rodowiska inwestorw
nictwa w zakresie etyki i od- Internetowy sonda pt. Etyka i od- zarwno z bran biznesowych, jak
powiedzialnoci zawodowej byo powiedzialno zawodowa inynierw i administracji wobec okrelonych
celem sondau przeprowadzonego budownictwa w czasach zoonych wankiecie aspektw zachowa przed-
w zwizku z konferencj pt. Etyka przemian politycznych i gospodar- stawicieli rodowiska budowlanych.
i odpowiedzialno zawodowa iny- czych przeprowadzono wmiesicach Wsondau wziy udzia cznie 3852
nierw budownictwa fundamen- lutymarzec 2017 r. Celem bada osoby, wtym 3735 inynierw budow-
tem zaufania spoecznego. Za naj- sondaowych byo poznanie opinii nictwa, 67 inwestorw ze rodowiska
waniejsze dla budowania zaufania i postaw rodowiska inynierw bu- biznesu oraz 50 osb zadministracji
spoecznego najczciej uznawano downictwa rnych specjalnoci wo- samorzdowej. Grup inynierw re-
uczciwo idbao oprzejrzysto bec wybranych aspektw zachowa prezentowali: inspektorzy nadzoru,
relacji wukadach biznesowych zin- przedstawicieli rodowiska budowla- kierownicy budw, kierownicy robt,
westorem oraz wysok kultur oso- nych wzakresie etyki iodpowiedzial- menederowie, projektanci, rzeczo-
bist przejawiajc si m.in. wprze- noci zawodowej. znawcy, pracownicy, waciciele.

dowej, aotakiej tu mwimy, ka- trzeba si ich nauczy. Dodam,


da organizacja buduje hierarchi e podwjnie nauczy, bo raz trze-
wartoci, ktra jest podstaw za- ba przyswoi wiedz, adwa wyro-
chowania jej czonkw iktra rw- bi nawyk jej przestrzegania. Po-
noczenie buduje etos zawodowy. niewa jednak natura ludzka jest
Etos zawodowy natomiast zawiera uomna, dlatego ten nawyk powi-
wsobie zarwno tradycyjne war- nien by monitorowany itemu su-
toci, te, ktre czsto zwizane s rne instancje: rzecznicy od-
zmoralnoci, zosobistym przygo- powiedzialnoci zawodowej, sdy
towaniem do ycia uczciwego, ale dyscyplinarne czy komisje etyki.
Dr Leszek Mellibruda (fot. P. Baldwin) rwnie itu pojawia si specyfika Niezalenie od tych organw obo-
etyki zawodowej zawiera pewne wizek przypominania ozasadach
Wyniki przeprowadzonego sonda- przepisy, ktre mwi, co robi, etycznego postpowania ciy na
u przedstawi podczas konferen- czego nie robi oraz jak robi. wszystkich szefach organw, wtym
cji psycholog spoeczny ibiznesu Kodeks etyczny inyniera budow- wypadku samorzdu zawodowe-
dr Leszek Mellibruda, ktremu re- nictwa ma wietnie opisane rne go, przewodniczcych poszczegl-
dakcja zadaa pytanie: postawy zawodowe, ktrych nie- nych izb okrgowych, szefach biur
Panie Profesorze, czy etyki przestrzeganie jest jego narusze- (rzecz dotyczy rwnie pracowni-
mona si nauczy? niem, aponiewa zasady oraz nor- kw administracyjnych), jednym
Mona, anawet trzeba si jej my tam podane nie dla wszystkich sowem wszystkich penicych pro-
uczy. Wprzypadku etyki zawo- s oczywiste, dlatego po prostu fesjonalnie funkcje menaderskie.

16 Inynier budownictwa
samor z d z awodow y

Wnioski opracowane wopar- gany jako zagroenie pozytywne- 10. P


 raca Rzecznikw Odpowiedzial-
ciu oprzeprowadzony sonda go obrazu zawodu inyniera przez noci Zawodowej jest sabo roz-
s nastpujce: ludzi z biznesu ni przez samych poznawana przez inynierw,
1. U czciwo i dbao o przejrzy- inynierw. czonkw PIIB i wymaga wikszej
sto relacji w ukadach bizneso- 6. Rywalizacja midzy firmami wbran- popularyzacji w fachowych wy-
wych jest najwaniejsz skadow y budowlanej wyranie zaostrza dawnictwach oraz na portalu
wizerunku inyniera, budujcego si, powodujc konflikty iinne nie- PIIB.
zaufanie spoeczne do zawodu. korzystne zjawiska. 11. Nieufno rodowiska budowla-
2. Wizerunek zawodowy inynierw 7. Najczciej niewaciwymi posta- nego wobec inwestorw buduj
budownictwa wymaga wikszej wami i zachowaniami etycznymi gwnie negatywne dowiadcze-
troski ze strony samych inynie- s: brak staego podnoszenia wa- nia z przeszoci istnieje po-
rw icaej brany budowlanej. snej wiedzy i umiejtnoci przez trzeba dziaa edukacyjno-profi-
3. Spoeczne opinie na temat zawodu inyniera oraz zbyt maa dba- laktycznych wtym zakresie.
inyniera budownictwa nie oddaj o ogodno ihonor wasnego 12. Poczucie braku solidarnoci
czsto najwaniejszych aspektw zawodu. w brany budowlanej moe przy-
jego pracy i zaangaowania po- 8. Gwnymi powodami zachowa nie- czynia si do nasilania zachowa
nad 1/3 wypowiedzi we wszystkich etycznych w rodowisku budowla- nieetycznych lub/i spadku odpor-
grupach podkrelaa, i praca in- nych s: maa znajomo prawa, noci na sytuacje pokusy.
ynierw jest czsto niedoceniana przepisw iKodeksu Etyki Zawodo- 13. Znaczny odsetek ludzi z admi-
przez inwestorw. wej Czonkw PIIB oraz kultura or- nistracji i biznesmenw wyraa
4. Inynierowie budownictwa uwaa- ganizacyjna niektrych firm pomi- krytyczne opinie pod adresem in-
j, e najwikszym zagroeniem jajca aspekty etyczne zachowa ynierw budownictwa istnieje
dla pozytywnego ich wizerunku s ludzkich, jak rwnie egocentryzm, potrzeba przygotowania strategii
opinie niezadowolonych klientw nadmierna dominacja i inne cechy dziaa zorientowanych na zmia-
oraz stereotypy spoeczne, wtym niedojrzaej osobowoci inyniera. n niektrych zachowa inynie-
skonno Polakw do narzekania. 9. Poziom korupcji w brany budow- rw budownictwa i wzmocnienie
5. Konflikt interesw przy zawiera- lanej nie zmieni si zasadniczo standardw zawodowych wrela-
niu umw pomidzy inwestorem w ostatnim okresie najbardziej cjach zinwestorami.
a wykonawc (firm inyniersk), korupcjogenne w sektorze budow-
dotyczcy relacji pomidzy cen nictwa s ukady personalne wrd Wicej na ten temat na
i jakoci, jest czciej dostrze- decydentw. www.piib.org.pl.

krtko
Nowy zawd w budownictwie
NLshop - Fotolia.com

Wklasyfikacji zawodw MEN, ktra b- sanitarnej, amontera sieci, instalacji


dzie obowizywaa od 1 wrzenia br., wpro- iurzdze sanitarnych monter sieci
wadzony zostanie nowy zawd technik iinstalacji sanitarnych.
robt wykoczeniowych wbudownictwie. Zdanych MEN wynika, e wobecnym
Obecnie ksztacenie wtym zawodzie roku szkolnym 2016/2017 wzawodach
odbywa si tylko na poziomie zasad- zwizanych zbudownictwem nauk od-
niczej szkoy zawodowej. Wnowej bywa 48,9 tys. uczniw. Wgrupie zawo-
klasyfikacji zmieniy si te nazwy dw zwizanych zkolejnictwem zmianie technik drg kolejowych iobiektw iny-
dwch zawodw: technika urzdze ulegnie nazwa jednego zawodu zamiast nieryjnych.
sanitarnych zastpi technik inynierii technik drg imostw kolejowych bdzie rdo: wnp.pl

maj 2017 [150] 17


zjazd y izb ok r gow y ch

WITOKRZYSKA OIIB Andrzej Orlicz

D
elegaci na zjedzie wito-
krzyskiej Okrgowej Izby In-
ynierw Budownictwa do
szybko uporali si ze sprawami pro-
ceduralnymi, zatwierdzili wszelkie
sprawozdania, udzielili Okrgowej
Radzie absolutorium, przyjli te bez
zastrzee budet na 2017 r. wyno-
szcy 1 921 820 z. Dodatni wynik
za 2016 r. wkwocie 159 260,23 z
przeznaczyli na fundusz rezerwowy,
zktrego mona bdzie sfinansowa
przedsiwzicia remontowe.
Bdzie to trudny rok, bowiem przed -budowlanego, opiniowaniu przepisw w systemie nauczania dowiadczo-
izb uregulowanie nalenoci za pra- dotyczcych wymaga wobec budyn- nych specjalistw praktykw bu-
ce remontowe na zakupionym pi- kw, wdraaniu systemu BIM w bu- downictwa iarchitektury.
trze, ado tego by moe dojd nowe downictwie, szczeglnie w maych Podczas obrad zgoszono wnioski o:
roboty, wic koniecznoci staje si i rednich firmach, jak i respektowa- wystpienie do ministerstwa oprzy-
dalsze oszczdne gospodarowanie niem zasad etyki wrodowisku. wrcenie obowizujcych poprzed-
stwierdzia Danuta Jamrozik- Maria Gowacka, prezes Okrgowej nio okresw praktyk zawodowych;
-Szymkiewicz, skarbniczka izby. Rady Izby Architektw RP, po raz nadawanie uprawnie budowlanych
Uczestniczca w zjedzie Joanna kolejny pozytywnie ocenia wsp- w okrelonych specjalnociach na-
Gieroba, wiceprezes Polskiej Izby In- prac z izb inynierw, mwia ley przeprowadza stosownie do
ynierw Budownictwa, przedstawia o spotkaniach i szkoleniach, a tak- odbytej praktyki zawodowej; upo-
najwaniejsze zagadnienia, jakimi si e wzajemnym udziale w konsulta- rzdkowanie procedur zwizanych
PIIB ostatnio zajmuje, m.in. zasada- cjach dokumentw legislacyjnych. z przeprowadzaniem postpowania
mi obligatoryjnego doskonalenia za- Sygnalizowaa konieczno bliszej kwalifikacyjnego i egzaminacyjnego;
wodowego, konsultacjami i udziaem wsppracy z politechnik poprzez ujednolicenie interpretacji przepi-
wtworzeniu kodeksu urbanistyczno- interesariuszy jak i angaowania sw dotyczcych stosowania drabin
w rnych wojewdztwach brak
skutkuje nakadaniem mandatw na
kierownikw budw wniektrych re-
jonach kraju.
Delegaci przegosowali uchwa
oudzieleniu PIIB poyczki na sfinanso-
wanie remontu obiektu zakupionego
na siedzib.
Uzupeniono wakaty w skadzie dele-
gatw na zjazd PIIB o Bolesawa Bal-
cerka oraz wkomisji rewizyjnej oAdama
Muszyskiego. Podczas obrad 10 osb
otrzymao Odznaki Honorowe PIIB.
W zjedzie uczestniczyo 93 delega-
tw, frekwencja wyniosa 81,6%.

18 Inynier budownictwa
zjazd y izb ok r gow y ch

MAZOWIECKA OIIB Mieczysaw Wodzicki

89% naszych czonkw przeszo szko-


lenia i jest to wzrost w cigu roku
o10%. Zwiksza si proces integracji
naszego rodowiska iudzia wrozgryw-
kach sportowych, wktrych odnosimy
liczne sukcesy.
Obserwujemy zjawisko odmadzania
si kadry inynierskiej. Roczniki do 35
roku ycia stanowi 10%, ado 45 lat
30% ogu czonkw zuprawnienia-
mi nadanymi wizbie.

31
marca br. wFalentach organizacj coraz silniej osadzon Go zjazdu Andrzej Sawoni z Okr-
koo Warszawy odby w realiach polskiego ycia spoecz- gowej Izby Lekarskiej podzikowa za
si XVI Zjazd Spra- no-gospodarczego. Jestemy rozpo- owocn wspprac oraz za bezpored-
wozdawczy Mazowieckiej Okrgowej znawani przez przedstawicieli wadzy nie wsparcie MOIIB wurzdzeniu zjazdu
Izby Inynierw Budownictwa, ktry wykonawczej i ustawodawczej jako zul. Puawskiej do siedziby jego izby.
podsumowa dorobek mazowieckiego wyranie doceniany partner dla wielu Zjazd przyj sprawozdania organw
samorzdu za 2016 r. iprzyj plan instytucji iorganizacji. izby za ub.r. i udzieli absolutorium
dziaania na rok 2017. Wyniki zeszoroczne mog by powo- kierownictwu MOIIB. Uchwalono plan
Obrady uwietnia obecno wielu dem do satysfakcji, poniewa prawie pracy na 2017 r. Zasuonym dziaa-
znakomitych goci: przedstawicie- we wszystkich obszarach dziaania izby czom wrczone zostay Zote iSrebr-
li resortu infrastruktury i budow- mamy wyrany postp. Jest to zna- ne Odznaki Honorowe PIIB.
nictwa, Wojewody Mazowieckiego, czcy przyrost kadry modych upraw- Nastpnie prezes A. Dobrucki poinfor-
bratnich izb i wsppracujcych nionych inynierw, wzrost zaintereso- mowa onabyciu nowej siedziby PIIB na
stowarzysze zawodowych oraz wania doksztacaniem we wszystkich Mokotowie i przygotowaniach do re-
uczelni wyszych. Wadze krajowe dostpnych formach wraz zczytelnic- montu oraz prowadzonej zbirce rod-
PIIB reprezentowali m.in. jej prezes twem prasy technicznej. Ustabilizowa kw wizbach na ten cel. Stwierdzi, e
Andrzej Dobrucki i prof. Zbigniew si stan liczebny czonkw Mazowieckiej oczekiwaby ze strony MOIIB deklaracji
Grabowski. OIIB ina koniec roku wynis 17104. owpacie od 4,5 do 6,5 mln z. Po dys-
Mamy dzi liczne dowody mwi W ostatnim roku 20% wszystkich kusji zjazd przegosowa upowanie-
Mieczysaw Grodzki, przewodnicz- przyznanych uprawnie w kraju otrzy- nie do Rady MOIIB o wynegocjowanie
cy Rady MOIIB i nasza izba jest mali inynierowie wMOIIB. Wub.r. ju ostatecznej kwoty wkadu izby.

maj 2017 [150] 19


zjazd y izb ok r gow y ch

WIELKOPOLSKA OIIB Mirosaw Praszkowski


Zdjcia autora

Poinformowa delegatw o postpie


prac przy remoncie i adaptacji za-
kupionego budynku na siedzib PIIB.
Liczy na poparcie izb okrgowych
wtych dziaaniach.
Wodzimierz Draber zoy delega-
tom sprawozdanie zdziaalnoci rady
w2016 r. Kazimierz Ratajczak, skarb-
nik WOIIB, skrtowo wyjani zasady
wylicze realizacji budetu w2016r.
Zabezpieczono wszystkie wydatki
statutowe i nie naruszono rezer-
wy budetowej. Delegaci zatwierdzili
sprawozdania i udzielili absolutorium
Okrgowej Radzie.
Andrzej Mikoajczak, zastpca prze-

4
kwietnia br. w Centrum Kon- Prof. Zbigniew Kledyski, wiceprezes wodniczcego Okrgowej Rady,
gresowym Instytutu Ochrony PIIB, zauway, e kady zjazd jest przedstawi Program dziaalnoci na
Rolin w Poznaniu obradowa wany z punktu widzenia funkcjono- 2017 rok, askarbnik izby propozy-
XVI Zjazd Wielkopolskiej Okrgowej wania samorzdu. XVI Zjazd WOIIB cj budetu na 2017 r. Oba projekty
Izby Inynierw Budownictwa. Pre- powinien wypracowa dobre decyzje zostay zatwierdzone.
zydium zjazdu przewodniczy mgr na podsumowanie w przyszym roku Nastpnie wybrano do skadu Okrgo-
in. Lech Grodzicki. Na 175 upraw- 4-letniej kadencji. Z. Kledyski omwi wych Rzecznikw Odpowiedzialnoci
nionych delegatw wzjedzie wzio podjt na XV Zjedzie PIIB szerok Zawodowej Mirona Maciejewskiego
udzia 133 (76%). dyskusj na temat Co pomaga, aco iMirosawa Sztub.
Delegatw oraz przybyych goci przeszkadza w wykonywaniu zawo- Podczas zjazdu delegaci przyjli 6
honorowych przywita Wodzimierz du inyniera budownictwa? Wnioski wnioskw: 1 wniosek dotyczcy szko-
Draber, przewodniczcy okrgowej z tej dyskusji pozwoliy izbie lepiej le idoskonalenia zawodowego, 3 wnio-
rady WOIIB. ustosunkowa si do przedstawio- ski dotyczce gospodarki finansowej
W wystpieniach goci pado wiele nego we wrzeniu 2016 r. projektu WOIIB, 2 wnioski do rozpoznania ire-
ciepych sw pod adresem Wielko- Kodeksu urbanistyczno-budowlanego. alizacji przez Rad WOIIB.
polskiej OIIB.
Wojciech Jankowiak, wicemarsza-
ek wojewdztwa wielkopolskiego,
zwrci uwag na dalszy dynamiczny
rozwj budownictwa w Wielkopol-
sce. W tym rozwoju podkreli rol
dobrze przygotowanych do dziaania
zawodowego inynierw budownic-
twa skupionych wWOIIB.
Prof. dr hab. in. Tomasz odygowski,
rektor Politechniki Poznaskiej, pod-
kreli, e od wielu lat trwa bardzo do-
bra wsppraca pomidzy PP aWOIIB.

20 Inynier budownictwa
zjazd y izb ok r gow y ch

DOLNOLSKA OIIB Agnieszka rodek


Zdjcia: Piotr Rudy

8
kwietnia br. w Hotelu Novo-
tel & Ibis odby si XVI Zjazd
Sprawozdawczy Dolnolskiej
Okrgowej Izby Inynierw Budow-
nictwa. Uczestniczyo w nim 134
(78%) ze 171 delegatw.
Zjazd otworzy Eugeniusz Hotaa,
przewodniczcy Rady DOIIB, witajc
wszystkich przybyych, aszczeglnie
goci reprezentujcych wadze ad-
ministracyjne i samorzdowe, wro-
cawskie uczelnie, stowarzyszenia
naukowo-techniczne oraz samorzdy
zawodowe polskie izagraniczne. nictwa ipracy inynierw. Wspomnia cj staych strategicznych celw izby
Gos zabierali take niektrzy zgoci rwnie, e PIIB zgosia 500 uwag doszy elementy zainicjowane przez
zjazdu. Piotr Fokczyski, dyrektor szczegowych do projektu Kodeksu rad obecnej kadencji poszukiwanie
Wydziau Architektury i Budownic- urbanistyczno-budowlanego. Inni go- nowych form integracji czonkw na-
twa Urzdu Miejskiego Wrocawia, cie gratulowali izbie dolnolskiej do- szego samorzdu, wiksze zaangao-
mwi oswoich obawach zwizanych tychczasowego dorobku i dzikowali wanie modych inynierw wprace izby
z powstajcym Kodeksem urbani- za dobr wspprac wtej kadencji. oraz zwikszenie udziau problematyki
styczno-budowlanym i wynikajc Nastpnie na przewodniczcego obrad budowlanej w mediach. Tu podkreli
z niego liberalizacj prawa budow- delegaci wybrali Janusza Szczepa- rol dziaajcej od pocztku 2016 r.
lanego. Podobna w tonie bya wy- skiego. Wybrano komisje: mandatow, internetowej telewizji TV DOIIB,
powied Zbigniewa Kledyskiego, skrutacyjn oraz uchwa iwnioskw. ktrej programy obejrzao do tej pory
wiceprezesa PIIB, ktry powiedzia Sprawozdanie z dziaalnoci Okr- ok. 30 tys. osb.
o spodziewanych w tym roku zmia- gowej Rady w 2016 r. przedstawi Przedstawione zostay take spra-
nach w prawie dotyczcym dziaal- jej przewodniczcy. Podkreli, e do wozdania pozostaych organw izby.
noci samorzdu inynierw budow- dziaa rady skierowanych na realiza- Po krtkiej dyskusji delegaci przyjli
wszystkie sprawozdania oraz udzie-
lili absolutorium Okrgowej Radzie.
Przyjto rwnie budet na rok
2017.
Komisja Uchwa i Wnioskw przed-
stawia 17 wnioskw zgoszonych
przez delegatw: 9 zostao przeka-
zanych rnym organom izby okr-
gowej lub krajowej do rozpatrzenia,
a8 nie nadano biegu. Przewodnicz-
cy Rady DOIIB zaapelowa do dele-
gatw o du aktywno w najbli-
szych miesicach, aby odbywajce
si jesieni tego roku zebrania wy-
borcze czonkw izby miay du fre-
kwencj.

maj 2017 [150] 21


zjazd y izb ok r gow y ch

LUBUSKA OIIB Zenon Pilarczyk

Z
jazd Lubuskiej Okrgowej
Izby Inynierw Budownic-
twa odby si 1 kwietnia br.
tradycyjnie w reprezentacyjnej sali
Wojewdzkiej i Miejskiej Biblioteki
Publicznej wGorzowie Wlkp.
Zjazd otworzy Andrzej Cegielnik,
przewodniczcy Rady LOIIB, i powi-
ta przybyych goci: Krystyn Si-
bisk, posa na sejm RP, Danut
Wesoowsk-Wujaszek, zastpc
dyrektora Departamentu Infra-
struktury i Komunikacji w Urzdzie
Marszakowskim w Zielonej Grze, delegatw zjazdu. Danuta Gawcka ne. Jacek Kasierski, przewodniczcy
Danut Gawck, sekretarz KR przedstawia prezentacj nowo za- OSD LOIIB, powiedzia, e organ ten
PIIB, Ew Mari Barcick, sekretarz kupionej siedziby PIIB w Warszawie. rozpatrywa w2016 r. 7 spraw, kt-
Komisji Rewizyjnej PIIB, wadze sa- Koszty dostosowania oraz remontu re w wikszoci dotyczyy niedbaego
morzdu gospodarczego iprezesw obiektu s due i Krajowa Rada PIIB wykonywania obowizkw kierownika
stowarzysze naukowo-technicz- wystpia z wnioskiem do Rad Okr- budowy. Natomiast do OROZ wpyno
nych wwojewdztwie. Na przewod- gowych PIIB o udzielenie poyczki na 27 spraw. Cz znich dotyczya nie-
niczc zjazdu wybrano Ew Bossy. ten cel. W odpowiedzi nasza izba porozumie ssiedzkich.
Wzjedzie udzia wzio 75 delega- udzielia jej wwysokoci 100 tys. z. Wszystkie sprawozdania oraz abso-
tw na 106 uprawnionych. Nastpnie wrczono Srebrne Odznaki lutorium dla Rady LOIIB uchwalono
Na wstpie gos zabrali gocie. Kry- Honorowe PIIB Janowi Baszczykowi znaczn wikszoci gosw. Zjazd
styna Sibiska zrelacjonowaa swo- i Ireneuszowi Trzciskiemu. Zjazd wy- przyj uchwa w sprawie wystpie-
j prac w sejmowej Komisji Infra- bra komisje zjazdowe iprzewodnicz- nia do Krajowej Rady PIIB o nadanie
struktury. Omwia harmonogram cy organw izby wygosili sprawozda- Srebrnych Odznak Honorowych PIIB
legislacyjny Kodeksu budowlanego. nia. Teresa Domaradzka, skarbnik OR dla Przemysawa Bocha, Jacka Ko-
Przewiduje si uchwalenie tej usta- LOIIB, wskazaa, e rok 2016 zakoczy lana i Antoniego Sawickiego, a zotej
wy wraz z ustaw wprowadzajc si zyskiem w wysokoci 14 464 z. dla Wadysawa Wierzbickiego. Na za-
wtym roku. Elementy kodeksu wej- Jzef Krzyanowski, przewodniczcy koczenie podjto uchwa w sprawie
d wycie zpocztkiem 2018 r. Da- OKK LOIIB, poinformowa, e w ubie- skierowania do organw izby wnioskw,
nuta Wesoowska-Wujaszek odczy- gym roku wnaszym wojewdztwie 97 ktre zgoszono do Komisji Uchwa
taa list Marszaka Lubuskiego do osobom nadano uprawnienia budowla- iWnioskw, celem ich rozpatrzenia.

22 Inynier budownictwa
zjazd y izb ok r gow y ch

OPOLSKA OIIB Renata Kicua


Biuro Opolskiej OIIB

8
kwietnia br. wPrszkowie ob-
radowa XVI Zjazd Sprawoz-
dawczy Opolskiej Okrgowej
Izby Inynierw Budownictwa pod
przewodnictwem Piotra Rybczy-
skiego. Wobradach wzio udzia 85
delegatw ze 105 uprawnionych.
Wrd zaproszonych goci byli m.in.:
Stefan Czarniecki, wiceprezes PIIB,
Urszula Kallik, zastpca przewodni-
czcego Krajowej Komisji Rewizyjnej
PIIB, Katarzyna Kubicz, wojewdz-
ki inspektor nadzoru budowlanego
w Opolu, Zbigniew Bomersbach,
przewodniczcy Opolskiej Okrgowej
Rady Izby Architektw. Ryszard Karwasiecki, skarbnik. Spra- konania budetu OPL OIIB za 2016 r.,
Aktywnym czonkom OPL OIIB zo- wozdania zdziaalnoci organw kolej- atake programu dziaania ibudetu
stay wrczone Honorowe Odzna- no zaprezentowali: Wiktor Abramek OPL OIIB na 2017 r. Zjazd udzieli
ki PIIB: zot otrzymaa Joanna Okrgowej Komisji Kwalifikacyjnej, absolutorium Okrgowej Radzie za
Kurnatowska, za srebrne Anna Zbigniew Pastuszka Okrgowego dziaalno w 2016 r. Podj take
Rawska-Skotniczny, Dariusz Bajno, Rzecznika Odpowiedzialnoci Zawo- uchway wsprawie zmniejszenia licz-
Bogusaw Barg i Wojciech Otto. dowej, Andrzej Duda Okrgowego by okrgowych rzecznikw odpowie-
Adam Rak, przewodniczcy Rady Sdu Dyscyplinarnego, Rafa Porada dzialnoci zawodowej OPL OIIB, udzie-
OPL OIIB, przedstawi sprawozdanie Okrgowej Komisji Rewizyjnej. Na- lenia poyczki PIIB na sfinansowanie
zjej dziaalnoci w2016 r. oraz pro- stpnie zostay podjte przez zjazd remontu i adaptacji budynku w War-
gram dziaania na rok 2017. uchway wsprawach: przyjcia spra- szawie przeznaczonego na siedzib
Wykonanie budetu za 2016 r. oraz wozda organw statutowych izby, PIIB, a take zaakceptowa wnioski
budet na rok 2017 przedstawi sprawozdania finansowego oraz wy- o nadanie Odznak Honorowych PIIB
dla czonkw Okrgowej Komisji Re-
wizyjnej.
Podczas obrad delegaci zgosili
7 wnioskw zjazdowych, z czego
2 wnioski uzyskay akceptacj dele-
gatw i zostay skierowane do Rady
OPL OIIB oraz 4 wnioski do Krajowej
Rady PIIB. Na uwag zasuguj te,
ktre dotyczyy rozszerzenia tema-
tyki dostpnych szkole w systemie
e-learningowym oraz przeprowadze-
nia konsultacji wrd czonkw izby
na temat przygotowywanego projek-
tu zasad doskonalenia zawodowego
przez Polsk Izb Inynierw Budow-
nictwa.

maj 2017 [150] 23


zjazd y izb ok r gow y ch

MAOPOLSKA OIIB Wojciech Biliski


sekretarz Rady Maopolskiej OIIB
Zdjcia: Bartomiej Krcha

imgr in. Pawe Krzysztofowicz, ady-


plom wuznaniu zasug poniesionych na
rzecz rozwoju gospodarki RP wrczo-
no mgr. in. Antoniemu Kawikowi.
Po wyborze komisji zjazdowych proce-
dowano kolejne punkty programu ob-
rad. Sprawozdania zdziaalnoci Rady
MOIIB za 2016 r. zoyli jej przewodni-
czcy dr in. Stanisaw Karczmarczyk
oraz sekretarz dr in. Wojciech Biliski.
Sprawozdanie finansowe za 2016 r.
przedstawi mgr in. Mirosaw Borycz-
ko, skarbnik MOIIB, ktry w osobnym
punkcie obrad omwi rwnie projekt
budetu izby na rok 2017. Sprawozda-
nia z dziaalnoci w 2016 r. poszcze-

8
kwietnia br. w Centrum Kon- funkcji technicznych w budownictwie glnych organw MOIIB przedstawili
gresowym Uniwersytetu Rol- dziekan Andrzej Szarata. ich przewodniczcy: dr in. Zygmunt
niczego w Krakowie odby si Specjalne podzikowania dla dr. in. Rawicki Okrgowej Komisji Kwalifi-
XVI Zjazd Sprawozdawczy Maopol- Stanisawa Karczmarczyka oraz jury kacyjnej, mgr in. Zbigniew Franczak
skiej Okrgowej Izby Inynierw Bu- konkursu za docenienie osigni iny- koordynator Okrgowych Rzecz-
downictwa, w ktrym wzio udzia nierskich iprzyznanie nagrody Statu- nikw Odpowiedzialnoci Zawodowej,
117 na 146 uprawnionych delega- etki Maopolski Inynier Roku 2015 mgr in. Krzysztof Dyk Okrgowego
tw, co stanowio 80,14%. dla dwch przedstawicieli Polskiego Sdu Dyscyplinarnego, mgr in. Danuta
Dr in. Stanisaw Karczmarczyk, Zrzeszenia Inynierw iTechnikw Sa- Opolska Okrgowej Komisji Rewizyjnej.
przewodniczcy MOIIB, powita przy- nitarnych Oddzia w Krakowie zoya Wszystkie sprawozdania zostay przez
byych goci i delegatw. Wybrano mgr in. Magorzata Duma-Michalik, delegatw przyjte, azjazd udzieli Ra-
Prezydium zjazdu z przewodniczc prezes PZITS Oddziau wKrakowie. dzie MOIIB absolutorium za rok 2016.
mgr in. Gabriel Przysta na czele. W trakcie zjazdu Zot i Srebr- Do Komisji Uchwa iWnioskw wpyn-
W zjedzie uczestniczyli zaproszeni n Odznak Honorow PIIB zostali o 6 wnioskw, ktre zjazd przyj do
gocie, ktrzy w krtkich wystpie- odznaczeni: mgr in. Adam Knapik realizacji.
niach poruszyli tematy dotyczce
m.in.: etyki zawodowej inynierw
budownictwa oraz zorganizowanej
przez PIIB konferencji na ten temat
prof. Zbigniew Grabowski, Honoro-
wy Prezes KR PIIB; kontynuacji bar-
dzo dobrej wsppracy midzy Wy-
dziaem Inynierii Ldowej Politechniki
Krakowskiej a Maopolsk OIIB oraz
problemw zwizanych z edukacj
studentw i przygotowaniem absol-
wentw do egzaminu na uprawnienia
budowlane i penienia samodzielnych

24 Inynier budownictwa
zjazd y izb ok r gow y ch

LUBELSKA OIIB Urszula Kieller-Zawisza

7
kwietnia br. w Lublinie odby
si XVI Zjazd Sprawozdaw-
czy Lubelskiej Okrgowej Izby
Inynierw Budownictwa. Uczestni-
czyo w nim 90 ze 103 delegatw,
co stanowio 87,4% uprawnionych.
Zjazd otworzy Wojciech Szewczyk,
przewodniczcy Rady LOIIB, witajc
przybyych delegatw i goci. Nad
sprawnym jego przebiegiem czuwao
Prezydium pod przewodnictwem To-
masza Grzeszczaka.
Uczestniczcy w lubelskim zjedzie
Andrzej Roch Dobrucki, prezes PIIB, Wojciech Szewczyk w swoim wy- Budownictwa wydawanego przez
poinformowa zebranych o pracach stpieniu zwrci uwag nie tylko na LOIIB, czonkowie Rady Programowej
PIIB w zwizku z Kodeksem urbani- dziaalno izby wminionym roku, ale czasopisma iredaktor naczelna Ur-
styczno-budowlanym oraz ustawie w zwizku z jej 15-leciem nawiza szula Kieller-Zawisza zostali uhonoro-
o architektach, inynierach budow- do lat poprzednich. Dla przykadu po- wani okazjonalnymi statuetkami.
nictwa oraz urbanistach. Wspo- da, e liczba czonkw lubelskiej izby Przewodniczcy LOIIB omwi dzia-
mnia ouwagach zgoszonych przez wzrosa w tym okresie prawie dwu- alno Okrgowej Rady w 2016 r.,
samorzd zawodowy, uwzgldnia- krotnie inadano 3818 uprawnie bu- a realizacj budetu przedstawi
jcych realia wykonywania zawo- dowlanych. Zbigniew Mitura, skarbnik. Sprawoz-
du przez inynierw budownictwa. W czasie zjazdu wyrniajcym si dania z dziaalnoci organw statu-
Prezes PIIB omwi take przebieg w dziaalnoci na rzecz naszego sa- towych omwili ich przewodniczcy.
konferencji pt. Etyka i odpowie- morzdu czonkom wrczono Zote Delegaci zatwierdzili sprawozdania
dzialno zawodowa inynierw bu- Odznaki Honorowe PIIB. Otrzymali je: iudzielili absolutorium Okrgowej Ra-
downictwa fundamentem zaufania Teresa Stefaniak, Krzysztof Jurycki dzie. Nastpnie przewodniczcy Rady
spoecznego. Podkreli, e od nas i Bolesaw Matej. W zwizku nato- LOIIB zreferowa Program dziaalno-
samych wiele zaley, jak jestemy miast zjubileuszem 10-lecia funkcjo- ci LOIIB na 2017 rok, a skarbnik
postrzegani przez spoeczestwo. nowania biuletynu Lubelski Inynier izby omwi propozycj budetu. Za-
rwno program dziaa, jak i budet
na 2017r. zostay zatwierdzone.
W zjedzie wzili udzia take za-
proszeni gocie, m.in.: Dariusz Bal-
wierz, wojewdzki inspektor nadzoru
budowlanego, Piotr Maty z Lubel-
skiego Urzdu Wojewdzkiego, Anna
Halicka, prorektor ds. wsppracy
zotoczeniem spoeczno-biznesowym
Politechniki Lubelskiej, Kazimierz Wi-
dysiewicz, prezes PTM Lublin, Stani-
saw Schodziski, dyrektor GDDKiA
Oddzia Lublin.

maj 2017 [150] 25


zjazd y izb ok r gow y ch

DZKA OIIB Renata Wostowska


Zdjcia: Jacek Szabela

T
egoroczny, XVI Zjazd dzkiej otrzymali pamitkowe medale jubile-
Okrgowej Izby Inynierw uszowe. Zebrani uczcili take minut
Budownictwa, ktry odby si ciszy zmarych czonkw OIIB.
8 kwietnia w odzi, by szczeglny Wczci sprawozdawczej delegaci po
ze wzgldu na jubileusz izby. Pit- wysuchaniu sprawozda zdziaalnoci
nacie lat temu, 23 marca 2002 r. organw OIIB w2016 r. zatwierdzi-
pierwszy Zjazd dzkiej OIIB powoa li je, podejmujc stosowne uchway
do ycia dzk Okrgow Izb In- iudzielajc absolutorium Radzie OIIB.
ynierw Budownictwa. Etap orga- Uchwalili rwnie budet na 2017 r.
nizacyjny przebieg bardzo sprawnie Zjazd przyj 21 uchwa i9 wnioskw,
idzka OIIB szybko rozpocza re- delegaci zwrcili m.in. uwag na ko- skiego oraz czonka OKK p. Bogdana
alizacj zada okrelonych w usta- nieczno doksztacania modych Wrzeszcza przeprowadzono wybory
wie o samorzdach zawodowych inynierw oraz podjcia pracy nad uzupeniajce. Nowym przewodnicz-
architektw oraz inynierw budow- organizacj inadzorem praktyk zawo- cym OKK zosta dr in. Ryszard Mes,
nictwa, rozwijajc szeroko dziaal- dowych. Wnioskowali take oopraco- a w skad komisji weszli take: Maria
no na rzecz czonkw izby. Nawi- wanie wzorcowych specyfikacji tech- Lisowska iJerzy Przybiski.
zujc do tego jubileuszu, Andrzej R. nicznych wykonania i odbioru robt Sprawny przebieg zjazdu zapewnio
Dobrucki, prezes KR PIIB, podzi- budowlanych oraz tabelarycznych jego Prezydium pracujce wskadzie:
kowa za szereg inicjatyw podejmo- specyfikacji robt zagregowanych cen Urszula Jakubowska, przewodnicz-
wanych przez dzk OIIB, za trud jednostkowych, co pozwoli na norma- ca, Witold Nykiel iJarosaw Bednarek,
powicony na rzecz innych kolegw lizacj rynku robt budowlanych. Nie wiceprzewodniczcy, Monika Moczy-
wykonujcych zawd. zabrako rwnie uwag dotyczcych dowska iTomasz Kluska, sekretarze.
Barbara Malec, przewodniczca prawa budowlanego. Wobradach XVI Zjazdu Sprawozdaw-
Rady OIIB, rozpoczynajc obra- Wzwizku ze mierci dotychczasowe- czego dzkiej OIIB wzio udzia 88
dy przybliya histori powstania go przewodniczcego Okrgowej Komi- ze 102 uprawnionych delegatw oraz
dzkiej OIIB. Wszyscy zgromadzeni sji Kwalifikacyjnej p. Zbigniewa Cicho- zaproszeni gocie.

26 Inynier budownictwa
samor z d z awodow y

Przykady spraw dotyczcych


odpowiedzialnoci zawodowej
mgr in. Lech Grodzicki
przewodniczcy Okrgowego
Sdu Dyscyplinarnego Wielkopolskiej OIIB
Niedbae wykonywanie obowizkw kierownika budowy
to czsty zarzut stawiany obwinionym.

O
krgowy sd rozpatruje spra- wikszo rozpatrywanych spraw do- go, rzadko do OSD trafiaj sprawy
wy odpowiedzialnoci dyscy- tyczy tego rodzaju odpowiedzialnoci dotyczce niedopenienia obowizkw
plinarnej i zawodowej skiero- inynierw. przy okresowych przegldach budyn-
wane przez okrgowego rzecznika Czyny powodujce odpowiedzialno kw. Wszyscy inynierowie wykonuj-
odpowiedzialnoci zawodowej jako sd zawodow zagroone s karami: cy funkcje techniczne wbudownictwie
Iinstancji. Organizacja, zasady itryb upomnieniem, upomnieniem z jed- podlegaj przede wszystkim przepisom
dziaania OSD unormowane s re- noczesnym naoeniem obowizkw prawa. I nie ma przy tym znaczenia
gulaminem przyjtym przez Krajowy ponownego zoenia egzaminu kwali- wola i oczekiwania lub wrcz dania
Zjazd Polskiej Izby Inynierw Budow- fikacyjnego wwyznaczonym terminie, ze strony zleceniodawcy, inwestora
nictwa. S dwa rodzaje postpowa, zakazem wykonywania samodzielnej czy przeoonego bd innej osoby.
ktre moe prowadzi sd dotycz funkcji technicznej wbudownictwie na Odpowiadamy za swoje czyny lub za-
odpowiedzialnoci zawodowej (na pod- okres od jednego do piciu lat (po- niechania w wykonywaniu zawodu za-
stawie ustawy Prawo budowlane) czonym zobowizkiem zoenia egza- ufania publicznego wobec prawa. Za-
idyscyplinarnej (na podstawie ustawy minu kwalifikacyjnego wwyznaczonym ufanie publiczne naley traktowa jako
osamorzdach zawodowych). terminie). obowizek wobec spoeczestwa. I to
Postpowania z zakresu odpowie- Wnioski dotyczce wszczcia post- obowizek na lata. W wyniku naszej
dzialnoci zawodowej prowadzone powania z tytuu odpowiedzialnoci dziaalnoci zawodowej powstaj obiek-
s na podstawie przepisw kodeksu zawodowej trafiaj najpierw do okr- ty, ktre maj suy, funkcjonowa,
postpowania administracyjnego. gowego rzecznika odpowiedzialnoci istnie, przez wiele lat. Przez cay ten
W postpowaniach dotyczcych od- zawodowej (OROZ), ktry po prze- okres musz by bezpieczne dla ludzi.
powiedzialnoci dyscyplinarnej maj prowadzeniu procedury wyjaniajcej Trzeba wic stale pamita o ostro-
zastosowanie przepisy kodeksu po- moe skierowa spraw do okrgowe- noci iprzestrzeganiu przepisw.
stpowania karnego w zakresie nie- go sdu dyscyplinarnego (OSD). Taki W kadym momencie jako reprezen-
uregulowanym ustaw osamorzdzie tryb procedowania oznacza, e OROZ tanci zawodu zaufania publicznego
zawodowym. Czonkowie sdw dys- ma kluczow rol w ocenie spraw jestemy pod obserwacj otoczenia.
cyplinarnych s niezawili wzakresie wpywajcych do okrgowej izby, od- Kady inwestor, waciciel ssiedniej
orzekania, podlegaj tylko przepisom dziela sprawy istotne od takich, ktre nieruchomoci, wrcz kady prze-
prawa. Orzekaj na podstawie swoje- si nie kwalifikuj do rozpatrywania chodzie moe swoje wtpliwoci do-
go przekonania opartego na swobod- przez sd. Po przeprowadzeniu po- tyczce prawidowoci prowadzenia
nej ocenie dowodw zebranych wtoku stpowania wyjaniajcego i uznaniu budowy zgosi Powiatowemu Inspek-
postpowania z uwzgldnieniem oko- wniosku przez rzecznika za zasadny torowi Nadzoru Budowlanego (PINB)
licznoci (przemawiajcych na korzy kieruje on spraw do sdu. i Pastwowej Inspekcji Pracy (PIP) lub
lub niekorzy obwinionego czonka W sprawach tego rodzaju najczciej bezporednio Izbie. Imimo e ani inwe-
samorzdu zawodowego). Tym razem chodzi o niedopenienie obowizkw stor, ani PINB, ani PIP, ani inna osoba
zajmiemy si sprawami zzakresu od- przez kierownika budowy, projektanta nie mog by stron postpowania
powiedzialnoci zawodowej, poniewa lub inspektora nadzoru inwestorskie- przed OSD, mog skierowa wniosek

maj 2017 [150] 27


samor z d z awodow y

do rzecznika i zawiadomi go onieprze- Przyjta jest zasada stopniowania wykonywania samodzielnych funkcji
strzeganiu przepisw lub niewaci- kar. Wprzypadku gdy czonek Izby do- wbudownictwie.
wym postpowaniu inyniera wzwizku puszcza si czynu skutkujcego odpo-
zwykonywaniem zawodu. Izainicjowa wiedzialnoci zawodow kolejny raz, Rozpatrzmy kilka przykadw spraw,
wten sposb postpowanie rzecznika, powinien si liczy zwysz kar. Naj- w ktrych doszo do postawienia
anastpnie sdu. wysze kary oznaczaj utrat prawa inyniera przed OSD w2016 r.

Przykad 1. Niedbae wykonywanie obowizkw kierownika budowy; sprawa WOIIB, OSD 2/16.

Wniosek oukaranie osoby penicej funkcj kierownika budowy sieci kanalizacji sanitarnej rzecznik uzasadni stwierdze-
niem obraku nadzoru prac budowlanych, nieprowadzeniu waciwej dokumentacji budowy, nieprzygotowaniu doku-
mentacji powykonawczej, niezgoszeniu obiektu budowlanego do odbioru odpowiednim wpisem do dziennika budowy,
nieuczestniczeniem wczynnociach odbiorowych oraz nieprzekazaniu inwestorowi owiadcze ozgodnoci wykonania
obiektu budowlanego zprojektem budowlanym, warunkami pozwolenia na budow oraz przepisami, atake owiad-
czenia odoprowadzeniu do naleytego stanu iporzdku terenu budowy itd. Wtoku postpowania wyjaniajcego za-
rzuty te zostay potwierdzone dokumentami przedoonymi przez inwestora izeznaniami obwinionego. Potwierdzono
okolicznoci wskazujce na niedbae wykonywanie obowizkw przez kierownika budowy, wtym take e
obwiniony, penic obowizki kierownika, sporadycznie si pojawia na budowie. Doda trzeba, e obwiniony
by czonkiem innej okrgowej izby, ale obowizki kierownika budowy wykonywa wwojewdztwie wielkopolskim, na
obszarze dziaania WOIIB. Obwiniony mimo poprawnego zawiadomienia nie pojawi si na rozprawie, nie skorzysta
zmoliwoci ustosunkowania si do zarzutw rzecznika. OSD uzna win obwinionego za udowodnion iorzek kar
upomnienia, biorc pod uwag to, e nie by on wczeniej karany ztytuu odpowiedzialnoci zawodowej wbudownic-
twie. Decyzja jest prawomocna. Sprawa bya wywoana skarg inwestora.

Przykad 2. Niedbae wykonywanie obowizkw kierownika budowy; sprawa WOIIB, OSD 3/16.

We wniosku oukaranie rzecznik zarzuci obwinionemu, e penic funkcj kierownika budowy budynku mieszkalnego jedno-
rodzinnego oraz zbiornika bezodpywowego na cieki, realizowa budow wsposb niezgodny zzatwierdzonym projektem
budowlanym i pozwoleniem na budow oraz nieprawidowo dokumentowa zdarzenia w procesie budowlanym. Skarg
na kierownika zoy inwestor, po jej ocenie rzecznik wszcz postpowanie wyjaniajce zurzdu, podobnie jak wsprawie
omwionej wczeniej. Na wezwanie rzecznika skarcy uzupeni dokumenty oposiadane opinie iekspertyzy oraz projekt bu-
dowlany, dziennik budowy idecyzje, atake owiadczenie oobjciu obowizkw kierownika budowy. Wtoku postpowania
wyjaniajcego rzecznik przesucha wiadkw wosobach autora opinii techniczno-budowlanej iosoby, ktra po obwinionym
przeja obowizki kierownika budowy, oraz samego obwinionego. Zzezna tego ostatniego przed sdem wynikao, e po
pierwsze nie przej protoklarnie terenu budowy, ponadto przyzna, e jego wpisy do dziennika budowy byy wniektrych
przypadkach zbyt oglnikowe, atake e dopuci do zmiany konstrukcyjnej stanowicej odstpstwo od ustale iwarunkw
okrelonych wdecyzji opozwoleniu na budow izatwierdzonego projektu budowlanego bez uprzedniej kwalifikacji istotnoci
odstpstwa przez projektanta. Wtym miejscu naley zwrci uwag na postpowanie inwestora, ktry wedug obwinionego
kaza dalej budowa, obiecujc zmian projektu ipozwolenia na budow. Wykonawca kontynuowa roboty ze zmienion
konstrukcj stropu, wedug obwinionego belki byy pooone na polecenie inwestora. Wtej sytuacji obwiniony wpisem do
dziennika budowy postanowi wstrzyma roboty budowlane ze wzgldu na brak uzgodnienia zmian przez inwestora zprojek-
tantem ibrakiem informacji orealnym terminie opracowania projektu zamiennego iuzyskania zmiany pozwolenia na budow.
Obwiniony przyzna, e wpis oprzerwaniu robt traktowa jako rwnoznaczny zzakoczeniem penienia funkcji kierownika,
jednak wdzienniku budowy brak takiego owiadczenia. Wocenie sdu zarzuty zawarte we wniosku oukaranie zostay udo-
wodnione. Kierownik budowy nie wypenia swoich obowizkw wnaleyty sposb. Bdem obwinionego byo,
e zawierzy inwestorowi, i ten dostarczy mu projekt zamienny, izbyt pno przerwa roboty. Wymierzajc kar
upomnienia, sd uwzgldni to, e obwiniony nie by uprzednio karany wsprawie odpowiedzialnoci zawodowej wbudow-
nictwie. Decyzja jest prawomocna.

28 Inynier budownictwa
samor z d z awodow y

Przykad 3. Niedbae wykonywanie obowizkw kierownika Zarezerwuj termin


budowy; sprawa WOIIB, OSD 4/16.
WOD-KAN 2017
Sprawa wszczta z urzdu przez rzecznika na podstawie skargi inwestora.
XXV Midzynarodowe Targi Maszyn
Rzecznik przeprowadzi postpowanie wyjaniajce i zoy wniosek do OSD
oukaranie osoby penicej obowizki kierownika budowy budynku jednorodzin- i Urzdze dla Wodocigw i Kanalizacji
nego. Wniosek uzasadni tym, e obwiniony niedbale spenia swoje obowiz- Termin: 1618.05.2017
ki, nierzetelnie prowadzi dziennik budowy oraz prowadzi budow wsposb
Miejsce: Bydgoszcz
niezgodny zprojektem budowlanym. Wdzienniku budowy brak potwierdzenia
wykonania wstpnych czynnoci geodezyjnych przez uprawnionego geodet, Kontakt: tel. 52 376 89 25

brak piecztek imiennych osoby uprawnionej do czynnoci geodezyjnych. Budo- www.targi-wod-kan.pl/pl


wa prowadzona bya przez kierownika wsposb niezgodny zprojektem iprze-
pisami techniczno-budowlanymi, wtym m.in. dopuszczono do niewykonania
izolacji przeciwwodnej na elbetowej pycie tarasowej oraz wykonania tej pyty XXIV Midzynarodowe Targi
o zmniejszonej gruboci i uzbrojeniu, nieprawidowego zagszczenia betonu
Stacja Paliw 2017
posadzki, nieprawidowego wykonania elewacji, zaamania schodw zewntrz-
nych wzdu bocznej ciany budynku. W toku postpowania przed OSD po- Termin: 1719.05.2017

twierdzono, e obwiniony kilkakrotnie wpisywa wdzienniku budowy, e nie Miejsce: Warszawa


odbiera robt (m.in. dot. wiby dachowej), lecz brak informacji, czy te roboty
Kontakt: tel. 22 637 50 77 wew. 106
zostay poprawione inastpi ich odbir. Obwiniony zezna te na przykad, e
nie odbiera schodw ipodestu tarasu, awrcz zakaza wpisem do dziennika http://www.targi.paliwa.pl

budowy ich betonowania, jednak gdy wykonawca samowolnie wykona te ele-


menty, to nie podj adnego dziaania poza dokonaniem wpisw onierealizo-
waniu polece przez wykonawc. Wdzienniku budowy nie ma potwierdzenia EXPOPOWER
odbioru przez kierownika budowy tych robt, jednak obwiniony wiedzc, e Midzynarodowe Targi Energetyki
zostay one wykonane pomimo zakazu, do koca penienia funkcji kierownika
Termin: 2325.05.2017
budowy nie wstrzyma robt na budowie. Nie ma rwnie zapisu owstrzyma-
niu robt w zwizku z brakiem reakcji na wpis o niepoprawnym wykonaniu Miejsce: Pozna
elementw. Rwnie zarzut dotyczcy prowadzenia budowy niezgodnie zpro- Kontakt: tel. 61 869 2000
jektem budowlanym znalaz potwierdzenie wmateriale dowodowym. Woce-
http://www.expopower.pl/pl
nie sdu zarzuty zawarte we wniosku oukaranie zostay jednoznacznie udo-
wodnione. Nie ulega wtpliwoci, e bdem obwinionego byo prowadzenie
budowy mimo nawarstwiajcych si bdw wykonawczych, mimo wielokrot-
Modzi dla Inynierii rodowiska
nych wpisw stwierdzajcych nienaleyte wykonanie robt przez wykonawc.
Faktem jest, e kierownik budowy dokonywa regularnie wpisw wdzienniku I Oglnopolska Konferencja Naukowa
budowy i informowa w nim o nieodbieraniu nienaleycie wykonanych prac. Termin: 89.06.2017
Win kierownika budowy byo jednak to, i wmomencie stwierdzenia
Miejsce: Warszawa
kilkukrotnego nierespektowania jego zalece nie wstrzyma robt na
budowie. Wykonawca robt, nie respektujc wpisw w dzienniku budowy, mis.info.pl
dalej wykonywa roboty, doprowadzajc do powstania wad wykonawczych, co
zostao stwierdzone wsporzdzonej na zlecenie wykonawcy opinii technicznej
oceniajcej stan techniczny wykonanych robt. Opinia obarczya jednoznacznie VI Midzynarodowe Targi Budowlane
wykonawc powstaymi bdami iwadami przy realizacji budynku. Wocenie DOM I OGRD
sdu win kierownika budowy by brak reakcji na nierespektowanie jego was
Termin: 1011.06.2017
nych zalece formuowanych wdzienniku budowy iwkonsekwencji niewstrzy-
manie robt na budowie. OSD uzna win obwinionego kierownika budowy Miejsce: Suwaki
iorzek kar upomnienia. Wymierzajc kar upomnienia, sd uwzgldni to, e Kontakt: tel. 603 97 37 26
obwiniony nie by uprzednio karany wsprawie odpowiedzialnoci zawodowej
www.targibudowlane2017.suwalki.info
wbudownictwie. Decyzja jest prawomocna.

maj 2017 [150] 29


samor z d z awodow y

Podsumowujc kierownicy budowy czynnoci i zdarzenia na budowie Na zakoczenie naley przypomnie,


w omwionych przypadkach obwi- w dzienniku, nie s konsekwentni e informacje okarach iosobach uka-
nieni zostali o popenienie czynw w wymaganiu waciwej dokumen- ranych s rejestrowane w Krajowym
okrelonych w art. 95 pkt 4 w zw. tacji projektowej od inwestora ieg- Sdzie Dyscyplinarnym, atake odno-
z art. 22 pkt 1, 2, 3, 7, 8 oraz 9 zekwowaniu poprawnego wykonania towywane w rejestrze prowadzonym
ustawy zdnia 7 lipca 1994 r. Pra- robt. Nie potrafili w odpowiednim przez Gwnego Inspektora Nadzoru
wo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. momencie wstrzyma robt, doko- Budowlanego.
poz. 290, ze zm.). Podstaw decyzji na konkretnego wpisu orezygnacji
okrgowego sdu dyscyplinarnego z funkcji do dziennika budowy, aby Uwaga: Artyku ukaza si w nr.
oukaraniu s przepisy art. 96 ust. 1 zabezpieczy si przed odpowie- 1/2017 Biuletynu Wielkopolskiej
pkt 1 ustawy zdnia 7 lipca 1994 r. dzialnoci zawodow. Inn cech Okrgowej Izby Inynierw Budownic-
Prawo budowlane. Jak wida na wspln przytoczonych spraw jest twa.
przykadach, kierownicy robt bu- to, e na takie zaniedbania kierowni-
dowlanych popeniaj podobne bdy kw, czsto dopiero po zakoczeniu
niewaciwie dokumentuj swoje budowy, skar si inwestorzy.

krtko
Energooszczdno
i akustyka a silikaty
Wmarcu br. Stowarzyszenie Biae
murowanie zorganizowao spotkanie
prasowe powicone energooszczdnoci
iizolacyjnoci cieplnej wbudynkach zsi-
likatw.
Wzili wnim udzia eksperci techniczni
stowarzyszenia. Inynier Tomasz Pou-
biski udowadnia, jak due znaczenie
dla komfortu akustycznego budynku
maj waciwoci uywanych materia-
w, stosowanie odpowiednich rozwiza wa materiay owyszych parametrach muru zbloczkw czy pustakw (gruboci
projektowo-konstrukcyjnych (np. doty- akustycznych, aby poprawi akustyk. 2425 cm). Daje to wbudynkach pasyw-
czcych wzajemnego poczenia cian) Wprzygotowaniu jest Polska Norma nych dodatkow przestrze na grub
oraz waciwe wykonawstwo (np. brak PN-B-02151-5 dotyczca wymaga dla izolacj termiczn. ciany zmateriaw
wypenienia spoiny pionowej wprzy- budynkw mieszkalnych opodwyszo- oduej bezwadnoci cieplnej stwarzaj
padku gadkiej powierzchni czoowej nym standardzie akustycznym. moliwo oszczdnego wykorzystania
bloczka skutkujcy brakiem szczelnoci Inynier Piotr Harasek wskazywa na systemw grzewczych iklimatyzacji.
takiej przegrody; uycie nieodpowiedniej bezwadno ciepln cian jako wa- Dugi czas oddawania ciepa powoduje,
zaprawy). Dobrym sposobem osigania ny parametr wpywajcy na oszczd- e ogrzewanie moe dziaa tylko wtedy,
wysokiej izolacyjnoci jest budowanie no energii wbudynkach pasywnych. kiedy jest potrzebne, bowiem budynek
jednowarstwowych przegrd oduej Czstym rozwizaniem s wic ciany wychadza si bardzo powoli po od-
masie powierzchniowej zsilikatw. Wy- zblokw silikatowych ocieplone grub czeniu systemu grzewczego. Latem ma-
magania wedug normy PN-B-02151- warstw izolacji (nawet 30 cm). Dziki sywna konstrukcja przegrd sprawia, e
3:2015-10 odnonie haasu wbudyn- zastosowaniu wytrzymaego silikatu, konieczno chodzenia jest ograniczona,
kach mieszkalnych nie s obecnie bardzo mur moe mie grubo ok. 1518 cm, awarto pamita, e chodzenie jest ok.
wygrowane, warto jest jednak zastoso- znacznie mniej ni zwykle wprzypadku 4 razy drosze od ogrzewania.

30 Inynier budownictwa
samor z d z awodow y

maj 2017 [150] 31


w y dar zenia

Minister uchowski o problemach


planistycznych
Celem nowego kodeksu urbanistyczno-budowlanego jest
przywrcenie izapewnienie efektywnego gospodarowania
przestrzeni oraz wzmocnienie partycypacji spoecznej
wplanowaniu przestrzennym.

J
estemy pewni, e po wejciu wodocigw ikanalizacji na terenach, do ciaru gatunkowego inwesty-
w ycie kodeksu przypadki na ktrych realizowane s inwestycje cji. Inwestycje publiczne bd plano-
dziaa niezgodnych z intere- mieszkaniowe, oraz na czste grodze- wane przy wikszym poszanowaniu
sem spoecznoci lokalnej zostan nie osiedli blokw mieszkalnych bez adu przestrzennego i spoecznoci
wyeliminowane, a proces lokalizacji zapewnienia odpowiedniego dostpu. lokalnych. Nowe przepisy kodeksu za-
i realizacji inwestycji publicznych b- Zgodnie z przepisami nowego kodek- stpi opat planistyczn iadiacenc-
dzie efektywny itransparentny za- su, plan miejscowy bdzie gwnym k jednolit opat infrastrukturaln
powiedzia wiceminister infrastruktu- narzdziem realizacji polityki prze- mwi Tomasz uchowski.
ry i budownictwa Tomasz uchowski strzennej w gminie. Kodeks przewi- Elastyczne inwestowanie zgodnie
3kwietnia br. we Wrocawiu. duje rezygnacj zwydawania decyzji znowymi przepisami KUB maj zapew-
Wiceminister T. uchowski podczas o warunkach zabudowy i zagospo- ni obszary zorganizowanego inwe-
seminarium Problemy planistyczne darowania terenu. Rozstrzygnicie stowania (OZI). Owprowadzenie roz-
wiosna 2017 r. przedstawi kie- odopuszczalnoci lokalizacji inwestycji wizania uelastyczniajcego procedury
runki prac legislacyjnych MIiB w za- wprzypadku braku planu miejscowego apelowao wiele rodowisk. OZI umo-
kresie planowania izagospodarowania nastpi w ramach nowo wprowadzo- liwi realizowanie duych przedsi-
przestrzennego, przede wszystkim nej instytucji zgody inwestycyjnej, po wzi, wymagajcych koordynacji prac
relacjonowa stan prac nad projek- ustaleniu zgodnoci inwestycji ze stu- na etapie planowania przestrzennego,
tem kodeksu urbanistyczno-budowla- dium rozwoju przestrzennego gminy. urbanistyki oraz realizacji inwesty-
nego. Wiceminister zapowiedzia, e Projekt kodeksu wprowadzi rozwiza- cji. Grunty zabezpieczone w planach
wII kwartale br. MIiB opublikuje now nia wyznaczajce zasady wsppracy jako OZI maj czeka na firmy czy ich
wersj kodeksu, przepisy wprowadza- organw samorzdu terytorialnego konsorcja, z ktrymi nastpnie maj
jce kodeks i projekty ustaw okoo- z inwestorami. Wjt (burmistrz lub by zawierane umowy urbanistyczne.
kodeksowych, uwzgldniajce wyniki prezydent miasta) bdzie mg za- Na mocy umw urbanistycznych OZI
zakoczonych konsultacji publicznych. wrze umow urbanistyczn nakada- maj by zabudowywane szybciej
WIII kwartale br. planowane jest skie- jc na inwestora, wrazie uchwalenia iprociej ni wnormalnym trybie ipod
rowanie wszystkich projektw zwi- miejscowego planu umoliwiajcego konkretne potrzeby zainteresowanego
zanych zkodeksem do Sejmu RP. realizacj planowanego przez inwesto- budow biznesu. Bd wic funkcjo-
Podczas spotkania wiceminister ra przedsiwzicia, obowizek sfinan- noway podobnie do specjalnych stref
mwi o jakoci uchwalanych miej- sowania lub wykonania inieodpatnego ekonomicznych.
scowych planw zagospodarowania przekazania gminie inwestycji powi- Organizowane dwa razy w roku se-
przestrzennego. Wskaza na wyst- zanych z przedsiwziciem planowa- minarium Problemy planistyczne
pujce problemy zwizane z lokalizo- nym przez inwestora, przede wszyst- jest kontynuacj cyklu spotka po-
waniem inwestycji na podstawie de- kim infrastruktury technicznej. wiconych problematyce gospodarki
cyzji o warunkach zabudowy, w tym Kodeks wprowadzi uczciwe zasady przestrzennej, organizowanego przez
m.in. na brak infrastruktury spoecz- finansowania urbanizacji i dostoso- urbanistw.
nej i transportowej czy te na brak wanie procedur administracyjnych rdo: MIiB

32 Inynier budownictwa
w y dar zenia

maj 2017 [150] 33


pr awo

Wady fizyczne ujawnione po odbiorze


robt budowlanych i co dalej

arahan - Fotolia.com
gwarancja i rkojmia
radca prawny Mariusz Filipek
Kancelaria Prawna Filipek & Kamiski sp.k.
Przysugujce inwestorowi uprawnienia z tytuu rkojmi
wskutek wadliwoci wykonanego obiektu nie pozbawiaj
go prawa do wykorzystania uprawnienia w stosunku do wy-
konawcy w ramach obowizujcej midzy nimi gwarancji.

P
o dokonaniu odbioru obiektu wszechnie rozumie, ale ma wistocie tego rodzaju powinna mie ze wzgl-
budowlanego czsto mamy do charakter wanej czynnoci prawnej du na cel w umowie oznaczony albo
czynienia z sytuacj, gdy zo- inwestora iwykonawcy, amianowicie wynikajcy zokolicznoci lub przezna-
stan ujawnione wnim wady fizyczne. charakter pokwitowania wykonania czenia, nie ma waciwoci, oktrych
Powstaje zatem pytanie, jakie moli- przedmiotu umowy lub umwionej jej istnieniu sprzedawca zapewni kupuj-
woci ma inwestor i czy skorzysta- czci czy etapu. cego, nie nadaje si do celu, oktrym
nie z nich zabezpieczy jego interesy. kupujcy poinformowa sprzedawc
Warto wwczas pamita o takich Mwic o uprawnieniach inwestora przy zawarciu umowy, a sprzedawca
instytucjach prawnych jak uprawnie- ztytuu rkojmi lub gwarancji, naley nie zgosi zastrzeenia co do takiego
nia z tytuu rkojmi, a take upraw- mie na wzgldzie art. 656 kodeksu jej przeznaczenia, zostaa kupujcemu
nieniach z tytuu gwarancji. W tym cywilnego, w myl ktrego do rkoj- wydana w stanie niezupenym. War-
miejscu wskaza naley, e odbir ro- mi za wady stosuje si odpowiednio to zatem jednoznacznie wskaza, e
bt jest etapem przeomowym wsto- przepisy oumowie odzieo. To za de- w ramach instytucji, jak jest rkoj-
sunkach midzy inwestorem i wy- terminuje dalsze odesanie, albowiem mia, inwestor zyskuje znacznie szer-
konawc, poniewa z jednej strony zgodnie zart. 638 kodeksu cywilnego sz ochron ni ta przysugujca mu
potwierdza wykonanie zobowizania do odpowiedzialnoci za wady dziea na zasadach oglnych, wynikajcych
zgodnie zjego treci iotwiera drog stosuje si odpowiednio przepisy or- z przepisw kodeksu cywilnego do-
do zapaty wynagrodzenia wykonawcy kojmi przy sprzeday. Wmyl rwnie tyczcych nienaleytego wykonania
lub te wskazuje na niewykonanie lub tego przepisu, jeeli inwestor udzieli zobowizania. Co istotne, w przeci-
nienaleyte wykonanie zobowizania gwarancji na wykonane roboty budow- wiestwie bowiem do oglnej odpowie-
wcaoci lub czci irodzi odpowie- lane, stosuje si przepisy ogwarancji dzialnoci odszkodowawczej odpowie-
dzialno za wady ujawnione przy od- przy sprzeday. Tym samym wykonaw- dzialno w ramach rkojmi nie jest
biorze, zdrugiej za strony wyznacza ca z umowy o roboty budowlane po- zbudowana w oparciu o zasad winy,
pocztek biegu rkojmi za wady. We- nosi odpowiedzialno ztytuu rkojmi atym samym wykonawca nie ma mo-
dug art. 3 pkt 13 Prawa budowlanego wwczas, gdy ujawni si wada, przy liwoci zwolnienia si od odpowiedzial-
protok stanowi (zarwno czciowy, czym podkrelenia wymaga fakt, e noci z tytuu rkojmi przez powoa-
jak ikocowy) cz dokumentacji bu- odpowiedzialno wykonawcy nie jest nie si na okolicznoci, za ktre on
dowy. Protok jest pokwitowaniem zalena ani od jego winy, ani od jego odpowiedzialnoci nie ponosi. Odpo-
spenienia wiadczenia i podstaw wiedzy oistnieniu wad. Wady fizyczne wiedzialno ztytuu rkojmi za wady
dokonania rozlicze stron. Odbir ro- mog polega na niezgodnoci rzeczy fizyczne nie zaley bowiem od ponie-
bt budowlanych nie ma charakteru sprzedanej zumow. Wszczeglnoci sienia przez inwestora szkody, ale
czysto technicznego, jak si to po- jeeli nie ma waciwoci, ktre rzecz od wykazania, e wada spowodowaa

34 Inynier budownictwa
pr awo

zmniejszenie wartoci lub uyteczno- technicznym lub technologicznym, prawa do poszukiwania najlepszej dla
ci obiektu budowlanego1. Przy ocenie wykonanego zgodnie zprojektem iza- siebie w danych okolicznociach re-
pojcia wady fizycznej zastosowanie sadami wiedzy technicznej. Podsta- kompensaty. Inwestor moe wykona
znajduje kryterium funkcjonalne2, od- wow przesank odpowiedzialnoci take swoje uprawnienia w stosunku
noszce si do uytecznoci rzeczy wykonawcy budowlanego z tytuu r- do wykonawcy w ramach obowizuj-
rozumianej jako spenianie przez ni kojmi jest istnienie wady. Z wad fi- cej midzy nimi gwarancji. Co wane,
wymaga normalnego uytku, doty- zyczn obiektu budowlanego bdziemy danie zgwarancji wtej sytuacji nie
czcych zkolei posiadania takich wa- mieli do czynienia zatem wtedy, gdy musi by poprzedzone prb skorzy-
ciwoci przez przedmiot sprzeday, obiekt zosta wykonany niezgodnie stania z rkojmi, czy te nie wklucza
ktre odpowiadaj jego przeznaczeniu zumow, projektem budowlanym czy prawa z tytuu rkojmi4. O ile jednak
lub wynikaj zokolicznoci bd umo- te przepisami obowizujcymi w za- rkojmia jest reimem odpowiedzial-
wy3. wiadczenie wykonawcy w umo- kresie wykonawstwa robt budow- noci ustawowej, otyle samo istnie-
wie o roboty budowlane okrelone lanych. Przysugujce inwestorowi nie oraz tre gwarancji maj swoj
zostao jako oddanie obiektu budowla- uprawnienia ztytuu rkojmi wskutek genez w autonomii kontraktowej.
nego, stanowicego cao dajc si wadliwoci wykonanego obiektu bu- Prerogatywy gwarancyjne upowa-
wyodrbni co najmniej pod wzgldem dowlanego nie pozbawiaj go jednak niaj gwaranta do dokonania wyboru5.

1
T ak wyrok Sdu Apelacyjnego wBiaymstoku zdnia 4 marca 2015 r., IACa 373/14, cyt. Ustawowa odpowiedzialno sprzedawcy ztytuu
rkojmi za wady sprzedanej rzeczy ma charakter absolutny, tzn. sprzedawca nie moe si zniej zwolni, obcia go ona niezalenie od tego,
czy to on spowodowa wadliwo rzeczy, czy ponosi wtym zakresie jakkolwiek win, anawet czy wogle wiedzia lub mg wiedzie
otym, e sprzedawana rzecz jest wadliwa. Brak wiedzy, choby nawet elementarnej, czy nawet podejrze waden sposb nie wpywaj na
wyczenie odpowiedzialnoci czy nawet jej ograniczenie.
2
Wyrok Sdu Najwyszego zdnia 8 marca 2005 r., IV CK 636/04, cyt. Pomidzy pokryciem dachowym przewiewnym apokryciem dachowym
nieszczelnym, przez ktre przedostaje si deszcz i nieg, zachodzi zasadnicza rnica z punktu widzenia uytecznoci rzeczy sprzedanej
wrozumieniu art. 556 k.c. Dachwka ze wzgldu na swe przeznaczenie powinna zabezpiecza dach, ktrym jest pokryta, przed deszczem
iniegiem. Jeli nie ma takich waciwoci, to przyj naley, e ma wad zmniejszajc jej uyteczno wrozumieniu art. 556 k.c., chyba e
przyczyn nieszczelnoci dachu jest niewaciwe uoenie dachwki.
3
Wyrok Sdu Apelacyjnego wKrakowie zdnia 9 grudnia 2015 r., IACa 1148/15, cyt. Zgodnie zart. 556 1 k.c., majcym zastosowanie
zmocy art. 638 k.c. do umw odzieo, sprzedawca jest odpowiedzialny wzgldem kupujcego, jeeli rzecz sprzedana ma wad zmniejsza-
jc jej warto lub uyteczno ze wzgldu na cel wumowie oznaczony albo wynikajcy zokolicznoci lub zprzeznaczenia rzeczy, jeeli
rzecz nie ma waciwoci, oktrych istnieniu zapewni kupujcego, albo jeeli rzecz zostaa kupujcemu wydana wstanie niezupenym.
Sama formalna tylko zgodno rzeczy znorm techniczn nie wycza jeszcze skutecznoci zarzutu istnienia wady fizycznej rzeczy, gdy
pojcie wady fizycznej jest szerokie. Decyduje tu kryterium funkcjonalne, obejmujce przeznaczenie rzeczy ijej uyteczno, anie kryterium
normatywno-techniczne. Wad dziea jest zatem okrelone odstpstwo od umowy, co sprawia, e pojcie wady ma charakter relatywny,
zaleny od treci umowy stron.
4
Wyrok Sdu Najwyszego zdnia 5 lutego 2003 r., II CKN 1248/00, cyt. Uregulowany wart. 579 k.c. kumulatywny zbieg uprawnie zrkojmi
igwarancji sprowadza si do moliwoci dokonania przez kupujcego wyboru jednego zdwch reimw odpowiedzialnoci sprzedawcy
(gwaranta) ztytuu wystpienia okrelonej wady fizycznej rzeczy. Dokonany wybr wie wodniesieniu do tej wady do koca jej istnienia
ipowoduje zawieszenie roszcze wynikajcych zdrugiej podstawy odpowiedzialnoci. Roszczenia te staj si bezprzedmiotowe zchwil
zaspokojenia roszczenia wybranego. Jeli natomiast nie zostao ono zaspokojone, kupujcy moe pozosta przy roszczeniach wybranej pod-
stawy odpowiedzialnoci albo sign po roszczenia wynikajce zdrugiego reimu odpowiedzialnoci. Jeli zatem kupujcy wodniesieniu do
stwierdzonej wady da naprawy rzeczy woparciu oudzielon gwarancj, to wybr ten wie wtym znaczeniu, e dopiero niezrealizowanie
tego dania przez sprzedawc (gwaranta) wodpowiednim terminie otwiera uprawnionemu drog do skorzystania zrkojmi albo do docho-
dzenia dalszych uprawnie zgwarancji. Natomiast skuteczne zrealizowanie przez gwaranta zgoszonego dania naprawy rzeczy iusunicie
wady wstosownym terminie sprawia, e przywrcona zostaje konieczna ekwiwalentno wiadcze iinne roszczenia zarwno zgwarancji,
jak irkojmi staj si, wodniesieniu do tej wady, bezprzedmiotowe.
5
Wyrok Sdu Najwyszego zdnia 27 kwietnia 2012 r., V CSK 166/11, cyt. Rkojmia zapewnia minimum ochrony interesw kupujcego,
agwarancja jakoci nie jest jej modyfikacj, lecz odrbn, dodatkow form zabezpieczenia interesw kupujcego, nie podlega wic ograni-
czeniom przewidzianym dla rkojmi. Gwarancji udziela sam gwarant, decydujc otym, wjakim zakresie chce przej ryzyko ponad albo obok
tego, co przewiduje rkojmia. Tre stosunku gwarancji jest, zgodnie zart. 577 1 k.c., ksztatowana przez umow. Wrczenie dokumentu
gwarancyjnego ijego przyjcie przez nabywc powoduje powstanie stosunku obligacyjnego pomidzy wystawc tego dokumentu inabywc
rzeczy. Wsytuacji, wktrej wrczajcy dokument gwarancyjny sprzedawca nie jest jego wystawc, peni on rol jedynie posaca, chyba
e jest przedstawicielem gwaranta. Stwierdzenie to wyjania znaczenie zapewnie co do jakoci rzeczy udzielanych przez sprzedawc iich
mocy wicej dla gwaranta. Jeeli zatem sprzedawca nie jest przedstawicielem gwaranta, zapewnienia przez niego wyraane nie wi tego
ostatniego, skoro stosunek obligacyjny wynikajcy zgwarancji powstaje pomidzy wystawc gwarancji anabywc rzeczy.

maj 2017 [150] 35


pr awo

Umowny charakter instytucji gwaran- udzielanej gwarancji jakoci polega na inwestora zwykonawc nie ma takie-
cji decyduje o tym, e udzielajcego zapewnieniu przez gwaranta, e wy- go postanowienia waciwym cza-
jej gwaranta obcia kontraktowa od- konany przez niego przedmiot umowy sem lub odpowiednim terminem do
powiedzialno odszkodowawcza za posiada i bdzie posiada przez okres wykonania przez gwaranta jego obo-
uszczerbki, ktrych beneficjent upraw- prby okrelone waciwoci umoliwia- wizkw jest okres niezbdny wnor-
nie gwarancyjnych doznaje na skutek jce jego normalne uytkowanie, zgod- malnym toku postpowania do doko-
niewykonania lub nienaleytego wyko- nie zfunkcj iprzeznaczeniem. Wypada nania naprawy, przy czym nie krtszy
nania umowy. Awic gwarancja jakoci jednak podkreli wtym przypadku, e od zastrzeonego w gwarancji, nie
jest udzielana dobrowolnie, jej tre mimo to, i zobowizania gwaranta, za okres wynikajcy z moliwoci
formuuje gwarant, inwestor za przez maj charakter bardzo daleko idcy faktycznych gwaranta.
przyjcie zrk sprzedawcy dokumentu gwarant nie moe przyj na siebie
gwarancyjnego wyraa zgod na za- zobowiza, ktre nie s obiektywnie Na koniec naley take doda, e
warte wnim warunki gwarancji6. Gwa- moliwe do dotrzymania. oprcz rkojmi igwarancji, wprzypad-
rancja jednak stanowi zapewnienie, e ku wad obiektu budowlanego, moliwe
dany obiekt budowlany jest dobrej ja- Wtakim przypadku nastpiby bowiem jest dochodzenie roszcze przeciwko
koci, awprzypadku wystpienia wady skutek przewidziany w art. 387 1 wykonawcy na zasadach oglnych, tj.
wtoku zgodnej zprzeznaczeniem eks- kodeksu cywilnego, ktry okrela, e wedug regu art. 471 inast. kodeksu
ploatacji zostanie ona usunita, a za- umowa owiadczenie niemoliwe jest cywilnego ito zarwno obok jednoczes-
tem odpowiedzialno dajcego gwa- niewana. Wypada rwnie w tym nego korzystania z instytucji szcze-
rancj obejmuje zwyke funkcjonowanie miejscu wskaza, i jeeli w doku- glnych, jak i bez korzystania z tych
obiektu7. Oczywiste jest, e istota mencie gwarancyjnym lub w umowie instytucji.

6
 yrok Sdu Apelacyjnego w Gdasku z dnia 23 wrzenia 2009 r., I ACa 712/09, cyt. Stosunek gwarancji ma charakter umowny i podlega
W
zasadzie swobody umw, co oznacza, e tre zobowizania gwaranta moe by co do zasady okrelona swobodnie, co umoliwia rwnie
ograniczenia obowizkw z gwarancji.
7
Wyrok Sdu Najwyszego z dnia 26 padziernika 1993 r., II CRN 109/93 cyt. Gwarancja jest przyrzeczeniem danym kupujcemu (art. 577
1 k.c.), e w okresie gwarancyjnym gwarant bierze na siebie odpowiedzialno za zgodn z przeznaczeniem normaln eksploatacj rzeczy.

krtko
Odczarowa prefabrykaty

Szwedzi wiedz doskonale, e budowa To woczywisty sposb uatwia prac,


wsystemie prefabrykacji mona itanio, zmniejsza koszty iilo ewentualnych
iadnie, ibezpiecznie. Pekabex, polska usterek. Zanim jednak do tego dojdzie,
spka giedowa od lat obecna wSkan- ogromnie wany dla inwestora jest
dynawii, wybudowaa ju wSzwecji proces przygotowawczy iprojektowy
ponad 3 tys. mieszka wtym wanie podkrela. Na tym etapie rozwi-
systemie. zuje si bowiem wszelkie problemy,
Dostarczone wprost zpolskich fa- ktre pojawi si mog wcaym proce-
bryk wysoko przetworzone prefabry- sie inwestycyjnym. Rwnie wany jest
katy, wktrych s ju zamontowane nadzr iprzestrzeganie zasad BHP.
okna wraz zparapetami, kanay pod Szwedzi s tu mocno wyczuleni, my
instalacj elektryczn, atake warstwy tego pilnujemy imidzy innymi dlatego szczeglnie biorc pod uwag zaoe-
zizolacj termiczn ielewacj, mon- nasza wsppraca przebiega tak do- nia rzdowego programu Mieszkanie
towane s na budowie przez kilkuoso- brze dodaje polski inynier. plus. Skala programu powinna pomc
bowe brygady montaowe opowiada Wydaje si zatem, e nadszed czas wobnieniu kosztw budowy do oczeki-
Micha Oskroba, kierownik projektu. na polskie realizacje wtym systemie, wanych 22,5 tys. z/m.
36 Inynier budownictwa
pr awo

Rowy drogowe jako urzdzenia wodne


Joanna Antoniak
Ocena, czy dany rw stanowi urzdzenie wodne,
zawsze powinna prowadzi do ustalenia, czy wpywa
on na ksztatowanie zasobw wodnych bd suy
korzystaniu z wd.

R
ealizacja jakichkolwiek robt Naley podkreli, e poniewa urz- gulacji stosunkw wodnych wcelu po-
budowlanych ze wzgldu na dzenie wodne ma ksztatowa zasoby lepszenia zdolnoci produkcyjnej gleby,
obowizujcy wPolsce system wodne lub suy korzystaniu z nich uatwienia jej uprawy oraz ochrony
prawny musi by poprzedzona zespo- do katalogu tego bd si zalicza uytkw rolnych przed powodziami.
em czynnoci przygotowawczych, wycznie rowy trawiaste, ktre Jednoczenie konieczne jest zwrce-
w tym rwnie uzyskaniem niezbd- umoliwiaj infiltracj wd. Urzdze- nie uwagi, e w ustawie [1] pod ha-
nych decyzji administracyjnych. Wza- nia takie bd powodowa obnienie sem urzdze wodnych zawarta jest
lenoci od charakteru projektowane- poziomu wd gruntowych na tere- wiksza grupa obiektw anieli wycz-
go obiektu rne s rodzaje zezwole, nach przylegych (rw suchy) bd te nie urzdzenia melioracji wodnych.
ktre musi otrzyma inwestor, aby podniesienie poziomu tych wd lub
przeprowadzi cay proces zgodnie nawet ich stagnacj (rw wypeniony Zacznijmy od pocztku
z wymaganiami obowizujcego pra- wod). Do katalogu urzdze wodnych Czynnoci wymagajce uzyskania
wa. Moe do nich nalee rwnie po- nie bd natomiast zaliczane rowy pozwolenia wodnoprawnego zostay
zwolenie wodnoprawne na wykonanie szczelne, stanowice de facto otwar- wymienione w art. 122, natomiast
urzdzenia wodnego, wydawane na te systemy kanalizacyjne. dziaania zwolnione z tego obowizku
podstawie ustawy Prawo wodne. Wszystkie rowy nieuszczelnione nale- w art. 124 ustawy [1]. I tak zgod-
y zatem zakwalifikowa jako urzdze- nie z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy
Kwalifikacja urzdzenia nia wodne, przy czym wzalenoci od uzyskania pozwolenia wodnopraw-
wodnego penionych funkcji bd one nalee do nego wymaga wykonanie urzdze
Definicja zawarta w art. 9 ust. 1 rnych grup urzdze. Rowy odwad- wodnych, zwolnieniu za w tym za-
pkt 19 ustawy Prawo wodne [1] niajce drogi, pooone w pasie dro- kresie podlega wmyl art. 124 jedy-
wskazuje, e zakwalifikowanie dane- gowym, s urzdzeniami technicznymi nie wykonywanie urzdze wodnych
go obiektu jako urzdzenia wodnego tych drg, arowy odwadniajce osiedla do poboru wd podziemnych na po-
jest uzalenione od funkcji, jak peni mieszkaniowe s elementem zagospo- trzeby zwykego korzystania z wd
on wksztatowaniu zasobw wodnych darowania terenw budowlanych. zuj ogbokoci do 30 m (art. 124
oraz korzystaniu z wd. Wymienio- Specyficzny rodzaj urzdze wodnych pkt. 5) oraz wykonywanie urzdze
ny przepis zawiera katalog otwarty stanowi urzdzenia melioracji wod- sucych do odwadniania obiektw
najczciej wystpujcych urzdze nych szczegowych, oktrych mowa lub wykopw budowlanych, jeeli za-
wodnych, w tym m.in. budowle pi- wart. 73 ust. 1 [1], ado ktrych za- sig oddziaywania tego odwadnia-
trzce, upustowe, przeciwpowo- liczane s m.in. rowy wraz z budow- nia nie wykracza poza granice tere-
dziowe i regulacyjne, a take kanay lami zwizanymi z nimi funkcjonalnie. nu, ktrego zakad jest wacicielem
i rowy (art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a) Naley jednak podkreli, e wskazane (wwczas zwolnione z uzyskania po-
[1]. Rowami wmyl przepisw ustawy rowy oraz budowle, aby speni defi- zwolenia jest rwnie samo odwad-
s sztuczne koryta prowadzce wod nicj melioracji wodnych, musz su- nianie, por. art. 124 pkt. 6).
wsposb cigy lub okresowy osze- y okrelonym celom, ktre zostay Dodatkowo trzeba zwrci uwag na
rokoci dna mniejszej ni 1,5 m przy przez ustawodawc wyszczeglnione szczegln kategori czynnoci, kt-
ich ujciu (art. 9 ust. 1 pkt 13). wart. 70 ust. 1 ww. ustawy, tj.: re- rych nie dotyczy obowizek uzyskania

maj 2017 [150] 37


pr awo

fotofuerst - Fotolia.com

pozwolenia wodnoprawnego, a ktre nie wprost, bez adnych modyfikacji, cji urzdzenia wodnego wykonanego
jednak podlegaj swoistej reglamen- wstosunku do innego przedmiotu ni bez wymaganego prawem pozwole-
tacji. Mowa o dziaaniach wymagaj- okrelony w przepisie; 2) stosowa- nia wodnoprawnego. Zgodnie z tym
cych dokonania zgoszenia, ktrych nie ich zodpowiednimi modyfikacjami; przepisem w przypadku wykonania
zamknity katalog zosta wymieniony 3) brak zastosowania wobec innego urzdzenia wodnego bez wymagane-
w art. 123a [1]. Przepis ten zosta przedmiotu ze wzgldu na bezprzed- go pozwolenia jego waciciel moe
wprowadzony ustaw [2] iobowizu- miotowo lub sprzeczno z innymi wystpi do organu administracji
je od dnia 31 grudnia 2015 r. Naley przepisami. Oznacza to, e w przy- zwnioskiem olegalizacj tego urz-
jednak podkreli, e ustawodawca padku planowanych robt zwizanych dzenia (art. 64a ust. 1). Legalizacja
tutaj take nie przewidzia moliwoci np. zprzebudow urzdzenia wodne- urzdzenia moe nastpi jedynie
potraktowania roww stanowicych go kadorazowo konieczna jest ocena, wwczas, gdy jego wykonanie nie
urzdzenia wodne w sposb mniej czy i w jaki sposb w danej sytuacji naruszyo przepisw o planowaniu
rygorystyczny. bd miay zastosowanie okrelone i zagospodarowaniu przestrzennym,
Uwzgldniajc przedstawiony wywd przepisy ustawy [1]. a take art. 63 [1], w myl ktre-
dotyczcy zakwalifikowania wszyst- Klasycznym przykadem przebudowy go przy projektowaniu, wykonywaniu
kich nieuszczelnionych roww jako rowu drogowego jest wykonanie zjaz- oraz utrzymywaniu urzdze wod-
urzdze w taki czy inny sposb du z drogi na posesj, wymagajce nych naley kierowa si m.in. zasa-
ksztatujcych zasoby wodne, wy- zabudowy rowu przepustem. Wsytu- d zrwnowaonego rozwoju, wtym
pada stwierdzi, e wykonanie rowu acji gdy przepust posiada niezbdny zachowaniem dobrego stanu wd
w tym rwnie rowu drogowego przekrj, zapewniajcy przepyw wd i charakterystycznych dla nich bio-
zawsze bdzie wymagao uzyskania bez powodowania ujemnych skutkw cenoz, potrzeb zachowania istniej-
pozwolenia wodnoprawnego na wy- na terenach przylegych (a zatem cej rzeby terenu oraz biologicznych
konanie urzdzenia wodnego na pod- niepowodujcy negatywnego kszta- stosunkw w rodowisku wodnym
stawie art. 122 ust. 1 pkt 3 usta- towania zasobw wodnych), nie ma i na terenach podmokych. Ocena
wy Prawo wodne. Co wicej, naley podstaw do stosowania art. 9 ust. 2 tych kwestii jest dokonywana przez
zwrci uwag, e wmyl art. 9 ust. pkt 2 [1], a w zwizku z tym inwe- organ waciwy do rozpatrzenia
2 pkt 2 przepisy Prawa wodnego do- stor nie musi si ubiega ouzyskanie wniosku. Jeeli wniosek olegalizacj
tyczce wykonania urzdze wodnych pozwolenia wodnoprawnego. Naley urzdzenia nie zostanie zoony lub
stosuje si odpowiednio do odbudowy, podkreli, e ocena w zakresie ko- przeprowadzona analiza wskazuje, e
rozbudowy, przebudowy, rozbirki lub niecznoci wystpienia o stosowne urzdzenie to nie moe zosta zale-
likwidacji tych urzdze, z wycze- pozwolenia naley przede wszystkim galizowane ze wzgldu na sprzecz-
niem robt zwizanych z utrzymy- do inwestora, dopiero pniej na ten no z obowizujcymi przepisami,
waniem urzdze wodnych w celu temat wypowiada si waciwy organ wtedy organ nakada na wacicie-
zachowania ich funkcji. Wjudykaturze administracji publicznej. la obowizek likwidacji urzdzenia,
oraz pimiennictwie wskazuje si, e Jednoczenie na marginesie wypada ustalajc warunki itermin wykonania
stosowanie przepisw odpowiednio wspomnie o uregulowanej w art. tego obowizku (art. 64a ust. 5).
oznacza trzy moliwoci: 1) stosowa- 64a ustawy [1] instytucji legaliza- Wtoku postpowania wyjaniajcego

38 Inynier budownictwa
pr awo

REKLAMA
organ moe rwnie stwierdzi, e Powyszy wywd opiera si na ca-
wykonane urzdzenie nie ksztatuje kowicie bdnym w moim mniemaniu
w aden sposb zasobw wodnych, zaoeniu, tj. na zakwalifikowaniu od-
a zatem nie ma obowizku jego le- prowadzania wd opadowych irozto-
galizacji, poniewa nie stanowi ono powych zterenu drogi jako czynnoci
urzdzenia wodnego postpowanie mieszczcej si wdefinicji odwadnia-
to powinno zosta umorzone jako nia obiektu budowlanego. Jak najbar-
bezprzedmiotowe. dziej prawdziwe jest stwierdzenie,
e droga stanowi obiekt budowlany
Rowy drogowe apozwolenie w myl przepisw ustawy Prawo
wodnoprawne kontrowersje budowlane [3], jednak odprowa-
Wpimiennictwie kilkakrotnie prezen- dzanie z niej wd opadowych i roz-
towany by pogld, e konieczno uzy- topowych nie jest kwalifikowane
skania pozwolenia wodnoprawnego na jako czynno odwodnienia, ale jako
wykonanie rowu drogowego wwietle szczeglne korzystanie z wd zde-
obowizujcych przepisw prawa bu- finiowane w art. 37 [1]. W zwizku
dzi wtpliwoci (por. Bogusaw Mysz- ztym bez wzgldu na zasig oddzia-
kiewicz, Rowy przydrone a Prawo ywania takiego korzystania zwd do
wodne, nr 6/2006 IB; Piotr Bieniek, wykonania urzdze sucych do re-
Przydrone rowy odwadniajce jako alizacji przedmiotowego odwadniania
urzdzenia wodne, nr 10/2006 IB). (w tym rwnie roww drogowych)
Szczeglnie interesujcy jest wywd nie bdzie mia zastosowania art.
P. Bieka, w ktrym powizano ko- 124 pkt. 6 [1].
nieczno uzyskania pozwolenia na wy- Sformuowanie odwodnienie obiektu
konanie roww zkwesti odwodnienia budowlanego lub zakadu grniczego
obiektw lub wykopw budowlanych, nie zostao w sposb jednoznaczny
o ktrych mowa w art. 124 pkt. 6 wyjanione wart. 9 ust. 1 [1], sta-
ustawy [1]1. Wocenie autora ww. ar- nowicym zbir definicji sporzdzo-
tykuu analiza tego przepisu wkontek- nych na potrzeby tego aktu praw-
cie zasady amaiori ad minus prowa- nego. Niemniej posikujc si innymi
dzi do konkluzji, e nie jest konieczne uregulowaniami zawartymi w usta-
uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego wie, mona wysnu wniosek, e od-
na odwodnienie obiektu budowlane- wodnienie takie ma na celu obnienie
go, w wyniku ktrego co do zasady poziomu wd zalegajcych wgruncie,
nie powstaje lej depresji (w tym np. nie za odprowadzanie z niego wd
odprowadzanie wd opadowych i roz- opadowych. Wskazuje na to tre
topowych z terenu drogi). Automa- cytowanego art. 124 pkt 6 [1],
tycznie pociga to zdaniem autora zgodnie z ktrym wymg uzyskania
brak obowizku uzyskania zezwolenia pozwolenia wodnoprawnego zosta
na budow urzdze sucych temu uzaleniony od zasigu leja depresji,
odwodnieniu, nawet jeli miayby one wystpujcego wszake wwyniku ob-
status urzdzenia wodnego. nienia poziomu wd podziemnych.

1
 rzmienie tego przepisu ulegao zmianom. W2006 r. byo nastpujce: Pozwolenie wod-
B
noprawne nie jest wymagane na () odwadnianie obiektw lub wykopw budowlanych,
jeeli zasig leja depresji nie wykracza poza granice terenu, ktrego zakad jest wacicie-
lem. Obecnie obowizujcy przepis: Pozwolenie wodnoprawne nie jest wymagane na ()
odwadnianie obiektw lub wykopw budowlanych, atake wykonanie sucych do tego
urzdze wodnych, jeeli zasig oddziaywania nie wykracza poza granice terenu, ktrego
zakad jest wacicielem.

maj 2017 [150] 39


pr awo

Czy pozwolenie wodnoprawne Odmienna sytuacja ma miejsce, gdy noci od sytuacji, moe wymaga
wystarczy? rw drogowy jest wykonywany zuy- uzyskania waciwej decyzji wzwiz-
Pozwolenie wodnoprawne poprzedza ciem wyrobw budowlanych wtedy ku zzapisem art. 9 ust. 2 pkt 2 [1].
wydanie pozwolenia na budow, stano- taki rw bdzie kwalifikowany jako Natomiast ocena, czy dany obiekt
wicego ostateczn zgod na wykona- budowla, czyli obiekt budowlany, na stanowi urzdzenie wodne, zawsze
nie obiektu wprocesie inwestycyjnym. ktrego wykonanie konieczne jest powinna by dokonywana w kontek-
Wypada podkreli, e pozwolenia na uzyskanie pozwolenia na budow bez cie definicji zawartej w art. 9 ust.
budow wymaga prowadzenie robt wzgldu na to, czy odbywa si to 1 pkt 19 [1], azatem powinna pro-
budowlanych, co do zasady zwiza- w zwizku z budow obiektu drogo- wadzi do ustalenia, czy wpywa on
nych z obiektem budowlanym. W tym wego czy te w sposb niezaleny na ksztatowanie zasobw wodnych
miejscu naley si odwoa do definicji od tego obiektu. Naley podkreli, bd suy korzystaniu zwd.
zawartych w Prawie budowlanym [3], e uycie ww. wyrobw nie musi by Konieczno uzyskania pozwolenia
zgodnie zktrymi przez obiekt budow- rwnoznaczne zuszczelnieniem rowu na budow takiego rowu drogowego
lany rozumie si budynek, budowl bd iutrat przez niego cech urzdzenia bdzie natomiast uzaleniona od cha-
obiekt maej architektury, wraz z in- wodnego. rakteru projektowanego urzdzenia
stalacjami zapewniajcymi moliwo oraz rodzaju inwestycji, w ramach
uytkowania obiektu zgodnie z jego Podsumowanie ktrej bdzie on wykonywany.
przeznaczeniem, wzniesiony zuyciem Reasumujc, wymienione przepisy
wyrobw budowlanych (art. 3 pkt 1 ustawy [1] okrelaj wprost koniecz- Literatura
ustawy [3]), roboty budowlane nato- no wystpienia oudzielenie pozwo- 1. U
 stawa zdnia 18 lipca 2001 r. Prawo
miast obejmuj budow, atake prace lenia wodnoprawnego w przypadku wodne (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 469
polegajce na przebudowie, montau, wykonywania urzdze wodnych. Je- zpn. zm.).
remoncie lub rozbirce takiego obiektu dyne wyjtki wtej kwestii zostay wy- 2. U
 stawa z dnia 16 grudnia 2015 r.
(art. 3 pkt 7 ustawy). Naley rwnie mienione wart. 123a i 124 [1], przy ozmianie ustawy Prawo wodne oraz
zwrci uwag na definicj urzdze czym ustawodawca nie uwzgldni ustawy ozmianie ustawy Prawo wod-
budowlanych, przez ktre rozumie tu moliwoci zwolnienia z koniecz- ne oraz niektrych innych ustaw (Dz.U.
si urzdzenia techniczne zwizane noci uzyskania takiego pozwole- z2015 r. poz. 2295).
zobiektem budowlanym izapewniajce nia w przypadku roww drogowych. 3. U
 stawa zdnia 7 lipca 1994 r. Prawo bu-
moliwo uytkowania obiektu zgodnie Przebudowa (odbudowa, rozbudowa, dowlane (t.j. Dz.U. z2016 r. poz. 290).
zjego przeznaczeniem, wstosunku do rozbirka, likwidacja) rowu, w zale-
ktrych brak jest wymogu uycia wyro-
bw budowlanych.
Wkontekcie przywoanych przepisw
naley stwierdzi, e ziemny, nieumoc-
niony rw drogowy stanowi urzdzenie
budowlane zwizane z obiektem dro-
gowym, a zatem w sytuacji gdy jego
wykonanie (przebudowa, rozbudowa,
rozbirka) wie si zrobotami budow-
lanymi zwizanymi ztym obiektem, po-
winien zosta objty pozwoleniem na
budow wramach tych robt. Nie b-
dzie natomiast wymagane indywidualne
pozwolenie na budow takiego rowu,
np. w przypadku jego przebudowy
wsposb niezaleny od funkcjonowania
obiektu drogowego. Prace bd ww-
czas wykonywane wycznie na podsta-
wie pozwolenia wodnoprawnego. Fot. K. Winiewska

40 Inynier budownictwa
pr awo

Ka l e n d a r i u m
13.03.2017 Obwieszczenie Marszaka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zdnia 10 lutego 2017 r. wsprawie ogosze-
nia jednolitego tekstu ustawy Prawo ochrony rodowiska (Dz.U. z2017 r. poz. 519)

weszo
Obwieszczenie zawiera jednolity tekst ustawy zdnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony rodowiska.
w ycie

16.03.2017 Obwieszczenie Marszaka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zdnia 24 lutego 2017 r. wsprawie ogosze-
nia jednolitego tekstu ustawy oprzygotowaniu irealizacji inwestycji wzakresie obiektw energetyki
jdrowej oraz inwestycji towarzyszcych (Dz.U. z2017 r. poz. 552)
weszo
w ycie Obwieszczenie zawiera jednolity tekst ustawy zdnia 29 czerwca 2011 r. oprzygotowaniu irealizacji inwestycji
wzakresie obiektw energetyki jdrowej oraz inwestycji towarzyszcych.

25.03.2017 Rozporzdzenie Ministra Energii zdnia 16 marca 2017 r. wsprawie ceny referencyjnej energii elektrycz-
nej zodnawialnych rde energii w2017 r. oraz okresw obowizujcych wytwrcw, ktrzy wygrali
aukcje w2017 r. (Dz.U. z2017 r. poz. 634)
weszo
w ycie Rozporzdzenie stanowice akt wykonawczy do ustawy zdnia 20 lutego 2015 r. oodnawialnych rdach ener-
gii (Dz.U. poz. 478 zpn. zm.) okrela maksymaln cen wzotych za 1 MWh, za jak w2017 r. moe zosta
sprzedana przez wytwrcw wdrodze aukcji energia elektryczna zodnawialnych rde energii (tzw. cena re-
ferencyjna). Wporwnaniu zprzepisami obowizujcymi wpoprzednim roku womiu przypadkach dokonano
podwyszenia wartoci cen referencyjnych, awczterech przypadkach jej obnienia. Rozporzdzenie wyznacza
take pitnastoletni okres trwania obowizku zakupu energii elektrycznej oraz taki sam okres prawa do pokry-
cia ujemnego salda wytworzonej winstalacjach odnawialnego rda energii, obowizujcy wytwrcw, ktrzy
w2017 r. wygraj aukcj.
Pojawiy si take dwa inne rozporzdzenia dotyczce aukcji na energi zodnawialnych rde energii w2017r.,
tj. rozporzdzenie Rady Ministrw zdnia 20 marca 2017 r. wsprawie maksymalnej iloci iwartoci energii elek-
trycznej zodnawialnych rde energii, ktra moe zosta sprzedana wdrodze aukcji w2017 r. (Dz.U. z2017r.
poz. 712) oraz rozporzdzenie Rady Ministrw zdnia 20 marca 2017 r. wsprawie kolejnoci przeprowadzania
aukcji na sprzeda energii elektrycznej z odnawialnych rde energii w 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 713).
Akty te weszy wycie wdniu 18 kwietnia 2017 r.

3.04.2017 Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej zdnia 14 marca 2017 r. wsprawie ogoszenia jednolitego
tekstu rozporzdzenia Ministra Obrony Narodowej wsprawie warunkw technicznych, jakim powin-
ny odpowiada obiekty budowlane niebdce budynkami, suce obronnoci Pastwa oraz ich usy
weszo tuowanie (Dz.U. z2017 r. poz. 711)
w ycie
Obwieszczenie zawiera jednolity tekst rozporzdzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 sierpnia 1996 r.
wsprawie warunkw technicznych, jakim powinny odpowiada obiekty budowlane niebdce budynkami, su-
ce obronnoci Pastwa oraz ich usytuowanie.

5.04.2017 Rozporzdzenie Rady Ministrw zdnia 6 marca 2017 r. zmieniajce rozporzdzenie wsprawie opat
za korzystanie ze rodowiska (Dz.U. z2017 r. poz. 723)

zostao
Rozporzdzenie wprowadza zmiany wrozporzdzeniu Rady Ministrw zdnia 12 padziernika 2015 r. wsprawie opat
ogoszone za korzystanie ze rodowiska (Dz.U. poz. 1875) wzakresie stawek opat za umieszczanie odpadw na skadowisku.
Akt prawny wejdzie wycie zdniem 1 stycznia 2018 r.

maj 2017 [150] 41


pr awo

REKLAMA
6.04.2017 Rozporzdzenie Ministra Rozwoju
i Finansw z dnia 22 lutego 2017 r.
zmieniajce rozporzdzenie w spra-
weszo wie warunkw obniania wartoci
w ycie korekt finansowych oraz wydatkw
poniesionych nieprawidowo zwiza-
nych zudzielaniem zamwie (Dz.U.
z2017 r. poz. 615)

Zmieniane rozporzdzenie Ministra Roz-


woju z dnia 29 stycznia 2016 r. w spra-
wie warunkw obniania wartoci korekt
finansowych oraz wydatkw poniesionych
nieprawidowo zwizanych z udzielaniem
zamwie (Dz.U. poz. 200) dotyczy za-
mwie realizowanych ze rodkw pu-
blicznych w ramach projektw objtych
wspfinansowaniem w zakresie polity-
ki spjnoci w perspektywie finansowej
20142020 zgodnie z warunkami wynika-
jcymi zustawy zdnia 29 stycznia 2004 r.
Prawo zamwie publicznych (t.j. Dz.U.
z2015 r. poz. 2164 zpn. zm.) albo zumo-
wy odofinansowanie projektu, albo zdecy-
zji odofinansowaniu projektu. Nowelizacja
rozszerza zakres stosowania zmienianego
rozporzdzenia oustaw zdnia 21 padzier-
nika 2016 r. o umowie koncesji na roboty
budowlane lub usugi (Dz.U. poz. 1920).
Zmiany obejmuj take zacznik do roz-
porzdzenia okrelajcy stawki procentowe
stosowane przy obnianiu wartoci korekt
finansowych ipomniejsze dla poszczegl-
nych kategorii nieprawidowoci indywi-
dualnych. Maj one na celu dostosowanie
rozporzdzenia do znowelizowanej ustawy
Prawo zamwie publicznych.

8.04.2017 Ustawa z dnia 24 lutego 2017 r.


o zmianie ustawy o przygotowaniu
i realizacji strategicznych inwestycji
wesza w zakresie sieci przesyowych (Dz.U.
w ycie z2017 r. poz. 635)

Ustawa wprowadza zmiany wzaczniku


do ustawy zdnia 24 lipca 2015 r. oprzy-
gotowaniu i realizacji strategicznych in-
westycji w zakresie sieci przesyowych
(Dz.U. z 2016 r. poz. 1812) polegajce
na rozszerzeniu wykazu strategicznych
inwestycji w zakresie sieci przesyowych.
Dodane do ustawy inwestycje bd pod-
legay szczeglnym zasadom iwarunkom
przygotowania, realizacji i finansowania
okrelonym wakcie prawnym.

Aneta Malan-Wijata

42 Inynier budownictwa
normaliz acja i normy

POLSKIE NORMY Z ZAKRESU BUDOWNICTWA OPUBLIKOWANE W MARCU 2017 R.


Numer referencyjny normy Data
Lp. Numer referencyjny i tytu normy KT**
zastpowanej * publikacji
PN-EN 12697-17:2017-03 wersja angielska
1 Mieszanki mineralno-asfaltowe Metody bada Cz 17: PN-EN 12697-17+A1:2008 2017-03-27 212
Ubytek ziaren w prbkach porowatego asfaltu
PN-EN 15651-1:2017-03 wersja angielska
2 Kity niestrukturalne stosowane w zczach budynkw PN-EN 15651-1:2013-03*** 2017-03-17 214
i przejciach dla pieszych Cz 1: Kity do elementw fasad
PN-EN 15651-2:2017-03 wersja angielska
3 Kity niestrukturalne stosowane w zczach budynkw PN-EN 15651-2:2013-03*** 2017-03-14 214
i przejciach dla pieszych Cz 2: Kity szklarskie
PN-EN 15651-3:2017-03 wersja angielska
4 Kity niestrukturalne stosowane w zczach budynkw PN-EN 15651-3:2013-03*** 2017-03-17 214
i przejciach dla pieszych Cz 3: Kity do zczy sanitarnych
PN-EN 15651-4:2017-03 wersja angielska
5 Kity niestrukturalne stosowane w zczach budynkw i przejciach PN-EN 15651-4:2013-03*** 2017-03-07 214
dla pieszych Cz 4: Kity stosowane do przej dla pieszych
PN-EN 15651-5:2017-03 wersja angielska
Kity niestrukturalne stosowane w zczach budynkw
6 PN-EN 15651-5:2012 2017-03-31 214
i przejciach dla pieszych Cz 5: Ocena i weryfikacja staoci
waciwoci uytkowych, oznakowanie i etykietowanie
PN-EN 1766:2017-03 wersja angielska
7 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych PN-EN 1766:2001 2017-03-03 274
Metody bada Betony wzorcowe do bada
PN-EN 1253-5:2017-03 wersja angielska
8 Wpusty ciekowe w budynkach Cz 5: Wpusty ciekowe PN-EN 1253-5:2005P 2017-03-21 278
z oddzielaniem cieczy lekkich
PN-EN 16573:2017-03 wersja angielska
Wentylacja budynkw Badania waciwoci elementw
9 skadowych budynkw mieszkalnych Wielofunkcyjne 2017-03-17 317
urzdzenia wentylacyjne nawiewno-wywiewne do budynkw
jednorodzinnych zawierajce pomp ciepa
* Zastpowanie (wycofywanie) normy obejmuje wszystkie wersje jzykowe tej normy oraz wszystkie elementy dodatkowe.
** Numer komitetu technicznego.
*** Norma zharmonizowana (rozporzdzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 305/2011 uchylajce dyrektyw 89/106/EWG Wyroby
budowlane) komunikat ogoszony w Dzienniku Urzdowym Unii Europejskiej OJ 2017/C 076/05 z 10 marca 2017 r.
+A1; +A2; +A3 element numeru normy skonsolidowanej, tzn. normy, w ktrej wszelkie zmiany i poprawki s wczone do treci normy
(informacja o wczonych zmianach znajduje si w przedmowie normy).
AC poprawka europejska do normy.
Ap poprawka krajowa do normy.
UWAGA: Poprawki AC i Ap s dostpne w wyszukiwarce norm na stronie www.pkn.pl do bezporedniego pobrania.

ANKIETA POWSZECHNA
Polski Komitet Normalizacyjny, jako czonek europejskich organizacji normalizacyjnych, uczestniczy w procedurze opiniowania Norm
Europejskich.
Pena informacja o ankiecie dostpna jest na stronie: www.pkn.pl/ankieta-powszechna.
Przedstawiony wykaz projektw PN jest oficjalnym ogoszeniem ich ankiety powszechnej. Ankieta projektu EN jest jednoczenie ankiet
projektu przyszej Polskiej Normy (prEN = prPN-prEN).
Wykaz jest aktualizowany na bieco, dla kadego projektu podano odrbnie termin zgaszania uwag.
Uwagi do projektw prPN-prEN mona zgasza bezporednio na stronie internetowej (przycisk Zgo uwagi) lub na waciwych
formularzach przesya do Sektora Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych PKN wpnsbd@pkn.pl.
Szablony formularzy i instrukcje ich wypeniania s dostpne na stronie internetowej PKN.
Projekty PN s dostpne do wgldu w czytelniach Wydziau Sprzeday (WDI) PKN (Warszawa, d, Katowice), adresy dostpne s rwnie
na stronie internetowej PKN.
Magorzata Pogorzelska
kierownik sektora
Wydzia Prac Normalizacyjnych Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych

maj 2017 [150] 43


na cz asie

Biurowce Imagine w odzi


Na skrzyowaniu ulic Pisudskiego i migego-Ry-
dza Avestus Real Estate zrealizuje kompleks biuro-
wy. W 2 budynkach bdzie 14 500 m powierzchni
biurowej oraz 2300 m powierzchni usugowej. Po-
wstanie 356 miejsc parkingowych (trzeci budynek)
oraz 49 stojakw rowerowych. Rozpoczcie prac
III kwarta br., planowany termin ukoczenia na
przeomie 2018 i 2019 r.

Modernizacja szkoy wHolandii 


Podczas renowacji szkoy Helicon VMBO Den Bosch z lat 80. ar-
chitekci z biura SP Architecten stworzyli fasad przypominajc
odygi bambusa. Wykorzystano wtym celu 1050 m2 paneli Quadro-
Clad300 Hunter Douglas Architectural. Zielone panele fasadowe
oraz rolinno podkrelaj, e jest to szkoa rolnicza.

Koek DuoPower 
DuoPower marki fischer to mocowanie, ktre samo dopasowuje si do konkretnego ro-
dzaju podoa dziki kombinacji dwch skadnikw tworzywa mikkiego i twardego.
Po osadzeniu w otworze koek fischer ulega takiemu odksztaceniu, ktre lepiej zespaja
si z danym materiaem, przez co uzyskuje wysz nono. Wytrzymuje wikszo
typowych obcie w domu i na budowie.

Autograph Collection Hotels wKrakowie 


Angel Poland Group w kamienicy z XIV w. przy ul. Stradomskiej
1214 zrealizuje 5-gwiazdkowy hotel sieci Mariott International.
Bdzie tu 125 pokoi, spa oraz luksusowe apartamenty. Powstanie
take unikatowy ogrd opowierzchni 6 tys. m2.

44 Inynier budownictwa
na cz asie

Ekologia na lotnisku wPyrzowicach 


Dziki technologii z zastosowaniem recyklingu starej
nawierzchni betonowej (odprenia nawierzchni beto-
nowej), stara droga startowa zostanie przeksztacona
w now drog koowania. Zadanie to, cznie z dosto-
sowaniem infrastruktury portu do II kategorii operacji
lotniczych, realizuje Skanska od padziernika 2015 r.
Warto kontraktu to ok. 40 mln z brutto.

Cztery Oceany wGdasku 


BPi Polska oddao do uytku III etap inwestycji Cztery Oceany Ocean Spo-
kojny (190 mieszka opowierzchni 2789 m2). Ostatni, IV etap Ocean Pou-
dniowy (192 mieszkania opowierzchni 26111 m2) bdzie gotowy wIV kwar-
tale br. I etap Ocean Atlantycki (140 mieszka o powierzchni 30158 m2)
ukoczono w 2011 r. II etap Ocean Indyjski (186 mieszka o powierzchni
25127 m2) oddano do uytku w2014 r.

Elektrownia wodna wAustrii 


Blisko miejscowoci Reid powstaje innowacyjna elektrownia wodna
GKI. Turbiny produkujce elektryczno znajd si nie na rzece Inn,
lecz uwylotu ponad 23-kilometrowego tunelu prowadzcego od ujcia
wody wgrnym biegu rzeki do znajdujcej si niej instalacji energe-
tycznej. BeMo Tunnelling, spka zalena Metrostav, wydry ostatnie
300 m tunelu iwybuduje budynek elektrowni. Cakowity koszt inwestycji
to 56,4 mln euro.

Tynk dekoracyjny ATLAS


ATLAS CERMIT WN pozwala na stworzenie taszej zarwno wwykona-
niu, jak iutrzymaniu elewacji, ktra swoim wygldem imitowa bdzie
drewno. System wyrnia si trwaoci nie odksztaca si oraz jest
odporny na zabrudzenia (hydrofobowy). Dostpny w10 kolorach.

Opracowaa
Magdalena Bednarczyk
WICEJ NA 
www.inzynierbudownictwa.pl

maj 2017 [150] 45


list y

Uywanie elementw nawiewnych przy


zastosowaniu wentylacji grawitacyjnej
Odpowiada mgr in. Marcin Gasiski Stowarzyszenie Nowoczesne Budynki

Zgodnie zrozporzdzeniem Ministra In- Wymagania dla urzdze nawiewnych, ktrych funkcj jest doprowa-
frastruktury zdnia 6 listopada 2008 r. dzenie powietrza zewntrznego winstalacjach wentylacji grawitacyj-
zmieniajcym rozporzdzenie w spra- nej, hybrydowej oraz mechanicznej wywiewnej, zostay przedstawione
wie warunkw technicznych, jakim po- w 155 ust. 3 i4 rozporzdzenia WT:
winny odpowiada budynki i ich usytu- 155.3. Wprzypadku zastosowania wpomieszczeniach innego ro-
owanie, ktre weszo w ycie z dniem dzaju wentylacji ni wentylacja mechaniczna nawiewna lub nawiewno-
1 stycznia 2009 r. (Dz.U. z 2008 r. -wywiewna, dopyw powietrza zewntrznego, wiloci niezbdnej dla
Nr 201, poz. 1238), w 155 ust. 3 potrzeb wentylacyjnych, naley zapewni przez urzdzenia nawiewne
otrzymuje brzmienie: umieszczane woknach, drzwiach balkonowych lub winnych czciach
Wprzypadku zastosowania wpomiesz- przegrd zewntrznych.
czeniach innego rodzaju wentylacji ni 4. Urzdzenia nawiewne, oktrych mowa wust. 3, powinny by sto-
wentylacja mechaniczna nawiewna lub sowane zgodnie zwymaganiami okrelonymi wPolskiej Normie doty-
nawiewno-wywiewna, dopyw powietrza czcej wentylacji wbudynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowe-
zewntrznego, w iloci niezbdnej dla go iuytecznoci publicznej.
potrzeb wentylacyjnych, naley zapew- Wzaczniku nr 1 do rozporzdzenia wodniesieniu do 155 ust. 4,
ni przez urzdzenia nawiewne umiesz- odwoujcego si do wymaga dla urzdze nawiewnych, przywoano
czane w oknach, drzwiach balkono- pkt 2.1.5 zPolskiej Normy PN-B-03430:1983+Az3:2000:
wych lub w innych czciach przegrd
zewntrznych. Wentylacja wbudynkach miesz-
PN-B-03430:1983
Przepisy nie definiuj, czym jest urz- 155 kalnych zamieszkania zbiorowego
33 PN-B-03430:1983/
dzenie, w zwizku z tym pojawia si ust. 4 iuytecznoci publicznej. Wyma-
Az3:2000
pytanie, czy zastosowanie oku stolar- gania (wzakresie pkt 2.1.5)
ki umoliwiajcych uycie funkcji mikro-
wentylacji spenia wymagania przepisw Polska Norma okrela m.in. rodzaj urzdze nawiewnych nawiewniki
i moe by uznane jako urzdzenie czy powietrza zewntrznego istawia im nastpujce wymagania:
te nie. Naley wzi pod uwag fakt, e
funkcja mikrowentylacji waden sposb 2.1.5.a)
nie zapewnia moliwoci zapewnienia Wprzypadku zastosowania okien charakteryzujcych si wspczyn-
dopywu powietrza okrelonej wartoci nikiem infiltracji powietrza amniejszym ni 0,3 m3/(m x h x daPa2/3),
wymaganej przez normy. przez nawiewniki powietrza oregulowanym stopniu otwarcia usytu-
Polska Norma PN-83/B-03430/ owane:
Az3:2000 nie uwzgldnia moliwoci w  grnej czci okna (w ocienicy, ramie skrzyda, midzy ram
stosowania funkcji mikrowentylacji. Po- skrzyda agrn krawdzi szyby zespolonej), lub
jawia si zatem pytanie czy w okre- w  otworze okiennym (midzy nadproem agrn krawdzi ocie-
sie, wktrym wprowadzono nowelizacj nicy, wobudowie rolety zewntrznej), lub
przepisw i przy wymaganiach w tam- w  przegrodzie zewntrznej ponad oknem.
tym okresie stawianych w zakresie Strumie powietrza przepywajcego przez cakowicie otwarty na-
szczelnoci stolarki (de facto klasa 4 wiewnik, przy rnicy cinienia po obu jego stronach 10 Pa, powinien
szczelnoci), zastosowanie mikrowen- mieci si wgranicach:
tylacji bez innych urzdze nawiewnych, o d 20 m3/h do 50 m3/h, jeli zastosowana jest wentylacja grawita-
jak np. nawiewniki, jest wystarczajce cyjna,
do spenienia wymogw 155 ust. 3 o d 15 m3/h do 30 m3/h, jeli zastosowana jest wentylacja mecha-
(Dz.U. z2008 r. Nr 201, poz. 1238). niczna wywiewna.

46 Inynier budownictwa
list y

Strumie objtoci powietrza przepywaj- cji okien pod wzgldem ich szczelnoci
cego przez nawiewnik, ktrego element da- PN-EN 12207:2001. Badania szczelno-
wicy znajduje si w pozycji maksymalnego ci okien wykonuje si wpozycji zamknitej
zamknicia, powinien zawiera si w grani- bez dodatkowych urzdze rozszczelnia-
cach od 20% do 30% strumienia przy jego jcych, w tym nawiewnikw powietrza ze-
cakowitym otwarciu. wntrznego czy mikrowentylacji.
W budynkach o wysokoci do dziewitej Trzeba rwnie pamita, e okna i drzwi
kondygnacji wcznie dopuszcza si do- balkonowe s wyrobem budowlanym wpro-
prowadzenia powietrza przez okna charak- wadzanym do obrotu ze znakiem CE, dla
teryzujce si wspczynnikiem infiltracji ktrych specyfikacj techniczn stanowi
a wyszym ni 0,5, lecz nie wikszym norma zharmonizowana PN-EN 14351-
ni 1,0 m3/(m x h x daPa2/3), pod warun- -1:2006+A1:2010, a od dnia 1 listo-
kiem e okna wyposaone s w skrzydo pada 2019 r. wycznie PN-EN 14351-
uchylno-rozwieralne, grny wywietrznik -1:2006+A2:2016. Jedn z waciwo-
uchylny lub grne skrzydo uchylne. ci uytkowych wyrobu jest klasa szczel-
noci okrelana zgodnie z norm PN-
Z przywoanych wyej przepisw wyni- -EN 12207:2001. Stosowanie wymaga
ka, e jedynym urzdzeniem sucym do w przepisach krajowych, odnoszcych si
doprowadzenia powietrza s nawiewniki do waciwoci uytkowych niewymienio-
powietrza zewntrznego. Funkcja mikro- nych wnormie zharmonizowanej, wtym do
wentylacji nie odgrywa roli nawiewnika, wspczynnika infiltracji a, jest nieprawi-
a w szczeglnoci jest niezgodna z wy- dowe i sprzeczne z przepisami rozporz-
maganiami zawartymi w normie PN-B- dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
-03430:1983+Az3:2000, w zwizku (UE) nr 305/2011 zdnia 9 marca 2011 r.
zczym zastosowanie jej zamiast nawiew- ustanawiajcego zharmonizowane warun-
nika naley uzna za nieprawidowe. ki wprowadzania do obrotu wyrobw bu-
Ponadto naley zauway, e wymagania dowlanych i uchylajcego dyrektyw Rady
w zakresie szczelnoci okien i drzwi balko- 89/106/EWG.
nowych zostay zawarte w zaczniku nr 2 Wpodsumowaniu naley wskaza, e prze-
do WT: pisy okrelaj rodzaj urzdze sucych
W budynkach niskich, redniowysokich do doprowadzenia powietrza, s to wy-
i wysokich przepuszczalno powietrza cznie nawiewniki powietrza zewntrznego
dla okien i drzwi balkonowych przy cinie- oraz przypisane im waciwoci uytkowe.
niu rwnym 100 Pa wynosi nie wicej ni Wymagania w zakresie szczelnoci okien
2,25 m3/(mh) wodniesieniu do dugoci li- i drzwi balkonowych zostay zdefiniowane
nii stykowej lub 9 m3/(m2h) w odniesieniu w rozporzdzeniu WT, a odniesienia tre-
do pola powierzchni, co odpowiada klasie 3 ci normy PN-B-03430:1983+Az3:2000
Polskiej Normy dotyczcej przepuszczalno- do wspczynnika infiltracji a, wobec
ci powietrza okien idrzwi. Dla okien idrzwi aktualnego brzmienia WT, nie maj za-
balkonowych wbudynkach wysokociowych stosowania. Jednoczenie przywoanie
przepuszczalno powietrza przy cinieniu przez rozporzdzenie WT wymaga dla
rwnym 100 Pa wynosi nie wicej ni 0,75 urzdze nawiewnych ze wskazaniem
m3/(mh) wodniesieniu do dugoci linii sty- na norm PN-B-3430:1983+Az3:2000
kowej lub 3 m3/(m2h) wodniesieniu do pola oznacza, e wymagania tam zawarte po-
powierzchni, co odpowiada klasie 4 Polskiej zostaj wice i dotycz budynkw wy-
Normy dotyczcej przepuszczalnoci po- posaonych w okna o klasie szczelnoci
wietrza okien idrzwi. 3 lub 4, anie wokna charakteryzujce si
Polska Norma, o ktrej mwi prze- okrelonymi wartociami wspczynnika in-
pis, to norma stosowana do klasyfika- filtracji a.

maj 2017 [150] 47


Styropian
Produkty budowlane Producenci Usugodawcy
www.kataloginzyniera.pl Produkty budowlane Materiay budowlane Materiay izolacyjne Materiay termoizolacyjne i akustyczne Styropian i polistyren ekstrudowany

Styropian
i polistyren ekstrudowany

Usu Usu Usu

Pyty ze styropianu Fasada Grafit Pyty ze styropianu Fasada Komfort Pyty ze styropianu HYDROPIAN
Nazwa:
gr. 300 mm gr. 20 mm EPS P 100 gr. 300 mm

ARBET spka jawna ARBET spka jawna ARBET spka jawna


Producent:
Fabryka Styropianu Fabryka Styropianu Fabryka Styropianu

ciany osonowe (izolacja w systemie ciany osonowe (izolacja w systemie ciany piwniczne (garae), ciany
ETICS), ciany szkieletowe, ciany ETICS), ciany trjwarstwowe fundamentowe (podmurwki, fun-
trjwarstwowe (ze szczelin (ze szczelin zamknit/otwart), damenty), stropy piwniczne (garae),
Przeznaczenie:
zamknit/otwart), dachy strome ciany dziaowe, dachy strome podogi na gruncie (posadzki), dachy
(pod i midzy krokwiami), wiece, (pod i midzy krokwiami), odwrcone (zielone tarasy, wiszce
ociea, nadproa stropodachy (wentylowane) ogrody), tarasy, parkingi na dachach

Rodzaj polistyrenu: ekspandowany ekspandowany ekspandowany

Grubo [mm]: 300 (minimalna 10) 20 (maksymalna 300) 300 (minimalna 20)

Dugo [mm]: 1000 1000 1000

Szeroko [mm]: 500 500 500

proste lub na zakadk; proste lub na zakadk;


Wykoczenie krawdzi: pyty gr. 40 mm proste lub na zakadk pyty gr. 40 mm
gboko frezu 16 mm gboko frezu 16 mm

Wspczynnik przewodzenia ciepa


0,031 (maks.) 0,042 (maks.) 0,036 (maks.)
[W/mK]:

Wytrzymao na zginanie [N/mm]: 0,100 0,075 0,150

Naprenia ciskajce przy 10%


0,100
odksztaceniu wzgldnym [N/mm]:
Wytrzymao na rozciganie si
0,100 0,080
prostopad do powierzchni [N/mm]:

Gsto [kg/m]:

Opr cieplny [mK/W]:

Reakcja na ogie: klasa E klasa E klasa E

Maks. obcienie uytkowe [N/mm]: 0,030


i polistyren ekstrudowany
Artykuy Oferta Kontakt

wicej na www.kataloginzyniera.pl
Usu Usu Usu Usu

Flagowy Styropian Icopal Flagowy Styropian Icopal


Pyty ze styropianu EPS FASSADA Pyty ze styropianu EPS 040
TERMO DACH PODOGA TERMO MUR
PREMIUM (na zakadk) gr. 200 mm FASSADA (na zakadk) gr. 200 mm
EPS 100-037 gr. 300 mm EPS S 040 gr. 300 mm

AUSTROTHERM Sp. z o.o. AUSTROTHERM Sp. z o.o. ICOPAL Sp. z o.o. ICOPAL Sp. z o.o.

ciany (izolacja w systemie ETICS, ciany (izolacja w systemie ETICS, dachy strome, dachy odwrcone,
ciany z okadzin i wentylowan ciany z okadzin i wentylowan stropodachy, podogi na stropie, ciany dziaowe, wiece,
szczelin powietrzn), stropodachy szczelin powietrzn), stropodachy podogi na gruncie, podogi ociea, nadproa
wentylowane wentylowane pywajce, przyziemia, balkony

ekspandowany ekspandowany ekspandowany ekspandowany

200 (minimalna 50) 200 (minimalna 50) 300 (minimalna 10) 300 (minimalna 10)

985 985 1000 1000

485 485 500 500

na zakadk na zakadk proste proste

0,031 0,040 0,037 0,040

0,115 0,100 0,150 0,100

0,100 0,100

13,5 (minimalna) 12,5 (minimalna)

8,30 (0,25 dla dla gr. 10 mm) 7,50 (0,25 dla dla gr. 10 mm)

klasa E klasa E klasa E klasa E

wicej na www.kataloginzyniera.pl

jz y k angielsk i

OHS electrical works on site


Making an electrical system not only means installa-
tion of cables, sockets, as well as safety and measuring
elements in the building under construction or renova-
tion (where the system is installed permanently) but also
providing power supply to the site, which is a part of land
development. In such a case it is a temporary system,
which is often moved to other locations. Temporary does
not mean provisional.

Fot. K. Winiewska

Connection to the grid and distribution Observing safety and OHS require- checking operation of differential
of power supply on the site are made ments is a very important element on current devices.
based on a special design of providing the site. Always exercise special care 5. Make sure that equipment and ma-
power supply to the site. The system when using electrical equipment or do- chines are operated by appropriately
should be designed, made and used ing electrical works. Incidental electric trained and authorised staff.
so that it does not cause fire or explo- shock may result in death or disability. 6. Make sure that connections, inspec-
sion hazard. It must be safe and protect In order to avoid the above, observe the tion, maintenance and repair of elec-
employees against electric shock. It following principles: trical systems and equipment are
should be highlighted that electrical made only by authorised staff.
systems on the site are subject to more 1. Make the power supply system on 7. Disconnect power supply to the
stringent requirements than perma- the site correctly and according to equipment when making any kinds
nent ones. requirements. of repairs and perform a periodical
2. Observe conditions of the system inspection of their safety after each
The following sources of power supply use and regularly check its condition repair.
can be used on the site: and safety. 8. Use devices (switchgears, sockets,
LV electrical system in the site area, 3. Check operation of fire safety de- plugs and other connections) with
transformer substation, vices. at least IP 44 (IP internal protec-
investor's existing connection, 4. Make electrical systems and use the tion) tightness class and sheathed
own current generating assemblies. equipment on the site in a safe way. cables with relevant insulation. All
Electrical energy from the abovemen- Regularly, at least once a month, per- pieces of power equipment on the
tioned sources is connected to the main form an inspection of their technical site should meet the requirements of
switchgear on the site. The switchgear condition for safety. Check the con- relevant standards and be marked
should be equipped with a main switch dition of the insulation resistance with the CE symbol. It is extremely
and necessary electric shock safety de- at least twice a year. The inspection important with regard to different
vices. Power is transferred to other in- of electrical equipment and systems conditions of using electrical energy
ternal switchgears (sub-switchgears) should involve tests and measure- on the site (sun, rain, frost and snow).
or in the case of minor sites to end ments of the electrical system insula- 9. Make sure that electrical equipment
devices (receivers) by means of exten- tion resistance, continuity of protec- is used properly.
sion cables compliant with relevant tive cables, earthing resistance and Magdalena Marcinkowska
standards. The switchgears should be
located in a place which ensures that
the distance to power receivers does tekst do odsuchania na www.inzynierbudownictwa.pl
not exceed 50 m.

50 Inynier budownictwa
t umaczenie jz y k angielsk i

BHP prace elektryczne na budowie GLOSSARY:

socket gniazdo, gniazdko


power supply zasilanie
Wykonanie instalacji elektrycznej to nie tylko monta przewodw,
land development zagospodaro-
gniazd, elementw zabezpieczajcych ipomiarowych wbudowanym lub
wanie terenu
remontowanym budynku (gdzie instalacja montowana jest na stae),
ale rwnie zasilanie placu budowy, bdce elementem zagospodaro- temporary tymczasowy
wania terenu. Jest to wwczas instalacja tymczasowa, czsto prze- provisional prowizoryczny
noszona winne miejsca. Tymczasowa nie znaczy prowizoryczna. (power) grid sie (energetyczna)
electric shock poraenie prdem
elektrycznym
stringent tu: surowy, rygorystyczny
Podczenia do sieci oraz sposb rozprowa- 2. P rzestrzega wymogw jej eksploatacji LV electrical system (low voltage
dzenia energii na placu budowy wykonuje si i okresowo kontrolowa jej stan oraz bez-
electrical system) sie elektrycz-
na podstawie specjalnego projektu zaopa- pieczestwo.
trzenia placu budowy wenergi elektryczn. 3. S prawdza dziaanie zabezpiecze prze- na niskiego napicia
Instalacja ta powinna by zaprojektowana, ciwporaeniowych. transformer substation podstacja
wykonana i uytkowana w taki sposb, aby 4. W ykonywa instalacje elektryczne i eks- transformatorowa
nie powodowaa zagroenia poarowego ploatowa urzdzenia na budowie wbez-
iwybuchowego. Musi by bezpieczna ichro- pieczny sposb. Naley regularnie, co
connection tu: przycze
ni pracownikw przed poraeniem prdem najmniej raz w miesicu, przeprowadza switchgear rozdzielnia
elektrycznym. Naley podkreli, e instala- okresow kontrol ich stanu technicz- main switch wycznik gwny
cje elektryczne na terenie budowy podlegaj nego pod wzgldem bezpieczestwa.
internal switchgear rozdzielnia
bardziej rygorystycznym wymaganiom ni te, Kontrol stanu opornoci izolacji powin-
wykonywane jako stae. no si wykonywa co najmniej dwa razy wewntrzna
w roku. Kontrola urzdze i instalacji extension cable przeduacz
rdem energii elektrycznej do zasilania bu- elektrycznych powinna obejmowa ba- special care szczeglna ostro-
dowy mog by: dania oraz pomiary rezystancji izolacji
istniejca wrejonie budowy sie elektryczna instalacji elektrycznej, cigoci przewo- no
niskiego napicia, dw ochronnych, rezystancji uziemienia, power supply system instalacja
podstacja transformatorowa, a take sprawdzenie dziaania urzdze zasilania
istniejce przycze inwestora, rnicowoprdowych.
according to requirements zgod-
wasne zespoy prdotwrcze. 5. U pewni si, e urzdzenia imaszyny ob-
Energia zwyej wymienionych rde pod- sugiwane s przez osoby do tego prze- nie z wymogami
czona jest do gwnej rozdzielni elektrycznej szkolone iuprawnione. fire safety device (also electric
na placu budowy. Rozdzielnia powinna by 6. Zadba oto, by podczenia, kontrola, kon-
shock safety device) zabezpie-
wyposaona wwycznik gwny oraz wyma- serwacja inaprawa instalacji urzdze elek-
gane zabezpieczenia przeciwporaeniowe. trycznych wykonywane byy wycznie przez czenie przeciwporaeniowe
Std energia doprowadzana jest do innych osoby zodpowiednimi uprawnieniami. technical condition stan tech-
rozdzielni wewntrznych (podrozdzielni) lub, 7. W yczy urzdzenia z sieci podczas wy- niczny
w przypadku maej budowy, do odbiornikw konywania jakichkolwiek napraw, akado-
insulation resistance oporno
za pomoc speniajcych normy przedua- razowo po naprawie przeprowadza ba-
czy. Rozdzielnice powinny by usytuowane dania okresowe ich stanu pod wzgldem izolacji
tak, by odlego do odbiornikw energii nie bezpieczestwa. protective cable przewd
bya wiksza ni 50 m.b. 8. S tosowa urzdzenia (rozdzielnie, gniaz-
ochronny
da, wtyki i inne poczenia) majce klas
Bardzo istotnym elementem pracy na bu- szczelnoci min. IP44 (IP, International Pro- earthing uziemienie
dowie jest przestrzeganie wymaga bez- tection stopie ochrony), a take prze- differential current device (also re-
pieczestwa i higieny pracy. Korzystajc wody oponowe o odpowiedniej izolacji. sidua current device) urzdzenie
z urzdze elektrycznych oraz wykonujc Wszelkie urzdzenia energetyczne stoso-
montaowe roboty elektryczne, naley za- wane na placu budowy powinny spenia
rnicowoprdowe
chowa szczegln ostrono. Przypad- wymagania norm i by oznakowane zna- plug wtyczka, wtyk
kowe poraenie prdem moe zakoczy kiem CE. Jest to niezwykle wane z uwa- IP (internal protection) stopie
si mierci lub kalectwem pracownika. Aby gi na rnorodne warunki uytkowania
ochrony
tego unikn, naley: energii elektrycznej na budowie (soce,
deszcz, mrz, nieg). tightness class klasa szczelnoci
1. Prawidowo, zgodnie z wymogami, wyko- 9. N adzorowa uytkowanie urzdze elek- sheathed cable przewd
na instalacj zasilania budowy wenergi trycznych we waciwy sposb. oponowy
elektryczn.

maj 2017 [150] 51


moim zdaniem

Gos projektantw
w sprawie norm

P
roblem stosowania w krajowym budownictwie
Eurokodu iwycofanego w2010 r. pakietu Polskich
Norm projektowania konstrukcji budowlanych
poruszony m.in. w artykuach w nr. 9/2016 oraz
3/2017 IB wzbudza wiele kontrowersji. Napisali
do nas w tej sprawie projektanci dr Jan aguna oraz
in. Olgierd Donajko, a take dr Marek Wesoowski i in.
Witold Cioek. Niej publikujemy fragmenty ich wypowie-
dzi, a cao na www.inzynierbudownictwa.pl. DeStagge - Fotolia.com

Stosowanie norm budowlanych rozpowszechnianych przez tod oblicze iwymiarowania oraz wymaga jakoci ikontroli.
PKN jest dobrowolne. Osoby penice samodzielne funkcje Oba zestawy norm zostay uznane jako wzajemnie sprzecz-
techniczne wprocesie budowlanym musz jednak stosowa ne. Dlatego adna norma projektowania wchodzca wskad
obowizujcy system oceny wyrobw budowlanych, ktrego Eurokodu nie powinna by zastosowana wprojekcie wykony-
podstaw s wymagania podane w okrelonych normach. wanym wg pakietu norm wycofanych PN-B iodwrotnie. ()
Zachowanie zgodnoci z tymi normami jest wystarczaj- Konstrukcje budowlane powinny by projektowane i wy-
ce do zapewnienia bezpieczestwa konstrukcji zgodnie konywane wedug Eurokodu, a stosowanie w projektowa-
z 204 ust. 4 rozporzdzenia wsprawie warunkw tech- niu wycofanego pakietu norm PN-B naley ograniczy do
nicznych. Zawd inyniera budowlanego jest zawodem zaufa- obiektw omaych konsekwencjach zniszczenia, jak podano
nia publicznego, podobnie jak zawd lekarza, ion podejmuje wyej. Ocena istniejcych konstrukcji budowlanych powin-
decyzje w zakresie swojej specjalnoci, a nie zamawiajcy. na by dokonywana na podstawie aktualnego stanu wiedzy
Powinien on przez cay okres swojej dziaalnoci zawodowej inorm, awic wg Eurokodu. (J..)
stosowa rodki zgodne z aktualnym stanem wiedzy. Naj-
bardziej wiarygodnym zrdem tej wiedzy s obecnie normy. Zarwno normy PN-EN, jak i PN-B branowe dzieli
Na projektanta spada odpowiedzialno za skutki awarii przepa. Matematyka si nie zmienia, zasady statysty-
konstrukcji zaprojektowanej lub wykonanej niezgodnie z ak- ki rwnie. Tylko technika zrobia kilka krokw do przodu.
tualnymi normami. Projektant ma obecnie do wyboru: korzy- Metalurgia rwnie. Beton B37 by marzeniem, oktrym
stanie z metod projektowania zaleconych w normach albo najczciej mona byo sobie co najwyej poczyta wprze-
udowodnienie odpowiedniego poziomu bezpieczestwa za po- mycanej z zachodu fachowej prasie. A projektowao si
moc bada wsposb okrelony wnormach. (J..) B15 czy B20. Iprojektant przy Eurokodach zmuszony jest
do mylenia, anie lepego realizowania recept. (O.D.)
Normy su do projektowania nowych konstrukcji, nato-
miast analiza istniejcych konstrukcji powinna opiera si O wyborze norm decyduje projektant. Wycznie projek-
na rzeczywistym ich stanie tu i teraz; () istniejca tant. Wycznie bowiem projektant ponosi pen odpowie-
konstrukcja nie wie, wedug jakich norm bya zaprojek- dzialno za bezpieczestwo zaprojektowanego obiektu.
towana (M.W). I aden zamawiajcy tej odpowiedzialnoci wsppono-
si prawdopodobnie nie bdzie. Jego lini obrony bdzie
Pakiet wycofanych norm projektowania konstrukcji budowla- stwierdzenie: Przecie to projektowa fachowiec, on po-
nych PN-B obejmuje podstawy projektowania i zapewnienia winien wiedzie, co robi. (O.D.)
bezpieczestwa, oddziaywania oraz obliczanie iwykonywanie
konstrukcji. Normy te zostay w pewnym stopniu zharmo- Autor (O.D.) przedstawi (patrz strona internetowa) ze-
nizowane zEurokodem iodwouj si do europejskich norm stawienie porwnawcze oblicze wykonanych dla rnych
wyrobw budowlanych. Rni si jednak od Eurokodu pod typw konstrukcji i materiaw w rnych konfiguracjach
wzgldem oceny niezawodnoci, wielkoci oddziaywa, me- normowych.

52 Inynier budownictwa
ar t y ku sponsor owany

MakroTherm ciepo i funkcjonalno

P
rodukt dobrze zaprojektowany
to nie tylko atrakcyjny wygld,
ale i oryginalne rozwizanie
problemu. Jest to szczeglnie istot-
ne wbramach przemysowych, wkt-
rych funkcjonalno to podstawa.
Waciciele duych obiektw przemy-
sowych przekonali si, e od jakoci
i niezawodnoci wykorzystywanego
sprztu wduej mierze zaley sukces
ich firmy. Brama przemysowa Ma-
kroTherm XXL od kilkunastu miesicy
podbija rynek. Ten gigant wswojej kla-
sie stworzony zosta woparciu ouni-
katowe rozwizania. Niezawodno
modelu MakroTherm XXL zostaa
przeniesiona na jej modszego brata
bram MakroTherm. Ta najnowsza
propozycja od firmy WINIOWSKI po-
zwala inwestorom mniejszych obiek-
tw skorzysta z funkcjonalnoci,
ktre dawaa MakroTherm XXL.
Sercem bramy MakroTherm jest
panel INNOVO o gruboci 60 mm cje estetyczne, zakrywajc wszystkie nie wiatrem w klasie 4, przepusz-
i wspczynniku przenikania ciepa zawiasy. Dziki zawiasom wyposao- czalno powietrza w klasie 5 i izo-
U= 0,37 [W/m2xK], co przekada si na nym wtuleje lizgowe oraz podwjnym lacyjno akustyczna na poziomie
termoizolacj caej bramy na poziomie rolkom zyskujemy pewno, e brama Rw = 24 dB.
U= 0,79 [W/m2xK] (dla bramy owy- bdzie pracowaa pynnie icicho. Gwa- Brama dostpna jest wwersji rcznej
miarach 5500 x 2250 mm). Du za- rantowana minimalna liczba cykli to i automatycznej, a trzy rodzaje pro-
sug maj w tym te uszczelnienia 25 000. Dodatkowo bram Ma- wadzenia STL, HL, VL (standardowe,
midzypanelowe, ktre poprawiaj kroTherm cechuje wodoszczelno wysokie, pionowe) pozwol dopasowa
termoizolacj, ale te speniaj funk- w klasie 2, odporno na obcie- j do wikszoci otworw.

Produkcja bram dla przemysu niesie ze sob


specyficzne wymogi iniebagatelne wyzwania.
Oprcz funkcjonalnoci ogromn rol odgry-
wa trwao, bowiem wszystkie elementy kon-
strukcji musz znie wdoskonaym stanie
wieloletni izazwyczaj intensywn eksploata-
cj wtrudnych warunkach. Istotne jest przede WINIOWSKI Sp. z o.o. S.K.A.
wszystkim, by brama odpowiadaa najbardziej Wielogowy 153, 33-311 Wielogowy
wygrowanym potrzebom mwi Maciej Perz, tel. 18 447 71 11
meneder Produktu Bramy Garaowe Przemy- faks 18 447 71 10
sowe firmy WINIOWSKI. www.wisniowski.pl
marketing@wisniowski.pl

maj 2017 [150] 53


technologie

Izolacyjno akustyczna i zwizane z ni


wymagania dotyczce budynkw
dr in. Leszek Dulak
Katedra Budownictwa Oglnego i Fizyki Budowli
Wydzia Budownictwa W padzierniku 2015 r. norma PN-B-02151-3:2015-10
Politechnika lska
Akustyka budowlana Ochrona przed haasem w budyn-
kach Cz 3: Wymagania dotyczce izolacyjnoci aku-
stycznej przegrd w budynkach i elementw budowlanych
zastpia wersj z 1999 r.

A
rtyku stanowi prb uszere- Parametry dwikoizolacyjne prze- RA,1, DnT,A1, RA,2, DnT,A2, Ln,w. W celu
gowania podstawowych infor- grd wyznaczone wlaboratorium do- wyznaczenia rzeczywistych parame-
macji dotyczcych izolacyjno- tycz sytuacji, wktrej jedyn drog trw dwikoizolacyjnych midzy po-
ci akustycznej wbudynku. Gwnym przenoszenia dwiku jest droga bez- mieszczeniami konieczne jest wykona-
celem autora byo przedstawienie porednia (przez przegrod rozdzie- nie bada terenowych [10], [11], [12].
wymaga wynikajcych z ustawy lajc pomieszczenia): RA,1, RA,2, Ln,w. Jeeli chcemy uzyska informacje do-
Prawo budowlane [1], rozporzdze- Wynika to z faktu, e pomiary reali- tyczce tych wskanikw na etapie
nia wsprawie warunkw technicznych, zowane s w sprzonych komorach projektu, konieczne jest ich okrelenie
jakim powinny odpowiada budynki iich akustycznych, ktre oddylatowane w sposb obliczeniowy. W przypad-
usytuowanie [3] oraz uwzgldnienie s od siebie nawzajem oraz od resz- ku przegrd wewntrznych w celu
ostatnich zmian wtym zakresie wpro- ty budynku. Wpraktyce wbudynkach okrelenia wskanikw dotyczcych
wadzonych nowelizacj trzeciego ar- oprcz drogi bezporedniej wystpuj dwikoizolacyjnoci midzy pomiesz-
kusza normy PN-B-02151 [6]. drogi porednie przenoszenia dwi- czeniami (izolacyjnoci od dwi-
ku. Wtakim przypadku mwimy oizo- kw powietrznych i uderzeniowych)
Izolacyjno akustyczna lacyjnoci akustycznej przyblionej: w budynku obliczenia przeprowadzi
Ze wzgldu na sposb powstawa-
nia i rozprzestrzeniania si dwiku
zagadnienia dotyczce izolacyjnoci
akustycznej mona podzieli na dwie
grupy [6]: izolacyjno akustyczna
izolacyjno od dwikw powietrz-
nych odporno przegrody na
przenoszenie dwikw powietrz-
nych, ktr moemy wyrazi za po-
moc wskanikw RA,1,R, RA,1, DnT,A1,
RA,2, DnT,A2; izolacyjno od dwikw izolacyjno od dwikw
izolacyjno od dwikw uderze- powietrznych uderzeniowych
niowych odporno przegrody na
RA,1,R, RA,1, DnT,A1, RA,2, DnT,A2, Ln,w,R, Ln,w
przenoszenie dwikw uderzenio-
wych, ktr moemy wyrazi za po-
moc wskanika Ln,w,R, Ln,w. Rys. Schematyczne przedstawienie podziau stosowanego przy analizie izolacyjnoci aku-
Podzia ten pokazano na rysunku. stycznej przegrd w budynku z punktu widzenia wymaga normowych [6]

54 Inynier budownictwa
technologie

mona za pomoc algorytmw poda- danych pomiarowych dla cian wykona- -EN-12354-1 [7] podaje zaleno
nych wnormach [7], [8]. Moliwe jest nych zelbetu, betonu zwykego ibeto- pozwalajc wsposb rozsdnie bez-
rwnie ich wyznaczenie w sposb nu komrkowego dopuszcza si korzy- pieczny oszacowa warto projek-
szacunkowy za pomoc metodyki okre- stanie ze wzorw empirycznych prawa tow wskanika oceny izolacyjnoci
lonej winstrukcji ITB 406/2005 [16]. masy [14] przedstawionych niej. akustycznej waciwej RA1R dla cian,
W przypadku przegrd zewntrznych wktrych objto otworw nie prze-
zazwyczaj mwimy wycznie oizolacyj- Wartoci wskanikw oceny izola- kracza 15% objtoci cakowitej. Po-
noci od dwikw powietrznych. Wy- cyjnoci akustycznej waciwej dla rwnujc jednak wartoci obliczone
jtek moe stanowi taras, z ktrego cian z betonu zwykego o gstoci zgodnie z norm [7] z wyznaczonymi
dwiki uderzeniowe mog przenika 22002400 kg/m3 im>100 kg/m2: w laboratorium stwierdzi naley, e
do pomieszcze budynku. Dla wikszo- okrelanie wartoci wskanika RA,1,R
RA,1,R = 30,9 log m ' 26,1 dB
ci przypadkw dotyczcych dwikw (1) w ten sposb prowadzi do znacz-
powietrznych przenikajcych przez cego niedoszacowania jego wartoci,
R A,2,R = 30,9 log m ' 29,6 dB
przegrody zewntrzne udzia przeno- (2) nawet o8 dB. Poniej przedstawiono
szenia bocznego mona pomin [9]. Wartoci wskanikw oceny izola- porwnanie wartoci wskanika RA,1,R
Aby zachowa jednak margines bezpie- cyjnoci akustycznej waciwej dla oszacowanego za pomoc wzoru (1)
czestwa wprzypadku sztywnych ele- cian zbetonu komrkowego odmiany opracowanego przez Zakad Akusty-
mentw zbetonu lub cegy poczonych o gstoci 300700 kg/m3 i m = ki ITB dla cian z betonu zwykego.
zprzegrodami wewntrz budynku (stro- 4070 kg/m2: Powysze porwnanie wskazuje, e
py, ciany), wystarcza uwzgldnienie oszacowane za jego pomoc warto-
RA,1,R = 17,9 log m '+ 4,4 dB
przenoszenia bocznego poprzez obnie- (3) ci wlepszym stopniu odzwierciedlaj
nie izolacyjnoci akustycznej przegrody rzeczywiste (wyznaczone w labora-
R A,2,R = 10,5 log m '+ 15 dB
zewntrznej o2 dB. Wprzypadku obli- (4) torium) wasnoci dwikoizolacyjne
cze jak wyej zalecane jest posugiwa- Wartoci wskanikw oceny izolacyj- cian wykonanych zblokw wapienno-
nie si parametrami dwikoizolacyjny- noci akustycznej waciwej dla cian -piaskowych. Naley w tym miejscu
mi przegrd wyznaczonymi wbadaniach zbetonu komrkowego odmiany 300 wyranie zaznaczy, e stosowanie
laboratoryjnych. Dla wielu materiaw 700 im = 71250 kg/m2: wzoru (1) wpraktyce projektowej dla
parametry te w postaci wskanikw cian zbloczkw silikatowych nie jest
RA,1,R = 25,5 log m ' 9,1 dB
jednoliczbowych odczyta mona z ta- (5) zalecane, a najlepszym sposobem
blic zaczonych do instrukcji ITB [14], okrelenia wartoci wskanika RA,1,R
R A,2,R = 25,5 log m ' 12,6 dB
[15]. Cz producentw, wychodzc (6) jest skorzystanie z wynikw bada
naprzeciw potrzebom projektantw, gdzie: m masa powierzchniowa laboratoryjnych, ktre s dostpne
stara si umieszcza w swoich ma- przegrody wkg/m2. dla znakomitej wikszoci produktw
teriaach informacyjnych wyniki bada Dla cian murowanych z blokw ztej grupy, oferowanych na krajowym
laboratoryjnych. W przypadku braku wapienno-piaskowych norma PN- rynku [13].

Tabl. 1 Porwnanie wartoci wskanika RA1R dla cian z blokw wapienno-piaskowych uzyskane na drodze pomiarw laboratoryjnych oraz
na podstawie wzorw (1) [13]
N 12/500 (P+W)

18
25
NP 18 (P+W)
NP 24 (P+W)
NP 25 (P+W)

SILIKAT A 18
SILIKAT A 25
N 12 (P+W)

N 24 (P+W)
N 25 (P+W)
N 8 (P+W)

PLUS

PLUS
3 NFP

E24S
1 NF

E12

E15
E18
E24
SILIKAT A

SILIKAT A

Pomiar RA,1,R , dB 41 45 45 52 53 49 53 55 47 47 54 56 55 57 45 47 48 52 54
Oszacowanie RA,1,R , dB 36 43 43 51 52 49 54 55 46 46 53 56 53 57 43 46 48 52 53
Rnica, dB -5 -2 -2 -1 -1 0 1 0 -1 -1 -1 0 -2 0 -2 -1 0 0 -1

maj 2017 [150] 55


technologie

Wymagania dla ich zdrowia, atake umoliwia im w powyszym zakresie. W zakresie


Konieczno uwzgldnienia ochrony prac, odpoczynek isen wzadowala- izolacyjnoci akustycznej przywoa-
akustycznej w projekcie wynika bez- jcych warunkach. Zgodnie z 323 na jest norma PN-B-02151-3 [5],
porednio zprzepisw Prawa budow- rozporzdzenia pomieszczenia wbu- podczas gdy wpadzierniku 2015 r.
lanego. Ustawa Prawo budowlane dynkach mieszkalnych, zamieszkania norma PN-B-02151-3:2015-10 [6]
[1] wart. 5 ust. 1 stanowi, e Obiekt zbiorowego iuytecznoci publicznej zastpia wersj z 1999 r. Z tego
budowlany jako cao oraz jego po- naley chroni przed haasem: powodu wdalszej czci opracowa-
szczeglne czci, wraz ze zwizany- z ewntrznym przenikajcym do po- nia jako wymagania normowe w za-
mi z nim urzdzeniami budowlanymi mieszczenia spoza budynku; kresie izolacyjnoci akustycznej
naley, biorc pod uwag przewidy- p ochodzcym od instalacji i urz- przywoane bd wymagania zawar-
wany okres uytkowania, projektowa dze stanowicych techniczne wy- te waktualnej normie PN-B-02151-
ibudowa wsposb okrelony wprze- posaenie budynku; 3:2015-10 [6]. W najbliszym cza-
pisach, w tym techniczno-budowla- p owietrznym i uderzeniowym, wy- sie spodziewana jest nowelizacja
nych, oraz zgodnie zzasadami wiedzy twarzanym przez uytkownikw Warunkw Technicznych i tym sa-
technicznej, zapewniajc: innych mieszka, lokali uytkowych mym aktualizacja zacznika 1.
1) spenienie podstawowych wyma- lub pomieszcze o rnych wyma-
ga dotyczcych obiektw budowla- ganiach uytkowych; W tabl. 1 przedstawiono, zaczerp-
nych okrelonych w zaczniku I do p ogosowym, powstajcym w wyni- nite z normy [6], najistotniejsze
rozporzdzenia Parlamentu Euro- ku odbi fal dwikowych od prze- z punktu widzenia tematyki opra-
pejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 grd ograniczajcych dane po- cowania nazwy i symbole zwizane
zdnia 9 marca 2011 r. ustanawiaj- mieszczenie. z wymaganiami w zakresie izolacyj-
cego zharmonizowane warunki wpro- noci akustycznej. Naley zwrci
wadzania do obrotu wyrobw bu- To samo rozporzdzenie [3] wdalszej uwag, e w przypadku stropw
dowlanych i uchylajcego dyrektyw czci, w 326 ust. 2, okrela, dla ician wobrbie mieszkania wyma-
Rady 89/106/EWG (Dz.Urz. UE L 88 jakich elementw iprzegrd wbudyn- gania dotycz wartoci projekto-
z04.04.2011, str. 5, zpn. zm.), ku naley stosowa wymagania doty- wego wskanika oceny (RA,1,R, Ln,w,R)
dotyczcych: czce izolacyjnoci akustycznej: w przeciwiestwie do pozostaych
a) nonoci istatecznoci konstrukcji, 1) cian zewntrznych, stropoda- przegrd, dla ktrych naley okre-
b) bezpieczestwa poarowego, chw, cian wewntrznych, okien li warto wskanika oceny przy-
c) higieny, zdrowia irodowiska, wprzegrodach zewntrznych iwe- blionej (RA,1, RA,2, DnT,A1, DnT,A2,
d) b ezpieczestwa uytkowania i do- wntrznych oraz drzwi wprzegro- Ln,w), a wic warto uwzgldniaj-
stpnoci obiektw, dach wewntrznych od dwikw c przenoszenie porednie dwiku.
e) o chrony przed haasem (wyrnie- powietrznych; Nieprzekroczenie wartoci granicz-
nie autora), 2) s
 tropw ipodg od dwikw po- nych wskanikw (kolumna 4, tabl.
f) o szczdnoci energii iizolacyjnoci wietrznych iuderzeniowych; 1) podanych wnormie oznacza spe-
cieplnej, 3) p
 odestw i biegw klatek schodo- nienie wymaga wzakresie izolacyj-
g) zrwnowaonego wykorzystania wych wobrbie lokali mieszkalnych noci akustycznej.
zasobw naturalnych. od dwikw uderzeniowych.
Sposb przedstawienia wymaga do-
Rozporzdzenie [3], wraz z rozpo- Zacznik 1 do rozporzdzenia [3] tyczcych izolacyjnoci akustycznej
rzdzeniami zmieniajcymi, w dziale zawiera wykaz Polskich Norm po- przez norm PN-B-02151-3:2015-
IX powiconym ochronie przed haa- woanych w zakresie ochrony przed -10 [6] rny jest dla przegrd we-
sem idrganiami w 323 stwierdza: haasem idrganiami. Normy te iwy- wntrznych izewntrznych. Wprzy-
budynek iurzdzenia znim zwizane magania w nich zawarte z racji za- padku przegrd wewntrznych
powinny by zaprojektowane i wyko- cytowania w rozporzdzeniu naley wymagania przedstawiono wpostaci
nane wtaki sposb, aby poziom haa- traktowa jako nieodzowne w celu tablic zawierajcych minimalne war-
su, na ktry bd naraeni uytkow- spenienia ustawowych wymaga. toci wskanikw oceny izolacyjno-
nicy lub ludzie znajdujcy si w ich Spis norm powoany wrozporzdze- ci od dwikw powietrznych oraz
ssiedztwie, nie stanowi zagroenia niu nie obejmuje najnowszych zmian maksymalne wartoci wskanika

56 Inynier budownictwa
technologie

Tabl. 2 Wskaniki charakteryzujce izolacyjno akustyczn stropw w budynku, w dB [6]

Wskanik izolacyjnoci akustycznej przegrody w budynku


Rodzaj
Lp. Przegroda dwikw Metoda
zakcajcych Nazwa i symbol obliczania
wskanika

ciana wewntrzna wskanik oceny przyblionej izolacyjnoci akustycznej PN-EN ISO 717-1
1 z wyjtkiem cian dziaowych powietrzne waciwej RA,1
w obrbie mieszkania wskanik oceny wzorcowej rnicy poziomw DnT,A,1 a) PN-EN ISO 717-1

ciana dziaowa w obrbie projektowy wskanik oceny izolacyjnoci akustycznej


2 powietrzne PN-EN ISO 717-1
mieszkania waciwej RA,1,R

wskanik oceny przyblionej izolacyjnoci akustycznej PN-EN ISO 717-1


strop midzy pomieszczeniami powietrzne waciwej RA,1
z wyjtkiem stropw wskanik oceny wzorcowej rnicy poziomw DnT,A,1 a) PN-EN ISO 717-1
3
w obrbie mieszkania
oraz podesty schodowe wskanik waony przyblionego poziomu PN-EN ISO 717-2
uderzeniowe
uderzeniowego znormalizowanego przyblionego Ln,w

projektowy wskanik oceny izolacyjnoci akustycznej


powietrzne PN-EN ISO 717-1
waciwej RA,1,R
4 stropy w obrbie mieszkania
projektowy wskanik poziomu uderzeniowego PN-EN ISO 717-2
uderzeniowe
znormalizowanego Ln,w,R

projektowy wskanik oceny izolacyjnoci akustycznej PN-EN ISO 717-1


5 drzwi wewntrzne powietrzne
waciwej RA,1,R

dodatkowe ustroje izolacyjne na


6 powietrzne
przegrodach wewntrznych b)

ciana zewntrzna, stropodach PN-EN ISO 717-1


7 powietrzne wskanik oceny izolacyjnoci akustycznej waciwej RA,2
bez okien lub z oknami

okna lub drzwi balkonowe PN-EN ISO 717-1


8 powietrzne wskanik oceny izolacyjnoci akustycznej waciwej RA,2
w przegrodzie zewntrznej

nawiewniki powietrza
9 zewntrznego stosowane powietrzne
w przegrodach zewntrznych b)

dodatkowe ustroje izolacyjne na


10 powietrzne
przegrodach zewntrznych b)

a)
Wskanik oceny wzorcowej rnicy poziomw DnT,A1 naley stosowa, gdy powierzchnia przegrody S, wsplna w obu przylegych
pomieszczeniach, jest mniejsza od 10 m2.
b)
Dan konstrukcj lub element przegrody naley ocenia cznie z przegrod, z ktr jest powizana.
c)
Jeeli haas zewntrzny pochodzi od rda, dla ktrego przyjmuje si widmowy wskanik adaptacyjny C, to zgodnie z PN-EN ISO 717-1
zamiast wskanika oceny uwzgldniajcego widmowy wskanik adaptacyjny Ctr naley stosowa wskanik oceny uwzgldniajcy widmowy
wskanik adaptacyjny C.

waonego znormalizowanego po- (ciany, stropu, drzwi) oraz funkcji kach mieszkalnych oraz zamieszkania
ziomu uderzeniowego. Wymagania pomieszcze rozdzielonych przegro- zbiorowego iuytecznoci publicznej.
naley przyjmowa adekwatnie do d. W normie przedstawiono wyma- Zestawienie budynkw, dla ktrych
rodzaju rozpatrywanego budyn- gania dotyczce dwikoizolacyjnoci ustanowiono wymagania, przedsta-
ku, rodzaju przegrody lub elementu przegrd wewntrznych w budyn- wiono wtabl. 2.

maj 2017 [150] 57


technologie

Dla przegrd zewntrznych, zgodnie Tabl. 3 Rodzaje grup budynkw, dla ktrych ustanowiono wymagania dotyczce dwiko-
izolacyjnoci [6]
z norm [6], wymagania projektant
musi ustali indywidualnie za pomoc Lp. Rodzaj przegrody
wzoru (7) 1 Budynki mieszkalne
RA,2 = LA,zew LA,wew + 10lg(S/A) + 3, dB I Budynki wielorodzinne
(7) II Budynki jednorodzinne
gdzie: 2 Budynki zamieszkania zbiorowego i uytecznoci publicznej
LA,zew miarodajny poziom haasu na I Hotele
zewntrz danej przegrody zewntrz-
Budynki zakwaterowania turystycznego (hotele turystyczne, pensjonaty, domy
nej, warto zaokrglona do penej II
wypoczynkowe)
liczby decybeli, Budynki zbiorowego zamieszkania (domy studenckie, internaty i bursy szkolne,
III
LA,wew poziom odniesienia do oblicza- hotele robotnicze, domy dziecka, domy opieki spoecznej)
nia izolacyjnoci akustycznej przegro- IV obki i budynki szkolnictwa przedszkolnego
dy zewntrznej na podstawie tablicy V Szkoy podstawowe i ponadpodstawowe
normy [dB], VI Budynki szk wyszych i placwek badawczych
S pole rzutu powierzchni przegrody
VII Budynki szpitalne i zakadw opieki medycznej
zewntrznej na paszczyzn fasady
VIII Budynki biurowe
lub dachu widzianej od strony po-
IX Budynki sdw i prokuratur
mieszczenia [m2],
A chonno akustyczna pomiesz-
czenia w oktawowym pamie o cz- do kalibracji modelu obliczeniowego. Literatura
stotliwoci f = 500 Hz bez wypo- Istnieje rwnie moliwo wyzna- 1. U
 stawa z dnia 7 lipca 1994 r. Pra-
saenia pomieszczenia i obecnoci czenia wartoci LA,zew na podstawie wo budowlane (Dz.U. Nr 49, poz. 414
uytkownikw [m2], map akustycznych. Wtym przypad- zpn. zm.).
3 poprawka [dB]. ku jednak naley uwzgldni moliw 2. U
 stawa z dnia 27 kwietnia 2001 r.
zmian wartoci poziomu haasu na Prawo ochrony rodowiska (Dz.U.
Niezalenie od wyniku oblicze izo- wysokoci rozpatrywanej elewacji Nr 62, poz. 627 zpn. zm.).
lacyjno akustyczna przegrody ze- w stosunku do wysokoci 4 m nad 3. Rozporzdzenie Ministra Infrastruk-
wntrznej nie moe by mniejsza od poziomem terenu, dla ktrej spo- tury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
wartoci poniej [6]: rzdza si mapy haasu. Obiektyw- w sprawie warunkw technicznych,
RA,2 = 25 dB hole ipomieszczenia nie stwierdzi naley, e okrelenie jakim powinny odpowiada budyn-
recepcji whotelach, korytarze ipo- wartoci miarodajnego poziomu ki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75,
mieszczenia rekreacyjne w szko- haasu na zewntrz przegrody ze- poz. 690 zpn. zm.).
ach, sale konsumpcyjne kawiarni wntrznej wymaga zaangaowania 4. R
 ozporzdzenie Parlamentu Europej-
irestauracji, sale wystawowe oraz odpowiednich si i rodkw oraz nie skiego iRady (UE) nr 305/2011 zdnia
pomieszczenia do zaj sportowych moe si odby bez koniecznego 9 marca 2011 r. ustanawiajce zhar-
i inne pomieszczenia o podobnym wtym zakresie dowiadczenia. monizowane warunki wprowadzania do
przeznaczeniu; obrotu wyrobw budowlanych i uchyla-
RA,2 = 30 dB pozostae pomiesz- Podsumowanie jce dyrektyw Rady 89/106/EWG.
czenia. W artykule przypomniano podsta- 5. P
 N-B-02151-3:1999 Akustyka budow-
Wyznaczenie miarodajnego poziomu wowe informacje zzakresu izolacyj- lana. Ochrona przed haasem wbudyn-
haasu LA,zew zwizane jest zkoniecz- noci akustycznej dotyczce teorii kach Izolacyjno akustyczna elemen-
noci wykonania oblicze, poniewa oraz wymaga. Przypomniano rw- tw budowlanych. Wymagania.
warto ta dotyczy jednego roku nie wzory umoliwiajce okrele- 6. PN-B-02151-3:2015-10 Akustyka
i dla tak dugiego okresu pomiar nie projektowych wskanikw oceny budowlana Ochrona przed haasem
haasu z oczywistych wzgldw nie izolacyjnoci akustycznej waciwej, w budynkach Cz 3: Wymagania
jest racjonalny. Pomiar haasu po- w przypadku kiedy brak jest warto- dotyczce izolacyjnoci akustycznej
zostaje oczywicie nadal bardzo ci wyznaczonych na drodze pomia- przegrd w budynkach i elementw
podanym narzdziem sucym rw laboratoryjnych. budowlanych.

58 Inynier budownictwa
technologie

REKLAMA

7. PN-EN 12354-1:2002 Akustyka bu- Pomiary terenowe izolacyjnoci od riaw ciennych Biae Murowanie,
dowlana. Okrelenie waciwoci aku- dwikw powietrznych midzy po- Warszawa 2016 (patrz str. 81 IB).
stycznych budynkw na podstawie mieszczeniami. 14. B
 . Szudrowicz, B. uchowicz-Wod-
waciwoci elementw. Izolacyjno 11. PN-EN ISO 140-5:1999 Akustyka nikowska, P. Tomczyk, Waciwoci
od dwikw powietrznych pomidzy Pomiar izolacyjnoci akustycznej dwikoizolacyjne przegrd budow-
pomieszczeniami. wbudynkach iizolacyjnoci akustycz- lanych i ich elementw, Instrukcje,
8. PN-EN 12354-2:2002 Akustyka bu- nej elementw budowlanych Pomia- wytyczne, poradniki nr 369, ITB,
dowlana okrelenie waciwoci ry terenowe izolacyjnoci akustycznej Warszawa 2002.
akustycznych budynkw na podstawie od dwikw powietrznych ciany ze-  . Szudrowicz, P. Tomczyk, Waciwo-
15. B
waciwoci elementw. Izolacyjno wntrznej ijej elementw. ci dwikoizolacyjne cian, dachw,
od dwikw uderzeniowych midzy 12. P
 N-EN ISO 140-7:2000 Akustyka okien idrzwi oraz nawiewnikw powie-
pomieszczeniami. Pomiar izolacyjnoci akustycznej trza zewntrznego, Instrukcje, wy-
9. PN-EN 12354-3:2003 Akustyka bu- wbudynkach iizolacyjnoci akustycz- tyczne, poradniki nr 448, ITB, War-
dowlana Okrelanie waciwoci nej elementw budowlanych Pomiary szawa 2009.
akustycznych budynkw na podstawie terenowe izolacyjnoci od dwikw  . Szudrowicz, Metody obliczania
16. B
waciwoci elementw Cz 3: Izo- uderzeniowych stropw. izolacyjnoci akustycznej midzy po-
lacyjno od dwikw powietrznych 13. L. Dulak, Izolacyjno od dwikw mieszczeniami wbudynku wedug PN-
przenikajcych zzewntrz. powietrznych i dwikw uderzenio- -EN 12354-1:2002 iPN-EN 12354-
10. PN-EN ISO 140-4:2000 Akusty- wych. Regulacje prawne, obliczenia -2:2002, Instrukcje, wytyczne,
ka Pomiar izolacyjnoci akustycz- i rozwizania konstrukcyjne na przy- poradniki nr 406, ITB, Warszawa
nej w budynkach i izolacyjnoci aku- kadzie cian z silikatw, Stowarzy- 2005.
stycznej elementw budowlanych szenie Producentw Biaych Mate-

maj 2017 [150] 59


jz y k niemieck i

Industriebden
In Industriehallen, Garagen, Labora-
torien, Lagerhusern, Verkaufs- und
Ausstellungsrumen, das heit, auf
den stark belasteten Flchen sind
Industrieboden zu verwenden. Diese
Bden werden aus diversen, meist
flssigen Kunststoffen, organischen
und anorganischen Bindemitteln,
Zusatzstoffen und Hilfsstoffen her-
gestellt. Die physikalischen und
chemischen Eigenschaften der ver-
wendeten Stoffe sorgen fr grere
Widerstandsfhigkeit und Bestndig-
keit des Konstruktionsaufbaus. Die
Fot. O. Kopyow

Industriebden sollen je nach Ein- Je nach Anforderungsprofil kann eine


satzbereich hoch belastbar sein: hart, Schicht die Aufgaben zwei oder mehr
robust, eben, abriebfest, glatt, rutsch- anderen Schichten bernehmen, so
hemmend, langlebig, hygienisch, un- dass ein Industrieboden nur aus ei-
durchlssig oder ableitfhig, fugen- nem Untergrund und einer Beton-
los, chemikalienbestndig, befahrbar, platte bestehen kann. Als Tragschicht
UV-bestndig, leicht zu reinigen, kann ein Recyclingmaterial verwendet
emmissionsarm fr gesundes Raum- werden, keinesfalls doch darf man
klima, in vielen Farben lieferbar etc. die Tragschicht als Mlldeponie se-
Diese Liste kann sehr lang sein. Die hen. Wegen des Umweltschutzes und
Vielfalt der gestellten Ansprche be- wegen der Kosten muss das Recy-
stimmt den Konstruktionsaufbau des clingmaterial gut geprft werden und
Industriebodens. Gewhnlich sind die taugen.
Industriebden mehrschichtig und be- Die Industriebden sind ein wichtiger
stehen aus folgenden Schichten: Konstruktionsteil. Jedes Einsatzgebiet
Planum (ausreichend fester, ebener bringt besondere Anforderungen mit
Untergrund) 6 siehe Bild; sich. Das Anforderungsprofil beeinflusst
Tragschicht aus Schotter, Kies oder die Herstellerkosten von Industribden,
Recyclingmaterial (ihre Aufgabe ist die oft circa 20% gesamter Baukosten
die Krfte aus der Betonplatte zum betragen.
anstehenden Baugrund abzutragen)
5; mgr germ., in. ochr. rod. Inessa Czerwiska
Gleitschicht 4; dr in. Oeksij Kopyow (ITB)
Betonbodenplatte 3;
Estrich (zementgebundene Indu-
strieestriche, Kunstharze, Epoxidharz,
mineralische Beschichtung) 2;
Deckschicht ( Verschleischicht) 1.

60 Inynier budownictwa
t umaczenie jz y k niemieck i

Podogi przemysowe Vokabeln:

ableitfhig zdolny do odprowa-


dzania, przenikliwy
abriebfest odporny na cieranie,
niecieralny
die Anforderung-en wymaganie,
zapotrzebowanie
W halach przemysowych, garaach, labora-
der Anspruch-che wymg
toriach, magazynach, sklepach i salonach wy-
stawienniczych, tam, gdzie wystpuj due abtragen niwelowa, zrwnywa,
obcienia powierzchni, naley uywa podg
rozkada
przemysowych. Takie podogi s wykonane
z rnorodnych tworzyw sztucznych, zazwyczaj befahrbar drony, przejezdny
ciekych, spoiw organicznych inieorganicznych,
chemikalienbestndig odporny
dodatkw i substancji pomocniczych. Waci-
woci fizyczne i chemiczne uytych materiaw na wpywy chemikaliw
zapewniaj wiksz wytrzymao i trwao
eben rwny, wypoziomowany
konstrukcji. Podogi przemysowe w zalenoci
od obszaru zastosowania powinny by odporne: der Einsatzbereich-e obszar,
twarde, wytrzymae, niecieralne, rwne, gadkie,
sfera zastosowania
antypolizgowe, odugiej ywotnoci, higienicz-
ne, nieprzepuszczalne albo przenikalne, bez- das Epoxidharz-e ywica epok-
stykowe, odporne chemicznie, drone, odporne sydowa
na promieniowanie UV, atwe do czyszczenia,
niskoemisyjne dla zdrowego klimatu wpomiesz- der Estrich-e jastrych
czeniach, dostpne wwielu kolorach itd. Ta lista fest stay, stabilny
moe by bardzo duga. Rnorodno posta-
wionych wymaga okrela konstrukcj podogi. fugenlos bezspoinowy
Zazwyczaj podogi przemysowe s wielowar- glatt rwny, gadki, liski
stwowe iskadaj si znastpujcych warstw:
p  odoe gruntowe (odpowiednio wytrzymae hart twardy, wytrzymay
irwne) 6 patrz rys.; die Kraft-Krfte sia, moc,
p  odbudowa ztucznia, wiru lub materiau zre-
cyklingu (zadaniem podbudowy jest przede tu: obcienie
wszystkim przekazanie obcie z pyty beto- das Kunstharz-e ywica synte-
nowej na podoe gruntowe) 5;
w  arstwa polizgowa 4; tyczna
p  yta betonowa 3; das Lagerhaus-huser magazyn
jastrych (jastrych przemysowy na bazie ce-
mentu, ywic syntetycznych, ywic epoksydo- langlebig o dugiej ywotnoci,
wych) 2; trway
w  arstwa wierzchnia (cieralna) 1.
Wzalenoci od wymaga, jedna warstwa moe
lieferbar dostpny
przejmowa funkcje dwch lub wicej innych robust krzepki, mocny
warstw tak, e podoga przemysowa moe ska-
rutschhemmend antypolizgowy
da si z samego podoa i pyty betonowej.
Jako podbudowa moe by stosowany materia sorgen fr (Akkusativ) dba
z recyklingu, ale w aden sposb podbudowa
o co, zapewnia co
nie powinna by postrzegana jako skadowisko
odpadw. Ze wzgldu na ochron rodowiska bernehmen bra na siebie,
ikoszty, materia zrecyklingu powinien by prze-
przejmowa
badany pod wzgldem przydatnoci.
Podogi przemysowe s wanym elementem der Umweltschutz ochrona ro-
budowy. Kada sfera zastosowania niesie ze
dowiska
sob szczegowe wymagania. Te wymagania
wpywaj na koszty produkcji podg przemyso- (un)durchlssig (nie)przepusz-
wych, ktre stanowi czsto okoo 20% kosztw
czalny
budowy obiektu.

maj 2017 [150] 61


technologie

Zawilgocenie warstw
termoizolacyjnych w dachach
zielonych. Zapobieganie i metody zwalczania
Pawe Kouchowski
Laboratorium Dachw Zielonych
Zdjcia autora Usuwanie zawilgocenia i jego skutkw to trudny proces.
S dwie moliwoci: usunicie hydroizolacji i zawilgoco-
nej termoizolacji lub prba osuszania z wykorzystaniem
kominkw wentylacyjnych montowanych w hydroizolacji.

N
egatywne skutki zawilgocenia wanymi, przewanie nad ostatni ewentualna naprawa lub wymiana
materiaw termoizolacyj- kondygnacj. Zaoeniem takiej kon- jest niezwykle utrudniona i kosztow-
nych na dachach zielonych na strukcji jest stabilna izolacyjno na ze wzgldu na to, e s przykryte
szczcie nie s problemem nagmin- termiczna ukadu warstw uzyskiwa- kolejnymi warstwami, z ktrych zbu-
nym. Dziki wiedzy i dowiadczeniu na dziki stale suchej termoizolacji. dowany jest dach zielony. Stosujc
w projektach zwraca si uwag na Aby waciwie dobra materiay ter- na przykad pap termozgrzewaln,
tak moliwo, jednak praktyka bu- moizolacyjne, naley sprawdzi ich trzeba mie pewno, e zachowa
dowlana dowodzi, e lepiej zapobie- wspczynnik przewodnoci cieplnej ona odporno na wpyw kwasw
ga, ni ponosi konsekwencje niepra- (), ktry podawany jest dla materia- humusowych. Przykadem moe by
widowego wykonania. w suchych. Wwilgotnym materiale zdjcie znaprawy dachu zielonego, na
Dachy zielone wykonywane s na wspczynnik wzrasta, co wpywa ktrym papa niskiej jakoci dosownie
uszczelnionych i zaizolowanych ter- na pogorszenie parametrw izolacyj- rozkleia si w agresywnym rodo-
micznie stropach lub dachach. Wybr noci caej przegrody. wisku (fot. 1).
rozwizania izolacyjnego jest jedn Gwnymi przyczynami zawilgocenia Inn przyczyn przecieku moe by
z pierwszych i kluczowych decyzji, termoizolacji w ukadzie dachu ocie- uszkodzenie hydroizolacji przez ko-
ktr naley podj na etapie projek- plonego mog by przecieki, konden- rzenie rolin, niespotykane winnych
towania. Dachy zielone mona rwnie sacja pary wodnej lub wykonywanie zastosowaniach hydroizolacyjnych.
dobrze wykonywa zarwno na da- robt w niesprzyjajcych warunkach Dach zielony z natury jest rodo-
chach ocieplonych, jak te na dachach atmosferycznych. Najczciej wina wiskiem stworzonym do wzrostu
odwrconych. Rni si one jednak ley po stronie projektowej i wyko- i rozwoju korzeni rolin. Z tego po-
znaczco pod ktem zawilgocenia nawczej. wodu wszystkie materiay hydroizo-
warstw termoizolacyjnych ijego mo- Do przecieku moe doj z powodu lacyjne stosowane na dachach zielo-
liwych niepodanych nastpstw. nieprawidowo dobranej hydroizolacji. nych musz spenia norm PN-EN
Hydroizolacja do dachw zielonych 13948:2007, okrelajc odporno
Dachy ocieplone musi by przystosowana do przeby- materiau hydroizolacyjnego i zcz
Dach zielony w ukadzie ocieplonym wania w warunkach stale wilgotnych na przebicie przez korzenie rolin.
(stropparoizolacjatermoizolacja w szerokim przedziale temperatury. Nie jest to atwe do osignicia, po-
hydroizolacja) wykonywany jest za- Nie wszystkie materiay s w sta- niewa na przykad bitum, z ktrego
zwyczaj nad pomieszczeniami ogrze- nie sprosta tym zadaniom, a ich zrobione s papy, nie jest szkodliwy

62 Inynier budownictwa
technologie

dla korzeni rolin, co czsto mona


zaobserwowa na starych dachach,
na ktrych z powodzeniem roliny
wrastaj w pap. Aby tego unikn,
materiay hydroizolacyjne musz by
czone homogenicznie (na przykad
metod zgrzewania na gorco folii
PCV lub TPO) lub wstruktur mate-
riau musz by wbudowane rodki
odpychajce korzenie (jak warstwa fo-
lii miedzianej lub herbicydy w papach
termozgrzewalnych).
Do przecieku dochodzi take wwyni-
ku nieprawidowego wykonania war-
stwy hydroizolacji. Tu przyczyn jest
czynnik ludzki, czsto najsabsze ogni-
wo. W przetargach, w ktrych naj- Fot. 1 P
 apa zdegradowana przez kwasy humusowe
istotniejsze jest kryterium najniszej
ceny, dowiadczone firmy dekarskie
czsto przegrywaj, a firmy, ktre sze, kiedy rolki papy s przechowywa- bt wPolsce przez co najmniej cztery
wygray poniej racjonalnych kosztw, ne w pomieszczeniach ogrzewanych miesice w roku. Niestety nie ma
musz stale oszczdza, take na otemperaturze ok. 20C iwynoszone prostej metody sprawdzenia jakoci
pracownikach. Niedowiadczony pra- na dach bezporednio przed ich uka- wszystkich parametrw zcz izgrze-
cownik stwarza ryzyko sabej jakoci daniem. Nie naley rwnie prowadzi ww hydroizolacji. Do rozszczelnienia
robt. Hydroizolacja na dachu to kilo- robt dekarskich na dachach przy moe doj wkolejnych latach po od-
metry zgrzeww izcz, wymagajce silnym wietrze oraz na zawilgoconej daniu budynku do uytkowania. Przy-
starannego wykonania, a nastpnie lub oblodzonej powierzchni, a take kadem moe by dach z pokryciem
surowej kontroli. Najskuteczniejsz podczas opadw atmosferycznych. z elastomeru EPDM, ktre si roz-
metod sprawdzenia szczelnoci Takim zaleceniom trudno jest spro- szczelnio po pierwszej zimie (fot. 2).
pokrycia jest prba wodna, czyli za- sta w praktyce, poniewa elimino- Naley pamita, e na dachu zielo-
lanie dachu wod na kilka dni. Nale- waoby to moliwo wykonywania ro- nym hydroizolacja pionowa musi by
y jednak pamita, e prba wodna
jest badaniem inwazyjnym, poniewa
wprzypadku wykrycia przecieku zala-
ne zostan warstwy termoizolacji, co
bdzie skutkowao ich zawilgoceniem.
Do przecieku moe doj rwnie
wwyniku niezastosowania si wyko-
nawcy do zalece producenta. Wyko-
nywanie hydroizolacji dachu w nieod-
powiednich temperaturach oraz przy
niesprzyjajcej aurze moe si okaza
bomb z opnionym zaponem. Na
przykad roboty dekarskie z uyciem
pap termozgrzewalnych naley wyko-
nywa wtemperaturze nie niszej ni
0C, a w przypadku pap z dodatkiem
polimeru SBS nie niszej ni 5C.
Temperatury te mog by nieco ni- Fot. 2 R
 ozszczelniony EPDM

maj 2017 [150] 63


technologie

wyniesiona co najmniej 20 cm ponad stalacja anten lub innych urzdze,


warstwy substratu oraz musi by instalacja kanaw wentylacyjnych
zakoczona doszczelnion listw sta- i wreszcie sam dach zielony. Naley
low zabezpieczajc przed wcieka- bezwzgldnie zminimalizowa ilo
niem wody. Za hydroizolacj moe si robt prowadzonych po zakoczeniu
dostawa woda pynca po cianach prac dekarskich. Czsto pada pyta-
lub woda stojca na dachu zielonym, nie, czy najpierw wykonywa dach zie-
powodujc zawilgocenie termoizolacji. lony czy pozostae roboty na dachu?
Jest to bd bardzo trudny do wykry- Nie ma jednoznacznej odpowiedzi.
cia, poniewa wczasie prby wodnej Zjednej strony dach zielony na pewno
nie zalewa si dachu do wysokoci zabezpiecza przed uszkodzeniami me-
powyej izolacji pionowej. Przykadem chanicznymi, ale on sam moe rw-
moe by poszukiwanie na jednym nie zosta zniszczony i stratowany
zdachw zielonych przecieku, ktre- przez ekipy budowlane i instalacyjne.
go przyczyn byo niedoszczelnienie Wprzypadku uszkodzenia hydroizola-
izolacji pionowej, a woda dostawaa cji, a nawet jego podejrzenia naley
Fot. 4 Wykonanie dachu zielonego oraz
si po skrzynce odgromowej (fot. 3). bezwzgldnie i bezzwocznie wezwa innych robt budowlanych i insta-
W katalogu przyczyn przeciekw dekarza, jednak w praktyce to rzad- lacyjnych
istotn kategori stanowi uszko- ko. Uszkodzenie jest bagatelizowa-
dzenia mechaniczne, ktre mog ne, apozostawione na pewno bdzie cja przykryta jest dyfuzyjnie szczeln
powsta w trakcie wykonywania po- skutkowao przeciekiem (fot. 4). hydroizolacj. Jest to zjawisko bardzo
zostaych robt, w tym warstw da- Kondensacja pary wodnej w termo- rozoone wczasie iniewidoczne, dla-
chu zielonego, lub w trakcie eksplo- izolacji to pseudoprzeciek, ktry moe tego czsto bagatelizowane. Naley
atacji obiektu. Dekarz, ktry wykona wystpi w efekcie nieprawidowo zatem pamita, e paroizolacja musi
szczelny dach, co potwierdzia prba dobranej lub wykonanej paroizolacji. si charakteryzowa bardzo wysokim
wodna, teoretycznie moe spa spo- Zjawisko powstaje na skutek kon- oporem dyfuzyjnym, posiada parosz-
kojnie, ale niestety to tylko marzenie. densacji pary wodnej, ktra przenika czelne czenia, anajlepiej kiedy stano-
Po zakoczeniu robt dekarskich po- przez strop, anastpnie si gromadzi wi rwnie wodoszczeln przegrod.
zostaj czsto do wykonania: ocie- w termoizolacji, by zim si skropli Wodoszczelna paroizolacja zapewnia
plenie i tynk na cianach cokoowych do postaci kondensatu. Kondensatu dodatkowo funkcj hydroizolacji, ktra
i kominach, obrbki blacharskie, in- stale przybywa, poniewa termoizola- odprowadzi wod do wpustw wprzy-
padku przecieku. Aby to byo moliwe,
wpusty dachowe musz by wyposa-
one wdwa konierze zbierajce wod.
Dach zielony nie chroni przed konden-
sacj pary wodnej, poniewa nie izoluje
przegrody zim, lecz jedynie zmniejsza
liczb cykli zamarzania.
Wykonywanie termoizolacji w nie-
sprzyjajcych warunkach atmosfe
rycznych. Tym razem nie chodzi
o szczelno pokrycia dachu i prze-
ciek, ale o zamknicie wody w ter-
moizolacji w trakcie wykonywania ro-
bt izolacyjnych. Padajcy deszcz lub
nieg moczy termoizolacj i gdy ta
jest przykrywana hydroizolacj, woda
moe pozosta na trwale uwiziona
Fot. 3 Poszukiwanie przecieku na dachu zielonym bez moliwoci odparowania. To bd,

64 Inynier budownictwa
technologie

ktry wynika z koniecznoci prowa- ny (hydroizolacja jest zawsze mokra), PN-EN 12088 Absorpcja wody przy
dzenia robt przez cay rok, i bardzo poniewa jest to ukad przewidziany dugotrwaej dyfuzji gdzie poziom
trudno go unikn wwarunkach klima- do przebywania w warunkach staej absorpcji obecnie si okrela sym-
tycznych Polski. wilgotnoci iobecnoci wody. Przyka- bolem WD(V) zdodatkiem cyfry, kt-
Zapobieganie zawilgoceniu termoizo- dem moe by fot. 5, ktra ilustruje ra okrela maksymaln nasikliwo
lacji w dachu ocieplonym polega na przygotowanie do ukadania termoizo- procentow wedug poziomw 3-5-
niedopuszczeniu do przeciekw, prze- lacji bezporednio na mokrej hydroizo- -7-10-15;
myleniu i skoordynowaniu robt na lacji. Azatem cho niczym niezwykym PN-EN 12087 Nasikliwo wod
dachu oraz na ich rzetelnym wykona- jest zawilgocenie termoizolacji, tu przy dugotrwaym zanurzeniu
niu. Natomiast usuwanie zawilgoce- te mog powsta bdy, ktre do- gdzie poziom nasikliwoci obecnie
nia ijego skutkw to trudny proces. prowadz do niepodanych skutkw. si okrela symbolem WL(T) z do-
S dwie moliwoci usunicie hydro- Mog wystpi dwa bardzo grone datkiem cyfry, ktra okrela mak-
izolacji izawilgoconej termoizolacji lub zjawiska: drastyczne pogorszenie si symaln nasikliwo procentow
prba osuszania z wykorzystaniem wspczynnika przenikania ciepa (U) wedug poziomw 0,7-1-2-3-4-5.
kominkw wentylacyjnych montowa- przez przegrod oraz nieodwracalne Materiay odporne na zawilgocenie s
nych whydroizolacji. Osuszanie takie procesy gnilne wtermoizolacji. Przy- drosze, wic czasami pomimo przy-
jest moliwe wycznie latem, kiedy czyny to: nieprawidowo dobrana ter- jtego wprojekcie waciwego mate-
w nagrzanym socem dachu zgro- moizolacja lub nieprawidowo dobrane riau stosowane s zamienniki oduo
madzona woda zamienia si w par iwykonane warstwy dachu zielonego. gorszych parametrach. Gwna bata-
wodn. Niestety dach zielony tego nie Waciwa analiza idobr termoizolacji lia toczy si midzy XPS (polistyren
uatwia, poniewa jego zaleta, to e s konieczne, poniewa termoizolacja ekstrudowany) ostrukturze zamkni-
chodzi dach latem, w tym przypad- w dachu odwrconym poddana jest tokomrkowej a styropianami wodo-
ku pogarsza wentylacj w warstwie bardzo rygorystycznym i trudnym odpornymi (polistyren ekspandowa-
termoizolacji dachu, nie podnoszc warunkom, a nieprawidowo dobra- ny), ktre dziki technologii produkcji
temperatury pary wodnej. Dodatko- na termoizolacja zczasem na pewno w autoklawach (nie s cite z bloku,
wo dach zielony balastuje hydroizola- bdzie wymagaa cakowitej wymiany. tylko wtryskiwane w formach) wyka-
cj, ktra si nie unosi i nie uatwia Jako termoizolacja dachu odwrcone- zuj zblione parametry nasikliwo-
migracji parze wodnej. Woda jest go powinny by stosowane wycznie ci. Jednak wpraktyce nawet styro-
zmuszona do przeciskania si midzy materiay bardzo odporne na zawil- piany wodoodporne zamieniane s na
pytami termoizolacji lub do dyfuzji gocenie, co moemy okreli, spraw- zwyky styropian, ktrego parametry
wmateriale termoizolacyjnym. Naley dzajc parametry danego materiau nie przewiduj moliwoci stosowa-
zaznaczy, e materiay termoizola- wedug norm: nia wrozwizaniach stale wilgotnych.
cyjne rni si wspczynnikiem opo-
ru dyfuzyjnego (okrelanym wedug
PN-EN 12086) od bardzo dyfuzyjnej
weny mineralnej, przez redniodyfu-
zyjne pianki poliuretanowe, styropia-
ny i XPS-y po cakowicie dyfuzyjnie
szczelne szka piankowe.

Dachy odwrcone
Dachy zielone w Polsce wykonywane
s gwnie na stropach garay pod-
ziemnych, na ktrych ze wzgldu na
obcienia statyczne i dynamiczne
wystpuje konieczno stosowania
dachu odwrconego (strophydro-
izolacjatermoizolacja). Zawilgocenie
dachu odwrconego to stan natural- Fot. 5 P
 rzygotowanie do ukadania termoizolacji

maj 2017 [150] 65


technologie

Niektrzy mieli moliwo si prze- na powierzchni termoizolacji osadziy si bezzasadne, bo czego mamy si
kona, e zwyky styropian zastoso- si sole wglanw wapnia, awrodku obawia, skoro termoizolacja jest
wany na dachu odwrconym potrafi nadal jest sucha. odporna na zawilgocenie? Ijak moe
nasikn wod do tego stopnia, e Czsto kluczow kwesti s niepra- oddycha termoizolacja? Na wstpie
zwyk pyt o gruboci 10 cm mu- widowo dobrane i wykonane war- naley zaznaczy, e woda przepy-
sz podnosi dwie osoby. Tymczasem stwy dachu zielonego, poniewa nie wajca przez dach zielony wypuku-
o odpornoci na zawilgocenie XPS zapewniaj moliwoci oddychania je i niesie ze sob mikroorganizmy
moe wiadczy fot. 6 pokazujca, e warstwom termoizolacji. Stwier- iskadniki mineralne, ktre osadzaj
mimo staego przybywania w wodzie dzenie to w pierwszej chwili wydaje si wwarstwie termoizolacji. Wwa-
runkach stabilnej temperatury iprzy
minimalnej iloci tlenu szybko si
tworzy siedlisko dla bakterii, pleni
lub grzybw. Wuproszczeniu mona
stwierdzi, e dach zaczyna gni od
rodka. Iniestety nie jest to czcza
teoria.
Aby nie dopuci do rozwoju proce-
sw gnilnych, naley bezwzgldnie
zastosowa materiay i technologie
odpowiednie do dachu zielonego.
Pierwszym materiaem jest war-
stwa ochronna ukadana na termo-
izolacji w postaci geowkniny, kt-
rej zadaniem jest zabezpieczenie
termoizolacji przed uszkodzeniami
wywoanymi parciem warstwy dre-
naowej. Fotografia 7 ilustruje, jak
termoizolacja zostaa wgnieciona
Fot. 6 Pyty termoizolacji XPS z nieszczelnego tarasu przez drena. Zasada dziaania jest
prosta geowknina o odpowied-
nich parametrach mechanicznych
(odpornoci na rozciganie) jest
napinana midzy punktami nacisku,
przez co ostatecznie na termoizola-
cj przenosi nacisk ca powierzch-
ni. W dachu zielonym warstw t
oraz geowknin nazywamy dyfuzyj-
n. Drugim zadaniem geowkniny
dyfuzyjnej jest umoliwienie dostpu
tlenu do termoizolacji oraz umo-
liwienie dyfuzji pary wodnej z ter-
moizolacji. Zastanawiajc si nad
wyborem geowkniny dyfuzyjnej,
musimy si zda na dowiadczenie
producentw materiaw do dachu
zielonego, poniewa geowkniny nie
s badane pod ktem wspczynni-
ka oporu dyfuzyjnego. Bada si nie
Fot. 7 Termoizolacja uszkodzona przez drena prowadzi, poniewa opr dyfuzyjny

66 Inynier budownictwa
technologie

REKLAMA
geowkniny nie wystpuje (jest
bliski 1, czyli materia nie stanowi
bariery dyfuzyjnej). Niestety nie ka-
da geowknina jest jednakowo do-
brym materiaem do zastosowania
jako warstwa dyfuzyjna, na przykad
geowkniny igowane, przebywajc
w rodowisku stale wilgotnym, na-
sikaj wod, przez co ich opr dyfu-
zyjny ronie a do paroszczelnoci.
Budowa dachu zielonego zaka-
da konieczno wytworzenia war-
stwy drenaowej, ktra moe by
wykonana z rnych materiaw,
jak na przykad: toczone folie lub
maty z tworzyw sztucznych, siat-
ki przestrzenne, wytaczane pyty
ze styropianu, kruszywa lekkie lub
grysy. Podstawowym zadaniem tej
warstwy jest odprowadzenie wody
do odbiornikw. W rzeczywistoci
woda pynie pod drenaem, czyli po
termoizolacji przykrytej geowkni-
n dyfuzyjn. Jak ju wiemy, cz
tej wody wnika midzy pyty termo-
izolacji. Dobr warstwy drenaowej
jest podyktowany rwnoczenie kil-
koma kryteriami: wielko odwadnia-
nej powierzchni, spadki na stropie,
zdolno do magazynowania wody
oraz odporno na ciskanie. Naley
do tego doda kolejny istotny para-
metr, czyli zdolno dyfuzyjn drena-
u. Oile wprzypadku drenay zkru-
szyw ukadanych na geowkninie
dyfuzyjnej automatycznie powstaje
przestrze dla przepywu powie-
rza, otyle wprzypadku pozostaych
materiaw konieczne jest, aby nie
przylegay one ca powierzchni do
geowkniny dyfuzyjnej, poniewa
uniemoliwia to wymian gazow.
Dodatkowo toczone folie lub styro-
piany musz by perforowane, aby
pozwoli na dalsz wymian gazow,
ktra si odbywa poprzez warstwy
filtracyjne isubstraty glebowe.
Wprzypadku dachw ekstensywnych
o maej miszoci substratu woda

maj 2017 [150] 67


technologie

zgromadzona w termoizolacji jest


podgrzewana iprzechodzi wstan ga-
zowy, a nastpnie jako para wodna
jest usuwana, pokonujc geowkniny
dyfuzyjne, drenae, geowkniny fil-
tracyjne i substraty. Trudniejsze za-
danie ma woda zgromadzona w ter-
moizolacji na dachach intensywnych,
ktrych miszo czsto przekra-
cza metr, na ktrych wykonywane
s mocno zagszczone nawierzchnie
jezdne lub inne szczelne elementy. Ko-
nieczne staje si zatem poszukiwanie
innych drg ujcia pary wodnej. Je-
dyn moliw drog staj si opaski Fot. 8 Nieprawidowo wykonana opaska wirowa
wirowe wykonywane przy cianach
oraz skrzynkach kontrolnych nad jeli czego nie widzimy, to nie wierzy- Niestety, nie tylko parametry fi-
wpustami. Dziki nim moliwy jest my, dlatego wnieustajcym procesie zyczne maj znaczenie, jak wida
zarwno dostp tlenu do wewntrz, poszukiwania oszczdnoci bagate- potrzebne jest te dowiadczenie
jak idyfuzja pary wodnej na zewntrz lizujemy problem. Czsto spotykan i gboka wielokryterialna analiza.
zwarstw drenau. Mona to nazwa na budowach praktyk jest imitacja Prawidowo zaprojektowany i wyko-
wyrwnywaniem cinie w warstwie opaski wirowej, ktra wykonywana nany dach zielony sam w sobie nie
drenaowej. Prawidowo wykonana jest zuyciem grubej warstwy piasku jest zagroeniem dla termoizolacji.
opaska wirowa dziki pozbawieniu jej igeowkniny pod cienk warstw wi- Zagroeniem moe by le wykonany
geowkniny filtracyjnej staje si prze- ru (fot. 8). Taka przegroda na pewno dach zielony, aza to odpowiada naj-
dueniem drenau lub innymi sowy nie umoliwia wyrwnywania cinie, sabsze ogniwo czowiek.
kominkiem wentylacyjnym. Niestety, ale zpewnoci jest znacznie tasza.

krtko
Inteligentne miasta

Smart cities to wspczesne miasta, kt-


re wsposb kompleksowy izaplanowany
chc dokona zmiany wswoim funkcjo-
nowaniu, wykorzystujc moliwoci, jakie
jcomp - Fotolia.com

dostarcza sektor ICT. Jednak rozwizania


teleinformatyczne to nie wszystko. Istot-
ny jest cel: zapewnienie zrwnowaonego
rozwoju miast przy jednoczesnym podno-
szeniu standardu ycia jego mieszkacw.
Okazuje si jednak, e nie ma jednej dla
wszystkich miast metody, ktra pozwolia-
by osign ten cel kade miasto ma inne si aktywnie wkreowanie miasta ito ich Nie moe wic by inteligentnych miast
problemy, moliwoci, czego innego ocze- potrzeby s brane pod uwag na pierwszym bez inteligentnych obywateli.
kuj jego mieszkacy itd. miejscu. Wane staje si zadbanie ojako
Wedug teorii trzech generacji rozwoju ycia wmiecie. Nastpuje zmiana priory- Wicej wartykule Smart city, czyli miasta
inteligentnych miast Boyda Cohena obec- tetw: spektakularne projekty inwestycyjne coraz bardziej inteligentne B. Dominiaka
nie obserwujemy rozwj trzeciej generacji zastpuj mae ilokalne, bdce odpowie- wPrzestrzeni miejskiej, luty 2017.
Smart city 3.0. Tutaj obywatele wczaj dzi na problemy mieszkacw.
68 Inynier budownictwa
technologie

BIM Sky is not the limit


Szymon Dorna
BIM Director BIM Engineers Sp. z o.o.

BIM mona porwna do aptekarskiej dokadnoci.


Projektowanie przy uyciu precyzyjnych narzdzi daje
lepsze rezultaty.

BIM druynowe si na podstawowych problemach, tak naprawd baz danych naszego


projektowanie anie na utrudnionej koordynacji kresek projektu, maj ewoluowa, na ktrym
Projektowanie jest pewn form sztu- projektowanych w powoli odchodz- etapie jaka informacja ma zosta do-
ki artystycznej. Aby kompozycje wy- cej technologii 2D na pasko. Aby starczona poprzez model dla pozosta-
gryway pikne melodie, musz by wpeni skorzysta zmoliwoci, jakie ych bran. W bardzo prosty sposb
tworzone wsplnie, zpasj iwobrbie daje nam realizacja procesu inwesty- mona stworzy model przesycony
zgranej orkiestry. Dziki programo- cyjnego przy wykorzystaniu nowych zbdnymi elementami geometrycz-
wi Revit do projektowania wielobran- moliwoci dostpnych na rynku, nie nymi i niepotrzebnymi informacjami.
owego w technologii BIM (Building wystarczy nauczy si tylko, jak pro- Przesycony model powoduje zwolnienie
Information Modeling) specjalici, gram dziaa. Trzeba porzuci dotych- i spadek efektywnoci pracy na prze-
spotykajc si w jednym wirtualnym czasowy sposb projektowania/my- adowanych informacjami modelach.
miejscu, mog poczy swoje siy lenia orealizacji inwestycji iwyrobi To jak przechowywanie niepotrzebnego
i da pikny koncert swoich umiejt- w sobie nowy schemat pracy zgodny lodu/szronu na ciankach wzamraar-
noci technicznych. Mog optymalizo- z ide procesu realizacji inwestycji ce. Zbdnych informacji i geometrii
wa rozwizania projektowe, podcho- opartego na modelu BIM. Naley si wmodelach BIM naley si pozbywa
dzc do problemu globalnie, skupiajc zastanowi, jak modele BIM, bdce na bieco.

Fot. 1 Przykad instalacyjnego projektu BIM budynku uytecznoci publicznej wPolsce wykonanego woprogramowaniu Revit

maj 2017 [150] 69


technologie

BIM iteracyjna rzystania moliwoci, jakie daje BIM.


optymalizacja projektu A mwimy tu gwnie o korzyciach
Najwikszy zysk z projektowania zewntrznych w postaci dostoso-
w technologii BIM mona uzyska wania si do wymogw wiadomego
wtedy, gdy ten sam model jest uy- odbiorcy (wiadomego ekologicznie,
wany nie tylko do opracowywania spoecznie, ekonomicznie) oraz we-
dokumentacji, ale i do wielowymiaro- wntrznych redukcji kosztw pro-
wych kalkulacji (materiau, kosztw, jektowania, budowy i eksploatacji
czasu, planowanego zuycia energii, oraz zwikszonej wydajnoci. BIM
przepyww, strat cinienia czy aku- zmienia sposb mylenia o inwesty-
styki). Dziki moliwoci szybkiej ak- cji, zapewnia przejrzysto prowa-
tualizacji dokumentacji, moliwoci dzenia inwestycji dziki kompletnoci
szybkiego wykonywania rnego typu i czytelnoci danych, usprawnionej
oblicze przy wykorzystaniu modelu komunikacji pomidzy inwestorem
BIM moemy cigle dopracowywa a wykonawc i projektantem oraz
projekt rwnolegle, gdy pojawiaj si kontroli nad budetem i harmono-
nowe informacje lub wytyczne pro- gramem. Wszystko to daje poczucie
jektowe i zachodz istotne zmiany bezpieczestwa i bezproblemowej
wprojekcie. budowy, a w rezultacie realizacji in-
westycji zgodnie z zaoeniami wyj-
BIM ogromna korzy ciowymi podsumowuje Przemy-
dla inwestora saw Nogaj, meneder ds. rozwiza
Realizacja procesu inwestycyjnego Autodesk dla architektury i budow-
wedug BIM to czysty zysk dla in- nictwa.
westora, ktry z mniejszym ryzy-
kiem otrzymuje informacje o iloci BIM nowe moliwoci
materiaw, wysokoci planowanych Obecnie w Polsce rynek projektowa-
kosztw ni przy standardowych nia opierajcy si na technologii BIM
metodach realizacji inwestycji (na jest dopiero we wstpnej fazie roz-
podstawie projektowania na kalce lub woju wporwnaniu zrynkami zagra-
w technologii 2D). BIM czsto si nicznymi. Nie wystarczy zakup opro-
porwnuje do aptekarskiej dokad- gramowania czy bardziej wydajnego
noci. Moemy z wiksz precyzj sprztu komputerowego. Szacuj,
wiedzie, ile potrzebujemy materiau, e aby doj do poziomu dobrze funk-
kiedy powinien si pojawi na budowie cjonujcej, wedug technologii BIM, Fot. 2 
Przykad modelu BIM serwerowni
itrafniej przewidzie, jak przebiega pracowni projektowej, trzeba si sucego do zarzdzania obiektami
bdzie finansowanie inwestycji. Pro- przygotowa na minimum 12 lata (FM Facility Management) wykona-
nego w oprogramowaniu Revit
jektowanie przy uyciu dokadnych cikiej pracy. W tym czasie naley
narzdzi daje precyzyjniejsze rezul- oprcz wdroenia zespou przygoto-
taty. Inwestor moe podejmowa de- wa wewntrzne standardy pracy, wykorzystania BIM. Dowiadczenie
cyzje, otrzymujc przy wykorzysta- procedury zapewniajce bezpieczn caego zespou przekada si na otwie-
niu technologii BIM wysokiej jakoci realizacj projektw. Trzeba uwaa, ranie nowych biznesowych drzwi.
projekt, szybsz realizacj inwestycji jakie warunki brzegowe wprowadza Tak te byo w naszym przypadku.
na placu budowy, apo oddaniu inwe- si do programu bdy mog si Dziki zdobytemu dowiadczeniu mo-
stycji do uytku wydajniej ni za- zdarzy rwnie podczas projektowa- glimy rozpocz wspprac znowy-
rzdza. Budowanie wiadomoci nia w BIM, jeeli kto z zespou nie mi pracowniami architektonicznymi
w grupie inwestorw jest jednym panuje dobrze nad narzdziem. Dla- (duymi i maymi), z ktrymi czsto
z najwaniejszych wyzwa, ktre tego istotne jest cige podnosze- wsplnie wymienialimy si zdobyt
naley podj w celu penego wyko- nie umiejtnoci zespou w zakresie wiedz. Udaje si nam pozyskiwa

70 Inynier budownictwa
technologie

Fot. 3 Fragment projektu BIM wykonanego w oprogramowaniu Revit z wykorzystaniem systemu firmy Uponor - Delta Station

coraz ciekawsze tematy projektowe ju tam standardy, tworzone s ko- wtechnologii BIM. WPolsce od mniej
w Polsce i za granic: Wielka Bry- lejne, a poczwszy od inwestorw, wicej poowy zeszego roku obser-
tania, Irlandia, Francja. I tu warto poprzez architektw na firmach wy- wuj wzmoone zainteresowanie t
nadmieni, e wspomniane rynki s konawczych koczc wida, e maj technologi. Wczeniej bywao tak,
zdecydowanie bardziej wiadome od- oni coraz bardziej sprecyzowane e sami prbowalimy kreowa ten
nonie technologii BIM. Funkcjonuj oczekiwania co do finalnego produktu rynek, uwiadamiajc potencjalnych

Fot. 4 Przykad instalacyjnego projektu BIM budynku uytecznoci publicznej w Wielkiej Brytanii wykonanego w oprogramowaniu Revit

maj 2017 [150] 71


technologie

Fot. 5 Przykad skryptu Dynamo sucego do synchronizacji danych midzy modelem BIM a schematami instalacyjnymi

klientw o moliwociach i korzy- ne budujemy model BIM architekto- przypadek: mamy do zaprojektowania
ciach z tego pyncych i czasem niczny ikonstrukcyjny. Pene ukierun- instalacje ogrzewania grzejnikowego
faktycznie si udawao podsumowu- kowanie firmy na BIM pozwolio nam w budynku wielorodzinnym. Grzejni-
je Maciej Iwaszko managing director na podniesienie jakoci dostarczanych kw do wstawienia idobrania s setki.
wBIM Engineers Sp. z o.o. projektw, redukcje bdw projekto- A gdybymy mogli zautomatyzowa
wych imoliwo szybszej reakcji pod- proces doboru grzejnikw? Do takiego
BIM dla kadego typu czas zmian na projektach stwierdza zadania idealnie si nadaje oprogramo-
iwielkoci realizacji Bartomiej Mokrosiski design direc- wanie Dynamo. Poprzez odpowiednio
Czasami podczas spotka projekto- tor wBIM Engineers Sp. z o.o. przygotowany skrypt moemy dobra
wych lub wdroe technologii BIM, Przed rozpoczciem projektowa- grzejnik na podstawie obliczeniowego
ktre prowadzimy, spotykamy si nia i modelowania naley dokadnie zapotrzebowania na ciepo wpomiesz-
ze zdaniem, e rozwizania BIM na- wysucha potrzeb inwestora i ze- czeniu, sprawdzajc przy tym rwno-
ley wprowadza dopiero po etapie spou projektowego, aby dostarczy legle szeroko i wysoko montau
koncepcji lub projektu budowlanego. produkt (dokumentacja imodele BIM) okna. Grzejniki po dobraniu pojawi si
Spotykamy si te zopiniami, e dany speniajcy ich oczekiwania. Zapre- wodpowiednich miejscach pod oknami
projekt jest za may powierzchniowo, zentujemy model sucy inwestorowi wmodelu.
za mao skomplikowany i nie jest ko- do zarzdzania zespoem serwerw, Za pomoc wizualnego programo-
nieczne wykorzystanie rozwiza BIM wymodelowanych znajwysz dokad- wania w Dynamo moemy onglowa
przy takich projektach. Wedug nas noci LOD (Level of Development). parametrami i uzyskiwa cakiem
BIM naley wykorzystywa na kadym Modele na rys. 2, 3 i 4 uwzgldniaj nowe funkcjonalnoci w poczeniu
etapie projektu (ju od etapu koncep- kade wejcia i wyjcia z urzdze, z oprogramowaniem Revit. W naszej
cji) dla kadej wielkoci inwestycji. ktre s poczone zbaz danych. pracowni wykorzystujemy Dynamo
Projektowanie wtechnologii BIM jest w poczeniu z Revitem do zreduko-
jedyn suszn drog, ktr naley Dynamo automatyzacja wania do praktycznie zero procent
poda. Zdarzaj si projekty, na procesu projektowego moliwoci rozbienoci midzy sche-
ktrych niestety BIM nie jest wymo- Technologia ioprogramowanie zmienia- matami a widokami z modelu BIM
giem podczas realizacji. Nasza pra- j si w zaskakujco szybkim tempie, (rzuty, przekroje i widoki 3D). Dziki
cownia realizuje wszystkie projekty co wymaga cigego ledzenia innowa- tej moliwoci oszczdzamy sporo
przy wykorzystaniu oprogramowania cyjnych rozwiza iwprowadzania ich czasu na synchronizacji tych samych
dedykowanego BIM (Autodesk Re- do firmy, dodajc nowe produkty iroz- danych przedstawianych na rnych
vit, Autodesk Navisworks, Autodesk wizania do oferty. Autodesk wswojej widokach. Zaoszczdzony czas moe-
Recap, Autodesk Dynamo, Autodesk ofercie produktowej posiada aplikacj my przeznaczy na analiz irozwizy-
3ds Max). W sytuacji gdy wsppra- Dynamo umoliwiajc automatyzacj wanie zagadnie projektowych.
cujemy z biurem architektonicznym powtarzalnych procesw realizowa-
pracujcym nadal w technologii 2D, nych przez zesp projektowy do tej Uwaga: Artyku powsta we wsppra-
sami na wasne potrzeby koordynacyj- pory manualnie. Wyobramy sobie taki cy z BIM Engineers i Autodesk.

72 Inynier budownictwa
ar t y ku sponsor owany

Hilti PROFIS Engineering nowy wymiar


projektowania zamocowa kotwowych

W
spczesne podejcie do pro- Wtyczka (plug-in) aplikacji Tekla Integracja przepywu pracy
jektowania irealizacji obiektw Tekla to jedno znajpowszechniej stoso- Nowe oprogramowanie PROFIS Engine-
stawia wysokie wymagania wanych programw. PROFIS Engineering ering firmy Hilti ma dodatkowe moduy
projektantom iwykonawcom, dotyczce oferuje wtyczk (plug-in) umoliwiajc uatwiajce wymian informacji wcaym
zarwno szybkoci prac, jak i optymali- wymian danych dotyczcych konstrukcji procesie realizacji budowy.
zacji oraz doskonaoci technicznej pro- opracowanej woprogramowaniu PROFIS Na podstawie zaprojektowanych zako-
ponowanych rozwiza. Engineering zaplikacj Tekla. Dziki temu twie modu zakupowy wylicza czn
Nowy PROFIS Engineering to znacznie mona nie tylko przesya dane, lecz tak- ilo wymaganych cznikw. Ztego po-
wicej ni tylko program do projekto- e je opracowywa. ziomu mona wyeksportowa kompletn
wania kotew w betonie i murze czy do PROFIS Engineering umoliwia uczestni- list z podan liczb sztuk produktw
penego wymiarowania balustrad. Ten kom procesu budowlanego bezporedni wraz zcenami do Excela. Jest to niezwy-
program oferuje kompleksowe podejcie dostp do danych dziki technologii opar- kle przydatne przy wykonywaniu koszto-
wramach projektowania konstrukcji ijej tej na chmurze. Dotychczas uczestnicy rysw. Dodatkowo modu ten pozwala na
wykonania, cznie zdokumentacj. projektu musieli sobie stale przesya zamwienie kotew poprzez jedno klikni-
obszerne dokumentacje, a teraz mog cie na www.hilti.pl.
Kompleksowe podejcie szybko iatwo dzieli si danymi. Kolejny modu pakietu PROFIS Engine-
Nowe rozwizania przynosz wiksze ering jest przeznaczony dla montay-
moliwoci w zakresie efektywnego Wizualizacja 3D ioptymalizacja stw. Dziki niemu osoby na budowie
realizowania inwestycji budowlanej. To wanie wizualizacja oblicze pomaga maj dostp za pomoc smartfona do ak-
Wspczesne podejcie do procesu projektantowi wyrobi sobie szybko po- tualnych instrukcji montau dotyczcych
projektowania i realizacji prowadzi do gld na temat danej konstrukcji ipokazuje wanie realizowanego projektu.
zasadniczych zmian w zakresie plano- potencjalne bdy w planowaniu. W spe- Te funkcje zapewniaj maksymaln wydaj-
wania i wykonania projektw budow- cjalnie opracowanym i zapewniajcym no inajwyszy poziom bezpieczestwa
lanych. Naley przy tym pamita, e du elastyczno edytorze 2D, dziki realizacji inwestycji budowlanej.
projektowanie konstrukcji i wymiaro- moliwoci cofnicia si okilka etapw lub
wanie niezmiennie nale do gwnych przeskoczenia kilku etapw, mona wbar- Rne warianty licencji (wer-
zada projektantw w ramach projek- dzo atwy sposb modelowa optymalny sje oprogramowania zrnymi
tu. W tym celu z reguy korzysta si ukad geometryczny. moduami oraz na okrelon liczb
z oprogramowania do analizy statycz- Jednoczenie, korzystajc zfunkcji opty- stanowisk)
nej. Teraz siy dziaajce na podpor malizacji, mona znale najlepsz moli- Dostpne s rne modele licencji
dla wszystkich obcie i kombinacji w geometri i obcienie kotew. Dziki uprawniajcych do korzystania z opro-
obcie obliczone w takim progra- widokowi 3D w programie PROFIS En- gramowania PROFIS Engineering.
mie mona po prostu zaimportowa gineering, projektant moe optycznie Pozwala to elastycznie dopasowa
do PROFIS Engineering. sprawdzi wprowadzane dane. rozwizanie, uwzgldniajc zakres funk-
cjonalnoci programu oraz sposb jego
uytkowania. Specjalici z firmy Hilti
oferuj rzetelne usugi konsultingowe
iwsparcie wzakresie wszelkich kwestii
dotyczcych uytkowania oprogramo-
wania PROFIS Engineering.

Hilti (Poland) Sp. z o.o.


ul. Puawska 491, 02-844 Warszawa
tel. 801 888 801, 22 320 56 00
www.hilti.pl

maj 2017 [150] 73


technologie

Wybrane przykady modernizacji


budynkw prefabrykowanych
w celu dostosowania ich do potrzeb mieszkacw
dr in. Anna Ostaska
Politechnika Lubelska
Analizowany przykad metamorfozy budynku znajdujce-
go si wParyu moe stanowi podstaw do zmian wpro-
jektowaniu uniwersalnej modernizacji polskich budynkw
prefabrykowanych.

W
ostatnim czasie prefabrykowane budynki miesz- Przedstawiony wartykule przykad realizacji metamorfozy
kalne, realizowane masowo w Polsce w drugiej paryskiego wieowca Tour Bois le Prtre z 1964 r. po-
poowie XX w., poddawano licznym procesom twierdza, e jako zamieszkania w budynku prefabryko-
termomodernizacyjnym. W wyniku tych dziaa w znacz- wanym mona wznaczcy sposb poprawi bez koniecz-
nym stopniu zmniejszono zuycie energii. noci burzenia, na co polscy naukowcy zwracaj ju uwag
[1]. Rekomendowany przykad moe stanowi przyczynek
do wskazania moliwych rozwiza technicznych w wa-
runkach polskich. Zwrcono uwag na konieczno za-
pewnienia bezpieczestwa ocieplonych wostatnich latach
elewacji zprefabrykowanych osonowych pyt kurtynowych
oryginalna fasada (GWO). W tym celu przedstawiono propozycj przebudo-
wy strefy balkonw, dostawnych na przykadzie budynku
zrealizowanego wlatach 80. XX w. wsystemie W-70, na
jednym zlubelskich osiedli.

Rys. 1 Przykad mieszkania T2 stan inwentaryzowany z 1964 r. [2] Francuska metamorfoza


Francusk metamorfoz pokazano na przykadzie projektu
Bois le Prtre Tower Block zrealizowanego w latach 2006
2011. Analizowany budynek powsta w 1964 r. w Paryu
jako prefabrykowany zloggiami cofnitymi. Na pocztku XX w.
wewntrzna kurtyna
ocieplono go, gubic oryginalny charakter loggii cofnitych
termiczna
i do 2005 r. utrzymywano taki stan. W 2006 r. powsta-
przesuwna rama okienna
przegroda przezroczysta nk
u a koncepcja i projekt rewitalizacji opracowany przez biuro
dy
bu
cz
Lacaton & Vassal Architectes, we wsppracy zFederikiem
lna
gin
a Druotem. Zakres metamorfozy autorzy projektu szcze-
ory
wk
i gowo opisali w [2] i zamiecili te informacje na stronie
d
bu wy
barierka balkonu d

o o
im m internetowej biura [3]. Autorka pozyskaa wiedz rwnie
ro ko r dz 2
kotara zacieniajca sze n,
og wwywiadzie bezporednim ze wspautorem projektu Fede-
lko
ba1 m rikim Druotem w2012 r. podczas konferencji wAmbasadzie
Rys. 2 Przykad mieszkania T2 zakres prac rozbirkowych i rozbu- Niemiec wWarszawie, co dopenio informacje z[2]. Na tej
dowy uzupeniajcej struktur o ogrd zimowy i balkon [2] podstawie ustalono, e koncepcja projektu metamorfozy

74 Inynier budownictwa
technologie

Fot. 1
Sposb montau dostawianego
Rys. 3 Fragment schematu przebudowy przekrj przez segmenty segmentu podczas realizacji
dostawiane zpokazaniem sposobu montau [2] metamorfozy [2]

polegaa na powikszeniu mieszka za hol wejciowy. Popraw dostpu do Popraw funkcjonaln rozkadu miesz-
pomoc samononej konstrukcji ze mieszka uzyskano dziki dobudowie kania iich dowietlenia wwyniku me-
stali i betonu. Prefabrykowane pyty wind na szczytach korytarzy. Wpar- tamorfozy pokazano na fot. 2 i3.
elewacyjne z maymi oknami (rys. 1) terze uzyskano miejsca na integracj Efekty tych dziaa zestawiono
demontowano i zastpowano duymi mieszkacw. wtablicy.
przezroczystymi przeszkleniami (rys.
2), a nastpnie wykonywano obwodo- Tabl. Zestawienie efektw metamorfozy francuskiej 20062011 (oprac. autora) [2]
wo obudow segmentami konstrukcji BYO w 1967 r. JEST po 2011 r.
wok budynku, na kadym pitrze.
Mieszkania socjalne Wasno gminy Wasno gminy
Konstrukcj dostawianych segmen-
Liczba lokali mieszkalnych 97 100
tw zaprojektowano z elementw
prefabrykowanych (rys. 3), tak wic Liczba lokali mieszkalnych
87 100
uytkowanych
prace przeprowadzono przy zamiesz-
Liczba kondygnacji 16 16
kaniu, wykorzystujc odpowiedni
system zabezpiecze docelowymi fa- Wysoko 50 m 50 m
sadami i tymczasowymi barierkami Dugo 30 m 38 m
(fot. 1), [2, 3]. Przezierne segmenty Szeroko 18 m 24 m
o stabilnej konstrukcji utworzyy za- Powierzchnia uytkowa 9 000 m 2
13 000 m2
mykane ogrody zimowe ibalkony. Pod-
Typy lokali mieszkalnych 3 typy: 2, 3 i 6 pokoi 7 typw: 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7 pokoi
niesiono poziom terenu wok budyn-
Zuycie energii cieplnej 100% 40% dotychczasowego zuycia
ku do poziomu zero i przebudowano

Fot. 2 Mieszkanie przed metamorfoz, pokj may [2] Fot. 3 Mieszkanie po metamorfozie, pokj may [2]

maj 2017 [150] 75


technologie

Analiza efektw francuskiej meta- Dotychczas najczciej wykonywa-


morfozy potwierdzia zwikszenie no standardowe remonty balkonw
powierzchni uytkowej o 4000 m2. (fot. 4), tj. lifting. Naprawiano po-
W budynku utworzono dodatko- wierzchni pyty, bez wnikania wpo-
wo cztery typy lokali mieszkalnych, wikszenie strefy wypoczynkowej dla
co uatwio zasiedlenie mieszka mieszkacw. Nie pytano mieszka-
w100%. Co wicej, wwyniku meta- cw ani opotrzeby, ani o ch par-
morfozy zmniejszono zuycie energii tycypacji finansowej, np. za pomoc
cieplnej wbudynku o60%. interdyscyplinarnych bada ankie-
towych (IBA). Rozpoznanie opinii
Polskie dziaania naprawcze mieszkacw wskazao na potrzeb
strefy balkonw na przykadzie powikszenia maych balkonw (fot.
budynkw prefabrykowanych 6) i uruchomio partycypacj finan-
Aby mwi o modernizacji dotycz- sow. To skutkowao uatrakcyjnie-
Fot. 7 Budynek zrealizowany w systemie
cej strefy balkonw w warunkach niem balkonw istworzeniem strefy W-70. Widok duych balkonw
polskich, na wstpie podano stan- wypoczynku, szczeglnie w okresie wolno stojcych przed modernizacj
dardy dotychczasowych dziaa. letnim. (fot. autorka)
Na zdjciach przedstawiono stan Innym rodzajem dziaa wstrefie bal-
maego elbetowego balkonu wspor- konw bya likwidacja donic kwiato-
nikowego po 30 latach uytkowania wych na balkonach dostawianych (fot.
orazpo roku (fot. 4) ipo 10 latach 7) wsystemie W-70 iczciowo pod-
(fot. 5) od ostatniego remontu. partych (fot. 8) w systemie Wk-70.
Efekt takiej modernizacji pokazano
na przykadzie budynku prefabryko-
wanego zrealizowanego w systemie Fot. 8 Budynek zrealizowany w systemie
Wk-70 (fot. 9). Wk-70. Widok duych balkonw przed
WPolsce stosowano rwnie wymia- modernizacj (fot. autorka)
n maych balkonw wspornikowych
na nieco wiksze balkony dostawne
montowane do konstrukcji budynku
(fot. 10). Niekiedy wykorzystywano
rwnie tego typu balkony dostawne
tam, gdzie ich nie byo wcale (fot.11).
Fot. 4 May balkon wspornikowy po 30
Spord omwionych przykadw Fot. 9 Budynek zrealizowany w systemie
latach uytkowania, rok po remon- realizacji polskich najmniej korzystny Wk-70. Widok duych balkonw po
cie (fot. autorka) wydaje si remont 3040-letnich modernizacji (fot. autorka)

maych balkonw wspornikowych


(fot. 4), anajbardziej korzystna ida-
jca due moliwoci jest propozycja
balkonw dostawnych (fot. 10 i 11).
Zastosowanie samononej konstruk-
cji balkonw dostawnych, kotwionej
do konstrukcji budynku, wymaga do-
brej znajomoci stanu technicznego
konstrukcji budynku, a szczeglnie
Fot. 5 Widok zbrojenia maego balkonu Fot. 6 M
 ay balkon wspornikowy po 30
moliwoci demontau balkonw. Na
wspornikowego po 30 latach uytko- latach uytkowania, 4 lata po mo- zachodzie Europy najczciej stoso-
wania, 10 lat po remoncie (fot. autorka) dernizacji (fot. autorka) wane s balkony dostawiane, czyli

76 Inynier budownictwa
technologie

maj 2017 [150] 77


technologie

tynowa ze scalonych elementw


gazobetonowych jest sprona
cigami pionowymi, a nastpnie
wieszana wspecjalnej konsoli meta-
lowej montowanej do stropu, w tu-
lei gwintowanej, za pomoc ruby.
Tak powstae gniazdo betonowano
od wewntrz i w ostatnim czasie
ocieplono je od zewntrz. Mimo to
problem liniowego mostka termicz-
nego pod pyt balkonow pozosta,
Fot. 10 Efekt wymiany balkonw wsporniko-
Fot. 11 O
 cieplony budynek wielorodzinny
co zobrazowano za pomoc termo-
wych (po lewej stronie) na balkony
dostawne (po prawej stronie) przygotowany do montau balko- gramu (fot. 12). Rnica tempe-
(fot. M. Mochnacki) nu dostawnego [4] ratur na styku balkonu ze cian
wynosi ponad 5 K, a rnica tem-
peratury ciany piwnic wzgldem
wolno stojce, wykorzystywano te kach polskich, pokazano na przyka- temperatury ciany parteru nawet
konstrukcje samonone z zamkni- dzie niskiego budynku prefabryko- niekiedy 8 K.
tych termicznie segmentw lub sto- wanego, wykonanego w systemie
sowano obudowy balkonw. W-70, ze cianami kurtynowymi Na fot. 13 udokumentowano stan
GWO (gazobetonowa wielka pyta techniczny budynku zrealizowanego
Propozycja modernizacji osonowa) [6]. w systemie W-70 w rok po ocieple-
strefy balkonw na przyka- Zasad poczenia wza cia- niu. Analiza in situ nie potwierdzia
dzie niskiego budynku ny kurtynowej pokazano na rys. 4, adnych uszkodze ani pozostawio-
prefabrykowanego gdzie uwzgldniono standardow nych problemw termicznych (bal-
Moliwy zakres modernizacji balko- grubo docieplenia 10-centyme- kony, cokoy), ktre zidentyfikowano
nw, do przeprowadzenia w warun- trowego styropianu. ciana kur- za pomoc bada termograficznych
(fot.12).
Majc na wzgldzie sab znajo-
mo zagadnienia [5], [8] na temat
stanu pocze konstrukcyjnych
i zasad konstruowania budynkw
prefabrykowanych w Polsce, naley
korzysta z takich dziaa napraw-
czych jak sprawdzone dowiadczenia
francuskie. Nie wystarczy poprawa

Fot. 12
Termogram fragmentu elewacji rok
po ociepleniu, widoczny mostek liniowy
Rys. 4 Poczenie ciany kurtynowej ze stropem system W-70 pod balkonem i mostek powierzchniowy
(oprac. autorki) [5, 8] w strefie cokou [8]

78 Inynier budownictwa
technologie

REKLAMA
materialna stanu budynku skupiajca si na pro-
jektowaniu kolejnej warstwy docieplenia i liftingu
balkonu, bo moe to doprowadzi do katastrofy
budowlanej. Przecienie cigw wcianach kur-
tynowych czy wieszakw wcianach trjwarstwo-
wych albo korozja balkonu moe by zagroeniem
bezpieczestwa budynkw. Przykad polskiego bu-
dynku zrealizowanego w systemie prefabrykowa-
nym W-70 obejmuje tylko obudow balkonw el-
betowych. Bardziej odwane iprospoeczne wydaje
si wykorzystanie francuskiej koncepcji demontau
kurtynowych cian osonowych wraz z balkonami
idostawienie gotowych segmentw prefabrykowa-
nych (fot. 14). Dodatkowo zainteresowanie prze-
budow lub zabudow strefy balkonowej potwier-
dzaj sami mieszkacy [7, 8].
Na podstawie analizy interdyscyplinarnych bada
ankietowych (IBA 2009, rys. 5) przeprowadzonych
w wywiadzie bezporednim stwierdzono, e miesz-
kacy s zainteresowani ociepleniem cian iwymian
balkonw (po 30%), aniewiele mniej (29%) napraw
iobudow balkonw (wsumie 59%). Uytkownicy de-
klaruj te ch partycypacji finansowej (20%) isami
zgaszaj chtnie kolejno dziaa.

Podsumowanie
Przykad skutecznego wdroenia dziaa paryskiej
metamorfozy wwielorodzinnym budynku prefabryko-
wanym stanowi pretekst do zmiany kierunku ispo-
sobu planowania dziaa naprawczych wPolsce.

Modernizacj przedstawiono na przykadzie pol-


skiego budynku wielorodzinnego zrealizowanego
w systemie wielkopytowym (W-70). Wykazano,
e mimo ocieplenia budynku (fot. 13) nadal nie
rozwizano problemw termicznych (fot. 12).

Fot. 13
Budynek
po ociepleniu
(fot. autorka) [8]

maj 2017 [150] 79


technologie

Skuteczne ich rozwizanie jest


moliwe, ale wymaga zmiany spo-
sobu mylenia i wyjcia poza sche-
mat dotychczasowych propozycji.
Konieczne jest zatem ujcie wproce-
sie projektowym czowieka jako pod-
miotu i uwzgldnienie jego zmienia-
jcych si potrzeb jako uytkownika.
Wane jest te wykorzystanie dekla-
rowanej chci partycypacji mieszka-
Rys. 5
cw we wskazanych przez nich po-
trzebach. Zakres niezbdnych dziaa Wyniki interdyscy-
plinarnych bada
budowlanych, proponowanych dla sys- ankietowych
temu W-70, pokrywa si z opiniami (IBA 2009) [8])
mieszkacw uzyskanymi w ramach
przeprowadzonych interdyscyplinar-
nych bada ankietowych (IBA 2009).
za europejskich do warunkw polskich, 3. L
 acaton & Vassal Architectes, strona
Uwaga: materia by prezentowany na Budownictwo iArchitektura, vol. 13, internetowa biura: http://www.lacato-
IV konferencji GUNB Problemy tech- tom 3, 2014. nvassal.com.
niczno-prawne utrzymania obiektw  . Druot, A. Lacaton, J.P. Vasal, Trans-
2. F 4. http://www.balkonydostawne.pl/galeria.
budowlanychwstyczniu 2016 r. formation of Tour Bois le Prtre, w: html
Small Scale Big Change, New Archi- 5. S. Fic, D. Barnat-Hunek, Opera-
Literatura tecture of Social Engagement (ed. tion Phase Problems of Prefabri-
1. M. Szpytma, Rewitalizacja osiedli Lepik A.), The Museum of Modern Art, cated Resiedential Buildings with
z wielkiej pyty. Implementacja rozwi- New York 2010. Integrated Autoclawed Aerated
Concrete Panel Walls, Journal of
Civil Engineering and Architectu-
re 9/2015, doi: 10.17265/1934-
7359/2015.03.004.
6. K atalog elementw. ciana scalona
W-70, Inwestprojekt, Lublin 1979.
7. T . Taczanowska, A. Ostaska, Dokad-
no realizacji apotrzeba modernizacji
budynkw wielkopytowych, Dom Wy-
dawniczy Medium, Warszawa 2012.
 . Ostaska, Moliwoci poprawy
8. A
funkcjonowania budynkw wykona-
nych w technologii prefabrykowanej
zuwzgldnieniem potrzeb osb niepeno-
sprawnych, w: Budownictwo prefabry-
kowane wPolsce stan iperspektywy,
Wydawnictwo Uczelniane Uniwersytetu
Technologiczno-Przyrodniczego w Byd-
goszczy, Bydgoszcz 2016.

Fot. 14 Wizualizacja propozycji modernizacji strefy balkonu w prefabrykowanym budynku


mieszkalnym [8]

80 Inynier budownictwa
li ter a tur a f achowa

STANY GRANICZNE IODPORNO POAROWA ELEMENTW STALOWYCH


WEDUG EUROKODU 3
Zdzisaw Kurzawa, ukasz Polus, Maciej Szumiga
Wyd. 1, str. 325, oprawa mikka, Wydawnictwo Politechniki Poznaskiej, Pozna 2016.

Podrcznik na temat prawidowego projektowania pocze oraz elementw konstrukcyjnych. Wcelu wyjanienia
problemw zwizanych z interpretacj Eurokodu 3 autorzy zamiecili wiele przykadw obliczeniowych oraz
komentarzy, w ktrych wyjaniono interpretacj zapisw norm oraz przedstawiono moliwoci alternatywnych
rozwiza projektowych. Ksika zawiera zacznik zzestawem tablic potrzebnych do projektowania elementw
konstrukcyjnych.

PROEKOLOGICZNE ODNAWIALNE RDA ENERGII. KOMPENDIUM Patrona


Witold M. Lewandowski, Ewa Klugmann-Radziemska

t
Wyd. 1, str. 460, oprawa mikka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.
Me
dialny

Ksika powicona jest energii wodnej, geotermalnej, wiatru, promieniowania sonecznego, energii zbiomasy ibio-
gazu, stosowaniu kolektorw sonecznych, ogniw fotowoltaicznych, pomp ciepa, ogniw paliwowych.
PatroAutorzy opisuj
nat
metody konwersji energii odnawialnych wenergi ciepln, elektryczn imechaniczn.

Media
lny

LOW ENERGY AND PASSIVE BUILDINGS


Magdalena Grudziska, Anna Ostaska, Anna yczyska
Wyd. 1, wersja angielska, str. 116, Grupa Medium, Warszawa 2017.

W publikacji zostay przedstawione standardy budynkw energooszczdnych i pasywnych energetycz


nie. Opisano rozwizania architektoniczne w zakresie usytuowania budynku, jego ksztatu i rozkadu
w nim pomieszcze; rozwizania konstrukcyjne i materiaowe przegrd budynku; systemy techniczne,
wszczeglnoci oparte na odnawialnych rdach energii oraz charakteryzujce si zmniejszonymi stratami
poprzez np. odzysk ciepa.

IZOLACYJNO OD DWIKW POWIETRZNYCH IDWIKW UDERZENIOWYCH.


REGULACJE PRAWNE, OBLICZENIA IROZWIZANIA KONSTRUKCYJNE
NA PRZYKADZIE CIAN ZSILIKATW
Leszek Dulak
Wyd. 1, str. 42, Stowarzyszenie Producentw Biaych Materiaw ciennych Biae Murowanie, Warszawa 2016.

Zeszyt techniczny podejmujcy temat akustyki budowlanej w odniesieniu do murw wapienno-piaskowych. Pub-
likacja przeznaczona jest przede wszystkim dla projektantw odpowiedzialnych za problemy zwizane z fizyk bu-
dowli, a take wykonawcw wznoszcych przegrody budowlane podlegajce wymaganiom izolacyjnoci akusty-
cznej. Autor opisa aktualne i przysze wymogi zwizane z ochron akustyczn budynkw, sposoby projektowania
przegrd iich weryfikacji, jak rwnie pojawiajce si wbudynkach kopoty zakustyk imoliwo ich naprawy.

Publikacj mona pobra bezporednio ze strony: www.bialemurowanie.pl/pl/c,51,akustyka.html

maj 2017 [150] 81


technologie

IHCTM elektrooporowy
system utwardzania rkaww
kompozytowych CIPP
dr in. Andrzej Kolonko
Politechnika Wrocawska
Wydzia Budownictwa Ldowego i Wodnego Podstawowe zalety systemu IHCTM to m.in. brak lub mini-
malne iloci wykopw, poprawa wasnoci hydraulicznych
przewodu, dua odporno chemiczna, maa pracochon-
no idua wydajno procesu, krtki czas procesu
utwardzania, skuteczne utwardzanie ywicy niezalenie
od temperatury otoczenia.

S
tan techniczny przewodw ka- stopniu studzienki s sukcesywnie bdzie zobligowany do zlecenia jego
nalizacyjnych w naszym kra- poddawane odnowie, o tyle problem renowacji.
ju, mimo znacznych nakadw szczelnoci przyczy jest traktowa- W artykule zaprezentowano metody
poniesionych na ich renowacj, wci ny marginalnie. Pewn formaln prze- stosowane obecnie przy renowacji
jest niezadowalajcy. Mona oczeki- szkod jest w tym przypadku wci przyczy kanalizacyjnych oraz om-
wa, e wnajbliszych latach stan ten nierozwizany problem wasnoci wiono nieznan w Polsce metod
bdzie ulega systematycznej poprawie przycza. Nadal nie rozstrzygnito, renowacji przyczy, opierajc si na
wzwizku zwymaganiami UE wzakre- czy jego dugo wyznacza studzienka systemie utwardzania midzywar-
sie ochrony rodowiska oraz zobowi- czy granica dziaki. Warto wiedzie, stwowego IHC TM (ang. Intralaminar
zaniami Polski zawartymi w Traktacie jakie s obecnie dostpne moliwoci Heat Cure). System ten zosta opra-
Akcesyjnym. Zgodnie z tymi zobowi- techniczne w zakresie uszczelniania cowany w USA i jest przeznaczony
zaniami do koca 2015 r. gospodarka przyczy i przywracania im prawi- zasadniczo do renowacji przyczy
wodno-ciekowa miaa by cakowicie dowego stanu technicznego. Obec- kanalizacyjnych oraz do napraw odcin-
uporzdkowana. Naley przez to ro- nie stan techniki pozwala zarwno na kowych. Mona go take stosowa do
zumie, e wszystkie cieki powinny pen diagnostyk, jak ina skuteczn odnowy przewodw kanalizacyjnych,
by oczyszczane. Wtym stwierdzeniu rehabilitacj nieszczelnych przyczy jeeli rozstaw studzienek rewizyjnych
zawarte jest take doprowadzenie do kanalizacyjnych. Problemy te zostay nie jest zbyt duy. Utwardzony rkaw
szczelnoci caego systemu kanali- szerzej omwione w pracach [3, 7, IHCTM moe samodzielnie przenosi
zacyjnego, tzn. nie tylko przewodw 8]. Naley wic jak najszybciej wdro- obcienia zewntrzne.
i studzienek rewizyjnych, ale take y przepisy (stosowane od wielu lat
przyczy. Jak wida, skala problemu np. w Niemczech), ktre zobowi Typowe uszkodzenia przyczy
jest znacznie wiksza, ni to przewi- wacicieli przyczy do sprawdzenia kanalizacyjnych iich skutki
dywano. Dotyczy to zarwno zakresu ich szczelnoci. Badania takie musz Wwyniku oddziaywania rnych czyn-
robt, jak inakadw finansowych. by wykonywane przez licencjonowa- nikw dochodzi do utraty szczelnoci
W Polsce o ile same przewody ka- ne firmy. Jeeli takie badanie da wy- przewodw wskutek pkni, rys oraz
nalizacyjne, a take w ograniczonym nik negatywny, waciciel przycza nieprawidowych zczy rur. Stan taki

82 Inynier budownictwa
technologie

w przypadku posadowienia przewodu


poniej poziomu wd gruntowych po-
woduje, e przycze staje si swo-
jego rodzaju drenaem i doprowa-
dza nadmiernie rozcieczone cieki
do kanau zbiorczego. Wraz z wod
do przycza dostaje si otaczajcy
grunt, co powoduje ograniczenie lub
blokowanie przepywu. Dodatkowym
negatywnym skutkiem takiego zjawi-
ska jest powstawanie kawern izapa-
dlisk terenu na trasie przycza. Do-
chodzi wwczas czsto do zaamania
konstrukcji przycza i pojawiaj si
przeciwspadki. Przycze nie nada-
je si wwczas do renowacji. Trzeba
usun istniejcy przewd i wykona
przycze na nowo. Jest to czasem
bardzo kosztowne ze wzgldu na in-
tensywno zainwestowania terenu.
Jeeli poziom wody gruntowej znajdu-
je si poniej przycza, dochodzi do
zanieczyszczenia rodowiska. Przez Objte norm ISO 11296
a

rysy i inne nieszczelnoci przycza


Rys. Rodziny technik renowacji podziemnych bezcinieniowych sieci kanalizacji deszczowej
wrastaj korzenie drzew i innych ro- i sanitarnej z zastosowaniem rur z tworzyw sztucznych w zakresie technik renowacji
lin, ograniczajc stopniowo zdolnoci rurocigw
przepywu. Naley dy do renowacji
przyczy, gdy skala uszkodze jest
jeszcze niewielka. Sprawdzi to mo- cyjnych przewodw kanalizacyjnych, przeciwspadki, a przekrj poprzecz-
na jedynie przez okresowe przegldy jak jest PN-EN ISO 11296-1:2011, ny nie uleg owalizacji. Decyzje owy-
jak wspomniano wNiemczech wyma- klasyfikacj rnych metod odnowy mianie naley podj, gdy wskutek
gane s one co 20 lat. Bardzo wane mona przeprowadzi wg schematu uszkodze przekrj poprzeczny uleg
jest, aby stosowany by ujednolicony przedstawionego na rysunku [13]. owalizacji lub profil poduny nie uleg
system klasyfikacji uszkodze prze- W przypadku przyczy kanalizacyj- zaamaniu i wystpuj na nim prze-
wodu kanalizacyjnego, co uatwia po- nych wzalenoci od ich stanu tech- ciwspadki.
dejmowanie decyzji wzakresie doboru nicznego stosuje si naprawy punk- Rzeczywisty stan techniczny przy-
metody renowacji oraz przeprowa- towe, renowacj lub wymian caego cza kanalizacyjnego okrela si
dzanie przetargw na renowacj sieci przycza lub jego fragmentu. Napra- najczciej na podstawie inspekcji
kanalizacyjnych. Obecnie powszechnie wy si wykonuje, jeeli na przyczu specjaln kamer TV, cho znane s
stosowany jest system oparty na znajduj si pojedyncze uszkodzenia, inne metody diagnostyki przewodw
normie europejskiej PN-EN 13508-2 profil poduny nie uleg zaamaniu, nie kanalizacyjnych przedstawione m.in.
[11]. Zagadnienie oceny stanu tech- wystpuj przeciwspadki, a przekrj w pracy [8], gdzie opisano take za-
nicznego oraz inspekcji optycznych poprzeczny nie uleg owalizacji. sady opracowania strategii renowacji
przewodw kanalizacyjnych omwiono Renowacja zostaje przeprowadzana dla caych sieci.
szczegowo wpracy [8]. wwczas, gdy na dugoci przycza Poniewa przyczami praktycznie si
wystpuj powtarzajce si uszko- nie zajmowano, czsto wymagaj one
Metody renowacji dzenia w postaci nieszczelnoci, renowacji na caej dugoci. Ze wzgl-
Zgodnie z najnowsz norm euro- natomiast profil poduny nie uleg du na konieczno zachowania prze-
pejsk dotyczc renowacji grawita- zaamaniu i nie wystpuj na nim kroju najbardziej przydatn metod

maj 2017 [150] 83


technologie

renowacji jest zastosowanie rkawa


CIPP okrelanego w normie jako wy-
kadzina utwardzana na miejscu. Me-
tody renowacji przewodw kanaliza-
cyjnych szczegowo omwiono m.in.
wpracach [3, 7].

Renowacja przyczy kanali-


zacyjnych zzastosowaniem
wykadzin utwardzanych na
miejscu (tzw. rkawy CIPP)
Powszechnie stosowana na caym
wiecie metoda renowacji przewodw
kanalizacyjnych zzastosowaniem wy-
kadziny utwardzanej na miejscu (tzw.
rkawa) ma ju swoj ponadczter-
dziestoletni histori. Metoda znana
jest w literaturze angielskojzycznej
jako CIPP (od angielskiego Cured In
Place Pipe). Zagadnienia techniczne Fot. 1 P
 rzykady zainstalowanych rkaww CIPP wprzyczach kanalizacyjnych (fot. autor)
dotyczce tej metody reguluj szcze-
gowo normy m.in. [14]. Renowacja
przewodw kanalizacyjnych z zasto- nie zawsze s przydatne dla przy- czy kanalizacyjnych. Podstaw sys-
sowaniem wykadzin CIPP naley do czy. Dlatego konieczne si okazao temu jest specjalny, opatentowany
coraz czciej stosowanych techno- opracowanie nowych rozwiza ma- (patent nr US 6146576 A) rkaw
logii odnowy infrastruktury sieciowej. teriaowych. Na fot. 1 widoczne s kompozytowy (liner) okrelany jako
Szacuje si, e udzia tej technologii rne rodzaje rkaww wprowadzone hybrydowy kompozyt zawierajcy
wodnowie przewodw kanalizacyjnych do modelowych odcinkw przyczy wswej strukturze przewodzce prd
przekracza ju 50% [16]. Pierwsze kanalizacyjnych. elektryczny wkna wglowe obardzo
zastosowanie wykadziny utwardzanej W 2010 r. na zlecenie niemieckiego wysokich parametrach wytrzymao-
na miejscu (CIPP) do renowacji prze- Ministerstwa Ochrony rodowiska ciowych. Szczegowy opis patentu
wodw kanalizacyjnych miao miejsce (Ministerium fr Umwelt und Natur- mona znale na stronie interneto-
w 1971 r. w londyskiej dzielnicy schutz, Landwirtschaft und Verbrau- wej [21]. Wacicielem patentu jest
Hackney [17]. Szczeglna przydat- cherschutz des Landes NRW) w IKT firma Intralaminar Heat Cure, IHCTM.
no rkaww CIPP w zastosowaniu (Institut fr Unterirdische Infrastruk- Rkaw stosowany w systemie IHCTM
do renowacji przyczy kanalizacyj- tur GmbH wGelsenkirchen) przepro- zbudowany jest z wkien poliestro-
nych wynika zkoniecznoci ogranicze- wadzono szerokie badania poligonowe wych iwkien szklanych ostrukturze
nia redukcji przekroju, ktry w tym majce na celu ocen przydatnoci filcowej oraz zintegrowanej tkaniny
przypadku jest niewielki rednica rnych rodzajw rkaww CIPP do z wkien szklanych. Materiay te s
rzadko przekracza DN 200. rehabilitacji przyczy kanalizacyjnych stosowane take w innych rkawach
Wzwizku zrosncym zapotrzebowa- [15]. Poszukiwania nowych rozwiza CIPP. Innowacyjnym rozwizaniem
niem na renowacj przyczy kanaliza- wci trwaj, czego przykadem jest jest wprowadzenie do struktury r-
cyjnych pojawio si wiele technologii opisany w dalszej czci pracy sys- kawa wspomnianych wkien wglo-
ich odnowy. Poniewa przycza kana- tem IHCTM. wych. Przepuszczanie prdu przez
lizacyjne charakteryzuj si niewiel- wkna powoduje wydzielanie si
kimi rednicami i czstymi zaama- System utwardzania ciepa, przypieszon polimeryzacj
niami trasy, tradycyjne rkawy CIPP elektrooporowego IHCTM ywicy iutwardzanie kompozytu. R-
stosowane z dobrym skutkiem do System IHCTM zosta opracowany kaw ten jest fabrycznie impregnowa-
odnowy przewodw kanalizacyjnych zprzeznaczeniem do renowacji przy- ny specjalnie zaprojektowan ywic

84 Inynier budownictwa
technologie

syntetyczn, ktrej utwardzanie Du zalet opisywanego systemu na wyrni trzy podstawowe etapy:
inicjowane jest przez podwyszenie jest rwnomierno utwardzania na I czyszczenie i inspekcja telewi-
temperatury. W praktyce mog by caej dugoci instalowanego rka- zyjna odcinka przycza poddanego
stosowane ywice epoksydowe, winy- wa. Wtradycyjnych systemach zwy- renowacji,
loestrowe oraz poliestrowe. Zaimpre- korzystaniem gorcej wody lub pary II wprowadzanie rkawa,
gnowany ywic rkaw moe by du- wodnej wystpuje znaczna rnica III utwardzanie rkawa przez prze-
go skadowany, pod warunkiem e jest temperatur na wlocie i na wylocie puszczenie prdu elektrycznego
przechowywany wniskiej temperatu- czynnika grzejnego i dlatego naley wknami wglowymi.
rze. Wysok jako rkawa IHCTM za- odpowiednio wyduy czas utwar- Inspekcja powinna by przeprowadzo-
pewnia jego fabryczna prefabrykacja. dzania. na przez odpowiednio przeszkolony
Rkaw IHCTM podczas procesu jego Skad chemiczny ywicy stosowanej personel, a dokumentacja z inspekcji
instalacji pokazano na fot. 2 [10]. w systemie IHCTM zapewnia wzrost powinna by archiwizowana. Jeeli nie
System IHCTM pozwala na precyzyj- jej lepkoci po wprowadzeniu do kom- ma moliwoci cakowitego odcicia
ne sterowanie przebiegiem proce- pozytu. Dziki temu unika si grawi- odcinka przewodu od dopywu cie-
su utwardzania rkawa i umoliwia tacyjnego spywania ywicy, nie do- kw, konieczne jest wykonanie by-pas-
znaczne skrcenie czasu trwania tego chodzi wic do zmniejszenia gruboci su oodpowiedniej przepustowoci.
procesu w stosunku do tradycyjnych zainstalowanego rkawa w grnej Rkaw o odpowiednich wymiarach
rkaww CIPP utwardzanych przez czci przekroju. wcigany jest do uprzednio oczysz-
ciepo dostarczone zgorcej wody lub czonego odcinka przewodu przez
pary wodnej. Samo utwardzanie rka- Zakres zastosowa systemu studzienk rewizyjn bd punktowy
wa wpraktyce moe zosta skrcone utwardzania elektrooporowego wykop. Nastpnie rkaw jest zamyka-
nawet do 60 minut [10]. W tradycyj- IHCTM ny korkami pneumatycznymi izostaje
nych systemach przepyw ciepa jest Rkaw IHCTM jest przeznaczony do wypeniany spronym powietrzem,
znacznie wolniejszy, poniewa musi renowacji przewodw kanalizacyjnych co powoduje jego przyleganie do po-
ono przej przez ca grubo rka- (gwnie przyczy) standardowo wza- wierzchni wewntrznej kanau. Cinie-
wa, ktry jest jednoczenie chodzony kresie rednic 418 cali na (DN 100 nie powietrza utrzymuje si do czasu
zimn powierzchni przewodu, do kt- DN 450) odcinkach odugoci do 90 zakoczenia procesu utwardzania.
rego przylega. Szczeglnie intensyw- stp (27,43 m). Zakres ten wynika Kolejnym etapem jest utwardzanie
ne spowalnianie procesu utwardzania z faktu, e zdecydowana wikszo linera przez podgrzanie go do wyma-
ma miejsce, gdy poddawany renowacji przyczy kanalizacyjnych mieci si ganej temperatury i utrzymanie jej
przewd znajduje si poniej pozio- w podanym przedziale wymiarowym. przez ok. 60120 minut wzalenoci
mu wody gruntowej, przez rysy i inne Na zamwienie moliwe jest wypro- od wymiarw rkawa i temperatury
uszkodzenia, infiltrujcej iochadzajcej dukowanie rkaww IHCTM o innych zewntrznej. Podgrzewanie uzyskuje
rkaw. W efekcie ywica moe nie zo- wymiarach. Dodatkowym elementem si przez przepyw prdu elektryczne-
sta odpowiednio utwardzona, co spra- systemu IHCTM jest moliwo napraw go o niskim napiciu poprzez wkna
wi, e rkaw nie osignie oczekiwanych odcinkowych uszkodzonych przewo- wglowe znajdujce si w ciankach
parametrw wytrzymaociowych. dw kanalizacyjnych zzastosowaniem rkawa.
packera. W tym przypadku zakres Caa instalacja rkawa trwa od 2 do
rednic to 624 cali (DN 150 DN 3 godzin i w tym czasie nie moe
610), a dugo naprawianych odcin- by dopyww ciekw do przycza
kw dochodzi do 11 stp (3,35 m). bd odcinka przewodu kanalizacyj-
Technicznie moliwa jest renowacja nego poddanego renowacji (jeeli nie
przewodw kanalizacyjnych, opiera- wykonano by-passa). Przedstawiciel
jc si na systemie IHCTM odcinkami firmy wykonawczej jest zobowizany
od studzienki do studzienki w zakre- powiadomi mieszkacw o tym fak-
sie rednic 460 cali (DN 100 DN cie nie pniej ni 24 godziny przed
1500) take wprzypadku przekrojw rozpoczciem prac. Plac budowy pod-
Fot. 2 Rkaw IHCTM podczas procesu jego niekoowych. W procesie rehabilitacji czas procesu instalacji rkawa IHCTM
instalacji technicznej wg technologii IHCTM mo- pokazano na fot. 3 [10].

maj 2017 [150] 85


technologie

cyjnych systemach utwardzania ter-


micznego potwierdzaj wyniki bada.
Wykazano, e utwardzanie wg syste-
mu IHCTM dao o20% wysz wytrzy-
mao na cinanie ni utwardzanie
powszechnie stosowanymi metodami
[20]. Zalety systemu IHCTM:
brak lub minimalne iloci wykopw,
poprawa wasnoci hydraulicznych
przewodu,
dua odporno chemiczna,
maa pracochonno i dua wydaj-
no procesu,
potrzeba stosowania jedynie pro-
stych urzdze,
Fot. 3 Plac budowy podczas procesu instalacji rkawa IHCTM niskie nakady inwestycyjne,
krtki czas procesu utwardzania,
skuteczne utwardzanie ywicy nie-
W USA osoby biorce udzia w in- wa SN wwersji standardowej wynosi zalenie od temperatury otoczenia.
stalacji rkawa zobowizane s do ponad 10 kN/m2, awic jest bardzo
cisego przestrzegania przepisw dua. System IHCTM podczas utwar- Wnioski
bezpieczestwa znanych jako OSHA dzania jest praktycznie niewraliwy Ze wzgldu na stosunkowo niskie
(Occupational Safety and Health Ad- na temperatur otoczenia, poniewa koszty ywice poliestrowe w rka-
ministration). Jest to odpowiednik ciepo powstajce podczas przepy- wach CIPP s i bd w najbliszej
naszych przepisw BHP, ktre powin- wu prdu elektrycznego przez wk- przyszoci wykorzystywane. Dc
ny uwzgldnia zagroenia dla ludzi na wglowe znajdujce si wewntrz do uzyskania produktu kocowego
i rodowiska wynikajce z kontaktu rkawa cakowicie przekazywane jest o oczekiwanych parametrach oraz
zywicami zawierajcymi styren. do ywicy. chronic rodowisko, naley bardzo
W przeciwiestwie do rkawa IHCTM starannie przestrzega procedur
Waciwoci rkawa IHCTM inne rkawy CIPP podczas utwardza- podczas instalacji rkawa. Szczegl-
Bardzo dua wytrzymao w- nia termicznego z zastosowaniem nie istotne jest uzyskanie wymaganej
kien wglowych sprawia, e grubo gorcej wody lub pary s wraliwe temperatury podczas utwardzania,
cianki linera jest mniejsza wporw- na temperatur otoczenia. Zakce- gdy ma do decydujcy wpyw na pa-
naniu z gruboci odpowiadajcego nia w procesie utwardzania powodu- rametry wytrzymaociowe utwar-
mu najczciej spotykanego stan- je chodna ciana kanau szczeglnie dzonego rkawa. Monitorowanie tego
dardowego linera w postaci rkawa w miejscach nieszczelnoci, gdzie parametru jest wymagane przez ak-
z wkniny poliestrowej o strukturze dochodzi do infiltracji zimnych wd tualn norm. Inwestor we wasnym
filcowej. Dziki temu redukcja po- gruntowych. Moe to prowadzi do interesie powinien w specyfikacji
wierzchni przekroju poprzecznego lokalnego obnienia parametrw wy- przetargowej okreli, e instalacja
kanau po rekonstrukcji jest mniejsza. trzymaociowych rkawa i w przy- rkawa i jego odbir techniczny po-
Utwardzony rkaw spenia wymaga- szoci by przyczyn awarii. Ponadto winny si odbywa zgodnie z norm
nia normowe ASTM F1216, D903 w przypadku powszechnie stosowa- PN-EN ISO 11296-4 [14]. Zalecenia
dotyczce moliwoci delaminacji nych ywic poliestrowych moe doj dla inwestorw przygotowujcych
(rozwarstwienia). Rkaw spenia do niezwizania zawartego w nich specyfikacje przetargowe w zakresie
rwnie wymagania normy ASTM styrenu i jego emisji do rodowiska, renowacji przewodw kanalizacyj-
D2412, co w praktyce oznacza, e a styren w Polsce jest zaliczany do nych zwykorzystaniem rkaww CIPP
nie ulega uszkodzeniu przy ugiciu substancji niebezpiecznych [4]. przedstawiono wpracy [5].
wzgldnym owartoci 30%. Sztyw- Lepsz skuteczno utwardzania y- eby osign zaoone cele, war-
no obwodowa utwardzonego rka- wicy w systemie IHCTM ni w trady- to si zainteresowa rkawem CIPP

86 Inynier budownictwa
technologie

utwardzanym wskutek ciepa wytwa- przewodw kanalizacyjnych, Inynieria 14. P


 N-EN ISO 11296-4:2011 Syste-
rzanego podczas przepywu prdu Bezwykopowa nr 2/2014. my przewodw rurowych z tworzyw
elektrycznego przez wkna wglowe  . Kolonko, Badania jakoci utwardzo-
6. A sztucznych do renowacji podziemnych
znajdujce si w strukturze rkawa nych rkaww CIPP, Gaz Woda iTech- bezcinieniowych sieci kanalizacji desz-
(system IHCTM). Taki proces mo- nika Sanitarna nr 6/2008. czowej isanitarnej. Cz 4: Wykada-
na znacznie atwiej kontrolowa ni  . Kuliczkowski i inni, Technologie bez-
7. A nie rkawami utwardzanymi na miejscu.
utwardzanie z wykorzystaniem go- wykopowe winynierii rodowiska, Wy- 15. R
 aport, IKT-Warentest Hausan-
rcej wody lub pary wodnej. Bardziej dawnictwo Seidel-Przywecki, 2010. schluss-Liner, Institut fr Unterirdi-
szczegowe analizy dotyczce jako- 8. C
 . Madryas, L. Przybya, L. Wysocki, sche Infrastruktur GmbH Gelsenkir-
ci rkaww CIPP mona znale tak- Badania i ocena stanu technicznego chen, 2010.
e wpracach [5, 6, 18]. przewodw kanalizacyjnych, Dolnol- 16. O
 . Schaff, J. Lenz, Schlauchliner
skie Wydawnictwo Edukacyjne, Wro- ganzheitliche Lsung vom Haus bis
Literatura caw 2010. zur Klranlage. Stadtentwsserung-
1. Ch. Berger, Ch. Falk, Zustand der Kana- 9. M
 ateriay informacyjne firmy MC-Bau- betriebe. bi UmweltBau Kongressaus-
lisation in Deutschland; Ergebnisse der chemie Sp. zo.o. gabe, 2009.
DWA-Umfrage 2009, Deutsche Vere- 10. G .P. Muenchmeyer, Lateral Sewer Re- 17. R .I. Sterling in., ARetrospective Eva-
inigung fr Wasserwirtschaft, Abwas- habilitation Overview. Current tech- luation of Cured-in-Place Pipe (CIPP)
ser und Abfall e.V. 2009. nologies, materiay informacyjne firmy Used in Municipaly Gravity Sewers,
2. Gwny Urzd Statystyczny, Infrastruk- K.R. Swerdfeger Construction, Inc. United States Environmental Protec-
tura komunalna wroku 2013. 11. P N-EN 13508-2:2006 Stan ze- tion Agency, 2012.
 . Kolonko iin., Podstawy bezwykopowej
3. A wntrznych systemw kanalizacyj- 18. R .W. Waniek, D. Homann, N. Kruse,
rehabilitacji technicznej przewodw wo- nych. Cz 2: System kodowania 10 lat raportw IKT. Jako i trans-
docigowych i kanalizacyjnych na tere- inspekcji wizualnej. parentno zobowizuje, Inynieria
nach zurbanizowanych, Izba Gospodar- 12. P N-EN 1610 Budowa ibadania prze- Bezwykopowa nr 2/2014.
cza Wodocigi Polskie, Bydgoszcz 2011. wodw kanalizacyjnych.  . Winkler, Abwasserkanle der ver-
19. U
4. A. Kolonko, Problem styrenu w ywi- 13. P N-EN ISO 11296-1:2011 Syste- grabene Schatz. 10. Deutscher
cach stosowanych w rkawach CIPP, my przewodw rurowych z tworzyw Schlauchliner Tag, Hannover 2010.
Gaz, Woda i Technika Sanitarna nr sztucznych do renowacji podziem- 20. www.csrpipesystems.com/ihc/third-
1/2014. nych bezcinieniowych sieci kanalizacji party.html
5. A. Kolonko, 40 lat dowiadcze z za- deszczowej isanitarnej. Cz 1: Po- 21. h ttp://www.google.com.mx/patents/
stosowania rkaww CIPP do renowacji stanowienia oglne. US6146576.

li ter a tur a f achowa

UKADY WENTYLACYJNE KRYTYCH BASENW KPIELOWYCH


W ASPEKCIE ENERGOOSZCZDNOCI
Ratajczak Katarzyna
Wyd. 1, str. 128, oprawa mikka, Wydawnictwo Politechniki Poznaskiej, Pozna 2017.

Autorka przedstawia zagadnienie doboru ukadw wentylacyjnych zapewniajcych odpowiedni jako powietrza
w krytych obiektach basenowych z uwzgldnieniem ich energooszczdnoci. Omawia m.in. rozwizania w zakresie
regulacji parametrw rodowiska wewntrznego w tych obiektach i algorytmy obliczeniowe dla rnych central
wentylacyjnych.

maj 2017 [150] 87


Nowoczesne rozwizania stosowane
wntrza obiektu. W Mostostalu Warszawa porwnywalna z pytami dachowymi o wy-
du wag przywizujemy do stosowania sokoci fady gwnej 45 mm. Dziki takie-
rozwiza zgodnych z zasadami zrwno- mu zabiegowi zyskuje si oszczdno na
waonego rozwoju. Jest to jeden z wanych materiale wsadowym, dugoci cznikw
elementw strategii naszej spki. mocujcych oraz na koszcie transportu.
Dla pyt warstwowych PIRTECH wykona-
no peny pakiet Wstpnych Bada Typu na
Piotr O. Korycki zgodno z norm zharmonizowan PN-EN
Penomocnik Zarzdu ds. Wdroe 14509. Uzyskane wyniki potwierdziy bardzo
PRUSZYSKI Sp. zo.o. dobre waciwoci w zakresie izolacyjnoci
termicznej, bezpieczestwa poarowego
Najnowsz pozycj w grupie pyt warstwo- oraz waciwoci mechanicznych. W zwiz-
Andrzej Goawski wych firmy Blachy Pruszyski s pyty PIR- ku z tym dla pyt PIRTECH wystawiana jest
Prezes Zarzdu TECH z rdzeniem poliuretanowym typu PIR deklaracja waciwoci uytkowych oraz jest
Mostostal Warszawa w okadzinach metalowych, ktrych pro- on znakowany CE, dziki czemu moe by
dukcj rozpoczto w czerwcu 2016 r. Na ich wprowadzony do obrotu na caym obszarze
Aktualnie w budownictwie du wag przy- asortyment skadaj si: cienne pyty war- Unii Europejskiej.
wizuje si do technologii przyjaznych ro- stwowe PWS-PIR-ST z widocznym mocowa-
dowisku. Cech szczegln budowanych niem i zakresem gruboci rdzenia od 40 mm
obiektw jest jak najwiksza wydajno do 120 mm, cienne pyty warstwowe PWS- Pawe Poniak
energetyczna, a w zwizku z tym jak naj- -PIR-PL z ukrytym mocowaniem i zakresem Kierownik Techniczno-Handlowy
mniejszy pobr energii czy te ogrzewanie gruboci rdzenia od 60 mm do 120 mm, Makroregionu Zachd
przy zminimalizowaniu strat ciepa, odpo- chodnicze pyty warstwowe PWS-PIR-CH SCHOMBURG Polska Sp. zo. o.
wiednia cyrkulacja powietrza wewntrz z widocznym mocowaniem oraz zakresem
budynku itp. Znaczenie maj zarwno wy- gruboci rdzenia od 120 mm do 220 mm, Technologia polyurea oparta jest na dwu-
korzystywane materiay, jak i stosowane a take dachowe pyty warstwowe PWD-PIR skadnikowej powoce nakadanej metod
rozwizania technologiczne i systemowe. i zakresem gruboci rdzenia od 40 mm do natrysku. Produkty te pojawiy si na rynku
Wszystko to, co przekada si na mniejsze 120 mm. w 1987 roku w USA i od tego czasu nieustan-
koszty eksploatacyjne, ergonomi budyn- W przypadku pyt ciennych z ukrytym nie si rozwijaj.
ku i jest przyjazne dla rodowiska. Dobrym mocowaniem styk ma unikaln geometri Szerokie spektrum obszarw zastosowa
przykadem zastosowania takich rozwiza dziki zastosowaniu potrjnego poczenia polyurea wyranie wskazuje na potencja tej
jest budowany przez Mostostal Warszawa piro-wpust. W ten sposb mona uzyska technologii.
Park Wodny w Tychach. Ten nowoczesny jeszcze lepsze waciwoci w zakresie bez- Polimocznik (polyurea) jest substancj po-
obiekt rekreacyjno-sportowy bdzie zasila- pieczestwa poarowego czy waciwoci wsta wskutek reakcji dwch skadnikw:
ny energi odnawialn biogazem produ- mechanicznych. izocyjanianu oraz mieszanki ywicy i ich
kowanym w miejscowej oczyszczalni cie- Jeeli za chodzi o pyty dachowe, okadzina bezporedniego natrysku na podoe. Do
kw. W tym celu zosta wybudowany ponad zewntrzna zostaa uksztatowana tak (fada tego stosuje si specjalistyczne wysoko-
szeciokilometrowy rurocig, ktry poczy gwna 40 mm wysokoci), e nono jest cinieniowe reaktory, podgrzewajce oba
oba obiekty. Dziki takiemu rozwizaniu komponenty do ok. 70C. W bardzo krtkim
Park Wodny stanie si samowystarczalny w czasie nastpuje polimeryzacja, w wyniku
zakresie ogrzewania i zasilania w energi ktrej powstaje zwizana i trwaa warstwa
elektryczn. Poza tym dach Parku Wodnego elastomeru polimocznikowego. W zale-
tworz membrany z innowacyjnej, przezro- noci od kompozycji uzyskuje si powoki
czystej folii ETFE, ktra przepuszcza tylko o rnorodnych waciwociach fizycznych.
zdrowe promieniowanie soneczne. Jest to Charakterystyka powok wykonanych
materia o ekologicznych waciwociach: w technologii polyurea oraz sam proces apli-
bezpieczny dla rodowiska, doskonay izola- kacji wskazuj powoki ochronne jako jeden
tor, nie wymaga te czyszczenia, bo wszelkie z gwnych kierunkw zastosowa zarwno
zabrudzenia zmyje deszcz. Przezroczyste w zakresie konstrukcji elbetowych, jak i sta-
zadaszenie zapewnia naturalne owietlenie lowych.
w budownictwie
dziej rosnce wymagania projektantw i wy-
konawcw m.in.: zmniejszanie strat ciepa,
du wydajno, zabezpieczenie przeciwo-
blodzeniowe oraz kompaktow zabudow.
Biorc pod uwag wymagania techniczne
dotyczce budynkw, warto odnotowa,
e jako jedyna firma na rynku polskim ofe-
rujemy wpusty dachowe z twardego poli-
uretanu. Nowoczesne rozwizanie majce
due znaczenie w realiach budownictwa
energooszczdnego. Poliuretan jest gwa-
rantem minimalizacji ryzyka wystpowania
Dziki tak zaawansowanej technologii tzw. mostkw cieplnych, a co za tym idzie dachw paskich, parkingw, schodw
obiekt, w ktrym zastosowany zosta system pleni i grzybw. Wpusty produkowane i stropw oraz obrbek blacharskich, profili
polimocznikowy, moe by przywrcony do przez Sita posiadaj wspczynnik = 0,025 z tworzyw sztucznych, a take skomplikowa-
eksploatacji w bardzo krtkim czasie po za- W/mK, co jest niewtpliwie cech wyr- nych detali pocze.
koczeniu nakadania powok, co w znacz- niajc produkty naszej firmy. Wykorzysta- Niezalenie czy z wknin wzmacniajc
nym stopniu redukuje wysokie koszty zwi- nie do produkcji poliuretanu nie stracio na czy bez ALSAN PMMA zawsze oferuje od-
zane z wyczeniem obiektu z uytkowania znaczeniu mimo upywu czterech dekad powiednie rozwizanie, nawet w niskich
na czas remontu. istnienia naszej firmy, a wrcz przeciwnie. temperaturach oraz przy wysokich obcie-
Waciwoci termoizolacyjne oraz zalety niach mechanicznych. Dziki szybkiej reakcji
stosowania wpustw dachowych produko- i krtkiemu czasowi oczekiwania pomidzy
Piotr Stryjak wanych z poliuretanu zostay dostrzeone naoeniem poszczeglnych warstw syste-
Penomocnik firmy wraz z rosncymi wymaganiami w zakresie my ALSAN PMMA umoliwiaj wyjtkowo
Sita Bauelemente GmbH obnienia strat ciepa. Uzupenieniem oferty szybkie wykoczenie powierzchni. Oferuj
s korpusy izolacyjne do montowanych w one niepowtarzalny i atrakcyjny wygld
Od duszego czasu obserwujemy bardzo poaci wpustw dachowych jako tzw. szalu- posadzki zarwno w nowych inwestycjach,
dynamiczny rozwj i postp w sektorze ma- nek tracony. Dziki temu rozwizaniu moe- jak i przy renowacji. Systemy hydroizolacji
teriaw do odwadniania dachw paskich. my poprawi dodatkowo termoizolacyjno ALSAN PMMA s stosowane jako uszczel-
Wpusty dachowe musz spenia coraz bar- miejsca usadowienia wpustu lub przejcia nienia do wszystkich typw budynkw
przez przegrody. i rodzajw powierzchni oraz chroni je
przed uszkodzeniami powodowanymi
przez wod i warunki atmosferyczne. Po-
Artur Pczkowski prawne wykonanie hydroizolacji zawsze
Dyrektor Sprzeday iMarketingu wymaga profesjonalnej organizacji i staran-
SOPREMA Polska Sp. zo.o. nego przygotowania podoa. Wyjtkowe
cechy systemw ALSAN PMMA pozwalaj
SOPREMA oferuje w zakresie pynnych ywic w przypadku najbardziej skomplikowa-
szerok gam nowoczesnych produktw nych form architektonicznych, ktre musz
i systemw na bazie PMMA (polimetakrylan spenia rwnolegle funkcje techniczne
metylu) do hydroizolacji balkonw, gankw, i estetyczne, na uzyskiwanie rozwiza eko-
loggii, uytkowych bd nieuytkowych nomicznych i trwaych.

PATRON PROJEKTU Opracowaa Dominika Kraszkiewicz


meneder projektu
tel. 22 551 56 23
d.kraszkiewicz@inzynierbudownictwa.pl

www.KreatorBudownictwaRoku.pl
technologie

Skd si bior rozdzielnice?


mgr in. Andrzej Solski
ASZMIA Krakw
Zdjcia autora
Rozdzielnice nn powinny by produkowane przez orga-
nizacje gospodarcze dysponujce odpowiednimi kom-
petencjami. Prby amatorsko-chaupniczego skadania
rozdzielnic przez niedowiadczonych instalatorw mog
skutkowa kopotami biznesowymi, administracyjnymi
ifinansowymi, oby nie tragicznym wypadkiem.

P
rzepis na rozdzielnic: obudo- W latach 80. XX w. Rada Wsplnoty szeroko rozumianego bezpieczestwa
w zamw u producenta r- Europejskiej opracowaa now strate- (i ewentualnie jakich innych niezwy-
nych konstrukcji blaszanych, gi budowy jednolitego rynku, tzw. za- kle istotnych dla interesu spoeczne-
a wyposaenie elektryczne zrealizuj sady nowego i globalnego podejcia. go spraw, np. oszczdnoci nonikw
wasnymi siami [1], jest od daw- Obowizuj one do dzi, zmodyfikowane energii wskali globalnej). Producent ma
na nieaktualny, aod 1 maja 2004 r. i uzupenione ju w XXI w. przez tzw. obowizek odszuka wszystkie unijne
rwnie sprzeczny z prawodaw- nowe ramy prawne. Wszystkim wy- akty prawne majce zastosowanie do
stwem unijnym. Problem nie polega robom wprowadzanym na unijny rynek jego wyrobu, speni ich wymagania,
na bardziej czy mniej przemysowym stawiaj okrelone wymagania jako- a nastpnie udowodni oraz potwier-
wytwarzaniu urzdze, ale na zapew- ciowe. Po to, by swobodny przepyw dzi spenienie tych wymaga.
nianiu, udowadnianiu i potwierdzaniu towarw nie nis ze sob zagroe, Unijne regulacje prawne maj cha-
bezpieczestwa. Sprzt elektrycz- nie zaburza konkurencyjnoci i nie wy- rakter horyzontalny lub wertykalny.
ny powinien nie tylko funkcjonowa twarza atmosfery wrogoci wobec Akty horyzontalne: decyzje, rozporz-
zgodnie z oczekiwaniami klienta, ale produktw zagranicznych. Harmoniza- dzenia i dyrektywy, tworz szerokie
rwnie, a moe przede wszystkim, cja prawna jest ograniczona do tzw. ramy prawodawcze dotyczce caego
powinien by bezpieczny. wymaga zasadniczych, dotyczcych rynku. Jednoczenie zawarte w nich

Fot. 1 Zasada bezpieczestwa: otwieranie drzwi przez uycie klucza Fot. 2 Zasada bezpieczestwa: blokada drzwi przez napd cznika

90 Inynier budownictwa
technologie

Fot. 3 Zasada bezpieczestwa: bloki funkcjonalne umieszczone Fot. 4 Zasada bezpieczestwa: bloki funkcjonalne na wysuwanych
w przedziaach kasetach

oglne zasady i przepisy odniesienia wadzenie procedury oceny zgodnoci Elektryczny sprzt niskonapiciowy
stanowi baz dla prawodawstwa wedug jednego z 16 moduw, jakie posiada swoj dyrektyw wertykaln
wertykalnego, przypisanego do po- ma do dyspozycji. Wyrb zpozytywn [5], nazywan dyrektyw niskonapi-
szczeglnych sektorw gospodarki ocen zgodnoci moe by wprowa- ciow LVD iobejmujc rwnie roz-
lub wybranych kategorii wyrobw. dzony do obrotu, czyli udostpnio- dzielnice nn. Dyrektywa ustala proce-
W adnym podrczniku nie znajdzie- ny na rynku po raz pierwszy w celu dur oceny zgodnoci wg Moduu A.
my informacji otym, ktre unijne akty jego uytkowania lub dalszej redy- Modu ten opiera si na wewntrznej
prawne dotycz naszego wyrobu. strybucji, odpatnie lub nieodpatnie. kontroli produkcji wykonywanej przez
Dowiadczenie zawodowe podpo- Kady nastpny akt redystrybucyjny suby jakociowe producenta, bez
wiada, e producenci rozdzielnic nn to kolejne udostpnienie na rynku na obligatoryjnego uczestnictwa obcej
powinni si zainteresowa aktami tych samych ww. zasadach. W pro- jednostki notyfikowanej. Producent
horyzontalnymi [2], [3] i [4] oraz dy- cedurach oceny zgodnoci mog lub powinien:
rektywami wertykalnymi [5], [6] i[7]. musz uczestniczy notyfikowane jed- sporzdzi wymagan dokumenta-
Wszczeglnych przypadkach zasadne nostki oceniajce zgodno, niezale- cj techniczn wyrobu;
moe by odwoanie si rwnie do ne od producenta. Najczciej s to przeprowadzi czynnoci kontrolne
dyrektywy [8]. obce laboratoria badawczo-wzorcuj- wg Moduu A;
ce. Relacje producenta zjednostkami sporzdzi deklaracj zgodnoci;
Decyzja Parlamentu Europejskiego notyfikowanymi i rynkiem EOG pozo- umieci na wyrobie oznakowanie
iRady [2] wraz zjej aneksem wposta- staj pod nadzorem krajowych orga- zgodnoci CE;
ci rozporzdzenia Parlamentu i Rady nw nadzoru rynku, dysponujcych zapewni identyfikowalno wyrobu
[3] tworz oglne ramy prawne regu- dotkliwymi sankcjami za nieuprawnio- ijego producenta (tabliczka znamio-
lujce wprowadzanie wyrobw na Eu- ne wprowadzanie wyrobu do obrotu. nowa);
ropejski Obszar Gospodarczy (EOG). W Polsce funkcjonuje kilkanacie or- dostarczy klientowi instrukcj ob-
Definiowani s rynkowi aktorzy: pro- ganw nadzoru, z Urzdem Ochro- sugi z informacjami dotyczcymi
ducent, upowaniony przedstawiciel, ny Konkurencji i Konsumentw oraz bezpieczestwa;
importer idystrybutor, oraz okrelane Krajow Administracj Skarbow na skutecznie reagowa na skargi
s ich obowizki. Producentem jest czele. Poza tym producent odpowiada i sygnay o zagroeniach genero-
osoba fizyczna lub prawna, ktra sama za wszystkie szkody wyrzdzone przez wanych przez wyrb i o jego nie-
wytwarza wyrb (czyli wytwrca) lub jego wadliwy wyrb, zgodnie z dyrek- zgodnociach z prawodawstwem
zleca jego wytworzenie innej organiza- tyw Rady [4] (ikodeksem cywilnym), unijnym;
cji po to, by pniej oferowa go pod przy czym jednym zprzejaww wadli- p  odejmowa stosowne rodki za-
wasnym logotypem. Podstawowym woci wyrobu jest niezapewnienie bez- radcze ze rodkami ograniczajcymi
obowizkiem producenta jest przepro- pieczestwa. wcznie.

maj 2017 [150] 91


technologie

Aspekty wymaga jakociowych (tzw. konkretnych czynnoci weryfikacyj- wymaga weryfikowalnych i obdarzo-
wymagania zasadnicze) wyszczegl- nych, e o skutecznoci dowodowej nych powszechnym zaufaniem. Tak
nione w dyrektywie niskonapicio- nie wspomn. Producent musi za- specyfikacj jest przede wszystkim
wej [5] charakteryzuj si poziomem tem znale wiarygodn specyfikacj norma produktowa, zharmonizowana
oglnoci uniemoliwiajcym dyspo- szczegowych wymaga technicz- z konkretn dyrektyw. Harmoniza-
nowanie na ich podstawie adnych nych odnoszcych si do jego wyrobu, cja normy oznacza jej pen zgodno
merytoryczn z zapisami dyrektywy.
Co oznacza, e po spenieniu wyma-
ga normy wolno nam przypuszcza,
e spenilimy wymagania zasadni-
cze dyrektywy. Jest to tzw. zasada
prawna o domniemaniu zgodnoci,
ktr znajdujemy zarwno w decyzji
[2], jak i w dyrektywie [5]. Domnie-
Fot. 5 manie (presumpcja) polega na uznaniu
Zasada bezpiecze- istnienia faktu niestwierdzonego na
stwa: nieserwiso- podstawie innych faktw stwierdzo-
wane poczenia nych, pozostajcych znim wzwizku.
rubowe szyn Problemy zaczynaj si wwczas, gdy
prdowych (kolo-
rowe znakowanie
dla konkretnego wyrobu Unia nie opu-
momentw dokr- blikowaa dotychczas zharmonizowa-
cajcych) nej normy produktowej. Wprzypadku
rozdzielnic nn normy zharmonizowane
jednak istniej i s powszechnie wy-
korzystywane w procedurach oceny
zgodnoci.

Od kilku lat dysponujemy now,


wieloarkuszow norm produktow
61439 na rozdzielnice isterownice
nn [9], ktrej wszystkie arkusze s
zharmonizowane i posiadaj aktual-
n cech domniemania zgodnoci.
Dowiadczeni producenci rozdziel-
nic pamitaj do dzi synny zamt,
kiedy to PKN latem 2011 r. wyco-
fa ze zbioru norm PN-EN 60439-
1:2003, antydatujc t czynno na
marzec 2011 r., ajej nastpczynie,
czyli PN-EN 61439-1:2011 oraz
PN-EN 61439-2:2011, wprowa-
dzi do zbioru dopiero w listopadzie
Fot. 6 2011 r., ito po angielsku! Od tam-
Zasada bezpiecze- tego wydarzenia mino ju 60 mie-
stwa: przestrzenne sicy, a do dzi w prasie fachowej
rozmieszczenie znale mona nieaktualne odniesie-
gwnych szyn
prdowych reduku-
nia do starej normy 60439. Naley
jce przypadkowe podkreli, e wieloarkuszowa nor-
zwarcia ma 61439 nie jest nowelizacj swej

92 Inynier budownictwa
technologie

poprzedniczki wieloarkuszowej nor- Grupa druga dotyczy walorw eks- bezpieczestwa zharmonizowanych
my 60439. wiadczy o tym choby ploatacyjnych rozdzielnicy. Sprawdzi zdyrektyw maszynow [8]. Otakich
zmiana numeru. Rnice midzy nor- naley: uzalenieniach producent rozdzielnicy
mami polegaj m.in. na innym podej- w  aciwoci dielektryczne 10.9; powinien by uprzedzony przez projek-
ciu do czynnoci kontrolnych. Nowa s  podziewany przyrost temperatury tanta/producenta maszyny.
norma grupuje je wdwie procedury, 10.10; Drug procedur kontroln jest we-
nazwane weryfikacj projektow w  ytrzymao zwarciow 10.11; ryfikacja wyrobu. Jej program skada
(design verification) oraz weryfika- k ompatybilno elektromagnetycz- si zdziewiciu sprawdze, podzielo-
cj wyrobu (routine verification). n 10.12; nych na dwie grupy. Pierwsza grupa
Obie procedury w zasadzie musi d  ziaanie mechaniczne 10.13. dotyczca konstrukcji zawiera spraw-
wykona producent rozdzielnicy, dzenia:
chyba e w stu procentach powie- Norma [9] przewiduje trzy metody stopnia ochrony obudowy a1);
la kompletn dokumentacj tech- weryfikacyjne: badanie, porwnanie odstpw izolacyjnych powietrznych
niczno-technologiczn konkretnego iocen, azacznik D do tej normy de- idrg upywowych a2);
urzdzenia, otrzyman od producen- terminuje dobr metod do poszczegl- ochrony przeciwporaeniowej i ci-
ta pierwotnego (original-manufac- nych sprawdze. Weryfikacja projek- goci obwodw ochronnych a3);
turer). W takim szczeglnym przy- towa wykonywana jest na kompletnej zabudowy wyposaenia a4);
padku weryfikacj projektow wyko- dokumentacji produkcyjnej rozdzielni- wewntrznych obwodw elektrycz-
nuje oczywicie producent pierwotny. cy przed rozpoczciem wytwarzania nych ipocze (wzakresie techno-
Arkusz 1 normy [9] wylicza i szcze- urzdzenia. Sprawdzenia 10.6, 10.7 logii ich wykonania) a5);
gowo omawia zakresy obu weryfi- i10.8 zawsze bazuj na indywidualnym wyjciowych listew zaciskowych a6);
kacji, a nastpne arkusze wnosz rozwizaniu projektowym konkretnej dziaania mechanicznego a7).
do nich uzupeniajce wymagania, rozdzielnicy. Pozostae sprawdzenia Druga grupa odnoszca si do wa-
wynikajce ze specyfiki rnych od- mog i powinny si opiera na pakie- lorw eksploatacyjnych rozdzielnicy
mian rozdzielnic. Program weryfikacji cie tzw. bada typu, wykonywanych na zawiera sprawdzenia:
projektowej skada si z 12 punk- eksponatach badawczych producenta waciwoci dielektrycznych b1);
tw, podzielonych na dwie grupy. pierwotnego jeden raz dla caego sys- opisw, oznakowania (wtym tabliczek
Grupa pierwsza dotyczy konstrukcji. temu rozdzielczego. znamionowych), oprzewodowania na
Sprawdzi naley: zgodno ze schematem oraz ewen-
wytrzymao materiaw (odpor- Weryfikacja projektowa wymagana tualne prby funkcjonalne b2).
no na korozj czci metalo- przez norm [9] prowadzi producenta Weryfikacj wyrobu wykonuje suba
wych, stabilno termiczn oraz ku zgodnoci zwymaganiami dyrekty- kontroli jakoci wytwrcy w czasie
odporno na ciepo i ogie czci wy niskonapiciowej LVD [5] oraz dy- trwania ipo zakoczeniu wytwarzania
z tworzyw, odporno na ultrafio- rektywy kompatybilnociowej EMC [6]. urzdzenia.
let, przystosowanie konstrukcji do W przypadku rozdzielnic przeznaczo- Pozytywnie zakoczone i udokumen-
podnoszenia, odporno na udary nych dla odbiorcy indywidualnego i do towane obie procedury kontrolne
mechaniczne, trwao oznakowa- obiektw infrastrukturalnych zastoso- uprawniaj producenta do oznaczenia
nia) 10.2; wanie ma rwnie dyrektywa toksycz- rozdzielnicy oznakowaniem CE i wy-
stopie ochrony obudowy 10.3; na RoHS2 [7], ograniczajca uycie stawienia deklaracji zgodnoci UE,
odstpy izolacyjne powietrzne idro- substancji niebezpiecznych. Poniewa potwierdzajcej spenienie zasadni-
gi upywowe 10.4; rozdzielnice s urzdzeniami typu ze- czych wymaga dyrektyw.
ochron przeciwporaeniow i ci- staw, wymagania dyrektywy [7] s
go obwodw ochronnych 10.5; zaspokajane przede wszystkim przez W artykule zaledwie naszkicowano
zabudow aparatw czeniowych dobr odpowiedniego wyposaenia, zakres obowizkw formalnych ci-
ipomocniczych 10.6; co naley udokumentowa w ramach cych na producencie rozdzielnic.
wewntrzne obwody elektryczne procedury weryfikacyjnej. Natomiast Intencj autora nie byo zniech-
ipoczenia 10.7; jeli rozdzielnica jest przeznaczona canie do produkcji rozdzielnic elek-
listwy zaciskowe dla przewodw ze- do cisej integracji z maszyn, musi troinstalatorw, ale uwiadomienie
wntrznych 10.8. rwnie spenia wymagania norm im obowizkw i odpowiedzialnoci

maj 2017 [150] 93


technologie

spoczywajcych na producentach. w sprawie wsplnych ram dotyczcych do stosowania wokrelonych granicach


Produkcja rozdzielnic nie jest licen- wprowadzania produktw do obrotu. napicia.
cjonowana, kady moe zosta pro- 3. R
 ozporzdzenie Parlamentu Europej- 6. D
 yrektywa Parlamentu Europejskiego
ducentem. Autor apeluje orozsdek skiego iRady (WE) nr 765/2008 zdnia i Rady 2014/30/UE z dnia 26 lutego
i przestrzeganie unijnych wymaga. 9 lipca 2008 r. ustanawiajce wyma- 2014 r. w sprawie harmonizacji usta-
A zatem, jeli jeszcze nie zdobye gania w zakresie akredytacji i nadzo- wodawstw pastw czonkowskich odno-
peni wiedzy i umiejtnoci do sa- ru rynku odnoszce si do warunkw szcych si do kompatybilnoci elektro-
modzielnego produkowania rozdziel- wprowadzania produktw do obrotu. magnetycznej.
nic odpu sobie, a urzdzenia po 4. D
 yrektywa Rady zdnia 25 lipca 1985 r. 7. D
 yrektywa Parlamentu Europejskiego
prostu zamawiaj u dowiadczonych w sprawie zblienia przepisw usta- i Rady 2011/65/UE z dnia 8 czerwca
producentw. Takie zachowanie ley wowych, wykonawczych i administra- 2011 r. w sprawie ograniczenia sto-
winteresie caego spoeczestwa. cyjnych pastw czonkowskich doty- sowania niektrych niebezpiecznych
czcych odpowiedzialnoci za produkty substancji w sprzcie elektrycznym
Bibliografia wadliwe (85/374/EWG). ielektronicznym.
1. S. Kampert, H. Bory, Instalacje elek- 5. D
 yrektywa Parlamentu Europejskiego 8. D
 yrektywa 2006/42/WE Parlamentu
tryczne w osiedlowych budynkach wie- i Rady 2014/35/UE z dnia 26 lutego Europejskiego i Rady z dnia 17 maja
lorodzinnych, Inynier Budownictwa 2014 r. w sprawie harmonizacji usta- 2006 r. wsprawie maszyn.
nr 12/2016. wodawstw pastw czonkowskich odno- 9. Norma PN-EN 61439 (wieloarkuszo-
2. Decyzja Parlamentu Europejskiego iRady szcych si do udostpniania na rynku wa) Rozdzielnice isterownice niskona-
nr 768/2008/WE zdnia 9 lipca 2008 r. sprztu elektrycznego przewidzianego piciowe.

krtko
II Warsztaty Geologii Inynierskiej
67 kwietnia br. wbudynku Wydziau Geologii, Geofizyki
iOchrony rodowiska AGH wKrakowie odbyy si II Warsz-
taty Geologii Inynierskiej. Zostay one zorganizowane przez
Katedr Hydrogeologii iGeologii Inynierskiej oraz Koo Na-
ukowe Geologii Inynierskiej SIGMA, we wsppracy zfirm
BAARS, Polskim Komitetem Geologii Inynierskiej iro-
dowiska oraz Maopolskim Oddziaem Polskiego Komitetu
Geotechniki. Gwnymi partnerami warsztatw byli: Wydzia
GGiO oraz BAARS.
Celem wydarzenia bya integracja przedstawicieli firm iinsty-
tucji zwizanych zgeologi inyniersk. Warsztaty stay si Komitet Organizacyjny II Warsztatw Geologii Inynierskiej
dogodnym miejscem do wymiany praktycznych dowiadcze
oraz prezentacji aktualnych informacji naukowych. Wpierw- Tegoroczne Warsztaty Geologii Inynierskiej cieszyy si
szym dniu przeprowadzono szkolenie techniczne zzakresu bardzo duym zainteresowaniem wzio wnich udzia 240
CPTU. Wdrugim dniu odbyy si sesje plenarne, ktrych te- uczestnikw. Organizatorzy zamierzaj powtrzy sukces
matyka obejmowaa zagadnienia: prawnych aspektw doku- w2019 r. Patronat medialny nad wydarzeniem sprawowao
mentowania geologiczno-inynierskiego, sondowania statycz- m.in. Wydawnictwo Polskiej Izby Inynierw Budownictwa.
nego metod bada iinterpretacji wynikw oraz przykadw Fotorelacja zwydarzenia jest dostpna na stronie organizato-
rozwiza inynierskich stosowanych wgeologii inynierskiej. rw: www.warsztatygi.agh.edu.pl.

94 Inynier budownictwa
ciek awe r e aliz acje

Wizualizacja: Architektura Pasywna Pyszczek i Stelmach

Podkarpackie Centrum Transferu


Niskoenergetycznych Technologii
w Budownictwie
w Rzeszowie, czyli w poszukiwaniu estetyki OZE

Budynek stanie si now siedzib Podkarpackiej Izby


Inynierw Budownictwa oraz przyjmie bardzo ambitn
funkcj Podkarpackiego Centrum Transferu Niskoenerge-
tycznych Technologii w Budownictwie.

PROJEKT budow. Obiekt bdzie peni funkcj Centrum poza typow funkcj, jak
biurowo-wystawiennicz. Dokumen- spenia Izba Inynierw Budownictwa,
Tomasz Pyszczek tacja projektowa zostaa opraco- ma promowa i edukowa w zakresie
Architektura Pasywna Pyszczek i Stelmach Sp.j.
wana w krakowskim biurze projek- energooszczdnych technologii bu-
towo-wdroeniowym Architektura dowlanych, dlatego te poziom parteru
Realizacj budynku centrum roz- Pasywna Pyszczek iStelmach Sp.j. wcaoci bdzie przeznaczony na prze-
poczto w czerwcu 2016 r. po przy aktywnym udziale kierownictwa strze wystawiennicz ikonferencyjn.
przeprowadzeniu robt wstpnych Podkarpackiej Okrgowej Izby In- Wszystkie obiekty biurowe realizo-
przygotowujcych teren pod dalsz ynierw Budownictwa. wane s przez firm Architektura

maj 2017 [150] 95


ciek awe r e aliz acje

Pasywna Pyszczek i Stelmach wstan- wi si przede wszystkim z de- chodniej, co wynika z kta padania
dardzie budynku pasywnego, s to bu- niem do uzyskania: promieni sonecznych;
dynki zeroenergetyczne czy te spe- wysokiej kompaktowoci bryy, czyli odpowiedniego doboru powierzch-
niajce wymogi programu NFO iGW najniszego stosunku powierzchni ni otworw okiennych wielko
Lemur. Biuro projektowe dokada przegrd zewntrznych (A) do ku- otworw okiennych powinna by
wszelkich stara, by zadba okluczo- batury (V); tak dobrana, aby zapewni korzyst-
we elementy decydujce o szeroko wysokiej szczelnoci powietrznej ne natenie wiata dziennego na
pojtym komforcie uytkowania, za- przegrd zewntrznych n50 < 0,3 wysokoci, gdzie realizowane s
warte m.in. w systemie certyfikacji wymiany/h; podstawowe aktywnoci w danym
wielokryterialnej LEED. wysokiej izolacyjnoci termicznej pomieszczeniu; dla przykadu wener-
Budynek Podkarpackiego Centrum wszystkich przegrd zewntrz- gooszczdnych budynkach biurowych
Transferu Niskoenergetycznych Tech- nych;wspczynniki przenikania nie ma racjonalnego uzasadnienia,
nologii w Budownictwie czy funk- ciepa przegrd zewntrznych s aby projektowa przeszklenia siga-
cj biurow z funkcj dydaktyczno- nastpujce: jce a do posadzki;
-promocyjn. Ten rodzaj funkcji od ciany zewntrzne 0,096 W/m2K, efektywnego systemu zacienie-
pocztku dziaalnoci architektury drzwi zewntrzne 0,81,1 W/m2K, nia zewntrznego ruchome a-
pasywnej by nam szczeglnie bliski. okna zewntrzne 0,80 W/m2K, luzje zewntrzne s instalowane
Wanymi dowiadczeniami, ktre dach 0,076 W/m2K, wznacznym odsuniciu od zestawu
wznaczcy sposb wpyny na nasz podoga na gruncie 0,113 W/m2K; szklanego w celu zapewnienia jak
sposb mylenia o ksztatowaniu odpowiedniej orientacji otwo- najszerszej szczeliny wentylacyjnej;
tego rodzaju budynkw, byy nasze rw okiennych preferowana jest optymalnej konstrukcji budynku
wczeniejsze projekty i realizacje, orientacja poudniowa zapewnia- odpowiedniej do sposobu uytkowania;
przede wszystkim Laboratorium jca najkorzystniejsze owietlenie wprzypadku budynkw uytkowanych
Edukacyjno-Badawcze Odnawialnych wokresie zimowym oraz zmniejszo- w sposb cigy uzasadniony staje
rde Poszanowania Energii AGH ne przegrzewanie wokresie letnim; si wybr cikich konstrukcji; taki
wMikini, pawilon Inynierii Produkcji warto podkreli, e budynki naj- typ konstrukcji sprawia, e budynki
iEnergetyki Uniwersytetu Rolniczego czciej przegrzewaj si wokresie wolniej si przegrzewaj w okresie
wKrakowie, atake oddane do uyt- letnim od strony wschodniej i za- letnim imog by schadzane noc
ku w2015 r. Centrum Budownictwa
Zeroenergetycznego w Kokotowie
pod Krakowem.
Nasze dowiadczenia projektowe
potwierdzaj, e wiadomie kszta-
towana koncepcja wspczesnego
budynku wysoko energooszczdnego
powinna uwzgldnia wrwnym stop-
niu aspekty funkcjonalne, estetyczne
ienergetyczne.
W praktyce projektowej kadziemy
gwny nacisk na dbao oposzano-
wanie energii. Wzwizku ztym powo-
ka zewntrzna oraz brya projektowa-
nych obiektw jest tak ksztatowana,
aby ograniczy zapotrzebowanie na
energi zarwno na potrzeby grzew-
cze, jak ichodnicze.
Dziaania projektowe w zakresie ar-
chitektonicznym, decydujce o mini-
malnym zapotrzebowaniu na energi, Rys. Schemat wentylacji w okresie letnim (Architektura Pasywna Pyszczek i Stelmach)

96 Inynier budownictwa
ciek awe r e aliz acje

przez system wentylacji, czsto Podobnie ze wzgldw przestrzen- ma szczeglne znaczenie wsezonie
przy ograniczonej koniecznoci uy- nych ienergetycznych sala wielofunk- grzewczym. Niewypalane cegy s
cia klimatyzacji. cyjna (konferencyjno-wystawiennicza) wstanie wokresie dwch dni zaab-
Warto zauway, e biorc pod uwa- zostaa wysunita poza obrys gwnej sorbowa 30 razy wicej wilgoci ni
g powysze, wiadomym zaoeniem bryy budynku wkierunku poudniowo- cegy wypalane. Ponadto cega ila-
przy projektowaniu Podkarpackiego -wschodnim, moe stanowi osobny sta oraz bloczek silikatowy to mate-
Centrum Transferu Niskoenergetycz- segment, posiadajcy moliwo cza- riay o wysokiej pojemnoci cieplnej
nych Technologii wBudownictwie sta- sowego wydzielenia i obnienia tem- iniskiej promieniotwrczoci, ztego
o si czytelne wyeksponowanie gw- peratury. powodu mog znaczco wpywa na
nego pomieszczenia technicznego, Istotn i wyjtkow cech prezen- ksztatowanie naturalnego zdrowe-
penicego rwnoczenie funkcj sta- towanego obiektu s zastosowane go mikroklimatu wewntrznego. Na
ej ekspozycji. Funkcja iznaczenie po- rozwizania bioklimatyczne, m.in. uwag zasuguje rwnie fakt, e
mieszczenia technicznego/staej eks- wykorzystane materiay budowlane do wytworzenia cegy niepalonej wy-
pozycji zostao podkrelone poprzez oraz wentylacja naturalna. Cz magana jest jedynie minimalna ilo
wysunicie pnocno-zachodniej cz- biurowa na pierwszym pitrze wdu- energii w porwnaniu z innymi kon-
ci budynku. Ten zabieg przestrzen- ej mierze zostaa zaprojektowana wencjonalnymi materiaami budow-
ny dodatkowo zaakcentowa stref ze w 100 procentach naturalnych, lanymi. System budowy z bloczkw
wejciow, osaniajc od zachodu ze- niewypalanych bloczkw ilastych zgliny niepalonej rozwinlimy wraz
wntrzn, zadaszan przestrze wy- zdodatkiem piasku, pozostae ciany cegielni Manufaktura Lukova oraz
stawiennicz. We wspomnianym po- bd wykonane z bloczkw silikato- firm Nowoczesne Budownictwo
mieszczeniu technicznym znajd si wych tynkowanych tynkami wapien- Naturalne, zapewniajc du precy-
przede wszystkie urzdzenia grzew- nymi oraz lekkich cian dziaowych zj iszybko wykonania.
cze i cz central wentylacyjnych. gipsowo-kartonowych tynkowanych Kolejnym charakterystycznym ele-
Aranacja poszczeglnych urzdze tynkami glinianymi. Wymienione mentem bioklimatycznym jest cen-
w pomieszczeniu ma gwarantowa wyej materiay, a w szczeglno- tralnie umieszczony nad gwnym
jak najpeniejsz ich ekspozycj, przy- ci cega ilasta, charakteryzuj si holem wietlik, ktry poza swoj pod-
bliajc zasad dziaania iprezentujc wysok zdolnoci do regulacji wil- stawow funkcj zapewni moliwo
aktualny tryb pracy. gotnoci w pomieszczeniach, co naturalnej wentylacji i chodzenia.

Fot. 1
Zbiornik wody, szalunek obstawek stropu;
listopad 2016 r. (fot. Besta.PB)

maj 2017 [150] 97


ciek awe r e aliz acje

Ponadto w holu wejciowym zostaa projektowanych pomp ciepa przewi- sunku do energii wyprodukowanej
umieszczona wysoka ciana wykona- dziano siedem odwiertw pionowych zodnawialnych rde energii zosta-
na zcegy silikatowej (kolor biay) oraz ogbokoci 100 m kady. n zastosowane nastpujce rozwi-
bloczkw ilastych (popielato-zielony), Jako szczytowe rdo ciepa zapro- zania:
tworzcych dwubarwn kompozycj jektowano kondensacyjny kocio ga- sze turbin wiatrowych z piono-
nawizujc do estetyki elewacji ze- zowy, lub rwnowany oznamionowej w osi obrotu Aerocopter 450
wntrznych. Uzupenieniem oraz pod- mocy nominalnej 21,6 kW (50/30C). o mocy 2 kW zainstalowanych na
kreleniem podejcia projektowego Jako szczytowe rdo chodu wsa- supach na terenie parkingu (za-
jest lada recepcyjna wykonana zwar- lach konferencyjnych zakada si za- stosowane urzdzenia bd miay
stwowo ubijanej ziemi. stosowanie klimakonwektorw. Cie- moliwo wyprodukowania 12 000
Obecnie w architekturze mona do- po i chd bd rozprowadzane po kWh/rok);
strzec tworzenie si nowej kategorii budynku przez ogrzewanie podogowe trzy turbiny wiatrowe z piono-
budynkw. S to obiekty, ktre mona oraz system wentylacji. w osi obrotu Aerocopter 220
okreli mianem budynkw proener- o mocy 0,3 kW zainstalowane na
getycznych. Estetyka tych realizacji System wentylacji supach na dachu (zakadana pro-
powinna by efektem poszukiwania W budynku przewiduje si zastoso- dukcja energii 1400 kWh/rok);
optymalnego rozwizania przestrzen- wanie rozproszonego systemu wen- projektowane na budynku oraz na
nego respektujcego najistotniejsze tylacji zoonego z szeciu central zadaszeniu parkingu ogniwa foto-
aspekty uytkowe, estetyczne iener- wentylacyjnych dajcych moliwo woltaiczne posiadajce czn moc
getyczne. precyzyjnego i ekonomicznego ste- 49 kW. Wszystkie moduy fotowol-
Warto zwrci uwag, e uzyskana rownia zalenego od warunkw pa- taiczne wykonane zostan z krze-
forma architektoniczna budynku cen- nujcych w danej strefie. Centrale mowych ogniw monokrystalicznych
trum, dobr, rozmieszczenie ogniw wentylacyjne wyposaone s w wy- zprzedni metalizacj (ang. Front-
fotowoltaicznych oraz turbin wiatro- mienniki krzyowe i podwjne krzy- -Contact).
wych s przykadem na to, e pozyski- owe o sprawnoci odzysku ciepa
wanie energii z odnawialnych rde powyej 80%. Centrale obsugujce Dane techniczne budynku
nie musi si wyraa jedynie poprzez biura i du sal konferencyjn zo- Razem powierzchnia netto caego bu-
bezrefleksyjn maksymalizacj zyskw stay wyposaone wmodu chodzenia dynku: 1005,11 m2.
energetycznych. adiabatycznego. Dodatkowo centrala Kubatura netto: 4100,6 m3.
wentylacyjna obsugujca biura wypo-
Podstawowe rozwizania saona jest w gruntowy powietrzny Charakterystyka energetyczna
instalacyjne wymiennik ciepa, bdcy dodatkowym obiektu budowlanego
System grzewczy uzupeniajcym rdem chodu. Budynek zaprojektowany w standar-
System grzewczy bdzie zasilany dzie budynku pasywnego:
z dwch niezalenych rde ciepa. Bilans mocy elektrycznej projektowane zuycie energii na cele
Podstawowym rdem ciepa b- Szacowane zuycie energii na potrze- grzewcze: 15 kWh/m2rok,
dzie pompa ciepa typu solanka/woda by urzdze wentylacyjno-grzewczo- zakadana szczelno powietrzna n50
o nastpujcych parametrach tech- -klimatyzacyjnych 21 700 kWh/rok. = 0,3 wymiany/h.
nicznych: Szacowane zuycie energii na potrze- Budynek jest zaprojektowany wklasie
znamionowa moc cieplna 28,8 kW, by bytowe 28 300 kWh/rok. Aprogramu priorytetowego Lemur
wydajno chodnicza 23,3 kW, Szacowany sumaryczny bilans zgodnie zwymogami NFO iGW.
pobr mocy elektrycznej 5,96 kW, wszystkich odbiornikw zainstalowa- Mamy nadziej, e przedstawione
stopie efektywnoci (COP) 4,83. nych wobiekcie 50 000 kWh/rok. rozwizania architektoniczne i in-
Dobrana pompa ciepa posiada mo- stalacyjne pozwol si sta Pod-
liwo pracy w trybie chodzenia pa- Sposoby pozyskania energii karpackiemu Centrum Transferu
sywnego oraz wzalenoci od potrzeb elektrycznej zodnawialnych Niskoenergetycznych Technologii
chodzenia aktywnego. Na szczegln rde wBudownictwie wizytwk racjonal-
uwag zasuguje sposb rozwizania W celu zbilansowania w skali roku nej, wspczesnej architektury pro-
dolnego rda. Jako dolne rdo dla energii elektrycznej zuytej w sto- energetycznej.

98 Inynier budownictwa
ciek awe r e aliz acje

TRWA BUDOWA trze zewntrzne. Na gbokoci po- te temperatura powietrza ze-


niej strefy przemarzania (np. 1,8 m wntrznego, obliczeniowa 20C.
Marcin Stolarski p.p.t.) grunt otaczajcy wymiennik Wymagan dugo wymiennika obli-
Ecoplastol Sp. zo.o. ma stabiln, zmieniajc si w nie- czamy wg wzoru:
Anna Mik wielkim stopniu w skali roku tempe-
Podkarpacka OIIB
ratur (od +5C w zimie do +16C
latem).
Od padziernika 2016 r. trwaj pra- Powietrze zewntrzne przepywajce Qw wymagana moc wymiennika,
ce budowlano-montaowe zwizane przez GPWC zim si ogrzewa, latem Rp opr przenikania ciepa przez
z budow Podkarpackiego Centrum natomiast nastpuje jego schadzanie. ciank rury wymiennika, mK/W,
Transferu Niskoenergetycznych Tech- Zim, gdy temperatura zewntrzna Rg opr cieplny gruntu, mK/W,
nologii w Budownictwie w Rzeszowie siga 20C, powietrze po przejciu FH wspczynnik cyklicznoci pracy
(PCTNTwB). Generalnym wykonawc przez GPWC osiga temperatur wymiennika (dla 124 godzinny cykl
jest Besta Przedsibiorstwo Budow- 0C. Latem przy temperaturze ze- dla 0,512 godzinny),
lane Sp. zo.o. wntrznej +30C nastpuje schodze- Tln rednia logarytmiczna rnica
Po przekazaniu wykonawcy dostpu do nie do +18C. temperatur.
terenu budowy oraz zagospodarowa- W przypadku budownictwa energo- Po obliczeniu mocy oraz dugoci
niu i ogrodzeniu placu budowy roboty oszczdnego i pasywnego GPWC GPWC mona policzy zyski ciepa
budowlane rozpoczto od wykonania jest wanym elementem wspoma- zim izyski chodu latem. GPWC jest
wykopu pod zbiornik przeciwpoaro- gajcym ogrzewanie i chodzenie instalacj skadajc si ze specjal-
wy oraz zbiornik wody deszczowej. budynku, bdc jednoczenie od- nych rur antybakteryjnych, zakopa-
W padzierniku zapocztkowano rw- nawialnym rdem energii (OZE), nych pod ziemi (poniej strefy prze-
nie roboty konstrukcyjno-budowlane pozwalajcym speni bardzo niskie marzania gruntu). Rury wwymienniku
tych zbiornikw (uoono beton pod- wskaniki zapotrzebowania na ener- zastosowanym w Podkarpackim Cen-
kadowy, wykonano pyt denn wraz gi pierwotn. trum wykonane s zpolietylenu wyso-
z izolacj). Kolejny miesic przynis Dodatkowo powietrze po przejciu kiej gstoci HDPE100 zwewntrzn
ze sob prace zwizane zwykonaniem przez GPWC przez zastosowanie fil- warstw nanosrebra.
cian istropw zbiornikw (prace sza- tra na czerpni terenowej pozbawione Dziaanie GPWC polega na wykorzy-
lunkowe, zbrojarskie, betoniarskie), jest pykw ikurzu. staniu duej bezwadnoci gruntu na
a take rozpoczcie prac zwizanych GPWC zabezpiecza elementy wen- pewnej gbokoci wcigu roku. Itak
zwykonaniem pozostaych izolacji. tylacji mechanicznej przed zamar w zimie mamy wstpne podgrzewa-
W listopadzie wykonano przycze zaniem i szronieniem zim (nie ma nie powietrza wentylacyjnego budyn-
wodocigowe oraz zewntrzn sie potrzeby stosowania nagrzewnicy ku (temperatura po przejciu przez
kanalizacji deszczowej, atake opra- wstpnej). GPWC nie powinna spada poniej 0C
cowano dokumentacj geologiczn Wymagana moc cieplna wymiennika dla temperatury obliczeniowej dla
dolnego rda ciepa dla pomp ciepa. obliczana jest zgodnie ze wzorem: danej strefy klimatycznej), natomiast
Opracowano dokumentacj wykonaw- latem powietrze jest schadzane do
cz gruntowego wymiennika ciepa, 1820C.
ktry bdzie umieszczony pod pyt Wymiennik ciepa wPCTNTwB wykona-
fundamentow. ny zosta wgrudniu 2016 r.
Vn ilo nawiewanego powietrza Na prace wykonawcze skadao si
Gruntowy powietrzny wymiennik wentylacyjnego, m3/h, m.in. wykonanie wykopu, zmontowa-
ciepa (GPWC) zastosowany wPCTN- gsto powietrza (obliczenia ro- nie przewodw DN 200 od studni
TwB, produkcji firmy Ecoplastol, to bimy dla zimy, dlatego gsto bie- rewizyjnych do studni kondensatu,
ukad rwnolegle uoonych w grun- rzemy dla 10C), uoenie warstwy betonu podkado-
cie przewodw poczonych wkolek- cp ciepo waciwe powietrza nawie- wego nad rurocigami GPWC oraz
torze oduej rednicy (wprzypadku wanego (dla 10C), wykonanie nasypw zzagszczeniem
Podkarpackiego Centrum jest to DN t1 temperatura za wymiennikiem z pospki i piasku pod pyt funda-
400), przez ktry przepywa powie- gruntowym, najczciej 0C, mentow.

maj 2017 [150] 99


ciek awe r e aliz acje

Ponadto w ramach prac


wykonawczych w grudniu
wykonano cz kanaliza-
cji deszczowej pod pyt
fundamentow, a take za-
montowano uraw wieowy
niezbdny do prac w dalszej
czci realizacji inwestycji.

Uwaga: Artykuy o Podkarpac-


kim Centrum Transferu ukazay
si w nr. 3/2016 (Projekt) oraz
4/2017 (Trwa budowa) dwu-
miesicznika Podkarpackiej OIIB
Novum BUDOWLANE. Kolejne
informacje na temat stanu rea
lizacji tej inwestycji znajd si
w czerwcowym numerze czaso-
pisma Novum BUDOWLANE. Fot. 2 U
 oone przewody GPWC, grudzie 2016 r. (fot. Ecoplastol)

w y dar zenia

Targi WIATO
Patrona

t
i Targi ELEKTROTECHNIKA Me
dialny

W
Pa
tronTargi
dniach 2224 marca br. nowacje wzornicze i technologiczne. XXVI Midzynarodowe at WIA-
odbya si jubileuszowa Targi to take bogaty program wy- TO oraz XVI Midzynarodowe Targi
XXV edycja Midzynaro- darze towarzyszcych szkolenia ELEKTROTECHNIKA odbd si 31
dowych Targw WIATO oraz XV i konferencje, warsztaty i konsulta- stycznia2 lutego 2018 r. w War-
Media
edycja Midzynarodowych Targw cje branowe (1566 uczestnikw), szawskim Centrum lnyWystawienni-
ELEKTROTECHNIKA. Tragi objte byy wystawy polskiego designu. Roz- czym EXPO XXI.
Honorowym Patronatem Minister- strzyganych jest tu wiele konkursw,
stwa Rozwoju. wrczane s prestiowe nagrody
Podczas jubileuszowej edycji targw i wyrnienia wrd nich nagrody
na ponad 13 tys. m2 swoje produk- targowe, nagrody Polskiej Izby Iny-
ty zaprezentowao 502 wystawcw nierw Budownictwa oraz przyznana
zPolski izagranicy. To rekordowa licz- po raz pierwszy Nagroda Osobowo
ba firm. Targi spotkay si z ogrom- Roku 2016.
nym zainteresowaniem rwnie ze Niezmiennie Targi WIATO i Tar-
strony odwiedzajcych, ktrych liczba gi ELEKTROTECHNIKA dostarczaj
wtym roku wyniosa 15 595. praktyczn wiedz z zakresu owie-
Targi WIATO iTargi ELEKTROTECH- tlenia, instalacji elektrycznych i te-
NIKA to wane wydarzenia brany letechnicznych. Rwnolegle s oka-
owietleniowej i elektrotechnicznej. zj dla brany do spotka, wymiany
To wanie tutaj wystawcy prezen- dowiadcze czy nawizania nowych
tuj swoje premierowe kolekcje, in- kontaktw handlowych.
100 Inynier budownictwa
technologie

Modernizacja i remonty systemw


oczyszczania wody basenowej w krytych
pywalniach cz. I
dr in. Florian G. Piechurski
Instytut Inynierii Wody i ciekw
Politechnika lska, Gliwice
lska Izba Inynierw Budownictwa Niektre pywalnie maj duy problem ze spenieniem
wymaga, jakim powinna odpowiada woda.

R
emontowane i przebudowywa- Nadmiar chloru czynnego jest to za-
ne pywalnie kryte musz by warto chloru, ktra powstaje po de-
przede wszystkim przystoso- zynfekcji wody basenowej i zabezpie-
wane do zaj wdowolnym czasie, co cza wod przed wtrnym zakaeniem.
niezalenie od koniecznoci uatrakcyj- Poziom chloru wolnego powinien wy-
nienia basenw i hali basenowej wy- nosi 0,30,6 mg/dm3, a w wannach
maga specjalnych zapleczy szatnio- zhydromasaem 0,71,0 mg/dm3 [1].
wo-natryskowych oraz pomieszcze Chlor zwizany jest to chlor zawarty
na urzdzenia technologiczne. w wodzie w postaci rnych zwiz-
Istniejce niecki basenowe rozwizy- kw nieorganicznych i organicznych Fot. 1 Niecka basenu przed remontem
wane s jako monolityczne konstruk- ubocznych produktw chlorowania,
cje elbetowe zwykadzin ceramicz- takie jak np. chloraminy iinne. Maksy-
n, wsparte na supach izdylatowane malna zawarto chloru zwizanego
od konstrukcji hali w styku obejcia to 0,3 mg/dm3, a w wodzie uzupe-
basenowego stanowicego posadzk niajcej 0,2 mg/dm3 [1] wnormie DIN
hali basenowej. Istnieje wiele obiek- 19643 [2] to 0,2 mg/dm3.
tw zposadowieniem basenu bezpo- Rozporzdzenie [1] wprowadza obo-
rednio na gruncie. Brak podbasenia wizki dla zarzdzajcych obiektem
wymaga przy modernizacji dobudowa- basenowym oraz dla waciwego pa-
nia dodatkowej powierzchni na zbior- stwowego inspektora sanitarnego
niki isystem oczyszczania wody. zwizane z badaniami i ocen jakoci Fot. 2 Przykad basenu zwykadzin ceramicz-
n po remoncie
wody basenowej. Dotyczy to wymaga
Wymagania jakociowe mikrobiologicznych, fizykochemicznych
dla wody basenowej oraz czstotliwoci pobierania prbek
Woda wbasenach powinna pod wzgl- wody do bada oraz oceny wynikw.
dem bakteriologicznym ifizykochemicz-
nym odpowiada wymaganiom rozpo- Sposoby oczyszczania
rzdzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 wody basenowej
listopada 2015 r. wsprawie wymaga, Wrd sposobw oczyszczania
jakim powinna odpowiada woda na py- wody basenowej wedug [2] oraz [3]
walniach (Dz.U. z2015 r. poz. 2016) podstawowe to: wstpna filtracja
[1]. Istotne zmiany dotycz wzasadzie + koagulacja + filtracja + korekta pH Fot. 3 Przykad basenu ze stali nierdzewnej
kilku kwestii (wyrnienia autora): + chlorowanie (rys. 1). po remoncie

maj 2017 [150] 101


technologie

Podstawowy i minimalny zesp


procesw oczyszczania moe by
rozszerzony o dodatkowe procesy
wukadach:
wstpna filtracja + koagulacja + fil-
tracja + UV+ korekta pH + chloro-
wanie;
wstpna filtracja + koagulacja +
filtracja + ozonowanie + filtracja
sorpcyjna + korekta pH + chloro-
wanie;
wstpna filtracja + koagulacja +
filtracja + ozonowanie czci stru-
mienia + korekta pH + chlorowanie.
Dla cisoci naleaoby wczy do
wymienionych procesw jeszcze roz-
cieczanie, czyli uzupenianie wie-
wod, i czyszczenie dna i cian Rys. 1 Podstawowy ukad uzdatniania wody basenowej: 1 niecka basenu, 2 zbiornik przelewo-
z osadw za pomoc odkurzacza wo-wyrwnawczy, 3 pompa basenowa, 4 koagulacja, 5 filtracja cinieniowa, 6 pod-
podwodnego. grzewanie wody, 7 korekta pH, 8 chlorowanie dezynfekcja

Systemy przepywowe Najczciej stosowane systemy prze-


wody basenowej pywowe to: system poziomy lub jeli
W modernizowanych nieckach base- to moliwe znacznie bardziej efektyw-
nw dopywy i odpywy w odpowied- ny, pionowy.
niej liczbie naley tak rozmieci,
aby oczyszczona woda w krtkim Zasady projektowania
czasie i rwnomiernie dopyna do wydajnoci instalacji cyrkulacji
wszystkich miejsc w niecce. Rw- Przed przystpieniem do projektowa-
noczenie naley najkrtsz drog nia idoboru urzdze naley mie do-
i w jak najkrtszym czasie odprowa- kadne informacje:
Fot. 4 Przykad instalacji filtracji wody baseno- dzi zanieczyszczon wod syste- jakie bdzie przeznaczenie basenu
wej przed remontem mem rynnowym do zbiornika. (pywacki, rekreacyjny);

Fot. 5 Przykad instalacji filtracji wody baseno- Fot. 6 Przykad instalacji cyrkulacji wody base- Fot. 7 Instalacja cyrkulacji wody basenowej
wej po remoncie nowej przed remontem przed remontem

102 Inynier budownictwa


technologie

atrakcji wodnych: na kad atrak-


cj naley zabezpieczy dodatkowo
6 m3/h.
Dla basenu publicznego naley stoso-
wa filtry zdnem dyszowym posiada-
jce odpowiednie dopuszczenia UDT
oraz PZH. Naley przyj, e jest
dobra przy zastosowaniu prdkoci
filtracji vf 30 m/h cinieniowych fil-
trw wielowarstwowej lub ozonowa-
nia, a dla filtrw podcinieniowych vf
= 25 m/h.

Fot. 8 Przykad rozwizania poziomej insta-


Filtry cinieniowe Fot. 9 Cyrkulacja pionowa wbasenie okon-
lacji cyrkulacji wody basenowej po Zbiorniki filtrw cinieniowych wy- strukcji stalowej po remoncie
remoncie konane z kompozytw tworzyw
sztucznych (ywica poliestrowa,
wkno szklane) lub stalowe z od-
jakie atrakcje s planowane (gejze- powiedni wykadzin odporn na
ry, masae, zjedalnie); agresywne dziaanie wody baseno-
o przewidywanym rodzaju filtrw wej i rodkw chemicznych zgodnie
cinieniowych wielo- lub jednowar- z norm DIN 19643 i DIN 19605
stwowych, ewentualnie podcinie- dla zapewnienia odpowiedniej pracy
niowych. musz by wyposaone warmatur
Wysoko podbasenia moe limito- irurocigi. Woda filtrowana przepy-
wa wybr rozwizania filtrw. wa przez drobnoziarnisty materia.
Zanieczyszczenia wtrakcie filtracji
Dobr filtra zostaj zatrzymane na powierzchni
Wnormie [2] oraz [3] mona znale ziaren materiau filtracyjnego lub
dokadne wzory do obliczania strumie- w jego grnej czci (filtracja po- Fot. 10 Zbiornik przelewowy zPP wpodba-
nia objtoci wody cyrkulacyjnej dla wierzchniowa kontaktowa). seniu po remoncie
basenw publicznych. Najwaniejsze zalenoci midzy wiel-
Dla basenu pywackiego: koci ziaren, wysokoci warstwy
filtracyjnej, prdkoci, efektem
Q = (0,222/(m2 h)) A/k [m3/h] filtracji oraz warunkami hydrauliczny-
mi s nastpujce:
A powierzchnia lustra wody m2, jako filtracji zaley od zawartoci
k wspczynnik zaleny od zastoso- skadnikw powodujcych mtno,
wanej technologii (0,5 dla koagu- rodzaju materiau filtracyjnego,
lacji, filtracji, chlorowania; 0,6 dla wielkoci ziaren;
koagulacji, filtracji, ozonowania, wgla strata cinienia zaley od prdkoci
aktywnego, chlorowania). filtracji, czasu przepywu, zawarto-
Wyniki oblicze dla basenw o r- ci skadnikw powodujcych mt-
nych wymiarach przedstawiaj tabele no, wysokoci warstwy filtracyj-
1 i2. nej iwielkoci ziaren;
Oprcz odpowiednio dobranego, efekt filtracji zaley od jakoci fizycz-
w zalenoci od rodzaju niecki base- nej materiau filtracyjnego, ksztatu
Fot. 11 Zbiornik betonowy z instalacjami
nowej, wydatku trzeba koniecznie ziaren, warstwy podtrzymujcej, pod basenem o konstrukcji stalo-
pamita ododatkowym wydatku dla biegunowoci iobjtoci porw. wej po remoncie

maj 2017 [150] 103


technologie

Tab. 1 Oglne dane techniczne obliczeniowe dla basenw pywackich ido skokw (k = 0,5)
Wymiary basenu
10 x 6,5 12 x 8,2 16,7 x 8 25 x 8 25 x 10 25 x 12,5 25 x 16,7 50 x 16,7 50 x 20 50 x 21
[m]
Powierzchnia
65 99 133 200 250 312,50 417 833,50 1000 1050
basenu [m2]
Dugo rynny
33 40,40 49,40 66 70 75 83,40 133,40 140 142
przelewowej [m]
Strumie
29 45 59 89 111 139 185 370 444 466
przepywu [m3/h]

Pojemno
zbiornika wody 10,66 14,21 18,90 27,95 34,88 40,97 53,37 103,16 120,82 124,87
[m3]

Tab. 2 Oglne dane techniczne obliczeniowe dla basenw dla niepywajcych irekreacyjnych (k = 0,5)
Wymiary basenu
10 x 6,5 12 x 8,2 16,7 x 8 25 x 8 25 x 10 25 x 12,5 25 x 16,7 50 x 16,7 50 x 20 50 x 21
[m]
Powierzchnia
65 99 133 200 250 312,50 417 833,50 1000 1050
basenu [m2]
Dugo rynny
33 40,40 49,40 66 70 75 83,40 133,40 140 142
przelewowej [m]
Strumie
44 74 99 148 185 232 309 617 741 778
przepywu [m3/h]

Pojemno
zbiornika wody 12,97 20,58 26,24 42,49 49,39 59,53 81,90 158,53 184,74 195,06
[m3]

Cinieniowe filtry jednowar- gwarantuj rwnomierny odpyw fil- warstwach piasku znajduje si war-
stwowe i dwuwarstwowe trowanej wody, oraz zapewnia rwno- stwa z ziarnistego wgla granulo-
W zbiorniku filtra znajduje si zoe mierne rozprowadzenia wody podczas wanego bd antracytu. Wgiel ma
filtrujce, skadajce si z warstwy pukania. szczeglnie dobr zdolno absorpcji
piasku kwarcowego z ziarnami o wiel- W filtrach wielowarstwowych zoe mikrozanieczyszcze.
koci de = 0,61,2 mm lub czciej zbudowane jest z wielu warstw pia- Czsto popenianym bdem przy
stosowane de = 0,40,8 mm. Wy- sku o rnej granulacji ziaren lub na zasypywaniu jest brak warstw
soko warstwy filtracyjnej wynosi
hf = 1,01,2 m (tab. 3). Zoe spoczywa
Tab. 3 Charakterystyka warstw filtracyjnych dla filtra owysokoci zoa h = 1/1,2 [m]
na podou ztrzech wirowych warstw
podtrzymujcych o wysokoci 10 cm rednica uziarnienia Wysoko warstwy
Rodzaj warstwy
kada o zmiennej granulacji dostoso- [mm] [mm]
wanej do granulacji zoa. Cae zoe wir kwarcowy 3,155,6 100
spoczywa na pycie dennej wyposaonej wir kwarcowy 2,03,15 100
wdysze, przez ktre woda odpywa po wir kwarcowy 1,02,0 100
przepyniciu przez zoe filtrujce. Piasek 0,711,25 500/600
Pyta denna filtra skada si z pew-
Piasek 0,40,8 500/600
nej liczby dysz dostosowanych do
Hydroantracyt 0,61,6 500/600
wielkoci natenia przepywu, ktre

104 Inynier budownictwa


technologie

podtrzymujcych lub ich zaliczanie do


wysokoci waciwej warstwy filtra-
cyjnej. Powoduje to skrcenie drogi
filtracji, zwiksza straty wczasie fil-
tracji, awkonsekwencji prowadzi do
obnienia efektw oczyszczania wody
izwikszenia zuycia wody do puka-
nia filtru.

Aktywne szko filtracyjne AFM


Ciekawym materiaem filtracyjnym
jest AFM aktywne szko filtracyj-
ne. Do jego gwnych zalet naley
Fot. 12 Zesp filtrw cinieniowych dla basenu po remoncie zgaleri zaliczy:
armatury brak kolmatacji zoa czsto wyst-
pujcej wzoach piaskowych;
zapobieganie gromadzeniu inamna-
aniu si bakterii wzou filtra;
dziki dobrym wasnoci sorpcyj-
nym uzyskiwanie wody obardzo ni-
skiej barwie imtnoci;
bardzo efektywne pukanie zo-
a, zuywanie mniejszej objto-
ci wody dziki specyficznej po-
wierzchni;
dugi okres eksploatacji i to e
zczasem nie traci swojej aktywno-
ci sorpcyjnej.

Literatura
1. R
 ozporzdzenie Ministra Zdrowia zdnia
Fot. 13 Wielowarstwowe zoe piaskowe ornej granulacji 9 listopada 2015 r. w sprawie wyma-
ga, jakim powinna odpowiada woda
na pywalniach (Dz.U. z 2015 r. poz.
2016).
2. D
 IN 19643 Aufbereitung von Schwim
und Badbeckenwasser, 1997.
 z. Sokoowski, Wymagania sanitar-
3. C
no-higieniczne dla krytych pywalni,
MZiOS, 1998.
 h. Saunus, Planung von Schwimm-
4. C
bdern, Dsseldorf 1998.
5. Materiay zkonferencji organizowanej
przez Instytut Inynierii Wody cie-
kw Politechniki lskiej w Gliwicach
Instalacje basenowe: I 1997,
II 1999, III 2001, IV 2003,
V 2005, VI 2007, VII 2009,
Fot. 14 Aktywne szko filtracyjne rne granulacje VIII 2011, IX 2013, X 2015.

maj 2017 [150] 105


technologie

Najczstsze przyczyny
powstawania wad i uszkodze
posadzek przemysowych
Piotr Hajduk
Biuro Konstrukcyjno-Budowlane Hajduk

Wszelkie uszkodzenia posadzek w funkcjonujcych


obiektach zmuszaj do ponoszenia bardzo duych kosztw.

P
rzyczynami niedoskonaoci mentw podogi przemysowej. Przy- Z innych waniejszych objaww wad
podg mog by bdy projek- czyny eksploatacyjne to zwykle za podg przemysowych naley wyr-
towe, wykonawcze, atake ich szybkie przystpienie do uytkowania ni:
nieprawidowe uytkowanie. Ocenia si posadzki lub dopuszczanie wystpo- nierwno posadzki;
[1], e ponad 50% uszkodze posa- wania wikszych oddziaywa ni pro- zniszczenie dylatacji;
dzek powstaje zpowodu niewaciwej jektowane, np. lokalne przecianie, paczenie curling;
jakoci podkadu betonowego lub jego zbyt intensywny ruch, wiksze ni zarysowanie;
zego przygotowania. Natomiast 25% zakadane w projekcie obcienia od pcherze i rozwarstwienia midzy
uszkodze jest spowodowane nieodpo- substancji chemicznych, zmiany wa- podkadem aposadzk;
wiednimi warunkami eksploatacji (np. runkw cieplno-wilgotnociowych. uszkodzenie warstw wierzchnich,
zbyt wczesnym wczaniem posadzki Uszkodzenia wpodogach przemyso- np. wytarcia, odspojenia, pylenie,
do eksploatacji), a take istotnymi, wych mog by spowodowane przez kruszenie si i uszczenie posadzki
wstosunku do projektowanych, zmia- obcienia: wraz z podkadem i nadmierna jej
nami warunkw uytkowania. mechaniczne, jak cieranie, zm- cieralno, destrukcja powierzch-
Przyczyny uszkodze podg przemy- czenie, uderzenia, przecienie, niowa, odspojenia i deformacje,
sowych mona podzieli na konstruk- przemieszczenie, np. osiadanie, wy- uszkodzenia korozyjne, utrata zdol-
cyjne, materiaowe, technologiczne buch, wibracje; noci odprowadzania adunkw elek-
ieksploatacyjne [2]. chemiczne, jak alkaliczna reakcja trostatycznych;
Przyczyny konstrukcyjne to na og kruszywa, czynniki agresywne, np. przyczyny geotechniczne zwizane
mylnie przyjte rozwizania na eta- siarczany, sole, czynniki biologiczne; zgruntem.
pie projektu. Przyczyny materiaowe fizyczne, jak zamraanie/rozmraa- Wniniejszym artykule ograniczono si
wynikaj czsto z niewaciwie przy- nie, oddziaywanie cieplne, krystali- do omwienia wycznie uszkodze
jtych skadnikw mieszanki betono- zacja soli, skurcz, erozja, zuycie. bezporednio dotyczcych wierzch-
wej, nietrafnego doboru i zej kore- Czsto trudno jest jednoznacznie niej warstwy podogi przemysowej
lacji midzy podbudow awarstwami oceni przyczyn powstania bdw. posadzki, pomijajc wady powstae
wierzchnimi, bdnego skadu ilocio- Zwykle jest to zesp czynnikw, kt- winnych warstwach, jak: nierwno
wego mieszanki czy wprowadzenia do ry jest odpowiedzialny za powstanie podoa, rysy w podkadzie betono-
jej skadu zanieczyszcze. Przyczyny zjawisk destrukcyjnych. Szczeglnie wym, paczenie, zniszczenie dylatacji
technologiczne wystpuj zazwyczaj czsto wystpuj przyczyny materia- oraz przyczyny geotechniczne. Ich
jako wady wtrakcie wykonywania ele- owo-technologiczne. opis mona znale np. w[4] lub [5].

106 Inynier budownictwa


technologie

Uszkodzenia posadzki mog si poja-


wi wkrtkim czasie po jej wykonaniu
albo dopiero w trakcie eksploatacji.
Powstaj na skutek cierania, koro-
zji mrozowej bd chemicznej. Mog
mie charakter wgbny jeli na-
wierzchnia nie jest szczelna lub wy-
stpuje korozja zbrojenia. Czasem ich
przyczyn mog by take niektre
zanieczyszczenia skadnikw betonu Fot. 1 Przykad nadmiernego cierania (a) i rozwarstwienia (b) w pododze przemysowej
iwarstw posadzki, nawet wystpuj-
ce wniewielkiej iloci, np. zanieczysz-
czenie kruszywa czstkami nieopalo- te od sposobu i jakoci prowadze- Zwikszona cieralno obserwo-
nego wgla. nia prac. Kada, nawet najlepiej wy- wana zarwno z posadzkach beto-
Najczciej wystpuj takie wady, jak: konana, nawierzchnia zczasem ulega nowych, jak i ywicznych jest take
nadmierna cieralno iwytarcia, roz- naturalnemu wytarciu. Wedug [8] po wywoana: wikszym od zakadanych
warstwienia, odpryski, powstawanie 1015 latach uytkowania nastpuje obcieniem uytkowym, stosowa-
pcherzy, uszczenie si, pylenie oraz naturalne zuycie warstwy gruboci niem zych technik wykoczeniowych,
zmiana koloru posadzki. 2 mm. Najczciej ma to miejsce za szybkim dopuszczeniem do uytko-
Take w przypadku poprawnie wy- w obszarach naraonych na najwik- wania, dziaaniem kwasw, olejw lub
konanych podg przemysowych sze obcienia, np. trasy przejaz- siarczanw, szokiem termicznym wy-
naley si liczy z koniecznoci na- dw wzkw widowych, rejony bram nikym zdziaania ekstremalnych tem-
praw, dotyczy to zwaszcza miejsc idrzwi (fot. 1a). peratur, wielokrotnym zamraaniem
intensywnie eksploatowanych, np. Bardzo wane jest waciwe okre- i odmraaniem (np. w pomieszcze-
na cigach komunikacyjnych. Po wy- lenie przeznaczenia powierzchni po- niach chodniczych lub dla nawierzchni
tarciu wierzchniej warstwy zabez- sadzki i odpowiadajcy temu sposb zewntrznych), a take niedostoso-
pieczajco-impregnacyjnej dochodzi jej wykoczenia. Materiay do wyko- waniem rodzaju posadzki do uy-
do stopniowej destrukcji w kolejnych nywania trudno cieralnych warstw wanych rodkw transportu oraz
warstwach podogi przez wypukiwa- powinny odpowiada zapisom normy stosowaniem niewaciwych technik
nie spoiwa. Zczasem wnieremonto- PN-EN-13813 [9]. irodkw konserwacji (np. zbyt twar-
wanych pytach obserwuje si podob- Jednym z najczciej stosowanych de szczotki czyszczce). Dla podg
ne uszkodzenia (odspojenia, pkania rozwiza s posadzki betonowe lub naraonych na zewntrzne czynniki
odpryski itp.) jak dla podg wykona- na bazie modyfikowanych spoiw ce- atmosferyczne przyczyn bywa take
nych wadliwie. mentowych. Przyczyn ich nadmiernej zalanie wod opadow lub osabienie
cieralnoci jest zwykle niska jako wytrzymaoci betonu spowodowa-
Nadmierna cieralno zastosowanego betonu, na co ma ne jego zamarzniciem we wczesnej
posadzki wpyw uycie zbyt duej iloci wody fazie dojrzewania.
Nadmierna cieralno jest jednym zarobowej, zbyt wysoki wskanik w/c,
z waniejszych problemw technicz- za jako kruszywa, ukadanie mie- Rozwarstwienia delaminacja
nych podg przemysowych wczasie szanki betonowej w zaawansowanej Rozwarstwienie objawia si brakiem
ich eksploatacji. Na og jest wyni- fazie wizania, zastosowanie niewa- przyczepnoci do podkadu beto-
kiem niewaciwej jakoci przyjtych ciwej warstwy wierzchniej lub ze nowego i przekroczeniem napre
rozwiza materiaowych, wystpo- jej wykonywanie (tzw. przepracowa- granicznych midzy podkadem i na-
wania zbyt duych obcie, prze- nie przy zacieraniu), dolewanie wody wierzchni (fot. 1b).
kraczajcych wartoci graniczne, w czasie zacierania posadzki w celu W przypadku powok posadzko-
oraz korozji chemicznej. Dobr wa- uatwienia sobie pracy, wadliwa wych jest wynikiem powstania za
ciwego rozwizania jest zadaniem pielgnacja (np. wystpowanie prze- duych i nierwnomiernych napr-
skomplikowanym, bo zaley nie tylko cigw w pomieszczeniu, w ktrym e cieplnych, nierwnomierne-
od zastosowanych materiaw, ale wykonywane s prace). go skurczu betonu, zbyt szybkiego

maj 2017 [150] 107


technologie

lub nierwnomiernego schadzania to przyczyny tkwi iinnych warstwach


(wzgldnie ogrzania) pyty betonowej podogi przemysowej. Zjawisko wy-
oraz korozji mrozowej. Jako najwa- stpuje, gdy grna powierzchnia pyty
niejsze przyczyny powstawania roz- betonowej wie szybciej ni dolna.
warstwienia mona wypunktowa: Przyczyny powstawania to: nadmier-
niewaciwy skad betonu, awkonse- na ilo drobnych frakcji kruszywa, Fot. 3 Przykady wystpowania odpryskw na
powierzchni posadzki przemysowej
kwencji zbyt sabe parametry podkadu niewaciwe wibrowanie pyty, niewy-
betonowego; nieodpowiedni pielg starczajco uwalniajce powietrze
nacj i dopuszczenie do nadmierne- z mieszanki betonowej, zastosowanie Lokalne ubytki wposadzkach przemy-
go wysychania w wyniku przecigw; betonu onadmiernym opadzie izawar- sowych powstaj take po upadku
zawilgocenie podkadu; nieprzestrze- toci powietrza, bdy podczas zacie- cikich przedmiotw. Odpryski mog
ganie reimw technologicznych pod- rania powierzchni. by rwnie spowodowane przez
czas wykonywania warstw podogi Powstawanie pcherzy w powokach korodujce zbrojenie.
(np. ukadanie mieszanki betonowej ywicznych jest wynikiem przekrocze-
wzaawansowanej fazie wizania); nie- nia oddziaywa adhezyjnych (odspo- uszczenie si posadzki
waciwie dobrane czasy poszczegl- jenie od podoa) i kohezyjnych (roz- Zjawisko ma zwykle miejsce wwyniku
nych operacji technologicznych zbyt warstwienie w podou betonowym ukadania betonu wgorce, wietrzne
wczesne lub zbyt pne zacieranie lub rozwarstwienie powoki wielowar- dni, przy braku waciwej pielgnacji.
warstw posadzki; ze przygotowanie stwowej) [3]. Gwnymi przyczyna- Wskutek utraty wilgoci na powierzch-
podkadu betonowego (np. wystpo- mi s bdy technologiczne podczas ni pyty powstaje warstwa suchej za-
wanie na jego powierzchni mleczka wykonywania nawierzchni oraz brak prawy oduym skurczu, maej wytrzy-
cementowego); ze zagruntowanie; waciwego odpowietrzenia roztworu maoci, niewielkiej trwaoci isabym
brak warstwy sczepnej; wystpowa- ywicznego, nieuwzgldnianie wpywu powizaniu z kruszywem (fot. 4a).
nie zanieczyszcze; alkaliczna reakcja betonu na proces utwardzania ywic W wyniku procesw atmosferycz-
kruszywa w pycie betonowej; uyt- niewaciwe dopasowanie iniezgod- nych (np. zamraanie i rozmraanie)
kowanie niezgodne z projektowanym; no stosowanych materiaw, zbyt lub eksploatacji podogi warstwa ta
niekompatybilno midzy podkadem due zawilgocenie lub skaenie roz- pka na granicy zaprawa kruszy-
betonowym a materiaem warstwy puszczalnikami podkadu betonowego wo, doprowadzajc do uszczenia si
wierzchniej. oraz le dobrany preparat gruntujcy. posadzki. Waniejsze przyczyny usz-
czenia to: saba jako betonu podo-
Powstawanie pcherzy Odpryski a owysokim wskaniku w/c, wadliwe
Pojawienie si pcherzy na powierzch- Powstaj zwykle w wyniku wysadza- wykonawstwo, a zwaszcza nieprze-
ni pyty betonowej jest spowodowa- nia, przez cinienie wewntrzne, strzeganie reimw technologicznych
ne pcherzykami wody lub powietrza maych kawakw betonu (fot. 3). iniewaciwe wykoczenie nawierzch-
uwizionymi pod nieprzepuszczaln Negatywny skutek powoduj ziarna ni, bdna pielgnacja lub jej brak, ze
powierzchni (fot. 2). Mimo e objawia kruszywa wchodzce wreakcj che- spadki w nawierzchniach, wskutek
si zwykle na powierzchni zewntrznej, miczn z alkaliami zawartymi w ce- tego zaleganie np. wd opadowych,
mencie, co objawia si zwikszeniem naraenie na cykliczne zamraanie/
objtoci i wanie powstawaniem odmraanie.
odpryskw na powierzchni. Reakcje
te mog zachodzi zarwno z kru- Pylenie posadzki
szywami bogatymi w krzemionk, Pylenie dotyczy zwykle podkadw be-
jak i wglowymi. Kruszywo cechuj- tonowych lub podsadzek mineralnych.
ce si nisk gstoci objtociow Wystpuje, gdy powierzchnia pokryta
ma tendencj do wypywania na po- jest cienk warstewk nietrwaego
wierzchni mieszanki betonowej. Po- mleczka cementowego lub niezhy-
wstaj wwczas odspojenia wierzch- dratyzowanego cementu (fot. 4b).
Fot. 2 Przykady wystpowania pcherzy na niej warstwy podogi wwyniku reakcji Warstwa ta pod wpywem nawet ma-
powierzchni posadzki przemysowej zalkaliami [7]. ych napre, spowodowanych przez

108 Inynier budownictwa


technologie

wykonanych z betonw porowatych


inie najlepszej jakoci.
Innym gronym zwizkiem, z ktrym
czsto ma si do czynienia w zaka-
dach przemysu misnego, s kwasy
tuszczowe. Reagujc z wodorotlen-
kiem wapniowym zawartym w beto-
nie, tworz mikkie nierozpuszczalne
mydo wapniowe. Jeeli proces jest
Fot. 4 Przykady wystpowania uszkodze posadek przemysowych: a) uszczenie, b) pylenie dugotrway, to po wyczerpaniu wo-
dorotlenku wapnia dochodzi jeszcze
oddziaywanie zewntrznych czynni- powoduje wytarcie zastosowanego do rozkadu krzemianw wkruszywie,
kw mechanicznych, ulega starciu preparatu powokowego; w wyniku czego powstaj znaczne
irozpadowi, wwyniku czego powstaje niewaciw eksploatacj posadzek, ubytki wbetonie.
drobnofrakcyjny proszek lub py. Pyle- np. przez zbyt due obcienia po- W posadzkach garay jedno- i wie-
nie moe by spowodowane przez: wierzchni wstosunku do rozwiza lokondygnacyjnych, oprcz wpywu
karbonatyzacj betonu powierzch- przyjtych wprojekcie; wody ijej zamarzania zim po wnikni-
nia skarbonatyzowanego betonu niewaciwy sposb czyszczenia ciu wpory nawierzchni, wystpuj za-
jest krucha, pylca i nie utrzymuje stosowanie zbyt agresywnych groenia wywoane solami, zwizkami
parametrw wytrzymaociowych rodkw myjcych. tuszczowymi, wglowodorami.
na cieranie posadzki betonowej; Bardzo specyficzne rodowisko wy-
sabej jakoci beton uyty do wyko- Uszkodzenia korozyjne stpuje w budynkach inwentarskich
nania pyty posadzki przemysowej wywoane agresj chemiczn (fot. 5a). Mona si tutaj spodziewa
zbyt dua ilo wody zarobowej, Wobiektach, gdzie wystpuje rodo- korozji elementw betonowych wywo-
za wysoki wskanik w/c; wisko agresywne chemicznie, wyma- anych gnojowic, zawierajc midzy
wadliwy transport betonu na budo- gana jest precyzyjna ochrona mate- innymi amoniak, siarczany, chlorki
w, np. zbyt dugo przebywa wbe- riaowo-strukturalna. oraz agresywny dwutlenek wgla [6].
tonowozie izacz wstpnie wiza, W pomieszczeniach chodniczych na-
albo wykonawca zbyt pno rozpo- ley si liczy zkorozj izniszczenia- Zmiana koloru posadzki
cz odpowiedni jego obrbk; mi spowodowanymi przez wilgo, sole, Zmiana barwy nawierzchni nie jest
sabe waciwoci lub zbyt ma wglowodany, zwizki tuszczowe, zwykle problemem konstrukcyjnym lub
ilo posypki utwardzajcej; kwasy organiczne izmienn tempera- uytkowym. Ma natomiast znaczenie
niekompatybilno posypki utwar- tur. Zwizki chemiczne, ktre znajd estetyczne. Jest obserwowana jako
dzajcej zrodzajem cementu zasto- si na powierzchni, zarwno podczas janiejsze lub ciemniejsze plamy oraz
sowanego wpodkadzie betonowym; eksploatacji, jak ikonserwacji, nawet rne odcienie szaroci (fot. 5b).
dolewanie wody wtrakcie utwardza- w niewielkim steniu, stanowi po- Przyczynami mog by: nierwnoci
nia posadzki, co zmienia stosunek wane zagroenie dla warstw podg nawierzchni, w ktrych duej stoi
zawartoci cementu wmasie beto-
nu iosabia jego parametry, wtym
odporno na cieranie;
niekorzystne warunki wtrakcie be-
tonowania i zacierania posadzek
przemysowych, brak odpowiedniej
temperatury, przecigi, przyspie-
szajce wysychanie betonu;
niewaciw pielgnacj lub jej ca-
kowity brak;
przyspieszone uytkowanie posadzki Fot. 5 Przykady wystpowania uszkodze wywoanych: a) korozj chemiczn, b) zmian koloru
zbyt szybkie uytkowanie posadzki posadzki

maj 2017 [150] 109


technologie

woda przed odparowaniem, zbyt in- powoduj zagroenia dla bezpiecze- sadzek betonowych, Materiay Budow-
tensywne zacieranie fragmentw py- stwa uytkowania. lane nr 9/2004.
ty, nierwnomierne rozoenie utwar- Jest to jednak najczciej naprawiany 3. L . Czarnecki, J. Skwara, Uszkodzenia
dzaczy posadzkowych, zastosowanie element budowlany, a naprawy mog i naprawy posadzek przemysowych,
materiaw z rnych dostaw, co stanowi nawet ponad 70% ogu Materiay Budowlane nr 9/2000.
powoduje, e nawierzchnia ma rne napraw [3]. Z tego powodu wyst- 4. P . Hajduk, Projektowanie iocena stanu
odcienie. powanie rnego rodzaju uszkodze technicznego betonowych podg prze-
jest niestety zjawiskiem powszech- mysowych, XXXI Konferencja Warsz-
Podsumowanie nym. Remonty s zadaniem trudnym tat pracy projektanta konstrukcji,
Trwao posadzki uzaleniona jest i skomplikowanym z powodw orga- Szczyrk 2016.
od prawidowoci zaprojektowania, nizacyjnych, technicznych oraz tech- 5. P . Hajduk, Przyczyny powstawania rys
wykonania i uytkowania wszystkich nologicznych. Wszelkie uszkodzenia wpodogach przemysowych, Przegld
warstw podogi przemysowej. posadzek w funkcjonujcych obiek- Budowlany nr 4/2015.
Dobrze wykonana posadzka przemy- tach zmuszaj do ponoszenia bardzo 6. K . Maciejewski, Posadzki przemysowe
sowa musi zapewnia wymagan duych kosztw zwizanych nie tyl- w budownictwie rolniczym, Materiay
przepisami rwno, rysoodporno, ko z napraw wadliwej nawierzchni, Budowlane nr 9/2006.
dugotrwa odporno na dziaanie ale czsto wymagaj czciowego 7. Z. Pajk, . Drobiec, Uszkodzenia ina-
obcie, wpyw czynnikw chemicz- okresowego wyczania pewnych ob- prawy betonowych podkadw posa-
nych imechanicznych. szarw, prowadzc do powstawania dzek przemysowych, XXIII Konferencja
Prace zwizane z wykonywaniem po- przestojw wprodukcji. Warsztat pracy projektanta konstruk-
sadzki zalicza si do najbardziej od- cji, Szczyrk 2008.
powiedzialnych, gdy od ich jakoci Literatura 8. J . Tejchman, A. Maasiewicz, Posadzki
czsto zaley warto techniczna  . Czarnecki, Uszkodzenia i naprawy
1. L przemysowe, Wydawnictwo Politechni-
i estetyczna caego obiektu [8]. Bar- posadzek przemysowych, Materiay ki Gdaskiej, Gdask 2006.
dzo czsto bagatelizuje si ten pro- Budowlane nr 9/2008. 9. P N-EN-13816:2003 Podkady podo-
blem, co wynika z bdnego przeko-  . Czarnecki, J. Mierzwa, Wybrane
2. L gowe oraz materiay do ich wykonania.
nania, e uszkodzenia posadzek nie przyczyny materiaowe uszkodze po- Materiay, waciwoci iwymagania.

krtko
Nowe instalacje
w Rafinerii Gdaskiej
WRafinerii Gdaskiej firma Lotos re-
alizuje program Efektywnej Rafinacji
(EFRA), ktrego gwnym celem jest
lepsze zagospodarowanie przerabianej
ropy. Dziki nowym instalacjom zamiast
uciliwego dla rodowiska cikiego
oleju opaowego (powstajcego podczas
przerobu ropy naftowej) bdzie wytwa-
rzane wicej paliw silnikowych oraz
koks. Wprzyszej instalacji koksowania
zostan zastosowane unikatowe rozwi-
zania proekologiczne. aparaty, wtym dwa reaktory instalacji (KT), gwny wykonawca wikszoci in-
Zaawansowanie realizacji projektu koksowania DCU (po 240 t) ikolumn stalacji projektu EFRA. Przy budowie
EFRA osigno ju ponad 60%. Usta- destylacji hydrowaksu (300 t). Projekto- pracuj gwnie polscy pracownicy, jest
wiono na fundamentach ikonstrukcjach waniem, prawie ju ukoczonym, zajmu- ich ponad 1,5 tys. Zakoczenie prac prze-
elbetowych najwiksze oraz najcisze je si woska firma Kinetics Technology widziano na ok. poow 2018 r.

110 Inynier budownictwa


technologie

Balustrady szklane
dr in. Oeksij Kopyow
Zakad Inynierii Elementw Budowlanych
Instytut Techniki Budowlanej
Od poowy 2018 r. producenci balustrad bd musieli spo-
rzdza krajowe deklaracje waciwoci uytkowych przy
wprowadzaniu swoich wyrobw do obrotu lub udostpnia-
niu na rynku krajowym.

Z
godnie z rozporzdzeniem Mi- Ze wzgldu na fakt, e do dzisiaj nie ma balkonowych z wypenieniem szkla-
nistra Infrastruktury i Budow- Polskiej Normy kompleksowo okrelaj- nym wnajprostszy sposb mona po-
nictwa wsprawie sposobu de- cej wymagania stawiane balustradom dzieli na cztery podstawowe etapy:
klarowania waciwoci uytkowych (jak rwnie nie ma zharmonizowanej 1. Sprawdzenie geometrii balustrady
wyrobw budowlanych oraz sposobu normy europejskiej), wprowadzenie ba- wzakresie zgodnoci zobowizujcy-
znakowania ich znakiem budowlanym lustrad do obrotu wbudownictwie od mi warunkami technicznymi (WT).
[1] balustrady balkonowe (zacznik nr dnia 30 czerwca 2018 r. bdzie mo- Rozwizania geometryczne balu-
1 do rozporzdzenia, poz. 33) zaliczo- liwe na podstawie krajowej lub euro- strad zalenie od przewidzianego
no do wyrobw budowlanych objtych pejskiej oceny technicznej. Jednostk miejsca stosowania powinny spenia
obowizkiem sporzdzania krajowej udzielajc krajowe oceny techniczne wymagania WT [2] wzakresie opisa-
deklaracji waciwoci uytkowych oraz przeprowadzajc oceny tech- nym wtab. 1.
(rozporzdzenie weszo w ycie niczne balustrad balkonowych jest In- 2. Sprawdzenie zgodnoci zastoso-
1 stycznia 2017 r.). Oznacza to, e stytut Techniki Budowlanej (ITB). wanych materiaw z wymaganiami
producent balustrady ma obowizek Celem artykuu jest przedstawienie WT oraz deklarowanymi przez produ-
deklarowania waciwoci uytkowych zakresu oceny technicznej szklanych centa parametrami.
wyprodukowanego wyrobu, wyraajc balustrad balkonowych wprocedurze Sprawdzajc materiay budowlane
je jako poziom, klas lub wsposb opi- krajowej oceny technicznej. stosowane do produkcji balustrad,
sowy, na podstawie oceny iweryfika- szczegln uwag naley zwrci
cji staoci waciwoci uytkowych. Ocena techniczna szklanych na materia wypenienia balustrady.
W tym miejscu naley zaznaczy, e balustrad balkonowych Ustawodawca wWT ( 298 ust. 1) [2]
zgodnie z przepisami obowizujcymi Rozumiejc duy wpyw balustrad precyzyjnie okreli wymagania wobec
do dnia 31 grudnia 2016 r. producenci balkonowych na poziom bezpiecze- stosowanego wypenienia szklanego:
balustrad nie byli objci obowizkiem stwa uytkownikw budynkw, wZa- Szklane elementy balustrad powinny
znakowania swoich wyrobw znakiem kadzie Inynierii Elementw Budow- by wykonane ze szka opodwyszonej
budowlanym B. Dlatego ustawo- lanych ITB od wielu lat opracowywano wytrzymaoci na uderzenia, tukce-
dawca przewidzia okres przejciowy, kryteria oceny technicznej tego typu go si na drobne, nieostre odamki.
wktrym tego typu wyroby mog by wyrobw oraz prowadzono badania Powyszy zapis jednoznacznie dys-
wprowadzane do obrotu bez sporz- laboratoryjne w ramach rekomenda- kwalifikuje w rozwizaniach balkono-
dzenia krajowej deklaracji waciwoci cji technicznych ITB. Kryteria oceny wych pojedyncze szyby ze szka float
uytkowych. Zgodnie z 14 usta- imetody badawcze oparto na krajo- (przy stuczeniu szko rozpada si na
wy producenci balustrad powinni od wych oraz unijnych aktach prawnych, fragmenty rnej wielkoci z ostry-
30 czerwca 2018 r. bezwarunkowo dowiadczeniu eksperckim ITB oraz mi krawdziami) lub szka termicz-
sporzdza krajowe deklaracje na krajowych regulacjach innych krajw nie wzmacnianego (szko tego typu
tego typu wyroby budowlane przy czonkowskich. w myl przepisw europejskich nie
wprowadzaniu do obrotu lub udostp- Zakres bada w procedurze kra- naley do szka bezpiecznego, odamki
nianiu na rynku krajowym. jowej oceny technicznej balustrad mog mie ostre krawdzie).

maj 2017 [150] 111


technologie

Tab. 1 Wymagania dotyczce geometrii balustrad ( 298 [2])

Maksymalny przewit lub wymiar


Rodzaj budynkw Minimalna wysoko balustrady,
otworu pomidzy elementami
(przeznaczenie uytkowe) mierzona do wierzchu porczy [m]
wypenienia balustrady [m]
Budynki jednorodzinne
0,9 nie reguluje si
i wntrza mieszka wielopoziomowych

Budynki wielorodzinne i zamieszkania


zbiorowego, owiaty i wychowania 1,1 0,12
oraz zakadw opieki zdrowotnej
Inne budynki 1,1 0,2

W trakcie oceny technicznej wy- mie ostro zakoczonych elementw. Uwzgldniajc powoane wWT normy,
penienie szklane balustrad podlega Ocena wtym zakresie dokonywana jest normy badawcze innych krajw iwas
szczegowej identyfikacji. Przy tym organoleptycznie. Negatywnie oceniane ne dowiadczenie, wITB opracowano
sprawdzane s ksztaty iwymiary wy- s wyroby zostrymi krawdziami szyb, iakredytowano procedur badawcz
penienia szklanego, sposb obrbki jak rwnie elementami metalowymi. PB LK-140/1/04-2013 [4].
krawdzi, ocenia si jako wykonania 4. Sprawdzenie przydatnoci uytko- Wodniesieniu do szklanych balustrad
otworw w szkle. Szczegowo opi- wej oraz bezpieczestwa uytkowania procedura ITB [4] przewiduje spraw-
sywany jest rwnie stan techniczny przez potwierdzenie kryteriw wy- dzenie:
wypenienia szklanego, wzakresie: trzymaociowych. Wymg ten wynika 1. Odpornoci na uderzenie kul sta-
sprawdzenia wystpowania wad z [2]: konstrukcja (balustrad) powin- low o masie 0,5 kg z energi 5 J.
punktowych wpostaci wtrce cia na zapewnia przeniesienie si pozio- Uderzenia nie powinny spowodowa
obcych; mych, okrelonych wPolskiej Normie przebicia wypenienia, wystpowania
s prawdzenia obecnoci pcherzy dotyczcej podstawowych obcie niebezpiecznych odpryskw, zawale-
otwartych (pkajce) izamknitych; technologicznych imontaowych. nia si balustrady (do zdarzenia moe
sprawdzenia wystpowania wad Polskie Normy, o ktrych mowa doj wprzypadku balustrad caoszkla-
liniowych wpostaci rys; w WT, zwizane z balustradami, to nych, bezpodporowych, skadajcych
oceny wystpowania plam, smug; normy dotyczce gwnie projektowa- si z szyby i porczy). W przypadku
oceny wystpowania zjawiska po- nia, wrd ktrych naley wyrni: wypenie symetrycznych (jednakowe
wstawania tczy; P N-EN 1990:2004 Eurokod Pod- s zewntrzne iwewntrzne warstwy)
sprawdzenia wystpowania fal rol- stawy projektowania konstrukcji; sprawdzenia dokonuje si od jednej
kowych, odciskw na powierzchni P N-EN 1991-1-1 Cz 1-1: Ci- strony. W innych przypadkach wype-
grubych szkie. ar objtociowy, ciar wasny, nienie jest sprawdzane od strony ze-
Bardzo istotna jest identyfikacja oraz obcienia uytkowe wbudynkach; wntrznej iwewntrznej.
porwnanie z deklarowan jakoci P N-EN 1991-1-4 Cz 1-4: Od- 2. Odpornoci na uderzenie ciaem
wykonania elementw konstrukcyjnych dziaywania wiatru; mikkim i cikim (workiem kulistym
balustrady (np. supkw, porczy). P N-EN 1993-1-1:2006 Eurokod3 omasie 30 kg) zenergi 200 J. Ba-
W przypadku elementw wykonanych Projektowanie konstrukcji stalo- danie jest wykonywane w ramach
z wyciskanych profili aluminiowych wych Cz 11: Reguy oglne sprawdzenia przydatnoci uytkowej.
ksztaty iwymiary ksztatownikw, ich ireguy dla budynkw; Podczas sprawdzenia uderzenia kie-
pasko, skrcanie powinny si zga- P N-EN 1999-1-1:2011 Eurokod 9 rowane s w wypenienie balustrady
dza zPN-EN 755-9:2016-07 [3]. Projektowanie konstrukcji aluminio- (od strony zewntrznej iwewntrznej)
3. Sprawdzenie przydatnoci uytko- wych Cz 1-1: Reguy oglne. oraz welementy konstrukcji wsporczej
wej oraz bezpieczestwa uytkowania. Normy te nie opisuj sposobu po- balustrady. Wwyniku bada nie moe
Z punktu widzenia bezpieczestwa stpowania badawczego, lecz po- doj do przebicia wypenienia, wyst-
uytkowania balustrad bardzo istot- daj oglne reguy projektowania powania niebezpiecznych odamkw,
na jest ocena jakoci wykonania jej konstrukcji oraz, w ograniczonym uszkodze elementw konstrukcyjnych
poszczeglnych elementw. Warunki zakresie, przedstawiaj wymagania balustrady lub jej zawalenia. Zasad
techniczne [2] wymagaj: Balustrady dotyczce nonoci, uytkowalnoci, przyoenia obcienia uderzeniowego
przy balkonach i loggiach nie powinny trwaoci iodpornoci ogniowej. przedstawia rys. 1.

112 Inynier budownictwa


technologie

Oprcz powyszego badania wramach poziom, przyoon do porczy. Ob- dane s do porczy balustrad. Bada-
oceny poziomu bezpieczestwa uyt- cienie jest przykadane do balustrady nie jest przeprowadzane na jednym
kowania balustrad przeprowadzane na 60 sek. Przykadane jest do balu- penym przle balustrady. W wyniku
jest rwnie badanie odpornoci na strady kilkakrotnie, zinterwaem 5-mi- oddziaywania si nie mog wystpowa
uderzenie (fot.) zapoyczone z norm nutowym. Minimalna warto obcie- jakiekolwiek uszkodzenia mechaniczne,
niemieckich [6]. Balustrada jest oce- nia 1 kN/m. Dopuszczalna warto balustrada powinna zachowa swoj
niana w zakresie odpornoci na ude- przemieszczenia doranego porczy funkcjonalno. Odksztacenie dora-
rzenie opon omasie 50 kg ze zwik- nie powinna przekroczy H/50 (gdzie H ne porczy pod wpywem obcienia
szonym cinieniem (3 bary 3000 hP). wysoko balustrady). Przy tym mi- nie moe przekroczy wartoci L/100
Uderzenie jest przykadane od strony dzy elementami balustrady (np. styka- (L dugo przsa). Odksztacenie
zewntrznej balustrady, wg schematu mi szyb) nie powinna powsta szcze- trwae (zmierzone po 5 minutach od
przedstawionego na rys. 2. Wysoko lina szersza ni 8 mm. Wymg ten momentu zdjcia obcienia) nie moe
spadku opony jest uzaleniona od kon- jest zwizany z niebezpieczestwem przekroczy wartoci L/150.
strukcji balustrady iwynosi (rys. 3): przytrzanicia palcw. Wwyniku przy- 5. Trwaoci wyrobw. W ramach
zwysokoci 900 mm kategoria A, oenia siy niedopuszczalne s jakiekol- sprawdzenia okrela si odporno
zwysokoci 700 mm kategoria B, wiek zniszczenia elementw balustrady korozyjn wyrobw w rnych rodo-
zwysokoci 450 mm kategoria C. (np. spkania spaww, wyrwania rub, wiskach. Oceniana jest rwnie kon-
Na rys. 3 przedstawiono graficzny uszkodzenia wypenienia). Dopuszczal- strukcja balustrady zpunktu widzenia
opis kategorii balustrad oraz miejsca na warto odksztacenia trwaego po- podatnoci na korozj. Sprawdza si,
uderze. rczy po zdjciu obcienia nie powinna czy poszczeglne elementy balustrady
W wyniku bada nie moe doj do przekroczy H/100. s kompatybilne inie stanowi ogniwa
zawalenia si balustrady, przebicia 4. Odpornoci na obcienie dwiema korozyjnego. Wizualnie sprawdza si
wypenienia lub wystpowania nie- siami owartoci 0,5 kN skierowany- cigo spaww wcelu niedopuszcze-
bezpiecznych odamkw. mi w gr lub jedn si skierowan nia do gromadzenia si w rodku ba-
3. Odpornoci na dziaajc prosto- w d o wartoci 1 kN, dziaajcymi lustrady zanieczyszcze sprzyjajcych
padle do paszczyzny balustrady si w paszczynie porczy. Siy przyka- zapocztkowaniu korozji.

Rys. 1 Zasada wykonania uderzenia ciaem


mikkim i cikim o masie 30 kg:
H wysoko spadku ciaa mikkie-
go, decydujca oenergii uderzenia,
a = 60o; L dugo linki do zawie-
szenia ciaa [5] Rys. 2 Schemat badania odpornoci na uderzenie ciaem mikkim [6]

maj 2017 [150] 113


technologie

Rys. 3 Kategorie balustrad oraz strefy uderze opon [7]

Literatura 3. PN-EN 755-9:2016-07 Aluminium istopy


1. Rozporzdzenie Ministra Infrastruktu- aluminium Prty, rury iksztatowniki wy-
ry i Budownictwa z dnia 17 listopada ciskane Cz 9: Dopuszczalne odchyki
Fot. 
Utrata funkcjonalnoci balustrady
2016 r. wsprawie sposobu deklarowa- wymiarw iksztatu ksztatownikw. po uderzeniu ciaem mikkim i cikim
nia waciwoci uytkowych wyrobw 4. M. Jakimowicz, Procedura badawcza 30 kg (archiwum ITB)
budowlanych oraz sposobu znakowania PB LK-140/1/04-2013. Badania balu-
ich znakiem budowlanym. strad iporczy budowlanych. Obcie- 6. DIN 18008-4:2013-07, Teil 4. Zusat-
2. R
 ozporzdzenie Ministra Infrastruk- nia statyczne i bezpieczestwo uyt- zanforderungen an absturzsichernde
tury z dnia 12 kwietnia 2002 r. kowania, ITB, Warszawa 2013. Verglasungen.
w sprawie warunkw technicznych, 5. EOTA, Technical Report TR 001. De- 7. Technische Regeln fr die Verwendung
jakim powinny odpowiada budynki termination of impact resistance of von absturzsichernden Verglasungen
iich usytuowanie. panels and panel assemblies, 2003. (TRAV), Fassung 2003.

REKLAMA

114 Inynier budownictwa


technologie

Okadziny z pyt wielkoformatowych


cz. II
mgr in. Maciej Rokiel

Podoe
Istotnym problemem, ktry trzeba roz- dlatego w tych sytuacjach naley warstwie termoizolacji, rys. 1 cz. I
wiza, aby dobrze wykona okadzin rozway konieczno zagruntowania artykuu) wpomieszczeniach mieszkal-
z wielkoformatowych pyt ceramicz- powierzchni jastrychu anhydrytowego nych za minimaln grubo przyjmuje
nych, jest odpowiednie przygotowanie gruntownikiem epoksydowym lub wy- si 4,5 cm przy wytrzymaoci na zgi-
podoa. Wytyczne niemieckie zalecaj kona podoe cementowe. nanie nie mniejszej ni 4 MPa (klasa
stosowanie wycznie klejw cienko- Wytrzymao podoa powinna wy- CT F4) absolutne minimum dla tego
warstwowych (wynika to ze wspomnia- nika z obcie, jednak dla podo- obcienia to 4 cm, jednak wbudynku
nych w cz. I artykuu potencjalnych a betonowego zaleca si, aby by uytecznoci publicznej przy obci-
problemw), czyli takich, ktre mo- to beton klasy minimum C12/15. eniu 5 kN/m2 lub punktowym 4 kN
na nakada warstw nie grubsz ni Przy stosowaniu klejw reaktywnych bdzie to ju grubo przynajmniej
5 mm. Dodatkowo pyty wielkoforma- (epoksydowych), ze wzgldu na ich 7,5 cm. Dla tego ostatniego przypad-
towe, zwaszcza typu slim, wogle wytrzymao dochodzc nawet do ku obcienia mona zmniejszy gru-
si nie nadaj do klejenia na kleju gru- 6070 MPa, wytrzymao podoa bo o1 cm (do min. 6,5 cm) pod wa-
bowarstwowym. na odrywanie powinna wynosi przy- runkiem zastosowania jastrychu klasy
Po pierwsze, nie kade podoe nada- najmniej 1,5 MPa (przy obcieniu CT F5, czyli owytrzymaoci na zgina-
je si pod pyty wielkoformatowe. Na wycznie ruchem pieszym dopuszcza nie nie mniejszej ni 5 MPa [11].
podogach mog one by ukadane na si wytrzymao podoa na odrywa-
betonie, jastrychu cementowym lub nie wynoszc przynajmniej 1 MPa).
zaprawie PCC (polimerowo-cemen- Jeeli jest to jastrych cementowy na
towej). Znacznie rzadziej tego typu warstwie rozdzielajcej (rys. 3 cz. I
okadzin ukada si na hydroizolacji artykuu), to w pomieszczeniach
ze szlamw lub folii wpynie. Nie wol- mieszkalnych powinien on mie gru-
no jej ukada na suchym jastrychu bo przynajmniej 4,5 cm (absolutne
gipsowym i podoach drewnianych minimum to 3,5 cm) przy wytrzymao-
lub drewnopochodnych (np. pytach ci na zginanie nie mniejszej ni 4 MPa
OSB). Jastrychy anhydrytowe nale- (klasa CT F4), jednak wprzypadku wik-
y zawsze traktowa jak tzw. pod- szych obcie (4 kN/m2) lub w przy-
oe krytyczne. Chodzi o tendencj padku punktowego obcienia 3 kN (np.
do utraty wytrzymaoci (osabienia koami) jego grubo naley zwikszy
powierzchni) na skutek wnikania wil- przynajmniej do 6,5 cm dla klasy ja-
goci znajdujcej si wnormalnie wi- strychu CT F4 (wytrzymaoci na zgi-
cej zaprawie klejowej. Skutkowa nanie nie mniejsza ni 4 MPa) [10].
to moe odspojeniem si wykadziny Jeeli stosuje si jastrych anhydry-
razem z warstw osabionego ja- towy, to jego grubo nie moe by
strychu przez siy cinajce wywo- mniejsza ni 4 cm przy wytrzymaoci
ane zmianami dugoci na skutek na zginanie nie mniejszej ni 4 MPa
Fot. 4 Takie uszkodzenie moe by take
zmian temperatury. Na zjawisko to (klasa CA F4) [10]. skutkiem zastosowania zbyt mikkiej
s wraliwe przede wszystkim oka- Dla tzw. jastrychw pywajcych wy- termoizolacji w warstwach podogi
dziny z pyt o powierzchni 0,5 m2, konanych z zaprawy cementowej (na (fot. autor)

maj 2017 [150] 115


technologie

Jastrych anhydrytowy w pomiesz- tyle, eby ewentualne odksztacenia noci od rodzaju konstrukcji, obcie-
czeniach mieszkalnych powinien mie nie spowodoway uszkodzenia okadzi- nia iwielkoci pytek.
grubo przynajmniej 4,5 cm (abso- ny. Dotyczy to zarwno odksztace Uzasadnienie ma jednak 28-dniowy
lutne minimum to 4 cm) przy wytrzy- skurczowych, jak i na skutek innych czas sezonowania jastrychw, ale tyl-
maoci na zginanie nie mniejszej ni obcie. Wedug DIN 18157-1:1979 ko takich, ktre s wykonywane zza-
4 MPa (klasa CA F4) [11]. [15] podoe betonowe powinno by praw przygotowywanych na budowie
Podane klasy wytrzymaoci jastry- sezonowane minimum sze miesicy. lub workowanej suchej zaprawy, ktra
chw w praktyce wykluczaj stoso- Czas ten mona skrci, jeeli zindy- wrzeczywistoci jest cementow za-
wanie jastrychw przygotowywa- widualnej analizy wynika, e wmomen- praw bez dodatkw modyfikujcych.
nych na budowie w betoniarce oraz cie wykonywania prac odksztacenia Co do wilgotnoci sytuacja jest bar-
wylewek typu miksokret. Musz to podoa ustay lub zmniejszyy si do dziej skomplikowana. Dla pyty beto-
by suche, fabrycznie przygotowa- akceptowalnego poziomu. Take wy- nowej o gruboci 15 cm 4% wilgot-
ne zaprawy. Dodatkowo dla jastry- tyczne ITB [11] wymagaj minimum noci to 1415 litrw wody w 1 m2
chw pywajcych wpomieszczeniach 6-miesicznego sezonowania podoa. pyty. To ilo, ktra dla takiej okadzi-
mieszkalnych termoizolacja musi by Podoe betonowe pod pytki wg [15] ny moe by zabjcza. Pyty takie s
nieciliwa, tzn. albo polistyren eks- powinno by w stanie powietrznosu- wzasadzie paroszczelne. Dla takiego
trudowany (XPS) ewentualnie styro- chym, polska literatura techniczna podoa nawet 2% wilgotnoci (77,5
pian klasy min. EPS 100. W budyn- definiuje maksymaln wilgotno pod- litra wody w 1 m2 pyty) moe prze-
kach uytecznoci publicznej, jeeli oa na poziomie 45%. kracza potencjalnie niebezpieczny
stosuje si styropian, to klasy min. Jastrychy cementowe wg DIN 18157- poziom zawilgocenia. Jeeli podoem
EPS 200 [12], [13] (porwnaj fot. 41). -1:1979 [15] wymagaj 28-dniowego byby natomiast jastrych pywajcy
To jednak nie wszystkie wymagania. sezonowania. W przypadku stoso- o gruboci 5 cm, to przy 4-procen-
Kolejnymi, nie mniej istotnymi, s wania szybkowicych i szybkosch- towej wilgotnoci masowej 1 m2 za-
rwno podoa, wilgotno iwyse- ncych jastrychw, w sprzyjajcych wieraby ok. 3,6 litra wody. Jest to
zonowanie. warunkach cieplno-wilgotnociowych, ju zupenie inna ilo, co nie zmienia
Na posadzkach wg wytycznych [14] uoenie pytek moliwe jest nawet po faktu, e do dua (cho ju zaczyna
przewit midzy podoem a at 23 dniach (wice s zawsze wy- by na akceptowalnym poziomie).
odugoci 2 m nie moe by wikszy tyczne producenta). W przypadku jastrychw cemento-
ni 5 mm. Jednoczenie odchylenie od Wedug wytycznych [16] jastrych ce- wych na warstwie rozdzielajcej lub
poziomu/zaoonego spadku paszczy- mentowy w momencie wykonywania pywajcych bardzo wane jest rw-
zny nie moe by wiksze ni 5 mm prac powinien by suchy (wilgotno nomierne schnicie podkadu. Nierw-
i nie moe zmienia kierunku spadku masowa 2%), w polskiej literatu- nomierne schnicie moe prowadzi
(jeeli jest przewidziany). rze technicznej za graniczn warto do deformacji warstwy jastrychu (rys.
Powysze tolerancje wymiarowe dla przyjmuje si 45%. 7) ipniejszych uszkodze (rys. 8).
pytek o powierzchni 0,25 m2 lub Podane powyej wilgotnoci i czasy Zupenie inaczej wyglda sytuacja
o boku duszym ni 70 cm s jednak wysezonowania wymagaj odpowied- w przypadku jastrychw anhydryto-
niewystarczajce. Na posadzkach nale- niego skomentowania. Skurcz odpo- wych. Tu wymg jest duo ostrzejszy.
y zawsze stosowa samopoziomujce wiednio pielgnowanego betonu jest Wedug wytycznych [17] wilgotno
masy wygadzajce lub masy szpachlo- najwikszy w cigu pierwszych 34 jastrychu anhydrytowego, oznaczana
we. Ostateczn tolerancj wymiarow tygodni od wylania masy. Po tym cza- aparatem CM lub metodami bezpo-
podoa naley ustali, opierajc si na sie jego przyrost jest wzasadzie po- rednimi w momencie wykonywania
zaleceniach producenta pyt, zuwzgld- mijalny. Dlatego wymg tak dugiego prac, powinna wynosi:
nieniem moliwej do naoenia gruboci sezonowania, zwaszcza przy beto-  0,3% dla jastrychw z ogrzewa-
warstwy kleju oraz wielkoci iksztatu nach towarowych wyszych klas, ma niem podogowym,
(ewentualnych deformacji) pytek. uzasadnienie jedynie w wyjtkowych  0,5% dla pozostaych przypadkw.
Podoe pod okadziny wielkoforma- przypadkach. Za bezpieczny okres Zkolei wytyczne [16] zezwalaj na wy-
towe powinno by wysezonowane na mona uzna 13 miesice, wzale- konywanie wykadzin na jastrychach

1
Numeracja ilustracji jest kontynuacj numeracji z cz. I artykuu.

116 Inynier budownictwa


technologie

bezwodny siarczan wapnia CaSO4).


Chodzi otendencj do utraty wytrzy-
maoci (osabienia powierzchni) na
skutek wnikania wilgoci znajdujcej
si w zaprawie klejowej (zwaszcza
gdy jest to klej normalnie wicy).
Skutkowa to moe odspojeniem si
wykadziny razem zwarstw osabio-
nego jastrychu przez siy cinajce
Rys. 7 Deformacja jastrychu cementowego na skutek przesuszenia wierzchniej warstwy wywoane zmianami dugoci na sku-
(rys. Sopro) tek zmian temperatury. Na zjawisko
to s wraliwe przede wszystkim
pyty o powierzchni 0,5 m2, dlate-
cementowych owilgotnoci masowej do 0,3% oraz do 0,5%, gdy si go w tych sytuacjach naley rozwa-
oznaczonej metod CM wynoszcej: wykonuje wykadzin pytek o boku y konieczno zagruntowania po-
 0,5% dla jastrychw z ogrzewa- 40 cm lub przy spoinach o sze- wierzchni jastrychu anhydrytowego
niem podogowym, rokoci 3 mm (a wic dla pytek gruntownikiem epoksydowym lub wy-
 1% dla pozostaych przypadkw, wielkoformatowych). kona podoe cementowe.
zalecajc jednoczenie obnienie jej Wynika to z waciwoci samego Czas schnicia jastrychw anhydryto-
maksymalnej wartoci odpowiednio spoiwa (w anhydrycie znajduje si wych zaley od warunkw zewntrz-
nych (temperatura, wilgotno po-
wietrza itp.) jak rwnie gruboci
warstwy. Przecitnie czas sezonowa-
nia/wysychania wynosi 26 tygodni.
W przypadku okadzin na powierzch-
niach pionowych pytki wielkoforma-
towe (o powierzchni przynajmniej
3000cm2 lub okrawdzi duszej ni
70 cm wg [1], lub opowierzchni przy-
najmniej 1600 cm2 wg [2]) wymagaj
podoa ztynku klasy CS IV lub CS III
owytrzymaoci na ciskanie przynaj-
mniej 6 MPa i powinien to by przy-
najmniej tynk III kategorii. Moe te
zaj konieczno wykonania szpachli
wygadzajcej (cementowej lub poli-
merowo-cementowej, nie gadzi).
Konieczno bardzo starannego przy-
gotowania podoa wynika take zpo-
rwnania dopuszczalnych tolerancji
podoa oraz uoonych pyt [14].
W skrajnym przypadku dopuszczalna
nierwno podkadu 5 mm i 2 mm
odchyka od paszczyzny powierzchni
wykadziny daje cznie 7 mm. Zaka-
dajc wnajcieszym miejscu zastoso-
wanie kleju ogruboci warstwy 3 mm,
Rys. 8 Deformacja jastrychu cementowego na skutek przesuszenia wierzchniej warstwy wpraktyce dyskwalifikuje kleje omak-
(rys. Sopro) symalnej gruboci warstwy 5 mm.

maj 2017 [150] 117


technologie

Dla powierzchni pionowych odchylenie Przecinaj one warstw wierzchni wsystemach ogrzewania podogowe-
powierzchni (tynku) od paszczyzny i dodatkowo w przypadku podogi go wynika z faktu, e zmiany szero-
oraz odchylenie krawdzi od linii prostej pywajcej uniemoliwiaj powsta- koci dylatacji (nie tylko obwodowych)
mierzone at kontroln odugoci 2 m wanie tzw. mostkw akustycznych. mog dochodzi do 5 mm. Szeroko
nie moe przekracza 3 mm przy liczbie Dylatacje montaowe. Oddzielaj dylatacji porednich przy ogrzewaniu
odchyek nie wikszej ni 3 na dugoci wykadzin ceramiczn od kratek, podogowym nie powinna by mniejsza
aty. Jednoczenie cakowite odchylenie wpustw, rur instalacyjnych itp. Ich ni 10 mm. Konieczno wykonywa-
powierzchni od kierunku pionowego nie szeroko wynosi zwykle 68 mm nia szerszych dylatacji strefowych
moe by wiksze ni 4 mm na wyso- (ale nie mniej ni 5 mm). i brzegowych moe wynika z analizy
koci kondygnacji. Zdrugiej strony od- Dylatacje strefowe peni bardzo wa- zmian szerokoci dylatacji.
chylenie krawdzi okadziny od kierunku n funkcj zarwno przy ogrzewaniu Wedug wytycznych ITB [14] niezdyla-
poziomego i pionowego mierzone at podogowym, jak iprzy rnym od pro- towana powierzchnia nie powinna by
odugoci 2 m nie wiksze ni 2 mm na stokta bd nieregularnym ksztacie wiksza ni 5 x 6 m.
dugoci aty jak rwnie odchylenie po- jastrychu. Tym bardziej e mona roz- Wedug wytycznych [16] pola jastry-
wierzchni od paszczyzny mierzone at rni tu dwa przypadki: pierwszy, gdy chu z ogrzewaniem podogowym nie
o dugoci 2 m nie moe by wiksze ogrzewanie podogowe wystpuje nie mog by wiksze ni 40 m2, przy czym
ni 2 mm na dugoci aty. Wskrajnym pod ca powierzchni jastrychu, oraz dugo niezdylatowanego boku nie
przypadku tylko zastosowanie zej jako- drugi, gdy ogrzewanie podogowe wy- moe by wiksza ni 6,5 m dugoci.
ci, zwichrowanych lub podatnych na stpuje pod ca powierzchni jastry- Powierzchnie nieogrzewane powinny
opisane wczeniej oddziaywania pytek chu. Wpierwszym przypadku podzia na by zdylatowane na pola opowierzch-
moe spowodowa osignicie grnej strefy ogrzewane i nieogrzewane jest ni nie wikszej ni 60 m2, a dugo
granicy tolerancji wymiarowej. Dodat- niezaleny od ksztatu pomieszczenia, niezdylatowanego boku nie moe by
kowe naoenie si odchyek podoa strefy te musz by rozdzielone dylata- wiksza ni 8 m dugoci. Zdylatowana
moe tylko pogorszy sytuacj iwkon- cjami. Dylatacje tego typu wykonuje si powierzchnia powinna by kwadratowa
sekwencji doprowadzi do problemw ponadto wprzypadku znacznych rnic lub prostoktna, oproporcjach bokw
zodbiorem robt. w temperaturze czynnika grzewczego nieprzekraczajcych 1:1,5.
lub rodzaju ogrzewania podogowego Stosownie do wytycznych [17] pola
Dylatacje (elektryczne, wodne). Oddylatowa od jastrychu zogrzewaniem podogowym
Dylatacje w wykadzinie projektuje siebie naley take pola z niezalenie nie powinny by wiksze ni 100 m2,
si, uwzgldniajc obcienia dziaaj- regulowanym ogrzewaniem. Dylata- przy czym dugo niezdylatowanego
ce na posadzk, obecno ogrzewania cje naley take wykona w miejscu boku nie powinna by wiksza ni 10m
podogowego, powierzchni, ksztat projektowanych otworw drzwiowych, dugoci. Przy kwadratowych lub pro-
ikonstrukcj podogi. zwaszcza w miejscach czenia si stoktnych powierzchniach (propor-
Wyrni mona kilka typw dylatacji: wylewek wpomieszczeniach ornych cje bokw nie wiksze ni 2:1) moli-
Dylatacje konstrukcyjne obiektu (bu- wymiarach, na styku podg o rnej we jest take wykonanie wikszych,
dynku). S niezalene od konstrukcji gruboci i/lub konstrukcji. niezdylatowanych powierzchni (jeeli
samej podogi, przebiegaj zawsze Przy okrelaniu szerokoci i ukadu wykona si niezbdne obliczenia). Dla
przez wszystkie warstwy konstrukcji. dylatacji naley uwzgldni rodzaj pomieszcze bez ogrzewania podogo-
Dylatacje strefowe. Przy wikszych podoa (jastrychu), geometri po- wego dugo niezdylatowanego boku
powierzchniach oraz w systemach wierzchni, wielko pytek oraz obci- nie powinna przekracza 20 m gdy
ogrzewania podogowego naley wy- enia termiczne (nie tylko ogrzewa- stosuje si jastrych upynniony, oraz
kona dylatacje porednie. Musz nie podogowe, ale i np. nagrzewanie 15 m wpozostaych przypadkach.
one przechodzi przez ca gru- przez due okna/witryny szklane). Wykonstruowanie dylatacji musi
bo jastrychu i by odwzorowane Dylatacje brzegowe powinny mie sze- zawsze uwzgldnia waciwoci
w okadzinie. Dylatacje strefowe roko przynajmniej 10 mm w przy- materiau warstwy wierzchniej. Moe
wykonuje si take wprzypadku po- padku systemw zogrzewaniem pod- si okaza, e w odniesieniu do kon-
wierzchni oksztacie liter L lub U. ogowym, wpozostaych przypadkach kretnych warunkw uytkowania ikon-
Dylatacje brzegowe. Oddzielaj ja- jest to zalecana szeroko (minimalna kretnego materiau warstwy wierzch-
strych od elementw pionowych. 8 mm). Minimalna szeroko 10 mm niej podane wymogi ulegn zaostrzeniu

118 Inynier budownictwa


technologie

chodzi tu przede wszystkim o roz- wych i w pooeniu sufitowym, jeeli 11. D


 IN 18560-2:2009-09, Berichtigung
staw i szeroko dylatacji. Uwaga: to konieczne, stosuje si zazwyczaj 1:2012-05 Estriche im Bauwesen.
zmiana szerokoci szczeliny dylatacyj- pynne dyspersje tworzyw sztucznych Teil 2. Estriche und Heizestriche
nej ma wpyw na dobr materiau do lub materiay rolowe (w zalenoci auf Dmmschichten (schwimmende
jej wypenienia zastosowany mate- od konstrukcji przegrody). Wszystkie Estriche).
ria musi umoliwi przeniesienie (ela- materiay musz mie zadeklarowane 12. P
 N-EN 13163+A1:2015-03 Wyroby
styczne) zmian jej szerokoci. Dlatego waciwoci paroizolacyjne (okrelony do izolacji cieplnej w budownictwie
gdy stosuje si pyty wielkoformatowe wzgldny wspczynnik oporu dyfuzyj- Wyroby ze styropianu (EPS) produ-
zwaszcza przy relatywnie duych, nego lub rwnowan dyfuzyjn gru- kowane fabrycznie Specyfikacja.
niezdylatowanych powierzchniach bo powietrza Sd), wynikajce zobli- 13. P
 N-B-20132:2005 Wyroby do izola-
konieczne moe by obliczeniowe okre- cze cieplno-wilgotnociowych. cji cieplnej w budownictwie Wyro-
lenie szerokoci dylatacji. by ze styropianu (EPS) produkowane
Literatura fabrycznie. Zastosowania.
Dodatkowe zalecenia 1. M
 erkblatt: Verlegung von grossfor- 14. Warunki techniczne wykonania iodbioru
Zastosowanie pyt wielkoformato- matigen Keramikplatten im Innenbere- robt budowlanych cz B: Roboty
wych w pewnych sytuacjach wyma- ich. Schweizerischer Plattenverband, wykoczeniowe, zeszyt 5 Okadziny ipo-
ga przeanalizowania przegrody pod 2014. sadzki zpytek ceramicznych, ITB, 2014.
ktem cieplno-wilgotnociowym. Nie 2. M
 erkblatt SMGV, SPV, VHP, VTH, SVGG: 15. D
 IN 18157-1:1979-07 Ausfhrung
tyle chodzi tu o wartoci wsp- Untergrnde fr Wandbelge aus Kera- keramischer Bekleidungen im Dnn-
czynnika przenikania ciepa UC(max) czy mik, Natur- und Kunststein (Fliesen und bettverfahren; Hydraulisch erhrten-
o kondensacj powierzchniow, ile Platten) im Innenbereich, 2009. de Dnnbettmrtel.
o warunek, e we wntrzu przegro- 3. Fachinformation 03 Grossformatige 16. B
 elge auf Zementestrich. Fliesen
dy nie moe wystpowa narastaj- keramische Fliesen und Platten, ZDB, und Platten aus Keramik, Naturwerk-
ce wkolejnych latach zawilgocenie na 2010. stein und Betonwerkstein auf behe-
skutek kondensacji pary wodnej [19]. 4. Groformatige keramische Belags izten und unbeheizten Zementgebun-
Bezwzgldnie naley wykona tak elemente sowie Belagselemente mit denen Fubodenkonstruktionen, ZDB,
analiz, gdy wykadzina wykonywana rektifizierten Kanten. sterreichischer 2007.
jest na stropach nad przejazdami czy Fliesenverband, 2010. 17. B
 elge auf Calziumsulfatestrich. Ke-
nad pomieszczeniami o wysokiej wil- 5. PN-EN 14411:2016-09 Pytki cera- ramische Fliesen und Platten, Natur-
gotnoci wzgldnej powietrza lub na miczne Definicja, klasyfikacja, waci- werkstein und Betonwerkstein auf
przegrodach midzy pomieszczeniem woci, ocena iweryfikacja staoci wa- calziumsulfatgebundenen Estrichen,
nieogrzewanym i ogrzewanym. Dyfu- ciwoci uytkowych iznakowanie. ZDB, 2005.
zyjno tak wykonanej okadziny/wy- 6. B
 GR 181 Fubden in Arbeitsrumen 18. P
 lanungs- und Ausfhrungsrichtlinien
kadziny zaley wzasadzie od udziau und Arbeitsbereichen mit Rutschge- fr Fliessestrich auf Calciumsulfat
spoin w oglnej powierzchni (mona fahr. Hauptverband der gewerblichen basis, Wien, 2004.
przyj, e pytki s paroszczelne). Berufsgenossenschaften, 2003. 19. R
 ozporzdzenie Ministra Infrastruktu-
Take wykonanie ocieplenia od we- 7. P
 N-EN 12004:2008 Kleje do pytek ry zdnia 12 marca 2002 r. wsprawie
wntrz wymusza bezwzgldne wyko- Wymagania, ocena zgodnoci, klasyfi- warunkw technicznych, jakim powin-
nanie analizy cieplno-wilgotnociowej. kacja ioznaczenie. ny odpowiada budynki iich usytuowa-
Do wykonania paroizolacji posadzki naj-  . Krl, P. Lisiski, Duy format due
8. A nie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z pn.
czciej si stosuje paroizolacyjne wy- wymagania. Wok pytek ceramicz- zm.).
roby rolowe, np. membrany samoprzy- nych, 3/2014.  . Rokiel, Projektowanie i wykonywa-
20. M
lepne (z dopuszczeniem higienicznym 9. P
 N-EN 13888:2010 Zaprawy do spoi nie okadzin ceramicznych. Warunki
do stosowania wpomieszczeniach) lub nowania pytek Wymagania, ocena techniczne wykonania iodbioru robt,
folie z tworzyw sztucznych. Nie wol- zgodnoci, klasyfikacja ioznaczenie. Grupa Medium, Warszawa 2016.
no stosowa jako paroizolacji zwykych 10. D IN 18560-4:2012-06 Estriche im 21. M
 ateriay firmy Agrob Buchta.
folii z tworzyw sztucznych gruboci Bauwesen. Teil 4: Estriche auf Trenn 22. M
 ateriay firmy Sopro.
0,2 mm. Na powierzchniach piono- schicht. 23. M
 ateriay firmy Atlas.

Sprostowanie
W cz. I artykuu przy rys. 13 zostao podane bdnie rdo; powinno by: rys. ATLAS.
redakcja
maj 2017 [150] 119
w biule t y nach izbow y ch...

Budynek powsta jeszcze przed I wojn wiatow. Poczt-


kowo miecia si wnim wytwrnia produkujca farby dla
armii niemieckiej. ()
Obecny waciciel postanowi wyremontowa zabytkowy
budynek z zachowaniem klimatu starej warszawskiej Pragi,
nadajc mu funkcj mieszkaln. () Elewacja budynku zo-
staa wpisana do rejestru zabytkw, kubatura budynku prze-
kracza 9 tys. m3 przy powierzchni zabudowy ok. 800 m2. ()
Obecnie wbudynku rozbierane s stare stropy Kleina oraz
klatki schodowe, ktre bd zastpowane elbetowymi.
Wykonywane s take podbicia fundamentw w czci
Na Prag idzie nowe budynku. Kolejno wykonywanych prac jest niezwykle
wana, poniewa ma decydujce znaczenie dla zachowania
Przygldajc si dzisiejszej Pradze, mona zauway coraz stabilnoci budynku oraz wielkoci pniejszych osiada,
wicej odnawianych kamienic. Inwestorzy realizujc swoje ktre, jak wiadomo, s nieuniknione. ()
inwestycje staraj si zachowa w nich niezwyky klimat Grup wizytujcych oprowadza inspektor nadzoru inwe-
i ducha starej warszawskiej Pragi. Jednym z takich przed- storskiego Radosaw Cichocki oraz kierownik robt Seba-
siwzi jest Fabryka na Pradze, ktr w grudniu 2016 r. stian Walczak.
odwiedzili czonkowie Koa Modych MOIIB. Projekt realizo-
wany jest przez spk Projekt Kawczyska. Obiekt mieci Wicej w artykule Radosawa Cichockiego wInynierze
si przy ul. Kawczyskiej 9/11/13. Mazowsza nr 2/2016.

Krakw musi si rozwija, a nie tylko rozbudowywa


Rozmowa zwiceprezydent Miasta Krakowa E.K.: Zasady budowy wspczesnego miasta zostay zawar-
te w Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowa-
mgr in. arch. Elbiet Koterb nia przestrzennego Miasta Krakowa. Wstudium okrelono,
e Krakw ma mie struktur miasta zrwnowaonego,
E.K.: () Miasto podjo pionierskie dziaania, majce na z uwzgldnieniem wartoci rodowiska przyrodniczego
celu wyeliminowanie stosowania paliw staych jako pod- zgodnie zprzyjt zasad rozwj, anie rozbudowa.
stawowego rda ciepa poprzez dofinansowanie wymia-
ny piecw. Zaley nam take na zwikszeniu dostpnoci, Wicej w wywiadzie Aleksandry Vegi w Budowlanych,
iloci ipoprawie jakoci komunikacji publicznej. () Istotne kwartalniku Maopolskiej OIIB nr 1/2017.
znaczenie w walce ze smogiem ma rwnie zachowanie
odpowiednich proporcji pomidzy terenami przeznaczony-
mi do zabudowy aterenami nieinwestycyjnymi. Wikszo
terenw majcych istotny wpyw na przewietrzanie zostao
ju objtych planami miejscowymi.
Wtym zakresie nieocenion pomoc dla urbanistw stano-
wi opracowany na zlecenie miasta Atlas pokrycia terenu
iprzewietrzania miasta. ()
A.V.: Jak pogodzi w planowaniu przestrzennym rne
oczekiwania? Zjednej strony np. zdajemy sobie spraw, e
korytarze powietrzne cign si wzdu ciekw wodnych.
Zdrugiej chcemy odwraca miasto do rzeki, awic wpro-
wadza zabudow wzdu rzeki. Zjednej strony wiemy, e
najwiksze zanieczyszczenie kumuluje si w najbardziej
zwartej zabudowie. Z drugiej zdajemy sobie spraw, e
rozlewanie miasta jest pod kadym wzgldem nieekono-
miczne.

120 Inynier budownictwa


w biule t y nach izbow y ch...

azienka iWC. Wysoko kondygnacji nadziemnych 2,8 m,


piwnic 2,5 m. ()
Po wielu latach stosowania technologii wielkopytowej,
opartej na produkcji elementw w fabrykach domw
kombinatach, okazao si, e technologia ta nie jest jedno-
znacznie konkurencyjna wstosunku do innych technologii
(metod) uprzemysowionych wielkoblokowej, monoli-
tycznej, szkieletowej, anawet do tradycyjnej! ()
Dua materiaochonno systemw wielkopytowych
wynikaa take ztego, e technologia ta niejako wzaoe-
niach charakteryzowaa si marnotrawstwem betonu istali,
poniewa w konstrukcji budynkw mieszkalnych ich wy-
trzymao wykorzystywana bya rednio w2030%. Zwy-
Wielka pyta. Wielkie mienionych powodw, jak rwnie z powodu zej jakoci
uywanych materiaw cement z domieszkami pyw

nadzieje, niespenione zelektrociepowni, niskiej jakoci stal oraz kruszywo, atym


samym wyprodukowane coraz gorsze prefabrykaty stop-
niowo rezygnowano ztego sposobu budowania. ()
oczekiwania Moe warto zastanowi si nad przywrceniem do ask,
choby czciowym ioczywicie dostosowanym do wsp-
() Wodzi dominoway dwa systemy budownictwa wiel- czesnych wymogw i parametrw technicznych, systemu
kopytowego: zaoony w 1961 roku zakad Dbrowa 78, prefabrykacji elementw, ktre mogyby zosta wykorzy-
ktry w opinii wczesnego Architekta Miasta pod wzgl- stane do szybkiego iekologicznego wznoszenia budynkw.
dem prostoty rozwiza i czystoci funkcji dorwnywa
najlepszym rozwizaniom w skali kraju pena rozkado- Wicej w artykule Mariusza Gaworczyka wKwartalniku
wo mieszka, dowietlenie kuchni (sic!), od M-3 osobna dzkim nr 1/2017.

Bdy wykonawstwa popeniane podczas


wznoszenia cian
Bdy wykonawstwa mog zniweczy trud projektanta ina-
wet przy najlepiej sporzdzonym projekcie mog przyczyni
si do powstania uszkodze muru. Do typowych bdw wy-
konawczych nale:
n  iekorzystne odstpstwo od projektu;
z a jako robt;
b  rak przewizania elementw murowych;
s tosowanie wmurze rnych materiaw;
n  ieodpowiednie spoinowanie na elewacjach;
s tosowanie materiaw zej jakoci;
n  ieodpowiednie wykonywanie bruzd iwnk. ()
Nieodpowiednia jako robt murarskich jest najczstsz Na elewacjach beztynkowych istotnym problemem jest ja-
przyczyn wystpowania uszkodze cian. Do podstawo- ko wykonania fug. le wykonane spoinowanie, poprzez
wych wad zwizanych z nieodpowiednim wykonaniem uatwianie podciekania i migracji wd opadowych w gb
muru zaliczy naley niestaranne ukadanie elementw struktury muru, przyczyni si moe do wywoania uszko-
murowych, brak wypeniania spoin lub wykonywanie zbyt dze korozyjnych muru.
grubych spoin, odchyki od pionu, stosowanie uszkodzonych
elementw murowych, umieszczenie wwarstwie izolacji gru- Wicej wartykule dr. hab. ukasza Drobca wKwartalniku Bu-
zu, cegie itp. () dowlanym, biuletynie Zachodniopomorskiej OIIB nr 1/2017.

Opracowaa Krystyna Winiewska

maj 2017 [150] 121


Rys. Marek Lenc

Nakad: 118 675 egz. Nastpny numer ukae si: 14.06.2017 r.

Publikowane wIB artykuy prezentuj stanowiska, opinie ipogldy ich Autorw. Redakcja zastrzega sobie prawo do adiustacji tekstw
izmiany tytuw. Przedruki iwykorzystanie opublikowanych materiaw moe odbywa si za zgod redakcji. Materiaw niezamwionych
redakcja nie zwraca. Redakcja nie ponosi odpowiedzialnoci za tre zamieszczanych reklam.

Wydawca Biuro reklamy Rada Programowa


Wydawnictwo Polskiej Izby Inynierw Zesp: Przewodniczcy: Stefan Czarniecki
Budownictwa sp. z o.o. ukasz Berko-Haas tel. 22 551 56 20 Wiceprzewodniczcy: Marek Walicki
00-924 Warszawa, ul. Kopernika 36/40, lok. 110 lukasz@inzynierbudownictwa.pl Czonkowie:
tel.: 22 551 56 00, faks: 22 551 56 01 Monika Frelak tel. 22 551 56 11 Stefan Pyrak Polski Zwizek Inynierw
www.inzynierbudownictwa.pl, m.frelak@inzynierbudownictwa.pl i Technikw Budownictwa
biuro@inzynierbudownictwa.pl Natalia Goek tel. 22 551 56 26 Tadeusz Malinowski Stowarzyszenie
Prezes zarzdu: Jaromir Kumider n.golek@inzynierbudownictwa.pl Elektrykw Polskich
Katarzyna Klorek tel. 22 551 56 06 Bogdan Mizieliski Polskie Zrzeszenie
Redakcja k.klorek@inzynierbudownictwa.pl Inynierw i Technikw Sanitarnych
Redaktor naczelna: Barbara Mikulicz-Traczyk Magorzata Roszczyk-Hauszczak Dorota Przybya Stowarzyszenie Inynierw
b.traczyk@inzynierbudownictwa.pl tel. 22 551 56 07 i Technikw Komunikacji RP
Z-ca redaktor naczelnej: Krystyna Winiewska m.haluszczak@inzynierbudownictwa.pl Piotr Rychlewski Zwizek Mostowcw RP
k.wisniewska@inzynierbudownictwa.pl Pawe ebro tel. 22 551 56 27 Robert Ksy Stowarzyszenie Inynierw
Redaktor: Magdalena Bednarczyk p.zebro@inzynierbudownictwa.pl i Technikw Wodnych i Melioracyjnych
m.bednarczyk@inzynierbudownictwa.pl Wodzimierz Cichy Polski Komitet Geotechniki
Druk Stanisaw Szafran Stowarzyszenie Naukowo-
Opracowanie graficzne Tomasz Szczurek -Techniczne Inynierw i Technikw Przemysu
Jolanta Bigus-Koczak RR Donnelley Naftowego i Gazowniczego
Skad i amanie: Jolanta Bigus-Koczak ul. Obrocw Modlina 11 Jerzy Gumiski Stowarzyszenie Inynierw
Grzegorz Zazulak 30-733 Krakw i Technikw Przemysu Materiaw Budowlanych

122 Inynier budownictwa


f o tostr ona

Myn ytni w Szamotuach


Projekt obejmowa adaptacj starego myna
na budynek mieszkalny oraz budow budyn-
kw mieszkalnych wielorodzinnych.
Inwestor: Scalio
Wykonawca: Scalio
Architektura: Tekktura Hanna Michalik-Tom-
czak, Maciej Tomczak, Tomasz Strzyowski,
Katarzyna Kozub-Paterczyk, Jacek Borzych
Powierzchnia uytkowa: Myn ytni
2342 m2, nowy budynek 1 1968 m2,
nowe budynki 2 i 3 455 m2
Lata realizacji: 20132016

Zdjcia: Tekktura

stycze 2017 [146] 123