ienklwbI


πÒ

¬∆
-
B@A
G n«
‹ÒÁ
-
A
D n¡ø’
-
D nÓ
πºÒ
-
A
Eπ.
swfw
rwh

πÒ

¬∆
Ó‘∆
È∂Á
∂Ù


Á’≈
Ó
∂‚


»Ó

»Ó
Á

,
Ï≈
Ï≈
ϻfi
≈«
√øÿ
,
«
ÍÃÊ

Í≈
ÒøË

Ú≈
¡Â∂¡
Ú
Â
≈
„πº‚

’∂˘

Ó
«
ÍÂ

ó √

«
‘´
«
Ë¡≈
‰Ú∆
«
¬È


Ò

Ï
πÒ

¬


-
B


@



A
G


qqkrw
Ò
∂÷
’ª
◊ √∆
Ï ≈Á ÒÁ ≈ Ϻ‹‡ :«
ÁÙ
≈ ‘∆
‰ ÒºÎ≈
˜∆Á≈Í
πÒ
øÁ .
.
≈.
..
.
..
.
..
.
..
.
..
.
A

øÍ≈
Á’ «
’√≈
È ¡
øÁØÒ È,ı πÁ’πÙ

¡ ª¡Â ∂’
̃≈ Ó ≈
¯.
∆..
.
..
..
. .
.
..
..
.
..
.
..
.
..
.
..
.
D
¡

Ó∂«
√øÿ ‹∆

ÀÓ.√ Ø∫ó ’ øÍÈ ∆¡
ª Á∆ÓπÈ≈
Î∂Á
∆ ÁΩÛ«
Úº⁄
ÓÈπº÷
Â≈Á
≈ÿ≈
‰.
.A
@
Ù
øÿ¬
∆ √«
‘ Ô Ø◊√ø◊ ·È √øÓ
∂Ò
È :.
.
...
.
. .
...
.
..
..
..
.
..
..
. .
.
..
..
.
..
.
..
.
..
.
.A
C
«
⁄º·

-
ͺÂ
,
⁄øÁ
∂¡
Â∂ ’≈
ÍØ
∂‡Ó∆ ‚ ∆
¡ ≈ ∂ÏØÒ
‰ Á
∆¡ ≈˜
≈Á∆ .
...
.
..
..
..
.
..
..
. .
.
..
..
.
..
.
..
.
..
.
.A
G



« ¬
Â
≈ Ì
∂‹
‰Ò¬∆
ÍÂ ≈ ̃
º¬
∆ √Ú≈
Ò ”
Â∂: ’ ∆È’ √Ò
Ï≈Û ∆
Á ∆
’ ج∆
ʪ˛?.
..
. .
.
..
..
.
..
.
..
.
..
.
.B
A
ÿ-
ÿ π˜ ◊ ≈ ; ‘Ú ≈
”⁄ ÂÒ Ú≈
Ï≈
˜ ∆.
..
..
.
...
.
..
..
. .
.
..
..
.
..
.
..
.
.
..
.B
F
’ πÒ «
ÚøÁ«
√ øÿÚÛÀ⁄
Ó
’ ≈ÈÈø.BG Ù  Ë ª‹Ò∆
’ Ò≈ ¡Â∂Ò Ø’ ª«
Ú ⁄ ’ ≈
 Ò
≈¯ ≈√Ò≈Ó ∂‡‰ Ú ≈
Ò ≈¡ΩÒ
÷.
..
.
. .
.. ..
.
.
. .
.
..
.
BH
◊ π »Â
∂◊ Ï‘≈Á È◊ 
Ï ø◊≈Ø‚
,È Úª
Ù «
‘ « Ú Ù∂Ù «
Í Ø‡
ÓøÁ √ Ω◊ØÒ ∆ ÿ
‡È ≈ : ’πºÒ
«‘øÁ «
’√ ≈ È Ó̃ Á»√Ì≈
Á∆«
 Í
Ø ‡.
.
. ..
..
.
C@
Ó Ø: I
H AEH- D
CAB E
Acc. No. 166510100057175 √ øÿ Ù/√  ◊Ó ∆
¡ ª
Kulwinder Singh «
Î  ’»-Î≈
Ù∆Ú ≈
Á Á∂ Ó
ø‚ ≈¡ ‘ ∂ ÷
Â∂ « Ú
πºË √ ∆
.Í∆

≈¬

.( ¡ÀÓ-¡ÀÒ)«
È¿»
IFSC Code : ANDB0001665 ‚
ÀÓ Ø’ ∂√

Ú ºÒ Ø∫¡
ÀÓ
 ‹À∫
√ ∆
Á ∆
DB Ú ƒ
Ú ∑∂◊ø„
Ó Ω’∂√»Ï
∂Ì”
⁄Ø√ Óπ‹

‘ ∂(
C
B)
Andhra Bank, Nawanshehar Ù
‘ ∆Á ’≈
Ó ∂‚ ¡
Ó ∆
’ «√
≥ÿ Á∆ B G
ÚƒÏ  √
∆ ÓΩ’
∂√ ∆
.
Í∆.
¡≈
¬∆
. (
¡ ÀÓ-
¡ ÀÒ

È¿±

ÀÓ
Ø’

∂√

ÚºÒ
Ø∫Ù

Ë
ª‹
Ò∆
√Ó≈
◊Ó(
C
C)«
’√
≈È
‹ºÊ
∂Ï
øÁ

¡ªÁ
∂√
ºÁ
∂”
Â∂A
B
‹»È
˘
E-mail : ‚

.
√∆
.Á̄
Â

ª¡
º◊
∂Ë

È∂(
C
C)Î

Ú∂∫
»Í
«
Úº⁄


∆
˛Í≥⁄

«
¬Â∆Ó̃

Ȫ
Á∆Ï
ØÒ

inqsadarahh@gmail.com
Á

Ó√(
Ò
≈C
D)
’̃

Óπ¡

Î∆
Á∆Ó
ø◊
˘
ÒÀ’
∂ Ó̃
Á
»
ª
ÚºÒ
Ø∫¡

Ê
∆Î
»’
Í
ÃÁ

Ù
È
(
C
D)
Á«
Ò«
ÚË
Ú≈
ÓÈ‹

Â’Ω
Á
∆Ó̃

ÈÂØ∫È


«
¬‹’
Ï

≈¤
π‚
Ú

¿π‰
Ò
¬∆
Ê≈
‰∂
⁄ øÁ≈ Á
Á
≈«
ÿ≈
˙(
CE )
¿π√

∆
«Ó √
Â∆
-Ó̃Á
» Ô
»È∆
¡ ÈÚ
ºÒ Ø∫È
»
ÍπÏ
∂Á
∆ Í
πÒ∆
√Ê ≈
‰∂Á≈
«¬
º’
¡ø’ ó A E
πÍ
¬

«
ÿ≈
˙(
CE)
ÎÀ’‡
∆
«
Úº⁄
Ø∫«
ÏÈ
ª’≈
È ’º„
∂◊¬∂ Ó̃
Á » ª
Á∆«
ͺ·”
Â∂¡ ≈
¬∆
È Ω‹
Ú ≈È
√≈
Ò≈
È≈
(Á∂√ )ó AE
@ πÍ
¬∂ Ì
≈
 √
Ì(
≈CE)«
¬√
Â∆ ‹
≈◊«
Â∆Óø⁄È∂¡ À√
.
¡ À√. Í
∆.
Á̄ Â ÿ∂«
¡≈ (
C F)


Ò≈
È≈(
«
ÚÁ ∂Ù )ó A
@@@ 
πÍ ¬
∂ «
’
Â∆«
’√
≈ÈÔ»È
∆¡
È Á∆«Ò̃
∑≈
«¬
’≈¬∆Á≈◊ ·
È (C F)
‹ ∆
˙ ‡

Ú  «
ÚπºË
‹ ∂Â
»
√(
øÿ

ÙB
I
)

.
.
.Ô≈
Ø√

˘È‘
ƒ
™ÌπºÒ



∂‘
È
ª«
ÓºÂ

ª
Á∆Ô

Á«
Í¡≈
∆

Í
ÃØ.
¡‹Ó
∂
¡
ΩÒ
÷ ’


ÁÈ

ØÍ

Ò ‹
Ø◊

«√
øÿ
÷

’Û
’ª◊√Δ Ï≈ÁÒ Á≈ Ϻ‹‡ : «ÁÙ≈‘Δ‰ ÒºÎ≈˜Δ Á≈ ÍπÒøÁ≈
ÍÃ’≈Ù «√øÿ Ï≈ÁÒ ÁΔ √’≈ «Úº⁄ ÷˜≈È≈ ÓøÂΔ E.IC% ˛ ‹Ø «’ Á∂٠ͺËΔ Ú≈Ë≈ Á È≈ÒØ∫ ÿº‡ ˛Õ ADÚ∂∫
‘∂, Í ÍÃ’≈Ù «√øÿ Ï≈ÁÒ ÚºÒØ∫ ¡≈͉∂ Ï∂‡∂ √π÷ÏΔ ˘ «ÚºÂ ’«ÓÙÈ ÁΔ¡ª «√Î≈«Ùª ¡Èπ√≈ «ÚºÂΔ ÿ≈‡≈ C%
Óπº÷ ÓøÂΔ Ò¬Δ ¡º◊∂ ÚË≈¿π‰ ”Â∂ Â≈¬∂ È≈Ò πº√ ’∂ Í≈‡Δ º’ «‘‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛ Í Í≥‹≈Ï Á≈ B@AF-AG Á≈ «ÚºÂΔ
¤º‚ ’∂, Ï≈≈√Â≈ ÍΔ.ÍΔ.ÍΔ. ‘πøÁ∂ ‘ج∂ ’ª◊√ Í≈‡Δ ÿ≈‡≈ AC.HI% ”Â∂ Í‘π⁄ ø «◊¡≈ ˛Õ Ó«‘ø◊≈¬Δ ̺Â,∂ ¡≈‡≈-
«Úº⁄ ¡≈ ’∂, ÓπÛ ÷˜≈È≈ ÓøÂΔ Ï‰∂, ÓÈÍÃΔ «√øÿ Ï≈ÁÒ Á≈Ò √’ΔÓ ¡Â∂ «Ï‹ÒΔ √Ï«√‚Δ ÁΔ¡ª AC@CI ’ØÛ
È∂ √»Ï≈ ’ª◊√ √’≈ Á∂ «ÚºÂ ÓøÂΔ Ú‹Ø∫ ¡≈͉≈ πͬ∂ ÁΔ¡ª Á∂‰Á≈Δ¡ª Òø«Ï ‘ÈÕ B@AF-AG Á∂ √ØË∂
ÍÒ∂·≈ Ï‹‡ B@ ‹»È ˘ Í∂Ù ’ΔÂ≈ ˛Õ «ÚØËΔ «Ë Ú‹Ø∫ ¡ÈπÓ≈Ȫ ¡Èπ√≈ ACCFB.@B ’ØÛ πͬ∂ Á≈ Ó≈ÒΔ¡≈
ÓÈÍÃΔ Í≥‹≈Ï √’≈ Á∂ «ÚºÂ ÁΔ Ï∂‘ºÁ ÌÀÛΔ ‘≈Ò ÿ≈‡≈ ‹Ø ’πÒº ÿ∂¨ ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ B.FF% ¡Â∂ EIDDI.EF
Ï≈∂ «ÁÈ-≈ ÏØÒÁ≈ «‘≈ ˛Õ Ϻ‹‡ ÂØ∫ Í«‘Òª Í≥‹≈Ï ’ØÛ πͬ∂ Á≈ «ÚºÂΔ ÿ≈‡≈ ‹Ø AC.HI% ˛Õ ≈‹ Á≈ Ó≈ÒΔ¡≈
Á∂ «ÚºÂ Ï≈∂ Í∂Ù √ÎÀÁ ͺÂ «Úº⁄ «ÚºÂΔ-√«ÊÂΔ ÁΔ ÷⁄≈ B@@F-@G «Úº⁄ AHEDD ’ØÛ √Δ ‹Ø B@AF-AG
«¬‘Ø Â√ÚΔ Í∂Ù ’ΔÂΔ ˛Õ ¡«‹‘Δ √«ÊÂΔ «Úº⁄ «’√∂ ÚΔ «Úº⁄ ÚË ’∂ FBGCC.HA ’ØÛ πͬ∂ ‘Ø «◊¡≈ ˛Õ «¬√ √Ó∂∫
«ÚºÂ-ÓøÂΔ ÂØ∫ «¬‘ ¡≈√ ’ΔÂΔ ‹≈ √’ÁΔ ˛ «’ ¿π‘ ÁΩ≈È ’˜∂ ”Â∂ «Ú¡≈‹ Á≈ ÷⁄≈ DAEB ’ØÛ ÂØ∫ ÚË ’∂
√»Ï∂ ˘ «¬√ ÏÁÂ √«ÊÂΔ «Úº⁄Ø∫ ’º„‰ Ò¬Δ «¬º’ ·Ø√ AAIHB ’ØÛ πͬ∂ (AHI%) ‘Ø «◊¡≈ ˛Õ Í≥‹≈Ï «√ «√ºË∂
ÈΔÂΔ, «¬º’ √ͺه «ÁÙ≈ √∂Ë ÒÀ ’∂ ¡≈Ú∂◊≈Õ ™fi ÚΔ »Í «Úº⁄ CA Ó≈⁄ º’ AHFFAH («¬º’ Òº÷, «¤¡≈√Δ
Ϻ‹‡ √’≈ ÁΔ ¡≈«Ê’ «ÎÒ≈√¯Δ ÁΔ «ÁÙ≈ √∂Ë ˘ ‘˜≈, ¤∂ √Ω ¡·≈ª ’ØÛ) πͬ∂ Á≈ ’˜≈ ˛Õ ≈‹ Á∂
ÍÃÂΔ«ÏøÏ ’Á≈ Á√Â≈Ú∂˜ ‘πøÁ≈ ˛Õ Í≥‹≈Ï ÁΔ ÏπΔ ‹ÈÂ’ ¡Á≈«¡ª, «‹È∑ª Á∂ ’˜∂ «Úº⁄ Í≥‹≈Ï √’≈
«ÚºÂΔ √«ÊÂΔ ’≈È ¡«‹‘≈ ‘؉≈ ÚΔ ˜»Δ √Δ Í ‹≈ÓÈ ˛, «√ B@F@H ’ØÛ πͬ∂ Á≈ ’˜≈ ˛Õ «¬√ ˘
¡Î√Ø√ ÓÈÍÃΔ «√øÿ Á∂ Ϻ‹‡ «Úº⁄ ÓπÙ«’Ò È≈Ò Ô≈Á ÚΔ Ù≈«ÓÒ ’ «Ò¡≈ ‹≈Ú∂ ª √»Ï∂ «√ B@GBBF ’ØÛ
’ΔÂ∂ ¿πÁ» Á∂ Ù∂¡ ‘È, Í≥‹≈ÏΔ¡ª ˘ λ’ ¤’≈™ÁΔ (B Òº÷, √ºÂ ‘˜≈ ÁØ √Ω ¤ºÏΔ ’ØÛ) Á≈ ’˜≈ ˛Õ B@AG-
ÎØ’Δ ¡Â∂ ¡Ó» ÙÏÁ≈ÚÒΔ ˛, Í ¡≈«Ê’ «ÎÒ≈√¯Δ AH Ò¬Δ ’˜∂ ÁΔ «’Ù ÁΔ Ú≈Í√Δ BBCIF ’ØÛ ”Â∂
¡Â∂ «ÁÙ≈-√∂Ë È‘ƒ ˛Õ «¬√ «Úº⁄ ’ª◊√ √’≈ ˘ Í‘π⁄ø ◊¬Δ ˛ ‹Á«’ √»Ï≈ √’≈ ’∂∫Á ÂØ∫ ÚºË ÂØ∫ ÚºË
Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ È≈Ò ÂÙÏΔ‘ Á∂‰ Á≈ ‘ؤ≈͉ ˛ Í AB@AI ’ØÛ πͬ∂ ¿πË≈ ÒÀ √’ÁΔ ˛Õ «¬√Á≈ ¡Ê ˛
Í≥‹≈Ï ÁΔ¡ª √Óº«√¡≈Úª Á≈ ‘ºÒ È‘ƒÕ ÓÈÍÃΔ ˘ ’Ω‰ «’ «¬√ «ÚºÂΔ Ú∂ «Úº⁄ Í≥‹≈Ï √’≈ ˘ ’∂∫Á ÂØ∫ ¿πË≈
√Ófi≈¬∂ «’ ÓπÙ≈«¬≈ ¡Â∂ Ϻ‹‡ ÁØ «ÏÒ’πÒ ¡Òº◊ ⁄Δ˜ª «ÓÒ‰ ÁΔ ’Ø¬Δ ◊π‹ ø ≈«¬Ù È‘ƒ ˛Õ
‘πÁ
ø Δ¡ª ‘ÈÕ Ïº‹‡ Â’Δ Á∂ Í«‘Ò∂ A@ ÍÀ«¡ª Á≈ Ϻ‹‡ Í ÓÈÍÃΔ Á∂ Ϻ‹‡ «Úº⁄ «¬√ √«ÊÂΔ È≈Ò
È≈Ò ’Ø¬Δ Âπ¡ºÒ’ È‘ƒ, Î≈Ò» √¯∂ ’≈Ò∂ ’ΔÂ∂ ‘ÈÕ È«‹º·‰ Ò¬Δ ’πfi ÚΔ È‘ƒÕ «ÚºÂ ÓøÂΔ È∂ ¡≈Í‰Δ √≈Δ
ÓÈÍÃΔ ¡≈Í‰Δ Ïº‹‡ Â’Δ ÚΔ Í≥‹≈Ï ÁΔ ÏπΔ ‡∂’ ¡‹∂ Ò≈◊» ‘؉ Ú≈Ò∂ ‹Δ.¡À√.‡Δ. ”Â∂ Ò≈ º÷Δ ˛Õ
«ÚºÂΔ √«ÊÂΔ Á∂ Úȉ È≈Ò Ùπ» ’Á≈ ˛, ““≈‹ «ÚºÂ ¿π√Á≈ Óøȉ≈ ˛ «’ Í≥‹≈Ï ¿πÂÍ≈Á’ ≈‹ È‘ƒ ÏÒ«’
ÁΔ √«ÊÂΔ Ï‘π ◊øÌΔ ¡Â∂ ÏÁÂ Ï‰Δ ‘Ø¬Δ ˛Õ ≈‹ ÁΔ ÷ÍÂ’≈Δ ≈‹ ˛Õ ‹Δ.¡À√.‡Δ. Á≈ Úº‚≈ «‘º√≈ ¿π√ ≈‹
«ÚºÂΔ √«ÊÂΔ ÁΔ ◊øÌΔÂ≈ ˘ «¬√ ÂºÊ ÂØ∫ ÚΔ Á∂«÷¡≈ ‹≈ ˘ ‹≈‰≈ «‹ºÊ∂ Ú√ ÁΔ ÷Í ‘πÁ ø Δ ˛Õ «¬√ ’’∂ ’ª◊√Δ
√’Á≈ ˛ «’ Ì≈ÂΔ «˜Ú ÏÀ∫’ È∂ ≈‹ √’≈ ÁΔ¡ª Ï≈ÁÒ ˘ ‹Δ.¡À√.‡Δ. ”Â∂ ¡≈√ª ‘ÈÕ «¬‘ ª «¬Ú∂∫ ˛ «’
¡Á≈«¬◊Δ¡ª ÏøÁ ’ «ÁºÂΔ¡ª ¡Â∂ ÏÁ«’√ÓÂΔ È≈Ò ““’πÛΔ Í∂‡, ’‰’ ÷∂Â, ¡≈ ‹Ú≈¬Δ¡≈ Óø‚∂ ÷≈”” ÚÀ√∂ ÚΔ
B@AF-AG Á∂ ¡÷ΔÒ∂ √Ó∂∫ «Úº⁄ ÷˜≈È≈ ÏøÁ ’ «ÁºÂ≈ ¡≈«Ê’ «ÁzÙ‡Δ Á∂ ÒøÏ∂ Á≈¬Δ¬∂ ÂØ∫ ¿πÂÍ≈ÁÈ Á∂ «√ ”Â∂
«◊¡≈Õ ... «¬‘ Ù≈«¬Á «¬«Â‘≈√ «Úº⁄ Í«‘ÒΔ Ú≈ ‘Δ ÷πÙ‘≈ÒΔ ‘πøÁΔ ˛Õ Ù≈«¬Á «¬‘ Í«‘Ò≈ «ÚºÂ-ÓøÂΔ ˛
Ú≈Í«¡≈ ˛Õ”” (Ϻ‹‡ Â’Δ, ÍÀ≈ AB) √»⁄’ ¡ø’ Á∂ «‹‘Û≈ ÍÀÁ≈Ú≈Δ ≈‹ ÁΔ Ï‹≈«¬ ÷ÍÂ’≈Δ ≈‹ ‘؉
¡Ë≈ Ú∂ ¡Â∂ „ª⁄∂ «Úº⁄ ÂÏÁΔÒΔ ’’∂ È’ÒΔ ¿π¤≈Ò∂ ”Â∂ ’º¤ª Ú‹≈ «‘≈ ˛Õ Ϻ‹‡ «Úº⁄ ’∂∫ÁΔ ‡À’√ª Á∂ «‘º√∂
Á∂ Ï≈Ú‹»Á √»Ï∂ ÁΔ ’πÒº ÿ∂¨ ÍÀÁ≈Ú≈ ÁΔ Ú≈Ë≈ Á «Úº⁄ A@FA ’ØÛ ¡Â∂ ’∂∫Á ÂØ∫ ◊ª‡ «¬È ¬∂‚ Ú‹Ø∫
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 1 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
ADAI ’ØÛ Á≈ Ú≈Ë≈ «⁄«ڡ≈ «◊¡≈ ˛Õ Ϻ‹‡ Á≈ ͺÂΔ) ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈?
’πºÒ ¡≈’≈ AAHBCG ’ØÛ πͬ∂ Á≈ ˛Õ «‹√ «Úº⁄ ’πÒ ‘π‰ ¡√ƒ √»Ï∂ ÁΔ¡ª ÍÃÓπº÷ √Óº«√¡≈Úª Á∂ √øÁÌ
¡ÈπÓ≈«È ÍÃ≈ÍÂΔ¡ª A@EEAD ’ØÛ πͬ∂ ÁΔ¡ª ‘ÈÕ «Úº⁄ Ϻ‹‡ ”Â∂ Ș√≈ÈΔ ’Á∂ ‘ªÕ Í≥‹≈Ï «¬º’ ÷∂ÂΔ
ABGBC ’ØÛ πͬ∂ Á≈ Ϻ‹‡ «Úº⁄ ÿ≈‡≈ ¤º‚ «ÁºÂ≈ ÍÃË≈È √»Ï≈ ˛Õ Ú√Ø∫ Á≈ Úº‚≈ «‘º√≈ «√ºË∂/¡«√ºË∂ „ø◊
«◊¡≈ ˛Õ Ϻ‹‡ «Úº⁄ «¬√ Ï≈∂ ’πfi È‘ƒ «’ ABGBC È≈Ò ÷∂ÂΔ È≈Ò ‹π«Û¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ Í ÷∂ÂΔ ÷∂Â ◊«‘∂
’ØÛ πÍ¬Δ¡≈ «’ºÊØ∫ ¡≈Ú∂◊≈? «ÈÙ«⁄ ‘Δ ˛ «’ «¬√Á≈ √ø’‡ «Úº⁄ Ϋ√¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ «¬‘ √ø’‡ Ï‘πͺ÷Δ ˛Õ
ÏØfi ‡À’√ª Á∂ »Í «Úº⁄ ÒØ’ª ”Â∂ ‘Δ Í≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ «’√≈ÈΔ ÏπΔ Âª Á≈ ’˜Á≈Δ «Úº⁄ Î√Δ ‘Ø¬Δ ˛ ¡Â∂
«¬√ Â∑ª ‡À’√ Ú≈Ë≈ «‘ Ϻ‹‡ Í∂Ù ’’∂ ’ª◊√Δ ’˜≈ ÓØÛÈØ ¡√ÓºÊ, Әϻ ‘Ø ’∂ ıπÁ’πÙΔ¡ª Á∂ ≈‘
ÏÀ∫⁄ª ÂØ∫ Â≈ÛΔ¡ª ª ÷º‡ Ò¬Δ¡ª ‘È Í Í≥‹≈Ï Á∂ ÒØ’ Í¬Δ ˛Õ √≈Ó≈‹Δ ÷∂ÂΔ Ó≈‚Ò ’≈È «¬º’ ◊øÌΔ
«¬‘ ABGBC ’ØÛ Á≈ ÏØfi √«‘‰ Ò¬Δ «Â¡≈ È‘ƒÕ Ú≈Â≈Ú‰Δ √ø’‡ ÷Û≈ ‘Ø «◊¡≈Õ √≈«¬‰ ‘≈ÚΔ ÷∂ÂΔ
«¬√ Ϻ‹‡ «Úº⁄ FA@EG ’ØÛ πͬ∂ Á∂ ª ÂÀ¡ (’«Óº‡‚) ’≈È ËÂΔ, ‘Ú≈ Â∂ Í≈‰Δ ˜«‘ΔÒ∂ ‘Ø ◊¬∂ ‘ÈÕ ¡º◊∂
÷⁄∂ ‘È, «‹√ «Úº⁄ «Ú¡≈‹, ÂÈ÷≈‘ ¡Â∂ ÍÀÈÙÈ ¡≈«Á «¬√Á≈ «√º‡≈ ’À∫√, ’≈Ò≈ ÍΔÒΔ¡≈ «‹‘Δ¡ª ÷ÂÈ≈’
Ù≈«ÓÒ ‘È Ï≈’Δ «√Î EGAH@ ’ØÛ πͬ∂ ‘؉◊∂ ‹Ø «ÏÓ≈Δ¡ª Á≈ Ó‘ªÓ≈Δ »Í Ë≈È ’ ÒÀ‰≈ ˛Õ «˜øÁ◊Δ
√’≈ ÷⁄ √’ÁΔ ˛Õ «¬√ «Úº⁄Ø∫ ÚΔ ABGBC ’ØÛ Ò¬Δ Í≈‰Δ ˜»Δ ˛, Í≈‰Δ «ÏȪ ‹ΔÚÈ «⁄«ڡ≈ È‘ƒ
πͬ∂ Á≈ ÍÂ≈ È‘ƒ «’ºÊØ∫ ¡≈Ú∂◊≈Õ √’≈ Á∂ ‘ºÊ ”⁄ ‹≈ √’Á≈ Â∂ Í≥‹≈Ï ◊øÌΔ Í≈‰Δ √ø’‡ Á∂ Á‘≈È∂ ”Â∂
÷⁄‰ Ò¬Δ DDDEG ’ØÛ πͬ∂ ‘È, «¬‘Ȫ «Úº⁄Ø∫ ÷Û≈ ˛Õ «Ú«◊¡≈ÈΔ ¡◊Ò∂ AE √≈Òª «Úº⁄ Í≈‰Δ ÷ÂÓ
¡ÈπÓ≈È ‘È ‹Ø ÍÂ≈ È‘Δ Í»∂ ‘؉◊∂ ‹ª È‘ƒÕ ‘Ø ‰ ÁΔ¡ª «⁄Â≈ÚÈΔ¡ª Á∂ ‘∂ ‘ÈÕ ÷∂ Â Δ Ò¬Δ
‹ÁØ∫ ≈‹ «¬º’ «ÚºÂΔ √ø’‡ «Úº⁄Ø∫ Òøÿ «‘≈ ˛ ª Á»√Δ/ÂΔ√Δ Âº◊Δ ”⁄Ø∫ Í≈‰Δ ’º«„¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛ ‹Ø A@
¡≈√ ’ΔÂΔ ‹ªÁΔ ˛ «’ √’≈ ¡≈͉∂ ÷⁄∂ ÿ‡≈Ú∂ √≈Ò Âº’ Ó√∂∫ ⁄ºÒ √’Á≈ ˛Õ ¡≈˙ Á∂÷Δ¬∂ ’ª◊√Δ Ï≈ÁÒ
¡Â∂ ¡≈ÓÁÈ ÚË≈Ú∂Õ Í √’≈ «ÏÒ‚ª ˘ Úº‚Δ¡ª Á≈ Ϻ‹‡ «¬√ Ï‘π«ÁÙ≈ÚΔ √ø’‡ ˘ «’Ú∂∫ √øÏ«Ø Ë ‘πÁ
ø ≈ ˛Õ
«¡≈«¬Âª Á∂ ‘Δ ˛Õ ÍÒ≈‡ª-Ó’≈Ȫ ÁΔ ÓÒ’Δ¡Â ⁄؉ª ÁΩ≈È ’ª◊√ È∂ Ú≈¡Á≈ ’ΔÂ≈ √Δ «’
ÂÏÁΔÒ ’È ÁΔ ÎΔ√ B.E% ÂØ∫ ÿ‡≈ ’∂ B% ’ «ÁºÂΔ ’ª◊√ √’≈ «’√≈ÈΔ Á≈ √Óπº⁄≈ ’˜≈ Ó≈¯ ’∂◊ΔÕ
◊¬Δ ˛Õ Ù«‘Δ «¬Ò≈«’¡ª ÁΔ ÍÃ≈Í‡Δ ÁΔ «‹√‡∂ÙÈ Í≥‹≈Ï √’≈ Á∂ ¡ø’«Û¡ª ¡Èπ√≈ «’√≈ÈΔ «√
ÁΔ ÎΔ√ I% ÂØ∫ ÿ‡≈ ’∂ F% ’ «ÁºÂΔ ˛Õ «¬√ ÂØ∫ «ÏȪ EI@@@ ’ØÛ πͬ∂ Á≈ ’˜≈ ˛Õ Í Ì≈ÂΔ ÷∂ÂΔ ÷Ø‹
’ÒØÈΔ¡ª Á∂ ÍÓ؇ª ÂØ∫ Ú√»Ò∂ ‹≈‰ Ú≈Ò∂ EGD ’ØÛ ’Ω∫√Ò ÚºÒ∫Ø ’Ú≈¬∂ ¡«Ë¡ÀÈ ¡Èπ√≈ «¬‘ ’˜≈ FI@@@
πͬ∂ ÁΔ Ú√»ÒΔ ”Â∂ «¬º’ √≈Ò ÁΔ Ø’ Ò◊≈ «ÁºÂΔ ˛Õ ’ØÛ πͬ∂ ˛Õ «¬√ ¡«Ë¡ÀÈ Á∂ Óπ÷Δ ‚≈. «◊¡≈È «√øÿ
‹ÁØ∫ √’≈ ÁΔ ÏπΔ «ÚºÂΔ ‘≈Ò ˛ ¡Â∂ «¬‘ ¡≈Ó ¡Èπ√≈ «¬‘ ’˜≈ ‘π‰ H@ ‘˜≈ ’ØÛ ˛Õ Ϻ‹‡ ÂØ∫
ÒØ ’ ª Á≈ «„º ‚ «√Î ÙÏÁª È≈Ò Ì ‘Δ ˛ ª ¡ÀÈ Í«‘Òª Óπº÷ ÓøÂΔ È∂ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ √Δ «’ „≈¬Δ
«ÏÒ‚ª/ÍÓ؇ª ˘ ÷πºÒ∂ ◊ºÎ∂ ´‡≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ¬∂’Û ÁΔ Ó≈Ò’Δ Ú≈Ò∂ «’√≈È Á≈ √Óπº⁄≈ ¡Â∂ E ¬∂’Û
Ì«Úº÷ «Úº⁄ Ú؇ª ”Â∂ Ș º÷ ’∂ ◊ΔϪ ˘ ÷π٠º’ Á≈ ÁØ Òº÷ πͬ∂ Á≈ ’˜≈ Ó≈¯ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ
’È Ò¬Δ ¡Â∂ «¬‘ ‹⁄≈¿π‰ Ò¬Δ «’ √’≈ Ú≈¡Á∂ ‹∂’ «¬√ ¡ÀÒ≈È ˘ ¡ÓÒΔ ‹≈Ó≈ Í«‘È≈¿π‰≈ ‘ØÚ∂ ª
Í»∂ ’ ‘Δ ˛, ÓÈÍÃΔ È∂ Ϻ‹‡ «Úº⁄ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ ˛ H@ «Úº⁄Ø∫ «√Î I ‘˜≈ ’ØÛ ’˜≈ Ó≈¯ ‘ØÚ∂◊≈Õ Ì≈Ú∂∫
«’ ◊ΔÏΔ ∂÷ª ÂØ∫ ‘∂·Ò∂ Í«Ú≈ª Ò¬Δ È≈ «√Î ¡≈‡≈- «¬‘ ¿»· ÂØ∫ ¤≈È‰Δ Ò≈‘π‰ Ï≈Ï ‘Δ ‘؉≈ √Δ Í ª
Á≈Ò √’ΔÓ ‹≈Δ º÷Δ ‹≈Ú∂◊Δ ÏÒ«’ ’‰’-Á≈Ò Á∂ ÚΔ Ïº‹‡ «Úº⁄ «¬√ Ò¬Δ I@@@ ’ØÛ πͬ∂ ’˜≈ Ó≈¯Δ
È≈Ò-È≈Ò ÷ø‚-⁄≈‘ ͺÂΔ ÚΔ Óπ¯Â «ÁºÂΔ ‹≈Ú∂◊ΔÕ «ÚºÂ Ò¬Δ º÷‰∂ ⁄≈‘ΔÁ∂ √ÈÕ Í ÓÈÍÃΔ «√øÿ È∂ ¡≈͉∂
ÓøÂΔ È∂ ÏÛ≈ ‘πºÏ ’∂ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ ˛ «’ «¬√ Ò¬Δ Ïº‹‡ Ϻ‹‡ «Úº⁄ ’˜≈ Ó≈ÎΔ Ò¬Δ ’∂ÚÒ AE@@ ’ØÛ πͬ∂
«Úº⁄ E@@ ’ØÛ πͬ∂ ÁΔ ≈ÙΔ º÷Δ ◊¬Δ ˛Õ Í ¡≈‡≈- º÷∂ ‘ÈÕ «¬™ «’√≈ÈΔ ’˜∂ Á∂ √ø’‡ ˘ √øÏØ«Ë ‘Ø ‘Δ
Á≈Ò √’ΔÓ Á≈ √’≈ «√ Í«‘ÒØ∫ ‘Δ AGDG ’ØÛ ˛ √’≈Õ ¤Ø‡∂ ¡Â∂ √ΔӪ «’√≈Ȫ ˘ «√ºË≈ ¡◊Ò∂
πͬ∂ ÷Û≈ ˛Õ «Î E@@ ’ØÛ È≈Ò «¬‘ √’ΔÓ «’Ú∂∫ √≈Ò Á≈ Ò≈≈ Ò≈ «ÁºÂ≈ ˛Õ ““¡◊Ò∂ √≈Ò ¡√ƒ «√ºË∂ »Í
‹≈Δ º÷Δ ‹≈Ú∂◊Δ ¡Â∂ «’Ú∂∫ «¬√ Á≈ «Ú√Ê≈ (÷ø‚- «Úº⁄ ¤Ø‡∂ ¡Â∂ ‘≈ÙΔ¡≈◊Ã√ «’√≈Ȫ ÁΔ ¿πÍ‹ΔÚ’≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 2 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
«Úº⁄ √πË≈ Ò¬Δ ¡≈Í‰Δ¡ª ÈΔÂΔ¡ª ¡Â∂ ÍÉ≈ÒΔ¡ª ˘ ‘º Ò Ò¬Δ ’∂ ∫ Á √’≈ Á∂ ÿº ‡ Ø - ÿº ‡ Óπ º Ò ¡Â∂
ÈÚƒ «ÁÙ≈ Á∂Úª◊∂Õ”” (Ϻ‹‡ Â’Δ, ÍÀ≈ BI) √Ø «„º‚ √Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’Ó∂‡Δ «√Î≈«Ù Á∂ Í≈Û∂ ˘ Í»≈ ’È Ò¬Δ
ÏøÈØ Â∂ ¡◊Ò∂ √≈Ò Á≈ «¬ø‹≈ ’ØÕ È‘ƒ ’ √’Á∂ ª «ÚÙ∂Ù ÏØÈ√ Á∂‰ Ò¬Δ Ïº‹‡ «Úº⁄ ’Ó ≈÷Úƒ ’ΔÂΔ
ıπÁ’πÙΔ ÁΔ ÷πºÒΔ ¤πº‡ΔÕ ‹ªÁΔÕ Í ¡«‹‘≈ ’πfi È‘ƒÕ ’πºÒ «ÓÒ≈ ’∂ Ϻ‹‡ ÷∂ÂΔ
÷∂ÂΔ ÷∂Â Ò¬Δ ’πºÒ FCHC ’ØÛ πͬ∂ Á≈ ¡ÈπÓ≈È √ø’‡ ˘ √Óπº⁄Â≈ ”⁄ √øÏØËÈ ‘Δ È‘ƒ ‘πøÁ≈Õ
˛Õ «¬‘ «Í¤Ò∂ √≈Ò È≈ÒØ∫ DAIH ’ØÛ πͬ∂ ÚºË ˛Õ Í≥‹≈Ï Á≈ Á»√≈ Óπº÷ ÓπºÁ≈ Ï∂π˜◊≈Δ Á≈ ˛Õ
«¬√ «Úº⁄Ø∫ AE@@ ’ØÛ ’˜≈ Ó≈ÎΔ Á∂ ’º„ Ò˙ ª Ï∂π˜◊≈Δ ‘Δ ÈÙ∂ ¡Â∂ ◊À∫◊Ú≈Á ÁΔ ‹Û∑ ˛Õ «¬√ Ò¬Δ
CFIH ’ØÛ Á≈ Ó≈Ó»ÒΔ Ú≈Ë≈ ˛, «¬√ «Úº⁄Ø∫ AA@ ’ØÛ ˜»Δ ˛ «’ π˜◊≈ ÍÀÁ≈ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ «¬‘ π˜◊≈
π Í ¬∂ Óπ ‘ ≈ÒΔ, ‹Òø Ë  Â∂ ¡ø « Óà  √ Á∂ «ÓÒ’ √È¡Â «Úº⁄ ‘Δ «ÓÒ √’Á≈ ˛, «¬√ Ò¬Δ √È¡Â Á≈
¡≈Ëπ«È’Δ’È Ò¬Δ ‘ÈÕ ¯√Ò Á∂ G@% ÷≈Ï∂ Ò¬Δ «Ú’≈√ ˜»Δ ˛Õ Í «Í¤Ò∂ Ò◊Ì◊ „≈¬Δ Á‘≈«’¡ª
Óπ¡≈Ú‹≈ ÍÃÂΔ ¬∂’Û H@@@ ÂØ∫ ÚË≈ ’∂ AB@@@ ’ ÂØ∫ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ √È¡ÂΔ’È ÁΔ Êª «È-√È¡ÂΔ’È
«ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ Ï≈’Δ ÷∂ÂΔ ÷∂Â Ò¬Δ ’≈◊˜Δ Ú≈¡Á∂ ‘Ø «‘≈ ˛Õ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ Á«‘Ù Á∂ ÁΩ «Úº⁄ ’≈ÎΔ
‘ÈÕ ¿π‘ Ú≈¡Á∂ ‘È «’ «’√≈È ’«ÓÙÈ ˘ «ÚË≈È’ √È¡Â ÍÒ≈«¬È ’ ◊¬ΔÕ «Î ◊π¡ª„Δ ≈‹ª ÚºÒØ∫
Á‹≈ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ «¬‘ «’√≈È ’«ÓÙÈ ÷∂ÂΔ ÈΔÂΔ √È¡Â ˘ ÚË∂∂ «¡≈«¬Âª Á∂‰ ’’∂ √È¡Â ◊π¡ª„Δ
«Â¡≈ ’∂◊≈, ÓØÁΔ √’≈ ÁΔ ¯√Ò ÏΔÓ≈ ÔØ‹È≈ Á≈ √»«Ï¡ª «Úº⁄ «√· ‘Ø ◊¬Δ Â∂ «‹√È∂ ÈÚƒ √È¡Â
¡«Ë¡ÀÈ ’∂◊≈Õ Î≈Ó «Ú√Ê≈ √∂Ú≈Úª ‹Ø ÷ÂÓ ‘Ø Ò≈¿π‰Δ √Δ, ¿π‘ ÚΔ Í≥‹≈ÏØ∫ Ï≈‘ ‘Δ Ò≈¬ΔÕ «¬√ ÂØ∫
◊¬Δ¡ª ‘È, ˘ ÍπÈ-√π‹Δ ’È Ò¬Δ ÷≈’≈ «Â¡≈ Ï≈¡Á Ï≈ÁÒª-Ó‹Δ·Δ¡≈ ÚºÒØ ·Ø√Δ “ø◊Á≈Δ” ’≈È
’∂◊≈Õ ’πºÒ «ÓÒ≈ ’∂ ◊ºÒ «¬øÈΔ ˛ «’ «’√≈È ’«ÓÙÈ ÚΔ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ «È-√È¡ÂΔ’È ‘Ø«¬¡≈Õ √π÷ÏΔ ÚºÒØ∫
˘ «ÚË≈È’ Á‹≈ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ Ù≈ÈØ-ÙΩ’Â È≈Ò ’ΔÂ∂ «ÈÚ∂Ù’ √øÓ∂ÒÈ «√Î ÂÓ≈Ù≈
Í≥‹≈Ï ÁΔ ÷∂ÂΔ Ï⁄≈¿π‰ Ò¬Δ ¯√ÒΔ «ÌøÈÂ≈ ¡Â∂ √≈«Ï ‘ج∂ «’ Úº‚∂ Ï≈ÁÒ ˘ ’«‘‰≈ «Í¡≈ «’ √ÓfiΩÂ∂
’‰’-fiØÈ∂ Á≈ ¯√ÒΔ ⁄º’ ÏÁÒ‰ ÁΔ ◊ºÒ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ’È È≈ÒØ∫ ˜»Δ ˛ «’ ¡ÓÒΔ ÂΩ ”Â∂ ’πfi ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ
˛Õ Í «¬√ Á≈ ’≈È ÏÁÒÚΔ¡ª ¯√Òª Á∂ Ò≈‘∂ÚøÁ «¬√ √È¡ÂΔ’È ¡Â∂ √È¡ÂΔ «Í¤Û∂Ú∫∂ ˘ Ϻ‹‡ √øÏ«Ø ËÂ
Ì≈¡ ¡Â∂ √π«ÈÙ«⁄ ÷ΔÁ ˛ Â∂ Í √’≈ «¬‘ È‘ƒ ‘Δ È‘ƒÕ Á»‹∂ Í≈√∂ «‹√ ‹Δ.¡À√.‡Δ. Ò¬Δ ’ª◊√Δ Ï≈ÁÒ
’∂◊ΔÕ «ÏȪ Áπ¡≈ÈΔ ÷⁄∂ «¬‘ «√Î ¬∂È≈ ’∂◊Δ «’ Ò≈Ò ◊ÒΔ⁄≈ «Ú¤≈¬Δ ÏÀ·≈ ˛, √È¡Â’≈ ¿π√ È≈Ò
Ï≈ˆÏ≈ÈΔ Ò¬Δ Ó≈’Δ«‡ø◊ ÏØ‚ ω≈ Á∂Ú∂◊ΔÕ ÂÏ≈‘Δ Á∂ ÷Â∂ Á≈ ‘ºÒ≈ Ó⁄≈ ‘∂ ‘È ¡Â∂ Óπ‹≈‘∂ ’
Í≥‹≈Ï ÁΔ √Ì ÂØ∫ Úº‚Δ √Óº«√¡≈ Í≈‰Δ ÁΔ √Óº«√¡≈ ‘∂ ‘ÈÕ Í ÓÈÍÃΔ ¿π‘Ȫ ˘ Â∂ Í≥‹≈Ï ˘ «¬‘ Ú≈¡Á≈
˛Õ «Ú«◊¡≈ÈΔ¡ª ÁΔ¡ª ⁄∂Â≈ÚÈΔ ¡Èπ√≈ A@-AE Á∂ «‘≈ «’ ÈÚƒ √È¡ÂΔ ÈΔÂΔ «Ò¡ªÁΔ ‹≈Ú∂◊Δ ¡Â∂
√≈Òª «Úº⁄ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ËÂΔ ‘∂·Ò≈ Í≈‰Δ ÷ÂÓ ‘Ø √È¡ÂΔ Í≈’ ω≈¬∂ ‹≈‰◊∂Õ Í √π¡≈Ò Âª «¬‘ ˛ «’
‹≈Ú∂◊≈Õ «¬√ È≈Ò È≈ «√Î Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ÷∂ÂΔ ÁΔ ‘Ø∫Á Í≈’ª «Úº⁄ √È¡Â «’ºÊ∫Ø ¡≈Ú∂◊Δ? √È¡ÂΔ Í≈’ª Ò¬Δ
Ò¬Δ ÷Â≈ ÷Û≈ ‘Ø «◊¡≈, ÏÒ«’ ‹ΔÚÈ Ò¬Δ ÚΔ ¸‰ΩÂΔ ÿº‡∂-’Ω‚Δ¡ª ˜ÓΔÈ ÷Ø‘ ’∂ ’ÒØÈΔ¡ª ω≈¿π‰ Ò¬Δ
˛Õ Í Ϻ‹‡ «Úº⁄ «¬√ Ò¬Δ ’πfi ’È≈ ª Á» «¬√Á≈ «ÏÒ‚ª ˘ «ÁºÂΔ ‹≈Ú∂◊ΔÕ ¡≈Í‰Δ ◊º‚Δ Â∂ ‘≈ ‡À’‡
«˜’ º’ È‘ƒ ˛Õ ⁄≈‘ΔÁ≈ ª «¬‘ √Δ «’ ÂπÍ’≈ «√ø‹≈¬Δ «‹‘Δ¡ª √’ΔÓª Á∂ ¡ÀÒ≈È Ï∂¡Ê ‘ÈÕ
˘ ¿πÂÙ≈«‘ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ «¬√ Ò¬Δ «’√≈È ˘ A@@% ÓÈÍÃΔ ’«‘øÁÀ «’ ¿π√ Á≈ Ϻ‹‡ II% ÒØ’ª Ò¬Δ
√Ï«√‚Δ ¡Â∂ º÷-÷≈¡ Ò¬Δ ◊ª‡ «ÁºÂΔ ‹≈Ú∂Õ Í≈‰Δ ˛ Í √’≈ ÁΔ Â‹Δ ’Δ ˛? ‹ÒøË, ‘π«Ù¡≈Íπ,
ÍÃÏøËÈ/√øÌ≈Ò (water harvesting and manage- ¡ø«ÓÃÂ√, ´«Ë¡≈‰∂ «Úº⁄ ¡ÏÈ ¡√‡∂‡√ ω≈¿π‰
ment) Ò¬Δ ÍÃØ‹À’‡ ω≈ ’∂ Í«‘Ò Á∂ ¡Ë≈ ”Â∂ Ò≈◊» Ò¬Δ B@B@ ’ØÛ πͬ∂ º÷∂ ‘ÈÕ Í Á»‹∂ Í≈√∂ Í»∂ √»Ï∂ Á∂
’ΔÂ∂ ‹≈‰Õ Ï≈‘Ò∂ √»«Ï¡ª ˘ ‹ªÁ∂ Í≈‰Δ ”⁄Ø∫ ÍΔ‰ Ú≈Ò∂ ◊ΔϪ Ò¬Δ «√Î BE ’ØÛ πͬ∂ º÷∂ ‘ÈÕ √’≈ ÁΔ
Í≈‰Δ ˘ ¤º‚ ’∂ ¡Â∂ Óπº„Ò∂ ÍÃÏøË Á∂ Í≈‰Δ ˘ ¤º‚ ’∂ Â‹Δ‘ «ÏÒ’πÒ √ͺه ˛Õ
Ï≈’Δ ‹ªÁ≈ Í≈‰Δ Ø’ «Ò¡≈ ‹≈Ú∂Õ Í ’ª◊√Δ Ï≈ÁÒ ’πºÒ «ÓÒ≈ ’∂ «¬‘ «¬º’ «ÁÙ≈‘Δ‰, Ï∂¡√ ¡Â∂
Á≈ Ϻ‹‡ «¬√ Ï≈∂ Í»Δ Â∑ª ¸ºÍ ˛Õ Á»√∂ ÷∂ÂΔ √ø’‡ Á∂ Ï∂ÓÂÒÏ Ïº‹‡ ˛Õ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 3 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
«’√≈È ¡øÁØÒÈ, ıπÁ’πÙΔ¡ª ¡Â∂ ’˜≈ Ó≈¯Δ
«Í¤Ò∂ «Áȃ «’√≈È ÿØÒª ͺ÷Ø∫ «ÏÒ’πÒ ÙªÂ ÚΔ ’«‘‰≈ ˛ «’ Áπ’≈ÈÁ≈ª ˘ «¬√ Ò¬Δ ÍπÒΔ√ È∂
√Ófi∂ ‹ªÁ∂ √»Ï∂ ÓºË ÍÃÁ∂Ù Á∂ ÓøÁ√Ω ÷∂Â «Úº⁄ «¬º’ ¿π’√≈«¬¡≈ √ΔÕ ÒØ’ª Á≈ ’«‘‰≈ ˛ «’ ‚Δ.¡À√.ÍΔ. È∂
÷≈Û’» «’√≈È ¡øÁØÒÈ √≈‘Ó‰∂ ¡≈«¬¡≈Õ «¬º’ ‹»È ÂØ∫ Áπ’≈ÈÁ≈ª ˘ «’‘≈ «’ ¡√ƒ ª √’≈Δ ÈΩ’ ‘ª,
Ùπ» ‘Ø ’∂ Ò◊Ì◊ «¬º’ ‘ÎÂ≈ ⁄ºÒ∂ «¬√ «’√≈È ¡øÁØÒÈ √≈‚∂ ª ‘ºÊ ÏøÈ∂ ‘ج∂ ‘È, Âπ‘≈‚∂ ‘ºÊ ª È‘ƒ ÏøÈ∂ ‘ج∂Õ
«Úº⁄ F ÈΩ‹π¡≈È ÍπÒΔ√ ÁΔ ◊ØÒΔ È≈Ò Ó≈∂ ◊¬∂ ¡Â∂ «¬√ ÂØ∫ Ï≈¡Á ‘Δ Áπ’≈ÈÁ≈ª È∂ «¬’º·∂ ‘Ø ’∂ ÈΩ‹π¡≈È
’¬Δ ˜ıÓΔ ‘ج∂Õ ’πfi ˘ ÍπÒ√ È∂ «◊ÃÎÂ≈ ’ «Ò¡≈ «’√≈Ȫ ˘ ’π º « ‡¡≈Õ ™fi «’√≈Ȫ ¡Â∂
¡Â∂ √À∫’Û∂ ÒØ’ª ”Â∂ fi»·∂ ’∂√ ÓÛ∑ «ÁºÂ∂ ◊¬∂Õ «‹‘Ȫ ˘ Áπ’≈ÈÁ≈ª/¡≈ÛÂΔ¡ª «Ú⁄’≈ «ÙÂ∂ ‰≈¡Í»È
«◊ÃÎÂ≈ ’È Á∂ Ï‘≈È∂ «‘ ÍπÒΔ√ ‚≈¿π‰ ¡Â∂ ⁄ºÒ∂ ¡≈ ‘∂ √ÈÕ «¬‘ ‰≈¡ È؇ÏøÁΔ È≈Ò Ùπ» ‘Ø«¬¡≈Õ
Á«‘Ù Í≈¿π‰ Ò¬Δ ¤≈Í∂ Ó≈ÁΔ «ÎÁΔ ˛Õ ’«Î¿» Áπ’≈ÈÁ≈ª È∂ È؇ÏøÁΔ Á≈ Ï‘≈È≈ ’’∂, È◊ÁΔ ÁΔ
¡Â∂ ◊ØÒΔ¡ª È≈Ò Ì≈Ú∂∫ Ú’ÂΔ ÂΩ ”Â∂ «¬√ «’√≈È ’ÓΔ ‘؉ Á∂ Ȫ¡ ”Â∂ «’√≈Ȫ ˘ ÓÈ⁄≈‘∂ Ì≈¡ Ò≈ ’∂
¡øÁØÒÈ ˘ Ì≈Ú∂∫ ÁÏ≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ˛Õ Í ◊πº√∂ ÁΔ ¡º◊ ´º«‡¡≈ √ΔÕ È◊ÁΔ ÂØÛ∂ Á∂ Ȫ ”Â∂ ¡≈ÛÂΔ¡ª È∂
¿πÚ∂∫ ‘Δ √πÒÿ ‘Δ ˛ ¡Â∂ «Î ÚΔ «’√∂ ÚΔ Ú’Â ÌªÏÛ ¡Á≈«¬◊Δ¡ª Ø’ «ÁºÂΔ¡ª √ÈÕ ¿πÁØ∫ ÂØ∫ ‘Δ «¬‘ ‰≈¡
ω ’∂ ÌÛ’ √’ÁΔ ˛Õ ⁄º«Ò¡≈ ¡≈™Á≈ √ΔÕ Â‰≈¡ Á∂ «¬√ «Í¤Ø’Û ¡Â∂ ÍπÒ√
«¬√ ÂØ∫ Í«‘Òª Ó‘ª≈Ù‡ Á∂ «’√≈È ÚΔ Ì≈Δ ÁΔ «ÙÙ’∂ ’≈È «’√≈Ȫ ˘ ’πº‡‰ ÁΔ ÿ‡È≈ Ú≈ÍΔÕ
«◊‰ÂΔ «Úº⁄ √Û’ª ”Â∂ ¿πμÂ∂ ‘ج∂ √ÈÕ «¬‘ Óø◊ ’ «¬√ ÂØ∫ ◊πº√∂ «Úº⁄ ¡≈¬∂ «’√≈Ȫ È∂ ˜ÏÁ√ÂΔ ÏøÁ Ò≈◊»
‘∂ √È «’ «’√≈Ȫ Á∂ ÷∂ÂΔ ’˜∂ Ó≈¯ ’ΔÂ∂ ‹≈‰ ¡Â∂ ’È≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ ‹∂’ ’Ø¬Δ Ú≈«Í√ ÓπÛÈØ∫ «¬È’≈
¯√Òª Á∂ Ì≈¡ √Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’Ó∂‡Δ ÁΔ¡ª «√¯≈Ùª ’Á≈, ¿π√Á≈ √Ó≈È √Ï˜Δ¡ª, ¯Ò, ÁπºË ¡≈«Á √Û’
¡Èπ√≈ «ÓºÊ∂ ¡Â∂ «ÁºÂ∂ ‹≈‰Õ «¬‘Ȫ ÁØ‘ª Óø◊ª ˘ ÒÀ ”Â∂ «Ï÷∂ «ÁºÂ∂ ◊¬∂Õ ◊πº√∂ È≈Ò Ì÷Á∂ «’√≈Ȫ È∂ ’πfi
’∂ Ó‘ª≈Ù‡ Á∂ «’√≈Ȫ È∂ ‘ÛÂ≈Ò Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ Ú≈‘Ȫ ˘ ¡º◊ ÚΔ Ò≈ «ÁºÂΔÕ Ïº√ ÍπÒ√ ˘ Ï‘≈È≈ «ÓÒ
‘ÛÂ≈Ò Á≈ ¡Ê √Δ «’ «Í≥‚ª «Úº⁄Ø∫ ’Ø¬Δ ÚΔ Ú√», «◊¡≈Õ ÍπÒΔ√ ¡¯√ª È∂ ÍπÒΔ√ ˘ ÷πºÒΔ ¤πº‡Δ Á∂ «ÁºÂΔÕ
¡È≈‹, √Ï˜Δ¡ª, ¯Ò, ÁπºË ¡Â∂ ⁄≈≈ ¡≈«Á’ Ù«‘ª ¡«‹‘∂ ◊À-’≈˘ÈΔ ¡Â∂ Ï∂‘»Á≈ «ÈÁ∂Ù «ÁøÁ∂ «¬º’ ÍπÒΔ√
«Úº⁄ È≈ «Ò¡ªÁ∂ ‹≈‰ ¡Â∂ Óø‚Δ ˘ ‹≈Ó ’ «ÁºÂ≈ ¡¯√ ÁΔ ÚΔ‚Δ˙ √ØÙÒ ÓΔ‚Δ¬∂ ”Â∂ ÚΔ Ú≈«¬Ò ‘Ø
‹≈Ú∂ Õ Óº Ë Íà Á ∂ Ù Á∂ Óø Á √Ω  Á≈ «’√≈È ¡ø Á Ø Ò È, ¸º’Δ ˛Õ ‹ÈÒ ‚≈«¬ ˘ ÚΔ Ó≈ Í≈™«Á¡ª, ÍπÒΔ√
Ó‘ª≈Ù‡ Á∂ «’√≈È ¡øÁØÒÈ ÂØ∫ «√ºË∂ »Í «Úº⁄ ÍÃÌ≈«Ú È∂ ’Ø¬Δ Ú≈«Èø◊ ¡Â∂ «÷ø‚ ‹≈‰ ÁΔ «⁄Â≈ÚÈΔ È‘ƒ
‹≈ÍÁ≈ ‘ÀÕ ÓøÁ√Ω Á∂ «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª ÚΔ ¿π‘Δ ÁØ Óø◊ª «ÁºÂΔ, ’Ø¬Δ ¡ºÊ»-◊À√ È‘ƒ ¤º‚Δ, ’Ø¬Δ Í≈‰Δ ÁΔ¡ª
√È «’ «’√≈Ȫ Á∂ ’˜∂ Óπ¡≈¯ ’ΔÂ∂ ‹≈‰ ¡Â∂ ¯√Òª ÂØͪ ÁΔ ÚÂØ∫ È‘ƒ ’ΔÂΔ ◊¬Δ, È≈ ‘Δ Ò≈·Δ⁄≈‹
Á∂ Ì≈¡ √Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’Ó∂‡Δ ÁΔ¡ª «√Î≈«Ùª ¡Èπ√≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈, Ϻ√ «√ºË∂ ‘Δ ◊ØÒΔÏ≈Δ Ùπ» ’ «ÁºÂΔ ◊¬ΔÕ
«ÁºÂ∂ ‹≈‰Õ Ó‘ª≈Ù‡ Á∂ «’√≈Ȫ Úª◊ ‘Δ «¬‘Ȫ È∂ «ÈÔÓ ˛ «’ ‹∂’ ¡«‹‘Δ √«ÊÂΔ ¿πÂÍ≥È ‘Ø ‹≈Ú∂ ª
ÚΔ ‘ÛÂ≈Ò Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈ Ì≈Ú ’Ø¬Δ ÚΔ Ú√» Ù«‘ Í«‘Òª «⁄Â≈ÚÈΔ «ÁºÂΔ ‹≈Ú∂, ‹∂ ÒØ’ È‘ƒ «÷ø‚Á∂ ª
ÁΔ Óø‚Δ «Úº⁄ È≈ «Ò¡ªÁΔ ‹≈Ú∂Õ «¬√ ˘ ÒÀ ’∂ ¿π‘Ȫ È∂ Ò≈·Δ⁄≈‹ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ ‹∂’ «Î ÚΔ ÒØ’ ‚‡∂ «‘øÁ∂
√Û’ª ”Â∂ ËÈ∂ Ò≈¬∂Õ «¬‘Ȫ Ë«È¡ª «Úº⁄ «˜¡≈Á≈Â ‘È Âª ¡ºÊ» ◊À√ ◊Ø«Ò¡ª ¡Â∂ ‹ÒÂØͪ ÁΔ ÚÂØ∫ ’ΔÂΔ
ÈΩ‹π¡≈È «’√≈È Ù≈«ÓÒ √ÈÕ «¬‘Ȫ «Úº⁄ Ø∫ Ì≈Δ ‹≈Ú∂Õ ‹∂’ ’Ø¬Δ ⁄≈≈ ‘Δ È≈ ‘∂ ª «˜Ò∑≈ ÓÀ«‹√‡∂‡
Ï‘π«◊‰ÂΔ ÿº‡ ÍÛ∑∂ ÈΩ‹π¡≈Ȫ ÁΔ √Δ, ‹Ø «’ ÈΩ’Δ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈¿π‰ ÁΔ «¬‹≈˜Â Á∂ √’Á≈ ˛Õ ¡«‹‘Δ ‘≈ÒÂ
‘≈√Ò ’È ÂØ∫ ¡√ÓºÊ ÷∂ÂΔ «Úº⁄ Òº◊∂ ‘ج∂ √ÈÕ «¬‘ «Úº⁄ ÚΔ È∂Ó ÓπÂ≈«Ï’ ◊ØÒΔ ’Ó ÂØ∫ ‘∂· ⁄Ò≈¿π‰Δ
‹ÁØ∫ Óø‚Δ ‹≈‰Ø∫ Ø’ ‘∂ √È Âª Óø‚Δ Á∂ Áπ’≈ÈÁ≈ª È∂ ‘πøÁΔ ˛Õ Í «¬ºÊ∂ ª «√ºË∂ ‘Δ ◊ØÒΔÏ≈Δ ‘Δ Ùπ» ’
«¬’º·∂ ‘Ø ’∂ «¬‘Ȫ ˘ ÏπΔ Â∑ª ’πº«‡¡≈Õ ÒØ’ª Á≈ «¬‘ «ÁºÂΔ ◊¬Δ ¡Â∂ ◊ØÒΔ¡ª ÚΔ «√ºËΔ¡ª «‘º’ ‹ª «Íº·
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 4 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
«Úº⁄ Ó≈Δ¡ª ◊¬Δ¡ªÕ «‹‘Û∂ ÚΔ «’√≈È Ù‘ΔÁ ‘ج∂ ‹ª ⁄ºÒ «‘≈ √Δ ¿πÁØ∫ ÚΔ ¡Â∂ Ï≈Á «Úº⁄ ÚΔ «¬ºÊØ∫ «’√≈Ȫ
˜ıÓΔ ‘ج∂ √Ì Á∂ «‘º’ ‹ª «Íº· «Úº⁄ ◊ØÒΔ¡ª Òº◊Δ¡ª ÁΔ¡ª ıπÁ’πÙΔ¡ª ÁΔ¡ª ıÏª ¡≈ ‘Δ¡ª √ÈÕ
‘ÈÕ ‚≈«¬Ù≈‘Δ Á≈ √ϻ «Áø«Á¡ª «¬º’ «’√≈È ‹Ø ’˜≈, ıπÁ’πÙΔ¡ª : ÍÀ‡È
ÍπÒΔ√ «‘≈√ «Úº⁄ Ê≈‰∂ «Úº⁄ ÏøÁ √Δ, È≈Ò ÍπÒ√Δ¡ª ÓºË ÍÃÁ∂Ù, Ó‘ª≈Ù‡, Í≥‹≈Ï ¡Â∂ Á∂Ù Á∂ ‘Ø
Á≈ Â’≈ ‘؉ ”Â∂ Ê≈‰∂ «Úº⁄ ‘Δ «√ºË∂ ¤≈ÂΔ «Úº⁄ ◊ØÒΔ «‘º«√¡ª «Úº⁄ Úº÷-Úº÷ ͺË ¡Â∂ Úº÷-Úº÷ «’Á≈
Ó≈ ’∂ Ó≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ‚≈«¬Ù≈‘Δ ÁΔ¡ª ÈÚΔ¡ª ¡øÁØÒÈ ⁄Ò≈ ‘∂ ‘ÈÕ «¬‘Ȫ √≈«¡ª Á≈ Óπº÷ ÓπºÁ≈
«Íª Í≈™«Á¡ª Ì≈‹Í≈ √’≈ È∂ Ó≈∂ ◊¬∂ «’√≈Ȫ «’√≈ÈΔ «√ ⁄«Û¡≈ ’˜≈ ¡Â∂ ’˜∂ ÂØ∫ Áπ÷Δ ¡Â∂
Á≈ ÍØ√‡-Ó≈‡Ó «¬º’ ÂØ∫ «ÂøÈ Ú‹∂ Á∂ Á«Ó¡≈È ≈ Ӌϻ ‘Ø ’∂ ’Á∂, «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª ıπÁ’πÙΔ¡ª Á≈ ˛Õ
˘ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ ‹ÁØ∫ ÓøÁ√Ω-√ΔÓ⁄ «Úº⁄ È≈ÁÙ≈‘Δ «¬‘ ’˜≈ ⁄ÛÈ Á≈ Úº‚≈ ’≈È «’√≈ÈΔ √ÓfiÁΔ ˛
ı»È ÁΔ ‘ØÒΔ ÷∂‚Δ ‹≈ ‘Δ √Δ Âª Ï◊Ò≈-Ì◊Â, Ì≈‹Í≈ «’ ¿π√ ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ Ò≈‘∂ÚøÁ≈ Ì≈¡ È≈ «ÓÒ‰≈ ˛Õ
Á≈ Óπº÷ ÓøÂΔ, «ÙÚ≈‹ ⁄Ω‘≈È ÌØÍ≈Ò «Úº⁄ ÙªÂΔ Ò¬Δ «¬√ ’’∂ ÓπÛ ’∂ ’˜≈ È≈ ⁄Û∂ «¬√ Ò¬Δ «¬√ «’√≈È
Ú º÷‰ Á≈ Í≈÷ø‚ ’ «‘≈ √ΔÕ «¬√ È≈Ò Ì≈‹Í≈ Á≈ ¡ø Á Ø Ò È ÁΔ Á» √ Δ Óø ◊ ˛ «’ ¯√Òª Á∂ Ì≈¡,
«’√≈È «ÚØËΔ «⁄‘≈ «ÏÒ’πÒ √≈‘Ó‰∂ ¡≈ «◊¡≈ ˛Õ √Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’Ó∂‡Δ ÁΔ «ÍØ‡ ¡Èπ√≈ ¡Ê≈ ’πºÒ
Ì≈Ú∂∫ ÓøÁ√Ω Á∂ «’√≈È Ó‘ª≈Ù‡ Á∂ ¡øÁØÒÈ Ò≈◊Â, «‹√ «Úº⁄ «’√≈È Í«Ú≈ ÁΔ «Ó‘È Á≈ ÓπºÒ
ÂØ∫ ÍÃÌ≈«Ú ‘ج∂ ‘؉ Í «¬‘ «√Î Ó‘ª≈Ù‡ Á∂ ¡Â∂ ˜ÓΔÈ Á≈ ·∂’≈ ÚΔ Ù≈«ÓÒ ‘ØÚ∂, ¿πμÂ∂ E@% ÓπÈ≈Î≈
«’√≈È ÿØÒ ’≈È ‘Δ √Û’ª ”Â∂ È‘ƒ ¡≈ ◊¬∂Õ «¬√Á∂ ‹ØÛ ’∂ «Óº«Ê¡≈ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ «¬√ ¡Èπ√≈ ‘Δ «’√≈Ȫ ˘
’≈È «¬ºÊØ∫ ÁΔ √«ÊÂΔ «Úº⁄ ͬ∂ ‘ÈÕ ÓøÁ√Ω Â∂ √ΔÓ⁄ ¯√Òª Á∂ Ì≈¡ «ÓÒ‰Õ «¬‘Ȫ ÁØ‘ª Óø◊ª ˘ ÒÀ ’∂ «¬‘
Á≈ «¬Ò≈’≈ «‹ºÊ∂ ÚÍ≈’ ¯√Òª ÁΔ ÷∂ÂΔ ‘πøÁΔ ˛Õ «’√≈È ¡øÁØÒÈ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¬∂ ‘ÈÕ «¬‘Ȫ «Úº⁄ ÚΔ Óπº÷
√Ø«¬¡≈ÏΔÈ «¬ºÊØ∫ ÁΔ Óπº÷ ¯√Ò ˛Õ «¬√ÂØ∫ «ÏȪ Ó∂ÊΔ, Óø◊ ’˜≈ Ó≈¯Δ ÁΔ ˛Õ ’˜≈-Ó≈¯Δ ¡Â∂ Ò≈‘∂ÚøÁ Ì≈¡,
ËÈΔ¡≈ Â∂ ‘Ø ÚÍ≈’ ¯√Òª ÁΔ ÷∂ÂΔ ‘πøÁΔ ˛Õ «¬√ «¬‘ ÁØ ¡«‹‘∂ ÓπºÁ∂ ‘È ‹Ø ¡º‹ Ó≈Ò’ «’√≈ÈΔ Á∂ √øÿÙ
÷∂   «Úº ⁄ √’≈ Úº Ò Ø ∫ ‹≈Δ Ò≈«¬√À ∫ √ Â∂ ÍØ √  Á∂ Óπº÷ ÓπºÁ∂ ω ’∂ ¿πμÌ∂ ‘ÈÕ Á∂Ù Ì «Úº⁄ √»«Ï¡ª ÁΔ
(‚Ø«‚¡ª) ÁΔ ÷∂ÂΔ ÚΔ ‘πøÁΔ ˛Õ «¬‘ √≈Δ¡ª ¯√Òª ÁΔ Úº÷-Úº÷ ÍÃ√«ÊÂΔ¡ª Á∂ Ï≈Ú‹»Á, ’˜∂ ¡Â∂ ıπÁ’πÙΔ¡ª
ÍÀÁ≈Ú≈ «√ºË∂ »Í «Úº⁄ Óø‚Δ È≈Ò ‹πÛΔ ‘Ø¬Δ ˛Õ ’∂∫Á Á∂ ÚÂ≈∂ «Úº⁄ «¬º’ √ªfi≈ ÍÀ‡È ˛Õ Úº÷-Úº÷ √»«Ï¡ª
√’≈ Ì≈Ú∂∫ BB ¯√Òª Á≈ ÿº‡Ø-ÿº‡ √ÓÊÈ ÓπºÒ «Úº⁄ ¿πμ· ‘∂ «¬‘Ȫ ¡øÁØÒȪ ˘ «¬º’ ÒÛΔ «Úº⁄ ÍØ
«ÓºÊÁΔ ˛ Í ’‰’-fiØÈ∂ ÂØ∫ «ÏȪ Ù≈«¬Á ‘Δ «’√∂ ’∂ «¬º’ Ù’ÂΔÙ≈ÒΔ ¡øÁØÒÈ ÷Û≈ ’È Ò¬Δ «¬√ √ªfi∂
¯√Ò ÁΔ ÷ΔÁ √π«ÈÙ«⁄ ’ÁΔ ˛Õ «¬√ ’’∂ «¬‘Ȫ ÍÀ‡È ˘ √Ófi‰≈ ˜»Δ ˛Õ
¯√Òª Á≈ Ì≈¡ Óø‚Δ ¿πÂ≈¡-⁄Û≈¡ È≈Ò ‹πÛ ‹ªÁ≈ ’˜Á≈Δ ¡Â∂ «¬√ È≈Ò ‹π«Û¡≈ ıπÁ’πÙΔ¡ª
˛Õ ˜÷Δ∂÷Ø ÚÍ≈Δ Ó√È»¬Δ ÂΩ ”Â∂ Óø◊ ÁÏ≈ ’∂ Ì≈¡ Á≈ ÚÂ≈≈ Á∂Ù Á∂ ¿π‘Ȫ «÷º«Â¡ª «Úº⁄ ˛ «‹ºÊ∂ ÚÍ≈’
ÿ‡≈ «ÁøÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ È≈Ò «¬‘Ȫ ¯√Òª Á∂ Ì≈¡ ¯√Òª ÁΔ ÷∂ÂΔ ‘πøÁΔ ˛Õ «Ï‘≈, fi≈÷ø‚, ¿πÛΔ√≈, Í»ÏΔ
Ë≈≈Ù≈‘Δ ‘Ø ’∂ «‚º◊ (crash) ÍÀ∫Á∂ ‘ÈÕ «¬ºÊ∂ ÚΔ «¬‘Δ Ô»ÍΔ, Áº÷‰Δ Ô»ÍΔ, ÓºË ÍÃÁ∂Ù Á≈ «‘º√≈, ¤ºÂΔ√◊Û∑ Á≈
’πfi Ú≈Í«¡≈Õ ¿πÁ≈‘‰ Ò¬Δ ÍØ√ ÂØ∫ ’º⁄Δ ¡ÎΔÓ Ú‚∂≈ «‘º√≈, ¡ªË≈ Á≈ ≈«¬Ò √ΔÓ≈ ÷∂Â ¡Â∂ Ú‚∂∂
«Â¡≈ ‘πøÁΔ ˛, «‹√ Á≈ Óø‚Δ «Úº⁄ Ì≈¡ ‚∂„ Òº÷ Ì≈◊ «Úº⁄ «¬‘ ÚÂ≈≈ È‘ƒÕ «¬‘ ÚÂ≈≈ ¡÷ΩÂΔ ‘∂
πͬ∂ «’ÒØ ˛Õ Í «¬ºÊ∂ «’√≈Ȫ ˘ «¬√Á≈ Ì≈¡ «¬º’ «¬È’Ò≈Ï Á∂ «÷º«Â¡ª «Úº⁄ ˛ «’™«’ ‘∂ «¬È’Ò≈Ï
‘˜≈ πͬ∂ ÍÃÂΔ «’ÒØ «ÓÒ «‘≈ ˛Õ Ò◊Ì◊ «¬‘Ø Á∂ ’πȪ È≈Ò ÍÃ⁄º«Ò «¬‘ √≈Ó≈‹Δ ÷∂ÂΔ Ó≈‚Ò “¿πμÂÓ
«‹‘Δ ‘≈Ò ‘Δ √Ø«¬¡≈ÏΔÈ Â∂ ‘Ø ¯√Òª ÁΔ ˛Õ «¬√ Â∂ ¿π√≈Ø” (Build on the Best) ”Â∂ ¡Ë≈« ˛Õ «‹√
’ΔÓ ÂØÛ∂ ’≈È ’¬Δ √≈Òª ÂØ∫ «’√≈È ÿ≈‡∂ «Úº⁄ ‘È «Úº⁄ ÚºË ÂØ∫ ÚºË ÷≈Á, ÁÚ≈¬Δ¡ª ¡Â∂ ÏΔ‹ Ú ’∂
Â∂ ’˜∂ Á∂ Ì≈ ‘∂· ÁºÏ∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ ’˜∂ ’≈È «’√≈È ÚºË ÂØ∫ ÚºË fi≈Û ÒÀ‰ Á≈ Ó≈‚Ò ˛Õ «¬√ È≈Ò ¯√Ò ÁΔ
ıπÁ’πÙΔ¡ª ’È Ò¬Δ Ó˜Ï» ‘ÈÕ ‹ÁØ∫ «¬‘ ¡øÁØÒÈ Ò≈◊ ϑπ «‹¡≈Á≈ ˛Õ «‹√ Ò¬Δ «’√≈È ˘ ’˜≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 5 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
ÒÀ‰≈ ‘Δ ÍÀ∫Á≈ ˛Õ ‹∂’ ¿π√ ˘ ¯√Ò Á≈ √‘Δ ÓπºÒ È‘ƒ Ú≈ÒΔ ◊ºÒ ‘ØÚ∂◊ΔÕ “ÒØ’ ’Δ ’«‘‰◊∂?” ‹ª “«’‘Û≈ Ó»ø‘
«ÓÒÁ≈ ª ¿π‘ ’˜≈¬Δ ‘Ø ‹ªÁ≈ ˛Õ «‹Ú∂∫ ¡√ƒ «Íº¤∂ ÒÀ ’∂ ‹≈Ú∂◊≈?” «¬‘ ¡«‹‘∂ √π¡≈Ò ‘È ‹Ø ’˜≈ ’π«Ûº’Δ
«’‘≈ ˛ «’ √’≈ ÚË∂∂ ’’ ÚÍ≈’ ¯√Òª, ’πfi ˘ «Úº⁄ Î√∂ «’√≈È ÁΔ Ó≈È«√’Â≈ «Úº⁄ Óø‚≈™Á∂ «‘øÁ∂
¤º‚ ’∂, ÁΔ ÷ΔÁ ÁΔ ◊≈ø‡Δ È‘ƒ ’ÁΔ, «¬√ ’’∂ ‘ÈÕ «¬√Á∂ È≈Ò ‘Δ «¬‘ √π¡≈Ò ÚΔ ‘πøÁ≈ ˛ «’ √Ó≈«‹’
¡’√ ‘Δ Í»≈ Ì≈¡ È‘ƒ «ÓÒÁ≈Õ «’√≈È ’˜≈ Á‹≈ «◊≈Ú‡ ’≈È, ¿π√ÁΔ ’ÏΔÒÁ≈Δ «’Ú∂∫ ¡º◊∂
¿πÂ≈È Ò¬Δ ‘Ø ÚË∂∂ «ÈÚ∂Ù ’Á≈ ˛, ’˜≈ ‘Ø ÚËÁ≈ Âπ∂◊ΔÕ «¬‘Ȫ √Ú≈Òª «Úº⁄ «ÿ«¡≈ ¿πμ⁄-‹≈ÂΔ
‹ªÁ≈ ˛Õ ‹∂’ «’Â∂ ¯√Ò «’√∂ ¡≈Π’≈È Èπ’√≈ÈΔ «’√≈È ıπÁ’πÙΔ Ú≈ÒΔ Ó≈È«√’Â≈ ÚºÒ Âπ ÍÀ∫Á≈ ˛Õ
‹≈Ú∂ ª ’˜≈ Í‘≈Û Ï‰ ‹ªÁ≈ ˛Õ ’˜≈ ’π«Ûº’Δ «Úº⁄ Á«Ò ¡Â∂ Ó˜Á» Ì≈Ú∂∫ ¿πμ⁄ ‹≈ÂΔ «’√≈Ȫ Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂
Î√ ’∂ «’√≈È ıπÁ’πÙΔ Ï≈∂ √Ø⁄‰ Òº◊Á≈ ˛Õ ÚË∂∂ ¡≈«Ê’ Âø◊Δ¡ª ÂπÙΔ¡ª Ú≈Ò≈ ‹ΔÚÈ Ï√
Á»√∂ ’˜Á≈Δ ¡Â∂ ıπÁ’πÙΔ¡ª Á≈ ÚÂ≈≈ ’Á∂ ‘È Í ¿π‘ ¿πμ⁄ ‹≈ÂΔ «’√≈Ȫ Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂ Ï‘πÂ
¿π‘Ȫ ÷∂Âª «Úº⁄ ˛, «‹ºÊ∂ Ï≈«Ù ÿº‡ ‘πøÁΔ ˛ ¡Â∂ ÿº‡ ıπÁ’πÙΔ¡ª ’Á∂ ‘ÈÕ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ıπÁ’πÙΔ¡ª ’È
«√ø‹≈¬Δ Ò¬Δ Í≈‰Δ ÁΔ ¿πÍÒºÌÂ≈ ÿº‡ ‘πøÁΔ ˛Õ Í≥‹≈Ï Ú≈Ò∂ ÚË∂∂ ‹º‡ «’√≈È ‘È, ÓºË ÍÃÁ∂Ù ¡Â∂ ◊π‹≈Â
Á≈ Ó≈ÒÚ≈ ÷∂Â «¬º’ ¡«‹‘≈ ‘Δ ÷∂Â ˛Õ «¬√∂ Âª «Úº⁄ ͺ‡Á≈ ‘È, Ó‘ª≈Ù‡ «Úº⁄ ͇∂Ò ¡Â∂ Â∂Òø◊≈È≈
ıπÁ’πÙΔ¡ª ÁΔ ≈‹Ë≈ÈΔ Ú‹Ø∫ ‹≈«‰¡≈ ‹ªÁ≈ Ó‘ª≈Ù‡ «Úº⁄ Àμ‚Δ, ≈˙ ¡Â∂ ÚÀμÒÓ≈ ‘ÈÕ
Á≈ «ÚËÌ, ¿πμÂΔ Â∂Òø◊≈È≈ ¡≈«Á √Ì ¡«‹‘∂ ÷∂Â ¡≈Ó ÂΩ  ”Â∂ ıπ Á ’π Ù Δ «‹‘≈ ’ÁÓ ’Ø ¬ Δ ÚΔ
‘È «‹ºÊ∂ Ï≈«Ù ¡’√ ÿº‡ ‘πøÁΔ ˛ ¡Â∂ «√ø‹≈¬Δ Á∂ «Ú¡’ÂΔ «¬º’ «ÚÙ∂Ù Ó≈È«√’ √«ÊÂΔ «Íº¤Ø∫ ¸º’Á≈ ˛Õ
√≈ËÈ ˙È∂ È‘ƒ ‘ÈÕ ‹ÁØ∫ ¿π‘ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ Ó≈È«√’ ÿ∂≈ÏøÁΔ ÁΔ √«ÊÂΔ
ÂΔ√∂ ıπÁ’πÙΔ¡ª ’È Ú≈Ò∂ ÚË∂∂ ’’∂ ◊ΔÏ «Úº⁄ Ϋ√¡≈ Í≈™Á≈ ˛Õ ‹ÁØ∫ ¿π√ ˘ ⁄≈∂ Í≈√∂ ÿπºÍ
«’√≈È, ¤Ø‡∂ «’√≈È ¡Â∂ Ï∂˜ÓΔÈ∂ «’√≈È ‘ÈÕ Ì≈Ú∂∫ ‘È∂≈ ‹≈ÍÁ≈ ˛Õ ‹ÁØ∫ ¿π√ ˘ «’√∂ Í≈√∂ ΩÙÈΔ ÁΔ ’جΔ
’˜∂ Úº‚Δ Ó≈Â≈ «Úº⁄ Á«Ó¡≈ÈΔ Â∂ ËÈΔ «’√≈ÈΔ «’È «Á÷≈¬Δ È‘ƒ «ÁøÁΔÕ «’√∂ Í≈√∂ «È’Ò‰ Á≈ √Â≈
ÚΔ ÒÀ∫ÁΔ ˛ Í ¿π‘ ’˜∂ ’≈È ıπÁ’πÙΔ¡ª È‘ƒ ’Á∂Õ È‘ƒ «Á÷≈¬Δ «ÁøÁ≈ ª «¬√ Ó≈È«√’ ÿ∂≈ÏøÁΔ ÁΔ √«ÊÂΔ
Í≥‹≈Ï «Úº⁄ «¬º’Ø-«¬º’ ÷ªÁ∂-̓Á∂ «’√≈È È∂ ıπÁ’πÙΔ «Úº⁄ ÓÈπº÷ ıπÁ’πÙΔ «‹‘≈ «¬ø‘≈¬Δ ’ÁÓ ¸º’Á≈ ˛Õ
√ø◊» «˜Ò∑∂ Á∂ √’ΩÁΔ «Í≥‚ Á∂ ‘Á∂Ú «√øÿ È∂ ’ΔÂΔ Í «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ √øÿÙ ¡Â∂ √’≈ª ÁΔ¡ª
√ΔÕ ıπÁ’πÙΔ¡ª ¿π√ÂØ∫ Í«‘Òª ÚΔ ‘πÁø Δ¡ª √È, ’˜Á≈Δ ¡≈Í‰Δ¡ª ≈‹ÈΔ«Â’ «◊‰ÂΔ¡ª «‘ √’≈
’’∂ ıπÁ’πÙΔ¡ª ‘πøÁΔ¡ª √È, Í «¬√ ËÈΔ «’√≈È ÁΔ ıπÁ’πÙΔ ’È Ú≈Ò∂ «’√≈È Á≈ ’˜≈ Ó≈¯ ’ «ÁøÁΔ ˛
ıπÁ’πÙΔ È≈Ò «¬‘ ÓπºÁ≈ ⁄⁄≈ «Úº⁄ ¡≈«¬¡≈ ¡Â∂ √»Ï∂ ’πfi ¡≈«Ê’ √‘≈«¬Â≈ ÚΔ Á∂ «ÁøÁΔ ˛Õ «¬√ ’’∂ ‘π‰
ÁΔ «√¡≈√ Á∂ ’∂∫Á «Úº⁄ ⁄⁄≈ Á≈ «ÚÙ≈ Ï«‰¡≈Õ ’¬Δ «’√≈È ıπÁ’πÙΔ ˘ Í«Ú≈ Á∂ “√Ω÷∂ «ÁȪ” Ò¬Δ
Í ÂÁ ÚΔ ’˜∂ ’’∂ ıπÁ’πÙΔ¡ª Á≈ ÚÂ≈≈ Ú◊ ’πÏ≈ÈΔ Á∂ »Í «Úº⁄ Á∂÷‰ Òº◊∂ ‘ÈÕ «¬ºÊØ∫ º’ ’∂ ’˜≈
’∂∫Á« ˛Õ «¬‘ ÚË∂∂ ’’∂ ¤Ø‡Δ, ◊ΔÏ ¡Â∂ Ï∂˜ÓΔÈΔ Ó≈¯Δ ¡Â∂ ¡≈«Ê’ √‘≈«¬Â≈ ˘ √π«ÈÙ«⁄ ’È Ò¬Δ
«’√≈ÈΔ «Úº⁄ ˛Õ «’√≈È, «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ Ë«È¡ª «Úº⁄ ¡≈ ’∂ ÚΔ
⁄Ω Ê ≈, ıπ Á ’π Ù Δ¡ª ’È Ú≈Ò∂ ÚË∂  ∂ «’√≈È ıπÁ’πÙΔ ’È Òº◊ ͬ∂ ‘ÈÕ «¬√ Â∑ª ’˜≈-Ó≈ÎΔ
¡≈͉∂-¡≈Í ˘ ¿πμ⁄Δ¡ª √Ófi‰ Ú≈ÒΔ¡ª ‹≈ª È≈Ò ¡Â∂ ¡≈«Ê’ √‘≈«¬Â≈ «¬º’ ‘ºÁ º’ ıπÁ’πÙΔ¡ª Ò¬Δ
√Ïø«Ë ‘πøÁ∂ ‘ÈÕ ¿πμ⁄-‹≈ÂΔ ’‘≈¿π‰ Ú≈Ò∂ √Ó≈‹ «Úº⁄ ÍÃ∂’ ω ‘∂ ‘ÈÕ
«ÚÙ∂Ù ¿π⁄∂∂ ‘؉ Á∂ ¡«‘√≈√ Á≈ ÏØfi ¡≈͉∂ «˜‘È ’˜Á≈Δ/÷∂ÂΔ √ø’‡ Á∂ ’≈‰
«Úº⁄ ¸º’Δ «ÎÁ∂ ‘ÈÕ «¬‘ ¡«‘√≈√ ¡≈Ó ÂΩ ”Â∂ ˜ÓΔÈ ÷∂ÂΔ ÷∂Â Á≈ √ø’‡, ’˜Á≈Δ «‹√ Á≈ «¬º’
ÁΔ Ó≈Ò’Δ È≈Ò ‹π«Û¡≈ ‘πøÁ≈ ˛Õ ‹ÁØ∫ ¿π‘Ȫ ˘ Òº◊Á≈ ÍÃ◊‡≈Ú≈ ˛, Á∂ Ïπ«È¡≈ÁΔ ’≈‰ª ˘ √Ófi∂ «ÏȪ È≈ ª
«’ ¿π‘Ȫ ÁΔ ˜ÓΔÈ «Ú’ ‹≈Ú∂◊Δ ‹ª ’π’ ‘Ø ‹≈Ú∂◊Δ ’˜Á≈Δ ÁΔ √Óº«√¡≈ ‘ºÒ ‘Ø √’ÁΔ ˛ ¡Â∂ È≈ ‘Δ
ª ¿π‘Ȫ Ò¬Δ «¬‘ «˜øÁ◊Δ ÁΔ √Ì ÂØ∫ √Ó≈«‹’ ÈÓØÙΔ ıπÁ’πÙΔ¡ª ˘ ·ºÒ ÍÀ √’ÁΔ ˛Õ ¡º÷ª Í»øfi ’˜ Ó≈¯Δ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 6 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
¡ÀÒ≈È «¬√ Á≈ ’Ø¬Δ ‘ºÒ È‘ƒÕ «¬√ Ò¬Δ √ø’‡ Á∂ «¬√ Ò¬Δ «’√≈Ȫ ˘ Óº¤Δ Ó؇ª (√ÏÓ√ΔÏÒ) Ò≈¿π‰
Ïπ«È¡≈ÁΔ ’≈Ȫ ˘ √Ófi∂ ¡Â∂ Á» ’ΔÂ∂ «ÏȪ Ó√Ò≈ Ò¬Δ Òº÷ª Á≈ ÷⁄ ’È≈ «Í¡≈Õ «‹ºÊ∂ E ‘≈√ Í≈Ú
‘ºÒ È‘ƒ ‘؉ Òº◊≈Õ ÁΔ Ó؇ Í≈‰Δ ’º„ ‘Δ √Δ ‘π‰ A@-AE ‘≈√ Í≈Ú
«¬√ Á≈ √Ì ÂØ∫ Ïπ«È¡≈ÁΔ ’≈È, Ó√Ò∂ ÁΔ ‹Û∑, ÁΔ ˛Õ «¬√ È≈Ò «’√≈ÈΔ ÁΔ Ò≈◊ «Úº⁄ Ú≈Ë≈ ª
‘∂ «¬È’Ò≈Ï Á∂ ’πȪ È≈Ò ÍÃ⁄º«Ò ÷∂ÂΔ Ó≈‚Ò ˛Õ ‘Ø«¬¡≈ ‘Δ √Ì ÂØ∫ Ó≈ÛΔ ◊ºÒ ˛ «’ Í≥‹≈Ï ∂«◊√Â≈È
«¬‘ Ó≈‚Ò √≈‚Δ ˜ÓΔÈ ”⁄Ø∫, √Ê≈È’ ÍÃ√«ÊÂΔ¡ª ”⁄Ø∫ Ï‰È ÚºÒ ÚË «‘≈ ˛Õ ‘∂·ÒΔ¡ª º◊Δ¡ª «Úº⁄ «¬º’
È‘ƒ ¿πÍ«‹¡≈ ÏÒ«’ √≈Ó≈‹Δ¡ª È∂ ¡≈Í‰Δ¡ª ÒØÛª ª Í≈‰Δ Ï‘π ÿº‡ ˛ Á»√∂ «¬‘Ȫ «Úº⁄ ÓπÛ Í≈‰Δ
¡Â∂ «‘ºÂ Í»ÂΔ Ò¬Δ √≈‚∂ ¿πμÂ∂ ·Ø«√¡≈ ˛Õ Á»√Δ √ø√≈ ÌÈ Ò¬Δ √ÁΔ¡ª Òº◊ ‹ªÁΔ¡ª ‘ÈÕ fiØÈ∂ ÁΔ ¯√Ò
‹ø ◊ √Ó∂ ∫ √≈Ó≈‹Δ¡ª È∂ ¡≈Í‰Δ ¡≈«Ê’Â≈ Á≈ (’ºÁ») º◊Δ ÁΔ ÓπÛ Ì≈¬Δ «Úº⁄ √Ì ÂØ∫ Úº‚Δ π’≈Ú‡
‹ø◊Δ’È ’ «Ò¡≈ √ΔÕ Í ‹ø◊ ÷ÂÓ ‘؉ ¿πÍø ˛Õ «¬√ ’’∂ Í≥‹≈Ï «¬º’ ◊øÌΔ Í≈‰Δ √ø’‡ ÚºÒ ‹≈
«¬√ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ Ò¬Δ Óø‚Δ È‘ƒ √Δ ‘ΔÕ «¬√ √≈«¬‰’ «‘≈ ˛ ¡Â∂ «¬ºÊ∂ ÷∂ÂΔ ÁΔ ‘Ø∫Á Ò¬Δ ÷Â≈ ÷Û≈ ‘Ø
√È¡Â ˘ √≈«¬‰’ ÷≈Á ¡Â∂ ’ΔÛ∂Ó≈ ¡Â∂ ÈÁΔÈ- «◊¡≈ ˛Õ Á»√∂ Í«‘Òª «’√≈È ¡≈Í‰Δ ¯√Ò ”⁄Ø∫ ÏΔ˜
È≈Ù’ ÁÚ≈¬Δ¡ª ω≈¿π‰ Ò≈«¬¡≈ ‹≈ √’Á≈ √ΔÕ «¬√ Ú ÒÀ∫Á≈ √ΔÕ «¬√ È≈Ò ¿π√ Á≈ ÏΔ˜ ”Â∂ ÷⁄ È‘ƒ
Ò¬Δ Óø‚Δ ⁄≈‘ΔÁΔ √Δ ¡Â∂ «¬‘ Óø‚Δ ÍÀÁ≈ ’È Ò¬Δ √Δ ‘πøÁ≈Õ Í √≈Ó≈‹Δ Ó≈‚Ò «Úº⁄ ¿π√ ˘ ‘ √≈Ò
Úº÷-Úº÷ «Í¤Û∂ Á∂Ùª «Úº⁄ ¡«‹‘∂ «÷ºÂ∂ «Ú’«√ ’ΔÂ∂ ÏΔ˜ ’øÍÈΔ¡ª ÂØ∫ ÷ΔÁ‰≈ ÍÀ∫Á≈ ˛ ‹Ø ÓÈ⁄≈‘∂ ∂‡
◊¬∂ Õ Á» √ ∂ ⁄ΔÈ ‹Ø «’ «’√≈ÈΔ Óπ Ò ’ √Δ, «Úº ⁄ Ò≈™ÁΔ¡ª ‘ÈÕ «¬√ È≈Ò ÚΔ Ò≈◊ ÷⁄∂ «Úº⁄ Ú≈Ë≈
’«Ó¿»«È√‡ Í≈‡Δ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ «¬È’Ò≈Ï ‘Ø ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ËÂΔ ÁΔ ¿πÍ‹≈¿» Í ÈÙ‡ ‘Ø ◊¬Δ ˛Õ
«◊¡≈ √Δ Â∂ «’√≈ÈΔ «¬√ «¬È’Ò≈Ï ÁΔ Óπº÷ Ù’ÂΔ ËÂΔ ÏπΔ Â∑ª ÏΔÓ≈ ˛Õ fi≈Û Á≈ ͺË ’≈«¬Ó º÷‰
‘Δ √ΔÕ «¬√ Ò≈Ò ÚÏ≈ ˘ Ø’‰ Ò¬Δ ¬∂ÙΔ¡≈ ÁΔ «’√≈ÈΔ Ò¬Δ ‘ √≈Ò Í«‘Òª ÂØ∫ ÚºË √≈«¬‰ª ÁΔ ÚÂØ∫ ’ÈΔ
˘ ٪ ’È≈ √≈Ó≈‹ ˘ ˜»Δ Òº«◊¡≈Õ «¬√Á≈ ‘ºÒ ÍÀ∫ÁΔ ˛Õ Ò≈◊ ÚËÁΔ ˛, ¿πÍ‹≈«¬’Â≈ ÈÙ‡ ‘πøÁΔ ˛Õ
ÚΔ ¡«‹‘∂ «÷ºÂ∂ «Ú’√ ’È «Úº⁄ ‘Δ Á∂«÷¡≈ «◊¡≈Õ «Óº‡Δ, Í≈‰Δ, ‘Ú≈ «Úº⁄ √≈«¬‰ª ÁΔ Ï‘π ÚË∂∂ Ó≈Â≈
«¬√ ’’∂ Ò≈Ò «¬È’Ò≈Ï ˘ Ø’‰ Ò¬Δ «¬‘ ‘≈ Í≈¬Δ ◊¬Δ ˛Õ «¬‘ ÷≈‰-ÍΔ‰ Ú≈ÒΔ¡ª Ú√ª ”⁄ ÚΔ
«¬È’Ò≈Ï «Ò¡ªÁ≈ «◊¡≈Õ ˛Õ «¬√ È≈Ò ’À∫√, ’≈Ò≈-ÍΔÒΔ¡≈ «‹‘Δ¡ª «Ì¡≈È’
«¬√Á≈ ÊΔÓ √Δ “¿πμÂÓ ”Â∂ ¿π√≈Ø” (Build on «ÏÓ≈Δ¡ª Ó‘ªÓ≈Δ ÁΔ Â∑ª ÎÀÒΔ¡ª ‘ÈÕ «√‘ √∂Ú≈Úª
the Best)Õ Ì≈Ú Í»∂ Á∂Ù Á∂ √Óπº«⁄ «Ú’≈√ ÁΔ Á∂ «Èº‹Δ’È ’≈È «¬Ò≈‹ Á∂ ÷⁄∂ ¡√Ó≈ÈΔ ⁄Û∑∂ ‘ÈÕ
ÔØ‹È≈ÏøÁΔ ’È ÁΔ Ï‹≈«¬ ¿π‘ «÷ºÂ∂ «Ú’√ ’Ø «‹ºÊ∂ «¬√ È∂ ÚΔ √ø’‡ «Úº⁄ «‘º√≈ Í≈«¬¡≈ ˛Õ
√Ì ÂØ∫ ÚËΔ¡≈ √≈ËÈ ¿πÍÒºÌÁ ‘ÈÕ «¬‘ ÚËΔ¡≈ √≈ËÈ Á»√≈ Ïπ«È¡≈ÁΔ ’≈È √È¡ÂΔ ÷∂Â ¡Â∂ ÷∂ÂΔ
’Δ √È? (¿) ¿πÍ‹≈¿» ˜ÓΔÈ (¡) √≈Ò Ì Ò¬Δ «√ø‹≈¬Δ ÷∂Â «Úº⁄ ’ΔÓÂ-Í≈Û≈ ˛Õ ’ΔÓª Á≈ ’ø‚≈ √È¡Â Á∂
ÁΔ √‘»ÒÂÕ «’™«’ ÚË∂∂ √≈«¬‰ª ÁΔ ÚÂØ∫ Ò¬Δ Íº÷ «Úº⁄ Í»Δ Â∑ª fiπ«’¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ÷∂ÂΔ ÍÀÁ≈Ú≈
ÚË∂∂ Í≈‰Δ ÁΔ ˜» √ΔÕ (C) Ï‘π«◊‰ÂΔ Ó≈Ò’ ÁΔ¡ª Ú√ª Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂ ÷∂ÂΔ «Úº⁄ ÚÂΔ¡ª ‹≈‰
«’√≈ÈΔ, ‹Ø «ÈÚ∂Ù Ò¬Δ Í«‘Ò’ÁÓΔ ’ √’∂Õ «¬‘ «ÂøÈ∂ Ú≈ÒΔ¡ª √È¡ÂΔ Ú√ª ÁΔ¡ª ’ΔÓª «’Â∂ ÚË∂∂ Â∂˜Δ
⁄Δ˜ª Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ¿πÍÒºÌÁ √ÈÕ «¬√ ’’∂ √≈Ó≈‹Δ È≈Ò ÚËΔ¡ª ‘ÈÕ «¬√ ’’∂ ÷∂ÂΔ √ø’‡ «Úº⁄ ˺√ ◊¬Δ
Ó≈‚Ò ˘ Ò≈◊» ’È Ò¬Δ ¸«‰¡≈ «◊¡≈Õ ˛Õ √Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’Ó∂‡Δ È∂ «√Î≈«Ù ’ΔÂΔ ˛ «’ ¯√Ò
«¬√Á≈ «√º ‡ ≈ «¬‘ «È’«Ò¡≈ «’ Í≈‰Δ ÁΔ Á∂ Ì≈¡ ’πºÒ Ò≈◊ «‹√ «Úº⁄ «’√≈È ÁΔ «Ó‘È ¡Â∂
Ï∂‘≈Ù≈ ÚÂØ∫ È≈Ò ËÂΔ ‘∂·Ò∂ Í≈‰Δ ÁΔ ¿πμÍÒΔ ˜ÓΔÈ Á≈ ·∂’≈ ÚΔ Ù≈«ÓÒ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂, ¿πμÂ∂ E@% ÓπÈ≈Î≈
º◊Δ «Úº⁄Ø∫ Í≈‰Δ ÷ÂÓ ‘Ø «◊¡≈ ˛Õ ‘π‰ «’√≈È Á»√Δ Á∂ ’∂ «ÁºÂΔ¡ª ‹≈‰Õ √Ì Í≈‡Δ¡ª È∂ «¬‘Ȫ «√Î≈«Ùª
¡Â∂ ÂΔ√Δ Âº◊Δ «Úº⁄Ø∫ Í≈‰Δ «÷º⁄ ‘∂ ‘ÈÕ Á»√Δ BE@- ˘ Ò≈◊» ’È Á∂ Á≈¡Ú∂ ’ΔÂ∂ ‘È Í «’√∂ Í≈‡Δ ÁΔ
C@@ Îπ‡º ‚»ÿ
ø ≈¬Δ ¡Â∂ ÂΔ√Δ C@@-D@@ Îπ‡ º ÁΔ ‚»ÿ
ø ≈¬ΔÕ ÚΔ √’≈ È∂ Ò≈◊» È‘ƒ ’ΔÂ≈Õ «¬√ ’’∂ √ø’‡
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 7 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
◊«‘≈™Á≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ √Ê≈È’ √«ÊÂΔ¡ª ¡Èπ√≈ √Ê≈È’ ͺË ”Â∂ ÷Ø‹ ’∂∫Á
«¬‘ √≈Ó≈‹Δ Ó≈‚Ò Úº‚∂ Î≈Óª ”Â∂ ¡Ë≈« √Ê≈«Í ’’∂ √Ì ¯√Òª Á∂ ¿πμÈ ÏΔ‹ «Ú’√ ’ΔÂ∂
Ó≈‚Ò ˛Õ ‚≈. ÓÈÓØ‘È «√øÿ ÚºÒØ∫ √Á≈≈ «√øÿ ‹Ω‘Ò ‹≈‰ ¡Â∂ ¿πμÊ∂ ‘Δ ¿πÈ∑ª Ú√ª ÁΔ ÍÃ≈√À«√ø◊ ¡À◊Ø-
ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ ω≈¬Δ Ó≈«‘ ’Ó∂‡Δ È∂ «√Î≈«Ùª √È¡Â ÁΔ¡ª «¬’≈¬Δ¡ª √Ê≈«Í ’ΔÂΔ¡ª ‹≈‰ ¡Â∂
’ΔÂΔ¡ª √È «’ ¤Ø‡Δ «’√≈ÈΔ ˘ ÷∂ÂΔ ”⁄Ø∫ «Ú‘Ò≈ ’’∂ ¡≈Ëπ«È’ √‡Ø ω≈¬∂ ‹≈‰Õ √’≈ ‹Δ.‚Δ.ÍΔ. Á≈ Úº‚≈
Úº‚∂ Î≈Ó Ï‰≈¬∂ ‹≈‰Õ Í ‚≈. ‹Ω‘Ò ÁΔ¡ª Ï≈’Δ «‘º√≈ ÷∂ÂΔ ÷∂Â ”Â∂ ÷⁄ ’∂ «’™«’ Ú√Ø∫ ÁΔ Úº‚Δ
«√Î≈«Ùª Úª◊ «¬‘ ÚΔ ¡ÓÒÔØ◊ √≈«Ï ȑƒ ‘جΔÕ «◊‰ÂΔ «¬√∂ ÷∂Â ”Â∂ «ÈÌ ˛Õ √’≈ «√ø‹≈¬Δ «Úº⁄
«¬√ ’’∂ «¬‘ Ó≈‚Ò ¿πμÊ∂ ·Ø«√¡≈ «◊¡≈ «‹ºÊ∂ HE% Ì≈Δ «ÈÚ∂Ù ’∂Õ ⁄Àμ’ ‚ÀÓ Ï‰≈¬∂ ‹≈‰ ¡Â∂ Óƒ‘ Á≈
«’√≈ÈΔ E ¬∂’Û ÂØ∫ ÿº‡ ÁΔ Ó≈Ò’Δ Ú≈ÒΔ ˛Õ ÊØÛΔ Í≈‰Δ Ï⁄≈¿π‰ Á∂ ¡«‹‘∂ ¿πÍ≈Ò∂ ’ΔÂ∂ ‹≈‰ «’ Í≈‰Δ
˜ÓΔÈ ”Â∂ Úº‚∂ ‡À’‡, Úº‚Δ¡ª Ó؇ª ¡≈«Á Á∂ »Í ÁΔ «¬º’ Ï»øÁ ÚΔ ‹≈«¬¡≈ È≈ ‹≈Ú∂Õ È«‘Δ ÈÀμ‡Ú’ ˘
«Úº⁄ Ú≈Î ÂØ∫ Ï∂ÒØÛ≈ ÓÙΔÈΔ’È ‘Ø«¬¡≈Õ «‹√ È∂ «Ú√Ê≈«¡≈ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ «¬‘Ȫ Á≈ Ï≈ª Ó‘ΔÈ∂ º÷-
’˜Á≈Δ Âª ÚË≈¬Δ ‘Δ È≈Ò ‘Δ «’√≈ÈΔ «Úº ⁄ ÷≈¡ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ ÂπÍ’≈-«√ø‹≈¬Δ ˘ √÷ÂΔ È≈Ò Ò≈◊»
«Ú‘ÒÛÍπ‰∂ Á≈ πfi≈È ÚΔ Ú«Ë¡≈Õ ¡º‹ ‘ ’øÓ Ò¬Δ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ √’≈ «¬√ Ò¬Δ A@@% √Ï«√‚Δ ¡Â∂
«’√≈È, Ó˜Á» ”Â∂ ‹ª ÓÙΔÈ ”Â∂ «ÈÌ ˛, ‹Ø «ÈÙ«⁄ º÷-÷≈¡ Ò¬Δ ◊ê‡ Á∂Ú∂Õ «¬‘Ȫ ÒΔ‘ª ”Â∂ ÷∂ÂΔ Á≈
»Í «Úº⁄ Ò≈◊ Ú≈Ë∂ Á≈ ’≈È Ï‰Á≈ ˛Õ Á∂√Δ Ó≈‚Ò «Ú’√ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂, √≈«¬‰ª ÁΔ ÚÂØ∫
⁄ΩÊ≈ ’≈È, Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÷Í √º«Ì¡≈⁄≈ Á≈ ˘ ÿº‡ ÂØ∫ ÿº‡ ¡Â∂ Â’ÙΔÒ Ï‰≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂, «¬‘Ȫ
ÎÀÒ‰≈ ˛Õ ÿ ÿ «Úº⁄ ⁄ΩÚΔ ÿø‡∂ ⁄ÒÁ≈ ‡Δ.ÚΔ. Ú√ª Á∂ Á∂√Δ ÏÁÒª ˘ ¿πÂÙ≈«‘ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ
ÁΔ ÓÈ´Ì≈¿» ÓÙ‘»Δ ’Á≈ «‘øÁ≈Õ ÒØ’ƒ Á∂÷≈-Á∂÷Δ √Ì ¯√Òª Á∂ Ì≈¡ √Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’Ó∂‡Δ ÁΔ «ÍØ‡
¿π‘ Ú√ª ÷ΔÁΔ ‹ªÁ∂ ‘È ‹Ø ¿π‘Ȫ Ò¬Δ ˜»Δ È‘ƒ ¡Èπ√≈ «ÓºÊ∂ ‹≈‰Õ √Ì ¯√Òª ÁΔ «ÓºÊΔ ÿº‡Ø-ÿº‡ ’ΔÓÂ
‹ª «‹√ÂØ∫ «ÏȪ ¿π‘Ȫ Á≈ √ √’Á≈ ˛Õ «Ú¡≈‘ª ¡Â∂ ”Â∂ √’≈Δ ÷ΔÁ Ô’ΔÈΔ Ï‰≈¬Δ ‹≈Ú∂Õ √Ì ¯√Òª Á∂
‘Ø √Ó≈«‹’ √Óª ”Â∂ «ÚºÂØ∫ Ï≈‘∂ ÷⁄ ÚΔ «¬√ ÷Í Ì≈¡ «Ï‹≈¬Δ ÂØ∫ Í«‘Òª ¡ÀÒ≈È∂ ‹≈‰Õ √’≈Δ Óø‚Δ’È
√º«Ì¡≈⁄≈ Á≈ «√º‡≈ ‘ÈÕ ˘ «Ú√Ê≈«¡≈ ‹≈Ú∂Õ
¿πμÍ ¡√ƒ «‹√ «Ú‘ÒÛÍπ‰∂ Á∂ πfi≈È Á≈ «˜’ ’˜∂ ¡Â∂ ıπÁ’πÙΔ¡ª Á≈ ÓπºÁ≈ «¬√ ’Á Ì÷
’ΔÂ≈, ¿π√ Á∂ ¡º◊∂ ‘Ø Ïπ∂ «√º‡∂ «È’ÒÁ∂ ‘ÈÕ «Ú‘Ò∂ «◊¡≈ ˛ «’ √Ì Í≈‡Δ¡ª ’˜≈ Ó≈¯Δ ˘ ¡≈͉∂ ⁄؉
ÈΩ‹π¡≈È ‹≈ ª ‹∂Ï ”⁄ Í≈√ÍØ‡ Í≈ ’∂ ‡ÀÚÒ ¬∂‹ø‡ª Ú≈¡«Á¡ª «Úº⁄ Ù≈«ÓÒ ’ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ¿πμÂ ÍÃÁ∂Ù,
˘ Òº÷ª ´‡≈™Á∂ ‘È ‹ª «Î È«Ù¡ª ¡Â∂ ◊À∫◊Ú≈Á ÁΔ Ó‘ª≈Ù‡, «ÂÒø◊≈È≈, ¡ªË≈ ÍÃÁ∂Ù ¡Â∂ Í≥‹≈Ï
ÁÒÁÒ «Úº⁄ ‹≈ Î√Á∂ ‘ÈÕ √’≈ È∂ ÷∂ÂΔ ’˜∂ Ó≈¯ ’È Á∂ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ∂ ‘ÈÕ
«¬‘Ȫ √≈∂ ’≈Ȫ ’’∂ Í≥‹≈Ï Á≈ √Óπº⁄≈ ÷∂ÂΔ Í ’∂∫Á ÁΔ √’≈, ‹Ø ÏÀ∫’ª È≈Ò «√ºË∂ »Í «Úº⁄ ’≈-
÷∂Â ¡ÓØÛ √ø’‡ «Úº⁄ «ÿ«¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ «Ú‘≈ ’ÁΔ ˛, ‹Ø ‘’Δ’Δ ÂΩ ”Â∂ ’˜∂ Ó≈¯ ’ √’ÁΔ
‘ºÒ ’Δ ˛? ˛ ¡Â∂ «‹√È∂ √Ó≈¬∂Á≈ª Á∂ Òº÷ª-’ØÛª Á∂ ’˜∂ Ó≈¯
√Ì ÂØ∫ Ïπ«È¡≈ÁΔ ¡Â∂ ˜»Δ ⁄Δ˜ ˛ «’ ÷∂ÂΔ Á∂ ’ΔÂ∂ ‘È, È∂ «’√≈Ȫ Á∂ ’˜∂ Ó≈Î ’ÈØ∫ √ͺه ·πº·
«¬√ √≈Ó≈‹Δ Ó≈‚Ò ÁΔ Êª «¬º’ Á∂√Δ ÷∂ÂΔ Ó≈‚Ò «Ú÷≈ «ÁºÂΔ ˛Õ ¡«‹‘Δ ‘≈Ò «Úº⁄ ≈‹ √’≈ª È∂
«Ú’√ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂, «‹√ Á≈ ÊΔÓ “¿πμÂÓ ”Â∂ ¿π√≈Ø” ’˜≈ Ó≈¯Δ ¡ÀÒ≈È «√Î «’√≈ÈΔ Á∂ ¡º÷ƒ ÿº‡≈ Í≈¿π‰
ÁΔ Êª √Óπº«⁄ «Ú’≈√ ‘ØÚ∂Õ «¬√ Ò¬Δ Ï«È¡≈ÁΔ ˜» Á≈ √≈ËÈ ‘Δ Ï‰È◊∂Õ
˛ «’ ‘’Δ’Δ ¡Â∂ «Âº÷∂ ˜ÓΔÈΔ √πË≈ ’ΔÂ∂ ‹≈‰Õ ‹◊Δ» ¿πμÂ ÍÃÁ∂Ù ¡Â∂ Ó‘ª≈Ù‡ √’≈ È∂ «¬º’ Òº÷
¡Â∂ ¡Ë-‹◊Δ» ÍÀÁ≈Ú≈Δ √Ïø˪ ˘ ‹ÛØ∫ Íπº«‡¡≈ ‹≈Ú∂Õ πͬ∂ º’ Á∂ ’˜∂ Ó≈¯ ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ ˛Õ
‘ ÷∂Â ÁΔ¡ª Ì»◊«Ø Ò’-Ú≈Â≈Ú‰Δ √«ÊÂΔ¡ª (Agro- «ÂÒø◊≈È≈ ¡Â∂ ¡ªË≈ ÁΔ¡ª √’≈ª È∂ ‚∂„ Òº÷ πͬ∂
climatic conditions) ¡Èπ√≈ ¯√Òª ¸‰Δ¡ª ‹≈‰Õ º’ Á∂ ’˜∂ Ó≈¯ ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ ˛Õ Í≥‹≈Ï ÁΔ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 8 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
’ª◊√ √’≈ È∂ Ì≈Ú∂∫ √Óπº⁄∂ ’˜∂ Ó≈¯ ’È Á≈
’«Ó¿»«È√‡ Ò«‘ Á∂ ¡≈◊» √≈ÊΔ ÓÁÈ
Ú≈¡Á≈ ’ΔÂ≈ √Δ Í «¬√ È∂ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ ˛ «’ E
¬∂’Û ÁΔ Ó≈Ò’Δ Âº’ Á∂ «’√≈Ȫ Á≈ ÁØ Òº÷ ¡Â∂ „≈¬Δ- ◊ØÍ≈Ò ÁΔ Ô≈Á ”⁄ Ù˪‹ÒΔ √Ó≈◊Ó
¬∂’Û Âº’ Í»≈ ’˜≈ Ó≈¯ ‘ØÚ∂◊≈Õ E ¬∂’Û ÂØ∫ ¿πμÍ ’«Ó¿»«È√‡ «¬È’Ò≈ÏΔ Ò«‘ Á∂ ¡≈◊» √≈ÊΔ
Ú≈Ò∂ Á≈ ’˜≈-Ó≈¯ È‘ƒ ‘ØÚ∂◊≈Õ ÓÁÈ ◊ØÍ≈Ò ÁΔ Ô≈Á ”⁄ Ù˪‹ÒΔ √Ó≈◊Ó ◊π»
Í ‘ΩÒΔ-‘ΩÒΔ √»Ï≈ √’≈ª ¡≈͉∂ ¡ÀÒ≈Ȫ ÂØ∫ ÚΔÁ≈√ Ë≈Ó È’ØÁ Ø‚ ‹ÒøË «Úº⁄ AA ‹»È ˘
«Íº¤∂ ‘‡ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ¿πμÂ ÍÃÁ∂Ù ÁΔ ÔØ◊Δ √’≈ È∂ ¿π‘ √Û’ ‘≈Á√∂ «Úº⁄ ◊øÌΔ »Í «Úº⁄ ‹ıÓΔ ‘Ø ◊¬∂
Ù Ò≈¬Δ ˛ «’ B@AF ÂØ∫ Í«‘Òª Á∂ ’«˜¡ª ˘ ‘Δ √ÈÕ «¬º’ Ó‘ΔÈ≈ ‘√ÍÂ≈Ò «Úº⁄ «˜øÁ◊Δ ÓΩ ÁΔ
Ó≈ÎΔ Ò¬Δ «Ú⁄≈«¡≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ Ó‘ª≈Ù‡ √’≈ È∂ ÒÛ≈¬Δ ÒÛ«Á¡ª CA Ó¬Δ-A ‹»È ÁΔ Á«Ó¡≈ÈΔ
¡ÀÒ≈ÈΔ Ó≈¯Δ ˘ «√ºË∂ »Í «Úº⁄ Ò≈◊» ’È ÁΔ Êª «¬º’ ≈ ˘ √ÁΔÚΔ ÂΩ ”Â∂ «¬È’Ò≈ÏΔ ’≈¯Ò∂ ”⁄Ø∫ «Ú¤Û
’Ó∂‡Δ ω≈ «ÁºÂΔ ˛Õ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ √’≈Δ ¡ø’«Û¡ª ◊¬∂Õ ¿πÈ∑ª È∂ ¡≈Í‰Δ «˜øÁ◊Δ Á≈ ÒøÏ≈ √Óª ÒØ’ª ˘
ÓπÂ≈«Ï’ EI@@@ ’ØÛ πͬ∂ «’√≈ÈΔ «√ ’˜≈ ˛Õ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’È, ⁄∂ÂÈ ’È ¡Â∂ «¬È’Ò≈ÏΔ Ò«‘
Í Ì≈ÂΔ ÷∂ÂΔ ÷Ø‹ ’Ω∫√Ò ÚºÒØ∫ √ͪ√ ‚≈. «◊¡≈È ˘ ¿π√≈È «Úº⁄ ◊π˜≈«¡≈Õ ¿π‘ √≈Á◊Δ ¡Â∂ «ÁzÛ
«√øÿ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ Ú≈ÒΔ ’Ó∂‡Δ ÁΔ «ÍØ‡ ¡Èπ√≈ «¬≈Á∂ Ú≈ÒΔ Ï∂Á≈ˆ Ùı√Δ¡Â √ÈÕ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ.
Í≥‹≈Ï ÁΔ «’√≈ÈΔ «√ FI@@@ ’ØÛ πͬ∂ Á≈ ’˜≈ (¡ÀÓ-¡ÀÒ) «È¿» ‚ÀÓØ’∂√Δ ÁΔ √»Ï≈ ’Ó∂‡Δ È∂ ÚΔ
˛Õ ‚≈. «◊¡≈È «√øÿ ¡Èπ√≈ ‘π‰ «¬‘ ’˜≈ H@,@@@ ¿πÈ∑ª ÚºÒØ∫ «¬È’Ò≈ÏΔ ÂÏÁΔÒΔ Ò¬Δ Í≈¬∂ ÔØ◊Á≈È
’ØÛ Á∂ Ò◊Ì◊ ‘ØÚ∂◊≈Õ √’≈ Á∂ ¡≈͉∂ ¡ø’«Û¡ª ˘ Ô≈Á ’ΔÂ≈Õ
¡Èπ√≈ ÚΔ ‹∂’ ’˜≈ Ó≈¯Δ ¡ÀÒ≈È ˘ ‘»-Ï-‘» Ò≈◊» Ù˪‹ÒΔ √Ó≈◊Ó ÓΩ’∂ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-
’ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ ˛ ª ’∂ÚÒ I@@@ ’ØÛ Á≈ ’˜≈ ¡ÀÒ) «È¿» ‚ÀÓØ’∂√Δ Á∂ √»Ï≈ ¡≈◊» ’≈Ó∂‚ ¡‹Ó∂
Ó≈¯ ‘ØÚ∂◊≈Õ Í «ÏºÒΔ ÊÀ«Ò™ Ï≈‘ ¿πÁØ∫ ¡≈ ◊¬Δ ‹ÁØ∫ «√øÿ È∂ «’‘≈ «’ ’≈Ó∂‚ ◊ØÍ≈Ò È∂ Ì ‹Ú≈ÈΔ ”⁄
«ÚºÂ ÓøÂΔ ÓÈÍÃΔ Ï≈ÁÒ È∂ Ϻ‹‡ «Úº⁄ ’˜∂ Ó≈¯ ÒØ’ª ÁΔ Óπ’ÂΔ Ò¬Δ ’πÒÚ’ÂΔ Ú‹Ø∫ «¬È’Ò≈ÏΔ
’È Ò¬Δ «√Î AE@@ ’ØÛ πͬ∂ º÷∂ ‘ÈÕ √ͺه ˛ Ò«‘ ”⁄ ’øÓ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ ’≈¯Δ ÒøÓ≈ √Óª ¡ø‚
«’ «’√≈ÈΔ ÿØÒª Á∂ ÁÏ≈¡ ‘∂· √’≈ª ’˜∂ Ó≈¯Δ Á∂ ◊≈™‚ ‘∂Õ
¡ÀÒ≈È ’È Ò¬Δ Âª Әϻ ‘Ø¬Δ¡ª ‘ÈÕ Í ¿π‘Ȫ Á∂ ¿πÈ∑ª Á≈ «Ú¤ØÛ≈ ¿π√ Ú’Â ‘Ø«¬¡≈ ‹ÁØ∫
«¬‘ ¡ÀÒ≈È «’√≈Ȫ Á∂ ¡º÷ƒ ÿº‡≈ Í≈ ’∂ ◊πøÓ≈‘ ’È √øÿ Í«Ú≈ Á∂ «‘øÁ»ÂÚ Á∂ ¬∂‹ø‚∂ ˘ Ò≈◊» ’«Á¡ª
Ú≈Ò∂ ‘ÈÕ ÓØÁΔ √’≈ Á∂Ù ˘ «Î’» ¡Ë≈ ”Â∂ Úø‚‰ ÁΔ ÈΔÂΔ
÷∂ÂΔ √ø’‡ Á∂ ‘ºÒ Ò¬Δ ˜»Δ ˛ «’ A@ ¬∂’Û ”Â∂ ⁄ºÒ ‘Δ ˛ ¡Â∂ ÒØ’ª Á≈ «Ë¡≈È ¿πÈ∑ª Á∂
º’ ÁΔ «’√≈ÈΔ Á∂ √Óπº⁄∂ ’˜∂ Ó≈¯ ’ΔÂ∂ ‹≈‰Õ A@ Ïπ«È¡≈ÁΔ Ó√«Ò¡ª ÂØ∫ Í≈√∂ ’ ‘Δ ˛Õ «¬√ Ú’Â
¬∂’Û Âº’ «’™? «’™«’ ÷∂ÂΔ ¡≈ÓÁÈ Ï≈∂ √≈‘Ó‰∂ ¡«‹‘∂ ¡≈◊»¡ª ÁΔ ÒØ’ Ò«‘ Ò¬Δ ¡«‘Ó ‹»Â
¡≈¬∂ ¡«Ë¡ÀÈ ÓπÂ≈«Ï’ A@ ¬∂’Û Âº’ Á∂ Î≈Ó ÿ≈‡∂ √Δ, ¿πÈ∑ª Á≈ Âπ ‹≈‰≈ √Ó≈‹ Ò¬Δ, «¬È’Ò≈ÏΔ
«Úº⁄ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ «‹™-«‹™ Î≈Ó ¡’≈ ÚËÁ≈ ˛, Ò«‘ Ò¬Δ Ï‘π ں‚≈ ÿ≈‡≈ ˛Õ
«ÂÚ∂∫ ’˜∂ Á≈ Ì≈ ÿ‡Á≈ ˛Õ A@ ¬∂’Û ÂØ∫ Ú‚∂∂ Î≈Ó Ù˪‹ÒΔ √Ó≈◊Ó ˘ ‹Ó‘»Δ ¡«Ë’≈ √Ì≈
ÓπÈ≈Î∂ «Úº⁄ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ «¬√ ’’∂ ˜»Δ ˛ «’ A@ Á∂ √»Ï≈ ¡≈◊» Ï»‡≈ «√øÿ, «Á‘≈ÂΔ Ó˜Á» √Ì≈ Á∂
¬∂’Û Âº’ ÁΔ «’√≈ÈΔ Á∂ √Óπº⁄∂ ’˜∂ Ó≈¯ ’ΔÂ∂ ‹≈‰Õ ÓÈ‹ΔÂ, Ó≈. «ÚÙÚ≈«ÓºÂ ÏøÓΔ, ’≈Ó∂‚ ‹√«ÚøÁ
«√øÿ ÌØ◊Ò, ’ÙÓΔ «√øÿ ÿπº◊ÙØ, √π÷Á∂Ú ◊π»,
«’√≈ÈΔ √ø’‡ Á∂ ‘ºÒ Ò¬Δ ˜»Δ ˛ «’ ÷∂ÂΔ-Ó≈‚Ò,
ÓÈÚΔ, Á∂√ ≈‹ ¿πÓÍπ≈, ’πÒ‹Δ Ú∂’≈,
Ò≈‘∂ÚÁø Ì≈¡ ¡Â∂ √Óπ⁄ º Δ ’˜≈ Ó≈ÎΔ √Ó㮧 ⁄ »Í «Úº⁄
¡Ó‹Δ Ú∂’≈ ¡Â∂ ≈Ó ≈‹ ‹º÷» ¡≈«Á È∂ √øÏØËÈ
’ΔÂ∂ ‹≈‰Õ «¬º’ ¡ºË∂ ¡Ë»∂ ’ÁÓ È≈Ò Ó≈Ó»ÒΔ ≈‘ ª
’ΔÂ≈Õ
«ÓÒ √’ÁΔ ˛ Í ÷∂ÂΔ √ø’‡ Á≈ ‘ºÒ È‘ƒ ‘Ø √’Á≈Õ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 9 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
‹Δ.¡ÀÓ. √Ø∫ ó ’øÍÈΔ¡ª ÁΔ ÓπÈ≈Î∂ ÁΔ ÁΩÛ «Úº⁄ ÓÈπº÷Â≈ Á≈ ÿ≈‰
‹Δ.¡ÀÓ. √Ø∫ ˘ ‘Δ fiø‚Δ Á∂‰ ÁΔ √’≈ ÁΔ «ÁøÁ≈ ˛Õ «¬√ ÂØ∫ Ï≈¡Á È Ϫfi͉ Ú≈ÒΔ Ó≈Á≈ Ò≈¬ΔÈ
Ò◊Ì◊ «Â¡≈Δ ˛Õ ’πfi ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª, Ú≈Â≈Ú‰ ÍÃ∂ÓΔ ˘ ¸‰Δ ‘Ø¬Δ È Ú≈ÒΔ Ò≈¬ΔÈ È≈Ò ’≈√ ’Ú≈ ’∂
Â∂ √’≈ Á∂ ¡øÁ ’πfi «Ú¡’ÂΔ «¬√ Á≈ «ÚØË ÚΔ ÈÚª ÏΔ˜ «Â¡≈ ’ΔÂ≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ È Ò≈¬ΔȪ ”⁄, Ϫfi
’ ‘∂ ‘È ÍÃø» √’≈ «¬√ «ÚØË ˘ Á«’È≈ ’È È Á∂ Ó≈Á≈ Ò≈¬ΔȪ ’≈√ ÂØ∫ ‹ÈÓ∂ ‘≈¬Δ«Ï ÏΔ˜ª
‹≈ ‘Δ ˛Õ «¬√ Ò¬Δ ⁄≈‘∂ ÒØ’ª ÁΔ ≈«¬ ÚΔ ˜» Óø◊Δ ¡øÁ ‹øÓ‰ Ù’ÂΔ Δ√‡Ø (ÓπÛ «¬’º·Δ) ’È Ò¬Δ
˛Õ ‹Δ.¡ÀÓ. √Ø∫ Á∂ ͺ÷Δ ÒØ’ª Á∂ Á≈¡Ú∂ ‘È «’ Ì≈ “Ï≈√‡≈” È≈Ó’ «¬º’ ÏÀ’‡ΔΔ¡Ò ‹ΔÈ Í≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈
˘ Â∂Ò Á≈ BB «ÓÒΔ¡È ‡È ¡≈Ô≈ ’È≈ ÍÀ∫Á≈ ˛Õ ˛Õ «¬øÈ≈ ‘Δ È‘ƒ ‹ÀÈ∂«‡’ «¬ø‹ÈΔ¡«ø◊ Á∂ «¬√ ÍÃÔØ◊
√Ø∫ Á≈ fi≈Û ÚºË ‘؉ ’’∂ Ì≈ «Úº⁄ ¿πÂÍ≈ÁÈ ÚË∂◊≈ «‘ ÁØ‘ª Í∂À∫‡Ò Ò≈¬ΔȪ «Úº⁄ ‘ÏΔ√≈¬Δ‚ ‡≈ÒÀ∫‡
Â∂ √Ø∫ Á≈ Â∂Ò ¡≈Ô≈ ȑƒ ’È≈ ÍÚ∂◊≈Õ «¬‘ √Ø∫ Á≈ ÈÁΔÈÈ≈Ù’ ØËΔ “Ï≈” È≈Ó’ «¬º’ ‹ΔÈ Ú«Â¡≈ ‹ªÁ≈
ÓÈπº÷Δ «√‘ ”Â∂ ’Ø¬Δ ÁπÍÃÌ≈Ú È‘ƒ √◊Ø∫ Î≈«¬Á∂ÓøÁ ˛Õ Í «¬‘ ª ‘Δ ‹∂’ ¯√Ò ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚ È≈ √«‘øÁΔ
˛Õ Ú≈Â≈Ú‰ ˘ ’Ø¬Δ Èπ’√≈È È‘ƒ «¬‘ Í«‘ÒΔ √Ø∫ ‘Ø Ú ∂ Õ ÚÂÓ≈È «Úº ⁄ «‹‘ÛΔ ‹Δ.¡À Ó . √Ø ∫ «Áº Ò Δ
Ú◊Δ ‘Δ ˛Õ «¬√ Á≈ fi≈Û Úˉ È≈Ò ¡≈«Ê’ √ø’‡ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ Á∂ √À∫‡ Î≈ ‹ÀÈ∂«‡’ ÓÀÈΔÍÒ∂ÙÈ ¡≈Î
Ó≈Δ «’√≈ÈΔ «‹‘ÛΔ ıπÁ’πÙΔ¡ª ’ ‘Δ ˛, ¿π√ ˘ ’≈Í ÍÒª‡√ (√Δ.‹Δ.¡ÀÓ.√Δ.ÍΔ.) Áπ¡≈≈ «Ú’«√Â
¡≈«Ê’ ‘πÒ≈≈ «ÓÒ∂◊≈Õ «¬√ √Ø∫ È≈Ò ÈÁΔȪ ÂØ∫ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ˛, ¿π√ ˘ ‚Δ.¡ÀÓ.¡À⁄.-AA ‘≈¬Δ«Ï √Ø∫
¤π‡’≈≈ «ÓÒ∂◊≈Õ «¬‘ ’Ø¬Δ ’øÍÈΔ ÁΔ È‘ƒ √◊Ø∫ √’≈Δ ’«‘øÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ «Úº⁄ ¿πÍØ’Â Áº√∂ Ï≈, Ï≈È∂√ ¡Â∂
√ø√Ê≈ ÁΔ ÷Ø‹ ˛Õ «¬√ Á∂ ’¬Δ ‹Ï∂ ‘Ø ¸º’∂ ‘È «‹‘Û∂ Ï≈√‡≈ ‹ΔȪ ˘ Í≈«¬¡≈ «◊¡≈ ˛Õ
√¯Ò ‘∂ ‘ÈÕ Á»√Δ «ÚÙÚ ‹ø◊ ÂØ∫ Ï≈¡Á ·ø„Δ ‹ø◊ Á∂ ÁΩ ”⁄
√Ø∫ ÓÈπº÷Δ ‹ΔÚÈ «Úº⁄ ’≈ÎΔ ¿πÍÔØ◊Δ Ú√» ˛ √≈Ó≈‹Δ Â≈’ª «Ú⁄’≈ «ÓÒ‡Δ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª
«‹√ ˘ ¡√ƒ ؘ≈È≈ «˜øÁ◊Δ «Úº⁄ ÚÂÁ∂ ‘ªÕ √Ø∫ ˘ √ø√≈ ‹ø◊ Úª◊ ¿πÈΔ¡ª «Âº÷Δ¡ª È‘ƒ ‘Δ¡ª ÍÃø»
√√Í, «√ºË≈Ê’, ≈«‹’≈ ¡Â∂ ¡≈√πΔ «‹‘∂ È≈Úª È≈Ò Ï√ÂΔ¡ª ÁΔ ÓπÛ Úø‚ ÁΔ ÒÛ≈¬Δ È‘ƒ π’ΔÕ ¿π‘ «‹Ê∂
ÚΔ ‹≈«‰¡≈ ‹ªÁ≈ ˛ ¡Â∂ √≈ÙÂΔ ¡≈ÔπÚÀ«Á’ √≈«‘ ¡«√ºË∂ Ì∂Ûª Á∂ »Í «Úº⁄ ÓΩ‹»Á ‘Δ ¡Â∂ ¡º‹ ÚΔ ⁄ºÒ
⁄’ √ø«‘Â≈, √πÙ √ø«‘Â≈, Ì∂Ò≈ √ø«‘Â≈ ¡Â∂ ’ÙÔÍ ‘Δ ˛ ¿πμÊ∂ «¬’ºÒΔ ‘«Ê¡≈ÏøÁ ÒÛ≈¬Δ ÁΔ Êª ‘ ÓØ⁄∂
«‹‘∂ ◊Ãøʪ «Úº⁄ «¬√ Á≈ «Ú¡≈Í’ «‹’ ˛Õ «ÚÁÚ≈Ȫ ¿πμÍ ÒÛ≈¬Δ ˛Õ ¡≈«Ê’Â≈ ˘ ’≈Ï» Í≈¿π‰ Ò¬Δ Úº÷∂-
Á≈ Ӻ ˛ «’ ¡ÊÚÚ∂Á «Úº⁄ «¬√ Á≈ «‹’ ÁØ Ú≈Δ Úº÷∂ ÂΔ’∂ ÚÂ∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ «’Â∂ ≈‹ÈΔ«Â’ ÍÒ‡∂,
¡≈™Á≈ ˛Õ «¬‘ ÍΩÁ≈ ¡«Â¡ø ÍÃ≈⁄ΔÈ ˛Õ ÚÀ«Á’ ’≈Ò «’Â∂ ’ÂÒØ◊≈Â, «’Â∂ ÈΔÂΔ¡ª «Úº⁄ ÂÏÁΔÒΔ¡ª
Á∂ √Ó∂∫ ÂØ∫ ‘π‰ º’ ¡≈ÔπÚÀ«Á’ ÍÉ≈ÒΔ «Úº⁄ ÌØ‹È ¡≈«ÁÕ «¬‘ ÒÛ≈¬Δ ‘ΩÒΔ-‘ΩÒΔ Ï‘π √»÷Ó ‘Ø ‘Δ ˛
¡Â∂ «⁄«’Â√≈ Á∂ Ò¬Δ √Ø∫ Á∂ «Ú«ÌøÈ ÍÃÔØ◊ «È«ÚÚ≈Á ¡Â∂ Óπº÷ Ó’√Á «¬º’Ø ˛ ¡≈«Ê’Â≈ ”Â∂ ’Ï‹≈Õ «¬√
»Í «Úº⁄ √Ê≈«Í ‘ÈÕ «¬‘ ÓÈπº÷ Á∂ È≈Ò-È≈Ò ÍÙ»¡ª ÒÛ≈¬Δ Á≈ ÓπÛ «ÈÙ≈È≈ ÂΔ√Δ ÁπÈΔ¡ª Á∂ ÓπÒ’ ω∂
Ò¬Δ ÚΔ ÚÂΔ ‹ªÁΔ ˛Õ ‘ج∂ ‘ÈÕ ÂΔ√Δ ÁπÈΔ¡ª Á∂ ÓπÒ’ «‹ºÊ∂ ’πÁÂΔ √Ãت
¡≈«÷ ‹Δ.¡ÀÓ. √Ø∫ ’Δ ˛? √Ì ÂØ∫ Í«‘Òª ‹Δ.¡ÀÓ. È≈Ò ÌÍ» ‘È, ¿πÊ∂ «¬‘ ÓπÒ’ ÷∂ÂΔ ”Â∂ «ÈÌ ‘ÈÕ
Á≈ ÓÂÒÏ ˛ ‹ÈÀ«‡’ ÓΩ‚ΔÎ≈¬Δ‚ (‹ΔÈ √øÙØ«ËÂ)Õ ‹ΔÈ ÷∂ÂΔ Óπº÷ ’≈ØÏ≈ ‘؉ ’’∂ ¿π‘ ÷∂ÂΔ ”Â∂ ’ø‡ØÒ ’È≈
¿π‘ ’≈’ ˛ «‹‘Û≈ «’√∂ ÚΔ È√Ò Á∂ ◊π‰ «¬º’ ÍΔÛΔ ⁄≈‘πøÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ Ò¬Δ Úº÷∂-Úº÷∂ √Ó∂∫ ÈÚΔ¡ª ¡≈«Ê’
ÂØ∫ Á»√Δ ÍΔÛΔ Âº’ ÒÀ ’∂ ‹ªÁ≈ ˛Õ ‹Δ.¡ÀÓ. √Ø∫ ¡øÁ ÈΔÂΔ¡ª ÒÀ ’∂ ¡≈™Á∂ ‘È Â∂ ’˜∂ Ó≈∂ Á∂Ù ¿π‘Ȫ Á∂
‹ÀÈ∂«‡’ «¬ø‹ÈΔ¡«ø◊ ≈‘ƒ “Ï≈È∂√” È≈Ó’ «¬º’ ÁÏ≈¡ ¡º◊∂ fiπ’ ’∂ ÈΔÂΔ¡ª Ò≈◊» ’Á∂ ‘ÈÕ ÷∂ÂΔ ˘
ÏÀ’‡ΔΔ¡Ò ‹ΔÈ Í≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ ˛ «‹√ È≈Ò È ’ø‡ØÒ ’È Á∂ Ó’√Á È≈Ò ‘Δ ÷≈√ ’ ÏΔ˜ Ó≈’Δ‡
Ϫfi͉ ¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ «‹‘Û≈ √Ø∫ Á∂ √ÚÀ-ÍÃ≈◊‰ ˘ Ø’ ˘ ’ø‡ØÒ ’È Ò¬Δ «ÚÁ∂ÙΔ ’øÍÈΔ¡ª È∂ ‘≈¬Δ«ÏÂ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 10 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
ÏΔ˜ «Â¡≈ ’ΔÂ∂ «‹‘Û∂ fi≈Û Âª ÚºË «ÁøÁ∂ ‘È ÍÃø» «¬√ Á∂ ÍÃΔ÷‰ª Ò¬Δ ÓºË ÍÃÁ∂Ù √’≈ È∂ ‹Ú≈Ï Á∂
ÓπÛ ‘∂ È‘ƒ ‘πøÁ∂ Â∂ ‘ΩÒΔ-‘ΩÒΔ Á∂√Δ ÏΔ‹ ÷ÂÓ ‘Ø ‹ªÁ≈ «ÁºÂ≈ Â∂ «Î ‘Ø ÍÃΔ÷‰ ≈‹√Ê≈È «Úº⁄ ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ
˛ Â∂ √≈Δ ÷∂ÂΔ ÏΔ˜ ’øÍÈΔ ”Â∂ «ÈÌ ‘Ø ‹ªÁΔ ˛Õ «¬‘ ÓΩ‹»Á≈ ÍÃΔ÷‰ ´«Ë¡≈‰≈, «ÁºÒΔ Â∂ Ï«·ø‚≈ «Úº⁄ ‘ج∂
Í«‘ÒΔ Ú≈ È‘ƒ ‘Ø«¬¡≈, «¬√ ÂØ∫ Í«‘Òª ‹ÁØ∫ Á»√Δ ‘ÈÕ ’¬Δ Ú≈Â≈Ú‰ ÍÃ∂ÓΔ¡ª È∂ ‹ÁØ∫ ¡≈.‡Δ.¡≈¬Δ.
«ÚÙÚ ‹ø◊ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¡ÓΔ’≈ Á∂ ‹ø◊Δ √È¡Â Ò¬Δ Í≈ ’∂ «¬√ Á∂ ÍÃΔ÷‰ª Á∂ «˜Ò‡ Â∂ «¬√ ÁΔ ÍÃΔ«÷¡≈
√≈«¬‰ª ÁΔ¡ª ’øÍÈΔ¡ª ÂÏ≈‘ ‘؉ Òº◊Δ¡ª ª ¿π‘Ȫ Ï≈∂ ‹≈‰’≈Δ Óø◊Δ Âª ¿π‘ È‘ƒ «ÁºÂΔ ◊¬ΔÕ ‹ÁØ∫
ÁΔ ÒØÛ «Úº⁄Ø∫ ‘∂ «¬È’Ò≈Ï Á≈ Ó≈‚Ò ¡≈«¬¡≈Õ Ì≈ ¡Á≈Ò «Úº⁄ «º‡ ’’∂ Í㮧 ¤¡≈ «◊¡≈ ª ÚΔ ‹≈‰’≈Δ
”⁄ ÚΔ ÎØ‚ Î≈¿»∫‚Ù ∂ È ≈‘ƒ ´«Ë¡≈‰≈ ÁΔ ¡À◊Δ’Ò⁄ Á∂‰ ÂØ∫ Í≈√≈ Úº«‡¡≈ «◊¡≈Õ ‹Á «¬‘ Á≈¡Ú≈ ˛ «’
Ô»ÈΔÚ«√‡Δ Ï‰Δ ¿π√ ÚºÒØ∫ «Â¡≈ ÏΔ˜ª È≈Ò fi≈Û «¬‘ «√‘ Â∂ Ú≈Â≈Ú‰ Ò¬Δ ‘≈ÈΔ’≈’ È‘ƒ, fi≈Û
ÚË «◊¡≈, √≈«¬‰’ ÷≈Áª Â∂ ÍÀ√‡Δ√≈«¬‚ ÚÂ∂ ◊¬∂ ÚºË «ÁøÁΔ ˛ ª ‹≈‰’≈Δ ´’≈¿π‰ Á≈ ’Δ ÓÂÒÏ?
ÍÃø» ¿π√ Á∂ ‹Ø ÈÂΔ‹∂ «È’Ò ‘∂ ‘È, ¡º‹ √≈«¡ª ˘ ¡√Ò «Úº⁄ Á≈Ò «Úº⁄ ’≈Ò≈ È‘ƒ «¬‘ Á≈Ò ‘Δ ’≈ÒΔ
ÍÂ≈ Â∂ Í≥‹≈Ï Ìπ◊ «‘≈ ˛Õ «ÏÓ≈Δ¡ª Á≈ „∂, ‚»øÿ∂ ˛Õ «’™«’ √Ì ’Ø«ÙÙª Ï≈«¬ ÚºÒØ∫ ‘Δ ‘Ø ‘Δ¡ª ‘ÈÕ
Í≈‰Δ, ¡≈«Ê’ √ø’‡ Á≈ Ó≈≈ «’√≈È ıπÁ’πÙΔ¡ª ’ «¬‘ Â’ ÚΔ ÓøÈ «Ò¡≈ ‹≈Ú∂ «’ «¬‘ √Ø∫ ‹ÈÂ’
«‘≈ ˛Õ «Î ΩÒ≈ ÏΔ.‡Δ. ’≈‡È Á≈ Í≈«¬¡≈Õ ÏΔ.‡Δ. ÷∂Â ÁΔ ‹Δ.¡ÀÓ. √Ø∫ ˛ ª ’Δ «¬‘ Ï≈«¬ Â∂ ÓÈ√À∫‡Ø
√Ø∫ ÂØ∫ Í«‘Òª ÏΔ.‡Δ. ’≈‡È ¡‹Ó≈¬Δ ‹≈ ¸º’Δ ˛Õ ÏΔ.‡Δ. Ú◊Δ¡ª «Á˙ ’ºÁ ’øÍÈΔ¡ª È≈Ò Óπ’≈ÏÒ≈ ’ Í≈¬∂◊ΔÕ
ÈÓ∂ ÁΔ ’≈Ù Á≈ AE Ú«∑¡ª Á≈ fi»·≈ «Ò√Ó ‡πº‡ «‹‘ÛΔ Óº’Δ √Ó∂ ¡È∂’ª ‹Δ.¡ÀÓ. ÏΔ‹ª ˘ ¡≈Í‰Δ¡ª
«◊¡≈Õ ‹Δ.¡ÀÓ. ¯√Òª Ï≈∂ ‹Ø fi»· ÏØÒ∂ ◊¬∂ √≈∂ Ï∂È’≈Ï π’Δ¡ª ‘Ø¬Δ¡ª ¡‹Δ¡ª È≈Ò ÓȘ»Δ «‘ºÂ À◊»Ò∂‡Δ
‘Ø ◊¬∂Õ «‹‘Û∂ ’ΔÛ∂ «ıÒ≈¯ ÏΔ.‡Δ. ÈÓ≈ ω≈«¬¡≈ √Δ Í≈¬ΔÍ Ò≈¬ΔÈ «Úº⁄ Ò≈¬Δ ÏÀ·∂ ‘ÈÕ ‹∂’ ‹ÈÂ’ ÷∂Â
¿π√ È∂ ÏΔ.‡Δ. ÈÓ∂ «ÚπºË ÍÃÂΔØËΔ √ÓºÊ≈ «Ú’√ ÁΔ ‹Δ.¡ÀÓ. √Ø∫ ˘ ÓȘ»Δ «ÓÒÁΔ ˛ ª Á»√Δ¡ª ¯√Òª
’ Ò¬Δ ¡Â∂ ‘π‰ Á∂Ù Ì «Úº⁄ Í«‘Òª È≈ÒØ∫ ÚºË ˘ ÓȘ»Δ «ÓÒ‰Δ ¡≈√≈È ‘ØÚ∂◊Δ, «‹‘Ȫ ÁΔ «◊‰ÂΔ
’ΔÛ∂Ó≈ ˜«‘ª «¤Û’‰Δ¡ª ÍÀ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ÍÃÂΔ Ò◊Ì◊ B@@ Áº√Δ ‹ªÁΔ ˛Õ ‹∂’ «¬‘ Ú≈Í ‹ªÁ≈ ˛
˛’‡∂¡ ’Δ‡È≈Ù’ Á≈ «¬√Â∂Ó≈Ò @.I «’ÒØ◊≈Ó Âº’ ª Ì≈ «Úº⁄ ’πÁÂΔ ÏΔ˜ «‹‘Û∂ ÓπÛ ÏΔ‹∂ ‹≈ √’Á∂
Í‘πø⁄ «◊¡≈ ˛Õ Í«‘Òª “«ÓÒΔϺ◊” Á≈ ‘ÓÒ≈ «‹√ «Úº⁄ ‘È, Ò◊Ì◊ ÷ÂÓ ‘Ø ‹≈‰◊∂ Â∂ ÏΔ˜ª ”Â∂ ’øÍÈΔ¡ª Á≈
«¬’ºÒΔ ÈÓ≈ ͺ‡Δ «Úº⁄ FE@ ’ØÛ Á≈ ’Δ‡È≈Ù’ ÓÂÒÏ ÷∂ÂΔ ”Â∂ ’øÍÈΔ¡ª Á≈ ’ø‡ØÒ ‘Ø ‹≈Ú∂◊≈Õ ¿π‘
Ú«Â¡≈ «◊¡≈Õ «Î “«⁄º‡Δ Óº÷Δ” Á≈ ‘ÓÒ≈Õ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ ÓÈ ¡≈¬∂ Ì≈¡ ”Â∂ √≈˘ ÏΔ˜ Ú∂⁄‰◊Δ¡ªÕ «‹Ú∂∫ ÏΔ.‡Δ.
’Δ‡È≈Ù’ª ÁΔ ¡øË≈ËπøÁ ÚÂØ∫ ’≈È ‘Δ Ó≈ÒÚ∂ «Úº⁄Ø∫ ’≈‡È ÏΔ‹‰ Ú∂Ò∂ ÏΔ.‡Δ. Á∂ Ì≈¡ Ó«‘ø◊∂ ‘πøÁ∂ ‘È «¬√∂
≈‹√Ê≈È ˘ ÏπÒ∂‡ ‡∂È ÁΔ Êª ’À∫√ ‡∂È ‹≈ ‘Δ ˛Õ Â∑ª ‘ ¯√Òª Á∂ ÏΔ˜ª Á∂ ∂‡ Úˉ◊∂Õ ‹ÓÈΔ ÁΔ
ÏΔ.‡Δ. √Ø∫ Ò¬Δ «¬‘ Á»√Δ ’Ø«ÙÙ ˛Õ «¬√ ÂØ∫ Ï≈«¬ ’øÍÈΔ «¬º’ «Á˙ ’ºÁ ’øÍÈΔ ˛ È∂ «Í¤Ò∂ √Ó∂∫
Í«‘Òª B@@B «Úº⁄ ‹ÓÈΔ ÁΔ Ï‘π≈Ù‡Δ ’øÍÈΔ Ï≈«¬ «¬√ È∂ ÓÈ√À∫‡Ø ˘ ÷ΔÁ‰ ÁΔ ÚΔ ’Ø«ÙÙ ’ΔÂΔÕ «¬‘
ÁΔ √‘≈«¬’ ’øÍÈΔ ÍÃØ-¡À◊Ø ˘ ÓȘ»Δ È‘ƒ «ÓÒΔÕ ÏΔ˜ª ”Â∂ ¡≈͉≈ ¬∂’≈«Ë’≈ ⁄≈‘πøÁΔ ˛Õ
Ï≈«¬ ’øÍÈΔ ÏΔ˜ Â∂ ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚ ω≈¿π‰ Ú≈ÒΔ ’øÍÈΔ ÏΔ.‡Δ. √Ø∫ Ò¬Δ «‹‘ÛΔ ¡‹Δ «ÁºÒΔ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ
˛Õ «¬√ È∂ Ì≈ «Úº⁄ ¡≈Í‰Δ¡ª ’Ø«ÙÙª ¤º‚Δ¡ª È‘ƒÕ È∂ «ÁºÂΔ ˛, ¿π‘ «¬’ºÒΔ ÏÀ’‡ΔΔ¡≈ ‡ØÒÀ∫‡ (ÏΔ.‡Δ.)
¿π√È∂ «Î «ÁºÒΔ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ Á∂ ’πºfi ÍÃØÎÀ√ª È≈Ò È‘ƒ, ¿π‘ ‘ÏΔ√≈¬Δ‚ ‡ØÒÀ∫‡ (¡Àμ⁄.‡Δ.) ÚΔ ˛Õ ÓÂÒÏ
È∂ÛÂ≈ ÚË≈¬ΔÕ ¿π‘Ȫ ÚºÒØ∫ ÏΔ.‡Δ. ’≈‡È ”Â∂ ÍÃΔ÷‰ ¿π√Â∂ ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚ ÁΔ √Í∂¡ ’ΔÂΔ ‹≈ √’ÁΔ ˛Õ «¬√
Ùπ» ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ Í«‘Ò≈ ÍÃΔ÷‰ «‹¿πÂΔ «Í≥‚ «Úº⁄ B@@C- ÂºÊ ˘ ¤πÍ≈«¬¡≈ «◊¡≈ ˛Õ Á∂√Δ √Ø∫ ”Â∂ ‹∂’ ¡√ƒ
@D «Úº⁄ ‘Ø«¬¡≈Õ «‹‘Û≈ ÍÃØÎÀ√ ¡«ÈÒ ÍΔÈ‡Ò «¬√ ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚ ÁΔ √Í∂¡ ’Á∂ ‘ª ª ¿π‘ Ó ‹ªÁΔ ˛Õ
Ò¬Δ ÚºË ‘ºÊ ÍÀ Ó≈ «‘≈ ˛, ¿π√ Â∂ Í«‘Òª ‘Δ «’√∂ ÚÂÓ≈È √Ó∂ “Ï≈ ‹ΔÈ” Á∂ Í∂‡À∫‡ Á≈ ¡«Ë’≈ ‹ÓÈ
‘Ø «Ú«◊¡≈ÈΔ ÁΔ ÷Ø‹ ⁄ØΔ ’È Á≈ Í⁄≈ Á‹ ˛Õ ÁΔ Ï‘π’ΩÓΔ ’øÍÈΔ Ï≈«¬ ’ØÒ ˛ «‹√ È≈Ò «¬‘

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 11 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
‘ÏΔ√≈¬Δ‚ ωÁΔ ˛Õ «¬‘ ÚΔ Ï∂‘ºÁ ˛≈ÈΔ‹È’ ˛ ˘ ÍÀÁ≈ ’È Á≈ «¬º’ ◊À-’πÁÂΔ ÂΔ’≈ ˛Õ «¬√Á∂
«’ «‹‘Û≈ ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚ ◊¨ÎØ√≈¬ΔÈ∂‡ ¡ÓØÈΔ¡Ó ⁄ÒÁ∂ √≈‚∂ ÌØ‹È ¡Â∂ ÷∂ÂΔ «Úº⁄ √«Ê ¡Â∂ ¡«ÈÙ«⁄Â
Ú«Â¡≈ ‹ªÁ≈ ˛, «‹‘Û≈ «’ «¬√ ÈÚƒ ‹Δ.¡ÀÓ. √Ø∫ ÍÃÂ
ø » Ï∂Ò◊≈Ó ¡Â∂ Ú≈«Í√ È≈ ’ΔÂΔ¡ª ‹≈ √’‰ Ú≈ÒΔ¡ª
Ò¬Δ √«‘‰ÙΔÒ ˛, ¿π‘ ÚΔ Óπº÷ »Í «Úº⁄ Ì≈ «Úº⁄ ¯√Òª Á≈ ÍÃÚ∂Ù ‘Ø ‹ªÁ≈ ˛Õ ÏΔ.‡Δ. √Ø∫ Á∂ ‘ÏΔ√≈¬Δ‚
Ï≈«¬ Áπ¡≈≈ ‘Δ Ú∂«⁄¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ «¬√ ÂØ∫ √≈¯ ‹≈«‘ ‡≈ÒÀ∫‡ ‘؉ ’’∂ «¬√Â∂ ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚ ÁΔ ÚÂØ∫ ÚË∂◊ΔÕ
˛ «’ «‹‘ÛΔ ÷Ø‹ ‘Ø¬Δ ˛, ¿π‘ ’øÍÈΔ Ò¬Δ ≈‘ ÷ØÒ ‘Δ ÷∂ÂΔ «Úº⁄ Â∂ «¬√ √Ø∫ ¿πμÍ Ú«Â¡≈ ‹≈‰ Ú≈Ò≈ ˜«‘
˛ Â∂ «¬‘ ’øÍÈΔ¡ª Áπ¡≈≈ ÷≈√ ’ Ï≈«¬ Á∂ «ÁÙ≈- ◊Ò≈¬Δ√ØÎ∂‡ ˘ B@AE «Úº⁄ «ÚÙÚ «√‘ √ø◊·È ÓÈπº÷ª
«ÈÁ∂Ùª ‘∂· ‘Δ ÷Ø‹ ‘Ø ‘Δ ˛ Â∂ Ï≈«¬ ÚºÒØ∫ «¬√ ˘ Ò¬Δ ’À∫√’≈Δ ÿث٠’ ¸º’≈ ˛Õ «Î √’≈ ˘ «¬‘
Í≈√ ’≈¿π‰ Ò¬Δ ÓØÁΔ √’≈ ¿πμÍ ‹Ø ¡‹Ó≈¬Δ ’Δ ‘ΩÒ ÍÀ «◊¡≈ ‹Á«’ Í«‘Òª Ó≈ÒÚ≈ ’À∫√ Á∂ ÓΔ˜ª
’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ «‹ºÊ∂ Ï≈«¬ Á≈ ÏΔ˜ ¿πμÍ È≈Ò Ì«¡≈ «Í¡≈Õ ÏΔ.‡Δ. È∂ √≈≈ Ó≈ÒÚ≈ «ÏÓ≈ ’
’ø‡ØÒ ‘ØÚ∂◊≈, ¿πÊ∂ ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚ ÚΔ Ï≈«¬ Á≈ ‘Δ «ÁºÂ≈ Â∂ ‘π‰ ÏΔ.‡Δ. √Ø∫ È≈Ò Ì≈ Á∂ «’øȪ-«’øȪ
«Ú’∂◊≈Õ ÷∂Âª «Úº⁄ ’À∫√ ÎÀÒ≈¿π‰≈ ⁄≈‘πøÁ∂ ‘ÈÕ ‹∂’ ¡√ƒ
ÏΔ.‡Δ. √Ø∫ Á∂ fi≈Û √ÏøËΔ ‹Ø Á≈¡Ú∂ ‘È ¿π‘ ÚΔ «¬‘ ˜«‘ Á≈ «¤Û’≈¡ ’Á∂ ‘ª ª «¬‘ √Ø∫ ÓÈπº÷
Ò◊Ì◊ ÊØÊ∂ ‘Δ ‘ÈÕ Ì≈ «Úº⁄ ÍΔÒΔ √Ø∫, √Ø∫ (≈¬Δ, Ò¬Δ ÿ≈Â’ ‘ØÚ∂◊ΔÕ ◊ºÒ «¬ºÊ∂ ‘Δ È‘ƒ, Í«Ú«ÂÂ
ÂØΔ¡≈, Â≈≈ÓΔ≈ ¡≈«Á È≈Ó ‘È) B@@H-@I ÂØ∫ ‹ΔÈ Ú≈ÒΔ √Ø∫ «Úº⁄ È ϪfiÍÈ Ú≈Ò≈ «‹‘Û≈ “Ï≈È∂˜”
B@AC-AD Á∂ «Ú⁄’≈ ÂØΔ¡≈ Â∂ √Ø∫ Á∂ ’Ï∂ «Úº⁄ ‹ΔÈ Í≈«¬¡≈ «◊¡≈ ˛, «¬√ È≈Ò ÓÈπº÷ Â∂ ÍÙ»¡ª «Úº⁄
√Ò≈È≈ ¡Ω√ Ú≈Ë≈ Á «ÂøÈ ÎΔ√ÁΔ, ¿πÂÍ≈ÁÈ «Úº⁄ ϪfiÍÈ ÁΔ √Óº«√¡≈ ÚË∂◊ΔÕ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ «Úº⁄ ˜«‘ª
G.C ÎΔ√ÁΔ ¡Â∂ ¿πÂÍ≈Á’Â≈ «Úº⁄ C.I ÎΔ√ÁΔ ‘ΔÕ ÁΔ ÚÂØ∫ ’≈È «¬‘ √Óº«√¡≈ ÚËΔ ˛ ¡Â∂ «¬√ÁΔ ÚÂØ∫
«ÚÙÚ ÍºË ”Â∂ Ì≈ √Ø∫ Â∂ ÂØΔ¬∂ Á≈ ÂΔ√≈ Úº‚≈ È≈Ò ‘Ø ÚË∂◊ΔÕ
¿πÂÍ≈Á’ ˛Õ Ì≈ «Úº⁄ AIE@-EA «Úº⁄ ¿πÍ‹ C.FH ÓÈπº÷Δ «√‘ Á∂ È≈Ò Ú≈Â≈Ú‰ ”Â∂ ÚΔ Ó≈Û≈
’π«¬ø‡Ò ÍÃÂΔ ˛’‡∂¡ ÂØ∫ ÚË ’∂ AII@-IA «Úº⁄ I.@D ÍÃÌ≈Ú ÍÚ∂◊≈Õ ‹ÁØ∫ Ú≈Â≈Ú‰ Ó≈Û≈ ‘ØÚ∂◊≈ ª ÓÈπº÷Δ
’π«¬ø‡Ò ¡Â∂ B@AB-AC «Úº⁄ ¡Ω√ AB.FB ’π«¬ø‡Ò «√‘ ÚΔ Ó≈ÛΔ ‘ØÚ∂◊ΔÕ ‹Δ.¡ÀÓ. √Ø∫ È≈Ò Ú≈Â≈Ú‰
Í‘πø⁄ ¸º’Δ ˛Õ Ì≈ «Úº⁄ «ÂøÈ ≈‹ ≈‹√Ê≈È, ÓºË «Úº⁄ √Ì ÂØ∫ Í«‘Ò≈ Â∂ Úº‚≈ ÍÃÌ≈Ú Ó˻Ӻ÷Δ¡ª ”Â∂ ÍÀ∫Á≈
ÍÃÁ∂Ù Â∂ ‘«¡≈‰≈ «¬√ Á∂ Úº‚∂ ¿πÂÍ≈Á’ ‘ÈÕ «¬√ ÂØ∫ ˛Õ Ó˻Ӻ÷Δ¡ª ÁΔ «◊‰ÂΔ ÿ‡‰Δ Ùπ» ‘Ø ‹ªÁΔ ˛, ¿π‘
«ÏȪ ¿πμÂ ÍÃÁ∂Ù, ͺ¤ÓΔ Ïø◊≈Ò, ◊π‹≈Â, ¡√≈Ó, ˜«‘ª ˘ fiºÒ È‘ƒ Í≈™ÁΔ¡ªÕ Ó≈ÒÚ∂ «Úº⁄ Ó˻Ӻ÷Δ
«Ï‘≈ Â∂ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ÚΔ √Ø∫ ¿π◊≈¬Δ ‹ªÁΔ ˛Õ «‹‘Û∂ Í≈Ò’ª È∂ ÚΔ «¬√ Á∂ «ıÒ≈¯ ¡≈Ú≈˜ ¿π·≈¬Δ ˛Õ
ÚºË fi≈Û Á≈ «¬‘ Á≈¡Ú≈ ’Á∂ ‘È ¿π‘ fi≈Û Á∂ Ó˻Ӻ÷Δ¡ª ÿ‡‰ È≈Ò «‹ºÊ∂ Ù«‘Á ÿº‡ «ÓÒÁ≈ ˛ ¿πÊ∂
ÂπÒÈ≈ÂÓ’ ÓπÒª’‰ √Ó∂∫ Ï∂‘ºÁ √π«ÚË≈‹È’ Ó√ΩÁ∂ ÚÂ∂ ÍÃ◊‰ «’«¡≈ «Úº⁄ «ÚÿÈ ÍÀÁ≈ ‘Ø ’∂ ÊØÛ∂ «⁄ Ï≈¡Á
◊¬∂Õ ‹ÁØ∫ Ì≈ Á∂ Í«‘Ò∂ Á∂√Δ ÏΔ˜ Á∂ fi≈Û «Úº⁄ Ú≈Ë≈ ¯√Òª Á≈ ¿πÂÍ≈ÁÈ ÿ‡‰≈ Ùπ» ‘Ø ‹ªÁ≈ ˛Õ ÏΔ.‡Δ.
‘Ø «‘≈ ˛ ª ¿π‘Ȫ ˘ «Ú’«√ ’È ÁΔ Êª ÏΔ.‡Δ. ’≈‡È «¬√ÁΔ ¿πÁ≈‘È ˛Õ «¬’ºÒΔ ÏΔ.‡Δ. ¯√Ò È‘ƒ,
√Ø∫ «Úº⁄ ÚºË «÷º⁄ «¬√ ◊ºÒ Á≈ ÍÃÂΔ’ ˛ «’ «¬√ «Íº¤∂ ¿π√ Á∂ È∂Û∂ ÁΔ¡ª ¯√Òª, Áº÷Â, ÎπºÒ-Ï»«‡¡ª «Úº⁄
‘Ø ¿πÁ∂Ù ‘ÈÕ «¬’ºÒ∂ fi≈Û Á∂ Ú≈ËØ∫ ÂØ∫ ÚΔ ’Δ ’≈¿π‰≈ È Ϫfi͉ Â∂ ÍÃ◊‰ «’«¡≈ ÿ‡‰ È≈Ò Ú≈Ë≈ ÿ‡
‹∂’ ¿πÒ‡∂ Èπ’√≈È ÚºË ‘Ø‰Õ ‹ªÁ≈ ˛ Â∂ fi≈Û ”Â∂ ÚΔ ¡√ ÍÀ∫Á≈ ˛Õ «’‘≈ ‹ªÁ≈ √Δ
«‹‘Û≈ ÓÈπº÷Δ «√‘ ”Â∂ ÁπÍÃÌ≈Ú È≈ ÍÀ‰ ÁΔ «’ ‘ÏΔ√≈¬Δ‚ ‡ØÒÀ∫‡ ’≈È ÈÁΔÈ ÷ÂÓ ‘؉◊∂ ÍÃø»
◊ºÒ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ˛ ¿π‘ ÚΔ «È≈ fi»· ˛Õ ¡√ƒ √Ø∫ ˘ Â∂Ò “√πÍ ÚΔ‚˜” ‹ª Ó‘ªÈÁΔÈ «¬‘Ȫ ÁΔ ‘Δ Á∂‰ ‘ÈÕ
Á∂ »Í «Úº⁄, √≈◊ ÷≈‰ Á∂ »Í «Úº⁄, ÍÙ»¡ª Á∂ ⁄≈∂ Á∂ «¬‘ Ï∂Ò◊≈Ó ‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ «¬‘Ȫ È∂ ¡≈͉∂ ¡øÁ ˜«‘
»Í «Úº⁄, ÷Ò Á∂ »Í «Úº⁄, ÁÚ≈¬Δ¡ª Á∂ »Í «Úº⁄ ÚÂÁ∂ ÍÃÂΔØË √ÓºÊ≈ «Ú’«√ ’’∂ ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚ È≈Ò ÒÛÈ
‘ªÕ ‹ΔÈ Í«ÚÂÈ ’È ÁΔ Â’ÈΔ’ ‹Δ«Ú ÍÃ≈‰Δ¡ª ÁΔ √ÓºÊ≈ ÚË≈¡ Ò¬Δ ˛Õ r
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 12 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È √øÓ∂ÒÈ :
«È÷∂Û≈ √«‘øÁ∂ ÓØÁΔ ÁΔ¡ª ’Ò≈Ï≈˜Δ¡ª
H-I ‹» È B@AG ˘ ’∂ ∫ ÁΔ ¬∂ Ù Δ¡≈¬Δ Á∂ Ù Â∂ ‘ª-ͺ÷Δ ‘Δ, ÁØÚ∂∫ ¡≈◊»¡ª «Ú⁄’≈ «¬‘ √Ófi ωΔ
’‹≈÷√Â≈È ÁΔ ≈‹Ë≈ÈΔ ¡√Ê≈È≈ «Ú÷∂ Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ ˛ «’ «‹ºÊ∂ √≈‚∂ «Ú⁄’≈ ÓºÂÌ∂Á ‘È, Ó‘ºÂÚÍ»È
√ø◊·È (Shanghai Cooperation Organisation) ÁΔ «¬‘ ˛ «’ ¿πÈ∑ª ÓºÂÌ∂Áª ˘ «ÚÚ≈Á È≈ Ï‰È «ÁºÂ≈
ÓΔ«‡ø◊ ‘Ø¬Δ «‹√ «Úº⁄ Ì≈ Â∂ Í≈«’√Â≈È, ‹Ø Ùøÿ¬Δ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ ‘’Δ’Â ”⁄ ‹∂’ ¿π‘ √‘Δ „ø◊ È≈Ò √πÒfi≈
√«‘ÔØ◊ √ø◊·È Á∂ «È◊≈È ÓÀ∫Ï Á∂Ù √È, ˘ Í»∂-√»∂ Ò¬∂ ‹≈‰ ª ÓºÂÌ∂Á ÓΩ«’¡ª «Úº⁄ ÏÁÒ √’Á∂ ‘ÈÕ
ÓÀ∫Ï Á∂Ù Ú‹Ø∫ Ù≈ÓÒ ’ ÒÀ‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈ ÁØÚ∂∫ «Ëª «⁄øÂ≈Úª Ú≈Ò∂ Óπº«Á¡ª ˘ ◊øÌΔÂ≈ È≈Ò
«◊¡≈Õ «¬√ ¡ÓÒ Á≈ Óπº„ ÁØ √≈Ò Í«‘Òª »√ Á∂ Ù«‘ ÒÀ‰◊Δ¡ªÕ”” ͺÂ’≈ª ÚºÒØ∫ ⁄ΔÈ-Í≈«’√Â≈È ¡≈«Ê’
¿»Î≈ «Ú÷∂ B@AE «Úº⁄ ‘Ø¬Δ ÓΔ«‡ø◊ ÁΩ≈È Ïºfi «◊¡≈ Òªÿ∂ (China-Pakistan Economic Corridor) Ï≈∂ Íπº¤∂
√ΔÕ ÏΔÂ∂ ÁØ √≈Òª «Úº⁄ Ì≈ Â∂ Í≈«’√Â≈ÈΔ √’≈ª ‹≈‰ ”Â∂ ¿πÈ∑ª «’‘≈ «’, ““«¬‘ ¡≈«Ê’ Òªÿ≈ Ì≈Â
È∂ Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È Á∂ ÍÃØ◊≈Ó ⁄≈‡ ¡Èπ√≈ Â∂ ⁄ΔÈ «Ú⁄’≈ √«‘ÔØ◊ Ò¬Δ ’Ø¬Δ π’≈Ú‡ È‘ƒÕ””
‹»Δ ¡«‘ÁÈ≈«Ó¡ª ”Â∂ Á√Â÷ ’ΔÂ∂ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ «ÚÁ∂Ù √’ºÂ Á≈ ¿πÍØ’Â ÈΔÂΔ◊ «Ï¡≈È ÓØÁΔ
¡√Ê≈È≈ √øÓ∂ÒÈ «Úº⁄ ÁØÚª Á∂Ùª ˘ ÓÀ∫Ï Á∂Ùª Ú‹Ø∫ √’≈ Á∂ ÏΔ«‹ø◊ √øÓ∂ÒÈ √Ó∂∫ Ò¬∂ ◊¬∂ √‡À∫‚ «’ ““«¬º’
ÒÀ‰ Á≈ √ÓΔ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ Íº‡Δ-«¬º’ √Û’ ÍÃØ‹À’‡ ÏΔ«‹ø◊ È∂ ¡≈͉∂ ÔπºËÈΔÂ’
AD-AE Ó¬Δ B@AG ˘ ⁄ΔÈ ÁΔ ≈‹Ë≈ÈΔ ÏΔ«‹ø◊ ¿π Á ∂ Ù ª ÷≈Â «Â¡≈ ’ΔÂ≈ ˛ Á» ‹ ∂ ÍÃ Ì ≈«Ú ‹ª
«Ú÷∂, ⁄ΔÈ Á∂ «¬º’ΔÚƒ √ÁΔ Á∂ √πÍÈÓ¬Δ ÍÃØ‹À’‡ “«¬º’ «ÁÒ⁄√ÍΔ º÷‰ Ú≈Ò∂ Á∂Ùª ÁΔ¡ª «⁄øÂ≈Úª ˘ «Ë¡≈È
ͺ‡Δ-«¬º’ √Û’” (One Belt-One Road) ”Â∂ ‘ج∂ √ø√≈ «Úº⁄ È‘ƒ º«÷¡≈ «◊¡≈Õ”” ÂØ∫ ÈÓ √π Ú≈Ò≈ ˛Õ ÓØÁΔ
ͺË Á∂ √øÓ∂ÒÈ Á≈ Ï≈¬Δ’≈‡ ’’∂ Áº÷‰ ¬∂ÙΔ¡≈¬Δ √’≈ ÁΔ «⁄øÂ≈ ⁄ΔÈ-Í≈«’√Â≈È ¡≈«Ê’ Òªÿ∂ ¡Â∂
«÷ºÂ∂ √Ó∂ √ø√≈ «Ï≈ÁΔ ”⁄Ø∫ «È÷Û ’∂ ¡Òº◊-ÊÒº◊ «‘øÁ Ó‘ª√≈◊ «Úº⁄ Í≈«’√Â≈È, Ïø◊Ò≈Á∂Ù, ÏÓ≈,
Í¬Δ ÓØÁΔ √’≈ «¬º’ Ó‘ΔÈ∂ ÂØ∫ ÿº‡ √Ó∂∫ ”⁄ ‘Δ ⁄ΔÈ ÙÃΔÒø’≈ ¡Â∂ Ó≈ÒÁΔÚ Á∂Ùª ”⁄ ¿π√≈Δ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª
È≈Ò √Ïø«Ë ¡≈Í‰Δ ÈΔÂΔ ÁΔ √π ÈÓ ’È Ò¬Δ ÚÍ≈’ ÏøÁ◊≈‘ª ˘ ÒÀ ’∂ Ì≈ ÁΔ √πº«÷¡≈, √«ÊÂ≈
Ó‹Ï» ‘Ø ◊¬ΔÕ ÏΔ«‹ø◊ √øÓ∂ÒÈ Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂ ¡√Ê≈È≈ ¡Â∂ ÍÃÌ»√ºÂ≈ ˘ ÒÀ ’∂ √ΔÕ ¿π‘ «¬√ ¡≈«Ê’ Òªÿ∂ Á∂
√øÓ∂ÒÈ «Úº⁄ ÓØÁΔ √’≈ ÁΔ √π ’πfi-’πfi ÏÁÒΔ ‘Ø¬Δ «ÚπºË √Δ «‹√ ’’∂ ¿π√ È∂ ÏΔ«‹ø◊ √øÓ∂ÒÈ Á≈ Ï≈¬Δ’≈‡
√ΔÕ «¬√Á∂ √ø’∂ ¡√Ê≈È≈ √øÓ∂ÒÈ ÁΔ √≈¬Δ‚ Ò≈¬ΔÈ ’ΔÂ≈ √ΔÕ Í ¡√Ê≈È≈ √øÓ∂ÒÈ «Úº⁄ √«ÊÂΔ ÏÁÒΔ-
”Â∂ È∂∫Á ÓØÁΔ ¡Â∂ ⁄ΔÈΔ ≈Ù‡ÍÂΔ ‹Δ. «‹øÈ«Í≥◊ ÏÁÒΔ ‘Ø¬Δ ÍÃÂΔ ‘Ø ‘Δ √ΔÕ «¬√ ÏÁÒΔ √π Á∂ ’Δ
«Ú⁄≈Ò∂ ‘Ø¬Δ ÓΔ«‡ø◊ Ó◊Ø∫ «ÚÁ∂Ù √’ºÂ ¡À√.‹∂. Ùø’ ’≈È ‘È? «¬È∑ª ¿πμÍ ⁄⁄≈ ’È ÂØ∫ Í«‘Òª «¬º’
ÚºÒØ∫ ‹≈Δ ’ΔÂ∂ «Ï¡≈È ÂØ∫ «ÓÒ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «Ï¡≈È √ø÷∂Í «‹‘Δ fi≈ Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È ¿πμÍ Ó≈
¡Èπ√≈, ““ÓØÁΔ-«‹øÈ«Í≥◊ ”⁄ ÁØÚºÒΔ ◊ºÒÏ≈ «ÈºÿΔ ÒÀ‰Δ ˜»Δ ˛Õ

r «‹‘Û∂ ÒØ’ «¬‘ ÍÙ»¡ª ˘ Ò¬Δ ¡≈Ú≈˜ ˛Õ «¬√ Á∂ «ÚØË «Úº⁄ ¡≈Ú≈˜ ´‡∂∂
(ÿ≈‘ ÷Ø ’∂) Í≈™Á∂ ‘È, ¿π‘ Ï∂‘ºÁ ÿ≈Â’ ‘ÈÕ ‘≈’Óª, ´‡∂Δ¡ª ’øÍÈΔ¡ª Â∂ √≈Ó≈‹Δ¡ª «ıÒ≈¯
«¬‘ Óπº÷ »Í «Úº⁄ ÏΔ˜ ”Â∂ ’ø‡ØÒ Â∂ ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚ ¡≈Ú≈˜ ˛Õ ÒØÛ Ï‰ÁΔ ˛ «’ Á∂√Δ ÏΔ˜ª ˘ «Ú’√Â
ÁΔ ÚÂØ∫ ÚË≈¿π‰ Ò¬Δ ÔÂÈ ‘ÈÕ ’øÍÈΔ¡ª ÓÈπº÷Â≈ ’’∂ √≈«¬‰’ ÷≈Áª Â∂ ÍÀ √ ‡Δ√≈¬Δ‚ ÂØ ∫ Óπ ’ Â
ÁΔ ÍÃÚ≈‘ ’ΔÂ∂ «ÏÈ∑ª ÓπÈ≈Î≈ ÚË≈¿π‰≈ ⁄≈‘πøÁΔ¡ª ‘ÈÕ ’≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂Õ «¬√ Ò¬Δ ¡≈͉∂ Á∂Ù «Úº⁄ «Ú«◊¡≈È’
«¬√ Ò¬Δ ÒØÛ Ï‰ÁΔ ˛ «’ ÏΔ.‡Δ. Á∂ «ÚØË «Úº⁄ ¡≈Ú≈˜ «Ú’≈√ ÁΔ ÒØÛ ˛, «‹√ ÁΔ ÓΩ‹»Á≈ ÁÒ≈Ò ‘≈’Óª ÂØ∫
¿π·≈¬Δ ‹≈Ú∂Õ ÏΔ.‡Δ. √Ø∫ Á∂ «ÚØË «Úº⁄ ¡≈Ú≈˜ ÓÈπº÷Â≈ ¡≈√ È‘ƒ ’ΔÂΔ ‹≈ √’ÁΔÕ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 13 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È ’Δ ˛? «Ú‘Û∂ «Úº⁄ ¡ÓΔ’È √≈Ó≈‹ Á≈ «Ú√Ê≈ ÓȘ»
AE ‹»È B@@A ˘ ⁄ΔÈ Á∂ Ù«‘ Ùøÿ¬Δ «Ú÷∂ È‘ƒ √ΔÕ Á»√∂ Í≈√∂ ¿πÁØ∫ ⁄ΔÈ ÚΔ Ó≈˙ ‹∂ Âπø◊ Á≈
⁄ΔÈ √Ó∂  » √ , ’‹≈÷√Â≈È, «’◊Δ√Â≈È, √Ó≈‹Ú≈ÁΔ ⁄ΔÈ È‘ƒ √Δ «‘≈, ¿π‘ «¬º’ √Ó≈«‹’
‹≈«’√Â≈È ¡Â∂ ¿π‹Ï∂«’√Â≈È Á∂Ùª Á∂ Óπ÷Δ¡ª È∂ √≈Ó≈‹Δ Á∂٠ω ¸º«’¡≈ √Δ, «‹√ÁΔ ¡≈«Ê’Â≈ Â∂˜Δ
«ÓÒ’∂ ¡≈«Ê’, «√¡≈√Δ Â∂ √πº«÷¡≈ Á∂ ÷∂Â «Úº⁄ È≈Ò ÚºË ‘Δ √Δ, «‹√ Ú≈√Â∂ «¬º’ «ÚÙ≈Ò √ø√≈ Óø‚Δ
¡≈Í√Δ √«‘ÔØ◊ ’È Á∂ Ó’√Á È≈Ò «¬√ √ø◊·È ˘ ¡Â∂ ¿π√ÁΔ √πº«÷¡≈ ÁΔ ÒØÛ Á≈ ’≈‹ ¿π√Á∂ √≈‘Ó‰∂
ω≈¿π‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ √ΔÕ Ùøÿ¬Δ «Ú÷∂ ‘ج∂ √øÓ∂ÒÈ ÷Û≈ √ΔÕ ¡ÓΔ’È √≈Ó≈‹ È≈Ò ¡≈Í‰Δ¡ª
’≈È «¬√Á≈ Ȫ ÚΔ Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È ÍÀ «◊¡≈Õ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª ”⁄Ø∫ ¡≈͉∂-¡≈͉∂ «‘ºÂ √πº«÷¡Â ’È
‹»È B@@B «Úº⁄ «¬√Á≈ ÍÃØ◊≈«Ó’ ⁄≈‡ ω≈«¬¡≈ ÷≈Â ⁄ΔÈ Â∂ »√ È∂ ¡ÓΔ’≈ Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂ ÏÁÒÚª Óø⁄
«◊¡≈ «‹√ «Úº⁄ √≈∂ ÓÀ∫Ï Á∂Ù ¡ºÂÚ≈Á, Úº÷Ú≈Á ¡Â∂ ÷Û≈ ’È Á∂ ¿πÁ∂Ù ÷≈Â Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È ÁΔ
«¬ø‘≈Í√øÁΔ «ÚπºË «ÓÒ’∂ ÒÛ‰ ¡Â∂ «¬º’ Á»‹∂ Á≈ ȃ‘ º÷ΔÕ «‹√Á≈ Ó◊Ø∫ «Ú√Ê≈ ’ΔÂ≈ ‹ªÁ≈ «‘≈Õ
√«‘ÔØ◊ ’È ÷≈√ ’’∂ «ÓÒ‡Δ √«‘ÔØ◊ ’È Ò¬Δ «¬º’ √Ó∂∫ ¡ÓΔ’Δ √’≈ ÚºÒØ∫ «¬√ Á∂ «È◊≈È ÓÀ∫Ï
Ú⁄ÈÚºË ‘ÈÕ «¬‘ ⁄≈‡ AI √ÂøÏ B@@C ÂØ∫ Ò≈◊» Ï‰È ÁΔ «ÁºÂΔ Á÷≈√ ˘ ⁄ΔÈ-»√ Á∂ ÁÏÁÏ∂ Ú≈Ò∂
‘Ø «◊¡≈Õ Ì≈ Â∂ Í≈«’√Â≈È Á∂ ÓÀ∫Ï Ï‰È Ó◊Ø∫ «¬√ √ø◊·È È∂ ·π’≈ «ÁºÂ≈Õ
«¬√Á∂ Í»∂-√»∂ ÓÀ∫Ï Á∂Ùª ÁΔ «◊‰ÂΔ H ‘Ø ◊¬Δ ˛Õ D Á∂Ù B@@G ÁΔ ‹≈‹Δ¡≈-» √ ‹ø ◊ Ó◊Ø ∫ √ø √ ≈
«‹øÈ∑ª «Úº⁄ ¡Î◊≈«È√Â≈È, Ï∂Ò≈»√, «¬≈È ¡Â∂ «ÚÚ√Ê≈ «¬º’ ËπÚΔ ÁΔ Êª Ï‘π-ËπÚΔ ‘Ø ◊¬ΔÕ «‹√Á∂
Óø◊ØÒΔ¡≈ «¬√Á∂ «È◊≈È ÓÀ∫Ï ‘ÈÕ F Á∂Ù ¡ÓΔÈΔ¡≈, «√º‡∂ Ú‹Ø∫ √≈Ó≈‹Δ Â≈’ª Á∂ Ë«Û¡ª «Ú⁄’≈ √ø√≈
¡‹Ï≈«¬‹≈È, ’øÏØ‚Δ¡≈, È∂Í≈Ò, ÙÃΔ Òø’≈ ¡Â∂ Âπ’Δ ⁄ΩË, Óø‚Δ ¡Â∂ ’πÁÂΔ √Ø«Ó¡ª ”Â∂ ’ø‡ØÒ Á∂ √Ú≈Ò
«¬√Á∂ ‚≈«¬Ò≈◊ (◊ºÒÏ≈Â) √«‘ÔØ◊Δ ‘ÈÕ ¡≈√Δ¡≈È ”Â∂ ¡≈Í√Δ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª «Âº÷Δ¡ª ‘؉ Òº◊ Í¬Δ¡ªÕ
ÓπÒ’, ’≈ÓÈÚÀÒÊ Á∂Ùª ÁΔ ’ÈÎÀ‚∂ÙÈ, Âπ’«ÓÈ√Â≈È ÓºË-Í»Ï ¬∂ÙΔ¡≈ ¡Â∂ ’∂∫ÁΔ ¬∂ÙΔ¡≈ Á∂ «¬Ò≈’∂ ¿»‹≈
¡Â∂ Ô»È≈¬Δ‡‚ È∂ÙÈ «¬√ Á∂ Ó«‘Ó≈È ÓÀ∫Ï Á∂Ù ‹ª Á∂ Ó‘ºÂÚÍ»È √ت Â∂Ò Â∂ ◊À√ Á∂ ’πÁÂΔ ÷˜≈«È¡ª
√ø◊·È ‘ÈÕ ’πºÒ «ÓÒ≈ ’∂ «¬‘ √ø◊·È √ø√≈ ÁΔ ’πºÒ ͺ÷Ø∫ ‘Δ Ó≈Ò≈Ó≈Ò «¬Ò≈’∂ È‘ƒ ÏÒ«’ ¡≈Í‰Δ Ì»◊Ø«Ò’
Ú√Ø∫ Á∂ DC% «‘º√∂ ˘ ¡Â∂ √ø√≈ ÁΔ ’πºÒ ÿ∂¨ ÍÀÁ≈Ú≈ Á∂ √«ÊÂΔ ’’∂ ‰ÈΔÂ’ ͺ÷Ø∫ ÚΔ Ó‘ºÂÚÍ»È «÷ºÂ∂ ‘ÈÕ
BD% Ì≈Ú «¬º’ ⁄ΩÊ≈¬Δ «‘º√∂ ˘ ’Ò≈Ú∂ «Úº⁄ ÒÀ∫Á≈ ˛Õ «¬‘ «÷ºÂ∂ ˜ÓΔÈΔ ÍºË ”Â∂ ¬∂ÙΔ¡≈ Â∂ Ô»Í «Ú⁄’≈
Ùøÿ¬Δ √ø◊·È Â∂ √≈Ó≈‹Δ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª «¬º’ Ó‘ºÂÚÍ»È ’ÛΔ ‘È, «¬√∂ ’’∂ √≈Ó≈‹Δ Â≈’ª
¡º‹ Á≈ √ø√≈, √≈Ó≈‹Δ √ø√≈ ˛ «‹√ «Úº⁄ «¬È∑ª «÷º«Â¡ª ˘ ‘Ó∂Ù≈ ÒÒ⁄≈¬Δ¡ª Șª È≈Ò
√≈Ó≈‹Δ Á∂Ùª «Ú⁄’≈ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª «¬º’ ¡‡ºÒ Ú∂ ÷ ÁΔ¡ª ¡≈¬Δ¡ª ‘È Â∂ ‹Ø ¿π È ∑ ª «Ú⁄’≈
ÚÂ≈≈ ˛Õ «¬º’ ËπÚΔ √ø√≈ Ú∂Ò∂ ¡ÓΔ’≈ ÁΔ √ø√≈ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª ˘ ‹ÈÓ Á∂‰ Á≈ ¡Ë≈ ωÁ∂ ‘ÈÕ
⁄ΩËΔ ÁΔ ‘À√Δ¡Â ˘ Á»√Δ¡ª √≈Ó≈‹Δ Â≈’ª ¸‰ΩÂΔ √ΔΔ¡≈ «Úº⁄ «¤ÛΔ ÿ∂¨ ‹ø◊, ¿π√ÂØ∫ Í«‘Òª «¬≈’-
Á∂‰≈ ⁄≈‘πøÁΔ¡ª √ÈÕ ¡ÓΔ’≈ ¿π√ √Ó∂∫ ¡≈͉∂ √≈Ó≈‹Δ ‹ø◊ √Ó∂ ӺËÍ»Ï ÁΔ ÓΩ‹»Á≈ ◊πøfiÒÓ¬Δ √«ÊÂΔ «¬È∑ª
ÙΔ’ª ÁΔ ÿ∂≈ÏøÁΔ ’ «‘≈ √ΔÕ »√ Â∂ ⁄ΔÈ ¿π√Á∂ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª Á≈ «√º‡≈ ‘Δ ˛Õ ¿πÍØ’Â «÷º«Â¡ª ”Â∂
«ÈÙ≈È∂ ”Â∂ √ÈÕ Í»ÏΔ Ô»Í Â∂ ’∂∫ÁΔ ¬∂ÙΔ¡≈ Á∂ ¿π‘ ¡≈͉∂ ’ø‡ØÒ Â∂ ÁÏÁÏ∂ Á≈ «Ú√Ê≈ ’È Á∂ √Ú≈Ò
Á∂Ù ‹Ø √≈Ï’≈ √ØÚΔ¡Â ◊‰≈‹ ÂØ∫ ‹πÁ≈ ‘ج∂ √È Â∂ ˘ ÒÀ ’∂ ¡ÓΔ’È √≈Ó≈‹Δ ’À∫Í ¡Â∂ »√-⁄ΔÈ √≈Ó≈‹Δ
«‹øÈ∑ª ˘ »√ ¡≈͉≈ «Ú‘Û≈ √ÓfiÁ≈ ˛, ”⁄ ¡ÓΔ’≈ ËπΔ Á∂ ¡≈Í√Δ «ÚØË Ò◊≈Â≈ «Âº÷∂ ‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ ⁄ΔÈ Â∂
¡≈͉∂ ÎΩ‹Δ ’À∫Í È≈‡Ø Á≈ «Ú√Ê≈ ’’∂ ¡≈͉≈ ÁÏÁÏ≈ »√, Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È Á∂ ≈‘ƒ «¬‘ ÔÂÈ ‹π‡≈
ÚË≈¿π‰ Á∂ ÔÂÈ ’ «‘≈ √ΔÕ Ï∂Ùº’ ¿π√ √Ó∂∫ »√ ‘∂ ‘È «¬√ «Úº⁄ «‹ºÊ∂ »√ Á∂ ¡ÓΔ’≈ È≈Ò Óπº÷ »Í ”⁄
¡≈«Ê’ √Óº«√¡≈Úª «Úº⁄ «ÿ«¡≈ ‘Ø«¬¡≈ √Δ Í Î∂ ‰ÈΔÂ’ «ÚØË ‘È ¿πμÊ∂ ⁄ΔÈ Á∂ ¡≈«Ê’ Óπ‘≈‹ ”Â∂
ÚΔ ¿π‘ «¬º’ ÍÃÌ≈ÚÙ≈ÒΔ ÎΩ‹Δ Ù’ÂΔ √ΔÕ ¿π√ ˘ ¡≈͉∂ ¡ÓΔ’≈ È≈Ò ‡’≈Ú∂∫ «‘ºÂ ‘ÈÕ Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 14 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
√ø◊·È «Úº⁄ Ì≈ Â∂ Í≈«’√Â≈È ÁΔ Íº’Δ ÓÀ∫ÏΔ, Âπ’Δ Ï‰≈¿π‰≈ ⁄≈‘πøÁ≈ ˛ «‹√ ’’∂ ¿π√È∂ Ì≈ ÁΔ ÓÀ∫ÏΔ
Â∂ «¬≈È ÁΔ ÙÓ»ÒΔ¡Â ˘ »√ Â∂ ⁄ΔÈ Á∂ «Ú√Ê≈ Ò¬Δ ÁÏ≈˙ ω≈«¬¡≈Õ
’È Á∂ «¬È∑ª ÔÂȪ Ú‹Ø∫ ‘Δ Á∂«÷¡≈ Â∂ √Ó«fi¡≈ ‹≈‰≈ Ùøÿ¬Δ √ø◊·È Â∂ ÓØÁΔ √’≈ ÁΔ ÏÁÒΔ √π Á∂ ’≈È
⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ ÓºË-Í»Ï «Úº⁄ «‹Ú∂∫-«‹Ú∂∫ Âπ’Δ, ¡ÓΔ’Δ Ì≈ «¬º’ ¡Ë-‹◊Δ», ¡Ë-Ï√ÂΔ Á∂Ù ˛Õ
È≈‡Ø ’À∫Í ÂØ∫ Á» ‘Ø «‘≈ ˛ ¿πÚ∂∫-¿πÚ∂∫ »√ ¿π√˘ Ùøÿ¬Δ «¬ºÊØ∫ Á∂ ÁÒ≈Ò ‘≈’Ó Á∂Ù ÁΔ √≈Ó≈‹ ”Â∂ «ÈÌÂ≈
√«‘ÔØ◊ √ø◊·È ÚºÒ «÷º⁄ «‘≈ ˛Õ Âπ’Δ Í«‘Ò≈ Á∂Ù ¡Â∂ ÁÏÁÏ∂ ÂØ∫ Óπ’ √Ø⁄ ‘Δ È‘ƒ √’Á∂Õ «ÚÁ∂Ù ÈΔÂΔ
˛ «‹√ ˘ «¬√ √ø◊·È Á≈ ‚≈«¬Ò≈◊ Í≈‡È ‘؉ Á∂ Á≈ ÷∂Â ÚΔ ’Ø¬Δ Úº÷≈ ÷∂Â È‘ƒ, «¬√∂ ≈‹-Ì≈◊ Á≈
Ï≈Ú‹»Á »√ Á∂ ‹Ø Á∂‰ ”Â∂ Ùøÿ¬Δ √ø◊·È Á∂ ¿»‹≈ «‘º√≈ ˛Õ «¬√ Ò¬Δ «¬È∑ª ‘≈’Óª ÂØ∫ ’Ø¬Δ √πÂøÂ «ÚÁ∂Ù
’ÒºÏ (Energy Club) ÁΔ BC ÈÚøÏ B@AF ˘ B@AG ÈΔÂΔ ÁΔ ÂÚº’Ø È‘ƒ ’ΔÂΔ ‹≈ √’ÁΔÕ «¬È∑ª ÁΔ «ÚÁ∂Ù
º’ ⁄∂¡ÓÀÈ«ÙÍ «ÁºÂΔ ◊¬ΔÕ «¬≈È «¬º’ «È◊≈È ÈΔÂΔ ˘ √≈Ó≈‹Δ «‘ºÂ ÎÀ√Ò≈’πøÈ »Í ”⁄ ÍÃÌ≈«Ú ‘Δ
Á∂Ù ˛Õ √ΔΔ¡≈ ‹ø◊ «Úº⁄ ¿π√ Á≈ »√-√ΔΔ¡≈-«‘º‹ÏπºÒ≈ È‘ƒ ’Á∂ ÏÒ«’ ÂÀ¡ ’Á∂ ‘ÈÕ ¡º‹ Á≈ √ø√≈ «¬º’
◊·‹ØÛ È≈Ò Ò’∂ ¡ÓΔ’Δ √≈Ó≈‹Δ ’À∫Í «ÚπºË Ï‘π-ËπÚΔ √ø√≈ ˛Õ √≈Ó≈‹Δ Â≈’ª Á∂ Úº÷Ø-Úº÷∂
Ìπ◊‰ ¡Â∂ ÍÃÓ≈‰»-ÍÃØ◊≈Ó ˘ ÒÀ ’∂ ¿π√ ¿πμÍ Òº◊Δ¡ª ËÛ∂ «¬º’ Ï≈‘Óπ÷Δ ‘’Δ’Â ‘ÈÕ ÏΔÂ∂ √Ó∂∫ «Úº⁄ Ì≈ÂΔ
Ô».¡ÀÈ. Í≈ÏøÁΔ¡ª Á∂ ‘‡ ‹≈‰ Ó◊Ø∫ »√ ¿π√ ˘ ÚΔ Íº’∂ ‘π’Ó≈È, ÓÈÓØ‘È ÂØ∫ ÒÀ ’∂ ÓØÁΔ Âº’, «ÚÁ∂Ù ÈΔÂΔ Á∂
ÓÀ∫Ï Ú‹Ø∫ ÒÀ‰ Ò¬Δ ‹Ø Í≈ «‘≈ ˛Õ ÷∂Â «Úº⁄ Ì≈Ú∂∫ ¡ÓΔ’≈ Á∂ «Íº¤Òº◊» ω ’∂, ¿π√ Á∂
√≈Ó≈‹Δ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª Á≈ «¬º’ ◊Ω‰ ÎÀ’‡ «¬‘ ÔπºËÈΔÂ’ «‘ºÂª ¡Èπ√≈ «Ú⁄ ‘∂ ‘È Í «¬√Á≈
ÚΔ ˛ «’ »√ Â∂ ⁄ΔÈ «Ú⁄’≈ «‘ºÂª Á∂ √øÂπÒÈ Á∂ Ó√Ò∂ «¬‘ ÓÂÒÏ ‘«◊˜ È‘ƒ «’ «¬‘ ‘π’Ó≈È Á»√Δ¡ª
˘ ÒÀ ’∂ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª ‘ÈÕ «¬√ √ø◊·È «Úº⁄ Ì≈ √≈Ó≈‹Δ Â≈’ª Á∂ «‘ºÂª ÁΔ ¡‰Á∂÷Δ ’Á∂ ‘ÈÕ «¬º’
ÁΔ Í»Δ-√»Δ ÓÀ∫ÏΔ ˘ »√ Á∂ ÁÏ≈˙ Í≈‰ ”Â∂ ÍÃÚ≈È ¡Ë-Ï√ÂΔ Á∂Ù Á∂ ‘≈’Ó ¡«‹‘≈ ’ ‘Δ È‘ƒ √’Á∂Õ
’ΔÂ≈ «◊¡≈ ‹ÁØ∫«’ ⁄ΔÈ È∂ Í≈«’√Â≈È ˘ ÓÀ∫Ï Ú‹Ø∫ ‹∂’ “«¬º’ ͺ‡Δ-«¬º’ √Û’” √øÓ∂ÒÈ Á≈ Ï≈¬Δ’≈‡
ÒÀ‰ Ò¬Δ Ï≈Ï Á≈ ÁÏ≈˙ ω≈«¬¡≈ «‹√Á∂ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ ¡ÓΔ’È √≈Ó≈‹ Á∂ ⁄ΔÈ-»√ ËπΔ È≈Ò ‡’≈Ú∂∫ «‘ºÂª
ÁØÚ∂∫ Á∂Ù ¿»Î≈ ÂØ∫ ¡√Ê≈È≈ º’ «¬√ Á∂ ÓÀ∫Ï Á∂٠ω ¡Èπ√≈ √Δ Âª ¡√Ê≈È≈ √øÓ∂ÒÈ «Úº⁄ Ì≈◊ ÒÀ‰≈ Â∂
◊¬∂Õ »√, ⁄ΔÈ Á∂ ÚË ‘∂ ÍÃÌ≈Ú ˘ ¡≈͉∂ «‘ºÂª ¡Èπ√≈ ⁄ΔÈ È≈Ò √Ïø˪ ¡Â∂ ⁄ΔÈ-Í≈«’√Â≈È ¡≈«Ê’ Òªÿ∂
√øÂπÒÈ «Úº⁄ º÷‰ ÷≈Â Ì≈ ˘ ÓÀ∫Ï Á∂Ù Ú‹Ø∫ ÒÀ‰ √ÏøËΔ ÏÁÒΔ ‘Ø¬Δ √π Á≈ ’≈È ÚΔ »√Δ √≈Ó≈‹ Á∂
Ò¬Δ ‹Ø Í≈ «‘≈ √Δ Á»√∂ Í≈√∂ Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È «‘ºÂª ¡Èπ√≈ ¸º«’¡≈ «◊¡≈ ’ÁÓ ˛Õ Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊
Á∂ ͺ’∂ ÍÀƒ ‘؉ Ó◊Ø∫ ⁄ΔÈ È∂ ¡≈Í‰Δ ÍÀÁ≈Ú≈ ˘ √ø◊·È ”⁄ Ì≈ Á∂ ͺ’∂ ÓÀ∫Ï Ú‹Ø∫ Á≈÷Ò∂ «Íº¤∂ Óπº÷ »Í
¿π◊≈√≈ Á∂‰ Â∂ «ÚÙ≈Ò Óø‚Δ √πº«÷¡Â ’È Á∂ ÎΩΔ ”⁄ »√Δ √≈Ó≈‹ Á∂ «‘ºÂ ´’∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ «¬√ ’’∂
¡≈«Ê’ «‘ºÂ ¡Â∂ √ø√≈ ⁄ΩË ÷≈Â ¡≈͉≈ ÁÏÁÏ≈ ¡√Ê≈È≈ √øÓ∂ÒÈ ÂØ∫ Í«‘Òª ‹»È Á∂ Ùπ» «Úº⁄ È∂∫Á
ÚË≈¿π‰ Á∂ Ì«Úº÷Óπ÷Δ «√¡≈√Δ «‘ºÂª ÷≈Â ¡≈͉∂ ÓØÁΔ »√ ÁΔ Ô≈Â≈ ”Â∂ «◊¡≈ Â∂ »√ Á∂ ≈Ù‡ÍÂΔ
√πÍÈÓ¬Δ ÍÃØ‹À’‡ “«¬º’ ͺ‡Δ-«¬º’ √Û’” ”Â∂ ’øÓ ’È≈ Í»«ÂÈ ˘ «ÓÒ ’∂ ¡≈«¬¡≈Õ ’πºÒ «ÓÒ≈ ’∂ »√Δ √≈Ó≈‹
Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ «¬√ ÍÃØ‹À’‡ Ò¬Δ ’∂∫ÁΔ ¬∂ÙΔ¡≈, ˜ÓΔÈΔ ÂØ∫ «ÓÒΔ¡ª ‘Á≈«¬Âª ¡Èπ√≈ ‘Δ ÓØÁΔ È≈ «√Î
ͺË Â∂ Ô»Í ¡Â∂ ¡ÎΔ’≈ ÁΔ¡ª «ÚÙ≈Ò Óø‚Δ¡ª È≈Ò ¡√Ê≈È≈ √øÓ∂ÒÈ «Úº⁄ Ù≈«ÓÒ ‘Ø«¬¡≈ ÏÒ«’ ¿π√ ÁΔ
‹πÛÈ Â∂ Í‘πø⁄ ’È Ò¬Δ «¬º’ Ó‘ºÂÚÍ»È ’ÛΔ ˛Õ √π ÚΔ ÏÁÒΔ ‘Ø¬Δ Â∂ ÈÓ Í¬Δ ÍÃÂΔ ‘جΔÕ
«¬√ «÷ºÂ∂ Á∂ Á∂Ù Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È Á∂ Ùπ» ÂØ∫ ‘Δ Á»√≈, ÓØÁΔ √’≈ ’∂∫ÁΔ ¬∂ÙΔ¡≈¬Δ Á∂Ùª È≈Ò
ÓÀ∫Ï ‘ÈÕ «‹øÈ∑ª «Úº⁄ “«¬º’ ͺ‡Δ-«¬º’ √Û’” ÍÃØ‹À’‡ ‹πÛÈ ÁΔ ÈΔÂΔ (Connect Central Asia Policy) ÚΔ
≈‘ƒ ⁄ΔÈ Úº‚Δ ÍºË ”Â∂ «ÈÚ∂Ù ’ «‘≈ ˛Õ »√, ⁄ΔÈ ¡√Ê≈È≈ √øÓ∂ÒÈ ”⁄ Ù≈ÓÒ ‘؉ Á≈ ’≈È Ï‰ΔÕ «¬º’
Á∂ Ì«Úº÷Óπ÷Δ «√¡≈√Δ «‘ºÂª ˘ «Ë¡≈È «Úº⁄ º÷«Á¡ª ͺ‡Δ-«¬º’ √Û’ √øÓ∂ÒÈ Ó◊Ø∫ ¡Òº◊-ÊÒº◊ Í¬Δ ÓØÁΔ
¡≈͉∂ «Ú‘Û∂ «Úº⁄ ¿π√Á∂ ÁÏÁÏ∂ ˘ ÒÀ ’∂ «¬º’ √øÂπÒÈ ‘’»Ó ‹ÁØ∫ ÂØ∫ ’∂∫Á ”⁄ √ºÂ≈»Û ‘Ø¬Δ ˛ ¿πÁØ∫ ÂØ∫ ‘Δ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 15 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
’∂∫ÁΔ ¬∂ÙΔ¡≈¬Δ Á∂Ùª È≈Ò √ÏøË √Ê≈Í ’È Ò¬Δ Á≈ ≈‘ ‘Δ È‘ƒ «Ó«Ò¡≈ ÏÒ«’ ¿π‘ ¬Δ≈È È≈Ò ◊À√-
«ÚÙ∂Ù ÔÂÈ ’ÁΔ ‘Δ ˛Õ B@AD-AE ÁΩ≈È ÓØÁΔ È∂ Í≈¬ΔÍ Ò≈¬ΔÈ Á∂ ºÁ ’ΔÂ∂ ÍÃØ‹À’‡ ˘ ÓπÛ ’∂ √π‹ΔÂ
«¬√ «÷ºÂ∂ Á∂ Á∂Ùª Á∂ ’¬Δ ÁΩ∂ ’ΔÂ∂Õ ¿πÁØ∫ Ì≈ È∂ ’È ÁΔ¡ª √øÌ≈ÚÈ≈Úª ÚΔ ÂÒ≈Ù ’ «‘≈ ˛Õ
¡ÓΔ’Δ «‘ºÂª ¡Èπ√≈ È≈ «√Î Ô».¡ÀÈ. «Úº⁄ ¬Δ≈È ¡ø «Úº⁄ «’‘≈ ‹≈ √’Á≈ ˛ «’ ÓØÁΔ √’≈ ÁΔ
«ÚπºË Í≈ÏøÁΔ¡ª Ò≈¿π‰ Á∂ √Ú≈Ò ”Â∂ ¬Δ≈È «ÚπºË «ÚÁ∂Ù ÈΔÂΔ ÁØ ÊøÓª ”Â∂ ÷ÛΔ ˛ «‹√ «Úº⁄ «¬º’ Í≈√∂
Ú؇ Í≈¬Δ ÏÒ«’ ¬Δ≈È-Í≈«’√Â≈È-Ì≈ ◊À√ Í≈¬ΔÍ √≈Ó≈‹ √Ó∂ ’≈ÍØ∂‡ ‹◊ Á∂ «‘ºÂ ‘È Â∂ Á»‹∂ Í≈√∂
Ò≈¬ΔÈ Á∂ ÍÃØ‹À’‡ ˘ ÚΔ ºÁ ’ «ÁºÂ≈ √ΔÕ «¬√ ’’∂ ¡≈.¡À√.¡À√. ÁΔ «Î’»-Î≈ÙΔÚ≈ÁΔ √ÓfiÕ Í «Î ÚΔ
¿πÁØ∫ ÂØ∫ ‘Δ ¡≈Í‰Δ¡ª ¿»‹≈ ÒØÛª Í»Δ¡ª ’È ÷≈Â √≈Ó≈‹ ¡ø«ÂÓ »Í ”⁄ ÎÀ√Ò≈’πøÈ ÂΩ ”Â∂ √’≈ ÁΔ
Ì≈ ÏÁÒÚ∂∫ ÍÃÏøË ’È Ò¬Δ ÷≈«‘ÙÓøÁ √ΔÕ ’∂∫ÁΔ «ÚÁ∂ Ù ÈΔÂΔ ˘ ÍÃ Ì ≈«Ú ’’∂ ÈΔÂΔ◊ ÎÀ √ Ò∂
¬∂ÙΔ¡≈ Á∂ Á∂Ù ’‹≈÷√Â≈È, ¿π‹Ï∂«’√Â≈È ¡≈«Á Â∂Ò- ’Ú≈™Á≈ ˛Õ “«¬º’ ͺ‡Δ-«¬º’ √Û’” √øÓ∂ÒÈ Á∂
◊À√ Á∂ ’πÁÂΔ Ìø‚≈ª È≈Ò ÌÍ» Á∂Ù ‘ÈÕ ÓØÁΔ ‘’»Ó Ï≈¬Δ’≈‡ ¡Â∂ Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È Á∂ √øÓ∂ÒÈ «Úº⁄
«¬øȪ∑ Ìø‚≈ª º’ ¡≈Í‰Δ Í‘π⁄
ø ω≈¿π‰ Ò¬Δ ÔÂÈÙΔÒ ÙÓ»ÒΔ¡Â Ú≈ÒΔ¡ª ÓØÁΔ ÁΔ¡ª ’Ò≈Ï≈‹Δ¡ª ˘ «¬√∂
˛Õ È≈ÒØ-È≈Ò «¬‘ Á∂Ù ¡Â∂ ¡Ï Á∂ Á∂Ù Íπ≈ÂÈ √Ó∂∫ ÍÃ√ø◊ ”⁄ º÷ ’∂ √Ófi∂ ‹≈‰ ÁΔ ˜» ˛Õ ¡≈͉∂ ◊Úª„Δ
«Úº⁄ Ì≈ÂΔ Ó√≈«Ò¡ª ˘ Ï≈ÓÁ ’È Ú≈Ò∂ Á∂Ù ‘∂ Á∂Ùª È≈Ò ÁØ√Â≈È≈ √ÏøË ¿π√≈È Íº÷Ø∫ «¬‘ «’√∂ ÚΔ
‘ÈÕ ÓØÁΔ ‘’»Ó Ì≈ÂΔ ’≈ÍØ∂‡ Á∂ «‘ºÂª ÷≈Â Â∑ª „πº’Úƒ Â∂ √πÂøÂ «ÚÁ∂Ù ÈΔÂΔ È‘ƒ, √≈˘ «¬√Á≈
ÍÃØ‹À’‡ “ÓΩ√Ó” ≈‘ƒ “Ì≈ÂΔ Ó√≈«Ò¡ª” Á∂ «¬√ Íπ≈ÂÈ ‹ØÁ≈ «ÚØË ’È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ
ÚÍ≈ ˘ ÓπÛ √π‹Δ ’È Ò¬Δ ÔÂÈ ’ ‘Δ ˛Õ √Ø
’«Ó¿»«È√‡ Ò«‘ Á∂ ÍÃÂΔÏºË ‘ÓÁÁ
’∂∫ÁΔ ¬∂ÙΔ¡≈ Ì≈ÂΔ ’≈ÍØ∂‡ Ò¬Δ ÚΔ Ó‘ºÂÚÍ»È
«÷ºÂ≈ ‘À «‹√ ’’∂ ÓØÁΔ ‘’»Ó ¿π√Á∂ «‘ºÂª ÁΔ ¡‰Á∂÷Δ
√≈ÊΔ ‹Ø◊≈ «√øÿ «Ú¤ØÛ≈ Á∂ ◊¬∂
È‘ƒ √Δ ’ √’ÁΔÕ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-¡ÀÒ) «È¿» ‚ÀÓØ’∂√Δ Á∂
ÂΔ√≈, ÓØÁΔ √’≈ ¡≈.¡À√.¡À√. Á∂ «Î’»- √ΔÈΔ¡ ¡≈◊» ’≈Ó∂‚ ÁÙÈ «√øÿ ÷‡’Û Á∂ ¤Ø‡∂
Î≈ÙΔÚ≈ÁΔ ¡‹ø‚∂ «‘ ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª ÷≈√ ’’∂ Ì≈ ‹Ø◊≈ «√øÿ ÏΔÂ∂ «Áȃ «ÁÒ Á≈ ÁΩ≈ ÍÀ‰ ’’∂
Óπ√ÒÓ≈Ȫ Á∂ «ÚØË ˘ Á∂Ù Á∂ ¡øÁ Â∂ Ï≈‘ ÁØÚ∂∫ ‹◊∑≈ √ÁΔÚΔ «Ú¤ØÛ≈ Á∂ ◊¬∂Õ ¿πÈ∑ª «Úº⁄ Í≈‡Δ Â∂ Ò«‘
”Â∂ ¡≈͉≈ ÍÃÓπº÷ ÍÀ∫ÂÛ≈ ω≈ ‘Δ ˛Õ Á∂Ù Á∂ ¡øÁ ÍÃÂΔ ÍÃÂΔϺËÂ≈ ’πº‡-’πº‡ ’∂ ÌΔ ‘Ø¬Δ √ΔÕ G@«Ú¡ª
Óπ√ÒÓ≈Ȫ «ıÒ≈¯ «◊‰Δ-«ÓÊΔ Óπ«‘øÓ ⁄ºÒ ‘Δ ˛ ¿πÊ∂ «Úº⁄ ¿πÈ∑ª ÍπÒΔ√ ‹Ï ÚΔ ¡≈͉∂ «Í≥‚∂ ¿πμÍ fiº«Ò¡≈Õ
Ï≈‘Ò∂ Îø‡ ”Â∂ Í≈«’√Â≈È ˘ “«¬√Ò≈«Ó’ ¡ºÂÚ≈ÁΔ ¿πÈ∑ª Á∂ «Ú¤ØÛ≈ Á∂ ‹≈‰ È≈Ò Í≈‡Δ Â∂ «¬È’Ò≈ÏΔ
Á∂Ù” Ú‹Ø∫ ¿πÌ≈ ’∂ «È÷∂Û‰ Á≈ ’Ø¬Δ Óø⁄ ‹ª ÓΩ’≈ ¿π‘ Ò«‘ «¬º’ √º⁄∂ ‘ÓÁÁ ÂØ∫ ÚªfiΔ ‘Ø ◊¬Δ ˛Õ I ‹»È ˘
÷πøfi≈‰≈ È‘ƒ ⁄≈‘πøÁΔÕ Ùøÿ¬Δ √«‘ÔØ◊ √ø◊·È Á∂ ⁄≈‡ ¿πÈ∑ª ÁΔ Ô≈Á «Úº⁄ ¿πÈ∑ª Á∂ ‹ºÁΔ «Í≥‚ Óø◊»Ú≈Ò «Ú÷∂
«Úº⁄ Á‹ ¡ºÂÚ≈Á, Úº÷Ú≈Á ¡Â∂ «¬ø‘≈Í√øÁΔ «ÚπºË ‘ج∂ Ù˪‹ÒΔ √Ó≈◊Ó ÓΩ’∂ Í≈‡Δ ÚºÒØ∫ ’≈Ó∂‚ ¡‹Ó∂
«ÓÒ’∂ ÒÛÈ Â∂ √«‘ÔØ◊ ’È ÁΔ √Ófi ¡Èπ√≈ ÓØÁΔ «√øÿ, ’≈Ó∂‚ ÁÒ‹Δ «√øÿ ¡À‚ÚØ’∂‡, ’≈Ó∂‚
√’≈ «¬√ Óø⁄ ˘ ÚΔ Í≈«’√Â≈È ˘ ¡Òº◊-ÊÒº◊ ’πÒ«ÚøÁ «√øÿ ÚÛÀ⁄, ÍÒ√ Óø⁄ Á∂ ¡≈◊» ’≈. ¡ÓØÒ’
’È Á∂ ¿πÁ∂Ù È≈Ò Ú‰≈ ⁄≈‘πøÁΔ ˛Õ ¿π‘ «¬√ «Úº⁄ «√øÿ, ÒÒ’≈ ÓÀ◊˜ΔÈ Á∂ √øÍ≈Á’ Ò÷«ÚøÁ «√øÿ È∂
«’øÈΔ √¯Ò ‘ØÚ∂◊Δ «¬‘ ª ¡≈¿π‰ Ú≈Ò≈ √Óª Áº√∂◊≈ √≈ÊΔ ‹Ø◊≈ «√øÿ ˘ Ù˪‹ÒΔ Ì∂∫‡ ’ΔÂΔÕ «¬√ ÓΩ’∂
Í ÓØÁΔ È∂ ¡√Ê≈È≈ √øÓ∂ÒÈ «Úº⁄ ÚΔ Í≈«’√Â≈È Â∂ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ Í≈‡Δ Â∂ ‹ÈÂ’ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂
¡ºÂÚ≈Á ÎÀÒ≈¿π‰ Ò¬Δ «‹øÓ∂Ú≈ ‘؉ Á≈ ¡«√ºË≈ ÁØÙ ¡≈◊»¡ª È∂ ’≈Ó∂‚ ÷‡’Û Â∂ √Ó»‘ Í«Ú≈ È≈Ò
Ò≈«¬¡≈Õ «¬‘ ª √ø◊·È Á∂ ¡«‘ÁÈ≈Ó∂ Á≈ ÏøË∂‹ √Δ ‘ÓÁÁΔ Á≈ «¬‹‘≈ ’ΔÂ≈Õ ’≈Ó∂‚ ÁÙÈ ÷‡’Û
ÚÈ≈ ¿π√ È∂ «√ºË≈ Ú≈ ’È ÂØ∫ ÷πøfi‰≈ È‘ƒ √ΔÕ ‘Øª È∂ √Ó≈◊Ó ”⁄ Íπº‹∂ √≈∂ ÁÁΔ¡ª Á≈ ËøÈÚ≈Á
⁄ΩÊ≈, ¡√Ê≈È≈ √øÓ∂ÒÈ È≈Ò √ø√≈ «Ï≈ÁΔ ”⁄Ø∫ ’Á∂ ‘Ø ¬ ∂ Í«Ú≈ ÁΔ «¬È’Ò≈ÏΔ Ò«‘ È≈Ò
¡Òº◊-ÊÒº◊ ͬ∂ ÓØÁΔ ˘ ¡≈͉≈ «È÷∂Û≈ ÷ÂÓ ’È ÍÃÂΔϺËÂ≈ «ÈÌ≈™Á∂ «‘‰ Á≈ √ø’ÒÍ «Ò¡≈Õ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 16 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
’≈ÍØ∂‡ ÓΔ‚Δ¡≈ Â∂ ÏØÒ‰ ÁΔ ¡≈˜≈ÁΔ
¡≈Ó ÂΩ ”Â∂ «’‘≈ ‹ªÁ≈ ˛ «’ ÓΔ‚Δ¡≈ ÒØ’ª Á≈ ÍÃÏøË ‘À Â∂ «¬‘ ÓÈπº÷Â≈ Á∂ «‘ºÂ Á≈ ÍÃÏøË ˛Õ «¬√ Á≈
⁄Ω’ΔÁ≈ ‘πøÁ≈ ˛Õ «’√∂ ÚΔ √Ó≈«‹’ ¡≈«Ê’ ÍÃÏøË ÁΔ¡ª ÓÂÒÏ Íπ≈‰∂ ’πÒΔÈ Ú◊ ˘ ÏÁÒ’∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ
¡√¯ÒÂ≈Úª ˘ «¬Ó≈ÈÁ≈Δ È≈Ò ¿π‹≈◊ ’È≈ «ÚÚ√Ê≈ ˘ ͺ’∂ ÍÀƒ ’È≈ √ΔÕ «‹Ú∂∫-«‹Ú∂∫ «Ó‚Ò
ÓΔ‚Δ¡≈ Á≈ ’øÓ ‘πøÁ≈ ˛Õ Í «Í¤Ò∂ ’πfi √Ó∂∫ ÂØ∫ ¡√ƒ ’Ò≈√ Á≈ ¡≈◊ÓÈ ‘Ø«¬¡≈, «ÈÓÈ Ú◊ ÍÛ∑ «Ò÷
Á∂÷Á∂ ‘ª «’ «¬√ ÁΔ «¬Ó≈ÈÁ≈Δ ÁΔ ⁄Ó’ «Îº’Δ ÍÀ∫ÁΔ «◊¡≈, ≈‹ÈΔ«Â’ ⁄∂ÂÈ≈ «Úº⁄ Ú≈Ë≈ ‘Ø«¬¡≈, ÓÈπº÷Δ
‹≈ ‘Δ ˛Õ AIH@ ÂØ∫ AII@ «Ú⁄’≈ ‘Δ «¬√ ÁΔ ¡«Ë’≈ √ø◊·È ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¿π‰∂ Ùπ» ‘Ø ◊¬∂, «’ÂΔ
«¬Ó≈ÈÁ≈Δ ”Â∂ ™◊Ò ¿πμ·‰Δ Ùπ» ‘Ø ◊¬Δ √ΔÕ ¿πÁØ∫ ÂØ∫ √ø◊·È ‹ºÊ∂ÏøÁ ‘؉∂ Ùπ» ‘ج∂, Í»ø‹ΔÍÂΔ¡ª È∂ ÚΔ
‘π‰ º’ ÍΔÒΔ ÍºÂ’≈Δ ‹≈Δ ˛Õ ıÏª ˘ √È√ÈΔ÷∂‹ ¡≈Í‰Δ¡ª ’Ó˜ØΔ¡ª ”Â∂ ÍÁ≈ Í≈¿π‰ Ò¬Δ ÓΔ‚Δ¡≈
ω≈¿π‰ Ò¬Δ «Ú⁄≈ª ˘ ÂØÛ-ÓØÛ ’∂ Í∂Ù ’È≈, ıÏª Â∂ ’ø‡ØÒ ’È Ò¬Δ ÈÚ∂∫ „ø◊-ÂΔ’∂ ¡Í‰≈¿π‰∂ Ùπ»
Ú∂⁄‰ Ò¬Δ √Ì ’Áª-’ΔÓª ÷ÂÓ ‘Ø ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ’ «ÁºÂ∂Õ «¬‘ «¬«Â‘≈√’ √º⁄≈¬Δ ˛ «’ «‹√ ‹Ó≈ Á≈
ÓΔ‚Δ¡≈ ‘πøÁ≈ ’Δ ˛? «¬‘ «’Ú∂∫ ’øÓ ’Á≈ ˛, «’‘Á∂ ≈‹ ‘πøÁ≈ ˛, ¿π√Á≈ ‘Δ Óπº÷Ë≈≈ Á∂ ÓΔ‚Δ¡≈ ”Â∂ ’Ï‹≈
Ò¬Δ ’øÓ ’Á≈ ˛Õ «¬√ ÁΔ ¿πÂÍÂΔ Â∂ «¬√ Á∂ «¬«Â‘≈√ ‘πøÁ≈ ˛Õ ¿π√ ÁΔ «Ú⁄≈Ë≈≈ ‘Δ ÒØ’ª Á∂ «Ú⁄≈ª «Úº⁄
”Â∂ √ø÷Í
∂ fi≈ Ó≈ÈΔ ˜»Δ ˛Õ AFÚƒ √ÁΔ «Úº⁄ Í»‹
ø ΔÚ≈Á Ì≈» ‘πøÁΔ ˛Õ «¬√ Ò¬Δ ´‡∂Δ¡ª ‘≈’Ó ‹Ó≈ª ÂØ∫
Á∂ Ùπ»¡≈ÂΔ ÁΩ «Úº⁄ Ô»Í «Úº⁄ «¬√ Á≈ ‹ÈÓ ‘Ø«¬¡≈Õ ÓΔ‚Δ¡≈ ÁΔ ¡≈˜≈ÁΔ ÁΔ ◊ºÒ √Ø⁄Δ ÚΔ È‘ƒ ‹≈ √’ÁΔÕ
«¬ø◊ÒÀ∫‚ «Úº⁄ AD@@ ÚÍ≈Δ¡ª È∂ «¬’º·∂ ‘Ø ’∂ Í∂Í ¡≈˜≈ÁΔ «¬º’ ÒÏ≈Á∂ ÂØ∫ ÚºË ’πfi È‘ƒÕ «‹Ú∂∫-«‹Ú∂∫
’º«„¡≈ «‹√ ”⁄ «Ï‹È√ √ÏøËΔ Ò∂÷ ¤ÍÚ≈¬∂ ◊¬∂Õ √≈Ó≈‹Δ ÍÃÏøË √ø’‡ «Úº⁄ Î√Á≈ ‹≈ «‘≈ ˛, «ÂÚ∂∫-
«¬ø◊ÒÀ∫‚ «Úº⁄ Í«‘Ò≈ ¡ıÏ≈ AG@B ¬Δ. «Úº⁄ ÍÃ’≈«Ù «ÂÚ∂∫ «¬‘ ÍÁ≈ Ï∂ÍÁ ‘πøÁ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ Ì≈ Á≈ Â∂
‘Ø«¬¡≈Õ «‹√ ÁΔ «◊‰ÂΔ Ï‘π ÿº‡ √ΔÕ «‹‘Û≈ ⁄øÁ ’π Í»Δ ÁπÈΔ¡ª Á≈ ÓΔ‚Δ¡≈ ’≈ÍØ∂‡ ÿ≈«‰¡ª Á≈ ÌΩ∫’»
ÍÛ∑∂-«Ò÷∂ Ïø«Á¡ª Ò¬Δ ’º«„¡≈ «◊¡≈Õ «¬ø◊ÒÀ∫‚ ÁΔ Ï‰’∂ «‘ «◊¡≈ ˛Õ ’≈ÍØ∂‡ ÓΔ‚Δ¡≈ «¬√ ◊ºÒ Ò¬Δ
Í«‘ÒΔ ¿πÁÔØ«◊’ ¥ªÂΔ Â∂ Îª√ «Úº⁄ ÈÚΔ¡ª ÍÀÁ≈ ‘Ø ¡º‚Δ ⁄Ø‡Δ Á≈ ‹Ø Ò≈ «‘≈ ˛ «’ «¬√ √Ó≈«‹’-¡≈«Ê’
‘Δ¡ª ÍÀÁ≈Ú≈Δ Ù’ÂΔ¡ª ˘ «√º«÷¡Â ’È Ò¬Δ ÍÃÏøË «Úº⁄ ÒØ’ª Á≈ «ÚÙÚ≈Ù Ï«‰¡≈ «‘≈Õ «‹Ú∂∫-B
√Ó≈¬∂Á≈Δ ˘ «¬√ ÁΔ ÒØÛ Ó«‘√»√ ‘جΔÕ «Ú’√ ‘Ø ÁπÈΔ¡ª «Úº⁄ √Ó≈¬∂ Á≈ «¬’ºÂΔ’È ÚË «‘≈ ˛,
‘Δ √Ó≈¬∂Á≈Δ ˘ ‹◊ΔÁ≈Δ ÍÃÏøË ÁΔ¡ª ⁄»Òª «ÂÚ∂∫ ‘Δ ÓΔ‚Δ¡≈ ÚΔ ’πfi ’≈ÍØ∂‡ ’øÍÈΔ¡ª º’ √Δ«ÓÂ
«‘Ò≈¿π‰ Ò¬Δ ¿π√ ”Â∂ «Ú⁄≈Ë≈’ ‘ÓÒ≈ ’È Ò¬Δ ‘øπÁ≈ ‹≈ «‘≈ ˛ Â∂ «¬√ Á∂ È≈Ò ‘Δ «Ú⁄≈ª Á∂ ÍÃ◊‡≈Ú∂
«¬√ÁΔ ˜» √ΔÕ Í«‘ÒØ∫ ⁄⁄ ‘Δ ‹◊ΔÁ≈ Â∂ Ò¬Δ ÚΔ Êª √πø◊ÛÁΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ ‹∂’ ¡√ƒ ¡ÓΔ’È
’πÒΔÈÚ◊ ÁΔ ÍπÙÂÍÈ≈‘Δ ’Á≈ √ΔÕ ⁄⁄ ÁΔ ’‘Δ ÓΔ‚Δ¡≈ ”Â∂ fi≈ Ó≈Δ¬∂ ª √≈˘ √ͺه ‘Ø ‹≈Ú∂◊≈ «’
◊ºÒ ‘Δ ºÏΔ Ï≈‰Δ ‘πøÁΔ √ΔÕ ÏπÔ»¡≈‹Δ «¬√ ÍÃ⁄º«Ò «’Ú∂∫ Â∂˜Δ È≈Ò ÓΔ‚Δ¡≈ ’πfi ’øÍÈΔ¡ª ÁΔ ÓÒ’Δ¡Â
√Ó≈«‹’-¡≈«Ê’ ÍÃÏøË ˘ ÂØÛ’∂ ÏÁÒ ‘∂ ÍÀÁ≈Ú≈Δ Ï‰Á≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ AIHC «Úº⁄ E@ ’øÍÈΔ¡ª I@%
«٫¡ª ¡Èπ√≈ ÈÚΔ¡ª ’Áª-’ΔÓª √Ê≈Í ÓΔ‚Δ¬∂ ÁΔ¡ª Ó≈Ò’ √È, Í B@AF «Úº⁄ «√Î F
’È≈ ⁄≈‘πøÁΔ √ΔÕ ’øÍÈΔ¡ª I@% ÓΔ‚Δ¬∂ ”Â∂ ’≈Ï‹ ‘Ø ◊¬Δ¡ªÕ «¬‘
AIÚƒ √ÁΔ «Úº⁄ ͺ¤ÓΔ ¡ÓΔ’≈, Ô»ÍΔ¡È «Á˙’ºÁ ’øÍÈΔ¡ª «Úº⁄ ‹Δ.¬Δ., Ú≈«¬¡≈’Ó (Viacom),
’ÒØÈΔ¡ª Â∂ ¡≈Ò∂-Áπ¡≈Ò∂ ÏπÔ»¡≈‹Δ Á≈ √Ó≈«‹’- «‚√ÈΔ (Disney), √Δ.ÏΔ.¡À√. (CBS), ‡≈¬ΔÓ Ú≈È
¡≈«Ê’ ÍÃÌ≈Ú Ú«Ë¡≈ Â∂ «¬√ Á∂ È≈Ò ‘Δ ÍºÂ’≈Δ (Time Warner) ¡Â∂ «È¿»√-’ØÍ (News-corp.)
Á≈ ÏπÔ»¡≈ Ó≈‚Ò ÚΔ ÍÃ⁄º«Ò ‘Ø«¬¡≈ ‹Ø ¡‹∂ ÚΔ ‹≈Δ Ù≈ÓÒ ‘ÈÕ
˛Õ ¿π√ √Ó∂∫ ͺÂ’≈Δ Á≈ «¬‘ ØÒ √Δ «’ ¿π‘ «¬‘ B@A@ Ó◊Ø∫ ÓΔ‚Δ¡≈ ÂØ∫ √’≈Δ √ø√Ê≈Úª Á≈
√Ê≈«Í ’∂ «’ ÏπÔ»¡≈ √Ó≈«‹’ «ÚÚ√Ê≈ «¬º’ «Èͺ÷ ’ø‡ØÒ Ò◊≈Â≈ ÿ‡Á≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ AIHE «Úº⁄ ’≈˘ÈΔ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 17 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
ÂΩ ”Â∂ ’Ø¬Δ ÚΔ ’øÍÈΔ D@ ÂØ∫ ÚºË ∂«‚˙ √‡∂ÙÈ È‘ƒ √’≈Δ ¬∂‹√ ø Δ¡ª ≈‘ƒ Ø’‰≈ √øÌÚ È‘ƒ ‹≈ÍÁ≈Õ ‘≈’Ó
⁄Ò≈ √’ÁΔ √ΔÕ Í B@AF «Úº⁄ AB@@ ∂«‚˙ √‡∂ÙȪ ‹Ó≈ª ’ØÒ ÓΔ‚Δ¡≈ ˘ ’≈Ï» ’È Á∂ Ï‘π √≈∂ „ø◊
ÂØ∫ ÚºË Ó≈Ò’Δ Ú≈ÒΔ¡ª ’øÍÈΔ¡ª ÓΩ‹»Á ‘ÈÕ ÓΔ‚Δ¡≈ ‘ÈÕ «√ºË≈ ’˜≈ Á∂ ’∂ «ÚÁÚ≈Ȫ ˘ Úº„Δ Á∂ ’∂ ¡≈͉∂
Á≈ «¬√ ’Á ’≈ÍØ‡ ∂ Á∂ ‘ºÊª ”⁄ «¬’ºÂΔ’È ÓΔ‚Δ¡≈ ͺ÷ ”⁄ ’ ÒÀ‰≈ ¡Â∂ «√ºË∂ Ù∂¡ ÷ΔÁ ’∂ ¡≈͉∂ ’ø‡ØÒ
ÁΔ ¡≈˜≈ÁΔ ”Â∂ √Ú≈ÒΔ¡≈ «⁄øÈ∑ Ò◊≈™Á≈ ˛Õ ‘∂· ’ΔÂ≈ ‹ªÁ≈Õ ‹≈¡ÒΔ «Ï‹È√ ’øÍÈΔ¡ª «‹√‡
Ì≈ «Úº⁄ Ó«È√‡Δ ¡≈¯ ’≈ÍØ∂‡ ¡Î∂¡ ’Ú≈’∂ «ÈÚ∂Ù ’ΔÂ≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ Ó¬Δ B@AD «Úº⁄
¡Èπ√≈ Á∂Ù ÁΔ¡ª Í≥‹ «È¿»˜ ÓΔ‚Δ¡≈ ’øÍÈΔ¡ª «‹È∑ª «Ò≈«¬ø√ «¬ø‚√‡Δ «ÒÓ. È∂ ÈÀμ‡Ú’-AH ˘ D@@@
«Úº⁄ ¡ÀÈ.‚Δ.‡Δ.ÚΔ., «È¿»˜ È∂ÙÈ, «¬ø‚Δ¡≈ ‡Δ.ÚΔ., ’ØÛ «Úº⁄ ÍÃ≈Í ’ «Ò¡≈Õ ÈÀμ‡Ú’-AH ÚºÒØ∫ C@
«È¿»‹ BD ¡Â∂ ÈÀμ‡Ú’ AH Ù≈ÓÒ ‘È ˘ Á∂Ù Á∂ «ÂøÈ √ÂøÏ B@AE ˘ ¡≈͉∂ «‘º√∂Á≈ª Ú≈∂ ‹≈Δ √‡∂‡ÓÀ∫‡
¡ÓΔ Ì≈ÂΔ, Óπ’∂Ù ¡øÏ≈ÈΔ «Ò≈«¬ø√ «¬ø‚√‡Δ‹ Á≈ «Úº⁄ «’‘≈ «◊¡≈ «’ «√¡≈ÈØ Á∂ A.HE% Ù∂¡ «Ò≈«¬ø√
Ó≈Ò’, Ó«‘øÁ È≈‘‡≈ (Nahata) ¿πÁÔØ◊ÍÂΔ Â∂ ¡ÌÀ «¬ø‚√‡Δ «ÒÓ«‡‚ Á∂ GE% Ù∂¡ª Á∂ «‘º√∂ «Úº⁄Ø∫ ‘ÈÕ
˙√Ú≈Ò B@ ÂØ∫ G@% ÓΔ‚Δ¡≈ ˘ ’˜∂ Â∂ «ÈÚ∂Ù ≈‘ƒ ¡ÀÈ.‚Δ.‡Δ.ÚΔ. «‹√ Á∂ Óπº„Ò∂ ÓÀ∫Ï ÍÈΩ¬∂ ≈¬∂ Â∂
’ø ‡ Ø Ò ’Á∂ ‘ÈÕ «¬‘ ÏØ Ò ‰ ÁΔ ¡≈˜≈ÁΔ Ò¬Δ ≈«Ë’≈ ≈¬∂ ‘ÈÕ ÍÈΩ¬∂ ≈¬∂ Â∂ ≈«Ë’≈ ≈¬∂ È∂ VPCL
«⁄øÂ≈‹È’ ÚÂ≈≈ ˛Õ Óπ’≈ÏÒ∂ Á∂ ’≈˘È ¡Èπ√≈ ÚΔ («Ú√Ú≈ÍÃËÈ ’ÓÙΔ¡Ò ÍÃ≈¬ΔÚ∂‡ «ÒÓ.) ÂØ∫ D@C.HE
«¬√ «Úº⁄ «ÚØË≈Ì≈√ √≈¯ Ș ¡≈™Á≈ ˛Õ AB ¡◊√ ’ØÛ Á≈ ’˜ B@@B ¡Â∂ B@A@ Á∂ «Ú⁄’≈ «Ò¡≈Õ
B@AD ˘ ‡ÀÒΔ’ΩÓ À◊»Ò∂‡Δ ¡Ê≈‡Δ (‡≈¬Δ) ÚºÒØ∫ «¬º’ VPCL È∂ «¬‘ √ÓfiΩÂ≈ ’ΔÂ≈ «’ ¿π‘ ’˜ Á≈ II.I%
Í∂Í ÍÃ’≈«Ù ’ΔÂ≈ «◊¡≈ «‹√ «Úº⁄ ¿π√È∂ «’‘≈ «’, «‘º√≈ «‘º√∂Á≈Δ «Úº⁄ ÏÁÒ √’Á≈ ˛Õ «¬√∂ Â∑ª ‘Ø
““‹Ó‘»Δ¡Â ÁΔ ‹ΔÚÈ Ù’ÂΔ ˘ ω≈’∂ º÷‰ Ò¬Δ ⁄ÀÈÒ Úº÷-Úº÷ «Ï‹È√ ÿ≈‰∂ «‘º√∂Á≈Δ¡ª ÷ΔÁ’∂
ÏØÒ‰ Á∂ ¡«Ë’≈ ÁΔ ¡≈˜≈ÁΔ ˜»Δ ˛Õ”” «¬√ ¡«Ë’≈ ÓΔ‚Δ¡≈ ”Â∂ ’ø‡ØÒ ÚË≈ ‘∂ ‘ÈÕ «È¿»˜ BD «‘øÁΔ
˘ ÓΔ‚Δ¡≈ Áπ¡≈≈ √πº«÷¡Â ω≈¿π‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ «È¿»˜ ⁄ÀÈÒ ¡Â∂ E-BD ◊ÒÀÓ ÓÈØø‹È ⁄ÀÈÒ ÁØÚª
√Ú≈Ò Âª «¬‘ ¿πμ·Á≈ ˛ «’ ’Δ ÓΔ‚Δ¡≈ «¬‘ ˜πøÓ∂Ú≈Δ Á≈ Ó≈Ò’ ¡Èπ≈Ë≈ ÍÃÙ≈Á √ΔÕ Ó≈⁄ B@AD «Úº⁄ «È¿»˜
«ÈÌ≈ «‘≈ ˛? ·Δ’ ‹≈‰’≈Δ ÒØ’ª º’ Í‘πø⁄≈ «‘≈ BD È∂ AB.E ’ØÛ Á≈ ’˜ «Ò¡≈Õ «¬‘ ’˜ OFCD,s
˛? Í∂Í «Úº⁄ «⁄øÂ≈ ‹≈‘ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ˛ «’ «¬√ Â∑ª Á∂ »Í «Úº⁄ √ΔÕ «¬√ Á≈ «√º‡≈ «¬‘ «È’«Ò¡≈ «’ «¬‘
Á≈ „ª⁄≈ ÓΔ‚Δ¡≈ ÁΔ Ï‘πÒÂ≈ Â∂ Ú«ÌøÈÂ≈ ”Â∂ Ȫ‘- ⁄ÀÈÒ ¡«√ºË∂ „ø◊ È≈Ò È≈‘‡≈ ’øÍÈΔ ‹Ø «Ò≈«¬ø√ ÁΔ
ͺ÷Δ ¡√ Í≈¬∂◊≈Õ ‡≈¬Δ Áπ¡≈≈ ÍÃ◊‡≈¬∂ ‹≈ ‘∂ √«‘ÔØ◊Δ ’øÍÈΔ ˛, Á∂ ¡ËΔÈ ¡≈ ◊¬∂Õ √ÂøÏ B@AB
ıÁ«Ù¡ª ˘ ¡ÀÚ∂∫ ‘Δ ºÁ È‘ƒ ’ΔÂ≈ ‹≈ √’Á≈Õ «Úº⁄ È≈‘‡≈ «¬ÈÎ؇ÀÒ ÚºÒØ∫ BC% «¬ø‚Δ¡≈ ‡Δ.ÚΔ. Á∂
‡≈¬Δ ÚºÒØ∫ ‹≈Δ ’ΔÂ∂ Í∂Í ÂØ∫ «¬º’ «ÁÈ Ï≈¡Á Ù∂¡ «√¡≈Ó «¬’¿π‡Δ ÂØ∫ ÷ΔÁ Ò¬∂ «‹‘Û∂ «√¡≈Ó È∂
‘Δ ’≈ÍØ∂‡ ÓΔ‚Δ¡≈ Á∂ Ú’ΔÒ ¡≈. ‹◊È≈Ê È∂ B@@G «Úº⁄ A@@@ ’ØÛ Á∂ ÷ΔÁ∂ √È, ¿π‘ «Ò≈«¬ø√
«¬ø‚Δ¡È «È¿»˜ ÚÀÏ√≈¬Δ‡ Î√‡ÍØ√‡ ”Â∂ √øÍ≈Á’Δ «Ò÷ È≈Ò √Ïø«Ë «¬ÈÎ؇ÀÒ È∂ ¡º◊∂ ABE@ ’ØÛ «Úº⁄ ÷ΔÁ∂Õ
’∂ ‘ÓÒ≈ ÏØÒ «ÁºÂ≈ «’ ‡≈¬Δ ÚºÒØ∫ ÓΔ‚Δ¡≈ ÁΔ Ó≈Ò’Δ ¡ÌÀ ˙√Ú≈Ò È∂ «È¿»˜ È∂ÙÈ ⁄ÀÈÒ Á∂ C.FD ’ØÛ Á∂
”Â∂ ⁄Àμ’ Ò≈¿π‰ Á∂ √πfi≈¡ Á≈ ’Ø¬Δ Âπ’ È‘ƒ ˛Õ ¡«‹‘≈ Ù∂¡ «‹‘Û∂ «È¿»˜ È∂ÙÈ Á∂ ’πÒ Ù∂¡ª Á∂ E@% ωÁ∂
’È È≈Ò ¡ºË∂ ÂØ∫ ÚºË «¬ø‚Δ¡È ÓΔ‚Δ¡≈ ÏøÁ ‘Ø ‹≈Ú∂◊≈Õ ‘È, ÷ΔÁ Ò¬∂Õ «Í¤Ò∂ √≈Ò È≈‘‡≈ (Nahata) ‹Ø
¿π√È∂ «’‘≈ «’ ‡≈¬Δ Á∂ √πfi≈Úª ˘ ’»Û∂ ÁΔ ‡Ø’Δ «Úº⁄ «¬ÈÎ؇ÀÒ Á≈ E@% «‘º√∂Á≈ ˛, È∂ A@ ’ØÛ «È¿»˜
√πº‡ Á∂‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ ‹◊È≈Ê È∂ ÓΩ‹»Á≈ „ª⁄∂ ˘ ‘Δ È∂ÙÈ «Úº⁄ «ÈÚ∂Ù ’ΔÂ≈Õ Shinano («√¡≈ÈØ) Á∂ A.C
Áπº√ ·«‘≈«¬¡≈Õ ‹◊È≈Ê ¿π√ √Ó∂∫ ÈÀμ‡Ú’ AH, ’ØÛ Ù∂¡ Í«‘ÒØ∫ ‘Δ «È¿»˜ È∂ÙÈ «Úº⁄ ‘È ‹Ø «’
CNN-IBN, IBN-7, CNDC ¡≈Ú≈˜, CNBC TV18, IBN ⁄ÀÈÒ Á∂ ’πfi Ù∂¡ª Á≈ AH% ωÁ≈ ˛Õ «¬√ Â∑ª
ÒØ’Ó Â∂ Î√‡ÍØ√‡ Á≈ ¡À‚Δ‡ØΔ¡Ò ÏØ‚ Á≈ ¡≈◊» ¿πÍØ’Â «ÁzÙ «¬‘ Á√≈™Á≈ ˛ «’ «’Ú∂∫ ¡øÏ≈ÈΔ,
ÈπÓ≈«¬øÁ≈ √ΔÕ ‘π‰ ’≈ÍØ∂‡ Á∂ ÓΔ‚Δ¡≈ «Úº⁄ Á÷Ò ˘ ¡ÌÀ ˙√Ú≈Ò, Ó«‘øÁ≈ «¬È∑ª ÚºÒØ∫ Â∂ ’πfi ‘Øª ÚºÒØ∫
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 18 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
ω≈¬Δ¡ª «Ï‹È√ ’øÍÈΔ¡ª È∂ ÓΔ‚Δ¡≈ ÁΔ ÷πÁÓπ÷Â≈Δ ÍØ√Δ ‹ªÁΔ ˛Õ ÒØ’ª Á∂ ÓπºÁ∂ ’Á∂ Ï«‘√ Á≈ «ÚÙ≈ È‘ƒ
Á≈ ÌÓ Á» ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ ωÁ∂Õ ‹∂’ ’ÁΔ-’Á≈¬ƒ «¬È∑ª Óπº«Á¡ª ”Â∂ «‚√’ÙÈ
’≈ÍØ∂‡ ÓΔ‚Δ¡≈ ÏÈ≈Ó √ØÙÒ ÓΔ‚Δ¡≈ ‘πøÁΔ Âª «¬√ Á≈ ‘ºÒ ÓΩ‹»Á≈ ÍÃÏøË ¡ËΔÈ ‘Δ √πfi≈¬∂
’Ø¬Δ ÚΔ ÓΔ‚Δ¡≈ ÓΩ‹»Á≈ ≈‹ÈΔÂ’, ¡≈«Ê’ ‹ªÁ∂ ‘È ÍÃÏøË ÂØ∫ Ï≈‘ È‘ƒÕ √Ê≈Í Ë≈È≈Úª «ıÒ≈¯
ÍÃÏøË ÂØ∫ ¿πμÍ È‘ƒ ‘πøÁ≈ Â∂ È≈ ‘Δ √Ó≈«‹’ «ÚÚ√Ê≈ ÏØÒ‰ Ú≈«Ò¡ª ˘ Á∂Ù-ËÃØ‘Δ, Á∂Ù Á∂ ◊ºÁ≈ Á∂ ҒϪ
ÂØ∫Õ ¡√Ò «Úº⁄ ÓΔ‚Δ¡≈ ÏπÔ»¡≈ ‹ºÊ∂ÏøÁ’ „ª⁄∂ Á≈ È≈Ò «ÈÚ≈«‹¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ
ÍÃÂΔ«ÏøÏ ‘πøÁ≈ ˛ Â∂ ¿π√ „ª⁄∂ ÁΔ¡ª ’Áª-’ΔÓª ˘ √Ó≈«‹’ «È¡ª, ¡≈«Ê’ È≈-Ï≈ÏΔ, ◊À-
ω≈¬Δ º÷‰ Ò¬Δ ’øÓ ’Á≈ ˛Õ «¬‘ ¿π√ „ª⁄∂ ÁΔ ’≈˘ÈΔ „ø◊ È≈Ò È≈◊«’ª ÁΔ «Èº‹Δ «˜øÁ◊Δ ÁΔ
√∂Ú≈ ’Á≈ ˛ Â∂ ¿π√ ÂØ∫ Ò≈Ì ÍÃ≈Í ’Á≈ ˛Õ «¬√ Á≈ «È◊≈ÈΔ ’È≈, ÓÈπº÷Δ ¡«Ë’≈, Áπ-«ÚÚ‘≈,
Ó’√Á √Ó≈‹ ˘ ÏÁÒ‰≈ È‘ƒ ‘πøÁ≈ «¬‘ √Ó≈«‹’ √’≈ Áπ¡≈≈ Ï∂’√» ÒØ’ª «ıÒ≈¯ ’ΔÂ≈ ‹≈ «‘≈
¡≈«Ê’ ÍÃÏË ø «‘ ÒØ’ª ˘ ØÏ-Ø È≈◊«’ ω’∂ «‘‰ ¡«È¡ª ’ÁΔ Ï«‘√ Á∂ ÓπºÁ∂ ÿº‡ ‘Δ Ï‰Á∂ ‘ÈÕ ‹∂’
ÁΔ «ÁÙ≈ ÍÃÁ≈È ’Á≈ ˛Õ ÓΔ‚Δ¡≈ ÔÊ≈√«ÊÂΔ Ï‰≈¬Δ «’Â∂ √ØÙÒ ÓΔ‚Δ¡≈ ≈‘ƒ ’Ø¬Δ ÓπºÁ≈ √≈‘Ó‰∂ ¡≈ ÚΔ
º÷‰ Á≈ «¬º’ √≈ËÈ ˛Õ Í «Î ÚΔ ‘≈’Ó ‹Ó≈ª Á∂ ‹ªÁ≈ ˛ ª ÓΔ‚Δ¡≈ Á≈ Úº‚≈ «‘º√≈ √’≈ Á≈ ͺ÷
¡ø Á » È Δ «ÚØ Ë ª ’’∂ ͺ  ’≈Δ «Úº ⁄ ÒØ ’ -ͺ ÷ Δ Í»È Ò¬Δ ¡º◊∂ ¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ «‹Ú∂∫ ’ÙÓΔ «Úº⁄ «¬º’
ͺÂ’≈ª ÁΔ ÓΩ‹»Á◊Δ ’≈È ÒØ’ Óπº«Á¡ª ˘ ¿π·≈¿π‰ ’ÙÓΔΔ ÔπÚ’ ˘ ‹ΔÍ ¡º◊∂ ÏøÈ’∂ ÓÈπº÷Δ „≈Ò Ú‹Ø∫
«Úº⁄ √¯Ò ‘Ø ‹ªÁ≈ ˛Õ Ì≈ «Úº⁄ Òº◊Δ ¡ÀÓ‹À∫√Δ Ú‰ Á≈ Ó≈ÓÒ≈ √≈‘Ó‰∂ ¡≈«¬¡≈Õ «¬√ Ò¬Δ ÁØÙΔ
ÁΩ≈È ÍºÂ’≈ª È∂ ¿π√≈» Ì»«Ó’≈ «ÈÌ≈¬ΔÕ Ï‘π √≈∂ ÎΩ‹Δ ¡Î√ ˘ √˜≈ Á∂‰ ÁΔ Êª √ÈÓ≈«È ’ΔÂ≈ «◊¡≈
ͺÂ’≈ª È∂ ‹∂Ò∑ª «Úº⁄ ‹≈‰≈ Í√øÁ ’ΔÂ≈ Í ’ÒÓ ˘ Â∂ ÓΔ‚Δ¡≈ È∂ «¬√ ˘ ‹≈«¬‹ ·«‘≈¿π‰ «Úº⁄ ’جΔ
Ϫfi È‘ƒ ‘؉ «ÁºÂ≈Õ ¡º‹ ÚΔ ’πfi ¡ıÏ≈ª, ÓÀ◊˜ΔÈ Â∂ ’√ È‘ƒ ¤º‚ΔÕ ‹∂’ ’ÙÓΔ, ¤ºÂΔ√◊Û∑, ◊Ø÷≈ÒÀ∫‚
‡Δ.ÚΔ.⁄ÀÈÒ «¬√ ÍÃÏøË ˘ Èø◊≈ ’È Ò¬Δ ¡«‘Ó ØÒ «Úº⁄ ’Ø¬Δ ÍπÒΔ√ ¡¯√ ‹ª ’Ø¬Δ ÎΩ‹Δ ¡¯√ Ó ‹ªÁ≈
«ÈÌ≈ ‘∂ ‘ÈÕ Óπº÷-Ë≈≈ «¬ÒÀ’‡zΩ«È’ ÓΔ‚Δ¡≈ «Úº⁄ ˛ ª ¿π√ ˘ Á∂Ù Á∂ ‹ø◊Ï≈‹ «√Í≈‘Δ Ú‹Ø∫ Í∂Ù ’ΔÂ≈
¡ÀÈ.‚Δ.‡Δ.ÚΔ. «¬º’ ¡«‹‘≈ ⁄ÀÈÒ ˛ ‹Ø ‘≈’Óª Ò¬Δ ‹ªÁ≈ ˛Õ ¿πÈ∑ª Á∂ ÿª ÁΔ ‘≈ÒÂ, Ϻ«⁄¡ª Á∂ ÚÀ‰,
«√ÁÁΔ Ï‰ «‘≈ ˛Õ «¬‘Ø ’≈È ˛ «’ ÓØÁΔ √’≈ Í≈«’√Â≈È ÓπÁ≈Ï≈Á Á∂ È≈¡∂ ÿø«‡¡ª ÚºËΔ ‡Δ.ÚΔ.
¿π√ Á∂ Ó≈Ò’ ÍÃÈΩ¬∂ ≈¬∂ Â∂ ≈«Ë’≈ ≈¬∂ ˘ fi»·∂ ’∂√ª ⁄ÀÈÒª ”Â∂ «Á÷≈¬∂ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ ‹∂’ ÎΩ‹ ‹ª ÍπÒΔ√ ÚºÒØ∫
«Úº⁄ ¿πÒfi≈¡ ‘Δ ˛ Í ÙπÌ Ù◊È ˛ «’ Á∂Ù Á∂ È≈ÓÚ ’Ø¬Δ ’ÙÓΔΔ ‹ª È’√ÒΔ Ó ‹ªÁ≈ ˛ ª ¿π√ Á≈ ÿ
ͺÂ’≈ Â∂ ‘√ÂΔ¡ª ¿π√ ÁΔ «Íº· ”Â∂ ¡≈ ÷ÛΔ¡ªÕ «’ºÊ∂ ˛, ¿π√ ˘ ؉ Ú≈Ò≈ ’Ω‰ ˛, ¿π‘ È’√ÒΔ «’™
Ì≈ Á≈ ’≈ÍØ∂‡ ÓΔ‚Δ¡≈ «‹√ ˘ Óπº÷ Ë≈≈ Ï«‰¡≈, ¿π√ Á∂ ÿ«Á¡ª ˘ ÍπÒΔ√ È∂ Ò≈Ù «ÁºÂΔ ÚΔ
Á≈ ÓΔ‚Δ¡≈ ÚΔ «’‘≈ ‹ªÁ≈ ˛, Á≈ Úº‚≈ «‘º√≈ ÓØÁΔ «’ È‘ƒ, ’ÙÓΔΔ ¡≈˜≈ÁΔ «’™ ⁄≈‘π ø Á ∂ ‘È,
√’≈ Á≈ ¡‡πº‡ ¡ø◊ ω ¸º’≈ ˛Õ «¬√ È∂ ¡≈͉∂ ¡≈«ÁÚ≈√Δ¡ª ÁΔ ÒÛ≈¬Δ ’Δ ˛, «¬‘ «’√∂ ÓΔ‚Δ¬∂ ˘
Áπ¡≈Ò∂ ‘≈’Ó ‹Ó≈ ͺ÷Δ ÏπºËΔ‹ΔÚΔ¡ª, ͺÂ’≈ª, Ș È‘ƒ ¡≈™Á≈Õ «¬‘ Ï«‘√ Á≈ ÓπºÁ≈ È‘ƒ ωÁ∂Õ
√’≈Òª Â∂ ≈‹ÈΔ«Â’ Ú’Â≈Úª ÁΔ «¬º’ ÎΩ‹ «Â¡≈ ‹∂’ ’ÙÓΔ ÁΔ ¡≈˜≈ÁΔ Ò¬Δ ÒÛÈ Ú≈Ò≈
’ Ò¬Δ ˛Õ «’√∂ √ÀÒΔ«ÏÃ‡Δ ‹ª «’√∂ È∂Â≈ ˘ ’Ï‹ ÚΔ ‘Ø Ïπ‘≈È Ú≈ÈΔ ÓÁ≈ ˛, «‹√ Á∂ ‹È≈‹∂ «Úº⁄ Òº÷ª ÒØ’
‹≈Ú∂ ª ¿π√ ”Â∂ ÍÀÈÒ «‚√’ÙÈ Ùπ» ‘Ø ‹ªÁΔ ˛Õ ¡ÓΔ Ù≈ÓÒ ‘πøÁ∂ ‘È Âª ¿π√ ˘ ¡ºÂÚ≈ÁΔ, Á∂Ù Á≈ ◊ºÁ≈
Â∂ Ù’ÂΔÙ≈ÒΔ ÒØ’ ‹∂’ Âπ‘≈‚∂ ”Â∂ «ÍÙ≈Ï ÚΔ ’Á∂ «’‘≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ ‹∂’ √’≈ Á≈ «¬º’ Ì≈Û∂ Á≈ ‡º‡» Ó
‘È Âª ÓΔ‚Δ¡≈ Íπ’≈È≈ Ùπ» ’ «ÁøÁ≈ ˛ «’ Ï≈Ù ‘Ø ‹ªÁ≈ ˛ ª ¿π√˘ Ù‘ΔÁ «’‘≈ ‹ªÁ≈ ˛, Óπº÷ Ë≈≈
‘Δ ˛Õ ÷ΔÁ∂ ‘ج∂ ͺÂ’≈ª, ÏπºËΔ‹ΔÚΔ¡ª, ≈‹ÈΔ«Â’ ÓΔ‚Δ¡≈ ÒØ’ª ÁΔ ¡≈Ú≈˜ È‘ƒ √’≈ Á≈ Ëπ» ˛Õ ’ÁΔ
ÒΔ‚ª Â∂ ¡≈.¡À√.¡À√. Á∂ ÈπÓ≈«¬øÁ∂ ‘ «‚√’ÙÈ ÓΔ‚Δ¡≈ ÁΔ «ÍØ‡ Á∂÷Δ ‹Ø Ó˜Á» ‘ÛÂ≈Ò ˘ Ó˜Á»
«Úº⁄ Ù≈ÓÒ ‘πøÁ∂ ‘È Â∂ Óπº÷ Ë≈≈ ÁΔ ≈«¬ ÒØ’ª ¡º◊∂ Á∂ ȘΔ¬∂ ÂØ∫ Í∂Ù ’ÁΔ ‘ØÚ∂, Ï≈Ï ’øÓ Ï≈Ï
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 19 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
ÂÈ÷≈‘, ÿº‡Ø-ÿº‡ ¿π‹ ˘ Ò≈◊» ’≈¿π‰ Ò¬Δ ÍÀÈÒ √’≈ ÚºÒØ∫ √ØÙÒ ÓΔ‚Δ¡≈ ”Â∂ ¡‰¡ÀÒ≈ÈΔ ¡ÀÓ‹À∫√Δ
«‚√’ÙÈ Á∂÷Δ ˛? Ï∂π˜◊≈Δ ÁΔ √Óº«√¡≈ Â∂ ‘ºÒ ”Â∂ Ò≈¬Δ ‘Ø¬Δ ˛Õ Óπº÷ Ë≈≈ ÓΔ‚Δ¡≈ ÿ≈«‰¡ª ˘ ’ØÛª
’Á∂ Ï«‘√ È‘ƒ, ‹∂ ‘πøÁΔ ˛ ª È≈-Ó≈ÂÕ √È√ÈΔ, πͬ∂ ´‡≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ’ÁΔ ÓÈ ’Δ Ï≈ ≈‘ƒ Â∂
’≈¬ΔÓ «Í؇ ÍÂ≈ È‘ƒ ’Δ ’Δ ‘πøÁ≈ ˛ ‡Δ.ÚΔ. ”Â∂Õ ‹Ø ’ÁΔ ÔØ◊ «ÁÚ√ Á∂ Ȫ ‘∂· ¡øÂ≈Ù‡Δ ÔØ◊≈ «ÁÚ√
’≈¬ΔÓ ‹Í≈È ÁΔ ‘Ω∫‚≈ ’øÍÈΔ È∂ Ì≈ ÁΔ ¡Á≈Ò ÓΩ’∂ ’ΔÏ AG@@ ’ØÛ πͬ∂ «¬È∑ª ’≈ÍØ∂‡ ÿ≈«‰¡ª
È∂ ◊πÛ◊≈™ Á∂ ‘ÛÂ≈ÒΔ Ó˜Á»ª È≈Ò ’ΔÂ≈ ˛, ¿π‘ ÁΔ fiØÒΔ Í≈¬∂ ◊¬∂Õ ÒØ’ª ÁΔ¡ª ÓπÙ’Òª Ò◊≈Â≈ ÚË
«’√∂ ‡Δ.ÚΔ. ⁄ÀÈÒ ”Â∂ È‘ƒ Ú∂÷‰ ˘ «Ó«Ò¡≈, AC ‘Δ¡ª ‘È, ’˜∂ «Úº⁄ ‚π«º Ï¡≈ Á∂Ù Á≈ «’√≈È Â∂ Ó˜Á»
Ó˜Á»ª ˘ ¿πÓ ’ÀÁ, √À∫’«Û¡ª ÁΔ ¤ª‡Δ, ’Δ «¬‘ ıπÁ’πÙΔ¡ª ’ «‘≈ ˛Õ ÓØÁΔ Á≈ ’≈ÍØ∂‡ «Ú’≈√ Ó≈‚Ò
‹πÓ È‘ƒÕ «¬‘ ÓπºÁ∂ ‡Δ.ÚΔ. ⁄ÀÈÒª ”Â∂ «’™ È‘ƒ ÈΩ’Δ¡ª ÍÀÁ≈ ’È «Úº⁄ ¡√¯Ò √≈Ï ‘Ø«¬¡≈Õ ¤Ø‡∂
¿πÌÁ∂? ÒØ’ Óπº«Á¡ª Â∂ ‹Ó‘»Δ¡Â Á≈ ⁄ΩÊ≈ ÊøÓ «‚º◊ ¿πÁÔØ◊ ÏøÁ ‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ È؇ÏøÁΔ ’’∂ Á∂Ù ÁΔ «Ú’≈√
«’™ ÍÀ∫Á≈ ˛? «’™«’ ¿π‘ ’≈ÍØ∂‡ Áπ¡≈≈, ’≈ÍØ∂‡ª Á ÿ‡ ◊¬Δ ˛Õ ‘π‰ ‹Δ.¡À√.‡Δ. Á∂ Ò≈◊» ‘؉ È≈Ò
Ò¬Δ ¿π√≈«¡≈ „ª⁄≈ ˛Õ∂ «¬√ Â∂ ‘Ø Ó≈Û≈ ¡√ ÍÀ‰ Á∂ ¡√≈ ‘ÈÕ Á∂Ù Á∂ ÒØ’ª
‘π‰ ◊ºÒ ‹∂’ √ØÙÒ ÓΔ‚Δ¡≈ Ï≈∂ ’Δ¬∂ ª ¡√ƒ «Úº⁄ ÚË ‘Δ Ï∂⁄ÀÈΔ ˘ ’π≈‘∂ Í≈¿π‰ Ò¬Δ «‘øÁ»ÂÚ Á≈
Á∂÷Á∂ ‘ª «’ «¬√ Á≈ Úº‚≈ «‘º√≈ ’≈ÍØ∂‡ ÓΔ‚Δ¡≈ ˘ ¬∂‹ø‚≈ ¿πÌ≈«¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ ◊À-Óπº«Á¡ª ˘ ÓπºÁ∂
‘Δ ÍÃÂΔ«ÏøÏ ’Á≈ ˛Õ Í «¬√ Á∂ Ï≈Ú‹»Á «¬‘ ˜ÓΔÈΔ Ï‰≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ «Ú⁄≈-Ú‡ªÁ∂ Á∂ √À ∫ ‡
ͺË º’ √Ó≈‹ È≈Ò ‹π«Û¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ «¬√ Á∂ ¡≈¿π‰ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ¡ª «Úº⁄ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª ÁΔ ¡≈Ú≈˜ ˘
È≈Ò Óπº÷ Ë≈≈ Á∂ ÓΔ‚Δ¡≈ ¡øÁ ÚΔ ÷ÒÏÒΔ Óº⁄Δ ‘Ø¬Δ ’π⁄«Ò¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ «‘øÁ» ≈Ù‡ Á∂ Ȫ ‘∂· Óπ√ÒÓ≈Ȫ,
˛Õ «¬√ ÁΔ Ó’Ï»ÒΔ¡Â Â∂ Ù’ÂΔ Á≈ «¬√ ◊ºÒ ÂØ∫ ÚΔ ¡øÏ∂‚’Ú≈ÁΔ¡ª, ’«Ó¿»«È√‡ª Â∂ Á«Òª ”Â∂ ‘ÓÒ∂
ÍÂ≈ Òº◊Á≈ ˛ «’ «¬√ ÁΔ¡ª «ÂøÈ √≈¬Δ‡ª Á≈ Í»ø‹Δ ÚË ‘∂ ‘ÈÕ ◊¿» Á∂ È≈Ó ”Â∂ «¬È√≈Ȫ Á≈ ’ÂÒ ’ΔÂ≈
Ï≈˜≈ ’ΔÏ D@@ «ÏÒΔ¡È ‚≈Ò Á∂ ’ΔÏ ˛Õ Ï‘π ‹≈ «‘≈ ˛Õ ÷≈‰-ÍΔ‰, ÏØÒ‰-Í«‘ȉ ”Â∂ Í≈ÏøÁΔ¡ª
√≈Δ¡ª ÒØ’ ͺ÷Δ ÿ‡È≈Úª «¬√ ≈‘ƒ ¿π‹≈◊ ‘Ø ¡≈«¬Á ’ΔÂΔ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ÎΩ‹ ˘ Á∂Ù Ì◊ª Á≈
‹ªÁΔ¡ª ‘ÈÕ «¬√ ”Â∂ Ú≈«¬Ò ‘Ø¬Δ¡ª ıÏª Á≈ ÈØ«‡√ «÷Â≈Ï Á∂ ’∂ ÒØ’ª ˘ ’π⁄Ò‰ Á≈ ≈‘ «Â¡≈ ’ΔÂ≈ ‹≈
ÒÀ‰ Ò¬Δ Óπº÷ Ë≈≈ ÓΔ‚Δ¬∂ ˘ ÚΔ Ó‹Ï» ‘؉≈ ÍÀ∫Á≈ ˛Õ «‘≈ ˛Õ ÓØÁΔ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ Ì≈ÂΔ √‡∂‡ Î≈ÙΔÚ≈Á
√’≈Δ ¡Î√ª, ≈‹ÈΔ«Â’ ÒΔ‚ª ˘ «¬√ È∂ ’¬Δ Úº Ò ÚË ‘Δ ˛Õ «¬√ Á≈ Óπ ’ ≈ÏÒ≈ ’È Ò¬Δ
Ú≈ ’√»Â≈ Î√≈«¬¡≈ ˛Õ «¬√ Á∂ ¡≈¿π‰ È≈Ò ÒØ’ª √≈Ó≈‹Δ¡ª, Ì≈ÂΔ ÁÒ≈Ò √Ó≈¬∂Á≈ª Â∂ Ì»ÓΔÍÂΔ¡ª
«Úº⁄ ‹≈◊ÂΔ ÚËΔ ˛Õ Óπº÷ Ë≈≈ ÓΔ‚Δ¬∂ ÂØ∫ Í∂ ˜ÓΔÈΔ «ıÒ≈¯ ÏπºËΔ‹ΔÚΔ¡ª, ͺÂ’≈ª, ÓÈπº÷Δ ¡«Ë’≈
ͺË ”Â∂ ¡Ï √Í«ø◊ Â∂ ¡’»Í≈¬Δ‚ Ú≈Ò √‡Δ‡ «Úº⁄ √ø◊·Èª, Ó˜Á»ª-«’√≈Ȫ Á≈ √ªfi≈ ÓØ⁄≈ ω’∂ «¬√
«¬√ Á≈ Ó‘ºÂÚÍ»È ØÒ «‘≈ ˛Õ «¬‘ Óπº÷ Ë≈≈ ÓΔ‚Δ¬∂ Á≈ ‹π¡≈Ï Á∂‰ ÁΔ «Â¡≈Δ ’ÈΔ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛Õ ÓΔ‚Δ¡≈
Á∂ Óπ’≈ÏÒÂÈ ¡≈˜≈Á ˛ Í «¬‘ È‘ƒ ÌπºÒ‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ÁΔ ¡≈˜≈ÁΔ ÁΔ ≈÷Δ Ò¬Δ ¡º◊∂ ¡≈¿π‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ
«’ ‘≈’Ó ‹Ó≈ª Á≈ ‘Δ «¬º’ Ú≈‘È ˛Õ
«‹ºÊ∂-B «¬‘ ‘≈’Ó ‹Ó≈ª Á∂ «‘ºÂª È≈Ò ‡’≈¡ √‘≈«¬Â≈
«Úº⁄ ¡≈™Á≈ ˛, ¿πÊ∂ ‘Δ «¬√ ÁΔ È’∂Ò ’º√ «ÁºÂΔ ‹ªÁΔ
‹Δ «√øÿ Ò≈«¬ÈÓÀÈ «Í≥‚ ¡‹ÈΩ∫Á≈ È∂
˛ Â∂ «¬√ ÁΔ ‹πÏ≈È ”Â∂ ‹øÁ∂ Ò≈ «ÁºÂ∂ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «‹ºÊ∂-
√Ï-«‚ÚΔ˜È (ÍΔ.¡À√.ÍΔ.√Δ.¡ÀÒ.) ÿÓΩ∫Á≈ ÂØ∫
B ‘≈’Óª «ÚØËΔ Ò«‘ª Ú∂◊ ÎÛÁΔ¡ª ‘È ¿πÊ∂ ‘Δ
«¬ø‡ÈÀμ‡ √∂Ú≈Úª ÏøÁ ’’∂ √ØÙÒ ÓΔ‚Δ¡≈ Á≈ ◊Ò≈ ¡≈Í‰Δ √∂ Ú ≈Óπ ’ ÂΔ ÁΔ ÷π Ù Δ ”⁄ ¡Á≈≈
ÿπº‡ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ ‹øÓ» ’ÙÓΔ, ◊Ø÷≈ÒÀ∫‚, ÓºË ÍÃÁ∂Ù «¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ ˘ A@@@ π. √‘≈«¬Â≈
«Úº⁄ ÓøÁ√Ω «’√≈È √øÿÙ, È’√Ò ¬∂Δ¡≈, √‘≈ÈÍπ Ì∂‹Δ ˛Õ ¡Á≈≈ √‘≈«¬Â≈ Ò¬Δ ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ
Áø◊∂ ‹ª ÿ‡È≈, «¬√ ÁΔ¡ª Â≈˜Δ¡ª «Ó√≈Òª ‘ÈÕ ÓØÁΔ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 20 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
˜º¬Δ √Ú≈Ò ”Â∂ : ’Δ È’√ÒÏ≈ÛΔ ÁΔ ’Ø¬Δ Êª ˛?
¡√ƒ ¡≈͉∂ Í≈·’ª ÁΔ È˜ ¡«Ó ⁄º’ÚÂΔ Á∂ Ò∂÷ Á≈ Í≥‹≈ÏΔ ¡ÈπÚ≈Á Í∂Ù ’ ‘∂ ‘ªÕ
ÁØ «’Ùª «Úº⁄ ¤≈Í∂ ‹≈‰ Ú≈Ò∂ Ò∂÷ ÁΔ Á»‹Δ Â∂ ¡≈÷Δ «’Ù ‘≈˜ ˛ ó √øÍ≈Á’
ÍÃø» ¡◊ª‘ÚË» ÏπºËΔ‹ΔÚΔ¡ª ¡Â∂ «¬È’Ò≈ÏΔ¡ª «¬º’ ‘Ø È≈ÓÚ ¡Ê√≈ÙÂΔ ¿πÂ√≈ ͇È≈«¬’ È∂ E
Á«Ó¡≈È ‘≈Ò∂ ÚΔ ’¬Δ √Ú≈Ò Â∂ ¿πÒfi‰ª ‘ÈÕ ¿πÈ∑ª √»«Ï¡ª Á∂ A@ «˜«Ò∑¡ª Á∂ FF Î≈Óª Á≈ √Ú∂ ’ΔÂ≈
«Úº⁄Ø∫ ’πfi √Ø⁄Á∂ ‘È «’ È’√ÒÏ≈ÛΔ Á∂ Íø‹≈Ï √≈Ò «‹√ ˘ ¿π ‘ Ȫ ¡≈Í‰Δ «’Â≈Ï, ““’À Í Δ‡«Ò√‡
Ó◊Ø∫ Ì≈ ”⁄ ˜º¬Δ √Ïø˪ ”⁄ Ïπ«È¡≈ÁΔ ÂÏÁΔÒΔ ‘Ø ‚ΔÚÀÒÍÓÀ∫‡ «¬È ¡À◊Δ’Ò⁄”” «Úº⁄ «¬√ Â∑ª Á‹
¸º’Δ ˛Õ ¿π‘ ’«‘‰≈ ⁄≈‘πøÁ∂ ‘È «’ ˜º¬Δ ÷∂Â ”⁄ ’ΔÂ≈, ““«¬º’ ÈÚƒ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «’√≈Ȫ ÁΔ ‹Ó≈ ¿πμÌ
¡Ë-‹◊Δ», Í»Ú-Í»‹ ø ΔÚ≈ÁΔ «ÙÂ∂ Ì≈» ˛√Δ¡Â ◊Ú≈ ‘Δ ˛, Úº ÷ -Úº ÷ ÷∂  ª ”⁄ «¬√ÁΔ ÂΔÏÂ≈ ÁΔ
¸º’∂ ‘È Â∂ ‹◊ΔÁ≈Δ Á∂ ’πfi Ï⁄∂-÷π⁄∂ ¡ÚÙ∂Ùª ÂØ∫ «Ú«ÌøÈÂ≈ Á∂ Ï≈Ú‹»Á, Óø‚Δ Á∂ «Ú√Ê≈ ¡Â∂ ÚËÁ∂ ÓπÈ≈Î∂
«ÏȪ Í»‹ ø ΔÚ≈ÁΔ «ÙÂ∂ ÍÃË≈È ‘Ø ◊¬∂ ‘ÈÕ ’πfi ‹ºÊÏ
∂ Á
ø Δ¡ª ÁΔ Â≈’ ˘ ¿πÈ∑ª ÷∂Âª ÁΔ ¡≈Ó «ÚÙ∂ÙÂ≈ ÁΔ ‘ºÁ
‹Ø «’ È’√ÒÏ≈ÛΔ ÁΔ¡ª ‘Ó≈«¬ÂΔ ÚΔ ‘È, «¬‘ Áπ‘≈ º’ ‘Δ ÍÃÌ≈«Ú ’ÁΔ ˛Õ””
‘Δ¡ª ‘È ¡Â∂ «¬√ «Ò÷ Á∂ Ùπ» «Úº⁄ ‘Δ ÓÀ∫ «’‘≈ √Δ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ Á∂ ¿πμÍ Ï«‘√
«’ ¿π ‘ ‘Ω Ò Δ-‘Ω Ò Δ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ.-√Δ.ÍΔ.¡À Ó . ÁΔ ”⁄ ÍÃØ. ¡«Ó Ì≈ÁπÛΔ ¡Â∂ ÍÃØ. √≈¿» È∂ ÍÃØ. ¿πÂ√≈
¡◊Ú≈¬Δ Ú≈Ò∂ Îø‡ Á∂ ¤Ø‡∂ Ì≈¬ΔÚ≈Ò Á≈ ØÒ «ÈÌ≈ ’∂ ͇È≈«¬’ ÚºÒØ∫ Úº÷∂ «Ú⁄≈ ÍÃ◊‡≈¬∂ ‘ÈÕ Í≥‹≈Ï ”⁄
÷πÙ ‘ÈÕ ’πfi ‘Øª È∂ ¡≈͉∂-¡≈Í ˘ Ó˜Á»ª Á∂ Óπ‘«º Ò¡ª F@-G@«Ú¡ª ”⁄ Ú≈Ë» «¬’ºÂΔ’È ¡Â∂ ÓπÛ «ÈÚ∂Ù
º’ √ΔÓ ’ «Ò¡≈ ‹ª Î∂ ¿π‘ ÷ÂÓ ‘؉ «’È≈∂ ˘ Á∂÷«Á¡ª ¿πÂ√≈ ͇È≈«¬’ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ
‘ÈÕ Î∂ ÚΔ √≈˘ ¿πÈ∑ª ÁΔ √Ófi Á≈ ÓπÒø’‰ ’Á∂ ‘ج∂ «Ú’≈√ ÍÃÂΔ √ͺه √ΔÕ ÍÃø» B@@G ”⁄ ¿π‘Ȫ ¡≈͉Δ
ÓΩ‹»Á≈ ‘≈Òª ”⁄ È’√ÒÏ≈ÛΔ Ò«‘ Á∂ √Ó≈«‹’ «Ò÷ ““«È¿» ‚≈‡≈ ¡ΩÈ-¡À√‡‚ ‚ΔÚÀÒÍÓÀ∫‡ ¡≈Î
¡≈«Ê’ «ÁzÙ ˘ √Ófi‰ Á∂ ÔÂÈ ’È∂ ‘؉◊∂Õ ’ÀÍΔ‡Ò«¬˜Ó «¬È «¬ø‚Δ¡È ¡À◊Δ’Ò⁄”” ”⁄ «˜’
Í»ËØ ÁΔ ¡≈ÒØ⁄È≈ ’«Á¡ª Ó≈’√ È∂ «¬º’ ı ’ΔÂ≈ «’ ““’πºÒ «ÈÚ∂Ù ÁΔ √«ÊÂΔ ÿØ÷‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¿πÈ∑ª
”⁄ «Ò«÷¡≈ ˛, ““Í»ø‹ΔÚ≈Á ÷≈√ Â∑ª Á∂ √Ó≈«‹’ ¡Èπ√≈ Ì≈ÂΔ ÷∂ÂΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ ÁΔ √«ÊÂΔ
«٫¡ª ˘ √ͺه ’Á≈ ˛”” ¡Â∂ ’≈Ó∂‚ ÒÀ«ÈÈ Á∂ π’Δ ‘Ø¬Δ ˛Õ””
¡Èπ√≈ ““Í»ø‹ΔÚ≈Á ÁØ ◊πºÍª Á«Ó¡≈È ÷≈√ Â∑ª Á∂ ’πfi ¡Ê √≈ÙÂΔ √Ø⁄Á∂ ‘È «’ ◊ÒØÏÒ Ì≈Â
«٫¡ª ˘ √ͺه ’Á≈ ˛, «¬È∑ª Á∂ «ÙÂ∂, «Ú⁄≈- ”⁄ ¡Ë-‹◊ΔÁ≈Δ √øÌÚ È‘ƒ ˛, ÍÃø» ¿πÈ∑ª Á≈
¡ËΔÈ ‹Ó≈ª Á∂ «Ú’≈√ ÁΔ¡ª ‘≈Òª Á∂ ¿πμ⁄∂ ‹ª ÍÃ Â Δ’Ó √Δ «’ ““√» Á Ú◊Δ ¡Ë-‹◊Δ» ⁄Δ˜
ÈΔÚ∂∫ ͺË ÂØ∫ √πÂøÂ ¿π√∂ Â∑ª Á∂ «‘øÁ∂ ‘ÈÕ”” «¬√ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ Á∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ ”⁄ ¡«Ûº’≈ ˛Õ””
Â∑ª ’Ø¬Δ Ó≈’√Ú≈ÁΔ-ÒÀ«ÈÈÚ≈ÁΔ √Ófi ˘ ºÁ ’’∂ ÍÃØ. ¡«Ó Ì≈ÁπÛΔ Í»ÏΔ Ì≈ ”⁄ ¡Â∂ ÷≈√ ’
«’√∂ ’≈ÒÍ«È’ «Ê¿πΔ ≈‘ƒ Ì≈ Á∂ ÷∂ÂΔ ÷∂Â ÁΔ Ïø◊≈Ò ”⁄ ¡Ë-‹◊ΔÁ≈Δ Á∂ ⁄≈ Òº¤‰ª Á≈ «˜’
«Ú¡≈«÷¡≈ È‘ƒ ’ √’Á≈Õ ’Á∂ ‘È :-
Ì≈ ÁΔ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «٫¡ª ˘ A. Á» º’ ÎÀÒΔ ◊À Ó≈ÈÂ≈ ÍÃ≈Í Óπ‹≈≈-Ò◊≈È
÷Ø‹‰ Ò¬Δ È≈ÓÚ ¡Ê√≈ÙÂΔ ¡ÙØ’ πÁ≈ ¡≈͉≈ ÍÃÊ≈Õ
Ïπ«È¡≈ÁΔ ’øÓ AIFI-G@ ”⁄ È’√ÒÏ≈ÛΔ ÂØ∫ Ï≈¡Á B. √Ê≈¬Δ ¿πË≈Δ ÍÉ≈ÒΔ ¡Â∂ Óπ‹≈∂ «’√≈È Ò¬Δ
Ùπ» ’ΔÂ≈Õ BFA Úº‚∂ Î≈Óª Á≈ √Ú∂ ’È ÂØ∫ Ï≈¡Á Ù≈‘»’≈≈Õ
¿π‘ «¬√ ÈÂΔ‹∂ ”Â∂ Íπº‹∂, ““‹Ø ÂÏÁΔÒΔ¡ª ¡≈¬Δ¡ª ‘È, C. Í∂∫‚» ÷∂Â ”⁄ ‘≈’Ó ‹Ó≈ Á≈ «’Á≈ «¬º’
¿π‘Ȫ Á≈ «’Á≈ «◊‰≈ÂÓ’ ˛ ‹Ø Í«‘Òª ÍÀÁ≈Ú≈Δ ‘ºÊ ¿π‘ ˜ÓΔÈ Á∂ Ó≈Ò’ ‘È Á»‹∂ ‘ºÊ ¿π‘ ͇∂Á≈/Óπ‹≈∂
√Ïø˪ ¡Â∂ ‹Ó≈ÂΔ Ï‰Â Á∂ ¡øÁ ‘Δ ‘ÈÕ”” AIFI ”⁄ «’√≈È ˘ ¿πË≈Δ Á∂‰ Ú≈Ò∂ ÚΔ ‘ÈÕ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 21 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
D. Í∂ ∫ ‚» Óø ‚ Δ ÁΔ «ÚÙ∂ Ù Â≈ «’ «‹º Ê ∂ ¤Ø ‡ ∂ ¡≈™ÁΔ ˛Õ ’Δ ÓΩ‹»Á≈ Ì≈ÂΔ «¬«Â‘≈√’ ÍÃ√«ÊÂΔ ”⁄
͇∂Á≈/Óπ‹≈∂ «’√≈È ‹Ø ˜ÓΔÈ ·∂’∂ ”Â∂ ÒÀ ’∂ Ú≈‘πøÁ∂ ¿π ‹ ÂΔ «’ Ò≈˜ÓΔ ÂΩ  ”Â∂ Ú≈Ë» ’Á ¡Â∂
‘È, Á≈ Á≈÷Ò≈ Ú«‹Â ˛ ¡Â∂ «¬√ Â∑ª ÁΔ Óø‚Δ ”⁄ «¬’ºÂΔ’È ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ È≈Ò ‹πÛ ¸º’Δ ˛Õ «¬√Á≈
÷≈√ √ø√Ê≈ ÚºÒØ∫ ¤Ø‡∂ ͇∂Á≈ ˘ ‹ÏΔ Ú‡ªÁ∂ ”⁄ ¿πμÂ Ì≈ «Ú⁄Ò∂ ·Ø√ ‚≈‡≈ ¡Èπ√≈ «ÁºÂ≈ ‹≈‰≈ ˛Õ
«‘º√∂Á≈ ω≈¿π‰≈Õ Ó◊Ø∫ ‹≈ ’∂ ¡√ƒ Ì≈ÂΔ ÷∂ÂΔ Á∂ ’≈Ó∂‚ ÒÀ«ÈÈ ‹ÁØ∫ »√ «Úº⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ Ï≈∂
«¬√ ◊ÒØÏÒΔ’È ”Â∂ «Ú⁄≈ ’ª◊∂Õ ¡≈Í‰Δ √Ófi Á≈ ««Ú¿» ’ ‘∂ √È Âª «’‘≈, ““‹ÁØ∫
ÍÃØ. ¡«Ó Ì≈ÁπÛΔ È∂ ¡≈Í‰Δ ¡≈‡Δ’Ò Í»ÏΔ ¡√ƒ ·Δ’ ÂΔ’∂ È≈Ò «Ú’≈√ Á∂ πfi≈È ˘ ÍÃΔÌ≈«ÙÂ
Ì≈ ÁΔ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ ¡Ë ‹◊ΔÁ≈Δ «¬º’ «ÚÙÒ∂Ù‰ ’Á∂ ‘ª ¡√ƒ ÓøÈ ’∂ ⁄ºÒÁ∂ ‘ª «’ »√ ”⁄ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄
”⁄ «Ò«÷¡≈ ˛ «’ ¡Ë-‹◊ΔÁ≈Δ ÁΔ ¡≈«Ê’ Ù’ÂΔ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÂºÂ Í»∂ »Í «Úº⁄ «Ú’√ ‘Ø ¸º’∂ ‘È,
’≈˘ÈΔ ¡«Ë’≈ «‘ ÍÃ≈Í ˜ÓΔÈ È‘ƒ ˛Õ ÏÒ«’ Ì»ÓΔÍÂΔ Î≈«Óø◊ ¡Â∂ «’√≈ÈΔ Î≈«Óø◊ ÁØÚª «Úº⁄ ‹Ø
«¬√Á≈ ¡«‘Ó Íº÷ ͇∂Á≈ª ÁΔ «◊‰ÂΔ Á≈ «’≈‚ È≈ Ș ¡≈™Á≈ ˛ «’ «¬º’ Ӌϻ «’√≈ÈΔ √Ó≈¬∂Á≈Δ
‘؉≈ ˛Õ Á»‹≈ ͺ÷ ͇∂Á≈ «’√≈È ˘ ‹ΔÚÈ «ÈÏ≈‘ ¿π μ Ì ¸º ’ Δ ˛ ¡Â∂ «¬√ ’’∂ ““«’√≈ÈΔ ‹º ¬ Δ
Ò¬Δ ¿πË≈Δ Á∂‰ Ú≈Ò∂ Á≈ ØÒ (Á»‹Δ¡ª «’√Óª √«Ê «¬È’Ò≈Ï”” ˘ «Ò¡≈¿π‰ Á∂ ÔØ◊ È‘ƒ ˛Õ ¿π‘Ȫ «¬‘
Â∂ ¡√«Ê Í»ø‹Δ) Á≈ ˛Õ ÚΔ «’‘≈ «’ ◊Ò ÍÃØ◊≈Ó «¬È’Ò≈Ï Á∂ ‚ Á≈ «√º‡≈
¿π√ ¡Èπ√≈ ˜ÓΔÈ ‹Ï ’È ÁΔ «√¡≈√Δ Ò«‘ È‘ƒ √Δ ÏÒ«’ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ ˘ ÚË≈
«¬√ ÍÃÏøË ”⁄ ¡≈«Ê’ ‹≈«¬‹Â≈ Á∂ Ï≈Ú‹»Á √¯Ò ⁄Û∑≈ ’∂ Í∂Ù ’È ’’∂ √ΔÕ
‘Ø‰Δ √øÌÚ È‘ƒ ‹ÁØ∫ º’ √»Á÷ØΔ ÷ÂÓ È‘ƒ ‘πøÁΔÕ «Í¤Ò∂ C Á‘≈«’¡ª «Úº⁄ ¿π‹ÂΔ «’ Á≈ «‘º√≈
«’™«’ Í»ø‹Δ ÁΔ ÿ≈‡ ’’∂ ◊ΔÏ «’√≈È ¡≈Í‰Δ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ «Úº⁄ ÷ÛØ Á≈ «Ù’≈ ˛Õ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ÚΔ
˜ÓΔÈ ”Â∂ ÷∂ÂΔ ’È ÔØ◊ È‘ƒ ‘Ø √’Á≈ Â∂ «¬‘ ÓπÛ’∂ «¬‘ ÿ‡ ’∂ AIIA ÂØ∫ ‹Ø BC.HB% √Δ, B@@A «Úº⁄
«Î ¡Ë-‹◊Δ» Ì»ÓΔÍÂΔ ’ØÒ ⁄ÒΔ ‹ªÁΔ ˛Õ «¬√ AF.C@% «‘ ◊¬Δ, «‹√ ˘ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ Ï‘π «Ú’«√Â
Ò¬Δ ¡Ë-‹◊Δ» „ª⁄∂ ˘ Íπº‡‰ Ò¬Δ √øÿÙ «¬√ Ò؇» «÷ºÂ≈ Óø«È¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ «‹√ Á≈ ’≈È Ù≈«¬Á ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ
ÍÃÏøË ˘ ÏÁÒ‰ Á∂ √øÿÙ È≈Ò Ïºfi≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ÿ≈‡∂ Á≈ ËøÁ≈ ωÁ≈ ‹≈ «‘≈ ˛ «‹√ ’’∂∂ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ
È’√ÒÏ≈ÛΔ Ò«‘ «¬‘Δ √ÓfiÁΔ ˛Õ Â≈¬Δ «ÍØ‡ ”⁄ ’È Ú≈Ò∂ Í«Ú≈ Ó˜Á»ª ˘ ’øÓ Ò≈¿π‰ È≈ÒØ∫ Í«Ú≈
√‘Δ «Ò«÷¡≈ «’ ˜ÓΔÈ ‹Ï ’È Á≈ «¬È’Ò≈ÏΔ ÿØÒ Á∂ ‹Δ¡ª ˘ «¬√ ’øÓ ”Â∂ Ò◊≈ ‘∂ ‘È «’™«’ ¿π‘
√‡∂‡ Í≈Ú ‘«Ê¡≈¿π‰ È≈Ò ‹π«Û¡≈ ‘؉≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ ÍÀÁ≈Ú≈ Â∂ Ò≈◊ ’ΔÓ ÿ‡≈¿π‰≈ ⁄≈‘πøÁ∂ ‘ÈÕ
Ó≈’√ ¡Èπ√≈ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ ͺ¤ÓΔ Ïø◊≈Ò Á∂ ÎΔÒ‚ √Ú∂ ¡Èπ√≈ «¬‘ ◊ºÒ
Á∂ «¬‘ Òº¤‰ ‘È (A) Óπº÷ Â∂ «È‰≈«¬’ ͺ÷ ÍÀÁ≈Ú≈ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¬Δ «’ ’¬Δ Ó˜Á» ‹Ø ¿π‹ ˘ ¡◊≈™ ÒÀ
Á≈ «‹‰√ ‘؉≈ (B) ¡≈˜≈Á ¿π‹ÂΔ «’ Á≈ «’ ÒÀ∫Á∂ ‘È, ¿π‘Ȫ ˘ Ó≈’Δ‡ Á∂ ∂‡ ÂØ∫ ÿº‡ Ó˜Á»Δ ”Â∂
Á∂ ¡≈Ó »Í ”⁄ ‘؉≈Õ Ó≈’√ È∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈Δ ’øÓ ’È Ò¬Δ Ó‹Ï» ‘؉≈ ÍÀ∫Á≈ ˛ ¡Â∂ ’øÓ Á∂ ÿø‡∂ ÚΔ
«’«¡≈ Ï≈∂ «¬‘ ÚΔ «’‘≈ «’, ““«¬‘ «√Î ’πÁÂΔ «‹¡≈Á≈ Ò≈¿π‰∂ ÍÀ∫Á∂ ‘ÈÕ «‹√ ÂØ∫ «√º‡≈ «È’ÒÁ≈ ˛ «’
Ú√ª ‘Δ È‘ƒ ÍÀÁ≈ ’ÁΔ ÏÒ«’ ¿π‘Ȫ ÍÀÁ≈Ú≈Δ ¿π‘ Ó≈’Δ‡ Á∂ ¿π‹ÂΔ ∂‡ ÂØ∫ ÿº‡ ∂‡ ”Â∂ ’øÓ ’ ‘∂
«٫¡ª ˘ ÚΔ ÓπÛ ÍÀÁ≈ ’ÁΔ ˛ «‹√ «‘ «¬‘ ‘ÈÕ (ÁΔ «¬ø‚Δ¡È ‹ÈÒ ¡≈Î Ò∂Ï «¬’È≈«Ó’√
⁄Δ˜ª ÍÀÁ≈ ‘πøÁΔ¡ª ‘ÈÕ”” «‹ÒÁ EC, ¡ø’ D, B@A@, Í≥È≈ CHA-HB)
«¬«Â‘≈√’ ÂΩ ”Â∂ ¿π‹ÂΔ «’ Á≈ √ÏøË ´º‡ ¿πÛΔ√≈ Á∂ ‘Δ «¬º’ ÎΔÒ‚ √Ú∂ «Úº⁄ ÓÓÂ≈ √Ú∂È
È≈Ò ˛ ¡Â∂ «¬‘ Í«‘ÒΔ √ÁΔ Á∂ ØÓÈ √≈Ó≈‹ Á∂ √Ó∂∫ È∂ «¬‘ ◊ºÒ √≈‘Ó‰∂ «Ò¡ªÁΔ «’ ““√’≈ Áπ¡≈≈ ÂÀ¡
ÂØ∫ ˛ Í ¿π√˘ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈Δ √Ïø˪ È≈Ò È‘ƒ ’ΔÂΔ ÿº‡Ø-ÿº‡ ¿π‹ ӘÁ»ª ˘ È‘ƒ «ÁºÂΔ ‹ªÁΔ
‹Ø«Û¡≈ ‹≈ √’Á≈Õ «’™«’ ¿π‹ÂΔ «’ ͻø‹ΔÚ≈ÁΔ ¡Â∂ Óπ˜≈∂/͇∂Á≈ «’√≈Ȫ, ÷∂ ӘÁ»ª ¡Â∂ ÈΩ’ª
ÍÀÁ≈Ú≈Δ √Ïø˪ ”⁄ ÷≈√ «¬«Â‘≈√’ ÍÃ√«ÊÂΔ¡ª ÁΩ≈È ÁΔ ´º‡ Ï∂«‘√≈Ï∂ «Ú¡≈‹ ≈‘ƒ ’ΔÂΔ ‹ªÁΔ ˛Õ «¬‘

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 22 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
Ì≈Ú∂∫ √ͺه »Í ”⁄ ‘ØÚ∂ Ì≈Ú∂∫ ¡«√ºË∂ »Í «Úº⁄Õ «’ ȑƒ ‘πøÁΔ Â∂ «’√≈È ˜ÓΔÈ ÷≈ÒΔ ¤º‚ «ÁøÁ∂ ‘È, «¬√˘
ÁΔ «¬‘ ‘≈Ò ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ Í≥»‹ΔÚ≈Á «Ú⁄ÒΔ ¡≈˜≈Á «ÈºÒ ‘ØÒ«‚ø◊ ’«‘øÁ∂ ‘ÈÕ «¬‘ ¿πÁØ∫ Ú≈ÍÁ≈ ˛ ‹ÁØ∫
«’ ÂØ∫ Í»Δ Â∑ª Úº÷Δ «’√Ó ÁΔ ˛Õ (‹ÈÒ ¡≈Î ÍÀÁ≈Ú≈ ”Â∂ ÷⁄≈ ÚºË ‘ØÚ∂ ¡Â∂ ¿πÍ‹ ÁΔ ’ΔÓ ÿº‡
√ØÙÒ ¡Â∂ «¬’È≈«Ó’ «‚ÚÀÒÍÓÀ∫‡, ‹ÈÚΔ-‹»È ‘ØÚ∂Õ «ÈÒ ‘ØÒ«‚ø◊ Í»∂ Ì≈ «Úº⁄ ÚËΔ ˛Õ ’πºÒ ˜ÓΔÈ
B@@A, Í≥È≈ ADB) «¬√ Ò¬Δ «¬‘ Á∂÷‰≈ È≈’≈ÎΔ ˛ «’ Á≈ B@-CB% «ÈÒ ‘ØÒ«‚ø◊ ˛Õ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ ¡ªË≈ ÍÃÁ∂Ù
Ó˜Á» ¿π‹ª πͬ∂ Á∂ »Í «Úº⁄ ÒÀ ‘∂ ‘È Íø» «¬‘ ”⁄ Í∂∫‚» Í«Ú≈ª ”⁄ «ÈÒ ‘ØÒ«‚ø◊ CG% ÂØ∫ FG% ÚËΔ
√Ófi‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛ «’ «’‘ÛΔ¡ª ‘≈Òª ”⁄ «¬‘ ˛, ’∂Ò ”⁄ F% ÂØ∫ CI%, Â≈«ÓÒÈ≈‚» ”⁄ CF% ÂØ∫ FG%,
¿π‹ÂΔ Ó˜Á» «’ ’ ‘∂ ‘ÈÕ ¿πÍØ’Â ÎΔÒ‚ ͺ¤ÓΔ Ïø◊≈Ò ”⁄ AD% ÂØ∫ C@% º’ «ÈÒ ‘ØÒ«‚ø◊ ÚËΔ
√Ú∂ È∂ ¿π‘Ȫ Ë≈È≈Úª ˘ ¸‰ΩÂΔ «ÁºÂΔ ˛ ‹Ø ’«‘øÁΔ¡ª ˛Õ ‹∂’ ¡√ƒ «Ú√Ê≈ ”⁄ «¬‘Á∂ ’≈Ȫ Á≈ «ÚÙÒ∂Ù‰
‘È «’ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ ¡≈˜≈Á «’ «Ú’√ ‘Ø ¸º’Δ ’Δ¬∂ ª «¬‘ √ͺه ‘Ø ‹≈Ú∂◊≈ «’ Í∂∫‚» «’ ْÂΔ
˛Õ «√º‡∂ ”Â∂ Í‘πø⁄‰ Ò¬Δ ‘Ø ÎΔÒ‚ √Ú∂ ’È ÁΔ Óπº÷ ÂΩ ”Â∂ ◊À-÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ √À’‡ ”⁄ ˛Õ «ÈÒ ‘ØÒ«‚ø◊
˜» ˛Õ ÍÃø» √≈˘ Ô≈Á º÷‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛ «’ ¡≈˜≈Á Á≈ Úˉ≈ ¡Â∂ Í∂∫‚» «’ ْÂΔ ÁΔ ¡≈ÓÁÈ Á≈ ◊À-
¿π‹ÂΔ «’ ͻø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈Δ «٫¡ª ÁΔ ˜»Δ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ √À’‡ ”⁄Ø∫ Úˉ≈ «¬º’ Á»‹∂ È≈Ò ‹πÛ∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ
Ù ˛ ÍÃø» «¬‘ Ù ͻΔ Â∑ª „πº’Úƒ (sufficient) «ÈÒ ‘ØÒ«‚ø◊ Á≈ Ó√Ò≈ Ì≈ Á∂ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ √À’‡ Á≈
È‘ƒ ˛Õ √ø’‡ Á√≈™Á≈ ˛ È≈ «’ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈Δ «ÙÂ∂Õ
‘π‰∂ ‘Δ Íë¿»Ù ⁄øÁ≈ ¡Â∂ ’¬Δ ‘Ø √’≈Òª È∂ ‘Ø Ù ‹Ø ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ Á≈
«¬‘ ‹≈‘ ’ΔÂ≈ ˛ «’ Í∂∫‚» Ì≈ ”⁄ Ï‘π«◊‰ÂΔ √»⁄’ ˛, ¿π‘ ˛ ÍÀÁ≈Ú≈ Á∂ Ì≈» «‘º√∂ Á≈ «‹‰√ ‘؉≈Õ
¿π‹ÂΔ «’ ”Â∂ «ÈÌ ˛Õ ¿π‘ ’«‘øÁ∂ ‘È «’ ’≈ÎΔ ¡À√.¬∂.¡À√.¡ÀÎ. ¡Èπ√≈ ¡ÀÈ.¡À√.¡À√. ÁΔ «ÍØ‡
«’√≈ÈΔ «√ºËΔ Í»ø‹Δ È≈Ò ‹πÛΔ ‘Ø¬Δ ˛, Ì≈Ú∂∫ ¿π‘ √Δ‹ÈÒ Â«‘ «‹‘Û∂ «’√≈È Í«Ú≈ª ˘ √Ú∂ «‘ «Ò¡ªÁ≈
«’ ˛ Ì≈Ú∂∫ Í≈‡ ‡≈¬ΔÓÕ «¬‘ ¿π‹ÂΔ «’ ÁΔ «◊¡≈ ¿π‘ ’˜≈¬Δ ‹ª ÿ≈‡∂ Á≈ «Ù’≈ ‘ÈÕ «¬‘
¡≈ÓÁÈ «‹¡≈Á≈Â ◊À-÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ Í∂∫‚» ’øÓª ÂØ∫ Á√≈™Á≈ ˛ «’ «’√≈È Í«Ú≈ Á≈ ÷Í Â∂ ÷⁄∂ Á≈
¡≈™ÁΔ ˛ È≈ «’ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ Á∂ ’øÓ ÂØ∫Õ ¿π‘ «¬‘ ÚΔ ¡Ω√ CE% ‘Δ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ¡≈ÓÁÈ ÂØ∫ ¡≈™Á≈ ‘ÀÕ ‹∂’
’«‘øÁ∂ ‘È «’ «¬‘ ˜»Δ È‘ƒ «’ «¬‘ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ ÷∂ÂΔ ÷⁄∂ ¡Â∂ Èπ’√≈È ÚΔ ‹ØÛ «Ò¡≈ ‹≈Ú∂ ª ¡≈ÓÁÈ
Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ √»⁄’ ˛Õ ‘Ø ÿ‡ ‹≈Ú∂◊ΔÕ ¡À√.¬∂.¡À√.¡ÀÎ. Á∂ ‚≈‡≈ ¡Èπ√≈
¡«÷Ò ¡Ò≈‘ ¡Â∂ «Ï‹≈ÔÂ≈ È∂ Δ√À∫‡ «‚ÚÀÒÍÓÀ∫‡ «’√≈Ȫ ’ØÒ Ú≈Ë» ‹Ó∑ª ≈ÙΔ È‘ƒ ˛ «‹√ ’≈È ¿π‘
«¬È Î≈Ó Ò∂Ï ¡Ú∂Ò∂«ÏÒ‡Δ «¬È «¬ø‚Δ¡≈ ¡À∫‚ Δ‹È ÓπÛ ÍÀÁ≈Ú≈ ÚË≈ √’‰ Á∂ ÔØ◊ È‘ƒ ‘πøÁ∂Õ A@ ‘À’‡∂¡
ÏΔ‘≈¬Δ‚ √Ø‡ √ÍÒ≈¬Δ (¡À◊Δ’Ò⁄ «¬’È≈«Ó’ ÂØ∫ ÚºË Ó≈Ò’Δ Ú≈Ò∂ «’√≈Ȫ ˘ «¬‘ ¡≈ÓÁÈ ‘πøÁΔ ˛
«√⁄ ««Ú¿» B@AA) «Úº⁄ Í∂∫‚» Ì≈ «Úº⁄ π˜◊≈ Í ¿π‘ «√Î @.EB% ‘Δ ‘ÈÕ
ÁΔ ⁄⁄≈ ’ΔÂΔ Âª √ͺه ’ΔÂ≈ «’ AIIC-ID «Úº⁄ Ì≈ «Úº⁄ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ √◊ÓΔ ÁΔ Óπ÷ º «’√Ó ¤Ø‡Δ
EH% ÒØ’ ‹Ø ’øÓ ’Á∂ √È Ó«‘‹ F.D% ‘Δ À◊»Ò «’√≈ÈΔ ˛Õ ÍÙ» Í≈Ò‰, Óπ◊Δ Í≈Ò‰ ¡Â∂ ÷∂ÂΔ ÓÙΔÈΔ’È
¿π˜Â/ÂÈ÷≈‘ ”Â∂ ’øÓ ’Á∂ √È ‹Á«’ CE.F% ¡≈«Á Á∂ «‘º√∂ ÿº‡ ‘ÈÕ «‹‘Ȫ ÁΔ ÷«⁄¡ª ÂØ∫ ÚºË ¡≈ÓÁÈ
’º⁄∂/‡À∫Í∂Δ ’≈Ó∂ √È ¡Â∂ B@@I-A@ «Úº⁄ ED.B% ˛, ¿π‘Ȫ ’ØÒ D ˛’‡∂¡ ÂØ∫ ÚºË ˜ÓΔÈ ˛Õ
ÒØ’ª «Úº⁄Ø∫ G.C% À◊»Ò Â∂ CH.F% ¡«ÈÔ«Ó ’øÓ “»√ «Úº⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√” Á∂ Á»‹∂ ¡À‚ΔÙÈ «Úº⁄
’Á∂ √ÈÕ Í∂∫‚» ¡≈Ï≈ÁΔ ÁΔ ◊À-÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ √À’‡ ÂØ∫ ÒÀ«ÈÈ »√Δ ‹È◊‰È≈ ˘ «Á÷≈™«Á¡ª Á√≈™Á∂ ‘È
¡≈ÓÁÈ Á∂÷ ’∂ ’πfi √’≈Ò ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈Á «’ Á∂Ù «Úº⁄ B@% «’√≈È √Ó≈¬∂Á≈Δ ˛Õ ’πºÒ «’√≈ÈΔ
Á∂÷ ‘∂ ‘ÈÕ ÍÃø» ¿π‘ AIIB ÂØ∫ B@@C «Ú⁄’≈ ÚËΔ ÷∂ÂΔ ”⁄ ¿π‘Ȫ Á≈ «‘º√≈, ’πºÒ ÍÀÁ≈Ú≈Δ √≈ËȪ ÁΔ
“«ÈÒ ‘ØÒ«‚ø◊” Á∂÷‰ ÂØ∫ ¡√ÓºÊ ‘ÈÕ «ÈÒ ‘ØÒ«‚ø◊ «◊‰ÂΔ ‹Ø «’√≈ÈΔ ’ØÒ ˛, ’πºÒ ÍÀÁ≈Ú≈ ‹Ø «’√≈Ȫ
ÓÂÒÏ «‹ºÊ∂ ’Ø¬Δ ÍÀÁ≈Ú≈ È‘ƒ ‘πøÁΔÕ «‹ºÊ∂ ’Ø¬Δ ÷∂ÂΔ ÚºÒØ∫ ÚË≈¬Δ ◊¬Δ, «¬‘Ȫ Á≈ ÓπÒª’‰ ’«Á¡ª ÒÀ«ÈÈ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 23 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
È∂ «’‘≈ «’ «ÏȪ «’√∂ Ùº’ «’√≈ÈΔ √Ó≈¬∂Á≈Δ Ì≈» ‘πøÁ≈ ˛Õ”” ¿π√È∂ «¬‘ ÚΔ «’‘≈ «’ «Ú¡≈‹ ¡Ë≈«Â
˛Õ ¿π‘ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ Í∂∫‚» ÷∂Â Á∂ ‘≈’Ó ‘ÈÕ Ì≈ «Úº⁄ Í»ø‹Δ ÁΔ «ÚÙ∂ÙÂ≈ ‘π‰ º’ «¬‘ ‘Δ ˛ «’ «¬‘ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ
¡À√.¬∂.¡À√. ¡Èπ√≈ ’πfi ÷∂ÂΔ Í«Ú≈ ‹Ø I@.D% ‘È, ÍÀÁ≈Ú≈Δ «ÚËΔ Á≈ ‹»Δ Íº÷ ˛, Ù≈‘»’≈≈ Í»ø‹Δ È≈ÒØ∫
¿π‘Ȫ ’ØÒ B ˛’‡∂¡ ÂØ∫ ÿº‡ ˜ÓΔÈ ‘À ¡Â∂ ¿π‘Ȫ Á≈ «¬‘ «’√∂ ÂΔ’∂ √πÌ≈¡ ¡Â∂ «’Á≈ ͺ÷Ø∫ «ÌøÈ È‘ƒ,
’πºÒ ¡Ω√ÂÈ ¡≈ÓÁÈ ”⁄ «‘º√≈ ‹Ø ’πºÒ «’√≈È Í«Ú≈ª «¬‘ «√Î ÍÃ√«ÊÂΔ¡ª ‘È «‹‘Ȫ «Úº⁄ «¬‘ ’≈‹ÙΔÒ
Á≈ √Δ, «√Î FH.D% √Δ, «¬‘ Á√≈™Á≈ ˛ «’ «’√≈ÈΔ ˛Õ «‹√ «‘ «¬‘ ’˜≈/¿πË≈Δ ÒÀ‰ Ú≈Ò∂ Á≈ «’Á≈
√Ó≈¬∂Á≈Δ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ ÁΔ Ù ͻΔ È‘ƒ ’ÁΔ ÏÁÒÁΔ ˛, «‹‘Û≈ ’˜≈ Á∂‰ Ú≈Ò∂ È≈Ò «ÚØË ”⁄ ˛,
˛Õ Ú≈’»ÒÏÈÓ (B@A@) È∂ È؇ ’ΔÂ≈ ˛ «’ Í∂∫‚» ÷∂Â «‹‘Û≈ ’≈÷≈È∂Á≈ ‹ª ÚÍ≈Δ ÁΔ Ù’Ò ”⁄ ˛ ¡Â∂
”⁄ ◊À-Ï≈ÏΔ AIIC-ID ÂØ∫ B@@D-@E Á«Ó¡≈È ¿πË≈Δ Í»ø‹Δ È≈Ò «ÏȪ Ìπ◊Â≈È ÁΔ «’ (Unpaid
ÚËΔ ˛Õ «¬√Á≈ ’≈È ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ Â∂ ◊À-÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ Labour) Á≈ ÍÃÏøË ’ ÒÀ∫Á≈ ˛Õ «‹ºÊ∂ ¿πË≈Δ/’˜≈
‹Ó≈ª ”⁄ Í≈Û≈ ˛Õ ◊À-÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ‹Ó≈ª «‹‘Ȫ È∂ ÒÀ‰ Ú≈Ò≈ ¤Ø‡≈ «’√≈È, ’≈Δ◊ ‹ª ’Ø¬Δ ¤Ø‡≈ Í»ø‹ΔÍÂΔ
«¬√ √Ó∂∫ ÁΩ≈È ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ¡ÓΔ ’ΔÂ≈, ¿π‘ Í∂∫‚» «’√≈È ˛, ‹Ø √ÚÀ-π˜◊≈ Ú≈Ò∂ ’≈Ó∂ Á∂ Ï≈Ï ˛, ¿πÊ∂
Ù≈‘»’≈ ¡Â∂ «Ú‘Ò∂ Ì»ÓΔÍÂΔ ‘ÈÕ ÷∂ÂΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈Á «Ú¡≈‹ ¡Ë≈« ͻø‹Δ Á≈ «’Á≈ Ù≈‘»’≈≈ Í»ø‹Δ ˛Õ
«’Ú∂∫ ¡≈ «◊¡≈, ‹ÁØ∫ Ú≈Ë» ´º‡ ’È Ú≈ÒΔ Í∂∫‚» ‹Ó≈ «Í¤Ò∂ E@ √≈Òª Á∂ ¡÷ΔÒ∂ C Á‘≈«’¡ª ”⁄
◊À-÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ √Ó≈¬∂Á≈ ˛? ¡ÙØ’ πÁ≈ ¡Â∂ ¿πÂ√≈ Á∂«÷¡≈ «’ Ù≈‘»’≈≈ ’˜≈ ÚËÁ≈ ‹≈ «‘≈ ˛ ¡Â∂
͇È≈«¬’ Á∂ ¡«Ë¡ÀÈ ÂØ∫ D@ √≈Òª Ï≈¡Á ÚΔ Ú≈Ë» ’˜Á≈ ÚΔ «‹¡≈Á≈Â ¤Ø‡≈ «’√≈È ˛Õ ’˜≈ «ÈÚ∂Ù
’Á ÍÀÁ≈ ¡Â∂ «¬’ºÂΔ’È ‘؉≈ Á√≈™Á≈ ˛ «’ √Ú∂ Á√≈™Á≈ ˛ «’ AIIA ÂØ∫ B@@B Á«Ó¡≈È
Ì≈ ÁΔ ÷∂ÂΔ ”⁄ Í∂∫‚» ÷∂Â ”⁄ √Ó≈¬∂Á≈Δ ¡‹∂ ÚΔ Ù≈‘»’≈ª Á≈ «’√≈È Í«Ú≈ª ¿πμÍ Ï’≈¬∂ Á≈ ‹Ø «‘º√≈
Ì≈» Íπ‹ΔÙÈ ”⁄ È‘ƒ ˛ «‹ºÊØ∫ º’ ÍÀÁ≈Ú≈Δ √Ïø˪ ”⁄ ˛, GE% Ú«Ë¡≈ ˛Õ ‹ÁØ∫ Á∂ AIIA Á∂ ¡≈«Ê’ √πË≈
ÂÏÁΔÒΔ Á≈ √Ú≈Ò ˛ «¬‘ ¡‹∂ ÚΔ √π Ì ≈¡ ͺ ÷ Ø ∫ Ùπ» ‘ج∂ ‘È, Ì≈ÂΔ √‡∂‡ È∂ ‘ΩÒΔ-‘ΩÒΔ ◊À-√ø√Ê≈◊Â
«◊‰≈ÂÓ’ ‘ÈÕ Ì≈ ÁΔ ÷∂ÂΔ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈Á Á∂÷‰ Ù≈‘»’≈≈ ÓπÛ Ï‘≈Ò ’È≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ ¡◊√Â
Ò¬Δ «¬‘ ÚΔ √Ófi‰≈ ˜»Δ ˛Õ B@@G ”⁄ ¡≈.ÏΔ.¡≈¬Δ. Â’ÈΔ’Δ ◊πºÍ È∂ «√º‡≈
«‹‰√ ¿πÂÍ≈ÁÈ Á∂ Ó≈ÓÒ∂ ”⁄ «¬º’ ‘Ø ͺ÷ ÚΔ ’º„«Á¡ª «’‘≈ «’, ““ÈΔÂΔ ÿ≈«Û¡ª Á∂ «¬º’ √ÁΔ Á∂
È؇ ’È Ú≈Ò≈ ˛ «’ «‹‰√Δ ÍÀÁ≈Ú≈ ”⁄ Óø‚Δ Ò¬Δ ÔÂȪ Á∂ Ï≈Ú‹»Á Ù≈‘»’≈ª «¬º’ √ÁΔ ÂØ∫ √◊Ó ˛
ÍÀÁ≈Ú≈ ¡Â∂ «’√≈È Áπ¡≈≈ Әϻ ‘Ø ’∂ ¡≈Í‰Δ ¡Â∂ «¬√Á≈ ÏÁÒ È‘ƒ ω≈«¬¡≈ ‹≈ √«’¡≈Õ””
ÍÀÁ≈Ú≈ ˘ «‹‰√ ”⁄ ÏÁÒ ’∂ Óø‚Δ ”⁄ Ú∂⁄‰ Á≈ ‹Ø ¡À √ .¬∂ . ¡À √ .¡À Î . Á∂ ¡ø Á ≈‹∂ ¡Èπ √ ≈ ¡Â∂
¡øÂ ÚΔ ˛, ¿π√ÁΔ ÓøÁ‘≈ÒΔ ’’∂ ˛Õ «¬√ ˘ ¡øÂ- ¬∂.¡≈¬Δ.‚Δ.¡≈¬Δ.¡À√. ÁΔ «ÍØ‡ ÓπÂ≈«Ï’ DI%
√Ïø « Ë (Interlocking market) Óø ‚ Δ ”⁄ ‹ÏΔ «’√≈ÈΔ Í«Ú≈ ’˜≈¬Δ ‘ÈÕ Í∂∫‚» √ø√Ê≈◊ ’˜∂
Óø‚Δ’È Á∂ »Í «Úº⁄ Í∂Ù ’ΔÂ≈ ‹≈ √’Á≈ ˛Õ «¬√ ÁΔ Á≈ «Ú¡≈‹ ¡Ω√ÂÈ AE% ÂØ∫ C@% ¡≈™Á≈ ˛ ¡Â∂ «¬‘
ÂπÒ‰≈ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «‹‰√ ¿πÂÍ≈ÁÈ È≈Ò «’√ Â∑ª ◊À-√ø√Ê≈◊ ÂØ∫ «‹¡≈Á≈ ˛Õ «◊‰ÂΔ Áº√ÁΔ ˛ «’
’ΔÂΔ ‹≈ √’ÁΔ ˛Õ «’√≈ÈΔ ’˜∂ ¿πμÍ «Ú¡≈‹ B Òº÷ ’ØÛ ÂØ∫ ¿πμÍ ˛,
Ó≈’√ È∂ ‹ÁØ∫ Ù≈‘»’≈≈ Í≥»‹Δ ÁΔ ⁄⁄≈ ’ΔÂΔ ¡Ω√ÂÈ «Ú¡≈‹ Á BA% ÓøÈ Ò¬Δ¬∂ ª «’√≈ÈΔ DA
ª «¬‘ «’‘≈ «’, ““Ù≈‘»’≈≈ Í»ø‹Δ È∂ ÍÀÁ≈Ú≈ ÁΔ «ÚËΔ ‘˜≈ ’ØÛ «Ú¡≈‹ Â≈ÁΔ ˛Õ «Ú¡≈‹ Â≈È Á≈
˘ ’Ó˜Ø ’ΔÂ≈ ˛ ¡Â∂ ÍÀÁ≈Ú≈Δ Ù’ÂΔ¡ª ˘ «Ú’√ ¡ø’Û≈ √ͺه »Í «Úº⁄ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ”⁄ ’πºÒ «ÈÚ∂Ù ÂØ∫
‘؉ ÁΔ Ï‹≈«¬ ¡Ëø◊ Ø◊ Ò◊≈ «ÁºÂ≈ ˛ ¡Â∂ ¿π√∂ √Ó∂∫ ÚºË ‘Δ È‘ƒ ÏÒ«’ ’πºÒ «ÈÚ∂Ù ÂØ∫ Í≥‹ ◊π‰ª ÚºË ˛Õ
ÓøÁΔ ‘≈Ò ˘ √Ê≈¬Δ ω≈ «ÁºÂ≈ ˛, «‹√ «Úº⁄ «’ ÒÀ«ÈÈ È∂ «˜’ ’«Á¡ª «’‘≈ «’, ““ÚÍ≈’
ÁΔ √Ó≈«‹’ ¿πÂÍ≈Á’Â≈ «’ ÁΔ ’ΔÓ ”Â∂ ‘Δ Í»ø‹Δ Á≈ «Ú’≈√ ¡≈˜≈Á≈È≈ ÂΩ ”Â∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈
«Ú’√ ȑƒ ‘πøÁΔ «‹Ú∂∫ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈Δ «ÚËΔ ”⁄ Á∂ «Ú’≈√ ÁΔ «‚◊Δ Á∂ ¡ÈπÍ≈ ¡Èπ√≈ «¬º’ Á»‹∂ Á∂

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 24 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
¿πÒ‡ ˛Õ”” (Inversely proportional) ¡‹∂ ÚΔ ’¬Δ ÚÍ≈’ Ù≈‘»’≈ª Á≈ ◊º·‹ØÛ ÷∂ÂΔ ”⁄ √≈Ó≈‹Δ «ÈÚ∂Ù
«√¡≈√Δ Â≈’ª «¬‘ «√º‡≈ ’º„ÁΔ¡ª ‘È «’ ◊À- Á≈ «ÏȪ „ª⁄≈◊ ÂÏÁΔÒΔ Á∂ ÓΩ‹»Á≈ „ª⁄∂ ”⁄ ‘Δ
√ø√Ê≈◊ ’˜∂ ÍÃÓπº÷ È‘ƒ ÏÒ«’ ÏÀ∫’ª Á≈ «‘º√≈ ÚºË √Ó≈«‹’ ¡Ë≈ Ï«‰¡≈ ˛Õ «¬‘ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ÁΔ Úº‚Δ
˛, «¬√ Ò¬Δ ÍÃÓπº÷ «Ú¡≈‹ ¡Ë≈« ͻø‹Δ «’Á≈ ͺ÷Ø∫ Ú≈Ë» ’Á «È⁄ØÛ ‘∂ ‘ÈÕ
Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ˛Õ «¬‘ √’≈Ò Í≥‹≈Ï Â∂ ‘«¡≈‰≈ «Úº⁄ ’≈Ó∂‚ ÒÀ«ÈÈ È∂ ““»√ ”⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√””
¡≈ÛÂΔ¡ª ˘ Á∂÷‰ ÂØ∫ ¡√ÓºÊ ‘È ‹Ø Á≈‰≈ Óø‚Δ¡ª «Úº⁄ »√ «Úº⁄ Í»‹
ø ΔÚ≈ÁΔ «Ú’≈√ ˘ ÿ∂¨ Óø‚Δ Á∂ ȘΔ¬∂
”⁄ ’«ÓÙÈ ¬∂‹ø‡ ‘ÈÕ ‚≈. ¡ÈΔÂ≈ «◊ºÒ È∂ «¬‘Ȫ ÁΔ ÂØ∫ Á∂«÷¡≈ ¡Â∂ «ÚÁ∂ÙΔ Óø‚Δ ¡Â∂ «ÚÁ∂ÙΔ ÚÍ≈ ˘ «¬º’
Í∂Ù’≈Δ «¬√ Â∑ª ’ΔÂΔ ˛, ““¡«Ë¡ÀÈ «¬‘ √ͺه ’Á≈ Í≈√ º÷ «ÁºÂ≈Õ ¿π‘È∂ «’‘≈, ““√Ú≈Ò «‹√Á≈ ‹Ú≈Ï
˛ «’ Ù≈‘»’≈ª ÁΔ Ì≈» √«ÊÂΔ ˛, «¬º’ ÈÚª ˙‘Ò≈ Á∂‰≈ ωÁ≈ ˛ «’ ÚÍ≈’ Í»ø‹Δ ¿πÁÔØ«◊’ Í»ø‹Δ È≈Ò
’«ÓÙÈ ¬∂‹ø‡ Á∂ È≈Ó ”Â∂ ˛ «‹‘Û≈ ¿πË≈Δ Ó≈’Δ‡ Â∂ ‹πÛ ‹ª Ò-◊º‚ ‘Ø ¸º’Δ ˛? ’Δ ÚÍ≈ ¡Â∂ Ù≈‘»’≈∂ È∂
¿πÍ‹ Ó≈’Δ‡ ˘ ¡≈Í√ ”⁄ ‹ØÛÁ≈ ˛Õ ¿π‘Ȫ B@@E Íπ≈‰Δ ÍÀÁ≈Ú≈Δ «ÚËΔ «÷ø‚≈ «ÁºÂΔ ˛ ¡Â∂ «¬√ÁΔ ‹◊∑≈
”⁄ Á√≈«¬¡≈ «’ EI% ’∂ √ ª «Úº ⁄ ¿π Ë ≈Δ ◊À  - Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈Δ «ÚËΔ ‹ª ’Ø¬Δ ‘Ø ÍÃÏøË ÒÀ ¸º’≈ ˛?
¿πÂÍ≈ÁÈ ’øÓª Ò¬Δ ¡Â∂ «¬‘ √Ì ÂØ∫ ÚºË GA% √ΔӪ ’≈Ó∂‚ ÒÀ«ÈÈ È∂ «’‘≈ «’ Í»ø‹ΔÚ≈Á ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ
(Marginal) «’√≈Ȫ ”⁄ ˛Õ ‹∂’ ’Ø¬Δ ¡≈ÛÂΔ¡ª Á∂ ”⁄ ÷≈√ ’ ËΔÓ∂ ¡Â∂ Ï‘π ¡Òº◊-¡Òº◊ »Íª ”⁄ ÍÃÚ∂Ù
ØÒ ˘ √Ófi∂ ª ¿π√ ˘ «¬‘ ‘≈√Ø‘Δ‰≈ Òº◊» ‹Ø ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ’Á≈ ˛ ÍÃø» √Ú≈Ò Á≈ º ˛ «’ ÚÍ≈ Â∂ Ù≈‘»’≈∂ È∂
”⁄ Ì≈» «Ú¡≈‹ ¡Ë≈« ͻ‹ ø Δ ˘ «’Á≈ ͺ÷∫Ø Í»‹
ø ΔÚ≈ÁΔ Íπ≈‰Δ ÍÀÁ≈Ú≈Δ «ÚËΔ ˘ «÷ø‚≈ «ÁºÂ≈ ˛ ¡Â∂ «¬√ ÁΔ
ÓøÈÁ∂ ‘ÈÕ ‹◊∑≈ Í»ø‹ΔÍÂΔ ÍÀÁ≈Ú≈Δ «ÚËΔ ‹ª ’Ø¬Δ ‘Ø ÍÃÏøË ÒÀ
‹ÁØ∫ ¡√ƒ ˜ÓΔÈ ÁΔ „∂Δ ÓπÂ≈«Ï’ ’˜≈ Á∂÷Á∂ ¸º’≈ ˛? ¿πÈ∑ª Í∂∫‚» √Ó≈¬∂Á≈Δ Á∂ ‹ØÛ ‹ª ¡≈˜≈Á
‘ª ª HC.I% ’ØÒ B ˛’‡∂¡ ÂØ∫ ¿πμÍ ˜ÓΔÈ ˛Õ «’√≈ÈΔ ÚºÒØ∫ Úº÷-Úº÷ »Íª ”⁄ ’ΔÂΔ ‹≈ (ÚÍ≈’ ¡Â∂
«¬‘Ȫ «Úº⁄Ø∫ GI.I% ’˜≈¬Δ ‘ÈÕ DI.G% Á≈ ’˜≈ √È¡ÂΔ ¿πÁÓΔ¡ª È≈Ò «ÓÒ’∂ ÚÍ≈’ ÷∂ÂΔ) ‘Δ
◊À-√ø√Ê≈◊ ˛Õ ‹Δ.¡À√. ̺Ò≈ È∂ ¡≈Í‰Δ «’Â≈Ï ÚÍ≈’ ÷∂ÂΔ ˘ √ͺه ÂΩ ”Â∂ «Á÷≈«¬¡≈Õ
“Ì≈ÂΔ «’√≈ÈΔ ÁΔ ÁÙ≈” «Úº⁄ Á‹ ’ΔÂ≈ ˛ «’ DB.C% Ì≈ Á∂ √øÁÌ «Úº⁄ «¬‘ ⁄Δ˜ ◊À-‘≈˜ ‘Δ
’˜≈ ÓÈΔÒÀ∫‚˜ ¡Â∂ ◊À-√ø√Ê≈◊ ˛ ¡Â∂ CE.F% È‘ƒ ÏÒ«’ «’√∂ ‘Ø ÍÃÏøË ÁΔ √øÌ≈ÚÈ≈ ÚΔ È‘ƒ «Ú’√Â
’˜∂ ÏÀ∫’ª Á∂ ‘ÈÕ ÏÀ∫’ª Á≈ «‘º√≈ Úˉ Á≈ ’≈È ÏÀ∫’ª ‘Ø ‘ΔÕ ¡Ë-‹◊Δ», Í»Ú Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ Â≈’ª ÚÍ≈Δ
Á≈ ’ΩÓΔ’È ¡Â∂ AH% «’√≈Ȫ ÁΔ «‘º√∂Á≈Δ Á∂ «ÈÔÓ ¡Â∂ Ù≈‘»’≈≈ Í»ø‹Δ È≈Ò √≈«‹ÙΔ ÂΔ’∂ È≈Ò «ÓÒ ’∂
’’∂ ˛Õ ÍΔ. √ÂΔÙ («¬È ¡À◊Δ’Ò⁄ ’À«‚‡ «¬È √≈Ó≈‹ ¡Â∂ ÁÒ≈Ò Í»ø‹ΔÍÂΔ¡ª È≈Ò “‘Ø ÍÃÏøË” Ú≈Ò∂
ÍØ√‡ «Î≈Ó ¬Δ≈ ¬Δ.ÍΔ.‚ÏÒÔ». ‹»È B@@G) È∂ ‚≈‡≈ Í≈√∂ ÚË ‘∂ ‘ÈÕ «¬‘ “’Ø¬Δ ‘Ø ÍÃÏøË” Ì≈ ÁΔ ¡Ë-
«ÁºÂ≈ «’ Ù≈‘»’≈≈ «‘º√≈ Í∂∫‚» ÿª ¿πμÍ ’˜∂ Á≈ ÚË ‹◊Δ» ÷∂ÂΔ ˛ «‹√ ˘ ‘π‰ ÈÚ-Ï√ÂΔÚ≈ÁΔ ´º‡ Á∂
’∂ GE% ‘Ø «◊¡≈ ˛Õ √ø√Ê≈◊ ¿πË≈Δ ˘ ◊ΔÏ Í∂∫‚»¡ª ◊·‹ØÛ Á≈ ÿ∂≈ ÍÀ «◊¡≈ ˛Õ
Ò¬Δ Ø’ ’∂ «¬‘ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√∂ ’’∂ È’√ÒÏ≈ÛΔ Á∂ E@ √≈Òª Á∂ Ï≈¡Á ÚΔ
Ì≈ √’≈ √≈Ó≈‹Δ Á÷Ò¡øÁ≈‹Δ ˘ Ì≈ÂΔ Ì≈ÂΔ ÷∂ÂΔ ÓøÁΔ ‘≈Ò ”⁄ ˛Õ «¬√ Â∑ª Ì≈ÂΔ «’√≈ÈΔ
÷∂ÂΔ ”⁄ ÚË≈ ‘Δ ˛Õ Î‡ΔÒ≈¬Δ‹, ÍÀ√‡Δ√≈¬Δ‚, ÷∂ÂΔ ÁΔ Óπ’ÂΔ Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ Óπ’ÂΔ È≈Ò ¡‡πº‡ »Í ”⁄
ÓÙΔÈΔ ¡Â∂ ¡À⁄.Ú≈¬Δ.ÚΔ. ÏΔ˜ª È≈Ò √È¡ÂΔ Í»ø‹Δ ‹πÛΔ ‘Ø¬Δ ˛ ¡Â∂ «¬‘ √≈Ó≈‹-‹◊ΔÁ≈Δ ¡Â∂ ÁÒ≈Ò
Ò¬Δ «ÚÙ≈Ò Óø‚Δ ‘Δ È‘ƒ ÍÀÁ≈ ’ ‘Δ √◊Ø∫ «¬‘È∂ √Ó≈¬∂Á≈Δ Á∂ ‹»Ò∂ ˘ Ò≈‘ ’∂ ¡Â∂ ˜º¬Δ «¬È’Ò≈Ï Á∂
¡È≈‹ √ø’‡ ˘ «ÈÔø« ’È ”⁄ ÓºÁÁ ’ΔÂΔ ¡Â∂ ≈‘ ⁄ºÒ ’∂ ‘؉≈ ˛Õ
ÿº‡ ¿πÍ‹ Ú≈ÒΔ ÷∂ÂΔ ¡Â∂ «’ ْÂΔ Á∂ √Ó≈«‹’ E@ √≈Ò Í«‘Òª È’√ÒÏ≈ÛΔ √øÿÙ È∂ «¬‘ √Ï’
¿π‹ ˘ ÚΔ ‘∂·Ò∂ ͺË ”Â∂ º«÷¡≈Õ «¬√È∂ Í∂∫‚» ÷∂Â √≈˘ ÍÛ≈«¬¡≈ √Δ ‹Ø Ó‘≈È Ù‘ΔÁª Á∂ ı»È È≈Ò «√ø«‹¡≈
”⁄ ÈÚ∂∫ ‹Ó≈ÂΔ ‹ØÛ ÍÀÁ≈ ’ΔÂ∂ «‹√ «Úº⁄ Ì»ÓΔÍÂΔ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 25 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
ÿ-ÿ π˜◊≈ ; ‘Ú≈ ”⁄ ÂÒÚ≈Ï≈˜Δ
«Í¤ÒΔ ¡’≈ÒΔ-Ì≈‹Í≈ √’≈ Ú∂Ò∂ Ï∂π˜◊≈ª ϺfiΔ «’ «‹√ Â∑ª ÒØ’ª È∂ ’ª◊√ ˘ √ÍÙ‡ Ï‘πÓÂ
¡Â∂ ’º⁄∂ ’≈«Ó¡ª ÚºÒ∫Ø ¡≈ÂÓÁ≈‘ ÁΔ¡ª ’Ø«ÙÙª, ‡ø’Δ¡ª «ÁºÂ≈ ˛, ¿π√ «‘√≈Ï È≈Ò ÈΩ’Δ ‘π‰ ͺ’Δ ‘Ø ‹≈Ú∂◊ΔÕ
”Â∂ ⁄Û∑È, È«‘ª ”⁄ ¤≈Òª Ó≈È, ¡’≈ÒΔ¡ª Á∂ √ø◊ Ï∂π˜◊≈ª ¡Â∂ ’º⁄∂ ÓπÒ≈˜Óª ÁΔ¡ª ÍÃÂΔ«ÈËÂ≈ ’È
ÁÙÈ ÍÃØ◊≈Óª «Ú⁄ È≈¡∂Ï≈˜Δ ’È, Íπ«Ò√ ÁΔ ’πº‡ Ú≈ÒΔ¡ª ¡È∂’ ‹Ê∂ÏøÁΔ¡ª ‘È, ‹Ø «’ ’¬Δ √≈Òª ÂØ∫
÷≈‰ Ú◊∂ ÚÂ≈∂ Ï‘π ¡≈Ó √ÈÕ ⁄؉ª ÂØ∫ Í«‘Òª √øÿÙÙΔÒ ‘ÈÕ «¬È∑ª «Ú⁄Ø∫ ’¬Δ ª ʺ’ ‘≈ ’∂ ÿ
ª «¬È∑ª Ï∂π˜◊≈ª ¡Â∂ ’º⁄∂ ÓπÒ≈˜Óª È∂ √øÿÙ Á≈ ÏÀ· ◊¬Δ¡ª Í Ï‘π √≈Δ¡ª ‘≈Ò∂ ÚΔ ¡≈͉∂ ‘º’ ÒÀ‰
ÓÀÁ≈È Í»Δ Â∑ª Ì÷≈«¬¡≈ «Í¡≈ √ΔÕ «Ï¿»Ø ¡≈Î Íπ«Ò√ Ò¬Δ √øÿÙ Á∂ ÓÀÁ≈È «Ú⁄ ‚‡Δ¡ª ‘Ø¬Δ¡ª ‘ÈÕ ’ª◊√
«√⁄ ¡À∫‚ «‚ÚÀÒÍÓÀ∫‡ (ÏΔ.ÍΔ.¡≈.‚Δ.) ÁΔ «¬’ ˘ ⁄؉ª ÂØ∫ Í«‘Òª Á∂ ¡≈͉∂ Ú≈¡Á∂ Ô≈Á ’≈¿π‰ Ò¬Δ
«ÍØ‡ ÓπÂ≈Ï’ «¬È∑ª ÓπÒ≈˜Óª ÚºÒØ∫ √≈Ò B@AE «Ú⁄ «¬È∑ª ‹Ê∂ÏøÁΔ¡ª È∂ √øÿÙ ˘ Óº·≈-Óº·≈ Óÿ≈¿π‰≈ Ùπ»
‘Δ EGFD ËÈ∂-ÍÃÁÙÈ ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ √≈Ò B@@I ÂØ∫ ÒÀ ’ «ÁºÂ≈Õ «¬È∑ª Á∂ ¡≈◊» ‹ÁØ∫ ÚΔ Óπº÷ ÓøÂΔ, ’Àϫȇ
’∂ B@AE Â’ BE ‘˜≈ Á∂ Ò◊Í◊ Óπ˜≈‘∂ ‘ج∂Õ «¬È∑ª ÓøÂΔ ‹ª «ÚË≈«¬’ª ˘ «ÓÒÁ∂ ª ÌØ√≈ «ÓÒÁ≈ «’
√≈Òª «Ú⁄ ؘ≈È≈ ¡Ω√ÂÈ AE ÂØ∫ AH Óπ˜≈‘∂ ‘πøÁ∂ ‘∂ √’≈ ¡≈͉∂ Í«‘Ò∂ Ï‹‡ «Ú⁄ ¿πÈ∑ª Ò¬Δ ’πfi È≈ ’πfi
‘ÈÕ «¬√ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ Ï∂π˜◊≈ª ÚºÒØ∫ ÚΔ «¬È∑ª √ºÂ ˜» ’∂◊ΔÕ
√≈Òª «Ú⁄ GGCC Óπ˜≈‘∂ ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ ÂºÂ’≈ÒΔ ¿πÍ Ï‹‡ ¡≈ «◊¡≈, Ï∂π˜◊≈ª ˘ “Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ
Óπº÷ ÓøÂΔ √π÷ÏΔ Ï≈ÁÒ È∂ ª ¡«‹‘∂ √øÿÙÙΔÒ ÒØ’ª π˜◊≈ «√‹‰ ÔØ‹È≈” Á≈ ¤π‰¤π‰≈ ÎÛ≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈,
˘ “’ª◊√ Á∂ ¬∂‹ø‡” ¡Â∂ “«Ú‘Ò∂ ÒØ’” ¡≈«Á ’«‘ ’∂ «‹√ «‘ ÈΩ’Δ¡ª Á∂ Òº÷ª ÓΩ’∂ ÍÀÁ≈ ’È ÁΔ ◊ºÒ
Ìø«‚¡≈ √ΔÕ Í≥‹≈Ï «Ú⁄ «ÈºÂ Ú≈ÍÈ Ú≈Ò∂ ¡«‹‘∂ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ «¬‘ ÈΩ’Δ¡ª «’ºÁª Â∂ «’ºÊØ∫ ÍÀÁ≈ ‘؉◊Δ¡ª,
ÿ‡È≈¥Óª È∂ ¡≈Ó ÒØ’≈¬Δ Á≈ «‹ºÊ∂ «Ë¡≈È ¡≈͉∂ «¬√Á≈ ’Ø¬Δ ¡Â≈-ÍÂ≈ È‘ƒÕ Ï∂π˜◊≈ª ˘ ̺Â∂ Á∂‰
ÚºÒ «÷º«⁄¡≈, ¿∞μÊ∂ ÷≈√Δ ‘ÓÁÁΔ ÚΔ Ï‡ØΔÕ «¬√Á≈ Ò¬Δ ÚΔ Ï‹‡ «Ú⁄ ’Ø¬Δ ÍÃÏøË ’ΔÂ≈ È‘ƒ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
⁄؉ª «Ú⁄ Úº‚≈ Èπ’√≈È ‘πøÁ≈ Á∂÷ ¡’≈ÒΔ-Ì≈‹Í≈ A@ √≈Ò Í«‘Òª ‹ÁØ∫ ¡’≈ÒΔ √ºÂ≈ «Ú⁄ ¡≈¬∂ √È,
√’≈ È∂ BG ‘˜≈ ’º⁄∂ ÓπÒ≈˜Óª ˘ ͺ’∂ ’È Ò¬Δ ¿πÈ∑ª ÚΔ Òº÷ª ÈΩ’Δ¡ª ÍÀÁ≈ ’È ÁΔ ◊ºÒ ’ΔÂΔ √Δ
AI Á√øÏ, B@AF ˘ «ÚË≈È √Ì≈ ”⁄ «ÏÒ Í≈√ ’ Í “«¬øÍÒ≈¬ΔÓÀ∫‡ «‚Í≈‡ÓÀ∫‡” Á≈ Ȫ “«¬øÍÒ≈¬ΔÓÀ∫‡
«ÁºÂ≈ Í ¡≈‚ΔÈÀ∫√ ‹≈Δ È‘ƒ ‘Ø √«’¡≈ ¡Â∂ ’º⁄∂ ‹È∂ÙÈ ¡À∫‚ ‡z∂«Èø◊ «‚Í≈‡ÓÀ∫‡” ’È ÂØ∫ «ÏȪ ’ΔÂ≈
ÓπÒ≈˜Ó ͺ’∂ π˜◊≈ ÂØ∫ Úªfi∂ «‘ ◊¬∂Õ Á»‹∂ Í≈√∂ ¿πÈ∑ª ÚΔ ’πfi È‘ƒÕ
Ï∂π˜◊≈ª ¡Â∂ ’º⁄∂ ’≈«Ó¡ª Á∂ ÍÃÂΔØË Á≈ Ò≈‘≈ ÒÀ‰ «¬’Ï≈Ò Á∂ Ù∂¡ ÍÛ∑-ÍÛ∑ Ï‹‡ Í∂Ù ’È Ú≈Ò∂
Ò¬Δ ’ª◊√ È∂ ÚΔ ’Ø¬Δ ’√ È‘ƒ ¤º‚Δ √ΔÕ ’ª◊√ «ÚºÂ ÓøÂΔ ÓÈÍÃΔ Ï≈ÁÒ È∂ ’º⁄∂ ’≈«Ó¡ª ˘ ͺ’≈
È∂ √ºÂ≈ «Ú⁄ ¡≈¿π‰ ÂØ∫ Í«‘Òª ¡≈͉∂ ÓÀÈΔÎÀ√‡Ø «Ú⁄ ’È Ò¬Δ ’πfi È‘ƒ ’ΔÂ≈Õ ¡≈͉∂ ÍÒ∂·∂ Ï‹‡ È≈Ò
ÒØ’ª È≈Ò ’¬Δ Úº‚- ∂ Úº‚∂ Ú≈¡Á∂ ’ΔÂ∂, «‹È∑ª «Ú⁄Ø∫ «¬’ √’≈ È∂ Òº÷ª Ï∂π˜◊≈ª ¡Â∂ ’º⁄∂ ’≈«Ó¡ª È≈Ò
Ú≈¡Á≈ “‘ ÿ «¬’ ÈΩ’Δ” ‹ª “ÿ-ÿ π˜◊≈” Á∂‰ «‹‘Û≈ ËØ÷≈ ’ΔÂ≈, ¿π√ È≈Ò Òº÷ª Ï∂π˜◊≈ª, ’º⁄∂
Á≈ Ú≈¡Á≈ √ΔÕ Á»‹≈ √Δ “Ï∂˜ π ◊≈Δ ÌºÂ≈” Á∂‰ Á≈, «‹√ ’≈«Ó¡ª ¡Â∂ ¿πÈ∑ª Á∂ Í«Ú≈ ”Â∂ ’Δ ÏΔÂΔ ‘ØÚ∂◊Δ,
«‘ ‹ÁØ∫ Â’ «’√∂ Ï∂˜π ◊≈ ˘ ÈΩ’Δ È‘ƒ «ÓÒÁΔ ¿πÁ∫Ø ¿π√Á≈ «’¡≈√ Ò≈¿π‰≈ ÚΔ ÓπÙ«’Ò ˛Õ ‘π‰ «¬È∑ª ÒØ’ª
Â’ ¿π√˘ BE@@ πͬ∂ Ó‘ΔÈ≈ Ï∂π˜◊≈Δ ÌºÂ≈ «ÁºÂ≈ È≈Ò √’≈ ’Δ ’∂◊Δ, «¬√Á≈ ¡≥Á≈˜≈ Ï‹‡ «¬‹Ò≈√
‹≈Ú∂◊≈Õ ¡ÓÒΔ »Í «Ú⁄ «¬È∑ª Ú≈¡«Á¡ª ˘ «’Ú∂∫ ÂØ∫ ‘Ø ‘Δ «◊¡≈ ˛?
Í»≈ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈? «¬√˘ ’ª◊√ È∂ ÷Ò≈¡ «Ú⁄ ‘Δ Ï∂π˜◊≈Δ ÁΔ Ú‹∑≈ È≈Ò ◊ΔÏΔ ÁΔ ‘≈Ò «¬‘
¤º«‚¡≈ √Δ ¡Â∂ ‘π‰ ÚΔ «¬‘ ÷Ò≈¡ «Ú⁄ ‘Δ ‘ÈÕ ˛ «’ B@AD «Ú⁄ ÔØ‹È≈ ¡≈ÔØ◊ ÚºÒØ∫ ω≈¬Δ ◊¬Δ
Ó≈⁄ «Ú⁄ ’ÀÍ‡È ¡Ó«≥Á «√øÿ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ≥◊≈≈‹È ’Ó∂‡Δ ÁΔ «¬’ «ÍØ‡ ÓπÂ≈Ï’ Í∂∫‚» ÷∂Â
‘∂· ’ª◊√ È∂ √ºÂ≈ √øÌ≈Ò Ò¬ΔÕ ’º⁄∂ ’≈«Ó¡ª ˘ ¿πÓΔÁ ”⁄ CB πͬ∂ ¡Â∂ Ù«‘Δ ÷∂Â ”⁄ DG πͬ∂ ؘ≈È≈ ÂØ∫

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 26 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
ÿº‡ ¡≈ÓÁÈ Ú≈Ò∂ ÒØ’ª ˘ ◊ΔÏΔ ∂÷≈ ÂØ∫ ‘∂·≈ Óø«È¡≈ ◊ΔÏ Á∂ ‚»øÿ∂ ‘Ø ‘∂ Í≈Û∂ ÚºÒ «¬Ù≈≈ ’ÁΔ ˛Õ
«◊¡≈ ‹Á«’ «¬√ ÂØ∫ Í«‘Òª «¬‘ BG πͬ∂ Â∂ CC πͬ∂ «¬’ «ÍØ‡ ÓπÂ≈Ï’ √»Ï∂ «Ú⁄ Ï∂π˜◊≈Δ Á∂ ¡≈ÒÓ
√ΔÕ ≥◊≈≈‹È ’Ó∂‡Δ ÓπÂ≈Ï’ Á∂Ù «Ú⁄ BI.E ÎΔ√ÁΔ «¬‘ ˛ «’ √≈Ò B@AF «Ú⁄ ’ª√‡∂ÏÒª ÁΔ¡ª GDAH
ÒØ’ ◊ΔÏΔ ∂÷≈ ÂØ∫ ‘∂·ª ¡≈͉≈ ‹ΔÚÈ Ï√ ’ ‘∂ ¡√≈ÓΔ¡ª Ò¬Δ ¡˜Δ¡ª Óø◊Δ¡ª ◊¬Δ¡ª √È, «‹√
‘È ‹Á«’ Â∂∫Á»Ò’ ’Ó∂‡Δ ÚºÒØ∫ «ÁºÂΔ ◊¬Δ «ÍØ‡ Ò¬Δ G Òº÷ Á∂ Ò◊Í◊ ¿πÓΔÁÚ≈ª È∂ ¡˜Δ¡ª Ì∂‹Δ¡ª,
ÓπÂ≈Ï’ BA.I ÎΔ√ÁΔ ÒØ’ ◊ΔÏΔ ∂÷≈ ÂØ∫ ‘∂·≈ «‘ ‘∂ «‹È∑ª «Ú⁄Ø∫ ‚∂„ Òº÷ ◊ÃÀ‹»¬∂‡ Â∂ ÍØ√‡ ◊ÃÀ‹»¬∂‡ √ÈÕ «ÂøÈ
‘ÈÕ Ì≈ Á∂ EH ÎΔ√ÁΔ ÒØ’ª ÁΔ ؘ≈È≈ ¡≈ÓÁÈΔ ‘˜≈ Á∂ Ò◊Í◊ ¿πÓΔÁÚ≈ª ’ØÒ ÍÃØÎÀÙÈÒ «‚◊Δ¡ª
B@@ πͬ∂ ÂØ∫ ÚΔ ÿº‡ ˛ ‹Á«’ Á∂Ù ÁΔ ’πºÒ √øÍÁ≈ ”⁄Ø∫ √È, Ì≈Ú ¡ÀμÓ.√Δ.¬∂., ÏΔ.√Δ.¬∂. ¡≈«ÁÕ ‹Á«’ «¬√
F@ ÎΔ√ÁΔ ”Â∂ «√¯ «¬’ ÎΔ√ÁΔ ÒØ’ ’≈Ϙ ‘ÈÕ «ÚÙÚ Ú≈√Â∂ «Ú«Á¡’ ÔØ◊Â≈ «√¯ ÍÒ√ ‡» Óø◊Δ ◊¬Δ √ΔÕ
ÏÀ∫’ Á∂ ¡≥’Û∂ ÚΔ «¬‘Δ «Ï¡≈ÈÁ∂ ‘ÈÕ Áπº÷ Ú≈ÒΔ ◊ºÒ B@AE Á∂ √’≈Δ ¡≥’«Û¡ª ÓπÂ≈Ï’ π˜◊≈ «ÚÌ≈◊
ª «¬‘ ˛ «’ ◊ΔÏΔ ÿº‡‰ ÁΔ Ï‹≈¬∂ Ò◊≈Â≈ ÚºË ’ØÒ CFABBI ¡˜Δ¡ª ÍÀ∫«‚ø◊ Í¬Δ¡ª √È, «‹È∑ª «Ú⁄Ø∫
‘Δ ˛Õ ◊ΔÏΔ ÁΔ Ú‹∑≈ È≈Ò √≈‚∂ ÓπÒ’ «Ú⁄ ؘ≈È≈ «√¯ DDD ˘ ‘Δ Ï∂π˜◊≈Δ ÌºÂ≈ «Ó«Ò¡≈Õ √’≈Δ
¡Ω√ÂÈ F Á∂ Ò◊Í◊ ÷πÁ’πÙΔ¡ª ‘Ø ‘Δ¡ª ‘È ¡Â∂ «ÚÌ≈◊ª ÁΔ ’≈◊ππ˜≈Δ ÂØ∫ Âø◊ Úæ‚Δ «◊‰ÂΔ ÈΩ‹Ú≈È
√≈Ò Á √≈Ò «¬√ «Ú⁄ Ú≈Ë≈ ‘Ø «‘≈ ˛Õ Ï∂π˜◊≈Δ, ª ¡«‹‘∂ Á¯Âª Â’ Í‘πø⁄ ‘Δ È‘ƒ ’Á∂ ¡Â∂ È≈ ‘Δ
◊ΔÏΔ ÁΔ Ú‹∑≈ È≈Ò ÍÀÁ≈ ‘؉ Ú≈ÒΔ¡ª ‘Ø Í«Ú≈’ ¡«‹‘∂ ÈΩ‹Ú≈Ȫ Á≈ ’Ø¬Δ √‘Δ-√‘Δ ¡ø’Û≈ ¿πÍÒÏË
√Óº«√¡≈Úª ÚΔ ÷πÁ’πÙΔ Á≈ «¬’ Úº‚≈ ’≈È Ï‰ÁΔ¡ª ˛Õ ¡«‹‘∂ ‘≈Òª «Ú⁄ ÈΩ‹Ú≈È ’Δ ’È◊∂? Í≥‹≈Ï Á∂
‘È Â∂ Ì≈ «Ú⁄ «¬√ Ú‹∑≈ È≈Ò ÷πÁ’πÙΔ ’È ÈΩ‹Ú≈Ȫ Á≈ ÈÙ∂ ÚæÒ ‹≈‰ Á≈ Úæ‚≈ ’≈È Ï∂π˜◊≈Δ
Ú≈«Ò¡ª ÁΔ Á ’≈ÎΔ ¿∞μ⁄Δ ˛Õ Í≥‹≈Ï ˘ Á∂Ù Á≈ ÷πÙ‘≈Ò ‘Δ ˛Õ ¬∂Ó˜ ÚºÒØ∫ B@AE «Ú⁄ √»Ï∂ ”⁄ ’Ú≈¬∂ ◊¬∂ «¬’
√»Ï≈ Óø«È¡≈ ‹ªÁ≈ ˛ «’™«’ B@AF Á∂ ¡≥’«Û¡ª √Ú∂ ÓπÂ≈Ï’ B.C@ Òæ÷ ÒØ’ ÈÙ∂ ”Â∂ Í»Δ Â∑ª «ÈÌ
ÓπÂ≈Ï’ «¬ºÊ∂ ÍÃÂΔ «Ú¡’ÂΔ ¡≈ÓÁÈ A,BF,@FC πͬ∂ ‘È ‹Á«’ H.F@ Òº÷ ÒØ’ ÈÙ∂ Á∂ ÚÂØ∫’≈ ‘ÈÕ «¬È∑ª
√≈Ò≈È≈ ˛ ‹Á«’ Á∂Ù «Ú⁄ ICBCA πͬ∂ ˛Õ «¬√Á∂ «Ú⁄Ø∫ H@ ÎΔ√ÁΔ ÈÙ∂ ÁΔ «◊ï «Ú⁄Ø∫ «È’Ò‰≈ ⁄≈‘πøÁ∂
Ï≈Ú‹»Á √»Ï∂ «Ú⁄ H.BF ÎΔ√ÁΔ ÒØ’ ◊ΔÏΔ ∂÷≈ ÂØ∫ ‘È, «‹È∑ª «Ú⁄Ø∫ CE ÎΔ√ÁΔ ˘ ’Ø¬Δ ÓÁÁ È‘ƒ «ÓÒ
‘∂·ª ‹ΔÚÈ Ï√ ’ ‘∂ ‘ÈÕ «¬√ Ó≈ÓÒ∂ ”⁄ Í≥‹≈Ï ‘ΔÕ GEGE ’ØÛ Á≈ √Ò≈È≈ ’≈ØÏ≈ ˛ √»Ï∂ «Ú⁄ ÈÙ∂
Á∂Ù «Ú⁄Ø∫ Í≥‹Ú∂∫ ÈøÏ ”Â∂ ¡≈™Á≈ ˛Õ «˜Ò∑≈ «ÎؘÍπ Á≈Õ B@AD ÁΔ «‘≥Áπ√Â≈È ‡≈¬ΔÓ˜ ÁΔ «¬’ «ÍØ‡
«Ú⁄ AA.G@ ÎΔ√ÁΔ ¡Â∂ Ó≈È√≈ «Ú⁄ AA.F@ ÎΔ√ÁΔ ÓπÂ≈Ï’ ’ª◊√ ÚºÒØ∫ Í≈¬Δ ◊¬Δ «¬’ ¡≈.‡Δ.¡≈¬Δ Á∂
ÒØ’ ◊ΔÏΔ ∂÷≈ ÂØ∫ ‘∂·ª «‘≥Á∂ ‘ÈÕ «Ú≈√ÂΔ Ù«‘ ‹Ú≈Ï «Ú⁄ Áº«√¡≈ «◊¡≈ √Δ «’ √»Ï∂ «Ú⁄ AHGG@
’Í»ÊÒ≈ Á∂ Óπ‘ºÒ≈ Ò’ÙÓΔ È◊ «Ú⁄ ◊ΔÏΔ ÂØ∫ Âø◊ ¤Ø‡∂ ’≈÷≈È∂ B@@G ÂØ∫ B@AD Á∂ Á«Ó¡≈È ÏøÁ ‘ج∂,
¡≈ ’∂ «¬’ BA √≈Ò≈ ÈΩ‹Ú≈È È∂ ÷πÁ ¡Â∂ ¡≈͉∂ ⁄≈ «‹È∑ª «Ú⁄Ø∫ H@EC «√¯ ¡≥«ÓÃÂ√ «˜Ò∑∂ «Ú⁄Ø∫ ‘Δ √ÈÕ
¤Ø‡∂ ÌÀ‰-Ì≈Úª ˘ Ï◊ «Ú⁄ ˜«‘ «ÓÒ≈ ’∂ ÷π¡≈ «¬È∑ª ÏøÁ ‘ج∂ ‘˜≈ª √ȡª Á≈ Ú’ «’æÊ∂ «◊¡≈?
«ÁºÂ≈Õ «¬√ ÿ‡È≈ «Ú⁄ Í≥‹ª ÁΔ ÓΩ ‘Ø ◊¬Δ, «¬È∑ª ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ √À’‡ «Ú⁄ ÚΔ ¡º‹ «√¯ «ÂøÈ Ó‘ΔÈ∂ ‘Δ
«Ú⁄Ø∫ ⁄≈ ÌÀ‰-Ì≈ ª ‘≈Ò∂ È≈Ï«Ò◊ √ÈÕ BA √≈Ò≈ π˜◊≈ Á∂ Ú√ΔÒ∂ ‘ÈÕ
ÈΩ‹Ú≈È ¡«ÌÓø«È¿» È∂ ¡≈͉∂ ÷πÁ’πÙΔ È؇ «Ú⁄ ◊ΔÏΔ «¬’ Ú≈Δ Í≥‹≈Ï √’≈ ÚºÒØ∫ AIIH «Ú⁄ «¬’
˘ ‘Δ Óπº÷ ’≈È Áº«√¡≈Õ «√¡≈√Δ Í≈‡Δ¡ª π˜◊≈ Á∂ ¡«Ë¡ÀÈ ’Ú≈«¬¡≈ «◊¡≈ √Δ, «‹√ ÓπÂ≈Ï’ √»Ï∂ «Ú⁄
ÓΩ’∂ ÍÀÁ≈ ’È ÁΔ Êª ÒØ’ ´Ì≈¿» √’ΔÓª Á≈ ⁄Ø◊≈ Í≈ AH ÂØ∫ CE √≈Ò Á∂ AD.GB Òº÷ ÈΩ‹Ú≈È Ï∂π˜◊≈ √È,
’∂ Ú؇ª Ú‡ØÁΔ¡ª ‘È ¡Â∂ «Î √ºÂ≈ √πº÷ ÌØ◊ÁΔ¡ª «¬È∑ª «Ú⁄Ø∫ A@ Òº÷ ÂØ∫ ÚºË Í∂∫‚» ÷∂Â È≈Ò √ÏøË √ÈÕ
‘ÈÕ ◊ΔÏΔ ÂØ∫ Âø◊ ¡≈ ’∂ Ó≈√»Óª √Ó∂ ÓΩ ˘ ◊Ò∂ «¬√ ÂØ∫ Ï≈¡Á «’√∂ ÚΔ √’≈ È∂ ’Ø¬Δ ÚΔ ¡«Ë¡ÀÈ
Ò≈¿π‰ ÁΔ √»Ï∂ «Ú⁄ «¬‘ ’Ø¬Δ Í«‘ÒΔ ÿ‡È≈ È‘ƒ ˛ È‘ƒ ’Ú≈«¬¡≈Õ «¬√ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¡º‹ Ï∂π˜◊≈Δ «’ºÊ∂
Í «¬‘ ÿ‡È≈ ÷πÙ‘≈Ò √»Ï∂ Í≥‹≈Ï ÁΔ ÷πÙ‘≈ÒΔ ÁΔ ÍØÒ ¡ºÍÛΔ ‘Ø¬Δ ˛, ¿π√Á≈ ¡≥Á≈˜≈ √«‘‹∂ ‘Δ Ò◊≈«¬¡≈ ‹≈
˜» ÷ØÒ∑ÁΔ ˛Õ π˜◊≈ Á∂ ÿº‡ ‘∂ ÓΩ«’¡ª ¡Â∂ ¡ÓΔ- √’Á≈ ˛Õ «¬√Á∂ Ï≈Ú‹»Á «Ï˜ÈÀμ√ √‡À∫‚‚ r
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 27 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
Ù˪‹ÒΔ : ÍÃ.Ø ¡‹Ó∂ «√øÿ ¡ΩÒ÷
’Ò≈ ¡Â∂ ÒØ’ª «Ú⁄’≈Ò≈ ¯≈√Ò≈ Ó∂‡‰ Ú≈Ò≈ ¡ΩÒ÷
«¬‘ Ï«‘√ È≈ Óπ’ º ‰ Ú≈ÒΔ ˛ «’ ’Ò≈ ’Ò≈ Ò¬Δ ‘ØÚ∂ ‹ª ’ÀÈÚ√ ”Â∂ ÏπÙ ⁄Ò≈ «‘≈ ‘ØÚ,∂ ’‘≈‰Δ «√‹
‘ØÚ∂ ‹ª ’Ò≈ ÒØ’ª Ò¬Δ ÍÃÂΔÏºË ‘Ø ’∂ «Ú⁄∂Õ ÁØÚ∫∂ «Ëª «‘≈ ‘ØÚ∂ ‹ª ’«ÚÂ≈, È≈‡’ ÁΔ ⁄È≈ ’ «‘≈ ‘ØÚ∂ ‹ª
¡≈͉∂-¡≈͉∂ Â’ «ÁøÁΔ¡ª ¡≈ ‘Δ¡ª ‘È Â∂ ‘»fi ø ≈ Î∂ È≈ÚÒ ÁΔ ¿π‘Á∂ ÓÈ ¡øÁ «¬√ ⁄È≈ Á∂ «’Â∂ Í‘π⁄ ø ‰ ÁΔ
«‡ºÍ‰Δ¡ª ÚΔ «ÁøÁΔ¡ª ‘Δ¡ª ‘È Í ’πfi º ’Ò≈’≈ Â∂ ªÿ ‘πÁø Δ ˛Õ ¡Ê≈ ’Ø¬Δ ’Á Í≈¿π‰ Ú≈Ò≈ ⁄≈‘ΔÁ≈Õ
’ÒÓ’≈ ¡«‹‘∂ ÚΔ ¡≈™Á∂ ‘È ‹Ø «ÏȪ «¬√ Ï«‘√ Á≈ «Î Î’ «’ºÊ∂ ˛? ’Ò≈ ’Ò≈ Ò¬Δ ‹ª ’Ò≈ ÒØ’ª Ò¬ΔÕ
«‘º√≈ Ï«‰¡ª √≈‚∂ √≈‘Ó‰∂ «¬√ ◊πfiø ÒÁ≈ √Ú≈Ò Á≈ ‹Ú≈Ï ¡≈«÷Δ √º‡ ª ’ÁÁ≈È ’ØÒ Í‘π⁄ ø ’∂ ‘Δ Úº‹‰Δ ˛Õ «¬ºÊ∂
ω ÎÀÒ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ ¡«‹‘≈ ‘Δ ’ÒÓ’≈ √Δ ÍÃÎ Ø √À  ¡‹Ó∂ ‘Δ ¡ΩÒ÷ «‹‘∂ ’ÒÓ’≈ª Á≈ ÍÃÚÙ ∂ ‘πÁø ≈ ˛Õ ¿π√ ˘ ¡≈͉Δ
«√øÿ ¡ΩÒ÷Õ ¿π‘È∂ ¡≈Í‰Δ ’Ò≈ ÒØ’ª Ò∂÷∂ Ò≈¬Δ, ’ÒÓ ’Ò≈ Ò¬Δ ’ÁÁ≈È Âª ⁄≈‘ΔÁÀ Í «¬‘ ’ÁÁ≈È ¡≈͉∂
ÁΔ ÈØ’ ˘ ’ÁΔ Ïªfi È‘ƒ ‘؉ «ÁºÂ≈ Â∂ ’ÁΔ ÌπÒ º ’∂ ÚΔ È≈‡’ª «Úº⁄ Í∂Ù ’ΔÂ∂ Í≈Âª Ú◊≈ ⁄≈‘ΔÁÀ... ¿π‘ «¬º’
’≈◊˜ Á≈ ◊ÌÍ≈ ȑƒ ’ΔÂ≈Õ Í ¡«‹‘≈ ’«Á¡ª ’º⁄∂ „≈∂ ¡øÁ ◊πÏ ‘ø„≈ ‘∂ «¬º’ √Ë≈È ÏøÁ∂ ¡øÁ
¿π√ È∂ ’ÁΔ ’Ò≈ Á∂ ¿πμ⁄ «Ó¡≈ª È≈Ò √ÓfiΩÂ≈ È‘ƒ «˜øÁ◊Δ «‹¿π‰ ÁΔ √ºË Í∂Ù ’Á≈ ˛ ª «¬‘ ⁄≈‘πÁ ø ≈˛
’ΔÂ≈Õ ¿π‘Á∂ È≈‡’ È≈¡∂ «Úº⁄ ÂÏÁΔÒ ‘πÁ ø ∂ ‘∂, ¡Ê≈ «’ ¿π‘Δ ’º⁄∂ „≈∂ Ú≈Ò≈ Ó∂≈ «¬‘ È≈‡’ Ú∂÷∂ Â∂ ¿π√ ˘
È≈‡’ ¡≈͉∂ ’Ò≈¬ΔÓÀ’√ º’ Í‘π⁄ ø «Á¡ª ÁÙ’, Í≈·’ Ó∂Δ ◊ºÒ ͺÒ∂ ÍÀ ‹≈Ú∂, «¬‘Δ ¡√Ò ÍÃΔ«÷¡≈ ˛? È‘ƒ, ◊ºÒ
Á∂ ÓÈ ”⁄ «¬√ ◊Ò∂-√Û∂ «È˜≈Ó ˘ ÏÁÒ‰ Ò¬Δ ÒØÛƒÁ∂ «¬√ÂØ∫ ¡º◊∂ ÚΔ ˛, «‹√ ÍÃÂΔ ¡ΩÒ÷ ⁄∂ÂÈ ø ˛Õ ’Δ Í∂Ù ’ΔÂΔ
«¬È’Ò≈Ï Ò¬Δ «Â¡≈ ‘Ø ’∂ Óπ’ º ≈ Â≈‰È Ò¬Δ Íë∂  ‹≈ ‘Δ ’Ò≈ ÁÙ’ Á∂ ÓÈ ”Â∂ ¿π‘Δ ¤≈Í ¤º‚ ‘Δ ˛
’Á∂ ‘∂ Í ÷πÁ ’ÁΔ È≈‘≈ È‘ƒ ω∂Õ «Î ’Δ ’≈È ˛ «‹√ÁΔ ÒØÛ ˛ ‹ª ‹Ø ¤≈Í ¿π√ ˘ ‘¨‰≈ Á∂ √’ÁΔ ˛,
«’ Ò≈«¡ª ÁΔ ≈‹ÈΔÂΔ Á≈ ‹Ú≈Ï È≈‘«¡ª ≈‘ƒ Á∂‰ ¡ΩÒ÷ Á≈ ‘ È≈‡’ «¬√ «¯’ÓøÁΔ È≈Ò Ì«¡≈ ˛Õ ’Ò≈
Ú≈ÒΔ¡ª «¬È’Ò≈ÏΔ «Ëª ¡ΩÒ÷ Á∂ √Ú≈◊Â Ò¬Δ ÍºÏª ˘ «√Î ’Ò≈ Ò¬Δ Ú‰ Ú≈Ò≈ ’Ò≈’≈ «¬√Á∂ ⁄ø◊- ∂
Ì≈ ‘Ø¬Δ¡ª ‘Δ¡ª Â∂ ¿π√ Á∂ Âπ ‹≈‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¿π√ ˘ Ó≈Û∂ ÍÃÌ≈Úª ÍÃÂΔ ⁄∂ÂÈ ø È‘ƒ ‘πÁø ≈Õ ¿π‘ «√Î ¡≈͉Δ
¡ø«ÂÓ ËøÈÚ≈Á ’«‘‰ Ò¬Δ ‘˜≈ª ÁΔ «◊‰ÂΔ ”⁄ Ó≈È√≈ ’Ò≈ ˘ Úø‚‰ ¡Ê≈ ÓπÈ≈√Ï ’ÁÁ≈È ÒºÌ‰ Á∂ ¡≈‘
Í‘π⁄ø Δ¡ª Â∂ ¡≈’≈Ù ◊π‹ ø ≈¿» È≈¡«¡ª È∂ ¿π√ ¡˜ΔÓ «Úº⁄ «‘øÁ≈ ˛... Â∂ ‹ÁØ∫ ¿π‘ ÁπÈΔ¡ª ÂØ∫ ’»⁄ ’Á≈ ˛ ª
Ùı√Δ¡Â ˘ ÙË≈ Á∂ ÎπºÒ Ì∂‡ ’ΔÂ∂Õ «¬‘ ÚÂ≈≈ ¿π√ ÁΔ ¡ø«ÂÓ Ô≈Â≈ ÏÛΔ ¿»‰Δ Â∂ ¡Ê‘Δ‰ ‘πÁ ø Δ ˛Õ Í
«ÁÒ⁄√Í ¡Â∂ ◊øÌΔ «ÚÙÒ∂Ù‰ ÁΔ Óø◊ ’Á≈ ˛Õ ‹ÁØ∫ ’Ø¬Δ ¡ΩÒ÷ ¡ø«ÂÓ Ô≈Â≈ Ò¬Δ «È’ÒÁ≈ ˛ ª ¿π√
’Ò≈ ¡◊ «√¯ ’Ò≈ Ò¬Δ ‘πÁ ø Δ Âª «¬‘ÁΔ¡ª Á∂ ’ÁÁ≈È ’Â≈ª ÏøÈ∑ ¿π√ Á∂ Âπ ‹≈‰ ÓΩ’∂ ÂπÈ Á≈
Óπ„
º ÒΔ¡ª ÒØÛª «Úº⁄ «¬º’ ’ÁÁ≈È (Í≈·’ ‹ª ÁÙ’) ¡«‘Á ’ ‘∂ ‘πÁ ø ∂ ‘ÈÕ
Ù≈«ÓÒ È≈ ‘πÁ ø ≈Õ «Î ’Ò≈’≈ ’Ò≈ «√‹Á≈ Â∂ ıπÁ ˘ ¡‹Ó∂ ¡ΩÒ÷ ‹ÁØ∫ È≈‡’ ’Á≈ ˛ Â∂ «Î ¿π√ÁΔ
¡≈Èø«Á ¡Ú√Ê≈ «Úº⁄ Ó«‘√»√ ’«Á¡ª √øÂÙ π ‡ ‘Ø ‹ªÁ≈ «ÈÁ∂ÙÈ≈ «ÁøÁ≈ ‘À ª ¿π√ÁΔ «¬’≈◊Â≈ ’Ò≈ ÁΔ ÏπÒÁ ø
Í ¡«‹‘≈ ’ÁΔ ‘Ø«¬¡≈ È‘ƒÕ ’Ò≈’≈ Ïπ º ω≈ «‘≈ «√‹‰ Ú≈ÒΔ ‘πÁ ø Δ ˛Õ ¿π‘ ¡≈͉∂ È≈‡’ ÁΔ ◊∂∫Á ÍΔ‚Δ
«¬√ √Ì Á∂ ÓæÁ∂Ș ª «¬‘Δ Òæ◊ «‘≈ ˛ «’
r ÁΔ «¬’ «ÍØ‡ ÓπÂ≈Ï’ Í≥‹≈Ï «Ú⁄ AH ÂØ∫ “ÿ-ÿ π˜◊≈” Á≈ È≈¡≈ ‘Ú≈ «Ú⁄ ÂÒÚ≈Ï≈˜Δ
BI √≈Ò ¿πÓ Ú◊ Á∂ Ï∂π˜◊≈ª ÁΔ ¡Ω√ Á AF.F ÂØ∫ «ÏȪ ’πfi È‘ƒ ˛ «’™«’ ‹Á ’ª◊√ È∂ È≈ ’جΔ
ÎΔ√ÁΔ Ï‰ÁΔ ˛ ‹Á«’ Á∂٠ͺË ”Â∂ «¬‘ A@.B ÎΔ√ÁΔ Ï‹‡ ”⁄ «¬√ Ú≈√Â∂ ÍÃÏøË ’ΔÂ≈ ˛ ¡Â∂ È≈ ‘Δ «¬√
ωÁΔ ˛Õ «¬√ Ó≈ÓÒ∂ «Ú⁄ Í≥‹≈Ï Á≈ Á∂Ù «Ú⁄Ø∫ HÚª Ú≈√Â∂ «¬È∑ª ’ØÒ √‘Δ ¡ø’Û≈ ˛Õ È≈ ’Ø¬Δ ·Ø√ ÈΔÂΔ ˛
ÈøÏ ¡≈™Á≈ ˛Õ ¡Ê Ù≈√ÂΔ ‰‹Δ «√øÿ ÿπøÓ‰ ¡Â∂ È≈ ‘Δ ÈΔ¡ÂÕ «¬√ ‘≈Ò «Ú⁄ Ï∂π˜◊≈ª ¡Â∂
ÓπÂ≈Ï’, ““¡√Ò «Ú⁄ ª √≈‚∂ ’ØÒ √»Ï∂ «Ú⁄ Ï∂π˜◊≈Δ ’æ⁄∂ ’≈«Ó¡ª ’ØÒ «¬’Ø √Â≈ Ï⁄Á≈ ˛, ¿π‘ ˛ «Î ÂØ∫
Ï≈∂ √‘Δ ‚≈‡≈ ‘Δ ¿πÍÒÏË È‘ƒ ˛, ª «Î ÈΔÂΔ¡ª √øÿÙª Á≈ ÓÀÁ≈È Ì÷≈¿π‰ Á≈Õ
«’ºÊØ∫ ωÈΔ¡ª ‘ÈÕ”” ó ¡ππ‰ÁΔÍ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 28 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
’È Ò¬Δ Í»Δ Ú≈‘ Ò≈ «ÁøÁ≈ ˛Õ ¡≈͉∂ Í≈Âª ˘ ’Á≈ ˛Õ ¡ΩÒ÷ Á∂ È≈‡’ ó ψ≈È∂ ÏØ‘Û ÁΔ ¤ª, √ºÂ
ÔÊ≈Ê’ ø◊ Á∂‰ Ò¬Δ ¿π‘Ȫ ÁΔ¡ª √Δ’ ÓπÁ≈Úª ψ≈È∂, ¡øÈ∂∑ «ÈÙ≈È⁄Δ, «¬Ù’ Ï≈fi ÈÓ≈˜ Á≈ ‘º‹ È≈‘ƒ,
¡Â∂ √øÚ≈Á ¡Á≈«¬◊Δ ˘ ˜ÓΔÈΔ ¤Ø‘ª «ÁøÁ≈ ˛Õ ¡≈͉∂ «¬º’ √Δ Á«¡≈, „ª⁄≈, Â∂Ûª ¿π√ Á∂ «ÚÙÒ∂Ù‰ ◊π‰ª ÁΔ
Í≈Âª Á≈ ¡≈Í√Δ «ÙÂ≈ ÿÛÈ Òº«◊¡ª ¿π‘Ȫ Á∂ Ï≈‘Δ Â‹Ó≈ÈΔ ’Á∂ ‘ÈÕ
¡≈Í∂ Á∂ È≈Ò-È≈Ò ¡øÁ»ÈΔ ¡≈Í∂ ˘ ¡◊Ì»ÓΔ ”⁄ ÒÀ ’∂ ¡‹Ó∂ ¡ΩÒ÷ È≈‡-÷∂Â ¡øÁ ¿π‘ Í«‘Ò’ÁÓΔ¡ª
¡≈™Á≈ ˛ Â∂ «Î È≈‡’Δ Â‰≈¡ Â∂ ‡º’ «√‹«Á¡ª «√‹ «◊¡≈ ˛ «‹‘Ȫ ”Â∂ Í«‘≈ Á∂ ’∂ ¡Â∂ «‹‘Ȫ ˘
’Ò≈ÂÓ’ √πÁ ø Â≈ ÁΔ¡ª «⁄ø◊≈ÛΔ¡ª «√‹Á≈ ˛...√ΔÈ «ÈøÂÂ≈ ÏıÙ ’∂ ¡√ƒ ¡≈͉∂ «¬È’Ò≈ÏΔ √øÿÙ ˘ ‘Ø
Á √ΔÈ È≈‡’ ÁΔ ’∂∫ÁΔ ⁄»Ò ˘ Óÿ≈™Á≈ ˛Õ Í≈·’- Óÿ≈ √’Á∂ ‘ªÕ «¬È’Ò≈ÏΔ «Ëª ÚΔ «¬‘ √Ófi‰ «’ ¡ΩÒ÷
ÁÙ’ Á∂ ÓÈ ¡øÁ √Ú≈Òª Á≈ ‹Ú≈ ÷Û∑≈ ’ «ÁøÁ≈ ˛ ÁΔ ¿πμ⁄-«Ó¡≈Δ ’Ò≈ ÒØ’ª ˘ È≈‡’ √ø◊ ‹ØÛÈ «Úº⁄
ª «’ ÁÙ’ ¿π‘Ȫ √Ú≈Òª Á∂ ‹Ú≈Ï ÒºÌ‰ Ò¬Δ √‘≈¬Δ ‘Ø ¬ Δ ˛, «√Î ˙ÍΔ Íà  ΔϺ Ë Â≈ È‘ƒÕ Â∂
ÂÒØÓ¤ º Δ ‘ØÚ.∂ ..È≈‡’ ¡≈͉∂ ¡øÂ ÚºÒ «’√∂ ¡◊È ◊πÏ≈∂ ’Ò≈’≈/È≈‡’’≈ ÚΔ «¬‘ √Ófi‰ «’ ‹ÁØ∫ √Ó≈‹ ¡øÁ
Úª◊ ¿π‚Á≈ ‹ªÁ≈ ˛ Â∂ «Î ‹ÁØ∫ ÁÙ’ ÁΔ¡ª ¡º‚Δ¡ª ÁºÏ-∂ ’π⁄Ò∂ «ÒÂ≈Û∂ ‹≈ ‘∂ ÒØ’ ‘≈ÙΔ¬∂ ÂØ∫ Ï≈‘ ˺’∂ ‹≈
ʺÒ∂ ¡º◊∂ Óº⁄‰ Òº◊ ÍÀ∫ÁΔ ˛ ª ¿π‘ ¡ø«ÂÓ √º‡ Ó≈Á≈ ‘∂ ‘؉ ª È≈‡’ ˘ √Ó∂∫ Á≈ ‘≈‰Δ ωÈ≈ ÍÚ∂◊≈ Â∂
˛...ÁÙ’ Á∂ ÓÈ-Ó√Â’ ¡øÁ È≈‡’ Á≈ ’∂∫ÁΔ ÊΔÓ ¡≈Í‰Δ Ë≈ «Âº÷Δ ’«Á¡ª ÒØ’-ͺ÷Δ ÷≈√∂ Ú≈Ò∂ ¿πμ⁄
¿πμ’«¡≈ ‹ªÁ≈ ˛, ¿π‘ «¬√ ÊΔÓ ˘ √Ófi‰ Á∂ ¡≈‘ ”⁄ ’Ò≈ Ú≈Ò∂ È≈‡’ª ÁΔ ⁄È≈ ’ÈΔ ‘ØÚ◊ ∂ ΔÕ È≈‡ ’Ò≈
ÍÀ∫Á≈ ˛ Â∂ ÍÃ≈Í √«ÊÂΔ «Úº⁄∫Ø «È’Ò‰ Ò¬Δ «¬È’Ò≈Ï ÁΔ¡ª √øÌ≈ÚÈ≈Úª ¡√ΔÓ ‘È, «¬‘ √øÌ≈ÚÈ≈Úª √ÓºÊ≈
Á∂ ≈‘ ÍÀ‰ Ò¬Δ ¿π’√≈‘‡ Ó«‘√»√ ’Á≈ ˛Õ ¡«‹‘≈ ÍÃÌ≈Ú Ï‰È Â∂ ÒØ’ª Á∂ Ò∂÷∂ Òº◊‰, «¬‘Δ ¿π√ Ó«‘Ï»Ï È≈‡’’≈
÷Ò≈¡ ”⁄ ◊»‹ ø Á∂ «’√∂ «ÏÈ ¡Ë≈ È≈¡∂ ≈‘ƒ «√‹‰≈ ˘ √º⁄Δ Â∂ ¡ÊÌÍ» Ù˪‹ÒΔ ‘ØÚ◊ ∂ ΔÕ
¡√øÌÚ ˛Õ Í ’Ò≈ ÁΔ ÷»Ï√» «‚¿πÛΔ ”Â∂ ÷Û’∂ ÁÙ’ ó ‚≈. √≈«‘Ï «√øÿ, È≈‡’’≈
Ò¬Δ ’πfi º ’ ◊π˜È Á∂ ≈‘ ÚºÒ ‹ªÁ≈ Ï»‘≈ ¸Íº‡ ÷πÒ º Á≈
˛Õ ’Ò≈ ÒØ’ª Á∂ ’øÓ ÚΔ Âª ‘Δ ¡≈ √’ÁΔ ˛ ‹∂ ’Ò≈ ‹Δ˙ ‡≈Ú «ÚπºË ‹∂» √øÿÙ
Í«‘Òª ¡≈͉∂ ’Ò≈ÂÓ’ ËÓ ”Â∂ ӘϻÂΔ È≈Ò Í«‘≈ ‹ÀÂØ ‘Ò’∂ Á∂ «Í≥‚ «È¡≈ÓΔ Ú≈Ò≈ «Ú÷∂ ‹Δ˙ ’øÍÈΔ
Á∂‰ Á∂ √ÓºÊ ˛Õ ¡‹Ó∂ ¡ΩÒ÷ ÁΔ È≈‡’Δ ’Ò≈ «¬√ ÚºÒØ∫ Ò◊≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ÓØÏ≈«¬Ò ‡≈Ú «ıÒ≈¯ ÒØ’ª «Úº⁄
«Ê¿πΔ Á≈ ÌÚª ÍÃÓ≈‰ ˛Õ Ì≈Δ Ø‘ √ΔÕ ¿πÈ∑ª È∂ «’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È Á∂ ¡≈◊»¡ª
¡ΩÒ÷ Á≈ È≈‡’ «ÚÙÒ∂Ù‰Δ ÍÃÌ≈Ú Ú≈Ò≈ ‘πÁ ø ≈ ˛Õ È≈Ò ◊ºÒÏ≈ ’ΔÂΔ ¡Â∂ «Í≥‚ «Úº⁄ Ô»ÈΔ¡È ÁΔ «¬’≈¬Δ
¿π‘ «¬º’ √«ÊÂΔ ¸‰Á≈ ˛, ¡≈͉∂ Óπ÷ º Í≈Â ˘ ¿π√ √«ÊÂΔ Á≈ ◊·È ’ΔÂ≈Õ «¬√ÂØ∫ Í«‘Òª ¡À√.‚Δ.¡ÀÓ. È∂ Ò≈∂ Ò≈
¡øÁ √π‡ º ’∂ Ï≈‘ «È’Ò‰ Ò¬Δ ‘πfi º ª Ó≈Á≈ ˛, ¿π√Á∂ ’∂ ÓØÏ≈«¬Ò ‡≈Ú ¿π√ ‹◊∑≈ ÂØ∫ ‘‡≈¿π‰ ÂØ∫ √≈¯ «¬È’≈
¡øÁ Ò≈·Δ¡ª Ó≈Á≈ ˛, ¿π√ ÁΔ Ó≈È«√’ √«ÊÂΔ «’‘Û∂ ’ «ÁºÂ≈ √ΔÕ «¬√ Á∂ «ıÒ≈¯ Ô»ÈΔ¡È ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂·
’≈‰ª ’’∂ ÚÂÓ≈È ø◊ Ú≈ÒΔ Ï‰Δ ˛, «¬√ √Ú≈Ò ’؇’Í»≈-Ï«·ø‚≈ Ó≈◊ ”Â∂ ‹≈Ó Ò◊≈«¬¡≈ «◊¡≈ ¡Â∂
√Ófi‰ ÚºÒ ¡‘πÒÁ≈ ˛...È≈‡’’≈ «¬‘ √Ófi ¡≈͉∂ «’‘≈ «’ «¬‘ ‡≈Ú ÁΔ¡ª ∂‚Δ¬∂ÙÈ H@@ ÓΔ‡ Á∂ ÿ∂∂
Í≈·’/ÁÙ’ º’ √ø⁄≈« ’È Ò¬Δ «ÁÒ⁄√Í È≈‡’Δ «Úº⁄ Ï‘π Ó≈» ¡√ ’ÁΔ¡ª ‘ÈÕ «‹√ È≈Ò ’À∫√ Â∂
ÿπ‚ø Δ¡ª ÁΔ ÂÒ≈Ù ’Á≈ ˛, «Î √‘≈«¬’ Í≈Âª ÁΔ «¬º’ ‘Ø «Ì¡≈È’ ÏΔÓ≈Δ¡ª Òº◊ √’ÁΔ¡ª ‘ÈÕ ‘≈¬Δ’Ø‡
‡ΔÓ ÷Û∑Δ ’Á≈ ˛, «¬‘ √‘≈«¬’ Í≈Â ’ÁΔ ¿π‘Á∂ ‘º’ Á∂ ’¬Δ «ÈÁ∂ÙÈ ¡≈¬∂ ‘È «’ «¬‘ ‡≈Ú «‘≈«¬ÙΔ
”⁄ Â∂ ’ÁΔ «ÚØË ”⁄ Ìπ◊ÂÁ∂ ‘È, Ó’√Á ¿π√ ˘ ÒØÛƒÁ∂ «¬Ò≈’∂ ÂØ∫ Á» Ò◊≈¬∂ ‹≈‰∂ ⁄≈‘ΔÁ∂ ‘È Í «ÈÔÓª ˘
¡ø˜≈Ó Âº’ ÂØÈ Á≈ ˛...«‹Ú∂∫ Îπ‡ º Ï≈Ò ÁΔ ÷∂‚ ¡øÁ ◊ØÒ «¤º’∂ ‡ø◊ ’∂ ‡≈Ú Ò◊≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ Ó◊Ø∫ «Í≥‚ Á∂
’Ø¬Δ «¬º’ «÷‚≈Δ ’Á≈ ˛ Í ¿π√ ◊ØÒ Ú≈ÒΔ «’º’ Á∂ ’πfi ÒØ’ Í≈‰Δ Ú≈ÒΔ ‡À∫’Δ ¿πμÍ ⁄Û∑ ◊¬∂ Â∂ ¿πÊ∂ ‘Δ Íº’≈
Úº‹‰ «Íº¤∂ Â∂ ◊ØÒ-ÍØ√‡ Á∂ ¿π√ Í≈ Í‘π⁄ ø ‰ «Íº¤∂ «◊¡≈ª ËÈ≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «ÁÈ-≈ Á∂ ËÈ∂ ÂØ∫ Ï≈¡Á ‚Δ.√Δ.
«÷‚≈Δ¡ª Á≈ ÔØ◊Á≈È ‘πÁ ø ≈ ˛Õ ¿π√∂ Â∑ª È≈‡’’≈ «¬‘Ȫ ÚºÒØ∫ ÓΔ«‡ø◊ Ò¬Δ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ¡Â∂ «Ò÷ÂΔ ÎÀ√Ò≈
√‘≈«¬’ Í≈Âª ≈‘ƒ Óπ÷ º Í≈Â ÁΔ ÷πÙΔ, ÁÁ, ◊π√ º ≈, ’’∂ ‡≈Ú ˘ «Í≥‚Ø∫ «¬º’ «’ÒØÓΔ‡ Á» Ò≈¿π‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈
√øÿÙ, ÒÛÈ-ÓÈ Á≈ ¯À√Ò≈ «√‹‰ Ò¬Δ ÒØ‘≈ ◊Ó ‘Ø«¬¡≈Õ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 29 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
ÓøÁ√Ω ◊ØÒΔ ÿ‡È≈
’πºÒ «‘øÁ «’√≈È Ó˜Á» √Ì≈ Á∂ ‚ÀÒΔ◊∂ÙÈ ÁΔ «ÍØ‡
F ‹»È B@AG ˘ ÓºË ÍÃÁ∂Ù Á∂ «˜Ò∑∂ ÓøÁ√Ω «Úº⁄ B@AF «Úº⁄ «¬‘ AE ÂØ∫ AH ‘˜≈ ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò √Δ,
¡≈Í‰Δ¡ª Óø◊ª ”Â∂ ¡øÁØÒÈ ’ ‘∂ «’√≈Ȫ ”Â∂ √’≈ ‘π‰ «¬‘ E ‘˜≈ ÂØ∫ ÚΔ ÊºÒ∂ «Ú’ «‘≈ ˛Õ ºÏΔ ÁΔ¡ª
È∂ ¿π‘Ȫ È≈Ò ’Ø¬Δ ◊ºÒÏ≈ ’È ‹ª Óø◊ª Óøȉ ÁΔ ¯√Òª Ó∂ÊΔÁ≈È≈, ’‰’ ¡Â∂ ¤Ø«Ò¡ª Á≈ ÚΔ «¬‘Δ ‘≈Ò
Ï‹≈«¬ ¿π‘Ȫ ˘ Ó≈È ¡Â∂ ‚≈ ’∂ ÷Á∂ÛÈ ÁΔ ÈΔÂΔ ˛, «’√≈È √π¡≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’«ÓÙÈ ÁΔ «ÍØ‡ Ò≈◊» ’’∂
«‘ «ÏȪ «’√∂ Ú≈«Èø◊ Á∂ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈ «ÁºÂΔ, «‹√ ÿº‡Ø-ÿº‡ Ò≈◊ ÓπºÒ ”⁄ E@ÎΔ√ÁΔ ÓπÈ≈Î≈ ‹ØÛ ’∂ Ì≈¡
”⁄ F «’√≈È Ó≈∂ ◊¬∂ ¡Â∂ Ï‘π √≈∂ ˜ıÓΔ ‘ج∂Õ «¬√ Á∂‰ ÁΔ Óø◊ ’ ‘∂ ‘ÈÕ «’√≈È Óø◊ ’ ‘∂ √È «’
Ú«‘ÙΔ ÿ‡È≈¥Ó ÁΔ ‹≈‰’≈Δ ¡Â∂ ÂºÊ ÷Ø‹ Ò¬Δ ’πºÒ ¯√Òª Á∂ ÿº‡ Ì≈¡ ’≈È «’√≈È ÿ≈‡∂ ”⁄ ‹≈ ’∂ ’˜¬Δ
«‘øÁ «’√≈È Ó˜Á» √Ì≈ ÁΔ ’∂∫ÁΔ ’≈‹’≈ÈΔ Á≈ ‘Ø ‘∂ ‘È ¡Â∂ ıπÁ’πÙΔ¡ª ÚË ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ’˜≈
⁄≈ ÓÀ ∫ ÏΔ ÚÎÁ «‹√ «Úº ⁄ ’Ω Ó Δ ÍÃ Ë ≈È ÚΔ. Óπ¡≈ÎΔ ¡Â∂ √Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’«ÓÙÈ ÁΔ «ÍØ‡ Ò≈◊»
ÚÀ∫’‡Óº¬Δ¡≈, ¿πÍ-ÍÃË≈È ’≈. ‹∂.ÚΔ. ⁄ÒÍÂΔ≈˙, ’ÈΔ ¡«Â¡ø ˜»Δ ˛Õ
’≈. Á≈Â≈ «√øÿ √Δ.¬Δ.√Δ. ÓÀ∫Ï (Í≥‹≈Ï) ¡Â∂ Ô».ÍΔ. ÿØÒ ÁΔ Ùπ»¡≈ :- Ú≈‹Ï Ì≈¡ª ÁΔ Óø◊ ˘ ÒÀ ’∂
ÂØ∫ √Δ.¬Δ.√Δ. ÓÀ∫Ï ’≈. ËÓÍ≈Ò √È, È∂ BA ‹»È ˘ «’√≈Ȫ È∂ «¬’º·∂ ‘؉ ÁΔ ÔØ‹È≈ ω≈¬ΔÕ ÈΩ‹Ú≈È
ÓºË ÍÃÁ∂Ù Á∂ ÓøÁ√Ω «˜Ò∑∂ Á≈ ÁΩ≈ ’ΔÂ≈Õ ‡ΔÓ «¬√ «’√≈È ¡º◊∂ ¡≈¬∂, ¿π‘Ȫ «‹ºÊ∂ «Í≥‚ª ”⁄ √øÍ’ ’ΔÂ∂
¬∂Δ¬∂ Á∂ ¿π‘Ȫ G «Í≥‚ª «Úº⁄ ◊¬Δ «‹‘Û∂ ◊ØÒΔ ’ª‚ ÂØ∫ ¿πÊ∂ ÓØÏ≈¬ΔÒ ÎØȪ ÁΔ ÚÂØ∫ È≈Ò √πÈ∂‘∂ Í‘πø⁄≈¬∂, ’جΔ
ÍÃÌ≈«Ú √È, «¬øÈ∑ª «Í≥‚ª ”⁄ «ÍÍÒΔ¡ª ⁄ΩÈ͇, «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ ‹ª ≈‹ÈΔÂ’ Í≈‡Δ «¬√ ÿØÒ ÁΔ
ÏÁ’∂  ≈Í≥  , «ÍÍÒΔ¡≈ Óø ‚ Δ, Δ⁄≈, Ïπ ‚ ≈, ⁄ΔÒØ ¡◊Ú≈¬Δ È‘ƒ √Δ ’ ‘ΔÕ ÚÎÁ ‹Á Í≈ÙÚÈ≈Ê
«ÍÍÒ¬Δ¡≈ ¡Â∂ Â∂’≈≈Ú≈Á ‘È, «¬‘Ȫ «Í≥‚ª ”⁄ ÚÎÁ ⁄ΩÍ≈‡Δ «‹ºÊØ∫ ÿØÒ Ùπ» ‘Ø«¬¡≈ ¿πμÊ∂ Íπº‹≈ ª ¿πÊ∂ ‘≈˜
È∂ «’√≈Ȫ È≈Ò √Ïø«Ë ÿ‡È≈ √ÏøËΔ ◊ºÒÏ≈ ’ΔÂΔÕ «’√≈Ȫ È∂ Áº«√¡≈ «’ «’√≈Ȫ È∂ Í«‘ÒΔ ‹»È ÂØ∫ A@
¡øÁØÒÈ Á≈ ’≈È :- ÚÎÁ È∂ Úº÷-Úº÷ «Í≥‚ª Á∂ ‹»È º’ Óø‚Δ¡ª Á∂ Ï≈¬Δ’≈‡ Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ «‹√ «Úº⁄
«’√≈Ȫ È≈Ò Óø◊ª ¡Â∂ ÓπÙ«’Òª √ÏøËΔ ◊ºÒÏ≈ ’ΔÂΔÕ ’Ø¬Δ «’√≈È, ÁπºË, √ϘΔ, ¯Ò ‹ª ’Ø¬Δ ‘Ø ¿πÂÍ≈Á
√Ì «’√≈Ȫ È∂ Óπº÷ √Óº«√¡≈ «¬‘Δ Áº√Δ «’ √»Ï∂ «Úº⁄ Óø‚Δ «Úº⁄ È‘ƒ Ú∂⁄∂◊≈Õ «¬√ ‹◊∑≈ ”Â∂ ‘Δ «’√≈Ȫ È∂
ÍÀÁ≈ ‘؉ Ú≈ÒΔ¡ª ¯√Òª Á∂ Ú≈‹Ï Ì≈¡ È‘ƒ «ÓÒ ‘∂, «¬’º· ’’∂ ⁄Ω’ ”⁄ ËÈ≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ ËÈ∂ ÁΔ
Ï‘π  √≈Δ¡ª ¯√Òª Á≈ ÿº ‡ Ø - ÿº ‡ √ÓÊÈ Óπ º Ò «◊‰ÂΔ ‘ ؘ ÚËÁΔ ◊¬Δ, E ‹»È º’ ’Ø¬Δ √’≈Δ
(¡ÀÓ.¡À√.ÍΔ.) ‘Δ «ÈË≈ ȑƒ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «‹øÈ∑ª ¡«Ë’≈Δ «’√≈Ȫ È≈Ò ◊ºÒÏ≈Â Ò¬Δ È≈ Íπº‹≈Õ
¯√Òª Á≈ ¡ÀÓ.¡À√.ÍΔ. «ÈË≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ˛, ¿π‘Ȫ ÍπÒΔ√ Î≈«¬«ø◊ :- F ‹»È Â’ΔÏÈ C ÂØ∫ C-C@
ÁΔ ÷ΔÁ ÚΔ «ÓºÊ∂ Ì≈¡ ÂØ∫ Ï‘π ÿº‡ Â∂ ’ΔÂΔ ‹ªÁΔ ˛Õ Ù≈Ó ÍπÒΔ√ ÁΔ¡ª B ◊º‚Δ¡ª ¡≈¬Δ¡ªÕ ¿π‘Ȫ «’√≈Ȫ
«Ó√≈Ò Ú‹Ø∫ B@AC-AD «Úº⁄ √Ø«¬¡≈ÏΔÈ ÁΔ¡ª ’ΔÓª È≈Ò ’Ø¬Δ ◊ºÒÏ≈ ȑƒ ’ΔÂΔ ¡Â∂ È≈ ‘Δ ’Ø¬Δ Ú≈«Èø◊
E@@@ πͬ∂ ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò √È Í B@AF-AG «Úº⁄ «Áº  ΔÕ Íπ Ò Δ√ È∂ «’√≈Ȫ ”Â∂ ¡ø Ë ≈Ëπ ø Á ◊Ø Ò Δ¡ª
«¬‘ BE@@ ÂØ∫ BG@@ ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò ‘Δ «Ú’ΔÕ ¿πÛÁ ÁΔ ⁄Ò≈¿π‰Δ¡ª Ùπ» ’ «ÁºÂΔ¡ªÕ Ò◊Ì◊ E@@ ÂØ∫ F@@
’ΔÓ A@,@@@ π. ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò √Δ Â∂ ‘π‰ CE@@ ÂØ∫ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈¬Δ ◊¬Δ, «‹√ È≈Ò D «’√≈È ÓΩ’∂ ”Â∂ ‘Δ Ó≈∂
D@@@ π. ˛ ‹Á«’ ¡ÀÓ.¡À√.ÍΔ. ED@@ π. ˛Õ ¡ÎΔÓ ◊¬∂Õ ÓÈ Ú≈Ò∂ √Ì ÈΩ‹π¡≈È √È, «‹øÈ∑ª ÈΩ‹π¡≈Ȫ È∂
ÁΔ ÷∂ÂΔ ”⁄ «’√≈Ȫ Á≈ Ï‘π √ØÙ‰ ‘Ø «‘≈ ˛Õ AE@@@@ ÍπÒΔ√ ◊ØÒΔ Á≈ «ÚØË ’ΔÂ≈, ¿π‘Ȫ ˘ ÿ√Δ‡’∂ Ê≈‰∂
π. ÍÃÂΔ «’ÒØ Ó≈’Δ‡ ”⁄ «Ú’ ‘Δ ¡ÎΔÓ √’≈ ”⁄ ÒÀ ◊¬∂ ¡Â∂ Ê≈‰∂ ”⁄ ‘Δ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈’∂ Ó≈’∂ B ‘Ø
«’√≈Ȫ ’ØÒØ∫ A@@@ ÂØ∫ AE@@ π. ÍÃÂΔ «’ÒØ ÷ΔÁ ‘Δ ÈΩ‹π¡≈È Ù‘ΔÁ ’ «ÁºÂ∂Õ
˛Õ «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª Óπº÷ ¯√Òª «Úº⁄Ø∫ Ò√È Óπº÷ ¯√Ò ˛, «Í≥‚ ÏÁ’∂≈Í≥ :- ÚÎÁ ‹Á «¬√ «Í≥‚ Íπº‹≈ ª

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 30 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
◊ØÒΔ’ª‚ ”⁄ Ó≈∂ ◊¬∂ ÁÈ∂Ù Í≈‡ΔÁ≈ Á∂ ÿ Íπº‹≈, ‘Ø «Úº⁄ ‘Δ È≈«¬‰ «√øÿ Ù≈«ÓÒ √Δ, «‹√ ˘ Í∂‡ ”⁄
«’√≈Ȫ √Ó∂ ¿π√ Á∂ «ÍÂ≈ ¡ÌΔÙ∂’ Í≈‡ΔÁ≈ ÿ ”⁄ ◊ØÒΔ¡ª Òº◊‰ È≈Ò ¿π‘ ˜ıÓΔ ‘Ø«¬¡≈Õ ¿π√È∂ ◊ØÒΔ¡ª
‘≈˜ √ÈÕ ¿π√ È∂ Áº«√¡≈ «’ «ÍÍÒΔ¡≈ ÍπÒΔ√ √‡∂ÙÈ Á∂ ˜ıÓ ÚÎÁ ˘ «Á÷≈¬∂, ‹«ÂøÁ «√øÿ «‹√ Á∂ ͺ‡ Á∂
ÂØ∫ Â’ΔÏÈ BE@ Îπº‡ Á» «’√≈È ÷Û∂ √È, Â’ΔÏÈ ¿πμÍ ◊ØÒΔ¡ª Òº◊Δ¡ª √È, È∂ ¡≈͉∂ ˜ıÓ «Á÷≈™«Á¡ª
B@-BE ÈΩ‹π¡≈È «‹øÈ∑ª ”⁄ «ÁÈ∂Ù ÚΔ Ù≈«ÓÒ √Δ, ¿π‘ ÍπÒΔ√ ÁΔ Ú«‘ÙΔ ’≈Ú≈¬Δ Á≈ ÷πÒ≈√≈ ’ΔÂ≈Õ
ËÈ∂ ÂØ∫ ÊØÛΔ Á» ”Â∂ ÷Û∂ √≈≈ ÿ‡È≈¥Ó Á∂÷ ‘∂ √ÈÕ È«¬¡≈ ÷∂Û≈ :- «¬√ «Í≥‚ Á∂ ⁄ÀÈ ≈Ó Ï≈∂ ÒØ’ª
ÍπÒΔ√ È∂ Ê≈‰∂ ÂØ∫ ‘Δ «¬‘Ȫ ÈΩ‹π¡≈Ȫ ”Â∂ Î≈«¬«ø◊ È∂ Áº«√¡≈ «’ «’Ú∂∫ ¿π√ È∂ ÍπÒΔ√ Á∂ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈¿π‰ Á≈
’ΔÂΔÕ «ÂøÈ ÈΩ‹π¡≈È Îº‡Û ‘Ø ◊¬∂, ÁÈ∂Ù ÁΔ ‘√ÍÂ≈Ò «ÚØË ’ΔÂ≈ ¡Â∂ ¿π√ ˘ ÍπÒΔ√ Ú≈Ò∂ Ë»‘ ’∂ Ê≈‰∂ ¡øÁ
«Ò‹ª«Á¡ª √Â∂ ”⁄ ‘Δ ÓΩ ‘Ø ◊¬Δ, Ï≈’Δ ÁØ ‹∂∂ «¬Ò≈‹ ÒÀ ◊¬∂ ¡Â∂ ¿π√ ˘ Ú≈Òª ÂØ∫ ÎÛ’∂ ¿π√Á∂ «√ «Úº⁄
‘È, «ÁÈ∂Ù ÁΔ ¿πÓ ’∂ÚÒ AG √≈Ò ÁΔ √Δ ¡Â∂ ¿π‘ ◊ØÒΔ¡ª Ó≈ «ÁºÂΔ¡ªÕ
«◊¡≈Úƒ ‹Ó≈ «Úº⁄ ÍÛ∑Á≈ √ΔÕ ¿π‘Ȫ Áº«√¡≈ «’ «Í≥‚ Â∂’≈≈Ú≈Á :- «¬√ «Í≥‚ «Úº⁄ ‹Á ÚÎÁ
Ï‘π √≈∂ ÈΩ‹π¡≈È Ò≈ÍÂ≈ ‘È, ’πfi ÍπÒΔ√ «‘≈√ ͻÈÓ ⁄øÁ Á∂ ÿ Í‘πø«⁄¡≈ ª Ó≈‘ΩÒ Ï‘π Áπ÷Á≈¬Δ
«Úº⁄ ‘È Í ÍπÒΔ√ ¿π‘Ȫ ÁΔ «‘≈√ ÂØ∫ «¬È’≈Δ ˛Õ √Δ, Í»ÈÓ ⁄øÁ ÁΔ ¿πÓ ’∂ÚÒ BC √≈Ò √Δ, ¿π√Á≈
ÍπÒΔ√ ¡‹∂ ÚΔ «Í≥‚ª ”⁄ ÈΩ‹π¡≈Ȫ ˘ ‚≈-ËÓ’≈ ‘Δ ÈÚª-ÈÚª «Ú¡≈‘ ‘Ø«¬¡≈ √ΔÕ ¿π√Á∂ «ÍÂ≈ ÁΔ Í«‘Òª
˛ ¡Â∂ ’¬Δ¡ª ˘ Í«‘Òª Í≈¬∂ ‘ج∂ ’∂√ª ”⁄ Î√≈¬Δ ‹≈ ‘Δ ÓΩ ‘Ø ¸º’Δ √Δ, ÍπÒΔ√ Î≈«¬«ø◊ «Úº⁄ ◊ØÒΔ Òº◊‰
‘Δ ˛Õ «¬Ò≈’∂ ”⁄ ÍπÒΔ√ ÁΔ Á«‘Ù Ï’≈ ˛Õ ¿π√ È≈Ò Í»ÈÓ ⁄øÁ Ó≈«¡≈ «◊¡≈Õ «Íº¤∂ ’∂ÚÒ ¿π√ÁΔ
È∂ Áº«√¡≈ «’ Óπº÷ ÓøÂΔ «ÙÚ≈‹ «√øÿ ⁄Ω‘≈È √≈‚∂ ÿ Ï‹π◊ Ó≈Â≈ ¡Â∂ ¿π√ ÁΔ ÈÚ-«Ú¡≈‘Δ ÍÂÈΔ ‘Δ «‘
¡≈¬∂ √È, ¿π‘Ȫ È∂ Ó∂∂ ÍπºÂ ÁΔ ÓΩ Á≈ A ’ØÛ Á∂‰ ◊¬Δ √ΔÕ «Í≥‚ Ú≈Ò∂ ’«‘ ‘∂ √È «’ «¬√ ÿ «Úº⁄ ‘π‰
Ò¬Δ «’‘≈Õ ÓÀ∫ «’‘≈ «’ Ó∂∂ ÍπºÂ Á≈ ÓπºÒ ª Ò◊≈ «ÁºÂ≈ ’Ø¬Δ Ø‡Δ ’Ó≈¿π‰ Ú≈Ò≈ ª «’Ë∂ ’Ø¬Δ Áπ¡≈¬Δ ÒÀ ’∂
˛ ÍÃø» «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª Óø◊ª È‘ƒ ÓøÈΔ¡ªÕ «¬√ Á≈ ÓÂÒÏ ¡≈¿π‰ Ú≈Ò≈ ÚΔ È‘ƒ «‘≈Õ
˛ «’ «Î ¡øÁØÒÈ ‘ØÚ∂◊≈, «Î ◊ØÒΔ ⁄ºÒ∂◊Δ ¡Â∂ «Î ÚÎÁ «¬√ ÈÂΔ‹∂ ”Â∂ Í‘πø«⁄¡≈ ˛ «’ :-
ÓÈ Ú≈«Ò¡ª ÁΔ ’ΔÓ Ò◊≈¬Δ ‹≈Ú∂◊ΔÕ A. ÓºË ÍÃÁ∂Ù √’≈ ÁΔ «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª ‘º’Δ Óø◊ª Óøȉ
Á≈ÒØÁ≈ ⁄Ω’ :- «¬ºÊ∂ ÚΔ «’√≈È ¡øÁØÒÈ ”⁄ ËÈ≈ ÁΔ Ï‹≈«¬ ¿π‘Ȫ ”Â∂ È≈ÁÙ≈‘Δ ˜πÒÓ ÁΔ ÿØ «ÈøÁ≈
Ò≈¬Δ ÏÀ·∂ √ÈÕ Ò√‰ ÁΔ¡ª ÿº‡ ’ΔÓª «ıÒ≈¯ «’√≈È ’ΔÂΔ ‹≈‰Δ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛Õ
¡øÁØÒÈ ’ ‘∂ √È, ÍπÒΔ√ È∂ ¡øÈ∑∂Ú≈‘ Ò≈·Δ⁄≈‹ B. ’∂∫Á ¡Â∂ √»Ï≈¬Δ √’≈ª √Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’«ÓÙÈ
’ΔÂ≈ ¡Â∂ «¬º’ «’√≈È ˘ ¡ÀÈΔ¡ª ‚ª◊ª Ó≈Δ¡ª «’ ÁΔ¡ª «√Î≈«Ùª ˘ Ò≈◊» ’’∂ Ò≈◊ ÓπºÒ ÂØ∫
¿π√ÁΔ ÓΩ’∂ ”Â∂ ‘Δ ÓΩ ‘Ø ◊¬ΔÕ «’√≈Ȫ ˘ E@% ÚºË ÓπÈ≈Î≈ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂Õ
«Í≥‚ Δ⁄≈ :- ÚÎÁ Á∂ «¬√ «Í≥‚ Í‘πø⁄‰ ”Â∂ C. ÓºË ÍÃÁ∂Ù ÁΔ √’≈ «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª ¡≈ÂÓ-
«’√≈Ȫ È∂ Áº«√¡≈ «’ ¡øÁØÒÈ Á∂ ⁄Ò«Á¡ª «’√≈Ȫ È∂ ‘º«Â¡≈Úª Ø’‰ Ò¬Δ «’√≈Ȫ Á∂ √Ì ÍÃ’≈ Á∂ ’˜∂
E ‹»È ˘ ÏøÁ Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ ÍÃø» ÍπÒΔ√ È∂ ÚÍ≈Δ¡ª Óπ¡≈Î ’∂Õ
˘ ¿π’√≈ ’∂ «’√≈Ȫ È≈Ò fi◊Û≈ ’Ú≈ «ÁºÂ≈Õ ’πfi D. ≈‹ √’≈ª «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª √Ì ÍÃ’≈ ÁΔ¡ª ¯√Òª
«’√≈È ˜ıÓΔ ‘Ø ◊¬∂, ÍÃø» ÍπÒΔ√ È∂ ‹≈‰Ïπºfi ’∂ ’Ø¬Δ Ú≈‹Ï Ì≈¡ ”Â∂ ÷ΔÁ‰ ¡Â∂ «‘øÁΔ¡ª ¯√Òª Á≈
’∂√ Á‹ È‘ƒ ’ΔÂ≈Õ «’√≈Ȫ È∂ F ‹»È ˘ ⁄º’≈ ‹≈Ó ÚΔ ÿº‡Ø-ÿº‡ √ÓÊÈ ÓπºÒ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ
’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈Õ «ÍÍÒ¬Δ¡≈ Óø‚Δ Á∂ «’√≈È E. «’√≈Ȫ Â∂ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈¿π‰ Ú≈Ò∂ √Ì ¡«Ë’≈Δ¡ª
«¬’º· «Úº⁄ ÍπÒΔ√ ¡Â∂ √Δ.¡≈.ÍΔ.¡ÀÎ. È∂ F ‹»È ˘ ˘ «◊ÃÎÂ≈ ’’∂ ¿π‘Ȫ ”Â∂ ωÁ∂ ’∂√ Á‹ ’ΔÂ∂
Í«‘Òª ¡ºÊ» ◊À√ ¤º‚Δ ¡Â∂ «Î ◊ØÒΔ ⁄Ò≈ «ÁºÂΔÕ ‹≈‰ ¡Â∂ ÓøÁ√Ω «’√≈È ÿØÒ ”⁄ «◊ÃÎÂ≈ √Ì
ÍπÒΔ√ È∂ ¡ÀÈ AE@ Îπº‡ ÂØ∫ È∂«Û™ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈¬Δ «‹√ «’√≈Ȫ ˘ «‘≈¡ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ «’√≈Ȫ ˘
«Úº⁄ E «’√≈È Ó≈∂ ◊¬∂ ¡Â∂ G ˜ıÓΔ ‘ج∂Õ «¬‘Ȫ ‚≈¿π‰≈ ËÓ’≈¿π‰≈ ÏøÁ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 31 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
........................... √ø ÿ Ù/√◊ÓΔ¡ª...........................
«Î’»-Î≈ÙΔÚ≈Á Á∂ Óø‚≈¡ ‘∂ ÷Â∂ «ÚπºË √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-¡ÀÒ) «È¿» ‚ÀÓØ’∂√Δ ÚºÒØ∫
¡ÀÓ‹À∫√Δ ÁΔ DBÚƒ Ú∑∂◊ø„ ÓΩ’∂ √»Ï∂ Ì ”⁄ Ø√ Óπ‹≈‘∂
BE-BF ‹»È AIGE ÁΔ Á«Ó¡≈ÈΔ ≈ ˘ «¬øÁ≈ ◊¬Δ «‹√ «Úº⁄ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ Í≈‡Δ È≈Ò ‹πÛ∂
‘’»Ó È∂ Á∂Ù ”Â∂ ¡ÀÓ‹À∫√Δ Ú◊≈ Î≈ÙΔÚ≈ÁΔ ’ÁÓ «’√≈Ȫ, Ó˜Á»ª ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ‘ÓÁÁ ÚΔ Ù≈ÓÒ √ÈÕ
·Ø«√¡≈ √ΔÕ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ ÒØ’ª ’ØÒ ÓΩ‹»Á ‹Ó‘»Δ √Í∂√ Â∂ ÀÒΔ Ó◊Ø∫ Ù«‘ «Úº⁄ Ø‘-ÌÍ» Óπ‹‘≈≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
¡«Ë’≈ ’π⁄Ò «ÁºÂ∂ ◊¬∂Õ ÏØÒ‰, «Ò÷‰ ”Â∂ Í≈ÏøÁΔ¡ª «‹√ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ Í≈‡Δ ¡≈◊» ÏÒ«ÚøÁ «√øÿ ÌπºÒ È∂
ÓÛ∑ «ÁºÂΔ¡ª ◊¬Δ¡ªÕ ÍÃÀ√ ”Â∂ √À∫√«ÙÍ Ò≈◊» ’ «ÁºÂΔ ’ΔÂΔÕ
◊¬ΔÕ «¬øÁ≈ ◊ªËΔ ‘’»Ó È∂ ‘ «’√Ó Á∂ «√¡≈√Δ «ÚØËΔ ÈÚªÙ«‘ «Ú÷∂ Áπ√«‘≈ ÓÀÁ≈È «Úº⁄ ÀÒΔ ’È ÂØ∫
˘ ÓΔ√≈ «‘ «◊ÃÎÂ≈ ’’∂ ‹∂Ò∑ª «Úº⁄ √πº‡ «ÁºÂ≈ √ΔÕ Ï≈¡Á Ù«‘ «Úº⁄ Ø√ Óπ‹≈‘≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «‹√ ÁΔ
¿π√ ’≈Ò∂ ÁΩ ÁΔ DBÚƒ Ú∑∂◊ø„ ÓΩ’∂ Ì≈ÂΔ ’«Ó¿»«È√‡ ¡◊Ú≈¬Δ Í≈‡Δ ¡≈◊»¡ª ’πÒ«ÚøÁ «√øÿ ÚÛÀ⁄, ‹√ÏΔ
Í≈‡Δ (Ó≈’√Ú≈ÁΔ-ÒÀ«ÈÈÚ≈ÁΔ) «È¿» ‚ÀÓØ’∂√Δ ÁΔ ÁΔÍ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ Ó˜Á» ¡≈◊» ’ÓÒ‹Δ √È≈Ú≈, «’√≈È
’∂ ∫ ÁΔ ’Ó∂ ‡ Δ È∂ Á∂ Ù Ì ”⁄ ÓΩ ‹ » Á ≈ ’∂ ∫ Á ÁΔ ¡≈◊» ‘Ó∂Ù „∂√Δ, √π«øÁ ÏÀ∫√ ¡Â∂ «¬√ÂΔ ¡≈◊»
Ì≈‹Í≈/¡≈.¡À√.¡À√. √’≈ ÚºÒØ∫ ÒØ’ª ”Â∂ ÓÛΔ ‹≈ ◊πÏ÷Ù ’Ω √øÿ≈ È∂ ’ΔÂΔÕ
‘Δ ¡‰-¡ÀÒ≈ÈΔ ¡ÀÓ‹À∫√Δ «ÚπºË Ø√ Óπ‹≈‘∂ ’È ¡‹È≈Ò≈ (¡ø«ÓÃÂ√) «‘√ΔÒ ’∂∫Á ”Â∂ √À∫’Û∂
Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈ √ΔÕ «‹√ «‘ √»Ï∂ Ì ”⁄ Úº÷-Úº÷ ÒØ’ª È∂ √Ê≈È’ ¡À√.‚Δ.¡ÀÓ. Á¯Â Ó»‘∂ ËÈ≈ Á∂ ’∂
«˜Ò∑≈ ’∂∫Áª ¿πμÍ Ø√ Óπ‹≈‘∂ ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ «¬È∑ª Ø√ Î≈ÙΔÚ≈Á Á∂ ÚËÁ∂ ÷Â∂ «ÚπºË ¡≈͉≈ Ø‘ ÍÃ◊‡ ’ΔÂ≈Õ
ÍÃÁÙȪ «Úº⁄ Í≈‡Δ ¡≈◊»¡ª È∂ Á∂Ù ¿πμÍ Óø‚≈ ‘∂ ËÈ∂ ˘ ’≈. Á≈Â≈ «√øÿ, ’≈. ‹«ÂøÁ «√øÿ ¤ΔÈ≈ ¡Â∂
«Î’»-Î≈ÙΔÚ≈ÁΔ ÷Â∂ ÍÃÂΔ ÒØ’ª ˘ «¬º’‹πº‡ ‘Ø ’∂ ÒÛ‰ ËÈÚø «√øÿ ÷Â≈¬∂ ’Òª È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ ËÈ∂ «Úº⁄
Ò¬Δ ¡º◊∂ ¡≈¿π‰ ÁΔ ¡ÍΔÒ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ ¿πÈ∑ª È∂ ÓØÁΔ √ÂÈ≈Ó «√øÿ fiø‚∂ √Ó∂ ’¬Δ ‘Ø ¡≈◊» ÚΔ ‘≈˜ √ÈÕ
‘’»Ó ںÒØ∫ Á∂Ù Á∂ √ø√Ê≈◊ „ª⁄∂ ˘ Î≈ÙΔÚ≈ÁΔ ø◊ ”⁄ ◊πÁ≈√Íπ «Ú÷∂ Í≈‡Δ Á∂ √ºÁ∂ ”Â∂ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ
ø◊ ’∂ ÒØ’ª ÁΔ √Ø⁄‰Δ ˘ Î≈ÙΔÚ≈ÁΔ «Ú⁄≈Ë≈≈ ”⁄ «Úº⁄ ‹πÛ∂ ÒØ’ª È∂ ÀÒΔ ’È Ó◊Ø∫ Ø√ Óπ‹≈‘≈ ’ΔÂ≈Õ
„≈Ò‰ Á∂ ’ΔÂ∂ ‹≈ ‘∂ ÷ÂÈ≈’ ÚÂ≈∂ ˘ ‘≈¿π‰ «‹√ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ Í≈‡Δ ¡≈◊» ’≈. Ó∂Ù ≈‰≈, «’√≈È
Ò¬Δ «’√≈Ȫ-Ó˜Á»ª, ’Ï≈«¬ÒΔ¡ª, ¡øÏ∂‚’Ú≈ÁΔ¡ª, ¡≈◊» √«ÂÏΔ «√øÿ Â∂ Ó˜Á» ¡≈◊» ≈‹ ’πÓ≈ È∂ ’ΔÂΔÕ
Á«Òª ¡Â∂ ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª ÷≈√ ’’∂ Óπ√ÒÓ≈Ȫ Â∂ ÓØ◊≈ «Ú÷∂ Í≈‡Δ Á∂ √ºÁ∂ ”Â∂ ‹πÛ∂ √À∫’Û∂ ÒØ’ª È∂
¡◊ª‘ÚË» ÏπºËΔ‹ΔÚΔ¡ª ÁΔ «¬º’Óπº· ¬∂’Â≈ ¿π√≈È Ò¬Δ √Ê≈È’ È∂⁄ Í≈’ «Úº⁄ «¬º’ ÀÒΔ ’ΔÂΔ «‹√ ˘
ÔÂÈ Â∂˜ ’È Á≈ ‘Ø’≈ «ÁºÂ≈Õ BF ‹»È B@AG ˘ Í≥‹≈Ï ¡ÀÓ‹À∫√Δ ÁΩ≈È ÓΔ√≈ «‘ AI Ó‘ΔÈ∂ ‹∂Ò∑ ’º‡‰ Ú≈Ò∂
Ì ”⁄ ‘ج∂ ÍÃÁÙȪ ÁΔ «√Ò«√Ò∂Ú≈ «ÍØ‡ ‘∂·ª «ÁºÂΔ Í≈‡Δ ¡≈◊» ’≈Ó∂‚ «ÈÌÀ «√øÿ „πº‚Δ’∂ È∂ ¿π⁄∂⁄∂ ÂΩ
‹≈ ‘Δ ˛Õ ”Â∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ Â÷ÂΔ¡ª, Ó≈‡Ø ¸º’Δ «Ú«Á¡≈ÊΔ ÚΔ
‹ÒøË «Ú÷∂ Í≈‡Δ ’≈’πøȪ È∂ √Ê≈È’ Á∂Ù Ì◊ ÀÒΔ «Úº⁄ Ù≈«ÓÒ ‘ج∂Õ ÀÒΔ ˘ ‘ØȪ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ «’√≈È
Ô≈Á◊≈ ‘≈Ò «Ú÷∂ √À∫’«Û¡ª ÁΔ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ «¬’º·∂ ‘Ø ¡≈◊»¡ª «ÙøÁ «√øÿ fiø«‚¡≈‰≈ ¡Â∂ ÍÃ◊‡ «√øÿ √≈λÚ≈Ò≈
’∂ ÀÒΔ ’ΔÂΔ «‹√ ˘ Í≈‡Δ Á∂ √»Ï≈¬Δ ¡≈◊» ’≈. ¡‹Ó∂ È∂ ÚΔ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ ÀÒΔ Ó◊Ø∫ Ù«‘ «Úº⁄ Ø√ Óπ‹≈‘≈
«√øÿ ¡Â∂ Ó˜Á» ¡≈◊» Â√∂Ó ÍΔ‡ È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ ÚΔ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
ÀÒΔ Ó◊Ø∫ Ì◊ È≈ÓÁ∂Ú ⁄Ω’ º’ Î≈ÙΔÚ≈Á Á∂ ÚËÁ∂ Óπ’Â√ «˜Ò∑∂ «Úº⁄ ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈ Á∂ ÏÀÈ
÷Â∂ «ÚπºË È≈¡∂Ï≈‹Δ ’Á∂ ‘ج∂ Ø√ Óπ‹≈‘≈ ’ΔÂ≈ ‘∂· ◊Ø«ÏøÁ Í≈’ ”⁄ ‹πÛ∂ ÈΩ‹Ú≈Ȫ-ÓπÒ≈˜Óª Â∂ «’ÂΔ
«◊¡≈Õ ÒØ’ª È∂ Í≈‡Δ Á∂ √ºÁ∂ ÁΔ ‘Ó≈«¬Â ’Á∂ ‘ج∂ ÀÒΔ ’È
’Í»ÊÒ≈ «Ú÷∂ Ù≈Ò≈Ó≈ Ï≈ˆ «Úº⁄ ÀÒΔ ’ΔÂΔ Ó◊Ø∫ Óπ‹≈‘≈ ’ΔÂ≈Õ ÀÒΔ ˘ Óø◊≈ ¡≈˜≈Á, «‹øÁ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 32 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
«√øÿ, ‹√«ÚøÁ fiÏ∂ÒÚ≈ÒΔ, ‘ÁΔÍ ’Ω ’؇Ò≈ √Ó∂ ͫ‡¡≈Ò≈ «Ú÷∂ Í≈‡Δ Á∂ √ºÁ∂ ÁΔ ‘Ó≈«¬Â «Úº⁄
’πfi ‘Øª È∂ ÚΔ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ ◊◊È √ø◊≈ÓΔ È∂ √‡∂‹ ÒØ’ √øÿÙ ’Ó∂‡Δ (Í«‡¡≈Ò≈), «¬È’Ò≈ÏΔ ÒØ’ ÓØ⁄≈,
√ø⁄≈Ò’ ÁΔ Ì»«Ó’≈ «ÈÌ≈¬ΔÕ ‹Ó‘»Δ ¡«Ë’≈ √Ì≈ ¡Â∂ ‡Δ.¡À√.Ô». È∂ √ªfi∂ »Í ”⁄
√ø◊» Á∂ ÏÈ≈√ Ï≈ˆ «Ú÷∂ ‹ÈÂ’-‹Ó‘»Δ √Ê≈È’ Â’ÙΔÒ ‘≈Ò «Ú÷∂ «¬º’ ’≈ÈÎø√ ’ΔÂΔÕ «‹√
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ ’≈’πøȪ È∂ fiØÈ∂ ÁΔ ÒÚ≈¬Δ Á∂ ’øÓ Á≈ ‹Ø «Úº⁄ AE@ Á∂ ’ΔÏ «’√≈È, Ó˜Á», ÓπÒ≈˜Ó, ÈΩ‹Ú≈È
‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹»Á «¬’ºÂ ‘Ø ’∂ ÀÒΔ ’È Ó◊Ø∫ Ø√ Óπ‹≈‘≈ Â∂ «Ú«Á¡≈ÂΔ Ù≈ÓÒ ‘جÕ∂ ’≈ÈÎø√ ÁΔ ÍÃË≈È◊Δ √ÚÙÃΔ
’ΔÂ≈Õ ÀÒΔ «Úº⁄ ˜ÓΔÈ ÍÃ≈ÍÂΔ √øÿÙ ’Ó∂‡Δ, ÈΩ‹Ú≈È Ì◊Úø «√øÿ ’ø◊‰Ú≈Ò, Á«ÚøÁ «√øÿ Í»ÈΔ¡≈, «ÚË» Ù∂÷
Ì≈ √Ì≈, ÍΔ.¡À√.Ô»., «¬È’Ò≈ÏΔ ÒØ’ ÓØ⁄≈ ¡Â∂ Ì≈ÁÚ≈‹ ¡Â∂ ‰‹Δ «√øÿ √Ú≈‹Íπ È∂ ’ΔÂΔÕ
‹Ó‘»Δ ¡«Ë’≈ √Ì≈ √Ó∂ ’¬Δ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ ÍÃÂΔ«È˪ ÏπÒ≈«¡ª «Úº⁄ √≈ÊΔ ≈«ÓøÁ «√øÿ Í«‡¡≈Ò≈, √ÂÚøÂ
È∂ ÙÓ»ÒΔ¡Â ’ΔÂΔÕ ÀÒΔ ˘ ‹Ó‘»Δ ¡«Ë’≈ √Ì≈ Á∂ Ú‹ΔÁÍπ, Â√∂Ó ◊Ø«¬Ò, ‘Ì‹È «√øÿ Ïπº‡, «ÚË» Ù∂÷
ÍÃË≈È Â∂ √«Â’≈ Ùı√Δ¡Â ÍÃØ. ‹◊ÓØ‘‰ «√øÿ ÂØ∫ Ì≈ÁÚ≈‹ ¡Â∂ ¡ÓÈÁΔÍ «√øÿ Ù≈ÓÒ √ÈÕ Óø⁄ √ø⁄≈ÒÈ
«¬Ò≈Ú≈ √ÚÈ‹Δ «√øÿ, √ø‹ΔÚ «Óø‡», Óπ’∂Ù ÓÒΩÁ, ¡«Ë¡≈Í’ ¡≈◊» ‘ÁΔÍ «√øÿ ‡Ø‚Íπ È∂ ’ΔÂ≈Õ ’≈ÈÎø√
Ìπ«Í≥Á ÒΩ∫◊ØÚ≈Ò ¡Â∂ ÍÃÁΔÍ ’√Ï≈ È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ Ó◊Ø∫ Ù«‘ Á∂ ∂ÒÚ∂ √‡∂ÙÈ Âº’ Ø√ Óπ‹≈‘≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
Ù‘ΔÁ ’≈Ó∂‚ ¡ÓΔ’ «√≥ÿ ÁΔ BGÚƒ Ï√Δ ÓΩ’∂
√Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-¡ÀÒ) «È¿± ‚ÀÓØ’∂√Δ ÚºÒØ∫ Ù˪‹ÒΔ √Ó≈◊Ó
√’≈Δ ¡Â∂ ÷≈«Ò√Â≈È Á«‘ÙÂ◊ÁΔ «ıÒ≈¯ ’≈Ó∂‚ ’∞Ò«Ú≥Á «√≥ÿ ÚÛÀ⁄, «’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È
«Ú⁄≈Ë≈’, «√¡≈√Δ, ‹ÈÂ’ Íz ⁄ ≈ Óπ « ‘≥ Ó ª ÁΔ Á∂ √»Ï≈¬Δ √’ºÂ ’≈Ó∂‚ Á≈Â≈ «√≥ÿ ÚºÒØ∫ ’∂∫Á ÁΔ
¡◊Ú≈¬Δ ’«Á¡ª Ù‘ΔÁ ‘ج∂ ◊∞Á≈√Íπ «˜Ò∑∂ Á∂ ¡≈◊» ÓØÁΔ √’≈ ÁΔ¡ª «Î’»-Î≈ÙΔÚ≈ÁΔ ÈΔÂΔ¡ª Á≈ Í≈‹
’≈Ó∂‚ ¡ÓΔ’ «√≥ÿ Í«È¡≈Û ÁΔ BGÚΔ∫ Ï√Δ Á∂ ÓΩ’∂ ¿πÿ∂Û«Á¡ª ÓØÁΔ √’≈ ÁΔ¡ª ’≈ÍØ∂‡ ͺ÷Δ ÈΔÂΔ¡ª
¡À⁄.’∂ «˜Ø‡, Í«È¡≈Û «Ú÷∂ TÙ‘ΔÁΔ √Ó≈◊Ó ¡Â∂ ¡Â∂ «’√≈È-Ó˜Á» «ÚØËΔ ÈΔÂΔ¡ª, ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª,
≈‹ÈΔÂ’ ’≈ÈÎ≥√U ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ «¬√ ÁΔ Ù∞»¡≈ «Úº⁄ Á«ˇÂª, √Ó»‘ ¡◊ª‘ÚË» ¡Â∂ ¡Ω «ÚØËΔ «⁄‘∂ ˘
«¬Ò≈’∂ Á∂ √À ∫ ’«Û¡ª «’√≈Ȫ-Ó˜Á»  ª, ¿∞ √ ≈Δ Èß◊≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ ’≈ÈÎ≥√ ÁΔ ÍzË≈È◊Δ ’≈Ó∂‚ ≈‹
«Ó√ÂΔ¡ª ¡Â∂ ¡Ωª È∂ Ù‘ΔÁ ’≈Ó∂‚ ¡ÓΔ’ «√≥ÿ ’∞Ó≈ Í≥‚Ø Δ, ’≈Ó∂‚ √«ÂÏΔ «√≥ÿ √πÒÂ≈ÈΔ, Óπ÷«Â¡≈
Í«È¡≈Û ˘ Ò≈Ò √Ò≈Ó Á∂ È≈¡∂ È≈Ò Ù˪‹ÒΔ «ÁºÂΔ «√≥ÿ Ó≈È «√≥ÿÍπ, ’≈Ó∂‚ ÂÒØ’ Ï«‘≈ÓÍπ, ’≈Ó∂‚
¡Â∂ √Á≈ √≈ÊΔ ÁΔ √Ø⁄ Â∂ Í«‘≈ Á∂‰ Á≈ ÍÉ ’ΔÂ≈Õ √ØÈ≈ Ó√Δ‘, Ù‘ΔÁ ’≈Ó∂‚ ¡ÓΔ’ «√≥ÿ ÁΔ ÍÂÈΔ
Ù˪‹ÒΔ Á∂‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á ‹◊‹Δ «√≥ÿ ÷πÙ«ÁºÒ ¡Â∂ √π«≥Á ’Ω È∂ ’ΔÂΔÕ «Í≥‚ Ú≈√Δ¡ª ÚºÒØ∫ Òß◊ ¡Â∂
Í≈‡Δ ÚºÒØ∫ ¡≈͉∂ ◊Δª ≈‘Δ Ù‘ΔÁª Á∂ ≈‘ Â∂ Â∞È ·ø„∂-«Óº·∂ Í≈‰Δ ÁΔ ¤ÏΔÒ Á≈ ÍzÏ≥Ë ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬Î‡»
ÁΔ Íz∂‰≈ «ÁºÂΔÕ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-¡ÀÒ) Á∂ √»Ï≈¬Δ Á∂ √»Ï≈¬Δ ÓΔ ÍzË≈È ’≈Ó∂‚ Ó∂Ù ≈‰≈ ÚºÒØ∫ √‡∂‹
¡≈◊» ’≈Ó∂‚ ¡‹Ó∂ «√≥ÿ, «¬Î‡» Á∂ ’ΩÓΔ ’Ó∂‡Δ ÓÀ∫Ï √’ºÂ ÁΔ Ì±«Ó’≈ «ÈÌ≈¬Δ ◊¬ΔÕ

«’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ √ºÁ∂ ”Â∂ AB ‹»È ˘ ‚Δ.√Δ. Á¯Âª ¡º◊∂ ËÈ∂
’ÀÍ‡È ¡Ó«øÁ «√øÿ Áπ¡≈≈ ⁄؉ª ÂØ∫ Í«‘Òª ¡ø«ÓÃÂ√, ◊πÁ≈√Íπ, Ï«·ø‚≈, ÏÈ≈Ò≈, √ø◊»,
«’√≈ÈΔ Á∂ ’˜∂ √ºÂ≈ «Úº⁄ ¡≈ ‹≈‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á Óπ¡≈¯ Í«‡¡≈Ò≈ «˜«Ò∑¡ª Á∂ ˛μ‚-’π¡≈‡ª ¿πμÍ Ø√ ËÈ∂
’È Á∂ Ú≈¡«Á¡ª ÂØ∫ ‡≈Ò≈ Úº‡‰ ”Â∂ AB ‹»È ˘ Í≥‹≈Ï «ÁºÂ∂ ◊¬∂Õ ’øÓ Á≈ ‹Ø ‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹»Á «’√≈È ⁄ø◊Δ
ÁΔ¡ª √ºÂ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ «’√≈ÈΔ ’«˜¡ª ÁΔ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ Ë«È¡ª «Úº⁄ ¡≈¬∂Õ «’ÂΔ «’√≈È
Óπ¡≈ÎΔ ¡Â∂ ’˜≈ Óπ¡≈¯Δ Ò¬Δ ÓºË ÍÃÁ∂Ù Á∂ ÓøÁ√Ω Ô»ÈΔ¡È È∂ ÓØ◊≈, ´«Ë¡≈‰≈, Óπ’Â√, ¡ø«ÓÃÂ√,
«Úº⁄ √øÿÙÙΔÒ «’√≈Ȫ ˘ √Δ.¡≈.ÍΔ.¡ÀÎ. Áπ¡≈≈ ◊π  Á≈√Íπ  «Ú÷∂ Ë«È¡ª «Úº ⁄ ÙÓ» Ò Δ¡Â ’ΔÂΔÕ
ÓΩ Á∂ ÿ≈‡ ¿πÂ≈ Á∂‰ Á∂ «ıÒ≈¯ «˜Ò∑≈ ’∂∫Áª ”Â∂ ËÈ∂ ÈÚªÙ«‘ «Ú÷∂ Ô»ÈΔ¡È Á∂ ‹ÈÂ’ ÚÎÁ È∂ ‚Δ.√Δ. ˘
Á∂‰ Á∂ √ºÁ∂ «‘ √»Ï∂ Ì ”⁄ ÓØ◊≈, ´«Ë¡≈‰≈, Óπ’Â√, Óø◊ ͺÂ «ÁºÂ≈Õ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 33 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
Î√Ú∂∫ »Í «Úº⁄ ‹≈Δ ˛ Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔȪ ÁΔ ÏØÒΔ Á≈ Ó√Ò≈
«˜Ò∑∂ Á∂ Ï‘π √≈∂ «Í≥‚ª «Úº⁄ «‹ºÊ∂ Í≥⁄≈«¬ÂΔ «˜Ú È∂ ÏÛΔ ⁄Ò≈’Δ È≈Ò «Í≥‚ «Úº⁄ «¬‘ ¡È≈™√ÓÀ∫‡ ’’∂
’؇∂ ÁΔ ˜ÓΔÈ ÁΔ ÏØÒΔ Á≈ Ó√Ò≈ «ÈºÏÛ ¸º’≈ ˛ ¡Â∂ ÒØ’ «’ ÏØÒΔ ¡À√.√Δ. ËÓÙ≈Ò≈ «Úº⁄ ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂◊Δ, ÏØÒΔ
«¬’º·∂ ‘Ø ’∂ ¡≈Í‰Δ ¯√Ò ÏΔ‹ ¸º’∂ ‘È ‹ª ÏΔ‹‰ ÁΔ ‹ÈÒ Ú≈Ò∂ Í≈√∂ «¬º’ Í≥⁄≈«¬Â ÓÀ∫Ï Á∂ √ΔΔ Á∂ È≈Ó
«Â¡≈Δ ’ ‘∂ ‘È, ¿πÊ∂ ‘Δ Ï‘π √≈∂ «Í≥‚ª «Úº⁄ ÏØÒΔ ÂØÛ «ÁºÂΔÕ «‹√ Á∂ «ıÒ≈¯ Á«Ò ͫÚ≈ª ÚºÒØ∫ ‚Δ.√Δ.
Á∂ ∂‡ ˘ ÒÀ ’∂, ˜ÓΔÈ ÁΔ «◊‰ÂΔ ˘ ÒÀ ’∂ ‹ª ‚øÓΔ ÏØÒΔ Á¯Â ËÈ≈ Ò≈ ’∂ «¬√ ‚øÓΔ ÏØÒΔ ˘ ºÁ ’È ÁΔ Óø◊
Á∂ ’≈È Ó√Ò≈ Ϋ√¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ‘π‰ º’ «‹ºÊ∂ √≈‹Íπ, ’ΔÂΔÕ «¬√ Ó√Ò∂ Ò¬Δ ‚Δ.√Δ. √ø◊» È∂ ¡À√.‚Δ.¡ÀÓ.
Ó≈fi≈, Ï≈ÒÁ ’Òª, „ø ‚ Ø Ò Δ ’Òª, ÌÛØ , ÂØ Ò ∂ Ú ≈Ò, ÓÒ∂’؇Ò≈ ÁΔ «‚¿»‡Δ Ò≈¬Δ √Δ Í ‹ª⁄ ÍÛÂ≈Ò ’È
¡≈ÒØ¡÷, ⁄øÈØ, χ«Û¡≈‰≈, ÏΔÈ≈‘∂ÛΔ, ÏΩÛ≈ ’Òª, ÁΔ Ï‹≈«¬ ÍÃ√≈ÙÈ È∂ ¿π’ ˜ÓΔÈ «Úº⁄ ‹ÈÒ Ú◊ Á∂
Âπø◊≈, fiÈ∂ÛΔ ¡≈«Á «Í≥‚ª «Úº⁄ Á«Ò ӘÁ» ˜ÓΔȪ ÏøÁ∂ ÁΔ ‹ΔΔ Ò◊Ú≈¿π‰Δ Ùπ» ’ «ÁºÂΔÕ «‹√ Á∂ «ÚØË
ÒÀ‰ «Úº⁄ ’≈ÓÔ≈Ï ‘Ø ¸º’∂ ‘È, ¿πÊ∂ ‘Δ ÿ≈ÏÁª, ◊«‘Òª, «Úº⁄ Á«Ò ӘÁ»ª È∂ ÷∂ «Úº⁄ ‹≈ ¿π’ «Ú¡’ÂΔ ˘
¡Ó◊Û∑, ‹¨, ◊π¡≈≈, Ë≈Ø’Δ ¡≈«Á «Í≥‚ª «Úº⁄ ΩÒ≈ ‹ΔΔ Ò≈¿π‰ ÂØ∫ Ø«’¡≈ Â∂ ÷∂ «Úº⁄Ø∫ Ì‹≈«¬¡≈Õ ÍÃ√≈ÙÈ
⁄ºÒ «‘≈ ˛Õ ÚºÒØ∫ «¬√ Á≈ ’Ø¬Δ ‘ºÒ ’È ÁΔ Ï‹≈«¬ ‡≈Ò-Ó‡ØÒ Ú≈Ò≈
◊π¡≈≈ :- ÓÒ∂’؇Ò≈ «‘√ΔÒ Á≈ «Í≥‚ ◊π¡≈≈ Úº¬Δ¡≈ ¡Í‰≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ «‹√ Á∂ «ıÒ≈¯ √øÿÙ
˜ÓΔÈ ÍÃ≈ÍÂΔ √øÿÙ ’Ó∂‡Δ Á≈ √øÿÙ Ùπ» ‘؉ ÂØ∫ ‘Δ Ò◊≈Â≈ «Âº÷≈ ‘πøÁ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ
√π÷Δ¡≈ Á≈ ’∂∫Á «‘≈ ˛Õ «Í¤Ò∂ B √≈Òª ÂØ∫ «Í≥‚ Á∂ Ó≈fiΔ :- Ó≈fiΔ «Í≥‚ «Úº⁄ ÚΔ ÍÃ√≈ÙÈ Â∂ ⁄ΩËΔ¡ª È∂
ËÈ≈„ ⁄ΩËΔ¡ª È≈Ò «√ºËΔ ‡º’ ÒÀ∫«Á¡ª, ¿π‘Ȫ ÁΔ¡ª ‚øÓΔ ÏØÒΔ ’Ú≈ ’∂ √ΔÁ ÚΔ ’º‡ «ÁºÂΔ √Δ Í ˜ÓΔÈ
‘ ⁄≈Òª ˘ È≈’≈Ó ’«Á¡ª ˜ÓΔÈ Ú≈‘πøÁ≈ «‘≈ ˛Õ «¬√ ÍÃ≈ÍÂΔ √øÿÙ ’Ó∂‡Δ Á∂ «ÚØË √Á’≈ ÏΔ.‚Δ.ÍΔ.˙. ˘
Ú≈ ÚΔ «˜Ú ’؇∂ ÁΔ ˜ÓΔÈ ÁΔ ÏØÒΔ ¡À√.√Δ. ËÓÙ≈Ò≈ ‚øÓΔ ÏØÒΔ ºÁ ’ ˜ÓΔÈ √ªfiΔ ÷∂ÂΔ ’È Ú≈Ò∂ Í«Ú≈ª
«Úº⁄ ’Ú≈¿π‰, ˜ÓΔÈ ”Â∂ Ó؇ Á≈ ’πÈÀ’ÙÈ Ò◊Ú≈ ’∂ ˘ Á∂‰Δ ͬΔÕ
Á∂‰ ¡Â∂ ∂‡ ÿº‡ ’È ¡≈«Á Óø◊ª ˘ ÒÀ ’∂ C Ú≈ ÏØÒΔ «¬√ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ‘≈Ò∂ ÿ≈ÏÁª, ‹¨, ¡Ó◊Û∑
ºÁ ’Ú≈ ¸º’≈ ˛Õ Í «¬√ Ú≈ Í∂∫‚» ËÈ≈„ª ¡Â∂ ÍÃ√≈ÙÈ ¡≈«Á «Í≥‚ª «Úº⁄ √øÿÙ Ò◊≈Â≈ ⁄ºÒ «‘≈ ˛Õ

’˜≈ Óπ¡≈ÎΔ ÁΔ Óø◊ ˘ ÒÀ ’∂ Ó˜Á»ª ÚºÒØ∫ ¡ÊΔ Î»’ ÍÃÁÙÈ
Í∂∫‚»/÷∂ ӘÁ»ª ˘ ’˜≈ Óπ¡≈ÎΔ È≈ Á∂‰ ’ ¸º’∂ ‘È ‹Ø ’πºÒ ıπÁ’πÙΔ¡ª Á≈ DE.B ÎΔ√ÁΔ Ï‰ÁΔ
«ÚπºË BB ÂØ∫ BD ‹»È º’ Í≥‹≈Ï ÁΔ¡ª «ÂøÈ Ó˜Á» ˛Õ «¬√∂ √Ú∂ ÓπÂ≈Ï’ ıπÁ’πÙΔ¡ª ’È Ú≈Ò∂ Ó˜Á»ª
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ˜ÓΔÈ ÍÃ≈ÍÂΔ √øÿÙ ’Ó∂‡Δ, Í∂∫‚» Ó˜Á» «√ ¡Ω√ ’˜≈ ÍÃÂΔ Ó˜Á» G@@CF πͬ∂ ωÁ≈ ˛
Ô»ÈΔ¡È Í≥‹≈Ï ¡Â∂ Í≥‹≈Ï ÷∂ ӘÁ» Ô»ÈΔ¡È Á∂ √ªfi∂ ‹ÁØ∫«’ ¡Ω√ √≈Ò≈È≈ ¡≈ÓÁÈ AIDAI πͬ∂ ÍÃÂΔ
√ºÁ∂ «‘ Í≥‹≈Ï Ì Á∂ Á‹Èª «Í≥‚ª ¡øÁ Í≥‹≈Ï Ó˜Á» ωÁΔ ˛Õ ¿πÈ∑ª ¡≈«÷¡≈ «’ Í≥‹≈Ï √Ó∂ √Óπº⁄∂
√’≈ ÁΔ¡ª ¡ÊΔ¡ª √≈Û’∂ Ø‘ ÌÍ» ÍÃÁÙÈ ’ΔÂ∂ ÓπÒ’ ¡øÁ ÷∂ ӘÁ»ª ÂØ∫ «ÏȪ ÷∂ÂΔ ÍÀÁ≈Ú≈ ˘
◊¬∂Õ Ø√ ÍÃÁÙÈ ‹ÒøË, ÓØ◊≈, ◊πÁ≈√Íπ, Ù‘ΔÁ Ì◊ «⁄«ڡ≈ ‘Δ È‘ƒ ‹≈ √’Á≈Õ «¬√ Ò¬Δ Ó˜Á»ª ˘
«√øÿ È◊, ¯ΔÁ’؇, ÙÃΔ Óπ’Â√ √≈«‘Ï, √ø◊», «’√≈ÈΔ ’«˜¡ª ÁΔ Óπ¡≈ÎΔ ÂØ∫ Ï≈‘ º÷‰≈ «’√∂ Â∑ª
Ï«·ø‚≈, ÏÈ≈Ò≈, ’Í»ÊÒ≈ Â∂ ´«Ë¡≈‰≈ «˜«Ò∑¡ª Á∂ ÚΔ ÓøȉÔØ◊ È‘ƒÕ Ó˜Á» ¡≈◊»¡ª È∂ ¡≈«÷¡≈ «’ Ï‹‡
Úº÷-Úº÷ «Í≥‚ª ”⁄ ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ Úº÷-Úº÷ Ê≈Úª ”Â∂ ‹πÛ∂ Í∂Ù ’È √Ó∂∫ «ÚºÂ ÓøÂΔ ÚºÒØ∫ «¬‘ ’«‘‰≈ «’ “‘≈ÙΔ¬∂
«¬’º·ª ˘ √øÏØËÈ ’«Á¡ª ÏπÒ≈«¡ª È∂ ¡≈«÷¡≈ «’ ”Â∂ Íπº‹∂ «’√≈È Â∂ Ó˜Á» ÁΔ Ïª‘ ÎÛÈΔ ˜»Δ ˛”” ÚΔ
Í∂∫‚»-÷∂ ӘÁ» ’˜∂ Á≈ √øÂ≈Í Ó≈Ò’ «’√≈ÈΔ È≈ÒØ∫ ⁄Âπ «√¡≈√ÂÁ≈Ȫ Ú≈ÒΔ ÎØ’Δ Òº¯≈‹Δ ˛Õ ¿π‘Ȫ
ÚΔ «‹¡≈Á≈ ‘ø„≈ ‘∂ ‘ÈÕ ¿π‘Ȫ ¡≈«÷¡≈ «’ ıπÁ’πÙΔ¡ª ¡≈«÷¡≈ «’ ‹∂’ ‹ÒÁΔ √’≈ È∂ Ó˜Á»ª Á∂ ’˜∂
Á∂ ’ΔÂ∂ √Ú∂ ¡Èπ√≈ «˜Ò∑≈ Ï«·ø‚≈ Â∂ √ø◊» ”⁄ ‘Δ Óπ¡≈¯ È≈ ’ΔÂ∂ ª ¿π‘Ȫ ÚºÒØ∫ Úº‚≈ ¡øÁØÒÈ ÚΔ ¤∂«Û¡≈
√øÈ B@@@ ÂØ∫ B@@H º’ AACC ÷∂ ӘÁ» ıπÁ’πÙΔ ‹≈ √’Á≈ ˛Õ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 34 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
Á«Ò «ÚËÚ≈ ÓÈ‹Δ ’Ω ÁΔ ˜ÓΔÈ ÂØ∫ È‹≈«¬‹ ’Ï‹≈ ¤π‚Ú≈¿π‰ Ò¬Δ Ê≈‰∂ Á≈ «ÿ≈˙
Ì» - Ó≈ÎΔ¡≈ ÂØ ∫ ÍΔÛ «Í≥ ‚ ÁΔÍ «√ø ÿ Ú≈Ò≈ ’Ω Á∂ ÒÛ«’¡ª ”Â∂ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈¬Δ ◊¬ΔÕ «¬√ √ÏøËΔ ÚΔ
(¯ΔÁ’؇) Á∂ Ú√ÈΔ’ª È∂ ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈ ¡Â∂ ÍπÒΔ√ ˘ «Ò÷ÂΔ «Ù’≈«¬Â «ÁºÂΔ ◊¬ΔÕ «Î ÚΔ ÍπÒΔ√ È∂
ÍΔ.¡À√.Ô». ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ”⁄ «Í≥‚ ÁΔ Á«Ò «ÚËÚ≈ ¡Ω ÁØÙΔ¡ª «ıÒ≈¯ ’Ø¬Δ ’≈Ú≈¬Δ È‘ƒ ’ΔÂΔÕ ÁØÙΔ Í«‘Òª
ÓÈ‹Δ ’Ω ÁΔ E ¬∂’Û ˜ÓΔÈ ¿πμÍ ¡≈Û∑ÂΔ¬∂ ÚºÒØ∫ ÚΔ ’¬Δ ’∂√ª «Úº⁄ ‹∂Ò∑ ‹≈ ¸º’∂ ‘ÈÕ ÁØÙΔ¡ª Ï≈∂ ÍÂ≈
È‹≈«¬˜ ’Ï‹≈ ’È ¡Â∂ «Í≥‚ Á∂ ™’≈ «√øÿ Á∂ ‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÚΔ ÍπÒΔ√ ÁØÙΔ¡ª Á≈ ͺ÷ Í» ‘Δ ˛ ¡Â∂
«‘≈«¬ÙΔ ÍÒ≈‡ ¿πμÍ ’Ϙ≈ ’È Á∂ «ÚØË «Úº⁄ ¤∂ ‹»È ÁØÙΔ Ù∂¡≈Ó «Í≥‚ «Úº⁄ ÿπøÓ ‘∂ ‘È Â∂ ÍΔÛ ͫÚ≈ª
˘ √≈«Á’ Ê≈‰∂ Á≈ «ÿ≈˙ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ ˘ ËÓ’Δ¡ª Á∂ ‘∂ ‘ÈÕ «¬√ ’’∂ ‹ÁØ∫ ÁØÙΔ «ıÒ≈¯ ÍπÒΔ√
Ê≈‰∂ Á≈ «ÿ≈˙ ’È ÂØ∫ Í«‘Òª ™’≈ «√øÿ Á∂ ’≈Ú≈¬Δ È‘ƒ ’ ‘Δ √Δ Âª «Í≥ ‚ Ú≈√Δ¡ª È∂
«‘≈«¬ÙΔ ÍÒ≈‡ ”Â∂ ’Ï‹≈ ’È Ò¬Δ ÁØÙΔ «Ú¡’ÂΔ ¡ÀÈ.ÏΔ.¡À√. ¡Â∂ ÍΔ. ¡À√. Ô». ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ”⁄ F ‹»È ˘
(’≈Ò≈ Á≈◊Ò) Â∂ ¿π√Á∂ √≈ÊΔ¡ª È∂ ™’≈ «√øÿ Á∂ ÍÒ≈‡ Ê≈‰∂ Á≈ «ÿ≈˙ ’’∂ ‹ØÁ≈ È≈¡∂Ï≈‹Δ ’ΔÂΔÕ ÓΩ’∂ ”Â∂
ÁΔ¡ª ’ø˪ ÁΔ ÌøÈ-ÂØÛ ’ΔÂΔ ¡Â∂ ’πfi √Ó≈È ÚΔ ⁄ØΔ ¡À√.¡À√.ÍΔ. √≈«Á’ È∂ Óø◊ ͺÂ «Ò¡≈ ¡Â∂ ’≈Ú≈¬Δ
’ΔÂ≈ √Δ, √ÏøËΔ «Ò÷ÂΔ «Ù’≈«¬Â Á∂ ’∂ ÍπÒΔ√ ˘ √»«⁄ ’È Á≈ ÌØ√≈ «ÁºÂ≈Õ ¡øÁØÒÈ’≈Δ¡ª È∂ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈
ÚΔ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ Í «¬√ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÚΔ ÍπÒΔ√ È∂ ÁØÙΔ¡ª «’ «¬È√≈Î È≈ «ÓÒ‰ ”Â∂ √øÿÙ Â∂˜ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ
«ıÒ≈¯ ’Ø¬Δ ’≈Ú≈¬Δ È‘ƒ ’ΔÂΔÕ Á»‹∂ Í≈√∂ Ì»-Ó≈ÎΔ¬∂ ÂØ∫ «¬√ ÓΩ’∂ ÍΔ.¡À√.Ô». Á∂ √»Ï≈ ÍÃË≈È «‹øÁ «√øÿ, √Ì≈ Á∂
ÍΔÛ «Í≥‚ ÁΔ Á«Ò Â∂ «ÚËÚ≈ ¡Ω ÓÈ‹Δ ’Ω ÁΔ Óø◊≈ ¡≈˜≈Á, ÈΩ«È‘≈Ò «√øÿ, ◊π«ÚøÁ «√øÿ, ◊πª«ÁºÂ≈,
E ¬∂’Û ˜ÓΔÈ ¿πμÍ ’Ϙ≈ ’È Ò¬Δ «¬º’ ¡≈ÛÂΔ¬∂ È∂ ◊◊È √ø◊≈ÓΔ, ‘ÁΔÍ ’Ω ’؇Ò≈, ◊π«ÚøÁ ‘≈‹
÷∂ «Úº⁄ Ï‰Δ fiπº◊Δ ˘ ¡º◊ Ò≈ «ÁºÂΔÕ ÓΩ’∂ ”Â∂ Íπº‹∂ ÓÈ‹Δ ¡≈«Á È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ
¿π√≈Δ «Ó√ÂΔ-Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È ÚºÒØ∫ È»Íπ Ï∂ÁΔ ÍπÒΔ√ Ê≈‰∂ Á≈ «ÿ≈˙
¿π√≈Δ «Ó√ÂΔ-Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È Á∂ Ú’ √Ø˘ «Ù’≈«¬Â «ÁºÂΔ Í ÍπÒΔ√ È∂ ’Ø¬Δ ’≈Ú≈¬Δ È‘ƒ ’ΔÂΔÕ
Ô≈ÁÚ ‹Ø «¬º’ ÍÚ≈√Δ Ó˜Á» ˛, È∂ È»Íπ Ï∂ÁΔ Á∂ «¬º’ ¡≈÷ ‹ºÊÏ ∂ Á
ø Δ ÚºÒØ∫ Ê≈‰∂ Á∂ «ÿ≈˙ Á∂ ÁÏ≈˙ ¡º◊∂ fiπ’«Á¡ª
¡≈ÁÓΔ Á∂ Ó’≈È ÁΔ ¿π√≈Δ Á≈ ’øÓ ’ΔÂ≈ √ΔÕ Í ‹ÁØ∫ ¿π‘ ÍπÒΔ√ È∂ ÁØÙΔ¡ª ˘ «◊ÃÎÂ≈ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ ¿π‘Ȫ ’ØÒ∫Ø ‹ÈÂ’
Ó’≈È Ó≈Ò’ ÂØ∫ ÍÀ√∂ ÁΔ Óø◊ ’Á≈ ª ¿π√ ˘ ‡≈Ò-Ó‡ØÒ Óπ¡≈¯Δ Óø◊Ú≈¬ΔÕ √Ø˘ Ô≈ÁÚ Á∂ E@ ‘˜≈ πͬ∂ ÚΔ ¿π√∂
’’∂ Ú≈Í√ Ì∂‹ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈Õ ‹ÁØ∫ √Ø˘ B Ó‘ΔÈ∂ Ï≈¡Á ÍÀ√∂ √Ó∂∫ ‘Δ «ÁºÂ∂ ◊¬∂Õ «¬√ ÓΩ’∂ «¬Î‡» Á∂ «˜Ò∑≈ ÍÃË≈È ‘Ó∂Ù
ÒÀ‰ «◊¡≈ ª Ó≈Ò’ È∂ Ïπ÷Ò≈‘‡ «Úº⁄ ¡≈ ’∂ ¿π√ ÁΔ ‹º‡Íπ, Ó∂Ù È»Íπ Ï∂ÁΔ, ÍΔ.¡À√.Ô». Á∂ ‰ÚΔ øË≈Ú≈,
’πº‡Ó≈ ’ΔÂΔÕ Ô»ÈΔ¡È È∂ È»Íπ Ï∂ÁΔ ÍπÒΔ√ Ê≈‰∂ ‘«ÓøÁ ‚»Ó∂Ú≈Ò ¡≈«Á ‘≈˜ √ÈÕ
ÎÀ’‡Δ «Úº⁄Ø∫ «ÏȪ ’≈È ’º„∂ ◊¬∂ Ó˜Á»ª ÁΔ «Íº· ”Â∂ ¡≈¬Δ ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈
ÓÒ∂’؇Ò≈ √«Ê ’»Ò «’ø◊ ¿πÁÔØ◊ ÍÃ≈¬ΔÚ∂‡ «ÒÓ. º÷∂ ÏΩ∫√ »ÍΔ √«’¿π«‡Δ ◊≈‚ª ÂØ∫ ¿π‘Ȫ ÁΔ ’πº‡Ó≈
È≈Ó’ ÎÀ’‡Δ «Úº⁄Ø∫ «ÏȪ ’≈È B@ Ó˜Á»ª ˘ ’º„ ÚΔ ’Ú≈ «ÁºÂΔ ‹ªÁΔ √ΔÕ ÎÀ’‡Δ «Úº⁄ Ó˜Á»ª ÁΔ ’جΔ
«ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√ ÎÀ’‡Δ «Úº⁄ ¬∂.√Δ. Á∂ Í≈‡ ω≈¬∂ Ô»ÈΔ¡È Ï‰≈¿π‰ ÁΔ ’Ø«ÙÙ ˘ ÎΩΔ ÁºÏ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ √ΔÕ
‹ªÁ∂ ‘ÈÕ ÎÀ’‡Δ «Úº⁄ Â’ΔÏÈ B@@ Á∂ ’ΔÏ Ó˜Á» ÎÀ’‡Δ ”⁄ ÓÈÓ‹Δ È≈Ò Ó˜Á» º÷∂ Â∂ ’º„∂ ‹≈‰
’øÓ ’Á∂ ‘ÈÕ ÎÀ’‡Δ Ó≈Ò’ª ÚºÒØ∫ «’Â-’≈˘Èª ÁΔ¡ª Á≈ ◊À-’≈˘ÈΔ „ø◊-ÂΔ’≈ ¡Í‰≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ √ΔÕ ‘π‰
˺‹Δ¡ª ¿π‚≈¬Δ¡ª ‹ªÁΔ¡ª ‘ÈÕ ˙Ú ‡≈¬ΔÓ Á∂ È≈Ò- √Δ‹È ÷ÂÓ ‘؉ ”Â∂ B@ Ó˜Á»ª ˘ ¡⁄≈È’ «ÏȪ ÈØ«‡√
È≈Ò ¡ÀÂÚ≈ ÚΔ Ëº’∂ È≈Ò ÒÚ≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ √ΔÕ ’øÓ ”Â∂ ’º„ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ
ÁΩ≈È È≈ Í≈‰Δ ÍΔ‰, È≈ Ï≈Ê»Ó ‹≈‰ ÁΔ ¡≈«◊¡≈ ˛Õ «¬‘Ȫ ’º„∂ ◊¬∂ Ó˜Á»ª ÚºÒØ∫ √Ì≈ ’ØÒ «¬‘ Ó√Ò≈
ÎÀ’‡Δ «Úº⁄ Òº◊‰ Á∂ Í«‘Ò∂ «ÁÈ ÂØ∫ ‘Δ Ó˜Á»ª Á≈ Îø‚ «Ò¡ªÁ≈ «◊¡≈Õ √Ì≈ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ «¬º’ ÚÎÁ
’º‡‰≈ Ùπ» ‘Ø ‹ªÁ≈ √Δ Í √‘»Ò Á∂ È≈Ó ”Â∂ «¬º’ ÚΔ ÎÀ’‡Δ Ó≈Ò’ ˘ «Ó«Ò¡≈ «‹√ «Úº⁄ Ó˜Á»ª ÁΔ Ï’≈«¬¡≈
√’ΔÓ È‘ƒ «ÁºÂΔ ‹ªÁΔ √ΔÕ «¬‘Ȫ ÚËΔ’Δ¡ª Á∂ «ıÒ≈¯ ÂÈ÷≈‘ ¡Â∂ Îø‚ Á∂ È≈Ò-È≈Ò C Ó‘ΔÈ∂ ÁΔ ¡À‚Úª√
‹∂’ ’Ø¬Δ «¬º’≈-Áπº’≈ Ó˜Á» ¡≈Ú≈˜ ¸º’Á≈ ª ¿π√ ˘ ÂÈ÷≈‘ Á∂‰ ÁΔ ◊ºÒ ¡≈÷Δ ◊¬ΔÕ ÊØÛΔ Ï‘πÂΔ Â’≈ ÂØ∫
ÎÀ’‡Δ «Úº⁄Ø∫ ’º„‰ Á∂ È≈Ò-È≈Ò ÎÀ’‡Δ Ó≈Ò’ª ÚºÒØ∫ Ï≈¡Á ¿π‘ «¬º’ ‘ÎÂ∂ Ï≈¡Á Í»Δ¡ª ÂÈ÷≈‘ª, Îø‚ ¡Â∂
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 35 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
¡À‚Úª√ ÂÈ÷≈‘ª Á∂‰≈ ÓøÈ «◊¡≈Õ ‘ÎÂ∂ Ï≈¡Á ‹ÁØ∫ Ì≈ √Ì≈ Á∂ ’≈’πøȪ È∂ «¬’º·∂ ‘Ø ’∂ ‚Δ.¡À√.ÍΔ. Á¯Â
Ó˜Á» ¡≈͉≈ Ï’≈«¬¡≈ ÒÀ‰ ◊¬∂ ª ÎÀ’‡Δ Ó≈Ò’ ÿ∂ ’∂ fi»·≈ Í⁄≈ ºÁ ’È ¡Â∂ Ó˜Á»ª Á≈ ‘º’ Ó≈È
¡‚Úª√ ÂÈ÷≈‘ Á∂‰ ÂØ∫ Óπº’ «◊¡≈Õ Ó˜Á» ¡≈Í‰Δ¡ª Ú≈Ò∂ ÎÀ’‡Δ Ó≈Ò’ ˘ «◊ÃÎÂ≈ ’È ÁΔ Óø◊ ’ΔÂΔÕ «¬√
√≈Δ¡ª Óø◊ª ÓÈÚ≈¿π‰ Ò¬Δ Ï«‹ºÁ √ÈÕ «¬√ Ò¬Δ ÎΩΔ Ó√Ò∂ Á∂ ‘ºÒ Ò¬Δ «’ «ÚÌ≈◊ ÚºÒØ∫ C ‹πÒ≈¬Δ Á≈ √Óª
ÎÀ’‡Δ Á∂ ◊∂‡ ”Â∂ ¡øÙ’ ËÈ≈ Ò≈ ’∂ È≈¡∂Ï≈‹Δ ’ΔÂΔ º«÷¡≈ «◊¡≈Õ ‹∂’ ¿πÁØ∫ ’Ø¬Δ ‘ºÒ È‘ƒ «È’ÒÁ≈ ª «¬√
◊¬Δ ¡Â∂ Ï≈¡Á «Úº⁄ «’ «ÚÌ≈◊ ’ØÒ «Ò÷ÂΔ «Ù’≈«¬Â √øÿÙ ˘ ‘Ø «Âº÷≈ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ «¬√ √øÿÙ ÁΔ
’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ √øÿÙ ÂØ∫ Ïπ÷Ò≈¬∂ ÎÀ’‡Δ Ó≈Ò’ È∂ ÈΩ‹Ú≈È ¡◊Ú≈¬Δ √Ì≈ Á∂ ¡≈◊» ÓÈÁΔÍ ÓøÈÚΔ, ‹◊Á∂Ú ⁄Ω∫Á≈,
Ì≈ √Ì≈ Á∂ ¡≈◊»¡ª √Ó∂ ӘÁ»ª ”Â∂ Í⁄≈ Á‹ ’Ú≈ ‹«ÂøÁ √ΩÁ, ¡ÓÈ πÛ’Δ, √ΩÌ Ó≈Ò∂’؇Ò≈ ¡Â∂
«ÁºÂ≈Õ «‹√ Á∂ «ıÒ≈¯ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ Ó˜Á»ª ¡Â∂ ÈΩ‹Ú≈È √ÂÈ≈Ó √ø◊≈ÒΔ ’ ‘∂ ‘ÈÕ

«¬√ÂΔ ‹≈◊«ÂΔ Óø⁄ È∂ ¡À√.¡À√.ÍΔ. Á¯Â ÿ∂«¡≈
«¬√ÂΔ ‹≈◊«ÂΔ Óø⁄ Á∂ √ºÁ∂ ”Â∂ AC ‹»È ˘ ‹ÒøË ÿ∂¨ «‘ø√≈ ¡≈«Á ÁΔ¡ª ÍΔÛ ÒÛ’Δ¡ª-¡Ωª Á∂
«Ú÷∂ √À∫’Û∂ ¡Ωª ÚºÒØ∫ Ó≈ÒÛΔ (È’ØÁ) Ú≈√Δ ÒÛ’Δ Ó≈Ó«Ò¡ª ”⁄ ‘∂·Ò∂ ¡«Ë’≈Δ¡ª ÁΔ √Ø⁄ «ÍºÂΔ ¡Â∂
ÓØ«È’≈ √Ó∂ ¡Ωª È≈Ò ‘Ø¬Δ¡ª ÚËΔ’Δ¡ª Á∂ ‘Ø ‹◊Δ» ‘؉ ’≈È ÍΔÛª «ÚØËΔ ØÒ ‘Δ «ÈÌ≈¡ ‘∂
Ó≈Ó«Ò¡ª «Úº⁄ ÍπÒΔ√ ÚºÒØ∫ «ÈÌ≈¬Δ ‹≈ ‘Δ ¡Ω «ÚØËΔ ‘ÈÕ «˜«Ò∑¡ª «Úº⁄ ω≈¬∂ ◊¬∂ Ú»ÓÀÒ √ÀμÒ ¡Ωª ˘ ‘Δ
Ì»«Ó’≈ «ÚπºË «˜Ò∑≈ ÍπÒΔ√ Óπ÷Δ ‹ÒøË «Á‘≈ÂΔ Á∂ Á¯Â ÁÏ≈¿π‰ Á≈ √øÁ ω∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ «˜Ò∑∂ Á∂ ’¬Δ Ê≈«‰¡ª
¡º◊∂ ËÈ≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√ÂØ∫ Í«‘Òª Óπ‹≈‘≈’≈Δ «Úº⁄ √≈ҪϺËΔ ¡Ωª ÚºÒØ∫ «¬È√≈Î Ò¬Δ Á÷≈√ª
¡Ωª Á∂Ù Ì◊ Ô≈Á◊≈ ‘≈Ò «Ú÷∂ «¬’º·Δ¡ª ‘Ø¬Δ¡ª, Ò‡’ÁΔ¡ª ¡≈ ‘Δ¡ª ‘È Í ÍπÒΔ√ «¬√ ‘ºÁ º’ ¡ΩÂ
«‹º Ê Ø ∫ Ø ‘ Ì«¡≈ Óπ ‹ ≈‘≈ ’ÁΔ¡ª ‘Ø ¬ Δ¡ª ¿π ‘ «ÚØËΔ ‘Ø ¸º’Δ ˛ «’ Ò∂‚Δ˜ ’ª√‡∂ÏÒª ÚΔ ÓÁ ÍπÒΔ√
¡À√.¡À√.ÍΔ. Á¯Â ¡º◊∂ Íπº‹Δ¡ªÕ ‘ºÊØ∫ ÍΔÛ ‘È, «‹√ÁΔ Â≈‹≈ ¿πÁ≈‘È ‹Ø˪ Ê≈‰∂ ÁΔ
«¬√ ÓΩ’∂ «¬√ÂΔ ‹≈◊«ÂΔ Óø⁄ ÁΔ «˜Ò∑≈ ÍÃË≈È ¡ÓÈÍÃΔ ’Ω ÚºÒØ∫ ’ΔÂΔ ıπÁ’πÙΔ ÁΔ Á∂÷Δ ‹≈ √’ÁΔ ˛Õ
¡ÈΔÂ≈ √øË» Â∂ ‹√ÚΔ ‹º√Δ È∂ √øÏØËÈ ’«Á¡ª «’‘≈ ËÈ∂ ˘ Ò◊≈Â≈ «ÁÈ-≈ ⁄Ò≈¿π‰ Á∂ ’ΔÂ∂
«’ ¡Ωª Ò¬Δ Ï‰≈¬∂ ◊¬∂ ’≈˘È «√Î «’Â≈Ϫ Á≈ ¡ÀÒ≈È ˘ Óπº÷ º÷Á∂ ‘ج∂ ÍπÒΔ√ ¡«Ë’≈Δ «¬º’ÁÓ ‘’Â
«Ùø◊≈ ω’∂ «‘ ◊¬∂ ‘ÈÕ ÿ∂¨ «‘ø√≈ √Ó∂ ‘Ø Á≈‹- «Úº⁄ ¡≈¬∂Õ ËÈ≈’≈Δ ¡≈◊»¡ª È≈Ò ¡À√.ÍΔ. (‚Δ.)
Á‘∂‹ ¡≈«Á ÂØ∫ ÍΔÛ ’∂√ª-Ó√«Ò¡ª ÁΔ «’Ë∂ ÚΔ ’Ø¬Δ ÏÒ’≈ «√øÿ È∂ ◊ºÒÏ≈ ≈‘ƒ Ó√Ò∂ ‘ºÒ ’È ÁΔ ’ΔÂΔ
√π‰Ú≈¬Δ È‘ƒ ‘Ø ‘ΔÕ «‹√ÁΔ¡ª ¿πÿÛÚΔ¡ª ¿πÁ≈‘Ȫ Í∂Ù’Ù ¿πÍø Ó≈ÒÛΔ È≈Ò √Ïø«Ë ÍΔÛ ÒÛ’Δ ÓØ«È’≈
Ó≈ÒÛΔ ÁΔ Ú√ÈΔ’ ÓØ«È’≈ ˘ ¿π√Á∂ √‘π∂ Í«Ú≈ ÚºÒØ∫ ¡Â∂ ’Ø‘≈Ò≈ Ú≈√Δ ÒÛ’Δ ÍÓ‹Δ ’Ω Á∂ Ó≈ÓÒ∂ ”⁄
Âø◊ ’ΔÂ∂ ‹≈‰ Á∂ Ó≈ÓÒ∂ «Úº⁄ È’ØÁ √Ï-‚ÚΔ‹È ÁΔ Âπø ¡À’ÙÈ ÒÀ‰ ¡Â∂ Ï≈’Δ Ó√«Ò¡ª ˘ «¬º’ ‘¯Â∂ ”⁄
ÍπÒΔ√ È∂ ÍΔÛ ÒÛ’Δ ÁΔ Á÷≈√ ”Â∂ ¿π√Á∂ √‘π≈ ‘ºÒ ’È Á∂ ¡À√.¡À√.ÍΔ. ‹ÒøË «Á‘≈ÂΔ ÚºÒØ∫ «ÁºÂ∂ ÌØ√∂
Í«Ú≈ Â∂ ¿π√ ÁΔ ÍπÒΔ√ ÓπÒ≈˜Ó ÈÈ≈‰ «ÚπºË ’Ø¬Δ ÚΔ ÂØ∫ Ï≈¡Á ‘Δ ËÈ≈ ÷ÂÓ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
’≈Ú≈¬Δ È‘ƒ ’ΔÂΔÕ Ú≈-Ú≈ √ΔÈΔ¡ ¡«Ë’≈Δ¡ª «¬√ ÓΩ’∂ Óø⁄ ÁΔ¡ª «˜Ò∑≈ ¡≈◊»¡ª ◊πÏ÷Ù ’Ω,
Á∂ «Ë¡≈È «Úº⁄ «Ò¡≈¿π‰ ”Â∂ ÌØ«√¡ª ÂØ∫ «√Ú≈¬∂ ¡ÓÒ √π‹Δ ’Ω, «ÈÓÒ‹Δ ’Ω, ÏÒ«ÚøÁ ’Ω, «ÁÒ‹ΔÂ
«Úº⁄ ’πfi È‘ƒ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ Á≈‹ Á‘∂‹ ÁΔ ÷≈Â ¡Â∂ ’Ω Í≈Û≈, ’πÒÚø ’Ω ¡≈«Á È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ
«’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È ÁΔ «˜Ò∑≈ «¬’≈¬Δ Á≈ ◊·È
¯ΔÁ’؇ «˜Ò∑∂ ”⁄ «Í¤Ò∂ «Áȃ Ì≈ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È (‚’Ω∫Á≈) ˘ ¤º‚ ’∂ Ï‘π √≈∂ «’√≈È «’ÂΔ «’√≈È
Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ‘ج∂Õ «¬√ ÓΩ’∂ ‘Δ √Ï‹Δ ¡«‹ºÂ«◊ºÒ ˘ «˜Ò∑≈ ÍÃË≈È ¡Â∂ √Á»Ò «√øÿ ’≈√Ó̺‡Δ ˘
«˜Ò∑≈ √’ºÂ «ÈÔπ’ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ÏÒÚø «√øÿ ≈Ó√ ˘ √‘≈«¬’ √’ºÂ, «¬’Ï≈Ò «√øÿ Ï’øÁΔ
˘ ÓΔ ÍÃË≈È ¡Â∂ ÍÓ‹Δ «√øÿ «√ÚΔ¡≈ ˘ «˜Ò∑≈ ÷˜≈È⁄Δ «ÈÔπ’ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «˜Ò∑≈ ’Ó∂‡Δ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄
’¬Δ «Í≥‚ª «Úº⁄ «¬’≈¬Δ¡ª Á≈ ◊·È ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ I ‹»È ˘ ¡Ú≈≈ ÍÙ»¡ª Â∂ «’√≈ÈΔ Ó√«Ò¡ª ”Â∂ ¡À√.‚Δ.¡ÀÓ. ‹ÀÂØ
˘ Óø◊ ͺÂ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√ «ÁÈ ‘Δ ¡À√.‚Δ.¡ÀÓ. ’؇’Í»≈ ˘ ÚΔ Óø◊ ͺÂ «ÁºÂ≈Õ AD ‹»È ˘ ÁΔÍ «√øÿ Ú≈Ò≈
«¬’≈¬Δ ÁΔ ⁄؉ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ A@ ‹»È ˘ «È¡≈ÓΔ (‹ÀÂØ) «¬’≈¬Δ ÁΔ ⁄؉ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 36 ‹πÒ≈¬Δ-B@AG
Ù


Á’≈
Ó
∂‚
¡
Ó

’«
√øÿ
Í
«
È¡≈
ÛÁ∆
BGÚ
ƒ
Ï√

ÓΩ’
∂ «
¬√
Â

‹≈
◊«
Â
∆Ó
ø⁄
Ú
ºÒ
Ø∫¡
Ω
Â
Ó√
«
Ò¡ª
˘ÒÀ’



.
Í∆

≈¬

.(
¡ÀÓ
-
¡ÀÒ
)
ÚºÒ
Ø∫’

Â∆
«√
¡≈
√∆
’≈
ÈÎ
ø√
Á
≈«
ÁzÙÍ
πÒ

√ÍÃ√

ÙÈ«
ıÒ≈
¯‹Ò
øË

«
Ú÷
∂’

Â∂Ó
π‹

‘
∂Á

«Á

A
B
‹»È
˘
√ºÂ
«
’√
≈È
‹ºÊ
∂Ï
øÁ

¡ªÁ
∂√
ºÁ
∂”
Â∂Ó
Ø◊

«Ú
÷∂ «
È¡≈
Ó∆
Ú≈
Ò≈
«Í
≥‚
(
‹ÀÂ
Ø)
«
Ú÷
∂‹

˙‡≈
Ú«
Ú
πºË
Ò

¬∂Ë

È∂˘

øÏ
ØË
È
’
Á
∂«
È
ÌÀ«
√øÿ

πº‚

’∂ «
’
Â∆
«’
√≈
ÈÔ»È

¡ÈÚ
ºÒ
Ø∫Ò


¬∂Ë

È∂Á

«Á
ÃÙ

«
’ø◊

»Ò
Î
À’


∆Ó
Ò∂

؇
Ò
≈«
Úº⁄
Ø∫’
º„
∂◊
¬
∂ Ó̃
Á
»
ª
¿πµ
ÍÁ
«
Ò«
ÚË
Ú≈
ÓÈ‹

Â’Ω
Á
∆Ó̃
∆È

Â∂È


«
¬‹’
Ï

∂«
Ú
πºË
Í

¶ fi
»·
∂’
∂√
«
Ú
πºË

∆.
¡À√
.
Í
∆.
ÓÒ∂

؇
Ò
≈«
Ú
πºË
È
≈¡
∂Ï

‹∆
Á≈«
ÁzÙ √

«
Á’Ê

‰∂Á
∂«
ÿ≈
˙Á≈
«Á



.
Í∆

≈¬

.(
¡ÀÓ
-
¡ÀÒ
)
«
È¿»‚
ÀÓ
Ø’

∂√

ÚºÒ
Ø∫B
F
‹»È
˘
¡
ÀÓ

‹À∫√

Á∆D

ƒ
Ú∑∂◊
ø„
Ó
Ω’
∂Î

Ù∆
Ú≈
ÁÁ∂Ú
Ë
‘
∂÷
Â
∂
«
Ú
πºË
Í
≥‹

ÏÌ

⁄’∆
Â∂
Ø√
Í
ÃÁ

Ù
Ȫ
Á∆
¡ªÂ
√Ú

ª

Related Interests