1

Ch¬ng 1

C¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n
cña hÖ thèng §IÖN Tö TH¤NG TIN
(thiÕt bÞ thu ph¸t)
1.1 C¸c thµnh phÇn cña hÖ thèng thiÕt bÞ thu ph¸t
1.1.1 S¬ ®å khèi cña hÖ thèng thiÕt bÞ thu ph¸t
Trong hÖ thèng thu ph¸t, th«ng tin ®îc truyÒn tõ n¬i nµy ®Õn
n¬i kh¸c b»ng thiÕt bÞ ®iÖn tö th«ng qua m«i trêng truyÒn. S¬ ®å
khèi c¬ b¶n cña hÖ thèng ®îc biÓu diÔn nh h×nh 1.1:

TÝn hiÖu M¸y M¸y TÝn hiÖu
M¸ythu
M«i tr
vµo: M¸y M«i tr
êng thu ra
ph¸t
ph¸t êng Rx
Rx
truyÒn
Tx
Tx truyÒn
©m thanh,
d÷ liÖu, NhiÔu NhiÔu NhiÔu
h×nh ¶nh NhiÔu NhiÔu NhiÔu

H×nh 1.1 S¬ ®å khèi cña hÖ thèng thiÕt bÞ
thu ph¸t
+ M¸y ph¸t: TËp hîp c¸c linh kiÖn vµ m¹ch ®iÖn tö ®îc thiÕt kÕ ®Ó
biÕn ®æi tin tøc thµnh tÝn hiÖu phï hîp víi m«i trêng truyÒn.
+ M«i trêng truyÒn: Ph¬ng tiÖn ®Ó truyÒn th«ng tin, cã thÓ lµ d©y
dÉn (gäi lµ h÷u tuyÕn nh c¸p ®ång trôc, c¸p sîi quang) hoÆc lµ
kho¶ng kh«ng gian tõ n¬i ph¸t ®Õn n¬i thu (gäi lµ v« tuyÕn, nh
trong th«ng tin vi ba sè, th«ng tin vÖ tinh)
+ M¸y thu: TËp hîp c¸c linh kiÖn vµ m¹ch ®iÖn tö ®îc thiÕt kÕ ®Ó
nhËn tÝn hiÖu tõ m«i trêng truyÒn, xö lý vµ kh«i phôc l¹i tÝn hiÖu
ban ®Çu.
+ NhiÔu: TÝn hiÖu ngÉu nhiªn kh«ng momg muèn, xen lÉn vµo tÝn
hiÖu h÷u Ých, lµm sai d¹ng tÝn hiÖu ban ®Çu. NhiÔu cã thÓ xuÊt

TÝn hiÖu b¨ng gèc cã thÓ ®îc truyÒn trùc tiÕp trong m«i trêng truyÒn nh ®iÖn tho¹i néi bé (Intercom). tÇn sè hoÆc pha) tØ lÖ víi tÝn hiÖu b¨ng gèc..2 S¬ ®å khèi cña m¸y ph¸t M¸y thu thanh vµ m¸y thu h×nh d©n dông thêng ®îc ®æi tÇn 1 lÇn.... truyÒn dÉn vµ thu. QPSK. Cã ba lo¹i ®iÒu chÕ c¬ b¶n: ®iÒu biªn AM.1. + §iÒu chÕ: lµ qu¸ tr×nh biÕn ®æi mét trong c¸c th«ng sè cña sãng mang cao tÇn h×nh sine (biªn ®é. ®iÒu tÇn FM. (d¹ng sè) nh FSK.2 S¬ ®å khèi tæng qu¸t cña m¸y ph¸t + §æi tÇn: (Trén tÇn-Mixer) lµ qu¸ tr×nh dÞch chuyÓn phæ cña tÝn hiÖu ®· ®iÒu chÕ lªn cao (ë m¸y ph¸t) hoÆc xuèng thÊp (ë m¸y thu) . 1. Do ®ã viÖc triÖt nhiÔu lµ mét vÊn ®Ò quan träng cÇn ®îc quan t©m trong hÖ thèng thiÕt bÞ thu ph¸t nh»m n©ng cao chÊt lîng tÝn hiÖu truyÒn dÉn. ®iÒu pha PM vµ c¸c biÕn thÓ cña chóng (d¹ng t¬ng tù) nh SSB. DSB. MPSK. C¸c tÝn hiÖu ban ®Çu (nguyªn thuû) d¹ng t¬ng tù hay sè cha ®iÒu chÕ ®îc gäi lµ tÝn hiÖu b¨ng gèc (Base Band Signals). 2 hiÖn trong c¶ 3 qu¸ tr×nh ph¸t. gi÷a c¸c m¸y tÝnh trong m¹ng LAN. PSK. M¸y thu th«ng tin chuyªn dông ®îc ®æi tÇn 2 lÇn nh»m t¨ng ®é chän läc vµ lo¹i bá nhiÔu tÇn sè ¶nh. TÝn hiÖu §iÒu §iÒu §æi §æitÇn tÇn K§CS K§CS vµo chÕ chÕ cao caotÇn tÇn Tæng §iÒu §iÒu Tæng hîp khiÓn khiÓnsè hîptÇn tÇn sè sè sè H×nh 1. hoÆc truyÒn gi¸n tiÕp b»ng kü thuËt ®iÒu chÕ.

1. phèi hîp trë kh¸ng víi anten ph¸t. 1. hÖ sè khuÕch ®¹i lín . + KhuÕch ®¹i c«ng suÊt cao tÇn: KhuÕch ®¹i tÝn hiÖu ®· ®iÒu chÕ ë tÇn sè nµo ®ã ®Õn møc c«ng suÊt cÇn thiÕt. anten cã tÝnh thuËn nghÞch. läc. + Anten ph¸t: lµ phÇn tö biÕn ®æi n¨ng lîng ®iÖn cao tÇn thµnh sãng ®iÖn tõ bøc x¹ vµo kh«ng gian. 3 mµ kh«ng thay ®æi cÊu tróc phæ (d¹ng tÝn hiÖu) cña nã ®Ó thuËn tiÖn cho viÖc xö lý tÝn hiÖu. + Tæng hîp tÇn sè: (Frequency Synthesizer) lµ bé t¹o nhiÒu tÇn sè chuÈn cã ®é æn ®Þnh cao tõ mét hoÆc vµi tÇn sè chuÈn cña dao ®éng th¹ch anh. Nã khuÕch ®¹i tÝn hiÖu thu ®îc tõ anten ®Õn møc cÇn thiÕt ®Ó ®æi tÇn xuèng trung tÇn. + Bé khuÕch ®¹i cao tÇn tÝn hiÖu nhá: (RFAmp) thêng lµ bé khuÕch ®¹i nhiÔu thÊp LNA (Low Noise Amplifier).3 S¬ ®å khèi tæng qu¸t cña m¸y thu + Anten thu: lµ phÇn tö biÕn ®æi n¨ng lîng sãng ®iÖn tõ thµnh tÝn hiÖu cao tÇn ë ngâ vµo cña m¸y thu.3 K§CT S¬ ®å §æi khèi cña m¸y K§TT thu §æi K§TT Gi¶i K§CS K§CT §æi K§TT §æi K§TT Gi¶i K§CS (LNA) tÇn 11 tÇn 22 ®iÒu (LNA) tÇn tÇn ®iÒu 11 22 chÕ chÕ AGC AGC Tæng §iÒu Tæng §iÒu hîp hîptÇn tÇn khiÓn khiÓn sè sè sè sè H×nh 1. + Bé khuÕch ®¹i trung tÇn: IF Amp (Intermediate Frequency Amplifier): Bé khuÕch ®¹i cã ®é chän läc cao.

4 ®Ó t¨ng ®iÖn ¸p tÝn hiÖu ®Õn møc cÇn thiÕt cho viÖc gi¶i ®iÒu chÕ. m¹ch xö lý tÝn hiÖu. phèi hîp trë kh¸ng.3000) Hz 10 6  10 5 m Voice Frequency TÇn sè rÊt thÊp (VLF) (3 . anten.300)KHz 10 4  10 3 m Low Frequency TÇn sè trung b×nh (MF) (300 . viÖc ®æi tÇn ®îc thùc hiÖn 2 lÇn nh h×nh vÏ.. Bé ®iÒu khiÓn sè. c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ®· chuÈn ho¸ vi m¹ch hÇu hÕt phÇn cao tÇn tÝn hiÖu nhá cña m¸y thu vµ m¸y ph¸t. t¶i chän läc tÇn sè kh«ng thuÇn trë.30)KHz 10 5  10 4 m Very Low Frequency TÇn sè thÊp (LF) (30 .30)MHz 10 2  10 1 m High Frequency TÇn sè rÊt cao (VHF) (30 .2 Phæ tÇn sè ViÖc ph©n lo¹i phæ tÇn sè ra nhiÒu d¶i tÇn ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông ë m¸y thu: Tªn d¶i tÇn TÇn sè Bíc sãng TÇn sè cùc thÊp (ELF) (30 . + M¹ch ®iÖn tö th«ng tin liªn quan ®Õn tÇn sè cao: Bé tæng hîp tÇn sè. + Gi¶i ®iÒu chÕ: (Demodulation) lµ qu¸ tr×nh kh«i phôc l¹i tÝn hiÖu ban ®Çu (tÝn hiÖu ®a vµo ®iÒu chÕ ë m¸y ph¸t) tõ tÝn hiÖu trung tÇn.3000)KHz 10 3  10 2 m Medium Frequency TÇn sè cao (HF) (3 .300) Hz 10 7  10 6 m Extremly Low Frequency TÇn sè tiÕng (VF) (300 . ë nhiÒu m¸y thu hiÖn ®¹i.. 1.300)MHz 10  1 m . Ngµy nay. nh»m t¨ng chÊt lîng.

18) GHz K Band : (18 .8m The Visible Spectrum (Light) D¶i tÇn Vi ba (Microwave) cã tÇn sè tõ 1GHz ®Õn 40GHz ®îc chia lµm nhiÒu d¶i nhá: L Band : (1 .12) GHz Ku Band: (12 .40) GHz 1.4  0. Tuú theo kiÓu ®iÒu chÕ mµ b¨ng th«ng cao tÇn cã . 5 Very High Frequency TÇn sè cùc cao (UHF) (300 .8) GHz X Band : (8 . Khi tÝn hiÖu ban ®Çu ®îc ®iÒu chÕ lªn sãng mang cao tÇn.2) GHz S Band : (2 .300)GHz 10 2  10 3 m Extremly High Frequency Vïng ¸nh s¸ng Hång ngo¹i 0.3000)MHz 1  10 1 m Ultra High Frequency TÇn sè siªu cao (SHF) (3 .7  10 m (IR) Infrared Vïng ¸nh s¸ng thÊy ®îc 0.4) GHz C Band : (4 .27) GHz Ka Band: (27 . §ã lµ kho¶ng tÇn sè mµ phæ tÝn hiÖu chiÕm gi÷ hoÆc lµ kho¶ng tÇn sè tÝn hiÖu ®îc truyÒn tõ m¸y ph¸t ®Õn m¸y thu. phæ cña tÝn hiÖu cao tÇn ®· ®iÒu chÕ chiÕm gi÷ mét b¨ng th«ng quanh tÇn sè sãng mang.30)GHz 10 1  10 2 m Super High Frequency TÇn sè siªu cùc cao (EHF) (30 .3 B¨ng th«ng B¨ng th«ng lµ hiÖu gi÷a tÇn sè lín nhÊt vµ tÇn sè nhá nhÊt cña tÝn hiÖu.

5. th«ng tin vi ba sè .§iÖn tho¹i c«ng céng . ®iÒu khiÓn xa . FM .1 B¸n dÉn c«ng suÊt cao tÇn §Ó cã ®îc c«ng suÊt lín ë tÇn sè cao.. 1. BJT c«ng suÊt cao tÇn ®îc chÕ t¹o b»ng c«ng nghÖ ®Æc biÖt.Ph¸t thanh qu¶ng b¸ AM.4 C¸c øng dông kü thuËt th«ng tin ®iÖn tö 1.. 1.1 Th«ng tin mét chiÒu (Simplex) .2 Th«ng tin hai chiÒu (Duplex) ..§Þnh vÞ toµn cÇu GPS. 6 ®é réng kh¸c nhau.4 CÊu tróc BJT c«ng suÊt cao tÇn .§iÖn tho¹i v« tuyÕn di ®éng hoÆc cè ®Þnh .TruyÒn h×nh qu¶ng b¸ ..5 Mét sè kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ cao tÇn 1. nhiÒu tiÕp gi¸p Emitter nh»m t¨ng chu vi dÉn dßng ®iÖn cao tÇn.§o xa.TruyÒn h×nh c¸p .§iÖn tho¹i di ®éng tÕ bµo . C¸c kü thuËt viÔn th«ng híng ®Õn viÖc gi¶m b¨ng th«ng tÝn hiÖu truyÒn. gi¶m ®iÖn trë cùc Base vµ c¸c C ®iÖn dung kÝ sinh. gi¶m nhiÔu.4.Th«ng tin cña c¸c tr¹m mÆt ®Êt th«ng qua vÖ tinh .Nh¾n tin . 1.4.Th«ng tin hµng kh«ng.Th«ng tin sè liÖu gi÷a c¸c m¸y vi tÝnh. tiÕt kiÖm phæ tÇn sè. B Base §iÖn trë c©n b»ng dßng Emitter E H×nh 1.

khuÕch ®¹i ®iÖn ¸p cña m¹ch. Tô nµy t¸c ®éng nh tô Miller t¬ng ®¬ng cã gi¸ trÞ lín ë ngâ vµo: C Miller  Cb c (1  AV ) trong ®ã AV lµ hÖ sè . Tuy nhiªn ë tÇn sè cao. Cb’c rb’ rb’e = Rip B Cb’e E H×nh 1. C ce ) ¶nh hëng ®Õn hÖ sè khuÕch ®¹i ë tÇn sè cao. e . kiÓu khuÕch ®¹i cao tÇn m¾c E chung cho c«ng suÊt ra lín. Th«ng thêng. lµm giíi h¹n tÇn sè ho¹t ®éng cña BJT. vµi tr¨m hoÆc h¬n n÷a. C b . cã . håi tiÕp ©m ®iÖn ¸p qua C b c . B E CMiller Cb’e Cin H×nh 1.5 M¹ch t¬ng ®¬ng ngâ vµo BJT c«ng suÊt cao tÇn B¶n chÊt BJT lµ lu«n lu«n tån t¹i c¸c ®iÖn dung mèi nèi ( C b .6. t¹o ra tô t¬ng ®¬ng ë ngâ C gi¸ trÞ Cin  C Miller  Cb e vµo cña BJT c«ng suÊt cao tÇn nh h×nh 1. 7 Sè tiÕp gi¸p Emitter cã thÓ vµi chôc. c . Tõ ®ã. t¨ng.6 Tô t¬ng ®¬ng ngâ vµo BJT c«ng suÊt . lµm gi¶m hÖ sè khuÕch ®¹i.

M¾c B chung lµ gi¶i ph¸p tèi u cña khuÕch ®¹i c«ng suÊt cao tÇn. hÖ sè khuÕch ®¹i c«ng suÊt Ap.2 TruyÒn c«ng suÊt lín nhÊt P RL XL = . Av. JFET vµ MOSFET cã cÊu tróc b¸n dÉn kh¸c BJT. ph¸t thanh. b¨ng th«ng ®Òu vµ réng h¬n.ra kh«ng tøc thêi. E = 1V XS X XS RS = ZS 1 RS RL V XL = XS = RL 1 E RL/RS 1 2. ho¹t ®éng tèt ë tÇn sè cao víi c«ng suÊt lín æn ®Þnh h¬n BJT. ®iÖn dung tiÕp gi¸p Cgs nhá.  ®Òu gi¶m khi tÇn sè t¨ng.7 a/ Nguån cung cÊp c«ng suÊt cho t¶i Z . SSPA ( Solid State Power Amp). truyÒn h×nh. hÖ sè khuÕch ®¹i dßng Ai. th«ng tin vÖ tinh.5.. a) b)2 H×nh 1. vi ba. chóng cã trë kh¸ng vµo lín. BJT thÓ hiÖn qu¸n tÝnh.. trë kh¸ng vµo cña BJT (Z iQ). JFET vµ MOSFET c«ng suÊt cao tÇn ®ang ®îc dïng rÊt nhiÒu trong c¸c hÖ thèng th«ng tin hiÖn ®¹i nh tr¹m gèc BTS cña ®iÖn tho¹i di ®éng tÕ bµo. 8 Do ®ã. 1. biªn ®é dßng ra Ic gi¶m. ®¸p øng vµo . Gi÷a dßng Ic vµ Ib cã sù dÞch pha. tuy hÖ sè khuÕch ®¹i c«ng suÊt cña nã nhá h¬n so víi s¬ ®å m¾c E chung nhng ph¹m vi tÇn sè ho¹t ®éng cao h¬n.

NÕu yªu cÇu truyÒn c«ng suÊt lín nhÊt trong c¶ mét d¶i tÇn sè th× gi¸ trÞ thÝch hîp cho phèi hîp trë kh¸ng kh«ng ph¶n x¹ lµ ZL = ZS hay RS + jXS = RL + jX. cho b»ng zero. . X lµ phÇn kh¸ng cña néi trë nguån vµ t¶i.RL 2  E.  PRL   RL  ( RS  R L )  ( X S  X ) 2 2  E 2 . E 2 .jX hay RS = RL vµ XS =-X Ta nãi cã sù truyÒn c«ng suÊt lín nhÊt ra t¶i.R L PRL  ( RS  RL ) 2  ( X S  X ) 2 XS.I  I 2 . b/ Sù phô thuéc c«ng suÊt t¶i PRL theo RL 9 C«ng suÊt trªn t¶i: PRL  VRL . Khi ®ã c«ng suÊt trªn t¶i lµ cùc ®¹i: E2 E2 PRL max   4RL 4 RS §å thÞ biÕn thiªn PRL theo RL cho ë h×nh 1.7b. VËy trë kh¸ng nguån b»ng trë kh¸ng t¶i RS + jXS = RL .R L Khi XS =-X th× c«ng suÊt trªn t¶i lµ PRL  ( RS  RL ) 2 Kh¶o s¸t sù biÕn thiªn PRL theo RL b»ng c¸ch lÊy ®¹o hµm. E 2 .[( RS  R L )  2 R L ] P  ' RL 0 ( RS  RL ) 2 Suy ra RS=RL.

C song song. mch L C ) 1 1 L T¹i tÇn sè céng hëng =0= cã X L  X C   0 L    LC  0C C  . C Zeq L Req(0) C r  0 20 30 H×nh 1.3 M¹ch ®iÒu hëng song song vµ nèi tiÕp (Parallel and Serial Tuned Circuit) M¹ch ®iÒu hëng song song: Cho m¹ch L.8 M¹ch ®iÒu H×nh 1. Thay thÕ vµo biÓu thøc tÝnh trë kh¸ng: .trë kh¸ng ®Æc tÝnh.5. Trë kh¸ng t¬ng ®¬ng cña m¹ch ®iÒu hëng: (r  jX L )( jX C ) Z eq  r  j( X L  X C ) XL=L : C¶m kh¸ng cuén d©y. trong ®ã r . 1.9 §¸p tuyÕn Zeq() hëng song song Th«ng thêng r << XL nªn: Z eq  r  jX( X X X L C .®iÖn trë tæn hao cña cuén d©y. 10 Tuy nhiªn hiÖu suÊt sÏ nhá h¬n so víi mét tÇn sè. VÊn ®Ò nµy liªn qua ®Õn sù lùa chän truyÒn tÝn hiÖu trªn d©y truyÒn sãng. 1 Xc  : dung kh¸ng cña tô ®iÖn.

mch Q lµ hÖ sè phÈm chÊt cña m¹ch céng hëng song song.10 GhÐp mét phÇn ®iÖn c¶m  0 L1  2  0 L  2  L1  2 0  Z  P 2 . TÝnh Req(o) vµ r.10 12 Re q( 0 ) 318.96 Q2 200 2 1. §¸p tuyÕn cña Req(o) cã d¹ng nh h×nh 1. T¹i tÇn sè céng hëng =o. 11 2 Z eq  X rX L C  r  Q   0 LQ  Q  oC  R eq (o ) mch (o )  Re q( 0 ) Re q( 0 ) Q r  XL  XC .3.10. L = L1+L2 .10 7. fo = 10MHz. Q 200 Gi¶i: R eq    318k (o )  o C 2. T¹i tÇn sè lÖch céng hëng =no (n = 2.8 cã C = 10pF. Q = 200.. r r L P = L1/L : hÖ sè ghÐp vµo khung céng hëng.).10 3 r   7. GhÐp mét phÇn ®iÖn c¶m m¹ch céng hëng: L2 a L C Req L1 Ze b H×nh 1. trë kh¸ng cña m¹ch céng hëng song song coi nh thuÇn trë cã Req(o) lín. Re q( )  Re q( ) Ze   . trë kh¸ng Zeq(no) coi nh thuÇn kh¸ng rÊt nhá Zeq(no)=-jn/(n2+1)<< Req(o). fo B¨ng th«ng B Q .. 0=2fo.  .3.14.9 VÝ dô: ë h×nh 1. e 0 0 .

P  : hÖ sè ghÐp.12 a/ GhÐp mét phÇn ®iÖn dung ngá vµo. ®iÖn c¶m ngá ra b/ GhÐp mét phÇn ®iÖn c¶m ngá vµo vµ ra M¹ch ®iÒu hëng ®iÖn tö: thay thÕ tô C trong m¹ch ®iÒu hëng song bëi varicap. b/ §Æc tuyÕn Varicap.13 a/ KÝ hiÖu Varicap. GhÐp mét phÇn ®iÖn dung m¹ch céng hëng: 2 2  1   1       0 C1  2 Ze      0C  C  . C1  C 2 C1 b 0  Ze  Re q( 0 ) H×nh 1.C 2 C Ze C1 C . 12 2. CV C1 +VT R L CV V a) b) c) H×nh 1.11 GhÐp mét phÇn C¸c biÕn thÓ c¸ch ghÐp m¹ch ®iÒu hëng: ®iÖn dung C2 L2 L3 C a L c a L2 L1 c Ze1 C1 Ze2 Ze1 L1 Ze2 b d b d a) b) H×nh 1.   P 2 . c/ M¹ch ®iÒu hëng ®iÖn tö . Re q ( 0 ) C2 r r  C1  a Req L C1 .

5.14 M¹ch phèi hîp trë Zi Zi kh¸ng ZL E ZL = E ~ ~ ZL  Zi Zi Nguån Nguån RF RF a) b) H×nh 1. M¹ch phèi hîp trë kh¸ng XÐt m¹ch phèi hîp trë kh¸ng coa tÇn h×nh 1.4. bé chän läc trung tÇn. phèi hîp trë kh¸ng v. M¹ch ®iÒu hëng nèi tiÕp thêng ®îc dïng lµm m¹ch läc. m¸y thu lµ phèi hîp trë kh¸ng cã chän läc tÇn sè gi÷a c¸c tÇng. ®Æc biÖt gi÷a tÇng c«ng suÊt ra cao tÇn víi anten ph¸t hay gi÷a anten thu víi ngâ vµo m¸y thu ®Ó truyÒn c«ng suÊt tÝn hiÖu lín nhÊt vµ lo¹i nhiÔu. 13 M¹ch ®iÒu hëng song song vµ c¸c biÕn thÓ dïng lµm m¹ch tiÒn chän läc ngá vµo m¸y thu. Víi trêng hîp a. t¶i chän läc cao tÇn. dao ®éng.. 1. . C¸c m¹ch phèi hîp trë kh¸ng cã d¹ng LC. biÕn ¸p hay tæ hîp gi÷a chóng. Zi = ZL cã c«ng suÊt trªn t¶i cùc ®¹i.v.14 Nguån phèi hîp trë kh¸ng t¶i a/ lý tëng Zi = ZL thuÇn trë b/ biÕn ®æi trë kh¸ng Zi thµnh ZL hoÆc ngîc l¹i Mét trong nh÷ng vÊn ®Ò quan träng cña m¸y ph¸t. M¹ch ®iÒu hëng nèi tiÕp: Trë kh¸ng t¬ng ®¬ng Zeq = r+jx = r+j(L-1/C) Tæng trë: Z eq  r 2  x2 Gãc pha: (Zeq) = arctg(x/r) T¹i tÇn sè céng hëng nèi tiÕp 0 cã 0L = 1/(0C) nªn Zeq(0) = r.

VÝ dô nh cÇn truyÒn c«ng suÊt m¸y ph¸t cao tÇn ra t¶i lµ anten ph¸t. dÔ dµng biÕn ®æi trë kh¸ng theo yªu cÇu – tuú vµo tØ sè vßng d©y cuén s¬ cÊp vµ thø cÊp.15 Bèn kiÓu m¹ch phèi hîp trë kh¸ng ®¬n gi¶n h×nh  BiÕn ¸p lµ mét trong nh÷ng thµnh phÇn phèi hîp trë kh¸ng thÝch hîp nhÊt. D¹ng phèi hîp trë kh¸ng ®¬n gi¶n nhÊt h×nh  gåm cã cuén c¶m L vµ tô ®iÖn C víi c¸c cÊu h×nh kh¸c nhau: Zi L Zi L E C ZL E C ZL ~ ~ Nguån Nguån RF a) RF b) ZL= RL ZL= RL Zi=Ri C Zi=Ri C E E L L ~ ~ Nguån Nguån RF c) RF d) H×nh 1. . BiÕn ¸p lâi s¾t dïng ë tÇn sè thÊp. ë trêng hîp tæng qu¸t Zi  ZL h×nh b/ cÇn cã m¹ch phèi hîp trë kh¸ng ®Ó truyÒn c«ng suÊt tÝn hiÖu lín nhÊt ra t¶i. 14 ë tÇn sè cao (RF) Ýt khi Zi vµ ZL lµ thuÇn trë mµ bao giê còng cã phÇn kh¸ng nµo ®ã.

thø cÊp.ra hay tû sè trë kh¸ng t¬ng tù nh ë biÕn ¸p tÇn sè thÊp.16 Phèi hîp trë kh¸ng dïng biÕn ¸p tù ngÉu T¬ng tù nh biÕn ¸p lâi kh«ng khÝ. §«i khi cuén s¬ vµ thø cÊp cña lo¹i biÕn ¸p nµy ®îc dïng lµm ®iÖn c¶m cña m¹ch ®iÒu hëng. tû sè ®iÖn ¸p vµo . 15 2 Zi  np  np Zi   hay  . . trong khi ë lâi kh«ng khÝ th× ngîc l¹i v× kh«ng tËp trung ®îc tõ trêng. nhê ®ã cã mét sè u ®iÓm quan träng sau: Thø nhÊt lµ lâi Ferrite kh«ng bøc x¹ n¨ng lîng cao tÇn do ®ã kh«ng cÇn bäc gi¸p. Zi Zi ns np np ns RL RL ~ ~ a/ gi¶m trë kh¸ng a/ n©ng trë kh¸ng H×nh 1. Mét lâi s¾t tõ ®Æc biÖt h×nh xuyÕn ®- îc chÕ t¹o lµm biÕn ¸p phèi hîp trë kh¸ng ë tÇn sè cao. np . biÕn ¸p lâi xuyÕn ®îc dïng phèi hîp trë kh¸ng gi÷a c¸c tÇng. Thø hai lµ hÇu hÕt tõ trêng t¹o bëi cuén s¬ cÊp ®Òu c¾t qua cuén thø cÊp nªn tû sè vßng d©y cuén s¬ cÊp . PhÇn m¹ch m¸y thu. KiÓu biÕn ¸p tù ngÉu lâi xuyÕn còng ®îc dïng ®Ó phèi hîp trë kh¸ng gi÷a c¸c tÇng. ns sè vßng cuËn d©y s¬ cÊp Z L  n s  ns ZL vµ thø cÊp. biÕn ¸p lâi Ferrite buéc tõ tr- êng t¹o bëi cuén s¬ cÊp tËp trung vµo lâi. m¸y ph¸t dïng lâi kh«ng khÝ ph¶i bäc kim tr¸nh giao thoa tÝn hiÖu víi phÇn m¹ch kh¸c. Trong nhiÒu thiÕt kÕ m¹ch t¹o cao tÇn míi. BiÕn ¸p lâi kh«ng khÝ dïng ë tÇn sè cao cã hiÖu suÊt thÊp h¬n biÕn ¸p lâi s¾t tÇn sè thÊp.

t¶i Zi/4 ~ xøng H×nh 1.18 BiÕn ¸p Balun phèi ZL =hîp Zi/4t¨ng vµ gi¶m trë kh¸ng . b/ Gi¶m trë kh¸ng tõ Zi sang = 4Zi H×nh 1. ®iÒu ®ã cã nghÜa lµ gi¸ trÞ ®iÖn c¶m sÏ t¨ng nÕu thªm mét sè Ýt vßng d©y mµ kÝch thíc cuén c¶m vÉn nhá.17 BiÕn ¸p Balun ~ ®èi ®èi xøng kÕt nèi ®èi xøng hay bÊt ®èi xøng t¶i víi nguån ZL = 4Zi a/ T¨ng trë kh¸ng tõ Zi sang Zcao L tÇn. ®Æc biÖt khi ®a thªm lâi s¾t vµo th× ®iÖn c¶m t¨ng lät. BiÕn ¸p lâi xuyÕn tõ cã thÓ ®Êu nèi cho phÐp phèi hîp trë kh¸ng d¶i réng ë cao tÇn. Cuén d©y lâi xuyÕn tõ thùc sù thay thÕ cuén d©y lâi kh«ng khÝ trong c¸c m¸y ph¸t hiÖn ®¹i. tû sè vßng d©y biÕn ¸p 1:1 còng lµ tû sè phèi hîp trë kh¸ng. øng dông nhiÒu nhÊt cña nã lµ gi¶m thiÓu sè vßng d©y mµ vÉn cã gi¸ trÞ ®iÖn c¶m lín. DÊu chÊm chØ pha cña vßng d©y. 16 Cuén c¶m lâi xuyÕn dïng ë RF cã u ®iÓm h¬n lâi kh«ng khÝ v× ®é tõ thÈm cao cña lçi dÉn ®Õn ®iÖn c¶m lín. Víi øng dông trong cao tÇn. Zi ZL= RL 1: ZL= RL 1:1 1 Zi Zi ~ 1:1 ~ 1:1 ZL = a/ Nguån ®èi xøng. t¶i bÊt b/ Nguån bÊt ®èi xøng. Vµi vßng d©y cã ®iÖn trë nhá tøc lµ hÖ sè phÈm chÊt Q cña cuén d©y lín h¬n so víi lâi kh«ng khÝ.

Trong nhiÒu trêng hîp. kh«ng cÇn ph¶i ®iÒu chØnh phøc t¹p phÇn c«ng suÊt cao tÇn. d¶i réng. m¸y thu. +V RFC 1:4 16:1 RFin RA 4:1 4:1 H×nh 1. D©y truyÒn sãng nèi gi÷a anten ph¸t víi ngâ ra m¸y ph¸t hoÆc ngâ vµo m¸y thu víi anten thu cã trë kh¸ng b»ng nhau cã c«ng suÊt lín nhÊt. 16:1 cã ®îc b»ng c¸ch m¾c nèi tiÕp biÕn ¸p balun cã tû sè biÕn ®æi lín. tuy nhiªn läc hµi bËc cao kh«ng ®îc tèt. tÇng c«ng suÊt ra cao tÇn.19 KhuÕch ®¹i c«ng suÊt cao tÇn chÕ ®é A d¶i réng dïng biÕn ¸p Balun phèi hîp trë kh¸ng.v. Bé khuÕch ®¹i c«ng suÊt ra cao tÇn cã thÓ ho¹t ®éng ë chÕ ®é A. anten m¸y ph¸t thanh . anten viba v. VÝ dô Anten thu TV. §iÒu chó ý c¸c vßng d©y kh«ng ®îc g©y nªn céng hëng ë tÇn sè lµm viÖc d¶i réng. Anten n»m trªn cét cao ¸p c¸ch xa m¸y ph¸t. Cã hai lo¹i d©y truyÒn sãng c¬ b¶n: 1. 17 NhiÒu biÕn ¸p balun kh¸c cã tû sè biÕn ®æi trë kh¸ng 9:1.ph¸t h×nh. BiÕn ¸p balun d¶i réng h÷u Ých cho thiÕt kÕ khuÕch ®¹i c«ng suÊt cao tÇn d¶i réng. Mét gi¶i ph¸p kh¾c phôc lµ thiÕt kÕ phÇn møc c«ng suÊt nhá dïng m¹ch ®iÒu hëng lo¹i hµi bËc cao. D©y c©n b»ng (balanced line) gåm 2 d©y dÉn song song c¸ch ®iÖn vµ c¸ch nhau mét kho¶ng x¸c ®Þnh cßn gäi lµ . B. C vµ D (chÕ ®é ®ãng më).

6 V PN150A 75 4.8 23. ®îc nèi víi anten thu cã trë kh¸ng 300.2 6. Th«ng sè c¸p ®ång trôc: Cable Trë Suy hao dB/100m 100MH 200MH 400MH 600MH 800MH 1GHz kh¸ng z z z z z  3CV2 75 19. 2. D©y bÊt c©n b»ng (unbalanced line) gåm 1 d©y dÉn tÝn hiÖu c¸ch ®iÖn víi 1 d©y bäc nèi ®Êt.5 34.2 8.7 43.7 44.8 26.2 RG59B/ 75 10. 18 d©y song hµnh.4 15.6 26. cßn gäi lµ cable ®ång trôc.8 10.4 38.4 25.7 16 23.2 38.7 V RG59V 75 10.4 13.5 5C2V 75 12.1 34.1 30.8 12.3 RG58C 50 15. C¸p ®ång trôc 50 nèi gi÷a ngá ra m¸y ph¸t víi anten ph¸t bÊt ®èi xøng cã trë kh¸ng 50.4 29.6 23. Dßng cao tÇn ch¶y trªn mçi d©y nh nhau so víi ®Êt nhng ngîc chiÒu nhau. VÝ dô: d©y song hµnh TV cã trë kh¸ng 300.3 17. kh«ng d©y nµo nèi ®Êt.5 RG58V 50 12.6 57.9 .8 38.2 30.