Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΚΑΙ Ο
ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΣ
ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ
Φώτης Μωρόγιαννης
Δρ.Ψυχίατρος

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης, 2009

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΤΗΝ
ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ
Η έννοια της κατάθλιψης κατά την παιδική ηλικία
αποτέλεσε αντικείμενο σημαντικών διαφωνιών.Η άποψη
ότι οι καταθλιπτικές διαταραχές είναι σπάνιες στα μικρά
παιδιά καθώς και η έννοια της ‘’συγκαλυμμένης
κατάθλιψης’’ και των καταθλιπτικών ισοδύναμων ‘’,
κυριάρχησαν επί σειρά ετών στην παιδοψυχιατρική.Κατά
τα τελευταία χρόνια, έχει αναγνωρισθεί ότι καταθλιπτικές
καταστάσεις, παρόμοιες με εκείνες των ενηλίκων, μπορεί
να εκδηλωθούν και κατά την παιδική ηλικία.

• Β.Α.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press,
Θεσσαλονίκη.

Η διάκριση μεταξύ της κατάθλιψης ως συμπτώματος και
ως συνδρόμου, είναι σημαντική.Θλίψη, καταθλιπτικό
συναίσθημα και γνωστικά σχήματα καταθλιπτικού
περιεχομένου, βιώνουν οι περισσότεροι άνθρωποι, σε
κάποια στιγμή της ζωής.Πρόκειται για την φυσιολογική
συναισθηματική αντίδραση, στα πλαίσια των ανθρώπινων
εμπειριών.Ωστόσο η έννοια της κατάθλιψης ως συνδρόμου
δεν είναι συνώνυμη της θλίψης και χαρακτηρίζεται από
συνδυασμό συμπτωμάτων, όπως συναισθηματικό κενό,
ανηδονία, καταθλιπτική συμπεριφορά, γνωστικά σχήματα
και πεποιθήσεις με καταθλιπτικό περιεχόμενο (Harrington
1993).

• Β.Α.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press, Θεσσαλονίκη.

• Harrington R., Fudge, H, Rutter M, Bredenkamp, D.et al.(1993).Child and adult depression: a test of continuities
with data from a family Study.Br J Psychiatry 162:627, 633.

2009 .Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης.

Am Acad Child Adolesc Psychiatry 42(3):340-348 . • Β. Mrakotsky... Θεσσαλονίκη.Brown.Διαφορετικές εμπειρικές μελέτες υποστηρίζουν ότι.M. J. και η βασική φαινομενολογία των διαταραχών κατά την παιδική ηλικία δεν αλλάζει (Luby και συν.Α. Geneva. • American Psychiatric Association(1994b). DC:American Psychiatric Association • World Health Organization (1992).J.L. εφήβους και ενήλικες.. A. C.Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders . η ομοιογένεια.Washington . με παρόμοια κλινικά χαρακτηριστικά σε παιδιά. 4th edition (DSM-IV). • Luby. et al(2003).. Heffelfinger. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Τα διαγνωστικά και ταξινομικά εγχειρίδια ICD-10(WHO 1992) και DSM-IV(APA 1994 b).The clinical picture of depression in preschool children .2003).K.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. αναγνωρίζουν τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και την δυσθυμική διαταραχή.The ICD-10 classification of mental and behavioural disorders: clinical descriptions and diagnostic guidelines:World Health Organization. K. αν και παρατηρούνται κάποιες διαφορές σε σχέση με την ηλικία.

Άλλα συμπτώματα. ευερεθιστότητα. DSM-IV. ιδέες αυτοκτονίας. Geneva.Washington .Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press.Α.Στα παιδιά παρατηρείται συνήθως. DC:American Psychiatric Association . • Β.The ICD-10 classification of mental and behavioural disorders: clinical descriptions and diagnostic guidelines:World Health Organization. • American Psychiatric Association(1994b). δυσκολία συγκέντρωσης της προσοχής. προβλήματα ύπνου. μειωμένη όρεξη και απώλεια βάρους.Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders . παρά καταθλιπτική διάθεση. Η μείζων καταθλιπτική διαταραχή με επεισοδιακό χαρακτήρα και διαφορετικό βαθμό σοβαρότητας. • World Health Organization (1992). συναισθήματα κατωτερότητας. 4th edition (DSM- IV). WHO 1992.Και τα δυο ταξινομικά συστήματα αναγνωρίζουν ψυχωτικά και μη ψυχωτικά επεισόδια εκ των οποίων τα πρώτα είναι σπάνια πριν από τη μέση εφηβική ηλικία (ICD-10. χαρακτηρίζεται από καταθλιπτική διάθεση και απώλεια της ευχαρίστησης από τις καθημερινές δραστηριότητες (ανηδονία) επί αρκετές εβδομάδες. όπως σκέψη με καταθλιπτικό περιεχόμενο. Θεσσαλονίκη. παρατηρούνται συχνά. APA 1994b).

Α. παρατηρούνται δυο τουλάχιστον. • Β. κατά τις περισσότερες ώρες της ημέρας. απώλεια ενέργειας ή χαμηλή αυτοεκτίμηση και φτωχή συγκέντρωση της προσοχής ή δυσκολία λήψης αποφάσεων και αισθήματα απελπισίας. . μεταξύ των οποίων. ή υπερβολική υπνηλία. Η δυσθυμική διαταραχή χαρακτηρίζεται από καταθλιπτική διάθεση τις περισσότερες μέρες.Στα παιδιά παρατηρείται συνήθως ευερεθιστότητα παρά καταθλιπτική διάθεση. Θεσσαλονίκη. ενώ η απαιτούμενη διάρκεια των συμπτωμάτων. ανέρχεται σε ένα χρόνο. μειωμένη όρεξη ή υπερφαγία. σε αντίθεση με τους ενήλικες.Κατά την διάρκεια των περιόδων καταθλιπτικής διάθεσης. αϋπνία. επιπλέον συμπτώματα. επί δυο χρόνια τουλάχιστον.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press.

463-485 • Birmaher. • Β. Birmaher και συν (2004). Dahl.. B. Η νεανική κατάθλιψη αποτελεί ένα συνεχές ως προς την σοβαρότητα.Μερικά συμπτώματα.Affective Disorders . R. • Harrington.Rutter &E.A et al(2004):Clinical presentation and course of depression in youth:does onset in childhood differ from in inset in adolescence? J Am Acad Child Adolesc Psych 43 (1):63-70 .Α. D. Williamson . όπως τα σωματικά και η κοινωνική απόσυρση. Θεσσαλονίκη. 4th edition.Taylor (Eds)Child and Adolescent Psychiatry.E. Blackwell Publishing . D.In: M. R (2002). είναι ιδιαίτερα συχνά στα παιδιά.E. την διάρκεια και την σοβαρότητα του καταθλιπτικού επεισοδίου. είναι σπάνιες. Τα παιδιά κι οι έφηβοι παρουσιάζουν παρόμοια κλινική εικόνα με τους ενήλικες ως προς την συμπτωματολογία. που κυμαίνεται από ήπια έως σοβαρή (Harrington 2002). υποτροπής.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. Axelson. καθώς και παρόμοια ποσοστά ανάρρωσης. συννοσηρότητας και οικογενειακού ιστορικού ψυχικών διαταραχών. ενώ οι παραληρητικές ιδέες.

2003). ανάλογα με το αναπτυξιακό επίπεδο. Πρόσφατες μελέτες υποστηρίζουν ότι η κατάθλιψη στα παιδιά προσχολικής ηλικίας χαρακτηρίζεται από τα τυπικά συμπτώματα κατά DSM-IV. C.Brown.J.. καταστροφικά και αυτοκτονικά θέματα παιχνιδιού (Luby και συν. αρνούνται τη λήψη τροφής. ανηδονία.. Heffelfinger. η απελπισία και οι υποτροπιάζουσες ιδέες θανάτου. K. λόγω της φύσης και της ποιότητας των γνωστικών λειτουργιών. Am Acad Child Adolesc Psychiatry 42(3):340-348 .The clinical picture of depression in preschool children . εκδηλώνουν κατάθλιψη και εμφανίζονται ως απαθή.M. απαιτεί προσαρμογή της αξιολόγησης. A.K.Η διάγνωση της διαταραχής. Mrakotsky.Α. επειδή η χαμηλή αυτοεκτίμηση. • Luby. δυστυχισμένα. είναι δύσκολο να αναγνωριστούν στα μικρά παιδιά. είναι ευερέθιστα και κλαίνε συχνά. et al(2003)..L. ευερεθιστότητα που συνοδεύονται από νευροφυτικά συμπτώματα. όπως θλίψη.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. • Β. Θεσσαλονίκη..Τα βρέφη. τα νήπια και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας. J.

• Β. Θεσσαλονίκη. απομόνωση.Οι διαταραχές ύπνου και η απώλεια όρεξης παρατηρούνται σπάνια.Am J Medicine 72:127-135 .(1988):Depression and somatization :a review. Στην μέση παιδική ηλικία.. μπορεί να είναι δύσκολη. χωρίς ζωντάνια και ενεργητικότητα. χαμηλή απόδοση στο σχολείο.Στην ηλικία αυτή τα παιδιά παραπονούνται κυρίως για ανία που διαρκεί και έλλειψη ενδιαφέροντος για συνήθεις δραστηριότητες. η διάκριση της κατάθλιψης από άλλες συναισθηματικές διαταραχές με καταθλιπτικά χαρακτηριστικά και συμπτώματα άγχους. Kleinman. για ψυχοσωματικά συμπτώματα.Παρουσιάζουν ευερεθιστότητα. part I.1988). φαίνονται δυστυχισμένα. A. όπως και στους ενήλικες. φτωχή συγκέντρωση προσοχής. κυρίως στις περιπτώσεις στις οποίες ατομικοί και πολιτισμικοί παράγοντες δεν επιτρέπουν την έκφραση της καταθλιπτικής διάθεσης(Katon και συν.Σε μερικές περιπτώσεις. όπως κεφαλαλγία και κοιλιακό άλγος ..Rosen. G.Α. χαρακτηριστική είναι η απάθεια και ο βραδυψυχισμός. αδυναμία να χειριστούν απογοητεύσεις και συχνά ξεσπάσματα.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. • Katon W. σε σύγκριση με τους ενήλικες.Τα παιδιά παραπονούνται συνήθως.

2009 .Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης.

Μία από αυτές τις διαταραχές. • Γ. μερικές φορές αισθάνεται ή είναι ένα πραγματικό ηφαίστειο και η εφηβεία θεωρείται η κατεξοχήν ηλικία όπου παρατηρούνται εξελικτικές διαταραχές. Αθήνα .ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Η εφηβεία είναι μια περίοδος όπου κατεξοχήν συντελούνται αλλαγές. Εκδόσεις Καστανιώτη.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. είναι και η κατάθλιψη και μπορούμε να πούμε ότι αυτή η κατάθλιψη είναι μέχρι ενός σημείου φυσιολογική στην εφηβεία.Ο έφηβος πράγματι.

γιατί συνήθως ο έφηβος στην περίοδο αυτή είναι πιο ανεκτικός προς την οικογένειά του και το περιβάλλον του. Από την άλλη μεριά. Εκδόσεις Καστανιώτη.Από τη στιγμή όμως που ο ίδιος το παραδεχτεί και το εμπιστευτεί στους άλλους. ο έφηβος δύσκολα το παραδέχεται . αυτό και μόνο μπορεί μερικές φορές να είναι αρκετό. αν υπάρχει κατανόηση από το περιβάλλον του.Συνήθως ακούμε τους γονείς να λένε για τον έφηβο με κατάθλιψη:’’Μας φέρεται καλύτερα αυτήν την εποχή’’. για να βοηθήσει σε μια ‘’αυτόματη’’ θεραπεία της κατάθλιψης.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. Πολλές φορές βέβαια. αυτό δεν διακρίνεται . Αθήνα . • Γ. γιατί αισθάνεται ότι μπορεί και οι άλλοι να το θεωρήσουν αδυναμία.

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης. 2009 .

Εκδόσεις Καστανιώτη. • Γ. Αθήνα . να αποκτά νέες γνώσεις. ΠΗΓΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ • Η κυριότερη είναι ότι ο έφηβος αρχίζει να αντιλαμβάνεται τις σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές που του συμβαίνουν και παρότι αρχίζει να προχωρεί σε νέες καταστάσεις .Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. δεν μπορεί παρά να βλέπει με κάποια λύπη και συνάμα να θρηνεί τις χαμένες παλιότερες σχέσεις του και εμπειρίες μαζί με τις χαρές της παιδικής ηλικίας. να κάνει νέες σχέσεις .

η οποία οδηγεί σε κατάθλιψη. Αθήνα . έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται πολύ επώδυνες συγκρούσεις στον ψυχισμό του. Εκδόσεις Καστανιώτη.• Επίσης πρέπει να τονιστεί ότι κατά την εφηβεία η χαλάρωση των δεσμών και η αποδέσμευση του εφήβου από τις γονεικές μορφές. • Γ.Το γεγονός δηλαδή ότι η ανεξαρτησία του αποβαίνει μια δυνατότητα που συνοδεύεται από μια αυξημένη ικανότητα να βλέπει την πραγματικότητα. της καταθλιπτικής αντίδρασης εξαρτάται από τις προηγούμενες εμπειρίες των γονιών από την εφηβεία.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική.Υψηλότερος βαθμός εξιδανίκευσης στις σχέσεις του εφήβου με τους γονείς του στο παρελθόν. η οποία συχνά τον οδηγεί σε μια καταθλιπτική αντίδραση. προκαλεί μεγαλύτερη και πιο επώδυνη και βαθιά απογοήτευση .Ο βαθμός της απογοήτευσης και μέχρι ενός σημείου. τον οδηγεί στο να αρχίσει να αντιλαμβάνεται ότι οι γονείς του δεν είναι αυτά τα θεϊκά όντα που πίστευε πως ήταν στην βρεφική και την πρώτη παιδική ηλικία.Αυτό μπορεί να προκαλέσει επώδυνη απογοήτευση στον έφηβο.

είτε αντίθετα η σύγκρουση που συντελείται μέσα του. Εκδόσεις Καστανιώτη. • Γ. τελείως αντικομφορμιστική.Σημαντικό ρόλο παίζει εδώ ο βαθμός στον οποίο οι γονείς είχαν επιτρέψει ή είχαν ενθαρρύνει το παιδί τους για να τους εξιδανικεύσει.Μερικές φορές ο έφηβος προσπαθεί να αποφύγει αυτή την επώδυνη σύγκρουση είτε με το να ταυτιστεί απολύτως με τους γονείς του και να γίνει ένας έφηβος παθολογικός κομφορμιστής.• Βέβαια είναι ευνόητο ότι όλη αυτή η απογοήτευση δεν είναι συνειδητή. Αθήνα . να επιλυθεί με το να απορρίψει εντελώς όλες τις αξίες των γονέων του-τέλεια απόρριψη της εξιδανίκευσης –και να αναπτύξει μια συμπεριφορά.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. μεταξύ της εξιδανικευμένης εικόνας για τους γονείς του και πώς αυτοί είναι στην πραγματικότητα.

• Απώλεια των γονεικών εικόνων. • Γ.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. οι οποίες συμβολίζουν σημαντικά πρόσωπα ή πλευρές προσώπων των πρώιμων σχέσεων του παιδιού.Επισυμβαίνουν απώλειες αντικειμένων*. οι οποίες και πολλές είναι και ταυτόχρονες. με όλη την ασφάλεια και προστασία που παρέχουν. Εκδόσεις Καστανιώτη. Τελικά δηλαδή στην εφηβεία υπάρχουν αρκετές από τις αιτίες που μπορεί να οδηγήσουν ένα άτομο στην κατάθλιψη. Αθήνα . • Απώλεια εικόνων μιας γνωστής μέχρι τώρα πραγματικότητας. • *Αντικείμενο(object):Ψυχαναλυτικός όρος που αναφέρεται σε εσωτερικές ψυχικές κατασκευές . • Απώλεια του οιδιποδειακού αντικειμένου.

Αυτή η επώδυνη ψυχική κατάσταση του εφήβου η απομάκρυνση από την επιρροή της γονεικής εξουσίας και η αποδέσμευση από τις γονεικές μορφές. να αποδεσμευθεί και αυτό συνοδεύεται από αισθήματα μοναξιάς. • Γ.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. αδυναμίας και κενού και ταυτόχρονα φαίνεται να αγανακτεί με την ιδέα ότι θα εγκαταλείψει το παρελθόν. ή αυτό που μπορεί να θεωρηθεί απώλειά τους.Με αποτέλεσμα να παρατηρείται μια απροθυμία να απελευθερωθεί. Εκδόσεις Καστανιώτη. Αθήνα . δεν βιώνεται από τον έφηβο σαν απελευθέρωση αλλά σαν εγκατάλειψη από αυτά τα αντικείμενα στα οποία μέχρι τώρα βασιζόταν για συμβουλές και υποστήριξη.

Η απάντηση είναι ότι στην φυσιολογική κατάθλιψη της εφηβείας τα δυναμικά είναι όμοια με αυτά του θρήνου. Αθήνα . μπορεί να προκαλέσουν στον ενήλικα μια κατάθλιψη αντιδραστική.Γιατί. • Γ. στον θρήνο δεν υπάρχει μείωση της αυτοεκτίμησης .Ο έφηβος δηλαδή. Εκδόσεις Καστανιώτη.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. βιώνει καταστάσεις που θεωρητικά.Στην πραγματικότητα φαίνεται ότι η διεργασία αυτή είναι όμοια με εκείνη του θρήνου.Είναι όμως θρήνος. όπως γνωρίζουμε. ενώ αντίθετα στην κατάθλιψη υπάρχει.

με το καταθλιπτικό άτομο που είναι προσηλωμένο στην απώλεια του χαμένου αντικειμένου. μια χαλάρωση των δεσμών με τους γονείς και τις εικόνες τους.Αντίθετα. Εκδόσεις Καστανιώτη.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. ως εκ τούτου. ο έφηβος είναι γεμάτος δυναμικό και ενεργητικότητα για τη ζωή. σιγά σιγά. ενώ παράλληλα ο έφηβος αγωνίζεται να δημιουργήσεις νέες σχέσεις με νέα αντικείμενα και επομένως νέες πηγές για συναισθηματική παροχή. • Γ. Αθήνα . Πραγματοποιείται.

Τίποτε στην εφηβεία δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό. μπορεί να ικανοποιήσουν το Εγώ του. η πραγματικότητα διδάσκει ότι το αντικείμενο δεν υπάρχει πια και το Εγώ του πείθεται από τις ναρκισσιστικές του ικανοποιήσεις που αντλεί για να κόψει τους δεσμούς του με αυτό το αντικείμενο.Αλλά στον έφηβο. Αθήνα . όπως φίλοι. μπορεί να έχει το αίσθημα ότι βρίσκεται σε ένα κενό.Σημαντικά πρόσωπα έξω από την οικογένεια.α. τα οποία συνδέονται με φαντασιώσεις σχετικές με γονεικές μορφές. Η ουσιώδης διαφορά μεταξύ μιας εικόνας κατάθλιψης και της εφηβείας είναι δυναμική. Εκδόσεις Καστανιώτη.Παράλληλα όμως αρχίζει να ανακαλύπτει νέα αντικείμενα.Ασφαλώς.Βεβαίως. νέες ικανοποιήσεις.. αν σταθούμε στην επιφάνεια. ότι καλείται να υποφέρει πολλά πλήγματα στο ναρκισσισμό του.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. το ‘’χαμένο παράδεισο’’ της παιδικής ηλικίας. • Γ. όπως και στο άτομο που έχασε κάποιον. ο έφηβος πρέπει να εγκαταλείψει τα οιδιποδειακά και προοιδιποδειακά αντικείμενα αγάπης. νέες εμπειρίες. καθηγητές κ.

Στο στάδιο αυτό λοιπόν, η χαλάρωση των δεσμών του
εφήβου με την οικογένειά του, η αίσθηση ότι δεν έχει
ταυτότητα, τον περνά βαθμιαία σε ένα άλλο στάδιο, όπου
και αρχίζει να διαμορφώνει δική του ταυτότητα και δικό
του Εγώ.Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην πραγματοποίηση
αυτών των διαδικασιών, διαδραματίζει η ύπαρξη ενός
ικανοποιητικού αναπτυγμένου Εγώ, για να μπορέσει να
ανταπεξέλθει στις εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις.Και
για μια τέτοια ανάπτυξη, βασική προϋπόθεση είναι η
καλή πρωταρχική γονεική φροντίδα και η απουσία
οργανικής βλάβης που επιτρέπει την ανάπτυξη του Εγώ.

• Γ.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική, Εκδόσεις Καστανιώτη,
Αθήνα

Αυτή η κρίσιμη περίοδος της χαλάρωσης των δεσμών και
της αποδέσμευσης και η αβεβαιότητα που συνυπάρχει
για να βρεθούν άλλες πηγές συναισθηματικής παροχής,
προδιαθέτει τον έφηβο σε ταχείες αλλαγές της διάθεσης,
με λίγη διαθέσιμη ψυχική ενέργεια για να
ανταποκριθεί.Τα συναισθήματα που βιώνει τότε ο έφηβος
είναι τόσο έντονα, ώστε καταλήγει να εύχεται να μην είχε
γεννηθεί ή επιθυμεί να πεθάνει.Οι έφηβοι που βίωσαν
απώλεια ενός γονέα ή εμπειρίες διάλυσης της οικογένειας
τους ή άλλες εμπειρίες στέρησης, μπορεί να μην είναι
δυνατόν να αφομοιώσουν αυτό το αίσθημα της
κατάθλιψης και να περάσουν βαθιά μέσα σε μια
καταθλιπτική φάση, με επιθυμίες θανάτου.Επομένως είναι
χρήσιμο να μπορούμε να διακρίνουμε τους εφήβους που
είχαν καλές προηγούμενες εμπειρίες ζωής από αυτούς
που είχαν συναισθηματική αποστέρηση.
• Γ.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική, Εκδόσεις Καστανιώτη,
Αθήνα

Οι τελευταίοι πιθανόν να αντιμετωπίσουν μεγάλες
δυσκολίες στις επαφές τους, οι σχέσεις τους θα είναι
μάλλον επιφανειακές και μπορεί να καταλήξουν στο να
καταπολεμήσουν αυτό το συναίσθημα αναζητώντας μια
προσωρινή διέγερση ή ανακούφιση που σκοπό θα έχει να
τους ανακουφίσει από τα έντονα συναισθήματα άγχους,
πανικού και οργής που τους κατακλύζουν.Προσφυγή στα
ναρκωτικά, αχαλίνωτη σεξουαλική εκδραμάτιση, η ακόμα
και αυτοτραυματισμούς ή απόπειρα αυτοκτονίας μπορεί
να είναι η κατάληξη.

• Γ.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική, Εκδόσεις Καστανιώτη,
Αθήνα

Οι έφηβοι, δηλαδή που δεν είχαν ικανοποιητικές εμπειρίες
στη ζωή τους, όπως μπορεί να τους δώσει μια
ικανοποιητικά οργανωμένη οικογενειακή ζωή, τελικά δεν
μπορούν να δημιουργήσουν καλά εσωτερικά
αντικείμενα.Αυτοί οι έφηβοι κινδυνεύουν περισσότερο να
αναπτύξουν κατάθλιψη ή άλλες μορφές παθολογικής
συμπεριφοράς.Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο, όταν ο
έφηβος ζει σε μια κοινωνία της οποίας οι θεσμοί είναι
ανεπαρκείς ή προβληματικοί, με αποτέλεσμα να μην είναι
δυνατό να βρει βοήθεια και ανταπόκριση στις ανάγκες
του, κάτι που συμβαίνει στις μέρες μας.

• Γ.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική, Εκδόσεις Καστανιώτη,
Αθήνα

Αθήνα . η κατάθλιψη στην εφηβεία. Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως. όπως εμφανίζεται στους ενήλικες με τα κλασικά συμπτώματα. ή του εφήβου να προβάλει ένα αίτημα αγάπης στους γονείς.Αντίθετα μπορεί να έχουμε καταθλιπτικά ισοδύναμα που εκδηλώνονται με διαταραχές στη συμπεριφορά. • Κλοπές που συνήθως επικεντρώνονται στην μητέρα και μπορεί να συμβούν σε όλους τους εφήβους.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. Εκδόσεις Καστανιώτη. ανεξάρτητα από την κοινωνική τάξη.Η κλοπή είναι συνήθως αποτέλεσμα αποστέρησης και ένας έμμεσος τρόπος του παιδιού να μπει στην λανθάνουσα ηλικία. • Λήψη ναρκωτικών. συνήθως δεν περιλαμβάνει τη μορφή της τυπικής εικόνας της εν λόγω παθολογικής κατάστασης. όπως: • Σκασιαρχείο. • Γ.

η οργάνωση του Εγώ. είναι ανεπαρκής και επομένως οι μηχανισμοί άμυνας σαθροί. συσχετίζεται με οιδιποδειακές συγκρούσεις και οφείλεται στο ότι δεν έχουν περατωθεί στον έφηβο οι διεργασίες της μετάβασης σε μη οιδιποδειακά αντικείμενα. Αθήνα .Σε αυτές τις περιπτώσεις αρκετά συχνά η σύγκρουση γύρω από τον αυνανισμό.Είναι ευνόητο ότι στις περιπτώσεις αυτές. πιθανόν να οδηγήσει σε μεγαλύτερες κλοπές και ψέματα. Εκδόσεις Καστανιώτη. Η κλοπή συνοδεύεται από ψέματα και αν γίνει το λάθος να θεωρηθεί αυτή η συμπεριφορά κάτι το κακό ή ανήθικο που τιμωρείται.Σε άλλες περιπτώσεις η κατάθλιψη μπορεί να είναι αποτέλεσμα συγκρούσεων γύρω από τον αυνανισμό.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. Γ.

Εάν αυτή η ατομική κρίση συμφωνεί με την απάθεια και αδιαφορία που επικρατεί στην κοινότητα που ζει ο έφηβος. • Γ. Εκδόσεις Καστανιώτη. στη λήψη ναρκωτικών ή σε άλλες μορφές παθολογικής συμπεριφοράς. Σε μεγαλύτερους εφήβους η κατάθλιψη μπορεί να εκδηλώνεται σαν ανία και γενική απογοήτευση από τη ζωή και μια αίσθηση ότι τίποτε δεν έχει αξία. χωρίς κίνητρο για τον εαυτό τους και τη ζωή.Οι έφηβοι αυτοί εμφανίζονται απαθείς και αδιάφοροι.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. τότε πολύ συχνά οδηγεί στην αποξένωση του εφήβου. Αθήνα .

Blackwell Publishing .Μπορεί να έχει απώλεια όρεξης ή να τρώει υπερβολικά. παρουσιάζει δυσκολία στον ύπνο. οι καταθλιπτικές καταστάσεις μοιάζουν περισσότερο με εκείνες των ενηλίκων . Στην εφηβεία.Α.Rutter &E. 4th edition. απελπισία και έλλειψη ενέργειας . 463-485 . είναι συχνές (Harrigton 2002).Ο έφηβος παραπονείται για θλίψη. • Harrington R(2002):Affective Disorders.Η αντικοινωνική συμπεριφορά και οι ιδέες αυτοκτονίας κατά την περίοδο αυτή.Taylor (Eds) Child and Adolescent Psychiatry.In :Μ.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. Θεσσαλονίκη. ανησυχεί για την εμφάνιση και την σωματική του υγεία. • Β.

Αν και η κατάθλιψη μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα κοινωνικής προσαρμογής. Μελέτες εστιασμένες σε κλινικούς πληθυσμούς αναφέρουν ότι τα παιδιά με καταθλιπτική διαταραχή παρουσιάζουν υψηλό κίνδυνο υποτροπών και η εκδήλωση της διαταραχής κατά την εφηβεία. 463-485 .Rutter &E.Α.Taylor (Eds) Child and Adolescent Psychiatry. Blackwell Publishing .Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press.In :Μ. το μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών με μείζονα κατάθλιψη αποθεραπεύεται στα επόμενα δυο χρόνια. 4th edition. Θεσσαλονίκη. • Β.Σύμφωνα με τον Harrigton(2002). • Harrington R(2002):Affective Disorders. η πλήρης αποδρομή της διαταραχής είναι πιθανή. σχετίζεται με υψηλά ποσοστά κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή.

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης. 2009 .

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ .

Στην όψιμη εφηβεία.Το ποσοστό ανέρχεται σε 10% κατά την εφηβεία.. κάτω των 12 χρονών. H. pubertal status and pubertal timing. κυμαίνεται από 10-20%(Oldehinkel και συν. διαφέρουν ανάλογα με τον τρόπο μέτρησης και τον ορισμό.. Psychological Medicine 29:655-658 . Θεσσαλονίκη.1999).Puberty and depression:The roles of age. Costello.U&Schuster. A.. η συχνότητα. & Worthman .Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. Psychol Medicine 28:51-61 • Oldehinkel. C.M (1998). παρουσιάζουν κατάθλιψη. Τα επιδημιολογικά δεδομένα σχετικά με την συχνότητα της κατάθλιψης.Α. P(1999). 20 -month incidence and outcome of unipolar depressive disorders in a community sample of adolescents. E.1998).Prevalence . ενώ 5% των εφήβων. παρουσιάζει σοβαρή κατάθλιψη(Angold και συν.J. A. • Β. Wittchen.J.Περίπου 2% των παιδιών. • Angold.

Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. η εφηβεία. καθώς και σε διαφορετικές ψυχοπιεστικές καταστάσεις.Η διαφορά αυτή αποδίδεται σε διαφορετικές αιτίες. ενώ κατά την όψιμη εφηβεία. όπως αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών. • Β.Ωστόσο. παρά στην ηλικία αυτή καθαυτή. η διαταραχή είναι πιο συχνή στα κορίτσια. συνοδεύεται και από σημαντικές αλλαγές στις γνωστικές λειτουργίες.Α. Οι περισσότερες μελέτες υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχουν διαφορές ως προς το φύλο κατά την προεφηβική ηλικία. Θεσσαλονίκη. .

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης. 2009 .

ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ .

J.Α. H αναγνώριση των διαταραχών που συνυπάρχουν είναι πολύ σημαντική στην έκβαση και στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης.Τα περισσότερα παιδιά κι οι έφηβοι παρουσιάζουν ταυτόχρονα και κάποια άλλη ψυχιατρική διαταραχή. • Β. E.(1999a):Comorbidity. . Θεσσαλονίκη.. και οι αγχώδεις.J Child Psychology and Psychiatry 40:57-87.Συχνές είναι οι διαταραχές διαγωγής. σε ποσοστό 40% περίπου. & Erkanlli.1999a).. A. η οποία είναι πολύ εύκολο να αγνοηθεί στις περιπτώσεις που συνυπάρχει διαταραχή διαγωγής. Η συνύπαρξη της κατάθλιψης με άλλες διαταραχές είναι πολύ υψηλή. το ποσοστό των οποίων ανέρχεται σε 34%(Angold και συν.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. • Angold A. Costello .

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης. 2009 .

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ .

η διαταραχή μπορεί να θεωρηθεί ως αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης διαφορετικών παραγόντων: προδιαθεσικών.Α. που καθορίζονται γενετικά ή λόγω πρώιμων εμπειριών και ψυχοπιεστικών γεγονότων ζωής που συντηρούν την διαταραχή. • Β. Αν και η διερεύνηση της αιτιολογίας της κατάθλιψης στα παιδιά σε σύγκριση με τους ενήλικες.Οι παράγοντες αυτοί δρουν δια μέσου βιοχημικών και ψυχολογικών διεργασιών. . Θεσσαλονίκη.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. είναι περιορισμένη.

. ενώ σε άλλες αυξάνουν την τάση για αρνητικές εμπειρίες(Silberg και συν1999). δείχνουν αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης μεταξύ των συγγενών. Θεσσαλονίκη. αποδίδεται και σε γενετικούς παράγοντες. Pickles.Arch Gen Psychiatry 56:225-232 . Μελέτες οικογενειών. M.. αυξάνουν την ευαισθησία σε αρνητικές εμπειρίες ζωής (Silberg και συν.Μελέτες διδύμων υποστηρίζουν ότι οι γενετικές επιδράσεις στα καταθλιπτικά συμπτώματα των εφήβων είναι μέτριες. M et al. A. Rutter. • Silberg J.2001). Rutter .Α.(1999):The influence of genetic factors and life stress on depression among adolescent girls.Σε μερικές περιπτώσεις. Neale M.(2001):Genetic Moderation of environmental risk of depression and anxiety in adolescent girls.Ωστόσο η σταθερότητα των συμπτωμάτων. L.Br J Psychiatry 179:116-121 • Silberg J.. • Β..Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. οι γενετικοί παράγοντες. &Evans .

που προσαρμόζεται αργά σε νέες εμπειρίες.Το γνωστικό και συμπεριφορικό προφίλ του παιδιού.Α. Γενετικοί και οικογενειακοί παράγοντες μπορεί να προδιαθέτουν σε κατάθλιψη δια μέσου της επίδρασης στην ιδιοσυγκρασία του παιδιού. Θεσσαλονίκη. . όπως η τάση να κατηγορεί τον εαυτό του. • Β.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης καταθλιπτικής συμπτωματολογίας.

Θεσσαλονίκη.In child and Adolescent Psychiatry (ed M.Α. Boston 715-725 • Rutter M.Lewis).Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. τα οποία έτσι μπορεί να εκδηλώσουν καταθλιπτικές αντιδράσεις.The example of antisocial behavior. • Hammen C.(1991):Sleep disturbances and disorders. σοβαρές κοινωνικές αντιξοότητες.Διάσπαση της οικογένειας.. • Β. D. κινδυνεύουν να παρουσιάσουν κατάθλιψη (Hammen και συν. C. διατρέχουν σημαντικό κίνδυνο να παρουσιάσουν καταθλιπτικές διαταραχές.(1997):Nature –nurture integration. Williams &Wilkins. συνεχείς οικονομικές δυσκολίες . Η σχέση μεταξύ κατάθλιψης και οικογενειακού περιβάλλοντός είναι αμφίδρομη.Τα βρέφη και τα παιδιά που ζουν σε καταστάσεις παραμέλησης και συναισθηματικής αποστέρησης. διαταράσσουν τις σχέσεις των μελών και υποβαθμίζουν την παρεχόμενη φροντίδα στα παιδιά. Burge.1991)Ωστόσο παιδιά με διαφορετικού τύπου προβλήματα. μπορεί να ασκούν αγχογόνο επίδραση στους γονείς(Rutter 1997).Am Psychologist 52:390-398 .& Adrian.Παιδιά καταθλιπτικών γονέων.

Rutter &E. R (2002). ενοχοποιούνται για την κατάθλιψη των ενηλίκων. Blackwell Publishing . • Harrington. Οι διαταραχές του μεταβολισμού των νευροδιαβιβαστών.Affective Disorders .Η υπόθεση της υποδραστηριότητας των μονοαμινών δεν έχει αποδειχθεί στην κατάθλιψη των παιδιών και των εφήβων.In: M. όπως της κορτιζόλης(Harrington 2002).Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press.Taylor (Eds)Child and Adolescent Psychiatry. 4th edition. ούτε ο ρόλος ενδοκρινολογικών ανωμαλιών. κυρίως των μονοαμινών. • Β. 463-485 .Α. Θεσσαλονίκη.

Οι έφηβοι με κατάθλιψη παρουσιάζουν ποικιλία γνωστικών λαθών..1993). • Beck..Πατάκη.Αθήνα • MacCauley E.(1996a):A randomized controlled outpatient trial of cognitive behavioral treatment for children and adolescents with depression 9-month follow –up.New York Guildford Press • Beck. J..1996). Beck 2004).. αλλά κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο το άτομο τις αντιλαμβάνεται και τις επεξεργάζεται (Beck 1979.& Shanley N. W. J. G.1998. S(1988):Cognitive attributes of depression in children and adolescents. J. Grattan E. J..R. ενώ τείνουν να αποδίδουν τα θετικά γεγονότα σε ασταθείς εξωτερικούς παράγοντες(Vostanis και συν.Behavioral and Cognitive [psychotherapy 24:171-183 . • Β. η κατάθλιψη δεν ενεργοποιείται απλώς από αρνητικές εμπειρίες ζωής.Εκ.J Affective Disorders 40:105-116 • Feehan C. Rush A. Mitchell .. 91996):Cognitive behavioral therapy for depressed children: Children’s and therapists impression.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. όπως επιλεκτική προσοχή στα αρνητικά χαρακτηριστικά των γεγονότων.F.J Abnormal Psychology 102(1):47-57 • Vostanis P..(2004):Εισαγωγή στη Γνωστική θεραπεία. Θεσσαλονίκη. depressive symptoms and development in adolescents. & Emery.Α.J.(1993):Gognitios. B.... &Bickerton . η συμβολή των γνωστικών διαδικασιών στο σχεδιασμό θεραπευτικών στρατηγικών.. & Vostanis P. Weiss . Garber και συν. Feehan.. A.T. Burke. B. C.Διαφορετικές μελέτες υποστηρίζουν τη σχέση μεταξύ γνωστικών λαθών και κατάθλιψης στα παιδιά (McCauley και συν. P&Moss. Σύμφωνα με την γνωστική θεωρία.J Consulting and Clinical Psychology 56:903-908 • Garber.1996a)Mε τα σημερινά δεδομένα. είναι σημαντική(Feehan και συν.(1979):Cognitive therapy of depression. Shaw .S..

2009 .Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ .

γονείς θέλουν’’ . ‘’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο.

Αθήνα .Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. Οι τρεις αναλλοίωτες ιδιότητες του γονιού στα μάτια του παιδιού είναι οι εξής: • Αίσθηση άχρονης παρουσίας • Απόλυτη υπαρξιακή κατάφαση • Λέει άφοβα<<Μη>> • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο.

Τα τρία θεμελιώδη ζητούμενα κάθε παιδιού. που καλύπτονται από τις τρεις αναλλοίωτες ιδιότητες που το παιδί επενδύει στους γονείς του • Ευστάθεια του Κόσμου • Εμπιστοσύνη στη Ζωή • Δίψα για μαθητεία •Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. Αθήνα .

• Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο.Αν ο κόσμος-οι άλλοι-δεν αγαπούν το παιδί. Αθήνα .Η αρχική εξάρτηση και η ανημπόρια του είναι απόλυτη.Η σχέση του με το παιδί δημιουργεί την αίσθηση ενός άχρονου. το ερώτημά του για το νόημα της ύπαρξης.Η αίσθηση αυτή είναι τέτοια. που απαντά στο παιδί κατά τρόπο αναμφισβήτητο ως προς το πιο θεμελιώδες ερώτημα του:’’Άραγε ο κόσμος με θέλει.’’Έτσι τίθεται πρωτογενώς για το παιδί με όρους αίσθησης και φαντασίας κύρια. μέχρι τις μεταφυσικές του αγωνίες και τις φιλοσοφικές του αναζητήσεις. Η οντότητα ‘’γονιός’’ έχει από την ‘’σκοπιά του παιδιού’’ τρεις αναλλοίωτες ιδιότητες: • Α.Οι προεκτάσεις και αναπλάσεις αυτής της πρωταρχικής υπαρξιακής προβληματικής σημαδεύουν κατοπινά όλη την ψυχή και την ζωή του παιδιού –από τις φαντασιώσεις και τις σχέσεις του. τότε το παιδί.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο.Και είναι λογικό. ακατάλυτου δεσμού. θα χαθεί από τον κόσμο. Θέλει να υπάρχω΄.

Του το εγγυάται πρώτα από όλα μέσα από το πρωταρχικό γεγονός-ότι ο γονιός θέλησε να υπάρξει το παιδί του και για αυτό το έφερε στον κόσμο.τι και να γίνει. τη σωματική επαφή και τις σωματικές του ενέργειες που παρέχουν στο παιδί την αναγκαία σωματική φροντίδα.Το εγγυάται με την φυσική παρουσία του. οι γονείς μου θα είναι πάντα δίπλα μου’’. Για το παιδί λοιπόν. δεν θα σε αφήσει μόνο σε κατάσταση ανημπόριας και απόγνωσης. γονιός είναι εκείνο το πλάσμα που του εγγυάται ότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι άνευ όρων καταφατική:’’Ναι.Το εγγυάται με την συναισθηματική παρουσία του που δημιουργεί στο παιδί την βεβαιότητα ότι ο απαραίτητος άλλος είναι διαθέσιμος και την εμπιστοσύνη του σε αυτόν –στο ότι θα προστρέξει ή θα προβλέψει . • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. ο κόσμος με θέλει-θέλει να υπάρχω!’’. δεν θα σε εγκαταλείψει στην ανάγκη και στην αντιξοότητα. ανακούφιση και ευχαρίστηση. Αθήνα .Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. ότι να συμβεί.’’Ό.

Το εγγυάται με την πνευματική παρουσία του (δεν το λέει έτσι το παιδί. που λειτουργεί σαν θησαυροφύλακας και μεταδότης του πολιτισμού. που διαθέτει την ισχύ του γνώστη και του κατόχου των εργαλείων της ζωής στην κοινωνία.όμως περί αυτού πρόκειται):Με την αύρα εκείνη που κάνει τον γονιό στα μάτια του παιδιού.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. να είναι ο επαρκής συνομιλητής. της γλώσσας και της κουλτούρας. Αθήνα . αγνοεί τον όρο.

σε γέλια και κλάματα. στις αφηγήσεις και στο παιχνίδι…. • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Το εγγυάται τέλος με το να υποδέχεται και να πλαισιώνει τα πλάσματα και τις πλοκές της φαντασίας του παιδιού. Αθήνα . τους παραδείσους και τις αβύσσους της. σε σφιχταγκάλιασμα και σε μάγκωμα.. τις νεράιδες και τους μάγους της και τα τέρατά της –όπως εκφράζονται σε όνειρα και εφιάλτες.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο.

το παιδί πλάθει μια φαντασίωση. ανώτερης κοινωνικής και φαντασιακής βαθμίδας-έχω ακούσει και για εξωγήινους…) • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Αθήνα . αν και όχι μόνο. εικονογραφείται καταλυτικά στο φαινόμενο της οικογενειακής μυθιστορίας.Η οποία συνίσταται στο εξής σενάριο:’’ Οι πραγματικοί μου γονείς δεν είναι τα ατελή πλάσματα που με μεγαλώνουν. Το πόσο ισχυρή είναι στο παιδί αυτή η αίσθηση της παρουσίας. αλλά κάποιοι άλλοι ‘’(κατά κανόνα. κάτω από την συνδυασμένη επίδραση των απογοητεύσεων της εμπειρίας και των παιχνιδιών της φαντασίας.Στην εφηβεία κυρίως.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο.

πλάθει με την φαντασία του ό.Κι αφού οι φυσικοί γεννήτορές του (ακριβέστερα. δείχνει τελεσίδικα και το εξής:Για το παιδί. οι παρόντες γονείς του. • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. δεν ταιριάζουν ακριβώς με την δική του ιδέα γι αυτά τα ιδανικά πλάσματα. η φαντασίωση της οικογενειακής μυθιστορίας.χ σε περίπτωση υιοθεσίας). είναι αδιανόητο να μην υπήρξαν κάποιες μορφές-οντότητες που ήθελαν απόλυτα να υπάρξει ένα τέτοιο παιδί και οι οποίες είχαν την δύναμη να μετατρέψουν την επιθυμία τους σε πραγματικότητα.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. τελειότερους) γονείς.τι ταιριάζει ακριβώς σε αυτό που θέλει: τέλειους (ή έστω. Πέρα από το τι δηλώνει για διάφορα άλλα έργα της ψυχής.Δηλαδή. να μην έχουν υπάρξει κάποιοι επαρκείς εκπρόσωποι του κόσμου που ετοίμασαν μια θέση για την δική του ύπαρξη και του έδωσαν σάρκα και ψυχή. που δεν είναι αναγκαία και φυσικοί γεννήτορες-π. Αθήνα . ώστε να την καταλάβει’’ χωρίς άλλη συζήτηση’’. του είναι αδιανόητο.

ενώ ταυτόχρονα δίνουν μια επαρκή απάντηση στο ερώτημα της καταγωγής και της προέλευσης !Όμως .Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Με άλλα λόγια.Ή ότι είναι αντίγραφο κάποιου άλλου παιδιού (παραλλαγή στο θέμα ‘’κλωνοποίηση’’).Σενάρια που παρακάμπτουν την ύπαρξη απτών γεννητόρων. παρά τις ευχέρειες της φαντασίας.Ή ότι ήταν πέτρα και ζωντάνεψε από το θέλημα κάποιου θεού ή μάγου (παραλλαγή στο θέμα ‘’Δευκαλίων και Πύρρα’’). θα ήταν μάλλον εύκολο να πλάσει η φαντασία του παιδιού και άλλα σενάρια –ότι ζούσε από πάντα στα αστέρια. στον κόσμο των ανθρώπων (παραλλαγή στο θέμα ‘’Σούπερμαν’’). αγκιστρώνεται στο θέμα’’Με γέννησαν κάποιοι γονείς’’. η ψυχή του παιδιού. Αθήνα . ακόμη και στην οικογενειακή μυθιστορία. για παράδειγμα και κάποια στιγμή βρέθηκε λόγω κάποιου συμβάντος.

Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. Είναι προφανές ότι αυτή η φαντασίωση μόνο δευτερευόντως και ως παράγωγο (από σπόντα) καλύπτει το ερώτημα της προέλευσης (‘’από πού έρχομαι’’).Ο κινητήρας της είναι το ερώτημα του νοήματος της ύπαρξης εδώ. ποιες πανίσχυρες δυνάμεις.Και ειδικότερα. εκπροσωπώντας τον περίεργο αυτό κόσμο. θέλησαν και κατόρθωσαν να μου προσφέρουν την ύπαρξη με όρους αποδοχής μου εκ μέρους του κόσμου. Αθήνα . • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. στον κόσμο.

Τα προφανή παράγωγα αυτής της ψυχικής διεργασίας είναι πλήθος: Από το ότι η ελπίδα πεθαίνει τελευταία.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. Αθήνα . ένας δάσκαλος. μέχρι τα φιλοσοφικά συστήματα που διερευνούν το νόημα της ύπαρξης. μια μουσική. μια κίνηση. και από τις θρησκείες μέχρι την σημαδιακή συνάντηση κάθε είδους-ένας έρωτας.) • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. ένα τοπίο. μια φωνή. ένας λόγος. μια κάποια αίσθηση στιγμής (βλέπε την μαρτυρία του de Chirico για την μεταφυσική αίσθηση της ιταλικής πλατείας που άλλαξε το βλέμμα του στον κόσμο….

Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Αθήνα . είναι ότι ενσαρκώνει για το παιδί την ρητή κατάφαση του κόσμου στην ύπαρξή του. Η πρώτη αναλλοίωτη ιδιότητα του γονιού λοιπόν. ακατάλυτη και άνευ όρων-όσο και αν αναπλάθεται στη ροή του χρόνου μέσα από τα φίλτρα της εμπειρίας.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. της σκέψης. της φαντασίας. μέσα από ένα δεσμό που βιώνεται συστατικά ως παρουσία άχρονα δεδομένη.(Το ότι μια τέτοια αίσθηση και κατασκευή τυπικά συνοδεύουν την παράσταση του θεού. δεν είναι τυχαίο).

• Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο.τι άλλο μπορεί να είναι ή να μην είναι. χοντρό –λιγνό.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. αγαπά το παιδί επειδή είναι παιδί του:Το αγαπά για αυτό το απόλυτο γνώρισμα(‘’παιδί μου’’).Β. είναι ότι ο γονιός. ανεξάρτητα από όποιο άλλο γνώρισμα ή ιδιότητα (ψηλό-κοντό.Η δεύτερη αναλλοίωτη ιδιότητα του γονιού. το οποίο συμπυκνώνει ολοκληρωτικά το τι αισθάνεται πως είναι το παιδί(της-του)-άσχετα από ό. Αθήνα . είναι συνεχώς και σε όλες τις συνθήκες –πρόκειται για αναλλοίωτη ιδιότητα της σχέσης τους. έξυπνο-κουτό. ταχτικό-ακατάστατο…)Παιδί της /του. μελαχρινό-ξανθό. από την σκοπιά του παιδιού.

δεν ταιριάζει.Ακόμη και τότε. επειδή είναι παιδί τους-κι αυτό φτάνει και περισσεύει! • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. ότι οι γονείς το αγαπούν.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. να είναι καλός μαθητής…). Αθήνα . όχι για τους συγκεκριμένους όρους. ωστόσο. Στην πορεία της εμπειρίας βέβαια. το παιδί υποφέρει. ότι οι γονείς του το αγαπούν υπό όρους (να τους ακούει.Αλλά επειδή αυτή η εντύπωση είναι ασύμβατη. μπορεί να γεννηθεί στο παιδί η( βάσιμη ή μη) εντύπωση. συγκρούεται με την βαθύτερη πεποίθηση του.

θα μου πάρεις το τάδε παιχνίδι. Αθήνα .Ούτε για ‘’να δοκιμάσει τους γονείς του’’. όπως είναι η πρώτη εύκολη εξήγηση μιας αφελούς ψυχολογίας. για να δει αν το αγαπούν ‘’.Όταν το παιδί ρωτάει ( με λόγια ή πράξεις ή χειρονομίες) τον γονιό:’’Με αγαπάαας. Κάπως έτσι φτάνει ένα πανέξυπνο παιδί. ούτε μόνο γιατί το ευχαριστεί να ακούει ξανά και ξανά την απάντηση (την οποία γνωρίζει) ούτε καν για να εξασφαλίσει κάποια ‘’δευτερογενή οφέλη’’ (‘’ αφού με αγαπάς.Όχι για να ‘’τραβήξει την προσοχή’’.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. όπως είναι η δεύτερη εύκολη εξήγηση της ίδιας αφελούς ψυχολογίας. • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. ένας άριστος μαθητής και καλός χαρακτήρας να τα κάνει ΄΄θάλασσα΄΄ στο σχολείο. στη θέση εκείνου που αγαπά το παιδί του επειδή είναι παιδί του. δυσκολεύεται ως προς αυτή την απροϋπόθετη. απόλυτη σχέση αγάπης που τον συνδέει με το παιδί του. -δίχως ανάγκη άλλου προσδιορισμού. για κάποιους λόγους.Αλλά για να επιτρέψει στους γονείς του να δουν και να αναλάβουν την ευθύνη της σχέσης τους –για να τους βοηθήσει να σταθούν στην μόνη ευσταθή θέση γονιού .’’)Αλλά επειδή αισθάνεται ότι ο γονιός του. Δεν το κάνει για να μάθει αν τον αγαπά.

• Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο.Γ.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. από τη σκοπιά του παιδιού. είναι ότι ο γονιός μπορεί να αρνείται και να απαγορεύει χωρίς να ταλαντεύεται.Η τρίτη αναλλοίωτη ιδιότητα του γονιού . Αθήνα .Και ειδικότερα ο γονιός μπορεί να λέει στο παιδί του ‘’Μη! ‘’ και’’ Όχι!’’δίχως να φοβάται.

Ενδέκατη Θέση πάνω στον Feuerebach-1845). τόσο οι Μαρξιστές. τον τρόπο να ερμηνεύει και να κατανοεί τον κόσμο-μπαίνοντας ταυτόχρονα στον πειρασμό να τον αλλάξει. με ακλόνητη πίστην στην αναγκαιότητα.Μόνο που δεν αρκείται στο να προβάλλει τα πλάσματα της φαντασίας του και με αυτό. το θέλω του και την άποψή του και τον αναγκάζει να ‘’θυσιάζεται’’ ή να ‘’σβήνει’’ για να ευχαριστήσει κάποιον άλλο. με αγάπες και μίση. . το τι μπορεί να κάνει έναν γονιό ανήμπορο να υποστηρίξει το πρέπει. την καταλληλότητα και την ισχύ των φαντασιώσεών τους…Φυσικά η ιστορική πραγμάτωση είναι άλλο ζήτημα.πλάθοντας ιστορίες με καλούς και κακούς. όμως εκείνο που δεν ξέρει.΄* *Υπό αυτήν την έννοια το παιδί είναι αυθόρμητα Μαρξιστής:’’ Μέχρι τώρα .Το τι μπορεί να απειλήσει έναν γονιό όταν αρνείται κάτι σε κάποιον (και όχι μόνο στο παιδί). οι φιλόσοφοι απλώς ερμήνευαν τον κόσμο.Eνδεχομένως. με θύτες και θύματα. το φαντάζεται. το παιδί δεν είναι σε θέση να το ξέρει με όρους ρεαλιστικούς. με επιθέσεις και καταστροφές.(Καρλ Μαρξ. όσο και όλοι οι μεγάλοι μεταρρυθμιστές είναι και παιδιά .Το θέμα είναι να τον αλλάξουμε ‘’.

Αθήνα . δική του ανημπόρια ή πρόκληση ‘’να τον σώσει’’…… και καλημέρα μπερδέματα! • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. θα γίνει και δικός του φόβος. η ανημπόρια του γονιού. μέσα στην φαντασίωση που πλάθει και βιώνει. Πώς να τον αλλάξει.Έτσι που ο φόβος του γονιού.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο.Προβλέποντας για τον εαυτό του μια θέση μέσα στο σενάριο που έφτιαξε-και μάλιστα μια θέση πρωταγωνιστή.

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης. 2009 .

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΑΠΌ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ Ψ.Υ • ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ • ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ .

Η παράλληλη συμβουλευτική συνεργασία με τους γονείς.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press.Η νοσηλεία είναι απαραίτητη στις περιπτώσεις που χαρακτηρίζονται από σοβαρές τάσεις αυτοκτονίας. ψυχωτικά συμπτώματα και άρνηση τροφής.Οι γνωστικές-συμπεριφοριστικές μέθοδοι και άλλες προσεγγίσεις εστιάζονται στην αυτοεκτίμηση και είναι ιδιαίτερα βοηθητικές. Θεσσαλονίκη. είναι συνήθως απαραίτητη. εξαρτάται από την φύση και την σοβαρότητα των προβλημάτων. Η αντιμετώπιση της κατάθλιψης.Στις σοβαρές περιπτώσεις απαιτούνται ειδικές και μακροχρόνιες μορφές θεραπείας. • Β.Α.Γενικά οι ψυχολογικές παρεμβάσεις εστιάζονται στον έλεγχο των ψυχοπιεστικών καταστάσεων και στην βελτίωση της επικοινωνίας. .

Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις. . μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση. η αδυναμία προσοχής. •Β. συγκέντρωσης και νοητικής επεξεργασίας. Η συχνή συνύπαρξη άλλων διαταραχών περιπλέκει την αντιμετώπιση αυτών των διαταραχών πριν από την αντιμετώπιση της κατάθλιψης.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. η συνέχιση της φοίτησης στο σχολείο. Θεσσαλονίκη. μπορεί να έχει θετική επίδραση.Α.Στις περιπτώσεις μέτριας σοβαρότητας.

Στους εφήβους αντίθετα.Φαρμακευτική αγωγή των ψυχιατρικών διαταραχών στο παιδί και τον έφηβο. . αναφέρεται θετική ανταπόκριση που αποδίδεται στην ωρίμανση των συστημάτων των νευροδιαβιβαστών (Κωτσόπουλος 2004). • Κωτσόπουλος Σ (2004). • Β. Δεν υπάρχουν ενδείξεις αποτελεσματικότητας της φαρμακευτικής αγωγής στην κατάθλιψη της παιδικής ηλικίας.Εγκέφαλος 41:7-21.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. Θεσσαλονίκη.Α.

M.. controlled trial.Φαρμακευτική αγωγή των ψυχιατρικών διαταραχών στο παιδί και τον έφηβο. .1999. randomized placebo –controlled trial of flluoxetine in children and adolescents with depression. • Geller ....Leonard . Rush. Κωτσόπουλος 2004).. D. Weinberg .L. J. όπως η φλουοξετίνη και φλουβοξαμίνη. M.Βελτίωση αναμένεται . H. μετά από τρεις εβδομάδες..Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι πιθανές παρενέργειες. T(1999):Critical review of tricyclic antidepressants use in children and adolescents .Arch.Όταν δεν παρατηρείται βελτίωση.Αν και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά δεν φαίνεται να αποδίδουν.A. &Strober . Ryan. Keller και συν. WA et al(1997): A double blind..J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 38:513-516 • Keller .Gen.1997. αν συνεχίζει να είναι αποτελεσματικό.J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 20:762-772 • Emslie. N. J. Reising . για να διερευνηθεί. Φαρμακευτική αγωγή χορηγείται στις πιο σοβαρές περιπτώσεις που δεν ανταποκρίνονται στις ψυχολογικές θεραπείες. φαίνεται ότι είναι πιο αποτελεσματικοί στον έλεγχο της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας (Emslie και συν.2001).D.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. συνήθως στις πρώτες δέκα μέρες. Riddle . Θεσσαλονίκη.Όταν τα συμπτώματα βελτιώνονται. Walsh. συνιστάται η διακοπή του φαρμάκου μετά δυο μήνες. et al(2001):Efficacy of paroxetine in the treatment of adolescent major depression :a randomized.Οι αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης. B.Α. • Β.Psychiatry 54:1031-1037 • Κωτσόπουλος Σ (2004). G.Εγκέφαλος 41:7-21. μπορεί να συμβάλλουν στον έλεγχο του άγχους(Geller και συν.B. συνίσταται η διακοπή του φαρμάκου. M.

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Στην παιδική και κυρίως στην εφηβική ηλικία. Είναι επίσης γνωστό. Έχει υπολογιστεί ότι 2-4% των παιδιών. Αθήνα . Εκδόσεις Καστανιώτη. πάσχουν από κατάθλιψη.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική.Το ποσοστό αυξάνεται με την ηλικία και φτάνει περίπου στο 13% για τα παιδιά των 10 ετών και περίπου στο 10-30% για άτομα στην όψιμη εφηβική και μετεφηβική ηλικία. η αυτοκτονία. αναφέρεται ως η δεύτερη ή τρίτη αιτία θανάτου για παιδιά ηλικίας 14-18 ετών στην Ευρώπη. ότι υπάρχει μια θετική συσχέτιση μεταξύ των παιδιών και των εφήβων που παρουσιάζουν μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο και αυτοκτονία. Γ.

είχε κάνει απόπειρα αυτοκτονίας. ενώ το 2%. Αθήνα.2 % του δείγματος. ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Στην Ελλάδα από μια πανελλήνια συγχρονική έρευνα το 1984 στο γενικό πληθυσμό παιδιών 12-17 ετών. . Μ. προέκυψε ότι το 13.Μαδιανός(2003):Κλινική Ψυχιατρική. ανέφερε έναν αυτοκαταστροφικό ιδεασμό. Εκδόσεις Καστανιώτη.

α • Γ. κακοποίηση στην παιδική ηλικία κ.Άλλοι παράγοντες επικινδυνότητας . Αυτοκτονία και παράγοντες Επικινδυνότητας Οι παράγοντες επικινδυνότητας είναι οι εξής: 1.Παράγοντες επικινδυνότητας σε σχέση με τον έφηβο 4. Εκδόσεις Καστανιώτη.Παράγοντες επικινδυνότητας σε σχέση με την οικογένεια 2. όπως ψυχοκοινωνική αποστέρηση.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. Αθήνα .Παράγοντες επικινδυνότητας σε σχέση με το στρες από το περιβάλλον 3.

καθώς και η ύπαρξη αυτοκτονικής συμπεριφοράς στους γονείς. η χρήση τοξικών ουσιών. . η κατάχρηση αλκοόλ.χ η κατάθλιψη. όπως π. Παράγοντες επικινδυνότητας σε σχέση με την οικογένεια Οι παράγοντες αυτοί είναι οι εξής: η ύπαρξη σοβαρής ψυχοπαθολογίας στους γονείς.

• Γ. η έλλειψη υποστήριξης από τους γονείς του εφήβου.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. οι συγκρούσεις στην οικογένεια. ο αποχωρισμός. Αθήνα . η υπερβολική δυσκαμψία στις σχέσεις στην οικογένεια και η μικρού βαθμού επικοινωνία μεταξύ γονιών-εφήβων. η έλλειψη ανοχής των γονιών. Παράγοντες επικινδυνότητας και στρες στην οικογένεια Οι συγκεκριμένοι παράγοντες που έχει βρεθεί ότι συνδέονται με στρες στην οικογένεια είναι:η απώλεια αγαπημένων προσώπων. καθώς και η αρρώστια στην οικογένεια. η έλλειψη γονικής ζεστασιάς. Εκδόσεις Καστανιώτη.

επιθετική συμπεριφορά) • Διακοπή της σχέσης με φίλο/φίλη • Φασαρίες μεταξύ των φίλων • Γ. είναι αυτοί που συνδέονται με το σχολείο. Εκδόσεις Καστανιώτη. Αθήνα .Οι σημαντικότεροι είναι οι εξής: • Προβλήματα στις σχέσεις με το σχολείο (εκπαιδευτικούς.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. άλλα παιδιά) • Προβλήματα σε σχέση με το νόμο (κλοπή. Άλλοι παράγοντες που προκαλούν στρες από το περιβάλλον.

Παράγοντες επικινδυνότητας σε σχέση με τον ίδιο τον έφηβο Οι παράγοντες αυτοί είναι οι εξής: • προηγούμενες απόπειρες αυτοκτονίας. Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι κλινικοί απαιτείται να είναι επιφυλακτικοί όσον αφορά στην πρόγνωση μετά την θεραπεία της καταθλιπτικής διαταραχής. • η ύπαρξη ψυχιατρικής διαταραχής (κυρίως καταθλιπτικής διαταραχής) του τύπου της μονοπολικής ή διπολικής διαταραχής . Γ. • η ύπαρξη συννοσηρότητας. Εκδόσεις Καστανιώτη. • η χρήση τοξικών ουσιών.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. Αθήνα .Γενικά πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η πρόβλεψη για το ποιος θα επιχειρήσει απόπειρα είναι πολύ δύσκολο να γίνει. μας υποχρεώνει σε επαγρύπνηση και συνεχή προσπάθεια για θεραπευτική αντιμετώπιση.Η παράλληλη συνύπαρξη και άλλων παραγόντων επικινδυνότητας. δηλαδή η ύπαρξη και άλλων ψυχικών διαταραχών.

. Άλλοι παράγοντες επικινδυνότητας Νεώτερα Μέσα: • Χειραγώγηση μέσου διαδικτύου • facebook και λοιπά • εμπλοκή εφήβων σε συμμορίες με παραβατικά- αυτοκαταστροφικά χαρακτηριστικά • στρατολόγηση εφήβων σε δοξασίες και αιρέσεις.

in The American Journal of Psychiatry.166.10 . Vol.2009. Oct. N. Άλλοι παράγοντες επικινδυνότητας Ενδοφαινότυπος :Παρορμητική Επιθετικότητα David Brent (2009):’’In search of Endophenotypes for Suicidal Behavior’’.

• Εκπαίδευση επαγγελματιών για πρώιμη και έγκαιρη διάγνωση καταθλιπτικών διαταραχών. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΠΟΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΠΕΙΡΑΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ • Δημιουργία τηλεφωνικών γραμμών SOS όπου έφηβοι σε απόγνωση μπορούν αρχικά να μιλήσουν τηλεφωνικώς. απαγόρευση πώλησης όπλων).χ χορήγηση φάρμακων με συνταγή. Αθήνα . • Γονεικός (ή και νομικός) έλεγχος στα δημοφιλή site του διαδικτύου • Γ. Εκδόσεις Καστανιώτη. εργαζομένων στην πρωτοβάθμια περίθαλψη).Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. • Άμεσος εντοπισμός καταθλιπτικών εφήβων μέσα από τα προγράμματα εκπαίδευσης (εκπαιδευτικών. • Περιορισμός της δυνατότητας εύρεσης τρόπων αυτοκτονίας(π.

οι διακρίσεις και η κακοποίηση είναι παράγοντες επικινδυνότητας για την εκδήλωση κατάθλιψης στους εφήβους . Η φτώχεια.

2009 .Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ΄΄Θεόδωρος Παπαγιάννης.

η χαλάρωση των κοινωνικών σχέσεων και η διάλυση του κοινωνικού ιστού. καθώς και η έκπτωση των οραμάτων.Η οικονομική κρίση και ο πανικός της επικείμενης γρίπης. . η τρομοκρατία και η χειραγώγηση των πολιτών –γονέων.βλάπτει σοβαρά την ψυχική υγεία των γονέων και προφανώς των εφήβων.

Αθήνα Μ.Γονείς θέλουν!Εκδόσεις Μεταίχμιο. Θεσσαλονίκη. Αθήνα • Γ. Εκδόσεις Καστανιώτη. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ • Β. • Νίκος Σιδέρης (2009):’’Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο.Α.Τσιάντης Επιμέλεια (2001):Εισαγωγή στην Παιδοψυχιατρική. Αθήνα.Μαδιανός(2003):Κλινική Ψυχιατρική.Παπαγεωργίου (2005):’’Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων’’University Studio Press. . Εκδόσεις Καστανιώτη.

Ευχαριστώ την Πρόεδρο και το Δ. .Σ για την πρόσκληση Ευχαριστώ τους παρευρισκομένους για την προσοχή σας.