Alamat Ng Daga

Noong araw ay magkakasama ang lahat ng mga tao. Nakaka-sundo sila at laging
masaya, Maalwan ang kanilang buhay dahil ipinagkaloob sa kanila ng Diyosa ng
Kasaganahan ang lahat ng maaari nilang hilingin.
Isa lamang ang kapalit ng lahat ng iyon. Ibig ng diyosa na huwag silang aalis sa
kanilang paraiso.
Sa kabila ng mabuting kabuhayan ay hindi makuntento si Raga. Isa siyang
binatilyong may malikot na imahinasyon. Ibig niyang malaman kung ano ang
nasa kabila ng kanilang paraiso. Bawat araw ay may udyok siyang nadarama sa
kanyang puso na nagsasabing tuklasin niya kung ano ang nasa kabila ng naka-
mulatang paraiso.
Isang gabi ay lakas-loob na tumakas si Raga. Wala siyang kasingsaya dahil ang
pakiramdam niya ay nakawala siya sa isang gintong kulungan.
Gayunman ay hindi niya inasahan na kabaligtaran ng buhay sa paraiso ang
matutuklasan.
Subalit dahil bagong karanasan iyon para kay Raga kaya sabik parin siya.
Lumakad siya at nagtatakbo sa putikan, natulog siya sa maruming paligid.
Kumain din siya ng mga pagkaing noon lang nakita ng mga mata. Naging
eksayted din siya sa pakikisalamuha sa iba't ibang klase ng mga taong na may
malaking kaibahan sa mga nakatira sa paraiso.
Nalibang si Raga sa bago niyang daigdig. Inubos niya ang panahon sa pag-gala at
pagdiskubre ng mga bagay-bagay. Halos hindi niya namalayan ang paglipas ng
mga araw.
Isang gabi ay dumating kay Raga ang pangungulila. Naalala niya ang ina na
marahil ay labis nang nag-aalala.
Naalala rin niya ang ama na tiyak niyang hinahanap siya.
Bigla rin niyang naalala ang mga kaibigan at mga kakilala.
Nagmumuni-muni siya nang may dumampot sa kanya.
"Teritoryo namin to!" sabi ng isa.
"Maghanap ka ng sarili mong lugar!" wika naman ng kasama nito.
Nalungkot si Raga. Sa paraiso ang lahat ay pantay-pantay. Walang inaapi at
walang nang-aapi. Noon niya nakuro na mas maganda parin ang kanilang
paraiso.
Marusing at mabaho, hindi naki-lala si Raga ng mga taga-paraiso. Pinalayas siya
ng mga ito. Kahit anong paliwanag niya ay walang gustong makinig. Napaiyak si
Raga na tinawag ang kanilang diyosa. Ngunit sa halip papasukin sa paraiso ay
isinumpa siya nito sa pagsuway sa utos.
Si Raga ay naging isang malitt na hayop na nakadidiri ang itsura. Sa marurumi at
mababahong lugar lang siya nakatitira tulad ng mga pusali at mga lungga. Si
Raga, ang binatang dating taga-paraiso, ang pinagmulan ng lahi ng mga daga.

at doon nila napagtanto na ang halamang iyon ay dili-iba't si Maria. Pinapatay nila ang bawa't masalubong at kinukuha ang anumang mahahalagang bagay. Ginawa siyang halaman ng Diyos upang mailigtas sa mga bandido. Matapos samsamin ang mga kayamanan ng mag-asawa ay hinanap nila si Maria nguni't sila ay bigong umalis. Tinitigang mabuti ng mag-asawa ang halaman. Ayaw niyang makipag-usap sa ibang tao kung kaya't nagkukulong lamang siya sa kanyang silid para lamang makaiwas sa mga tao. Tinawag nila itong Makahiya. Magmula noon. Nagtangkang tumakas si Aling Iska nguni't tulad ni Mang Dondong. Si Aling Iska ay nagtago sa loob ng kabahayan. Si Mang Dondong ay walang nagawa nang pukpukin siya sa ulo ng mga bandido. ang halamang iyon ay inalagaang mabuti ng mag-asawa sa paniniwalang ito ang kanilang anak. Hindi nila natagpuan si Maria. itinago siya ni Mang Dondong at Aling Iska sa bunton ng mga halaman. . Hindi mapatid ang pagluha ni Aling Iska at laking pagkagulat na muli ni Mang Dondong na bawa't patak ng luha ni Aling Iska. Laking lungkot ni Aling Iska ng hindi matagpuang ang anak. Naghalughog ang mga bandido sa buong kabahayan. Napakabait at masunuring bata si Maria. Ang kaniyang mga bulaklak ay sadyang napakagaganda kung kaya't ang mga ito ay kilalang-kilala sa kanilang bayan. samantalang si Mang Dondong ay nakahandang salubungin ang pagdating nga mga bandido." Dasal ni Aling Iska. Si Maria ay may taniman ng mga magagandang bulaklak. Nang matauhan ang mag-asawa. tulad ng isang katangian ni Maria. Mahal na mahal nila ang labindalawang taong gulang na si Maria. Nang walang anu-ano'y bumukas ang pintuan ng kanilang bahay. "Anong uri ng halaman ito? Ngayon lang ako nakakita nito!" Ang may pagkamanghang sabi ni Mang Dondong. Sa kabila ng magandang katangiang ito ni maria. Sa takot na mapahamak si Maria. ang kanilang bayan ay pinasok ng mga bandido. Patakbo nilang tinungo ang halamanan. ang kanilang anak na si Maria ang agad nilang hinanap. Isang araw. siya rin ay nahagip at nawalan ng malay-tao. Nang walang anu-ano'y may sumundot sa paa ni Mang Dondong. Alamat Ng Makahiya Ang mag-asawang Mang Dondong at Aling Iska ay mayaman at may kaisa-isang anak. ito ay nagiging isang maliit at bilog na kulay rosas na bulaklak. "Diyos ko! Iligtas mo po ang aking anak. Laking pagtataka niya nang makita ang isang uri ng halaman na mabilis na tumitikom ang mga dahon. ang pagkamahiyain ay kaakibat ng kanyang katauhan.

Ginamot. Nang paalis na ang mga Kastila. Ang ginawa ng mga tao ay lumapit sa mga Kastila at sila ay nagmano. Lalo pa silang natuwa nang iutos ni Raha Matanda sa mga kalalakihang Pilipino na tumulong sa pagkumpuni sa nasirang bapor ng mga Kastila. binigyan ng maginhawang tulugan. ang paghalik sa kamay ng matatanda at ang pagsagot ng "po at opo" kapag nakikipag-usap sa matatanda at mga di-kilalang mga panauhin. Ang pag-aalis ng sumbrero kapag may nasalubong. Sa pamamasyal ng mga Kastila ay nakita rin nila ang kakaibang paggalang ng mga Pilipino. Doon nila nadama ang paggalang ng kanilang kapwa tao. sila ay lungkot na lungkot dahil sa parang ayaw na nilang lisanin ang lugar na iyon. pinakain at ianalagaan hanggang." Sa paglipas ng panahon ang lugar na iyon sa Tondo ay tinawag na "Magagalangin" at dahil sa pasalin- salin ng bibig ay naging "Gagalangin. May mga Kastilang napadako sa isang lugar sa Tondo. Sa utos lamang ni Raha Matanda ay isang taong kumilos ang mga tao. Nagtaka ang mga Pilipino kung bakit naglabas ng mga armas ang mga kastila gayong hindi naman sila nakikipaglaban. nasaksihan at naramdaman nila ang pagiging mabait at matulungini ng mga Pilipino. Hirap magbigay ng pangalan ang mga matatanda kaya sila ay nagtitiyaga na lamang kung ano ang kanilang narinig o nakita. Naglabas sila ng mga armas." . Ang Alamat Ng Gagalangin Noong panahon ng Kastila ay kakaunti lamang ang mga lugar na may pangalan. pagyukod sa may kapangyarihan. Lagi nilang isinasalaysay ang kanilang karanasan sa lugar ng "Magagalangin. pagtulong ng mga bata sa matanda. nila ang mga nasugatang sundalong Kastila. Waring napahiya ang mga Kastila sa ginawi ng mga tao. Ang pagkamagagalangin ng mga Pilipino sa lugar na iyon ay ipinamalita ng mga Kastila saan man sila mapadako. Sa panahong inilagi ng mga Kastila sa lugar na iyon ay.

Bagama't mabait ay mailap ang hayop na ito dahil sa hiya. wala ring kadala-dala ang batang ito na lalong tumigas ang ulo at wala pang galang sa mattanda. Panahon na lang ang hahatol kung nararapat na ngang ibalik sa dating anyo si Kiko. BUTIKI ANG ITATAWAG SA IYO!" Pagkawika'y dagling naglaho ang duwende. Para sa mga duwende. IKAW AY HAHALIK SA LUPA BAGO MAGTAKIP SILIM AT DAHIL IKAW AY TAO NA NILALANG NG MAYKAPAL KAYA SA TAHANAN KA RIN MANANAHAN. kaya madalas mapalo at mapagalitan si Kiko ng ama't ina. Laking galak nito nang matagpuan ang maraming itlog ng bayawak.. TULUNGAN MO AKO. Nagtaka ito sa pagbabagong-anyo ni Kiko hanggang maging maliit na hayop na animo'y bayawak. at tuwang-tuwa na tinirador ang mga itlog. kaya butiki na rin ang itinawag niya rito. GUSTO MO MAGING BUTIKI?) ... Mag-babait na po siya. (HOY! BATA. Magpapakabait napo ako.!" Napadungaw ang ina at kitang-kita niya ang pagkasubasob ng anak bago paman ito nakaakyat ng hagdan. Palibhasa'y walang kalaro.. Subalit kinabukasan. Isang araw. "Mga nuno." Pinangaralang mabuti ng ina si Kiko na huwag uulitin ang ginawang paglapastangan nito sa punso dahil masamang magalit ang mga lamang-lupa. Alamat Ng Butiki Noong unang panahon... Hinding-hindi napo siya uulit. pati ang tanim ng may tanim ay lihim nitong sinisira. Ang maaamong hayop ay nagiging mailap dahil sa pananakit ni Kiko.. Pangako po. Pagkatapos ay abut-abot ang kanyang paghingi ng paumanhin sa mga duwende. Dahil dito.. Kalaunan. Dali-daling kumaripas ng takbo ang nahintakutang bata at nagsisigaw nang." "SINUNGALING! ILANG BESES KA NANG NANGANGAKO TUWING PINAPALO KA NG TATAY MO. Palibhasa'y "BUTIKI" ang huling katagang narinig sa anak. Galit na galit ang ina sa anak. "AYOKONG MAGING BUTIKI NANAY. habang nagwawalis ng bakuran ang ina ay lumapit si Kiko sa punso at walang sabi-sabing winasak ito. Biglang nagulat ang bata nang lumitaw sa harp niya ang isang duwende. NANGAKO ANG NANAY MO. "HOY! BATANG SALBAHE.. MAGIGING KALAHI KA NG BAYAWAK. peks man. AYAW KONG MAGING BUTIKI. Marami tuloy ang nagagalit. AT KAHAPON LANG. BAKIT MO BINASAG ANG MGA ITLOG? HINDI MO BA ALAM NA MAY BUHAY SALOOB NITO? SA GINAWA MONG IYAN. Gayunpaman. Hawak ang tirador ay sinaliksik ni Kiko ang buong paligid. Patuloy pa rin ang paghalik ng butiki sa lupa tuwing dapithapon. may isang batang ubod ng pilyo at pakialamero sa lahat ng bagay. patawarin po ninyo ang aking anak. BILANG PARUSA. walang may gustong makipagkaibigan sa kanya. mabuti nang manatili itong butiki sa habang panahon. Sinundan ito ngunit nawala nang sumuot sa nakausling ugat ng puno. matapos isuga ang kalabaw ay bayawak naman ang napagtuunan ng pansin ng batang sutil. KITA'Y PARURUSAHAN. maawa po kayo sa akin.!" "Huwag po. PERO NAGBAGO KABA? NGAYON. ang mga hayop na lang ang ginawang libangan nito.

Labis na ikinagulat ng lahat. Sa kabila ng babala ng isang babaing taga-Guadalupe sumige pa rin siya sa paliligo. Walang magawa ang mga nakakakita sa mga pangyayari samantalang ang lalaking intsik ay hindi makakilos sa matinding sindak at takot. Ikaw ngawa isa milakro! Ngawa mo mato sa muwaya! ang sigaw ng nahihintakutang intsik. Hanggang sa ngayon ay dinarayo pa rin ng mga tao. Pagkawika ng intsik ng ganitong pangungusap. Hindi siya naniniwala na may malaking buwaya na lumilitaw doon at nangangain ng tao. Maabilis na kumalat ang balitang iyon hanggang sa Maynila. Ang grupo ng mga intsik ay lumikom ng pera upang makapagpatayo ng isang simbahan sa tapat ng pinangyarihan ng milagro. Ikaw ngawa awa sa akyen. Ang Alamat Ng Buwayang Bato Sa isang panig ng ilog-Pasig. Sarap sa paliligo ang lalaking intsik nang di kaginsa-ginsa'y biglang lumitaw ang isang malaking buwaya mula sakabilang pampang. . iniluklok nila ang imahen ng San Nicolas sa altar. sa lalawigan ng Rlzal. ay may nakausling malaking bato sa tubig. kung di pati na ang nakausling bato sa atapat nito naanimoy gulugod ng isang malaking buwaya. Sang-ayon sa isang matandang alamat. San Nicolas! ikaw ngayon tulong akyen. Nang mayari ang simbahan. sa tapat ng simbahan ng Guadalupe. ang buwaya ay naging bato nga. Subalit hindi lang ang simbahan ang nakakatawag pansin sa mga nakikipamiyesta doon. Ang pook na ito ay tinawag na Buwayang Bato bilang pag-gunita sa milagrong naganap. Mabilis na lumangoy ang buwaya papalapit sa lalaking intsik. "O. Ang pangyayaring ito ay ipinagdiriwang taun-taon at dinarayo ng mga tao mula pa sa malalayong pook. isang lalaking intsik ang nangahas maligo sa ilog na ito. Ibinigay nila ang nalikom nahalaga sa mga Kastila para siyang mangasiwa sa pagpapatayo ng simbahan. Ito ay ginagawang labahan ng mga babae.