You are on page 1of 60

Περιεχόμενα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Σπύρος Καγιαλές 1-3


Να ’μαστε και πάλι φέτος! Δεν πιστεύουμε να Οι μετακινήσεις στην αρχαία Ελλάδα 4-6
μας ξεχάσατε; Η παρουσία μας στον σχολικό Ο μύθος της ωραίας Ελένης 7-12
Τύπο είναι συνεχής εδώ και έξι χρόνια, και περι- Συνέντευξη με το γλύπτη
λαμβάνει και μια βράβευση, ας μην το ξεχνάμε! Γιάννη Μαρκαντωνάκη 13-15
Οι γυναίκες του Ελευθερίου Βενιζέλου 16-17
Το 4ο τεύχος του περιοδικού μας πήρε το
Ο Τιτανικός της Κρήτης 18-19
πρώτο βραβείο στην επιλογή των θεμάτων από
Αλκοολισμός και Νέοι 20-22
την εφημερίδα Τα Νέα, που διοργανώνει κάθε Εθελοντισμός 23-25
χρόνο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Μαθητικού Ρομποτική 26-28
Τύπου. Λέτε να βραβευτεί κι αυτό εδώ, το 7ο; Facebook 29
Τα θέματα που θα διαβάσετε προέκυψαν από Life After People 30-33
την ενασχόληση της συντακτικής ομάδας του Η περιβαλλοντική ομάδα στις Αρχάνες 34-35
σχολείου μας με την Ιστορία, την αρχαία και τη Η τέχνη του δρόμου 36-37
σύγχρονη, με τα προβλήματα των νέων, την Η ιστορία του τζιν 38-39
Μια απουσία γεμάτη...ουσία! 40-41
Τέχνη, τα ερωτήματα που θέτουν επιστήμες
Μουσική παράδοση 42-43
όπως η Ρομποτική, κ.ά.
Η Βούλα Μάστορη στο σχολείο μας 44-45
Παρουσιάζονται επίσης οι σχολικές μας δρα- Σελίδες αγγλικών 46-48
στηριότητες, όπως η καθιερωμένη πλέον Παγκόσμιο ποδόσφαιρο 49
επίσκεψη ενός/μιας συγγραφέα/έως στο σχολείο Χωρίς τηλεόραση 50-51
μας και το σύντομο αλλά τόσο γεμάτο ταξίδι Η ελληνική ροκ μουσική 52
των μαθητών της Γ΄ τάξης στην Αθήνα και η Ποιήματα - στίχοι 53
επίσκεψή τους στο Μουσείο της Ακρόπολης. Ήξερες ότι 54-55
Οπτικές πλάνες 56
Είμαστε σίγουροι ότι θα τα βρείτε όλα ενδια-
φέροντα. Σας ευχόμαστε καλή ανάγνωση!
ιστορία 

Ο επαναστάτης που έκανε


το κορμί του κοντάρι
ημέρωμα του 1897 η Κρήτη «βράζει»

Ξ
Ο Σπύρος Καγιαλές –
από τις θηριωδίες των Τούρκων. Στις 20
Καγιαλεδάκης, ο Ιανουαρίου 1897 οι Τούρκοι πυρπολούν
«Θρύλος του Ακρω- πολλές συνοικίες και ιδιοκτησίες Χριστιανών
τηρίου», έγραψε με τον στα περίχωρα των Χανίων. Οι Χριστιανοί ανα-
ηρωισμό του και την λαμβάνουν δράση, δημιουργούν προγε-
αυτοθυσία του μια από φυρώματα και πολιορκούν περιοχές όπου
κυριαρχούσε το τουρκικό στοιχείο.
τις πιο ένδοξες στιγμές
Στις 22 η κατάσταση χειροτερεύει και την
της Ελλάδος, κατά τον επόμενη ημέρα και από τις 3.30 μ.μ. οι Τούρκοι
Αγώνα των Κρητών, το 1987, για ένωση πυροβολούν αδιάκριτα κατά παντός στόχου.
με τη Μητέρα Πατρίδα. Οι Χριστιανοί κλείνονται στα σπίτια και στα
μαγαζιά τους που πυρπολούνται, ενώ προη-
γουμένως παραβιάζονται και λεηλατούνται «εν
μέσω πάσης θηριωδίας». Η κατάσταση είναι
Ο Σπύρος Καγιαλές γεννήθηκε το 1872. Ο
φρικτή. Οι φλόγες φαίνονται από μίλια μακριά.
πατέρας του Δημήτρης καταγόταν από τη Γραμ-
Μόχθοι δεκαετιών εξαφανίζονται. Πυκνός κα-
βούσα, ενώ η μητέρα του Μαρία, το γένος Ορνε-
πνός σκεπάζει ολόκληρη την πόλη. Διάφορες
ράκη, ήταν από τα Σφακιά.
εύφλεκτες ύλες προκαλούν ισχυρές εκρήξεις,
Όλοι οι άνδρες της οικογένειας έλαβαν μέρος
που μαζί με τους κρότους των όπλων και τις
σε όλους τους αγώνες της εποχής τους για την
«κωδωνοκρουσίες των εκκλησιών δημιουρ-
Ελευθερία και την Ένωση της Κρήτης με την
γούν φρικώδες πανδαιμόνιο». Αυτό το
Ελλάδα. Στο Ακρωτήρι ο Σπύρος Καγιαλές
σκηνικό κράτησε 3 περίπου μέρες. Τα Χανιά
υπηρέτησε από την αρχή της Επανάστασης του
και η Χαλέπα ερημώθηκαν και όσοι Χριστιανοί
1897 μαζί με τους αδελφούς του. Επίσης, έλαβε
διασώθηκαν, κατέφυγαν σε διάφορα σημεία
μέρος στις μάχες του Δρίσκου κατά τους Βαλκανι-
της ελεύθερης Ελλάδας
κούς Πολέμους του 1912-1913, όπου και πάλι
διακρίθηκε για την ανδρεία του και τιμήθηκε με Οι Κρητικοί αποφασίζουν να κηρύξουν την
την απονομή ειδικών μεταλλίων και διπλώματος. Ένωση με τη μητέρα Ελλάδα. Στον Προφήτη
Γενναίος πολεμιστής υπήρξε και ο μονάκριβος Ηλία του Ακρωτηρίου Χανίων οχυρώνονται οι
γιος του Γιώργος, που διακρίθηκε στα πεδία των επαναστάτες και υψώνουν την ελληνική
μαχών στη Μακεδονία, όπου και έπεσε. Ο χαμός σημαία, που τους παρέδωσε ο ύπαρχος του
του αγαπημένου του γιου σημάδεψε την υπόλοιπη θωρηκτού «Ύδρα» Κωνσταντίνος Κανάρης,
ζωή του και υπήρξε η πραγματική αιτία του θανά- εγγονός του ναύαρχου Κανάρη.
του του, αργότερα. Από τη γυναίκα του Μαρία, το Εκτός από τους Τούρκους, έχουν να αντι-
γένος Καπνισάκη, που ήταν από τα Κοντόπουλα μετωπίσουν και την αντίδραση των Μεγάλων
των Κεραμειών, απόκτησε εκτός από τον Γιώργο Δυνάμεων (Ιταλίας, Γαλλίας, Αυστρίας, Γερ-
και μία κόρη, την Ειρήνη, που δε ζει πλέον και την μανίας, Αγγλίας και Ρωσίας), που στις 9 Φε-
οποία είχε παντρέψει στις Η.Π.Α. με ένα άξιο Κρη- βρουαρίου 1897, ξεκινούν σφοδρό βομβαρδι-
τικόπουλο, τον Παύλο Μαντά. σμό του Ακρωτηρίου.

1
Τρίτη οβίδα θρυμματίζει πια τον ιστό και
ρίχνει κάτω τη σημαία. Τότε συνέβη κάτι το
απίστευτο, κάτι ανεπανάληπτο:
Ο Σπύρος Καγιαλές - Καγιαλεδάκης αρπάζει
την σημαία και την ανυψώνει κάνοντας το ίδιο
του το σώμα κοντάρι!
Μόλις οι ναύαρχοι του ενωμένου στόλου
είδαν με τα κιάλια ότι η σημαία και πάλι κυματίζει
με κοντάρι έναν… επαναστάτη, δεν πίστευαν στα
μάτια τους και αμήχανοι διέταξαν παύση πυρός.
Το στρατόπεδο δονείται από ζητωκραυγές και
πανηγυρισμούς. Στο ελληνικό θωρηκτό "'Υδρα"
ψέλνεται ο εθνικός ύμνος. Ζητωκραυγές και χει-
ροκροτήματα ακούγονται πλέον όχι μόνο από
τα ελληνικά, αλλά και από τα ιταλικά και γαλλικά
πλοία! ! !
Ήταν τότε που ο Ελευθέριος Βενιζέ-
λος, κλαίγοντας, αγκάλιασε τον ηγούμενο
Ιερόθεο και του είπε: «Ιερόθεε, να για
ποιον λαό αγωνιζόμαστε! Η νίκη και η
Ένωση μετά από αυτά είναι βεβαία».

Με αποτέλεσμα μετά από λίγους μήνες να


κερδίσει η Κρήτη την αυτονομία της από την
Οθωμανική Αυτοκρατορία, μια αυτονομία που
προηγήθηκε της Ένωσής της με την Ελλάδα.

Ο απόηχος της ηρωικής


πράξης του Σπύρου Καγιαλέ
Δεν προλαβαίνει όμως να ολοκληρώσει τη
Ο Ιταλός υποναύαρχος, Κανεβάρο, γράφει
διαταγή του για βομβαρδισμό του Ακρωτηρίου ο
στα απομνημονεύματά του:
ναύαρχος των Μεγάλων Δυνάμεων, και πετάγεται
σαν ελατήριο από το ταμπούρι του ο ατρόμητος «Μου έκανε βαθιά εντύπωση η ψυχραιμία των
αγωνιστής Σπύρος Καγιαλές-Καγιαλεδάκης. Με επαναστατών.
μεγάλο κίνδυνο για τη ζωή του μέσα στην πύ- Μου έφερε δάκρυα στα μάτια η στάση των.
ρινη κόλαση του βομβαρδισμού, έχοντας στα Μου συγκλονιζόταν η ψυχή όταν μετά από
χείλη του -όπως ο ίδιος διηγούταν αργότερα- κάθε οβίδα ακουγόταν η ζητωκραυγή: Ζήτω η
τους γνωστούς στίχους «για του Χριστού την Ελλάς!
πίστη την αγία και της πατρίδας την ελευθερία»,
Η ανύψωση της σημαίας με αυτόν τον τόσο
αρπάζει τον ιστό, αναδιπλώνει την τεράστια
ηρωικό τρόπο, αποτέλεσε μια στιγμή της ζωής
Σημαία γύρω από τον ώμο του, ξαναστήνει τον
μου που δεν θα λησμονήσω ποτέ.
ιστό και απλώνει την Σημαία που κυματίζει και
πάλι περήφανη, μέσα σε πανδαιμόνιο ενθουσια- Η ψυχή μου ήταν απ’ αρχής μαζί τους, όπως
σμού των επαναστατών. Νέα οβίδα καταρρίπτει και των πληρωμάτων μου, που βομβάρδιζαν με
και πάλι τον ιστό. Και πάλι ο Σπύρος Καγιαλές- πόνο στην καρδιά και ζητωκραυγάζοντας τους
Καγιαλεδάκης πετάγεται και τον ξαναστήνει όπως γενναίους».
πριν, ενώ το στρατόπεδο «σείεται από ουρανο- (Εφημερίδα “Ηνωμένος Τύπος” Χανίων, 9
μήκεις ζητωκραυγές». Φεβρουαρίου 1937).

2
Όπως διηγήθηκε αργότερα ο ίδιος ο Ελευ-
θέριος Βενιζέλος, ο ναύαρχος Κανεβάρο τού είχε
πει τότε πως έμεινε άναυδος από θαυμασμό για
την ωραία αυτή και κατ’ εξοχήν ηρωική πράξη
του Σπύρου Καγιαλέ-Καγιαλεδάκη, που εκείνη
ακριβώς την ημέρα νίκησε -στην κυριολεξία- την
ευρωπαϊκή διπλωματία. Γιατί όχι μόνο προκάλεσε
την άμεση παύση του βομβαρδισμού του Ακρω-
τηρίου, αλλά και την υποβολή, από τους
ναυάρχους, ευνοϊκών εισηγήσεων προς τις
κυβερνήσεις τους.
Η είδηση για την ηρωική πράξη ταξίδευσε
γρήγορα στα πέρατα του κόσμου και προκάλεσε
“θύελλα”. Σ’ αυτό συνέβαλαν πολλοί ξένοι έγκρι- ανακήρυξη της αυτονομίας της Μεγαλονήσου
τοι δημοσιογράφοι και πολεμικοί ανταποκριτές. υπό τον πρίγκιπα Γεώργιο με τριετή θητεία. Μέχρι
Ήταν αιτία να οργανωθούν πολλά συλλαλητήρια το τέλος του 1897, η ηρωική πράξη του Σπύρου
σε διάφορες χώρες, κατά τα οποία απαίτησαν οι Καγιαλέ-Καγιαλεδάκη βοήθησε στην αποχώρηση
ελεύθεροι λαοί να βοηθηθεί η Κρήτη και να ζήσει των τουρκικών στρατευμάτων και της τουρκικής
επιτέλους ελεύθερος ο λαός της. χωροφυλακής από το νησί.
Η ηρωική πράξη του «Θρύλου του Ακρω-
τηρίου» προκάλεσε μετά από λίγους μήνες την Η ιστορία κατέγραψε στις χρυσές της σελίδες
παραχώρηση αυτονομίας στην Κρήτη (16/28 την πράξη του Σπύρου Καγιαλέ-Καγιαλεδάκη.
Οκτωβρίου 1897), που προηγήθηκε της Ένωσής
Οι Κρήτες των ΗΠΑ (Παγκρητική Ένωση Αμε-
της με την Ελλάδα (1/14 Νοεμβρίου 1913).
ρικής) χρηματοδότησαν την κατασκευή του
Η εξέλιξη αυτή «προαναγγέλθηκε» δύο μέρες μεγάλου αγάλματος του «Θρύλου του Ακρω-
μετά την ηρωική και ανεπανάληπτη πράξη του τηρίου» Σπύρου Καγιαλέ Καγιαλεδάκη, που φιλο-
Σπύρου Καγιαλέ-Καγιαλεδάκη, με την Προκήρυξη τέχνησε στα Χανιά ο γλύπτης Γιάννης Μαρκα-
των Ναυάρχων του ενωμένου στόλου Ιταλίας, ντωνάκης και που τοποθετήθηκε στο σημείο
Γαλλίας, Αυστρίας, Γερμανίας, Αγγλίας και εκείνο όπου έπεσε η Σημαία από τις οβίδες και
Ρωσίας (11/23 Φεβρουαρίου 1897). Σ’ αυτήν υπο- την ύψωσε κάνοντας το ίδιο του το κορμί κο-
γραμμιζόταν ότι κανένα άλλο σκοπό πια δεν είχε ντάρι. Ο ανδριάντας του Σπύρου Καγιαλέ Καγια-
η παρουσία τους, παρά μόνο την εξασφάλιση λεδάκη βρίσκεται στον Προφήτη Ηλία, παράπλευ-
της ησυχίας και της ειρήνης και την προστασία ρα από τους Τάφους των Βενιζέλων.
των κατοίκων της Κρήτης μέχρι να δοθεί ικανο-
Τα εγκαίνια του ανδριάντα έγιναν το 1997,
ποιητική λύση στο Κρητικό Ζήτημα, μετά από
στην επέτειο των 100 χρόνων από την ηρωϊκή
συνεννόηση των δυνάμεων, τις οποίες αντιπρο-
πράξη του Σπύρου Καγιαλέ και τη μεγάλη Επα-
σωπεύουν.
νάσταση του 1897, σε μία λαμπρή τελετή.
Μετά το βομβαρδισμό του Ακρωτηρίου,
οργανώθηκε και στην Αθήνα μεγάλο συλλα-
λητήριο, όπου χιλιάδες λαού απαίτησαν πλήρη
ελευθερία για την Κρήτη.
Έτσι, η απαράμιλλη ανδρεία και ο ηρωισμός
του Σπύρου Καγιαλέ-Καγιαλεδάκη ήταν η πιο
βροντερή «κανονιά» των Κρητικών επαναστατών,
εναντίον εκείνων που προσπαθούσαν με τη βία,
εμφανιζόμενοι ως αυτόκλητοι «προστάτες», να Αναστασία -Χριστίνα Λιοδάκη, Α1
τους στερήσουν την ελευθερία.
Πρώτος σημαντικός σταθμός για την τελική
κατάκτηση της ελευθερίας της Κρήτης, ήταν η

3
ιστορία 

Οι μετακινήσεις
στην αρχαία Ελλάδα
Στην αρχαία Ελλάδα οι μετακινήσεις στην Συνήθως έπλεαν κοντά στις ακτές, κάποιοι όμως
ξηρά ήταν πολλές και αφορούσαν όλες τις κοι- διέσχιζαν και τις ανοιχτές θάλασσες.
νωνικές τάξεις. Γαιοκτήμονες που πήγαιναν στα Τα εμπορικά πλοία ήταν στρογγυλεμένα και
κτήματά τους, χωρικοί που μετακινούνταν από βαριά, κατασκευασμένα από ξύλο έλατου, κυπα-
περιοχή σε περιοχή για να πουλήσουν τα ρισσιού και αγριόπευκου. Δεν διέθεταν πυξίδα ή
προϊόντα τους, έμποροι που ταξίδευαν για δου- εξάντα και έτσι μόνο η γνώση των ανέμων, των
λειές. Πάρα πολλοί μετακινούνταν για να επισκε- ρευμάτων ή η θέση του Ήλιου βοηθούσαν τους
φτούν τα διάφορα ιερά, άλλοι για να παρακο- ναυτικούς στην πορεία τους στη θάλασσα.
λουθήσουν θρησκευτικές γιορτές όπως τα
Πολλά πλοία ταξίδευαν χωρίς να απομα-
Παναθήναια, τα Ελευσίνια και τους αγώνες στην
κρύνονται καθόλου από την ακτή και γι’ αυτό
Ολυμπία.
έπλεαν μόνο κατά τη διάρκεια της μέρας. Όταν
Οι μετακινήσεις στην ξηρά ήταν δύσκολες, έπεφτε η νύχτα, έριχναν άγκυρα σε κάποιο λιμάνι
αφού οι αρχαίοι Έλληνες, συνηθισμένοι να ταξι- ή σε κάποιο κολπίσκο. Οι ταξιδιώτες, επειδή δεν
δεύουν κυρίως στη θάλασσα, δε φρόντιζαν να υπήρχαν επιβατικά πλοία, χρησιμοποιούσαν τα
βελτιώσουν το οδικό δίκτυο. Παρόλα αυτά οι εμπορικά για τις μετακινήσεις τους.
αρχαίοι Έλληνες ήταν άξιοι στην πεζοπορία και
Μια ακατανίκητη διάθεση επέκτασης σπρώχνει
ήταν ικανοί να διανύσουν μέχρι και 20 χιλιόμε-
τους αρχαίους Έλληνες όχι μόνο σε μετακινήσεις
τρα την ημέρα. Σπάνια κυκλοφορούσαν με
στον ελλαδικό χώρο, αλλά και σε ταξίδια στη
άλογα αφού αυτά τα προόριζαν για τον πόλεμο.
Μεσόγειο και στην ίδρυση αποικιών από την
Για τη μεταφορά των προϊόντων οι αρχαίοι
Ισπανία μέχρι τον Εύξεινο Πόντο. Δεν είναι όμως
Έλληνες χρησιμοποιούσαν τετράτροχες άμαξες
αποκλειστικά και μόνο λόγοι επέκτασης που
που τις έσερναν βόδια ή μουλάρια. Αν κάποιοι
σπρώχνουν τους Έλληνες στο να μετακινούνται
είχαν την οικονομική δυνατότητα, χρησιμοποι-
και να ιδρύουν αποικίες.
ούσαν τα άλογα για μακρινές αποστάσεις. Ο
κίνδυνος ληστρικών επιθέσεων ανάμεσα στις Κάποιοι ωθούνται από την ανάγκη να καλυτε-
πόλεις έκανε τους ταξιδιώτες να αλλάζουν συχνά ρεύσουν τη ζωή τους, άλλοι αναγκάζονται να
πορεία. μετοικήσουν εξαιτίας ενός λοιμού. Συχνοί είναι
επίσης και οι πολιτικοί λόγοι. Πιο φοβερή είναι η
Στην αρχαία Ελλάδα δεν υπήρχαν ξενοδοχεία
περίπτωση φυγής λόγω κατάκτησης της πόλης
και έτσι οι ταξιδιώτες, για να εξασφαλίσουν
τους και προκειμένου να αποφευχθεί η δουλεία.
κατάλυμα και φαγητό, υπολόγιζαν στη φιλοξενία
Άλλοι, τέλος, μετοικούσαν απλά για να πλου-
των κατοίκων των περιοχών που περνούσαν. Η
τίσουν.
έννοια της φιλοξενίας ήταν εξάλλου ιερή για
τους Έλληνες. Αν ο ταξιδιώτης δεν έβρισκε οικο- Οι αρχαίοι Έλληνες επέλεγαν πάντα με προ-
δεσπότη να τον φιλοξενήσει, κοιμόταν στην σοχή τον νέο τόπο: ένα ασφαλές φυσικό λιμάνι,
ύπαιθρο. Μόνο τα μεγάλα πανελλήνια ιερά διέ- μια περιοχή που μπορεί να διευκολύνει την
θεταν μερικά αξιοπρεπή ξενοδοχεία για τους άμυνα, ένα νησί ή μια χερσόνησο που μπορεί
προσκυνητές, την ευθύνη των οποίων είχαν οι να απομονωθεί με τείχος. Ο αποικισμός στην
ιερείς. αρχή είχε ως επίκεντρο τη Νότια Ιταλία και τη
Σικελία. Μια απ’ τις πρώτες ελληνικές αποικίες
Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν όμως και πολύ καλοί
ήταν οι Συρακούσες. Άλλες αποικίες ήταν ο Τά-
ναυτικοί και, παρά τις καταιγίδες και τους πειρα-
ραντας, η Κύζικος στην Προποντίδα, η Σινώπη
τές, όργωναν τις θάλασσες με τα εμπορικά τους
στον Εύξεινο Πόντο και η Ναύκρατη στην
πλοία για να ανταλλάξουν προϊόντα με τους γει-
Αίγυπτο.
τονικούς λαούς στις ακτές της Μεσογείου.

4
Το ταξίδι με πλοίο
Εκείνη την εποχή όποιος ήθελε να ταξιδέψει με εμπορικά πλοία πλήρωνε ναύλο (κάτι σαν το σημε-
ρινό εισιτήριο). Όμως υπήρχαν πολλοί κίνδυνοι, π.χ. ναύτες που λήστευαν τους επιβάτες και πλοία που
δέχονταν επιθέσεις από πειρατές. Η πειρατεία ήταν μόνιμος φόβος μέχρι τον 5ο αιώνα π.Χ., οπότε
στο Αιγαίο κυριάρχησαν τα αθηναϊκά πλοία και έκαναν λιγοστές τις πειρατικές επιθέσεις. Ένας μεγά-
λος κίνδυνος ήταν να ναυαγήσει το πλοίο λόγω ανέμων. Έχουν βρεθεί σε ελληνικές ακτές πολλά αντι-
κείμενα από ναυάγια που ερεύνησαν αρχαιολόγοι. Στη θάλασσα που βρίσκεται κοντά στην Κυρήνεια
της Κύπρου βρέθηκε το 1967 ένα εμπορικό πλοίο που είχε ναυαγήσει το 300 π.Χ. Όταν το έβγαλαν
στην επιφάνεια, το παρουσίασαν ως πλοίο της Κυρήνειας. Το πλοίο αυτό αποτελούνταν από το
κατάρτι που ήταν φτιαγμένο από έλατο και το σκάφος που ήταν φτιαγμένο από πεύκο. Προμηθεύ-
ονταν ξύλα από τα δάση της Θράκης και της Μακεδονίας. Τα σχοινιά ήταν φτιαγμένα από λινάρι και
κάναβη. Το ιστίο ήταν μεγάλο και τετράγωνο, φτιαγμένο από λινό πανί και τέλος είχε δύο μεγάλα κου-
πιά που κατεύθυναν το πλοίο.
Οι Έλληνες τότε ήταν ικανοί θαλασσοπόροι. Ο Θαλής ο Μιλήσιος τον 6ο αιώνα π.Χ. σπούδασε
αστρονομία και μαθηματικά στην Αίγυπτο. Μετέφερε στην Ελλάδα τις γνώσεις του και ήταν ο πρώτος
που ανακάλυψε την τεχνική που επέτρεπε να μετρηθεί η απόσταση του πλοίου από την ξηρά. Ο Αλέ-
ξανδρος, ένας άλλος Έλληνας, ήταν αυτός που δημιούργησε τον πρώτο χάρτη του κόσμου, ο
οποίος δεν έχει διασωθεί. Εκείνη την εποχή, καθώς δεν υπήρχαν αμάξια, οι άνθρωποι αναγκάζονταν
να διανύουν μεγάλες αποστάσεις ώστε να φτάσουν στον προορισμό τους. Τα μεγάλα ταξίδια απαι-
τούσαν πολύ χρόνο, κάτι όχι τόσο εύκολο. Σε περίπτωση που οι δρόμοι ήταν σε καλή κατάσταση,
πράγμα δύσκολο και σπάνιο, χρησιμοποιούσαν άμαξες.

5
Τα πολεμικά πλοία των αρχαίων Ελλήνων
Τα πολεμικά πλοία τον αρχαίων Ελλήνων ήταν οι τριήρεις. Οι τριήρεις αποτελούνταν από τρεις σει-
ρές με κουπιά, δύο ιστία και δύο πανιά. Είχαν 37 μέτρα μήκος και 5,5 πλάτος. Ως κύριο όπλο τους
είχαν το έμβολο που βρισκόταν κάτω από την πλώρη τους. Η πρώτη τριήρης κατασκευάστηκε στην
Κόρινθο τον 8ο αιώνα π.Χ. Στην αρχαία εποχή η κατασκευή μιας τριήρους κόστιζε πολύ, έτσι μόνο οι
πλούσιες πόλεις όπως ήταν η Κόρινθος και η Αθήνα μπορούσαν να τις κατασκευάσουν. Το 1985 μια
ομάδα ερευνητών που λάτρευαν την κατασκευή πλοίων αποφάσισαν να ναυπηγήσουν ένα αντί-
γραφο τριήρους, που το ονόμασαν «Ολυμπιάδα». Η κατασκευή της τριήρους εμπλούτισε τις γνώσεις
τους γύρω από την αρχαία πολεμική ναυπηγική. Κατά τη διάρκεια των δοκιμών στη θάλασσα, ανα-
κάλυψαν πάρα πολλά πράγματα για τη συμπεριφορά του πλοίου και του πληρώματος. Η χρήση της
τριήρους γενικεύτηκε από τον 8ο ως τον 5ο αιώνα π.Χ., επειδή ήταν πλοίο ευκολοκίνητο. Ήταν εύκολο
για τους κωπηλάτες να κάνουν το πλοίο να διασχίσει 14 χιλιόμετρα την ώρα. Τα πανιά πριν από τη
μάχη ήταν πάντα διπλωμένα και τα ιστία χαμηλωμένα στο κατάστρωμα. Τα πανιά τα χρησιμοποιούσαν
μόνο όταν ήταν να κάνουν μεγάλα ταξίδια. Οι τριήρεις ήταν εξοπλισμένες με ένα ξύλινο έμβολο που
είχε δυο μέτρα μάκρος και ήταν καλυμμένο με μπρούντζο, ώστε να μπορεί να προκαλεί τρύπες στα
εχθρικά καράβια. Χρησιμοποιούσαν το μεγάλο κατάστρωμα για μάχες κοντινών αποστάσεων και για
να προστατεύονται οι κωπηλάτες από βέλη και λόγχες. Για πηδάλια χρησιμοποιούσαν δύο μεγάλα
κουπιά. Το πλήρωμα της τριήρους αποτελούνταν από 200 άντρες, οι πιο πολλοί από τους οποίους
ήταν κωπηλάτες. Οι υπόλοιποι ήταν αξιωματικοί, τοξότες, στρατιώτες και βοηθοί. Στην αρχή μιας
μάχης, οι αντιμαχόμενοι παρατάσσονταν σε δύο μεγάλες σειρές ο ένας απέναντι από τον άλλον. Το
ζητούμενο ήταν να αποφύγουν τον εμβολισμό του πλοίου που θα είχε ως αποτέλεσμα το βύθισμα ή
την καταστροφή του. Το καλύτερο μέρος που μπορούσαν να χτυπήσουν ένα πλοίο ήταν στα πλά-
για ή στο πίσω μέρος.

Χρήστος Κλαριδόπουλος, Α1
Φιλιώ Μαρματάκη, Α1

6
ιστορία 

Ο μύθος
της ωραίας Ελένης
Ωραία Ελένη: Το σύμβολο της γυναικείας καιρό που σφάζονται οι Δαναοί κι οι Τρώες».
ομορφιάς και η προσωποποίηση του πειρα- «Τόσες ψυχές/ δοσμένες στις μυλόπετρες
σμού. σαν το σιτάρι (...) τόσος πόνος τόση ζωή/ πήγαν
Αθάνατη έμεινε η Ελένη μέσα στα τραγούδια στην άβυσσο/ για ένα πουκάμισο αδειανό για
που ψάλλουν την ομορφιά και την περιπέτειά μια Ελένη». Τέτοια σφαγή, τόσο κακό για τα
της. Ενέπνευσε εικαστικούς και λογοτέχνες. Ενέ- κάλλη της ομορφότερης των γυναικών; Αυτή η
πνευσε και συγκίνησε τους απλούς ανθρώπους. τεράστια υπερπόντια εκστρατεία εξαιτίας της
Και έτσι αθάνατο έμεινε και το όνομά της που το αρπαγής μιας γυναίκας; (Στο κάτω κάτω, η βίαιη
φέρουν εφτά στις εκατό Ελληνίδες (δεύτερο μετά αρπαγή γυναικών από άλλη φυλή εκείνη την
το Μαρία), και μέσω της ελληνικής μυθολογίας εποχή δεν ήταν κάτι άγνωστο - και η μοιχεία όχι
πέρασε και σε άλλες γλώσσες. μόνο θεϊκό προνόμιο). Εκατό χιλιάδες στρατός
και 1.200 πλοία για να αποκαταστήσουν την τιμή
Έχουν διατυπωθεί πολλές παρετυμολογικές
του Μενελάου; Σχεδόν όλοι οι διογενείς βασιλιά-
εξηγήσεις για την προέλευση του ονόματος,
δες της αρχαίας Ελλάδας, 29 το σύνολο, για το
όπως η σύνδεση με τη λέξη σελήνη που δηλώνει
ξέπλυμα της ντροπής του απατημένου; Πενήντα
το φως, μα δε στέκουν. Πιθανές είναι οι εξής:
χιλιάδες Τρώες και σύμμαχοι, κομπάρσοι μιας
Fελένα < Fενένα που συνδέεται με το λατινικό
ερωτικής ιστορίας;
Venus «Αφροδίτη» ή από το ελένη ή ελάνη (=
λαμπάδα) η λάμπουσα ή από τη ρίζα ελε- που Τόσοι πολλοί εκστράτευσαν τόσο μακριά
σημαίνει κυριεύω, κατακτώ. γιατί, λέει ο μύθος, έτσι θα ασφάλιζαν και τις
δικές τους γυναίκες! Με αρχιστράτηγο τον Αγα-
Ο μύθος: «Τόσος πόνος τόση ζωή πήγαν
μέμνονα, έναν Α-τρείδη, που πάει να πει άτρω-
στην άβυσσο (...) για μια Ελένη»
τος! Ενάντια στην ... τρωτή Τροία με τα ισχυρά
Αχ, αυτή η Ελένη, η πολυθρύλητη για την
τείχη (έπεσε η Τροία στα χέρια του Αγαμέμνονα
ομορφιά της που την έβαλε από μικρή σε μπε-
και η γυναίκα του, η Κλυταιμνήστρα, στην αγκα-
λάδες! Αχ, αυτή η Ελένη, που η αρπαγή της από
λιά του Αιγίσθου…).
το ερωτόπληκτο βασιλοπαίδι Πάρη έγινε η αιτία
Έτσι λέει ο μύθος που η αχλή του καλύπτει
του Τρωικού Πολέμου! «Άχαρη μοίρα ο Δίας»
την ιστορική πραγματικότητα. Ποια είναι η πραγ-
της «έγραψε πολυτραγουδημένο μες στους
ματικότητα; Η αρπαγή της Ελένης από τον Πάρη
ανθρώπους τους μελλούμενους να μείνει το
ήταν η αφορμή. Αποικιακά - οικονομικά ήταν τα
όνομά της». Αχ, αυτή η Ελένη, «Τι φοβερά με τις
αίτια του πολέμου.
αθάνατες θεές στην όψη μοιάζει». «Οχι! για
πλάσμα σαν κι αυτή δεν είναι κατηγόρια/ τόσον

7
Στίχοι: Μάνος Χατζιδάκις
Η ωραία Ελένη (μυθολογία) Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Η αποκαλούμενη και Ωραία Ελένη, περί-
Πρώτη εκτέλεση: Στέλιος Μαρκετάκης
Άλλες ερμηνείες: Μαρία Δημητριάδη
φημη για την ομορφιά της, στην ελληνική
μυθολογία ήταν κόρη του Τυνδάρεω και
Είκοσι χρόνια με ρωτάς
σύζυγος του Μενέλαου, του βασιλέα της ποιος πήρε την Ελένη
Σπάρτης. Η αρπαγή της από τον Πάρη και η μα εκείνη μόνη στο σχολειό
μεταφορά της στην Τροία έγινε αφορμή, τον Πάρη περιμένει
σύμφωνα με το μύθο, του Τρωικού Πολέμου.
Ο Όμηρος την ονομάζει κόρη του Δία και Είκοσι χρόνια με ρωτάς
φαίνεται ότι γεννήθηκε από την επαφή του με ποιον αγαπά η Ελένη
τη Λήδα, την οποία ο θεός επεσκέφθη μετα- είναι στη Σπάρτη, στα νησιά
μορφωμένος σε κύκνο. Είναι δηλαδή αδελφή στην Τροία παντρεμένη
των Διόσκουρων Κάστορα και Πολυδεύκη.
Με ρωτούν για την Ελένη - αχ Ελένη
Ο θρύλος της ομορφιάς της είχε εξα- που ‘ναι εικόνα δακρυσμένη - αχ Ελένη
πλωθεί σ' όλη την Ελλάδα. Πολύ μικρή την μα εγώ δεν απαντώ
έκλεψε ο Θησέας με τη βοήθεια του Πειρίθου, την καρδιά μου τη σφραγίζω
ενώ χόρευε στο ναό της Αρτέμιδος, και την και την πίκρα μου κεντώ
μετέφερε στην Αττική, όπου την έκρυψε στις
Αφίδνες για να τη φροντίζει η μητέρα του, η Είκοσι χρόνια με ρωτάς
Αίθρα. Από εκεί την ελευθέρωσαν οι αδελφοί πού θα βρεθεί η Ελένη
της οι Διόσκουροι.. σαν ζωγραφιά στην εκκλησιά
ή σαν κερί αναμμένη
Γύρισε στο Άργος και ήταν η πιο περιζή-
τητη νύφη όλης της Ελλάδας. Τελικά ο Είκοσι χρόνια με ρωτάς
επίσημος πατέρας της, ο Τυνδάρεως, διάλεξε πού θάψαν την Ελένη
το Μενέλαο για να την παντρέψει. μπορεί στο Άργος στους αγρούς
Η Αφροδίτη, σύμφωνα με την υπόσχεση που μπορεί στην οικουμένη
είχε δώσει στον Πάρη, κανόνισε να νιώσουν
δυνατό αμοιβαίο έρωτα κι έτσι ο Πάρις την Με ρωτούν για την Ελένη - αχ Ελένη
πήρε με τη θέλησή της στην Τροία. που ‘ναι εικόνα δακρυσμένη - αχ Ελένη
μα εγώ δεν απαντώ
την καρδιά μου τη σφραγίζω
Τρωικός πόλεμος και και την πίκρα μου κεντώ

διαφορετικές εκδοχές
Μετά το θάνατο του Πάρη παντρεύτηκε
τον αδελφό του Δηίφοβο. Ύστερα από την
πτώση της Τροίας ακολούθησε το Μενέλαο
στη Σπάρτη, όπου έφτασαν μετά από περιπέ-
τειες οχτώ χρόνων. Από τότε έζησαν ήσυχοι
την υπόλοιπη ζωή τους.
Ωστόσο, ένας άλλος μύθος θέλει το Μενέ-
λαο να καταπλέει στην Αίγυπτο και να
συναντά την πραγματική Ελένη, που του
εκμυστηρεύεται ότι η Ελένη για την οποία
πολεμούσαν στην Τροία ήταν ένα ψεύτικο
όραμα. Στο μύθο αυτό αναφέρεται ο ποιητής
Στησίχορος στην περίφημη παλινωδία του, η
οποία διασώζεται μες στο Φαίδρο του Πλά-
τωνα, ο τραγικός ποιητής Ευριπίδης στο αντι-
πολεμικό δράμα του Ελένη, καθώς και ο
σύγχρονος ποιητής Γιώργος Σεφέρης στο
ποίημά του "Ελένη".

8
Η Ελένη στον Όμηρο
Ο Όμηρος στην Ιλιάδα παρουσιάζει την Ελένη ως πλάσμα ανθρώπινο με θεϊκή καταγωγή, απο-
φεύγει την κατάκριση και την καταδίκη, αλλά την παρουσιάζει συχνά να αυτοκαταδικάζεται μεταχει-
ριζόμενη το επίθετο «κυνώπις» για τον εαυτό της. Αν και αγαπάει τον Πάρη, τον παρατηρεί, γιατί
δεν είναι γενναίος. Ο Όμηρος την χαρακτηρίζει καλλίκομον (ομορφομαλλούσα), καλλιπάρηον
(ομορφοπρόσωπη), λευκώλενον (ασπροχέρα), τανύπεπλον (ομορφοντυμένη) κ.α. αλλά και ριγεδα-
νήν (φρικτή), γιατί προκάλεσε τον αφανισμό πολλών ηρώων. Για τον ίδιο λόγο, ο Αισχύλος πα-
ρετυμολογεί το όνομά της και την αποκαλεί ελεύναν, έλανδρον, ελέπτολιν (καταστροφή για τα
καράβια, τους άνδρες και τις πολιτείες). Μερικές φορές μετανιώνει και νοσταλγεί την πατρίδα της,
τη Σπάρτη, τον άντρα της και την κόρη της Ερμιόνη.
Ο Αισχύλος παρετυμολογώντας το όνομά της την αποκαλεί «Ελέναυς», «Ελέπτολις» και «Έλαν-
δρος» Στον Ευριπίδη, παρουσιάζεται περισσότερο ως θύμα, παρά ως πρόξενος κακών.

Η ωραία Ελένη

Στίχοι: Κώστας Καλδάρας


Μουσική: Κώστας Καλδάρας
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Φωτίου

Η ωραία Ελένη μέσα μου ξαγρυπνά


με γεμίζει με πέπλα και με φορτηγά
να 'χα τώρα δυο άντρες να τους βάλω φωτιά
να γυρίζουν τα βράδια με καμένη καρδιά

Η ωραία Ελένη στα στενά της Ερμού


μηχανές καβαλάει πάει του σκοτωμού
να 'ναι τάχα σημάδι μιας φυγής που θα γίνει
να 'ναι τάχα η αλήθεια που ένας μύθος τη σβήνει

Και πάλι απέναντι στο φως


θα σε κοιτάζω
μέλι και όπιο
μες στο μυαλό μου στάζω

Η ωραία Ελένη στον καθρέφτη μπροστά


με κοιτάζει στα μάτια και το σκάει κρυφά
κι εγώ μπήγω τα νύχια στο γυμνό της το βλέμμα
αχ να σ' είχα αγάπη να ζηλεύω εσένα

Και πάλι απέναντι στο φως


θα σε κοιτάζω
μέλι και όπιο
μες στο μυαλό μου στάζω

9
Η Ελένη του Ευριπίδη
Υπόθεση της και να προσπαθεί να αποφύγει το Θεο-
Ο Μενέλαος μετά από την άλωση της κλύμενο που την πιέζει να τον παντρευτεί. Εκεί
Τροίας κατέπλευσε στην Αίγυπτο όπου συνά- την συναντά ο Τεύκρος, αδελφός του Αίαντα
ντησε την Ελένη και έμαθε με κατάπληξη ότι η του Τελαμώνιου, ο οποίος της δίνει πληροφο-
«εν Τροία» Ελένη ήταν φάσμα ψευδές. Η ρίες σχετικά με την οικογένειά της και το Μενέ-
πραγματική του σύζυγος ήταν κρυμμένη στην λαο. Της λέει μάλιστα ότι πληθαίνουν οι φήμες
Αίγυπτο καθόλη τη διάρκεια του πολέμου και ότι ο άνδρας έχει πεθάνει. Έτσι η ηρωίδα θρη-
ο καταστροφικός πόλεμος της Τροίας είχε νεί για την τύχη της. Σ’ αυτό το σημείο εμφα-
βασιστεί σε ένα ψέμα. Ο βασιλιάς της Αιγύπτου νίζεται ρακένδυτος και ναυαγός ο Μενέλαος,
Θεοκλύμενος θέλει να νυμφευθεί την Ελένη ο οποίος διεκτραγωδεί τη συμφορά του μετά
αλλά εκείνη με τον Μενέλαο καταφέρνουν και την άλωση της Τροίας, απαριθμεί τα δεινά του
διαφεύγουν κρυφά. Η Έξοδος στο έργο αυτό και αποκαλύπτει ότι τη γυναίκα του την έκρυψε
μοιάζει πολύ με εκείνη στην τραγωδία Ιφιγένεια στο βάθος μιας σπηλιάς μαζί με άλλους
εν Ταύροις. Το έργο χαρακτηρίζεται σαν αντι- ναυαγούς. Η γριά θυρωρός που τον υπο-
πολεμικό δράμα. δέχεται τον προτρέπει να φύγει, καθώς ο
Θεοκλύμενος έχει βγάλει εντολή ότι θα
σκοτώνεται όποιος Έλληνας
Ο μύθος φτάσει τη χώρα του,
Έτσι η Ελένη στην τρα-
εξηγώντας ότι μισεί τους
γωδία του Ευριπίδη βρίσκε-
Έλληνες εξαιτίας της Ελένης.
ται από χρόνια στην
Φυσικά εκείνος ταράζεται στο
Αίγυπτο, στο παλάτι του
άκουσμα του ονόματος της
Πρωτέα, μετά το θάνατο του
Ελένης και προβληματίζεται
οποίου ο γιος και διάδοχός
για τη σχέση αυτής της
του Θεοκλύμενος επιμένει,
γυναίκας που είναι στην
παρά την άρνησή της, να
Αίγυπτο και της «δικής» του
την παντρευτεί. Στον Πρό-
που είναι κρυμμένη στην
λογο, η Ελένη, που κα-
σπηλιά. Οι γυναίκες του
θόταν ικέτιδα στο μνήμα
Χορού αναγγέλλουν χαρμό-
του Πρωτέα, σηκώνεται και
συνα ότι ο Μενέλαος ζει και
παρουσιάζεται στους θεα-
ότι μάλιστα βρίσκεται
τές, για να εξηγήσει το λόγο
ναυαγός στις όχθες του
της παρουσίας της στην
Νείλου. Στη συνέχεια έχουμε
Αίγυπτο και της καταφυγής
την πρώτη συνάντηση του
της στον τάφο του Πρωτέα. Οι συμφορές της
ζευγαριού, όπου η Ελένη τρομάζει στην πα-
λοιπόν αρχίζουν από τη νίκη της Αφροδίτης
ρουσία του «άγνωστου» άνδρα και σπεύδει
κατά «την κρίσιν περί κάλλους», όταν η θεά,
να κρυφτεί στο μνήμα του Πρωτέα. Ο Μενέ-
για να εξασφαλίσει την εκλογή της από τον
λαος διαπιστώνει την ομοιότητα αυτής της
Πάρη, υποσχέθηκε ως ανταμοιβή του τον
γυναίκας με την Ελένη στην σπηλιά και
γάμο του με την Ελένη. Η Ήρα όμως, οργι-
σαστίζει. Ακολουθεί η αναγνώριση του Μενέ-
σμένη για την ήττα της, δημιουργεί από
λαου από την Ελένη, η οποία προσπαθεί να
σύννεφο ένα ομοίωμα (είδωλον), το οποίο θα
τον πείσει ότι αυτή είναι η πραγματική του
πάρει μαζί του ο Πάρις, νομίζοντας ότι απα-
γυναίκα και ότι αυτός μαζί του έχει απλώς το
γάγει την Ελένη. Την Ελένη την έστειλε ο Δίας
είδωλο που δημιούργησε η Ήρα. Η δυσπιστία
μέσω του Ερμή στην Αίγυπτο, για να ζήσει στο
του Μενέλαου διαλύεται όταν ένας πιστός του
παλάτι του Πρωτέα, περιμένοντας τον άνδρα
σύντροφος και φύλακας της Ελένης στη
της Μενέλαο να επιστρέψει από τον πόλεμο.
σπηλιά, έρχεται να αναγγείλει ότι η «ψεύτικη
Η τραγωδία αρχίζει με την Ελένη ικέτιδα Ελένη» χάθηκε στον ουρανό οικτίροντας
στο μνήμα του Πρωτέα να εξιστορεί τα δεινά Έλληνες και Τρώες που πολεμούσαν τόσα

 10
χρόνια για κάτι το άυλο. Έτσι έχουμε την
αναγνώριση της Ελένης από το Μενέλαο. Η Η Ελένη
Ελένη εξηγεί στη συνέχεια ότι ο μόνος τρόπος
για φύγουν ζωντανοί από την Αίγυπτο είναι να του Σεφέρη
παρακαλέσουν τη Θεονόη, την αδερφή του
Θεοκλύμενου, να κρατήσει μυστικό τον [...]
ερχομό του Μενέλαου, γιατί διαφορετικά κιν- Αηδόνι ποιητάρη,
δυνεύει από το Θεοκλύμενο. Αφού εξα-
σαν και μια τέτοια νύχτα στ' ακροθαλάσσι του Πρωτέα
σφαλίσουν τη σιωπή της Θεονόης, κατα-
στρώνουν το σχέδιο της διαφυγής τους και σ' άκουσαν οι σκλάβες Σπαρτιάτισσες κι έσυραν το
καταφέρνουν να δραπετεύσουν. Όταν το θρήνο,
μαθαίνει ο Θεοκλύμενος είναι έτοιμος να κι ανάμεσό τους-ποιος θα το 'λεγε-η Ελένη!
σκοτώσει τη Θεονόη, εμφανίζονται όμως οι Αυτή που κυνηγούσαμε χρόνια στο Σκάμαντρο.
Διόσκουροι, οι αδελφοί της Ελένης, και ως Ήταν εκεί, στα χείλια της ερήμου· την άγγιξα, μου
«από μηχανής θεοί» τον μεταπείθουν και το
μίλησε:
δράμα κλείνει ειρηνικά.
"Δεν είν' αλήθεια, δεν είν' αλήθεια" φώναζε.
"Δεν μπήκα στο γαλαζόπλωρο καράβι.
Η Ωραία Ελένη Ποτέ δεν πάτησα την αντρειωμένη Τροία".
Εκτελεστής: ΦΑΡΑΝΤΟΥΡΗ ΜΑΡΙΑ Με το βαθύ στηθόδεσμο, τον ήλιο στα μαλλιά, κι αυτό
το ανάστημα
'Αλμπουμ: ΟΔΥΣΣΕΙΑ - 2007 ίσκιοι και χαμόγελα παντού
στους ώμους στους μηρούς στα γόνατα·
Δε μας χωράει η γειτονιά ζωντανό δέρμα, και τα μάτια
πρέπει να ανοίξουμε πανιά με τα μεγάλα βλέφαρα,
τι ήταν αυτό το ξαφνικό ήταν εκεί, στην όχθη ενός Δέλτα.
Ποιος να το περιμένει ... Και στην Τροία;
ήτανε παντρεμένη Τίποτε στην Τροία-ένα είδωλο.
η ωραία Ελένη. Έτσι το θέλαν οι θεοί.
Κι ο Πάρης, μ' έναν ίσκιο πλάγιαζε σα να ήταν πλάσμα
Θα το πληρώσουνε ακριβά ατόφιο·
τελειώσανε τα χωρατά. κι εμείς σφαζόμασταν για την Ελένη δέκα χρόνια.
Συγνώμη θα παρακαλάν Μεγάλος πόνος είχε πέσει στην Ελλάδα.
Θα δούμε τι σημαίνει ... Τόσα κορμιά ριγμένα
Η αναθεματισμένη στα σαγόνια της θάλασσας στα σαγόνια της γης·
η ωραία Ελένη. τόσες ψυχές
δοσμένες στις μυλόπετρες, σαν το σιτάρι.
Τι κι αν ακούστηκε παντού Κι οι ποταμοί φουσκώναν μες στη λάσπη το αίμα
πως πήγε με δικό της νου. για ένα λινό κυμάτισμα για μια νεφέλη
Θα λέμε εμείς σαν συγγενείς, μιας πεταλούδας τίναγμα το πούπουλο ενός κύκνου
σαν εραστές θιγμένοι. για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη.
Δεν ήθελε η καημένη [...]
η ωραία Ελένη.

11 
μὲ χορδὲς σκουριασμένες, ἀρχίζει νὰ τρέμει ἔτσι
Η Ελένη ποὺ τρέμει τὸ σαγόνι μιᾶς γριᾶς ἀπ' τὸ κρύο ἢ ἀπ'
τὸ φόβο, καὶ πρέπει νὰ βάλεις πάνω στὶς χορδὲς
του Ρίτσου τὴν παλάμη σου, νὰ σταματήσεις τὸ μεταδοτικό
τους ρίγος. Μὰ δὲ βρίσκεις τὸ χέρι σου, δὲν ἔχεις
χέρι, κι ἀκοῦς μὲς στὸ στομάχι σου πὼς εἶναι τὸ
Γιάννης Ρίτσος δικό σου σαγόνι ποὺ τρέμει. Ἀλήθεια, πόσα
Αποσπάσματα από την «ΕΛΕΝΗ» πράγματα ἄχρηστα, μὲ πόση ἀπληστία συναγ-
Έκδ. ΧΑΝΙΑ 2002 ΚΑΜ μένα· - φράζαν τὸ χῶρο- δὲν μπορούσαμε νὰ
σαλέψουμε τὰ γόνατά μας χτυποῦσαν σὲ ξύλινα,
πέτρινα, μετάλλινα γόνατα. Ὤ, βέβαια, θὰ πρέπει
Πέρασε πιὰ ὁ καιρὸς τῶν ἀνταγωνισμῶν, στε- πολὺ νὰ γεράσουμε, πολύ, ὥσπου νὰ γίνουμε
ρέψανε οἱ ἐπιθυμίες· ἴσως μποροῦμε τώρα νὰ κοι- δίκαιοι, νὰ φτάσουμε ἐκείνη τὴν ἥμερη ἀμερο-
τάξουμε μαζὶ τὸ ἴδιο σημεῖο τῆς ματαιότητας ληψία, τὴ γλυκειὰ ἀνιδιοτέλεια στὶς συγκρίσεις,
ὅπου, θαρρῶ, πραγματοποιοῦνται οἱ μόνες στὶς κρίσεις, ὅταν δικό μας πιὰ μερτικὸ δὲν
σωστὲς συναντήσεις - ἔστω ἀδιάφορες, μὰ πάντα ὑπάρχει σὲ τίποτα πάρεξ σ' αὐτὴ τὴν ἡσυχία.
πραϋντικὲς -ἡ νέα κοινότητά μας, ἔρημη, ἥσυχη, Ἅ, ναί, πόσες ἀνόητες μάχες, ἡρωϊσμοί, φιλο-
ἄδεια, χωρὶς μετακινήσεις κι ἀντιθέσεις,- ν' ἀνα- δοξίες, ὑπεροψίες, θυσίες καὶ ἧττες καὶ ἧττες, κι
δεύουμε μόνο τὴ στάχτη στὸ τζάκι, φτιάχνοντας ἄλλες μάχες, γιὰ πράγματα ποὺ κιόλας εἴταν ἀπὸ
πότε-πότε μὲ τὴ στάχτη ψηλόλιγνες, ὡραῖες τε- ἄλλους ἀποφασισμένα, ὅταν λείπαμε ἐμεῖς...
φροδόχες, ἤ, καθισμένοι κατάχαμα, νὰ χτυπᾶμε
τὸ χῶμα μὲ ἄηχες παλάμες. Λίγο-λίγο τὰ πράγ-
ματα χάσαν τὴ σημασία τους, ἀδειάσαν ἄλλωστε
μήπως εἶχαν ποτὲ τους καμμιὰ σημασία; -χαλα-
ρωμένα, κούφια· ἐμεῖς τὰ γεμίζαμε μὲ ἄχυρο ἤ
πίτουρο, νὰ πάρουν σχῆμα, νὰ πυκνώσουν, νὰ
στεριώσουν, νὰ σταθοῦν, - τὰ τραπέζια, οἱ
καρέκλες, τὰ κρεββάτια ποὺ πάνω τους πλαγιά-
ζαμε, τὰ λογία·- πάντοτε κούφια σὰν τὰ πανένια
σακκούλια, σὰν τὶς λινάτσες τῶν ἐμπόρων- ἀπ'
ὄξω κιόλας ξεχωρίζεις τὰ προϊόντα ποὺ περι-
έχουν πατάτες ἤ κρεμμύδια, στάρι, καλαμπόκι,
μύγδαλα ἤ ἀλεῦρι. Οἱ λέξεις τώρα δὲ μοὔρχονται
ἀπὸ μόνες τους· -τὶς ψάχνω, σὰ νὰ μεταφράζω
ἀπὸ μιὰ γλώσσα ποὺ δὲν ξέρω,- ὡστόσο μετα-
φράζω. Ἀνάμεσα στὶς λέξεις, ἤ καὶ μέσα στὶς
λέξεις, μένουν τρύπες βαθειές· κοιτάω μὲς ἀπ'
αὐτὲς τὶς τρύπες σὰ νὰ κοιτάω μὲς ἀπ' τοὺς
ρόζους ποὺ ἔχουν πέσει ἀπ' τὰ σανίδια μιᾶς πόρ-
τας κατάκλειστης, καρφωμένης ἐδῶ καὶ αἰῶνες.
Τίποτα δὲ βλέπω...
Ὤ, αὐτὴ ἡ ξενητειά μας μέσα στὰ ἴδια μας τὰ
ροῦχα ποὺ παλιώνουν, μὲς στὸ ἴδιο μας τὸ δέρμα
ποὺ ζαρώνει· ἐνῷ τὰ δάχτυλά μας δὲν μποροῦν
πιὰ νὰ σφίξουν, νὰ κρατήσουν τριγύρω στὸ κορμί
μας οὔτε κὰν τὴν κουβέρτα, ποὺ ἀνυψώνεται
μόνη, διαλύεται, φεύγει, ἀφήνοντάς μας ἀκά-
λυπτους μπροστὰ στὸ κενό. Καὶ τότε ἡ κιθάρα,
κρεμασμένη στὸν τοῖχο, ξεχασμένη ἀπὸ χρόνια,

Κωνσταντίνος Πρασάκης, Β3

 12
τέχνη 

Συνέντευξη
με τον γλύπτη
Γιάννη Μαρκαντωνάκη
Πολυτάλαντος, ευγενέστατος, πρόσχαρος και αξιόλογος είναι
μόνο λίγα απ’ τα χαρακτηριστικά με τα οποία θα μπορούσε κανείς να
περιγράψει τον κύριο Γιάννη Μαρκαντωνάκη, ο οποίος έχει δημι-
ουργήσει προσεγμένα και εκλεπτυσμένα γλυπτά που κοσμούν την
πόλη μας και της προσδίδουν κύρος, κομψότητα και αναμφισβήτητη
ομορφιά και καλαισθησία. Δημιουργούν έτσι σε κάθε Χανιώτη την
αίσθηση της περηφάνιας για τον σπουδαίο αυτόν καλλιτέχνη που το
έργο του και η συνεισφορά του στην πόλη μας είναι πραγματικά αξι-
έπαινα. Η γλυπτική αποτελεί την επαγγελματική του απασχόληση του
κ. Μαρκαντωνάκη, ο οποίος παράλληλα διδάσκει σε μικρούς και μεγά-
λους σχέδιο και ζωγραφική, ασχολίες που λατρεύει και θέλει να
μεταδώσει στις επόμενες γενιές. Ο ίδιος δέχτηκε να μας παραχωρήσει
μία πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη στην οποία θίγονται πολυποίκιλα
θέματα που αφορούν στον χώρο της γλυπτικής και της Τέχνης.

Βιογραφικό - λίγα λόγια γι’ αυτόν


Γεννήθηκε στα Χανιά όπου και κατοικεί μόνιμα από το 1982.
Φοίτησε στο 1ο Γυμνάσιο Αρρένων Χανίων. Υπήρξε μέτριος έως κακός
μαθητής, διότι στην εφηβεία του ασχολήθηκε κυρίως με τον πρω-
ταθλητισμό στο στίβο καθώς επίσης και με τη ζωγραφική, παρα-
μελώντας έτσι το διάβασμα και γενικότερα το σχολείο, αφήνοντας
όμως παράλληλα με αυτόν τον τρόπο πολλά κενά που συσχετίζονται
με τη λογοτεχνία, τη μυθολογία και την ποίηση, τα οποία, όπως ο
ίδιος βεβαιώνει, προσπαθεί ακατάπαυστα, καταβάλλοντας μεγάλη
προσπάθεια, να καλύψει τώρα. Σπούδασε γλυπτική στην Ανώτατη
Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών (1974-1980). Επίσης σπούδασε Γραφικές
Τέχνες και Σύγχρονο Χορό στο Κ.Ε.Ρ (1985-1986). Δίδαξε εικαστικά στην
Ανώτατη Σχολή Νηπιαγωγών Χανίων (1989-1996). Δημιούργησε,
διηύθυνε και δίδαξε στο Σπουδαστήριο Εικαστικών Τεχνών «Χώρος»
(1990-1994). Υπήρξε εμπνευστής και καλλιτεχνικός Διευθυντής στο Διε-
θνές Φεστιβάλ Σύγχρονου Εκφραστικού Χορού (Φιρκάς Χανίων 1998-
1999). Δίδαξε επίσης σχέδιο- γλυπτική στο Πολυτεχνείο Κρήτης (1996).
Σήμερα είναι καλλιτεχνικός Διευθυντής στο Εικαστικό Εργαστήρι του
Δήμου Χανίων.

13 
Συνέντευξη
Είχατε από μικρός την κλίση στη γλυπτική
ή σας παρότρυνε κάποιος άλλος να εξασκήσετε
την τέχνη αυτή; Ποιος σας ώθησε και ποια ήταν
η πηγή της έμπνευσής σας;
Το καλλιτεχνικό γονίδιο είναι ενισχυμένο στην
οικογένειά μου αλλά αυτό δημιουργεί μια
αλληλοεπίδραση. Δεν επέλεξα εγώ να ζωγρα-
φίζω, με επέλεξε η ζωγραφική. Αρχικά έκανα
γλυπτά στο Δημοτικό από πυρόλιθο. Ο δάσκα-
λος μου στην Στ΄ Δημοτικού Γιάννης Κυριακάκης
έλεγε στη μητέρα μου: «Δεν είναι καλός μαθητής
αλλά είναι χρυσοχέρης και θα πετύχει στη ζωή
του». Επίσης δεν τον ενοχλούσε την ώρα του
μαθήματος που ήμουν συνεχώς αφηρημένος.
Σεβάστηκε το ταλέντο μου. Αντιθέτως στο Γυμνά-
σιο με καταπίεσαν οι περισσότεροι καθηγητές,
εκτός από φωτεινές εξαιρέσεις: ο καθηγητής των
καλλιτεχνικών σπουδαίος ζωγράφος Βασίλης
Κελαϊδής και η φιλόλογος Αρχόντισσα Παπαδε- Είστε ικανοποιημένος με την επαγγελματική
ρού στο 1ο Γ.Χ., και στην Παλαιόχωρα όπου σας αποκατάσταση;
τελείωσα το Λύκειο η αείμνηστη φιλόλογος Είμαι ικανοποιημένος, επειδή έκανα και
Μαρία Κατσαδενάκη. συνεχίζω να κάνω μια δουλειά δημιουργική που
τη λάτρευα, που μου δίνει έντονες χαρές και στε-
ναχώριες, κυρίως γιατί ζούμε σε ένα κόσμο που
Ασχοληθήκατε στο σχολείο σας με τη ζωγρα-
οι περισσότεροι άνθρωποι είτε δεν γνωρίζουν τη
φική και θελήσατε να τη σπουδάσετε· η γλυπτική
τέχνη είτε την προσεγγίζουν προσχηματικά ή επι-
πώς προέκυψε;
δερμικά· γι’ αυτό όταν συναντώ συμπολίτες μου
Οι εξετάσεις στη Σχολή Καλών Τεχνών είναι
που δείχνουν ουσιαστικό ενδιαφέρον για την
πολύ δύσκολες. Στην Παλαιόχωρα δεν μπο-
τέχνη και έχουν άποψη για τα έργα μου, χαίρο-
ρούσα να κάνω την απαραίτητη προετοιμασία.
μαι ιδιαίτερα.
Γι’ αυτό, όταν δεν πέρασα με την πρώτη,
σπούδασα Γραφικές Τέχνες κάνοντας παράλ- Το επάγγελμα του γλύπτη είναι κερδοφόρο;
ληλα φροντιστήρια στην Αθήνα. Βρέθηκα μέσα Εκτός από τα έργα επιφάνειας τοίχου, δηλαδή
στη δίνη ενός πολιτικού ορόσημου, των γεγονό- ζωγραφική, φωτογραφία, χαρακτικά κλπ., υπάρχει
των της 17ης Νοεμβρίου 1973, και ελάχιστους η μνημειακή γλυπτική με τα μεγάλα έργα σε
μήνες μετά, όντας φοιτητής στη Σχολή Καλών δημόσιους χώρους, που αυτά γίνονται με πα-
Τεχνών που λειτουργούσε τότε στο χώρο του ραγγελίες ή διαγωνισμούς και ο γλύπτης
Πολυτεχνείου, άρχισε να επιδρά το βάρος της πληρώνεται, βγάζει, τέλος πάντων, ένα καλό με-
ιστορίας διαφορετικά στην ψυχοσύνθεση και ροκάματο. Εκτός από τα πολλαπλά μικρά
στον προσανατολισμό μου. Μέσα στα εργα- γλυπτά, που πουλιούνται στα καταστήματα
στήρια της Σχολής Καλών Τεχνών γοητεύτηκα (gallery) και αφήνουν κάποια έσοδα στον
από τη γλυπτική και αποφάσισα να γίνω γλύπτης. γλύπτη, υπάρχει και μια σύγχρονη εκφραστική
Η μεταπολίτευση, εποχή αφυπνιστικών ουσια- δυνατότητα στους γλύπτες παγκοσμίως να
στικών διεκδικήσεων, με έκανε να σκεφτώ ότι φτιάχνουν έργα χώρου, τις «εγκαταστάσεις»,
εκτός από την Τέχνη που λάτρευα και ήθελα να συνήθως με συσσωρεύσεις υλικών τα οποία δεν
υπηρετήσω, ήθελα να γίνω και δάσκαλος των αφορούν τους μικροσυλλέκτες (σπίτια, γραφεία
Εικαστικών Τεχνών για να μπορέσω να βοηθήσω κτλ) αλλά Μουσεία Τέχνης του κόσμου. Επειδή
τα νέα παιδιά κυρίως, σαν μια ουσιαστική δια- στην Ελλάδα δεν έχουμε τέτοιο μουσείο, αυτά τα
φοροποίηση στα τρομερά βιωματικά ελλείμματα έργα που κάνει ο καλλιτέχνης, και μάλιστα στην
της εφηβείας μου. Κρήτη, μετά την έκθεση πάνε στις αποθήκες.

 14
Δυστυχώς, είμαι ο πρώτος που εξέθεσα εγκατα-
στάσεις στα Χανιά και συνεχίζω να το κάνω
συστηματικά. Τώρα, όπως είδατε στην έκθεση στη
Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων με τους ντόπιους
καλλιτέχνες, η μοναδική εγκατάσταση ήταν δικό
μου έργο, γεγονός που με έκανε να νιώσω μια
απίστευτη δημιουργική μοναξιά, αν σκεφτείτε,
παιδιά μου, πως οι εγκαταστάσεις παγκοσμίως
αποτελούν το 50% της παγκόσμιας εκθεσιακής
δραστηριότητας.

Τι θα παροτρύνατε έναν έφηβο και από τι θα


τον αποτρέπατε;
Θα τον παρότρυνα να είναι ευγενικός, να
σέβεται τους καθηγητές του, να απαιτεί διακριτικά ροπόρων» (πτώση του Ικάρου), που μόλις τοπο-
από αυτούς να τον σέβονται εξίσου, αφού ο θετήσαμε έξω από το Εικαστικό Εργαστήρι του
ίδιος ο μαθητής θα πρέπει να κάνει τη μικρή Δήμου Χανίων στη Βίλα Κούνδουρου, όπου έχω
δημιουργική υπέρβασή του από το μαθητικό την τύχη να διευθύνω το καλλιτεχνικό σχολείο.
πρόγραμμα. Να! Αυτό που κάνετε εσείς τώρα. Είστε οι πρώτες που έχετε τη δημόσια άποψή
Εγώ δεν βρήκα από τον πατέρα μου ούτε ένα μου για το έργο αυτό, αφού μόλις τοποθετήθηκε.
εξωσχολικό βιβλίο, μας αγαπούσε και νοιαζότανε Συνοπτικά, θα λέγαμε ότι πρόκειται για ένα έργο
για μας, αλλά ήταν ένας απλός αγρότης, και παραστατικό, υφολογικά κινείται σε ένα κλίμα
τώρα είμαι περήφανος για την βιβλιοθήκη μου νεομπαρόκ, με αντιστοιχίες στην αρχαία ελληνι-
που έχει πάνω από 4.000 βιβλία, επίσης χιλιάδες στική περίοδο. Ένα έργο με αμφισημίες στην
καλλιτεχνικούς καταλόγους και πάνω από 4000 ανάγνωση του θέματος, όπου η πτώση γίνεται
χιλιάδες βιντεοταινίες γραμμένες από εμένα μία ταυτόχρονα και σύμβολο ανάδειξης των πολιτι-
μία σε ένα πολιτιστικό αρχείο, όπου η γνώση σμικών αξιών του τόπου. Υπάρχει ένα σπουδαίο
γίνεται εργαλείο στην παιδαγωγική και δημιουρ- βιβλίο του Ζακ Λακαριέρ, γνωστού ελληνιστή, με
γική ζωή. Εγώ, παιδιά μου, δεν έχω κινητό και το θέμα αυτό.
μόλις τώρα αναγκάστηκα να αποκτήσω e-mail. Σας ευχαριστούμε ιδιαίτερα που μας πα-
Δεν είναι ότι δεν θέλω να έχω καλή σχέση με την ραχωρήσατε τη συνέντευξη αυτή και δώσατε
τεχνολογία, την κόρη του μεγάλου θεού Ήφαι- στους συμμαθητές μας και σε εμάς την ευκαιρία
στου, αλλά με έχει τρομοκρατήσει υποβάλλοντας να ενημερωθούμε για αυτό το ιδιαίτερο είδος
τις αδυναμίες μου η αλόγιστη χρήση της. Γι’αυτό τέχνης, τη γλυπτική και ευελπιστούμε να μας
σας συμβουλεύει ένας γνωστός καλλιτέχνης που ξαναδοθεί η ευκαιρία στο άμεσο μέλλον να μας
δεν έχει facebook να κάνετε καλή χρήση του ξαναμιλήσετε γι’ αυτή.
σύγχρονου απαραίτητου αυτού εργαλείου
γνώσης και επικοινωνίας, αλλά να μην ξεχνάτε Και εγώ σας ευχαριστώ για την όμορφη
ότι το χαρτί έχει μια διαχρονική γοητεία. και εποικοδομητική συνεργασία που είχαμε.
Σας εύχομαι και καλή πρόοδο ταυτό-
Απ’ ό,τι βλέπουμε στο βιογραφικό σας, έχετε χρονα με τη χαρά και τη νιότη σας.
πάρει πρώτα πανελλήνια βραβεία για την υλο-
ποίηση γλυπτικών συνθέσεων σε δημόσιους χώρ- «Γιάννης Μαρκαντωνάκης: ένας καλλι-
ους και μερικά από αυτά τα συναντάμε στην πόλη τέχνης που αποτελεί φωτεινό παράδειγμα για
μας. Ποιο είναι το έργο που σας έδωσε τη όλους εμάς τους νέους. Γιατί μπορεί η οικογέ-
μεγαλύτερη ικανοποίηση; νειά του να μην είχε την οικονομική δυνατό-
Όλα τα έργα που έχω στήσει σε δημόσιο τητα να του παρέχει όλα τα απαιτούμενα εφό-
χώρο, τα ευχαριστήθηκα και όταν τα έφτιαχνα δια, όμως ο ίδιος κατάφερε να ανταπεξέλθει
και όταν τα είδα τοποθετημένα. Από το άγαλμα στις αντίξοες συνθήκες και να διαπρέψει».
του κρητικού αίγαγρου (κρι- κρι), το πρώτο έργο
που έστησα στην πόλη (1984), μέχρι το τελευταίο
Άννα Κεραμιανάκη, Β2
και μεγαλύτερο, το μνημειακό «πεσόντων αε-
Μαρία Κοκκινάκη, Β2

15 
ιστορία 

Οι γυναίκες
του Ελευθερίου Βενιζέλου
Πρώτα ως Έλληνας και έπειτα ως κρητικός, τα 18. Λέγεται ότι ο νεαρός δικηγόρος περνούσε
θεωρώ τον εαυτό μου υπερήφανο που μου κάτω από το παράθυρο της Μαρίας περιμένο-
δόθηκε η ευκαιρία να γράψω δύο λόγια για τον ντας να του ρίξει μία ματιά και να τη χαιρετήσει,
Ελευθέριο Βενιζέλο, αυτόν τον μεγάλο εθνάρχη ενώ το πρώτο τους ραντεβού έγινε στο Ακρω-
που πέτυχε να διπλασιάσει την έκταση και τον τήρι, εκεί δηλαδή που ξέσπασε η κρητική επανά-
πληθυσμό της Ελλάδας. Το θέμα μας όμως δεν σταση κι εκεί που θάφτηκε ο Βενιζέλος.
είναι αυτό, αλλά οι γυναίκες που διαδραμάτισαν Το ειδύλλιο μπορεί να πλέχτηκε γρήγορα,
σημαντικό ρόλο στη ζωή αυτού του τόσο σπου- αλλά τα εμπόδια ήταν πολλά. Ο πατέρας της
δαίου ηγέτη. Μαρίας ήθελε να παντρέψει την κόρη του με τον
Παρόλο που στα χρόνια της μεγάλης του Ανδρέα Κοπάση, έναν ανώτερο υπάλληλο της
δράσης ο Βενιζέλος δεν ήταν παντρεμένος, τρεις Γενικής Διοίκησης Κρήτης. Στην πρώτη προσπά-
γυναίκες σημάδεψαν τη ζωή του. θεια του Βενιζέλου να παντρευτεί τη Μαρία, ο
Ο Βενιζέλος σπούδασε στην Αθήνα όπου εκεί Σοφοκλής Κατελούζος επικαλέστηκε το νεαρό της
γνώρισε μια κρητικιά συμφοιτήτριά του, της ηλικίας της κόρης του (δεν είχε κλείσει τα 18). Τον
οποίας το επώνυμο δεν έχει διασωθεί. Μόνο το επόμενο χρόνο ο πατέρας δεν μπόρεσε να βρει
μικρό της όνομα γνωρίζουμε: Μαρία. Αυτή η άλλη δικαιολογία. Κι αντί να σπάσει το κεφάλι
άγνωστη σ’ εμάς Μαρία έγινε ο πρώτος έρωτας του, προτίμησε να πει το ναι. Δύο χρόνια μετά, ο
του νεαρού φοιτητή. Λευτέρης και η Μαρία ανέβηκαν τα σκαλιά της
Αγίας Φωτεινής στα Χανιά. Ο γάμος τους ήταν
Μια άλλη Μαρία όμως τον σημάδεψε κι έγινε
το γεγονός της εποχής.
η μητέρα των παιδιών του. Ήταν η Μαρία Κατε-
λούζου – Ελευθερίου, η οποία προερχόταν από Το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στη Χαλέπα, σε
εξέχουσα οικογένεια των Χανίων. Γνωρίστηκαν το ένα σπίτι που θα ονειρευόταν κάθε ερωτευμένο
1887. Εκείνος ήταν 23 χρόνων κι εκείνη λίγο πριν ζευγάρι. Το 1893 γεννήθηκε ο Κυριάκος, το πρώτο

 16
τους παιδί. Δύο χρόνια αργότερα η Μαρία ταίριαζε στο γεγονός. Ακολούθησε ένα
ήταν πάλι έγκυος. Γέννησε τον Σοφοκλή ταξίδι του μέλιτος στις Η.Π.Α. το οποίο
αλλά πέθανε στον τοκετό. ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1921 και ολο-
Το πλήγμα ήταν τεράστιο για το νεαρό κληρώθηκε τον Μάιο του 1922.
δικηγόρο. Μάλιστα λέγεται ότι για χρόνια Γρήγορα ο Βενιζέλος επέστρεψε στην
αντιμετώπιζε σκληρά το μικρό του γιο θεω- Ελλάδα και στην πολιτική. Η Έλενα έκτισε το
ρώντας τον κατά κάποιο τρόπο υπεύθυνο σπίτι που περίμενε να αποτελέσει το λιμάνι
για το θάνατο της μητέρας του. τους σε μία ταραγμένη ζωή. Στην οδό
Ο Θανάσης Λουκιανού 2, σε σχέ-
Μπλούμ ήταν δικη- δια του Ανδρέα
γόρος στα Χανιά, Μεταξά, δημιούρ-
από τους πιο γνω- γησε ένα νεοκλασικό
στούς φίλους του που ταίριαζε στο
Βενιζέλου. Όταν πα- επίπεδο του Βενιζέ-
ντρεύτηκε την Παρα- λου κι ανοικοδόμησε
σκευούλα ήταν μεγά- το πατρικό του σπίτι
λος, με αποτέλεσμα στη Χαλέπα, στα
να την αφήσει γρή- Χανιά. Το σπίτι της
γορα χήρα. Αθήνας όμως απο-
δείχτηκε κακότυχο.
Η φιλία του
Κατασκευάστηκε σε
ζεύγους με το Βενι-
δύο χρόνια αλλά οι
ζέλο έγινε έρωτας της νεαρής χήρας και
ιδιοκτήτες του έμειναν ελάχιστα. Εκεί γνώ-
ίσως του πολιτικού. Πέρασαν τέσσερα
ρισαν την εκλογική ήττα τού 1932, την από-
ευτυχισμένα χρόνια. Το ειδύλλιο διακόπηκε
πειρα δολοφονίας τού 1933 και το απο-
επειδή ο Βενιζέλος έφυγε από τα Χανιά για
τυχημένο κίνημα του 1935, που υποχρέωσε
να γίνει πρωθυπουργός στην Αθήνα. Η
το ζεύγος να αυτοεξοριστεί και πάλι.
Παρασκευούλα πήγε και αυτή στην Αθήνα,
αλλά κατάλαβε γρήγορα ότι η πολιτική είχε Ο χρόνος είχε ήδη αρχίσει να μετρά
τυλίξει για τα καλά τον καλό της, γι’ αυτό αντίστροφα. Στις 18 Μαρτίου 1936 ο Βενιζέ-
τα μάζεψε και γύρισε πίσω στα Χανιά. Το λος έκλεισε τα μάτια του έπειτα από εγκε-
1920 το κόμμα του Βενιζέλου έχασε τις φαλικό. Η Έλενα έζησε στο εξωτερικό, στη
εκλογές. Ο ίδιος είχε διαχειριστεί τεράστια Γαλλία και στην Ελβετία, μέχρι το θάνατό
κονδύλια, αλλά χωρίς να βάλει ποτέ χέρι της. Όσο για το σπίτι, πουλήθηκε από την
στο μέλι, μέχρι και την πατρική του περ- ίδια στο Αγγλικό δημόσιο και έγινε κατοικία
ιουσία είχε εξανεμίσει. Αντιμετώπιζε τρομε- του εκάστοτε πρέσβη της Μεγάλης Βρε-
ρές οικονομικές δυσκολίες, μέχρι που τανίας στην Ελλάδα.
δανειζόταν από φίλους του για να βγάλει Η Έλενα Βενιζέλου, τόσο πριν το γάμο
το μήνα. Ένας πλούσιος γάμος αυτή την της όσο και μετά, ανέπτυξε πλούσια φιλαν-
εποχή θα ήταν κάποια λύση του προβλή- θρωπική δραστηριότητα στην Ελλάδα.
ματός του. Πρόσφερε πολλά χρήματα για υποτροφίες
Σε ηλικία 57 ετών συναρπάζει με την σε νέους που ήθελαν να σπουδάσουν
προσωπικότητά του την Έλενα Σκυλίτση, στην Ευρώπη και ίδρυσε στη μνήμη της
που είχε καταγωγή από τη Χίο. Η Έλενα είχε φίλης της Μαρίκας Ηλιάδη το γνωστό
μεγαλώσει με κουβερνάντες από τη Γερ- πρότυπο μαιευτήριο στην Αθήνα. Με
μανία, τη Σουηδία και την Αγγλία, αλλά δαπάνες της εξάλλου χτίστηκε και στάδιο
μέσα της ένοιωθε βέρα Ελληνίδα και ας μη στα Χανιά της Κρήτης. Το 1955 εξέδωσε
μπορούσε να εκφραστεί καλά στη γλώσσα την αυτοβιογραφία της γραμμένη στη
μας. Γι’ αυτό κι όταν αποφάσισε να αφη- γαλλική γλώσσα: Υπό τη σκιά του Βενιζέ-
γηθεί το ‘ρομάντζο’ της με τον Βενιζέλο, λου.
προτίμησε τα γαλλικά. Παντρεύτηκαν στις
15 Σεπτεμβρίου 1921 στο ‘χάι γκέιτ’ του Βό-
Στάθης Τσουράκης Α3
ρειου Λονδίνου με τη λαμπρότητα που

17 
Ο Τιτανικός της Κρήτης...

τητα του δρόμου, ως αποτέλεσμα των δυσμενών


8 Δεκεμβρίου 1966: καιρικών συνθηκών.

247 άνθρωποι χάθηκαν Ο τότε λιμενάρχης Χανίων είχε εκφράσει


αντιρρήσεις για την είσοδο του φορτηγού στο
στα νερά της Φαλκονέρας πλοίο, επειδή το βάρος θα αυξανόταν. Η συνεν-
νόηση μεταξύ υπηρεσιακών παραγόντων είχε ως
αποτέλεσμα οι αντιρρήσεις να αρθούν και έτσι
Η μεγαλύτερη τραγωδία των μεταπολεμικών δόθηκε άδεια απόπλου περίπου στις 7:20 το
ετών που είδαν οι ελληνικές θάλασσες βράδυ. Στις 8 το βράδυ, και λίγα λεπτά μετά τον
εκτυλίχτηκε στα ανοιχτά του Αιγαίου, κοντά στη απόπλου, φτάνει στο Λιμεναρχείο Χανίων σήμα
βραχονησίδα Φαλκονέρα, για να βυθίσει στην το οποίο προειδοποιεί για ισχυρούς ανέμους
οδύνη τα Χανιά, που θρήνησαν το χαμό δεκά- εντάσεως 8 έως 9 μποφόρ, που απαγόρευε να
δων ανθρώπων. Διακόσιοι σαράντα επτά άν- αποπλεύσει το πλοίο.
θρωποι χάθηκαν στην παγωμένη θάλασσα, ενώ
Στη βραχονησίδα Φαλκονέρα, στο μέσο
μόλις 47 ανασύρθηκαν ζωντανοί.
περίπου της διαδρομής από τη Σούδα προς τον
Tο πλοίο "Ηράκλειον" επρόκειτο να απο- Πειραιά, στα όρια του Κρητικού με το Μυρτώο
πλεύσει στις 7 μ.μ. της 8ης Δεκεμβρίου 1966 από Πέλαγος, η σφοδρή θαλασσοταραχή αρχίζει να
το λιμάνι της Σούδας με προορισμό τον Πειραιά, προμηνύει την καταστροφή. Το "Ηράκλειο"
ωστόσο καθυστέρησε περίπου 20 λεπτά εξαιτίας κλυδωνίζεται πλέον επικίνδυνα. Το φορτηγό
σύσκεψης η οποία πραγματοποιήθηκε στο Λιμε- ψυγείο προσκρούει με δύναμη στα πλαϊνά του
ναρχείο Χανίων. Αφορμή στάθηκε η καθυ- πλοίου, καθώς έχει τοποθετηθεί εγκάρσια στο
στέρηση της άφιξης στο λιμάνι τού "μοιραίου" γκαράζ, και χωρίς - όπως κατέθεσαν εκ των
φορτηγού ψυγείου, βάρους 25 τόνων, το οποίο υστέρων και μέλη του πληρώματος - να έχουν
μετέφερε εσπεριδοειδή. Αιτία ήταν η ολισθηρό-

 18
ιστορία 

ληφθεί όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα για


την ασφαλή πρόσδεσή του.
Στις 2 τα ξημερώματα το φορτηγό
ψυγείο από τους κλυδωνισμούς σπάει
σαν καταπέλτης τη δεξιά από τις δύο
πόρτες οχημάτων του πλοίου, προ-
καλώντας ρήγμα 17 τ.μ. Η εισροή των
υδάτων είναι συνεχής. Τα λεπτά
κυλούσαν και οι μανούβρες του καπε-
τάνιου δεν έφερναν αποτέλεσμα -
σύμφωνα πάντα με τις καταθέσεις
όσων μελών του πληρώματος
διασώθηκαν - κι έτσι το πλοίο
οδηγήθηκε γρηγορότερα στη βύθιση.
Τέσσερα σήματα κινδύνου από τον
ασυρματιστή του πλοίου έφτασαν
στον παράκτιο σταθμό της Βάρης... πήρε κλίση από την εισροή υδάτων, ο πλοίαρχος
Εμμανουήλ Βερνίκος έδωσε το σύνθημα δια
Τα πιθανά αίτια κωδωνοκρουσιών. Μετά τον αντελήφθην να χάνει
Η έρευνα για τις συνθήκες του ναυαγίου την ψυχραιμία του. Κατά τη γνώμη μου, βασική
στρέφεται γύρω από το ενδεχόμενο ο πλοίαρχος αιτία δεν ήταν το όχημα. Το πλοίο είχε υποστεί
Κώστας Βερνίκος να υπερεκτίμησε τις δυνατό- πριν από μία εβδομάδα επισκευές. Έκλεισαν ρωγ-
τητες του σκάφους σε ό,τι αφορά τους κλυδωνι- μές στο διαμέρισμα του αμαξοστασίου κατά
σμούς λόγω κακοκαιρίας, με αποτέλεσμα να μη τρόπο πλημμελή, από το οποίο ίσως να συνέρ-
λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα για την ασφαλή ρευσαν ύδατα».
τοποθέτηση του φορτηγού ψυγείου. Αναφέρθηκε Σαν αποτέλεσμα του ναυαγίου θεσμοθε-
το ενδεχόμενο να αιφνιδιάστηκε από την κλίση τήθηκε το απαγορευτικό απόπλου λόγω καιρού
που πήρε το σκάφος μετά τη θραύση της μπου- και μπήκαν οι πρώτες ιδέες για τη δημιουργία
καπόρτας, κι έτσι οι ελιγμοί που επιχείρησε να των Ναυτιλιακών Εταιριών Λαϊκής Βάσης.
επέσπευσαν την ανατροπή του πλοίου.
Στην κοινωνία των Χανίων ήταν κοινό μυστικό
πως υπήρχαν πιθανά σοβαρότατα σφάλματα
κατά τη μετασκευή του πλοίου σε οχηματαγωγό,
τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα τη μετατόπιση
προς τα άνω του μεσοκεντρικού βάρους του
σκάφους και απώλεια της ευστάθειάς του, καθώς
αφαιρέθηκαν τα υποκαταστρώματα, αλλά και
έρμα βάρους 200 τόνων, για να γίνει το γκαράζ.
Χαρακτηριστική είναι η κατάθεση - τότε - του
υποπλοίαρχου Αλέξανδρου Στεφαδούρου:
«Περίπου στις 2 τα ξημερώματα άκουσα έναν
κρότο. Γύρισα το κεφάλι μου, και είδα να ανοίγει
η μπουκαπόρτα και να πέφτει στη θάλασσα ένα
αυτοκίνητο ψυγείο που κουβαλούσε τρόφιμα». Ο
ίδιος άφησε αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο
τοποθετήθηκε στο πλοίο εγκάρσια το φορτηγό
ψυγείο, το οποίο έφτασε την τελευταία στιγμή και
Γιώργος Κυριακάκης, Α1
δεν ασφαλίστηκε κατάλληλα: «Όταν το πλοίο

19 
εφηβεία 

Αλκοολισμός και Νέοι


H χρήση του αλκοόλ στις μέρες μας βρίσκε- ρεί να ευθύνονται για τον αλκοολισμό. Αυτό
ται σε έξαρση. Ο αριθμός των νέων που πίνουν βέβαια που κληρονομείται στον αλκοολισμό δεν
αυξάνεται καθημερινά με ταχύτατους ρυθμούς. είναι η ασθένεια αλλά κάποια προδιάθεση.
Αυτό έχει αρνητική επιρροή στη ζωή τους όσον Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι αλκοολικών. Για να
αφορά στη σωματική και πνευματική τους κατά- αποκτήσει κανείς εξάρτηση από το αλκοόλ,
σταση. χρειάζεται συνδυασμός συμπτωμάτων. Το πιο
Αλκοολισμός λέγεται η οξεία ή χρόνια καθοριστικό είναι η λαχτάρα να πιει. Υπάρχουν
δηλητηρίαση που προκαλείται από την άτομα που πίνουν επειδή έχουν κατάθλιψη και το
ποτό τούς κάνει, όπως προαναφέραμε, να αι-
αιθυλική αλκοόλη, δηλαδή το οινόπνευ- σθάνονται καλύτερα. Οι τολμηροί πίνουν για να
μα. Οφείλεται στην υπερβολική και νιώσουν "ανεβασμένοι". Κάποιοι υποστηρίζουν
παρατεταμένη χρήση οινοπνευματωδών την άποψη ότι το πιοτό τούς κάνει να συμπερι-
ποτών. φέρονται πιο φυσιολογικά, και πράγματι μπορεί
να αντιδρούν καλύτερα όταν είναι μεθυσμένοι.
Οι λόγοι για τους οποίους πίνουν οι Τέλος, άλλοι πίνουν για να νιώσουν διαφορετικά.

νέοι Στις μέρες μας, ιδιαίτερα στον κόσμο των


Άνθρωποι που πάσχουν από κατάθλιψη ή νέων, ισχύει η άποψη ότι άμα δεν μεθύσεις έστω
αντιμετωπίζουν προβλήματα βρίσκουν καταφύγιο και λίγο, δεν διασκεδάζεις. Ίσως αυτό θα μπο-
στο μεθυστικό συναίσθημα του αλκοόλ που ρούσε να δικαιολογήσει τον αυξανόμενο αριθμό
τους προσφέρει γαλήνη και ένα αίσθημα ευφο- αλκοολικών νέων. Κάποιος με πιο φιλελεύθερο
ρίας. Πολλοί ειδικοί φοβούνται ότι με την προ- πνεύμα θα προσπαθούσε να δικαιολογήσει αυτή
σκόλληση στα αυστηρά όρια της ασθένειας, οι τη συμπεριφορά των νέων με τα ακόλουθα
άνθρωποι που πίνουν δεν προβληματίζονται επιχειρήματα:
παρά μόνο όταν αποκτήσουν σοβαρή εξάρτηση. -Οι νέοι της εποχής μας προσπαθούν να
Ο αλκοολισμός δεν οφείλεται μόνο σε κληρονο- φαίνονται αντιδραστικοί στις συμβουλές των
μικούς παράγοντες. Ωστόσο οι επιστήμονες μεγαλυτέρων τους.
προσπαθούν να αποδείξουν ότι τα γονίδια μπο-

 20
-Θεωρούν τον εαυτό τους ως επαναστάτη.
-Το αλκοόλ συμπεριλαμβάνεται στη λίστα των
"απαγορευμένων καρπών". Κατά συνέπεια οι νέοι
μπαίνουν στον πειρασμό να δοκιμάσουν τους
απαγορευμένους καρπούς ως τρόπο αντίδρα-
σης. Επίσης υπάρχουν νέοι που δεν είναι συνη-
θισμένοι στο πιοτό και όντας επηρεασμένοι από
τους φίλους τους, εθίζονται στο αλκοόλ.

Συνέπειες στην υγεία


Η αιθανόλη είναι μια απλή χημική ένωση που
χάρη στη χημική της συγγένεια με το νερό μπο-
ρεί να πάει μέσα στο σώμα όπου πηγαίνει και το
νερό. Οι γυναίκες, επειδή έχουν διαφορετικό
μεταβολισμό και περισσότερο λίπος στο σώμα
τους απ’ ό,τι οι άντρες, μεθούν πιο εύκολα - το
λίπος απορροφά το νερό και τις υδατοδιαλυτές
ουσίες, με αποτέλεσμα το οινόπνευμα να
συγκεντρώνεται στο αίμα.
Στον εγκέφαλο το οινόπνευμα κινείται με
ευκολία ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα και αλλά- σμού θα πρέπει να αναζητηθούν κυρίως σε
ζει τη λειτουργία των νευρώνων προκαλώντας ψυχολογικούς λόγους, όπως απομόνωση, μονα-
την κατάσταση της μέθης. Το οινόπνευμα επη- ξιά, υπερβολική ντροπαλότητα, κατάθλιψη, υπερ-
ρεάζει άμεσα και τη λειτουργία του κεντρικού βολική εξάρτηση από τους άλλους, τάσεις αυτο-
νευρικού συστήματος. Καταστέλλοντας τόσο καταστροφής και αυτοτιμωρίας, καθώς και σε-
τους ανασταλτικούς όσο και τους διεγερτικούς ξουαλική ανωριμότητα.
νευρώνες, μπορεί να μεταμορφώσει ένα άνθρω-
πο σε γλεντζέ, μισάνθρωπο, ήρωα ή σάτυρο, Το ποσοστό των αλκοολικών στην
ανάλογα με το πώς εκδηλώνεται η μέθη - με έκ-
Ελλάδα
φραση χαράς, λύπης, παραληρήματος, επιθε-
Μεταξύ του 1975 και του 1980 υπήρξε μια από-
τικότητας, απομόνωσης κ.λ.π. Ο Σαίξπηρ έγραφε
τομη αύξηση της κατανάλωσης από τα 5,3 στα
ότι "η μέθη ξυπνά στον άνθρωπο την επιθυμία
10,2 λίτρα ανά άτομο. Από τότε η κατανάλωση
αλλά του στερεί την ικανότητα να την πραγμα-
έπεσε για το 1996 στα 8,7 λίτρα. Η κατανάλωση
τοποιήσει".
της μπίρας αυξήθηκε κατακόρυφα και από αμε-
Άλλες σωματικές βλάβες που προκαλούνται λητέες ποσότητες που καταναλώνονταν στη
από το οινόπνευμα είναι γαστρίτιδα, παγκρεα- χώρα το 1990, έφθασε στα 40 λίτρα ανά άτομο.
τίτιδα, υποσιτισμός ή νευρικότητα, καρκίνος του Στην Ελλάδα σημειώνεται μια από τις μεγαλύτε-
λάρυγγα. Συν τοις άλλοις, οι έγκυες γυναίκες που ρες καταναλώσεις «πυκνών ποτών» (τζιν, ουίσκι,
καταναλώνουν αλκοόλ κάνουν άθελα και βότκα) σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η χώρα
ασυνείδητα κακό στο έμβρυο: διανοητική καθυ- έρχεται πρώτη σε κατανάλωση αλκοόλ στους
στέρηση και διατάραξη της λειτουργίας του πλα- νέους ηλικίας 15 χρονών –αγόρια και κορίτσια.
κούντα είναι οι πιο συνήθεις συνέπειες.
Ταυτόχρονα εκτιμάται ότι είναι πρώτη στη
Μια πολύ συχνά θανατηφόρα ασθένεια που νοθεία των «πυκνών ποτών» με μεθυλική αλκο-
προκαλείται από χρόνια χρήση αλκοόλ είναι η όλη, ουσία που βλάπτει το οπτικό νεύρο και προ-
κίρρωση του ήπατος, όπου το οινόπνευμα καλεί τύφλωση.
σκοτώνει τα κύτταρα του συκωτιού και εμποδίζει
Οι νέοι στην Ελλάδα πίνουν σε εβδομαδιαία
τη λειτουργία του. Εκτός από σωματικές βλάβες
βάση περισσότερο σε σχέση με τους νέους των
προκαλεί και ψυχικές διαταραχές όπως ελάττωση
υπόλοιπων χωρών.
αυτοκριτικής, οξυθυμία, τάση για ζήλια, επιθε-
τικότητα, τάση για ψέματα και τέλος προκαλεί
διαταραχές του ύπνου. Τα αίτια του αλκοολι-

21 
Η υπερβολική κατανάλωση οινο- Προτάσεις αντιμετώπισης του προβλή-
πνεύματος προκαλεί σοβαρές βλάβες ματος:
στην υγεία ανεξάρτητα από το είδος • Οι νέοι μπορούν να πίνουν πιο ελαφριά
ποτά.
του ποτού:
• Εξασθενεί τη μνήμη και την προσοχή • Μπορούν να χρησιμοποιούν τα σημερινά
μέσα πληροφόρησης προκειμένου να δουν
• Κάνει το άτομο φλύαρο
τη ζημιά που προκαλεί στον οργανισμό
• Προκαλεί νευρικότητα και ελαφρύ τρόμο
τους το αλκοόλ.
• Είναι υπεύθυνη για τροχαία ατυχήματα, αυτο-
• Πληροφόρηση για τους κινδύνους που
κτονίες, εγκληματικότητα, μείωση της απόδοσης
κρύβονται πίσω από αυτή την εφήμερη
στην εργασία
μόδα μέσω ενημερωτικών φυλλαδίων στα
• Αυξάνει το σωματικό βάρος σχολεία και στα πολυσύχναστα μέρη των
• Οδηγεί σε καταστροφή του συκωτιού (κίρρωση νέων, έτσι ώστε τα παιδιά να έχουν τουλάχι-
του ήπατος) και σε δυσλειτουργία του εγκεφά- στον το δικαίωμα επιλογής ανάμεσα στο
λου θάνατο και τη ζωή.
• Προκαλεί διάφορες μορφές καρκίνου • Όταν έχουν προβλήματα να μην βλέπουν το
• Δυσχεραίνει την απορρόφηση πολλών θρε- ποτό ως μέσο λύσης των προβλημάτων
πτικών συστατικών, όπως βιταμίνες, ασβέστιο κ.ά. τους αλλά να προτιμούν να τα συζητάνε με
τους φίλους ή την οικογένειά τους.
• Οι νέοι θα πρέπει να σταματήσουν να θεω-
Ο αλκοολισμός:
ρούν τη χρήση αλκοόλ μαγκιά και να ανα-
• Καταστρέφει την υγεία
λογιστούν τις συνέπειες που θα υπάρξουν
• Διαλύει οικογένειες
όσον αφορά την υγεία τους.
• Δημιουργεί προβλήματα στο χώρο εργασίας
• Επιπλέον θα πρέπει να σταματήσουν να
• Οδηγεί στο θάνατο επηρεάζονται απ’ τους φίλους τους οι
οποίοι τους προτρέπουν να πιούν.
Πήραμε συνέντευξη από παιδιά άνω των 15 Όμως θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι δεν
ετών και μας είπαν τα εξής σχετικά με το ευθύνονται μόνο αυτοί που πίνουν! Μεγάλη
αλκοόλ: ευθύνη έχουν και οι μαγαζάτορες οι οποίοι τους
Κάποια παιδιά που ρωτήσαμε μάς είπαν ότι προσφέρουν το αλκοόλ χωρίς να αναρωτηθούν
πίνουν όταν βγαίνουν με τους φίλους τους και σε τι ηλικία είναι αυτά τα παιδιά, ενώ θα έπρεπε
ποτέ όταν είναι μόνοι τους. Όταν πίνουν δεν να τους ζητούν ταυτότητα.
είναι ποτέ νηστικοί, και στην ερώτησή μας: «τι Συνοψίζοντας, θα πρέπει να τονίσουμε ότι
νιώθεις όταν πίνεις και για ποιο λόγο πίνεις», ναι μεν υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι όταν κάποιος
απάντησαν ότι δεν νιώθουν κάποια ιδιαίτερη κάνει υπερκατανάλωση αλκοόλ και θα ήταν καλό
ευχαρίστηση και ότι πίνουν απλά για να συμμε- να το ελαττώσουν οι νέοι, αλλά θα πρέπει πρώτα
τέχουν στην παρέα. Άλλα παιδιά μάς είπαν ότι να το λάβουν υπόψη τους οι ίδιοι! Γιατί η
απολαμβάνουν να πίνουν και ότι νιώθουν κατάχρηση αλκοόλ καταστρέφει, εκτός από τον
σημαντικοί όταν το κάνουν αυτό. Τους δίνει ίδιο τον αλκοολικό, οικογένειες, σταδιοδρομίες,
αυτοπεποίθηση και μια αίσθηση ανωτερότητας διαλύει φιλίες, γεμίζει φυλακές, νοσοκομεία και
απέναντι στους άλλους. νεκροτομεία.
Τέλος υπήρχαν και κάποια που μας είπαν ότι
πίνουν αφενός όταν είναι με παρέα και αφετέρου
όταν νιώθουν λυπημένοι και μόνοι. Με αυτόν τον
τρόπο καταφέρνουν να ξεχάσουν τα προβλή-
ματά τους και να νιώσουν ότι βρίσκονται σε μια
άλλη διάσταση χωρίς σκοτούρες και βάσανα.

Ανδρονικάκη Ευτυχία, Β1
Μιχαηλίδη Γεωργία, Β1
Δρακουλάκη Γιάννα, Β1

 22
έρευνα 

Εθελοντισμός

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο Εθελοντισμός είναι η μη αμειβόμενη και δίχως


επαγγελματική εξέλιξη δραστηριοποίηση των
ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ;
πολιτών που αποβλέπει στην ευημερία του
Ο εθελοντισμός είναι μια πράξη μέσα
συνανθρώπου, της κοινότητας και της κοινωνίας
από την οποία οι άνθρωποι αποκτούν νέες δεξι-
γενικότερα. Δεν περιορίζεται μόνο στην παροχή
ότητες και βοηθούνται να είναι ενεργοί πολίτες
ανιδιοτελούς κοινωνικού έργου, αλλά περισσό-
στην κοινότητά τους. Ο εθελοντισμός δεν έχει
τερο αφορά μια στάση ζωής με ιδιαίτερες αξίες,
πλαίσια και όρια, είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο
όπως η φιλανθρωπία, η αλληλεγγύη, η κοινωνική
που μπορεί να πάρει διάφορες μορφές και δια-
δικαιοσύνη και η κοινωνική συμμετοχή.
στάσεις με βάση τις αξίες, αρχές και την κοινω-
νικό -οικονομική και πολιτισμική πραγματικότητα Oι εθελοντές θεωρούνται περισσότερο
της κοινωνίας. συνεργάτες παρά φιλάνθρωποι. Εντάσσονται
στη λειτουργία των υπηρεσιών και των προγραμ-
Οι εθελοντές προέρχονται από όλα τα κοινω-
μάτων κάποιου οργανισμού, αναλαμβάνουν
νικά-οικονομικά στρώματα της κοινωνίας. Αν
εξειδικευμένους ρόλους, συναλλάσσονται με τα
λάβουμε υπόψη ότι ένας εθελοντής μπορεί να
μέλη του προσωπικού και τα άτομα.
είναι οποιασδήποτε ηλικίας, οικονομικής κατά-
στασης, ακαδημαϊκού υπόβαθρου, τότε μπο- Η προσφορά εθελοντικής υπηρεσίας έχει
ρούμε εύκολα να ισχυριστούμε ότι σχεδόν όλοι πολλές μορφές δράσης: συνοδεία, βοήθεια στο
οι πολίτες μπορούν να είναι υποψήφιοι εθελο- σπίτι, εμψύχωση, πρόληψη, δωρεά αίματος,
ντές. μεταφορά ασθενών, επανένταξη, τηλεφωνική
ακρόαση, εξειδικευμένες και επαγγελματικές πα-
Εθελοντής είναι ο πολίτης εκείνος που προ-
ροχές, υγειονομικές φροντίδες, ψυχαγωγία, κοι-
σφέρει ανιδιοτελώς τον ελεύθερο του χρόνο ή τη
νωνική γραμματεία, νομική βοήθεια κ.λπ.
γνώση του για χρήσιμες δράσεις προς όφελος
άλλων, χωρίς να περιμένει αντάλλαγμα. Με αυτή Υπάρχει, επίσης, ο διεθνής εθελοντισμός ως
την έννοια ο εθελοντισμός ταυτίζεται με τη φι- προσφορά αλληλεγγύης και γνώσης στις χώρες
λανθρωπία, όπως χρησιμοποιήθηκε κατά την του Τρίτου κόσμου ή ανθρωπιστικών υπηρεσιών
κλασική εποχή κυρίως για να αποδώσει μια και- στις ζώνες πολεμικών συγκρούσεων.
νούργια αρετή, την αγάπη για το συνάνθρωπο. Σε ανάπτυξη βρίσκεται, επίσης, ο περιβαλλο-
Η διαφορά ανάμεσα στον εκπαιδευμένο εθε- ντικός εθελοντισμός, μέσω της ανάληψης πρω-
λοντή και στην παλιά έννοια της φιλανθρωπίας τοβουλιών για την καθαριότητα των δασών και
είναι ότι ο εθελοντής αντιμετωπίζει τα άτομα στα των παραθαλάσσιων περιοχών, της οργάνωσης
οποία προσφέρει εθελοντική εργασία όχι με προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης
οίκτο, αλλά σαν άτομα ισότιμα τα οποία περ- των παιδιών και των νέων κ.λπ.
νούν δυσκολίες και στα οποία μπορεί να προ- Τέλος, υπάρχει ο πολιτιστικός εθελοντισμός, η
σφέρει. οργάνωση δηλαδή από νεανικές ιδίως εθελοντι-
κές οργανώσεις πολιτιστικών θεατρικών, μου-

23 
σικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων που εκ- Ερυθρού Σταυρού, καθώς και το σώμα Σαμα-
φράζουν τη νεανική φαντασία και δημιουργικό- ρειτών, Διασωστών, και Ναυαγοσωστών στο
τητα, πέρα από τη λογική της αγοράς και του οποίο ανήκει και η σχολή εφήβων Σαμαρειτών,
κέρδους. από παιδιά ηλικίας 12-16 ετών.
H εθελοντική δράση αποτελεί μαθησιακή-
μορφωτική λειτουργία. Eνισχύει την απόκτηση Το διεθνές κίνημα
κοινωνικών, επικοινωνιακών και του Ερυθρού Σταυρού
επαγγελματικών δεξιοτήτων και • Το διεθνές κίνημα του Ερυ-
αναπτύσσει νέες ικανότητες. θρού Σταυρού και της Ερυθρής
Eνδυναμώνει και δίνει νέο πε- Ημισελήνου είναι ο μεγαλύτερος
ριεχόμενο στη ζωή των ατόμων. εθελοντικός οργανισμός του πλα-
Aυξάνει τη δυνατότητα ενεργούς νήτη με 250.000.000 (εκατομμύρια)
συμμετοχής των νέων στη ζωή εθελοντές να δραστηριοποιούνται
και την εργασία. Aποτελεί εν σε πληθώρα ανθρωπιστικών δρά-
δυνάμει χώρο ανάπτυξης νέων σεων. Ο πυρήνας του ανθρωπι-
κοινωνικών υπηρεσιών αυξάνο- στικού έργου του κινήματος
ντας την απασχόληση. Η εθελον- βασίζεται στις επτά θεμελιώδεις
τική δράση μπορεί να διαδραματίσει αρχές:
σημαντικό ρόλο στη μάχη κατά της ανερ-
γίας και αποτελεί πηγή θέσεων εργασίας.
• AΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ
Πόσο σημαντική είναι η εθελοντική • ΑΜΕΡΟΛΗΨΙΑ
εργασία και ο εθελοντισμός; • ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ
Εκατομμύρια πολίτες σε ολόκληρη την • ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ
Ευρώπη ασχολούνται ενεργά με διάφορες μορ- • ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ
φές εθελοντισμού. Οι πιο πρόσφατοι αριθμοί • ΕΝΟΤΗΤΑ
είναι οι ακόλουθοι: • ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΤΗΤΑ
Στην Αγγλία 23 εκατομμύρια άνθρωποι προ-
σφέρουν εθελοντική εργασία κάθε χρόνο. Ιδρυτής του Ερυθρού Σταυρού ήταν ένας
Οι Βέλγοι αφιερώνουν 5 ώρες την εβδομάδα Ελβετός πολίτης που λεγόταν Ερρίκος Ντυνάν. Ο
σε εθελοντικές δραστηριότητες χωρίς αμοιβή, το Ερυθρός Σταυρός τιμήθηκε τέσσερις φορές ως
οποίο είναι ισοδύναμο με περίπου 200.000 θέσεις τώρα με το Νόμπελ ειρήνης και έχει δώσει και
εργασίας πλήρους απασχόλησης. Το 2002 ο εξακολουθεί να δίνει ελπίδα σε δισεκατομμύρια
χρόνος που αφιερώθηκε σε εθελοντικές ανθρώπων που βρίσκονται σε ανάγκη είτε λόγω
εργασίες, σε διάφορους συνδέσμους πολέμου είτε λόγω φυσικών καταστροφών είτε
/οργανώσεις στη Γαλλία, ήταν ισοδύναμος με εξαιτίας των καθημερινών συμβάντων/ατυχημά-
περισσότερες από 716.000 θέσεις εργασίας πλή- των που συμβαίνουν στη διπλανή μας πόρτα ή
ρους απασχόλησης. οπουδήποτε αλλού.
23 εκατομμύρια πολίτες (36%) συμμετέχουν
σε διάφορα είδη εθελοντικών εργασιών στη Γερ- Πήραμε στις 10/02/2010 μια συνέντευξη από
μανία, ενώ το 33% του ενήλικου πληθυσμού τον κύριο Ιωάννη Χαριτάκη που μας μίλησε για
στην Ιρλανδία (δηλ. περίπου 1.287.000 άτομα) τον εθελοντισμό.
ασχολείται με τον εθελοντισμό. Βεριβάκη Μ.: Πόσο καιρό είστε εσείς ο
ίδιος στον Ερυθρό Σταυρό και ποια η
Πληροφορίες για τον Ερυθρό Σταυρό ειδικότητά σας σε αυτόν;
• Το περιφερειακό τμήμα Χανίων, που πρόε- Κος Χαριτάκης Ιωάννης: Είμαι στον Ερυθρό
δρός του είναι ο ιατρός Ιωάννης Σκαράκης, έχει Σταυρό από το 1998. Η ειδικότητα μου σε αυτόν
τρία ένστολα σώματα: τη Νοσηλευτική του Ερυ- είναι εκπαιδευτής Ναυαγοσωστικής, Διασωστικής
θρού Σταυρού, την Κοινωνική Πρόνοια του και αρχηγός του σώματος.

 24
Σε τι είδους διασώσεις έχετε συμμε-
τάσχει στο παρελθόν;
- Έχω συμμετάσχει σε πολλές αποστολές
ορεινής και θαλάσσιας διάσωσης και έρευνας
αγνοουμένων με το τμήμα πολιτικής προστασίας
Χανίων και τους φορείς του Κράτους (Πυροσβε-
στική, Λιμενικό Σώμα… κ.λπ.). Έχω συμμετάσχει σε
μία ανθρωπιστική αποστολή του Υπουργείου
Εξωτερικών της Ελλάδας (Hellenic Aid) για βοή-
θεια στους πληγέντες απ’ το τσουνάμι στη Σρι-
Λάνκα. Χρειάστηκε βέβαια να χάσω τη δουλειά
μου για να φτάσω εκεί.
Θα προτρέπατε άλλους ανθρώπους να
ασχοληθούν με τον εθελοντισμό;
- Και βέβαια τους παροτρύνουμε, γιατί είναι
πολύ καλό κάποιος να μπαίνει στον εθελοντισμό
με τη στολή εφήβων Σαμαρειτών, ώστε με την
ενηλικίωσή του ως πολίτης να προσφέρει ενεργά
στην κοινωνία και στο συνάν-θρωπό του.

Ερρίκος Ντυνάν

Μαρία Βερυβάκη, Β1
Ελένη Ζουριδάκη, Β1
Μαντώ Βροντάκη, Β1

25 
τική Ρομποτική ΡομποτικήΡομ
Για να γραφτεί αυτό το Αυτά που μας έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση
άρθρο, χρειάστηκε η βοήθεια ήταν δύο πρωτοποριακά ρομποτικά συστήματα,
των «ειδικών». Γι’ αυτό το λόγο το έξυπνο ρομπότ που μπορεί να αντιμετωπίζει
επισκεφτήκαμε το Πολυτεχνείο εμπόδια, ακόμη και να καθαρίζει σπίτια, αλλά και
Κρήτης και συγκεκριμένα το το ελικόπτερο χωρίς επιβάτες που θα μπορεί να
Εργαστήρι Ευφυών Συστημά- εντοπίζει εστίες πυρκαγιάς, να φωτογραφίζει και
των και Ρομποτικής που ανήκει να ρυθμίζει την κυκλοφορία.
στο Τμήμα Μηχανικών Παρα- Το μη επανδρωμένο ελικόπτερο αναπτύχθηκε
γωγής και Διοίκησης. Εκεί από τον υποψήφιο διδάκτορα και ερευνητικό
συναντήσαμε τους κυρίους συνεργάτη του συγκεκριμένου Εργαστηρίου,
Νίκο Τσουρδελούδη (καθηγητή Νίκο Βιτζηλαίο, ενώ το ρομπότ «Αλέ 2» φτιάχτηκε
στο τμήμα Μηχανικών Παραγωγής από τον υποψήφιο διδάκτορα και ερευνητικό
Νίκος Τσουρβελούδης
και Διοίκησης στο Πολυτεχνείο συνεργάτη του Εργαστηρίου, Σάββα Πιπερίδη.
Κρήτης) και Σάββα Πιπερίδη Αμφότερα υπό την επίβλεψη του διευθυντή του
(υποψήφιο διδάκτορα και ερευνητικό συνεργάτη του Εργαστηρίου Ευφυών Συστημάτων και Ρομποτι-
Εργαστηρίου) τους οποίους και ευχαριστούμε για κής, αναπληρωτή καθηγητή Νίκου Τσουρβε-
την προθυμία τους να μας ξεναγήσουν και να λούδη.
μας δώσουν τις πληροφορίες που χρειαζόμα-
Το ελικόπτερο, όπως μας είπε ο κύριος
σταν. Απ’ αυτή τη συνάντηση αντλήσαμε σημα-
Τσουρβελούδης, εάν συνδεθεί με κάμερα, μπορεί
ντικό υλικό σχετικά με τον τομέα της Ρομποτικής.
να λάβει εντολές για να πάει σ' ένα συγκεκριμένο
Το Εργαστήριο εξυπηρετεί εκπαιδευτικές ανάγκες
σημείο, να τραβήξει δύο φωτογραφίες, να στείλει
και ερευνητικές δραστηριότητες στα γνωστικά
εικόνες, να ελέγξει το κυκλοφοριακό, να κάνει
αντικείμενα των ρομποτικών συστημάτων, κι-
αναγνώριση πυρκαγιών κ.ά.
νηματικής, χρήσης συστημάτων όρασης, αισθη-
τήρων και άλλων περιφερειακών στην ανάπτυξη Μικρό, ευέλικτο όχημα εδάφους, εξολο-
ολοκληρωμένων ρομποτικών εφαρμογών και κλήρου κατασκευασμένο σε Εργαστήριο, είναι το
συστημάτων αυτοκινούμενων ρομπότ, μη επαν- ρομπότ «Αλέ 2».Το ρομποτάκι «Αλέ 2» είναι μετε-
δρωμένων οχημάτων, αυτόνομης πλοήγησης και ξέλιξη του ρομπότ «Αλέ 1» το οποίο είχε παρου-
προσομοίωσης ρομποτικών συστημάτων. σιαστεί παλιότερα και είχε μεγαλύτερο μέγεθος
και βάρος.

 26
έρευνα 

μποτικήΡομποτικήΡομποτική
για να μελετήσουμε επιστήμες ή να βοηθήσουμε
κάποια άτομα.

Τι είναι όμως το ρομπότ;


Το ρομπότ είναι μια μηχανική συσκευή η
οποία μπορεί να υποκαθιστά τον άνθρωπο σε
διάφορες εργασίες. Ένα ρομπότ μπορεί να δρά-
σει κάτω από τον απ' ευθείας έλεγχο ενός αν-
θρώπου ή αυτόνομα κάτω από τον έλεγχο ενός
προ-προγραμματισμένου υπολογιστή. Είναι ένα
μηχάνημα με δυνατότητα να ανταποκρίνεται σ’
Ο Σάββας Πιπερίδης και ο «Αλέ 2» ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Η πρώτη χρήση
αυτής της λέξης έγινε από έναν Τσέχο συγγρα-
Μπορεί να κινηθεί στο χώρο μόνο του, αυτό-
φέα που είχε αναφέρει την λέξη robota, δηλαδή
νομα και, με τους αισθητήρες τους οποίους έχει
καταναγκαστική δουλειά. Το ρομπότ δεν χαλάει.
και την κάμερα, να αποφεύγει τα εμπόδια. Αν το
Υπάρχουν εκατομμύρια κομμάτια που αποτε-
καλέσουμε να πάει σε μια άλλη άκρη του
λούν ένα ρομπότ. Τα περισσότερα ρομπότ στον
δωματίου, μπορεί μόνο του να αναγνωρίσει τα
κόσμο είναι ρομποτικοί βραχίονες.
εμπόδια, να τα αποφύγει και να πάει σ' αυτήν την
άκρη του δωματίου. Και από εκεί η εικόνα μπορεί
να μεταδοθεί απ' ευθείας στον υπολογιστή, Τι είναι και τι κάνει ο ρομποτικός
αφού έχει πάνω του κεραία ασύρματου δικτύου. βραχίονας;
Μπορεί να «αισθάνεται» το χώρο τριγύρω Πολύ μεγάλος αριθμός προϊόντων κατασκευ-
του και το τι θα κάνει εξαρτάται από το πρό- άζεται από ρομποτικούς βραχίονες και όχι απ’
γραμμα το οποίο θα του μεταφέρουμε. Σε επό- τους ανθρώπους. Είναι πιο γρήγοροι απ’ τους
μενο στάδιο ανάπτυξης θα μπορούσε ακόμη να ανθρώπους και δεν κάνουν λάθη. Έτσι έχουμε
σκουπίζει και σπίτια, τονίζει ο Σάββας Πιπερίδης, εξοικονόμηση χρόνου. Κατασκευάζονται σε
και να «διατρέχει συνεχώς την επιφάνεια ενός γραμμές παραγωγής από ρομπότ. Δεν έχουν
δωματίου κουβαλώντας τον εξοπλισμό που καμιά ανάγκη πέρα από ηλεκτρικό ρεύμα. Αν δεν
ρουφά τη σκόνη και έτσι να σκουπίζει την επι- έχουμε ρεύμα και δεν μπορούν να δουλέψουν
φάνεια. Μπορεί επίσης με την προσθήκη κατάλ- αυτά, τότε «χανόμαστε», γιατί δε θα έχουμε ούτε
ληλου εξοπλισμού, όπως μιας οθόνης αφής, να τρόφιμα, ούτε ρούχα, ούτε τίποτα.
υπάρχει σε ένα συνεδριακό χώρο ή σε ένα μου- Οι ρομποτικοί βραχίονες ξεκίνησαν να χρησι-
σείο και να δίνει πληροφορίες». μοποιούνται απ’ τη δεκαετία του ’70 αντικαθι-
στώντας τον άνθρωπο και προκαλώντας ανερ-
Σχετικά με την Ρομποτική: γία. Έχουν 2 βασικά μειονεκτήματα: 1) Έχουν χα-
Ρομποτική είναι μία επιστήμη που αποτελεί μηλό επίπεδο όρασης και 2) Έχουν χαμηλό
συνδυασμό πολλών κλάδων άλλων επιστημών, επίπεδο υπόλοιπων αισθήσεων (αφή, όσφρηση,
κυρίως δε της πληροφορικής, της ηλεκτρονικής ακοή).
και της μηχανολογίας και ασχολείται με την ανά- Σημαντικά επίσης είναι και τα ρομποτικά οχή-
πτυξη και την μελέτη των ρομπότ. Ασχολείται ματα που χρησιμοποιούνται για μεταφορές αντι-
επίσης και με άλλες επιστήμες, όπως η Βιολογία, κειμένων που είναι βαριά.
η Ιατρική, η Ναυσιπλοΐα και η Ωκεανογραφία.
Πάντοτε χρειάζεται να κατασκευάσουμε μηχανές

27 
Οι 3 νόμοι της Ρομποτικής σύμφωνα με
τον συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας
Ισαάκ Ασίμωφ
Οι τρεις νόμοι της ρομποτικής είναι κανόνες
στους οποίους υπακούουν τα περισσότερα
ρομπότ με ποζιτρονικό εγκέφαλο που εμ-
φανίζονται στα μυθιστορήματα επιστημονικής
φαντασίας του συγγραφέα Ισαάκ Ασίμωφ, ενώ
χρήση τους έχουν κάνει και άλλοι δημιουργοί
επιστημονικής φαντασίας. Οι νόμοι αυτοί πρωτο-
διατυπώθηκαν από τον Ασίμωφ στο διήγημα
"Runaround" (1942) και είναι οι εξής:
1. Το ρομπότ δε θα κάνει κακό σε άνθρωπο,
ούτε με την αδράνειά του θα επιτρέψει να βλα-
φτεί ανθρώπινο όν.
2. Το ρομπότ πρέπει να υπακούει τις διαταγές
που του δίνουν οι άνθρωποι, εκτός αν αυτές οι
διαταγές έρχονται σε αντίθεση με τον πρώτο
νόμο.
3. Το ρομπότ οφείλει να προστατεύει την
ύπαρξή του, εφόσον αυτό δεν συγκρούεται με
τον πρώτο και τον δεύτερο νόμο.
Γενικά η Ρομποτική είναι μια επιστήμη με την
οποία πολλοί νέοι ασχολούνται στις μέρες μας.
Είναι πολύ ενδιαφέρουσα και σίγουρα χρησι-
μεύει στις ζωές όλων μας. Λευτέρης Σκαλιδάκης Γ4

 28
έρευνα 

Το facebook είναι ένα σχετικά νέο μέσον επι- Δυστυχώς, τίποτα δεν είναι τέλειο, άρα και
κοινωνίας του διαδικτύου, το οποίο από την στο faceboοk έχουν γίνει πολλά, οπότε θα πρέ-
πρώτη στιγμή της δημιουργίας του γνώρισε πει να είμαστε αρκετά προσεκτικοί. Εκεί που την
τεράστια επιτυχία, ιδιαίτερα στη νεολαία. Ο νέος πατάμε όλοι είναι στους όρους που πρέπει να
που το δημιούργησε θεωρείται σήμερα από τους αποδεχτούμε για να γίνουμε μέλη... Βρείτε ένα
πιο πλούσιους ανθρώπους σε ολόκληρο τον μόνο άτομο που κάθεται να τους διαβάσει!
κόσμο. Η σελίδα αυτή έχει καθημερινά δισεκα- Είναι τόσοι πολλοί και τόσο περίπλοκοι που και
τομμύρια επισκέπτες. Και τι δεν μπορείς να αν κάποτε κάποιος θέλησε να κάνει μια προσπά-
κάνεις... θεια, το μετάνιωσε από το πρώτο δευτερόλεπτο!
Καταρχάς, μπορείς να Μερικοί ωστόσο έγιναν γνωστοί
συνομιλείς με άτομα από από τα επεισόδια που έχουν
ολόκληρο τον κόσμο, να συμβεί. Για παράδειγμα, από τη
κάνεις νέες γνωριμίες ή και στιγμή που θα βάλετε φωτογρα-
να στέλνεις μηνύματα σε φίες, όσοι έχουν ''πάρε-δώσε'' με
δικούς σου φίλους χωρίς το facebook, μπορούν πολύ
επιπλέον χρέωση (αφού ο εύκολα να τις κατεβάσουν και να
μπαμπάς και η μαμά τις δείτε κάποια μέρα σε ταινίες
πληρώνουν... σωστά;). ακατάλληλου περιεχομένου για
Eπίσης, αν θες φυσικά, ανηλίκους! Επιπλέον, διάφορα
μπορείς να μοιράζεσαι τις μέλη είχαν δεχτεί τηλεφωνήματα
όμορφες στιγμές σου με όλους και να δέχεσαι που τους εκβίαζαν για προσωπικά τους δεδο-
συγχαρητήρια για τα κατορθώματά σου. Εκτός μένα (τα οποία έχουν δημοσιευθεί στο δικό τους
του ότι ανακοινώνεις ό,τι μα ό,τι θες, μπορείς να προφίλ φυσικά...). Θα θέλαμε να προσθέσουμε
σχολιάσεις τις φωτογραφίες των άλλων και και τον κίνδυνο που υπάρχει στα ραντεβού που
γενικότερα κάθε λεγόμενό τους. Αυτές είναι τουλάχιστον οι μισοί κανονίζουν μέσω
εποχές... Να λες αυτά που θες να πεις χωρίς facebook και την γλιτώνουν... Θα φτάσει όμως
ντροπές και φόβο, να κάνεις τον άλλον να χαρεί και η στιγμή που θα την πατήσουμε αλλά τότε θα
ή να τραβάει τα μαλλιά του και να μην χρειάζε- 'ναι πολύ αργά!
ται να ''πάρεις τίποτα πίσω'' (ο άλλος προκάλεσε Ένα ατύχημα που είχε μία επώνυμη από την
τη μοίρα του... αμάν όμως με τα πικάντικά σας Αμερική έγινε πολύ γνωστό τον τελευταίο καιρό.
σχόλια βρε παιδιά). Για κάποιον άλλο λόγο που Αυτή η κοπέλα είχε κανονίσει να συναντηθεί με
το facebook το ''τιμάμε'', είναι γιατί έχουμε τη έναν άντρα που φαινόταν ο ''κύριος τέλειος''.
δυνατότητα να έρθουμε σε επαφή με τα είδωλα Τελικά αποδείχτηκε πως αυτός ο άνθρωπος είχε
μας, από μουσική έως δεν φαντάζεστε τι... Πώς το μάλλον ψυχολογικά προβλήματα, αφού τη βίασε,
κάνουμε αυτό; Κάνοντας ένα αίτημα φιλίας σε τη χτύπησε και έβαλε κάποιους αλήτες να της
αυτόν/αυτήν και αμέσως μετά γινόμαστε μέλη σε πετάξουν οξύ στο πρόσωπο. Έκανε τριάντα πέντε
ομάδες που τον/την αφορούν και γενικότερα σε (35) πλαστικές για να διορθωθεί έστω και λίγο η
ομάδες που νιώθουμε πως εκπροσωπεύουν τα κατάσταση, μα δυστυχώς είχε ήδη μείνει τυφλή
πιστεύω μας. Πολλά άτομα έχουν ωφεληθεί στην από το ένα μάτι...
προσωπική τους ζωή κάνοντας φιλίες και σχέσεις Ποιο είναι το συμπέρασμα; Να χρησιμοποι-
που κρατούν/κράτησαν πολύ. Όποιος θέλει μπο- ούμε το facebook με μέτρο και προσέχοντας
ρεί να ανεβάσει τα αγαπημένα του video clip και πολύ τι δημοσιεύουμε. Όσο για τις συναντήσεις
τραγούδια περιμένοντας μάλιστα και σχόλια για μας με τον μυστικό μας θαυμαστή, θα πρέπει να
την προτίμησή του. Γενικότερα ότι και να κάνει παίρνουμε και κάποιον μεγαλύτερο μαζί μας ή
κάποιος, οι άλλοι έχουν την ευκαιρία να πουν ακόμα καλύτερα να τις αποφεύγουμε! Και μην
κάτι γι' αυτό. Τέλος αξίζει να προστεθούν και οι ξεχνάτε πως το facebook φτιάχτηκε για να
εφαρμογές-παιχνίδια και τα τεστ που μας περνάμε λίγο την ώρα μας και όχι για να ξεχνάμε
κάνουν συνέχεια να ανακαλύπτουμε και ένα νέο την πραγματικότητα και τα όνειρά μας.
κομμάτι του εαυτού μας...

Όλγα Σταφυλαράκη, Β3
Δέσποινα Σχοιναράκη, Β3 29 
περιβάλλον 

Life After People


Πώς θα ήταν ο πλανήτης Γη χωρίς τους αν- λειτουργία, η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος
θρώπους; Τι θα γινόταν εάν το αύριο ξημέρωνε βασίζεται στις ελάχιστες ανεμογεννήτριες και στα
και κανείς άνθρωπος δεν περπατούσε στη Γη; Τι υδροηλεκτρικά εργοστάσια που λειτουργούν
επιπτώσεις θα είχε αυτό στον πλανήτη; Ποια ζώα αυτόματα. Όμως ούτε αυτό μπορεί να κρατήσει
θα επιβίωναν; Τι είδους μετατροπές θα παρα- για πάντα. Μέσα σε 2 περίπου βδομάδες, κάθε
τηρούσαμε στο κλίμα της Γης; Τι θα έμενε πίσω τεχνητή μορφή φωτός έχει χαθεί και ο πλανήτης
από τον πολιτισμό των ανθρώπων; Τι θα γινόταν βυθίζεται στο σκοτάδι. Την ιδία στιγμή στους
με αυτή τη θάλασσα γνώσης που θα είχαν αφή- υπονόμους και στις γραμμές του μέτρο κάτω
σει πίσω τους; Απαντήσεις σε αυτά και σε πολλά από τους δρόμους της Νέας Υόρκης, 700
άλλα ερωτήματα δίνει το HISTORY CHANNEL υψηλής πίεσης αντλίες δίνουν μάχη για να απο-
μέσα από μια σειρά-ντοκιμαντέρ που ονομάζε- τρέψουν την πλημμύρα. Αλλά χωρίς ανθρώπους
ται “Life after People”. “Η πικρή αλήθεια” δήλωσε να τις ανοίξουν, η καταστροφή είναι αναπόφευ-
ο John Orrock (αναγνωρισμένος βιολόγος του κτη.
National Centre for Ecological Analysis & 10 μέρες χωρίς τους ανθρώπους: Όλα
Synthesis στην Santa Barbara, California, U.S.) τα super market και τα μπακάλικα, καθώς και τα
“είναι πως μόλις οι άνθρωποι βγουν από το ντουλάπια και τα ψυγεία των σπιτιών, μετατρέ-
κάδρο, όλος ο πίνακας αποκτά μια πολύ πονται σε αποθήκες φαγητού που αποσυντίθεται.
καλύτερη μορφή”. Κατοικίδια ζώα, κυρίως σκυλιά, παγιδεύονται
μέσα σε διαμερίσματα-φυλακές χωρίς αν-

Καλώς ήρθατε στον πλανήτη θρώπους-κλειδιά να τους βρουν κάποια διέξοδο


στον έξω κόσμο. Με ελάχιστα φαγητά βρώσιμα
Γη. Πληθυσμός: 0 εκτός συσκευασίας και μονή παροχή νερού τον
λιωμένο πάγο από τα ψυγεία, έχουν δύο επιλο-
γές: ή θα βγουν με κάποιο τρόπο από το σπίτι ή
1 μέρα χωρίς τους ανθρώπους: Λίγες θα πεθάνουν απ’ την πείνα. Την στιγμή αυτή
ώρες μετά την ολοκληρωτική εξαφάνιση του υπάρχουν 400.000.000 σκυλιά ανά τον κόσμο,
ανθρώπινου είδους από προσώπου Γης, σχεδόν όμως πολύ λίγα θα επιβιώσουν χωρίς βοήθεια
κάθε μορφή φωτός που προέρχεται από τεχνητά και συντήρηση από τους ανθρώπους. Τα πο-
μέσα αρχίζει να εξασθενεί. Αυτό συμβαίνει γιατί ντίκια και οι αρουραίοι, αντιθέτως, είναι ελάχιστα
κύριο αίτιο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενερ- εξαρτημένοι από εμάς. Οι πληθυσμοί τους αυξά-
γείας είναι τα εργοστάσια που λειτουργούν με νονται και φτάνουν σε σημείο να τρώνε ακόμα
καύσιμα. Χωρίς ανθρώπους να τα θέσουν σε και συνθετικά υλικά όπως κόλες.

 30
6 μήνες χωρίς τους ανθρώπους: Στις αστι- το Τσέρνομπιλ, όπου απελευθερώθηκε περισσό-
κές περιοχές η φύση κάνει την εμφάνισή της με τερη ραδιενέργεια απ’ ό,τι στo Nagasaki και τη
τα πρώτα σημάδια βλάστησης. Μικροί θηρευτές Hiroshima, είναι μια πόλη-φάντασμα, καθώς
κατακλύζουν τις γειτονιές των πόλεων. Η ζωή εγκαταλείφθηκε πριν από 20 χρονιά. Εκεί τα κτίρια
τους πλέον είναι πιο εύκολη χωρίς τους αν- είναι καλυμμένα με πράσινα σεντόνια. Αν και τα
θρώπους. Τα μεγαλύτερα αρπακτικά δεν πλησιά- επίπεδα ραδιενέργειας συνεχίζουν να είναι
ζουν, δεν έχουν λόγο να επισκεφτούν την τσι- υψηλά, οι Δυνάμεις της Φύσης έχουν ανακτήσει
μεντένια ζούγκλα, αφού δεν υπάρχουν θηρά- τις δυνάμεις τους, εάν σκεφτούμε πως οι ειδικοί
ματα ακόμα εκεί. πίστευαν ότι κάθε μορφή ζωής αρκετά χιλιόμετρα
1 χρόνος χωρίς τους ανθρώπους: Οι γύρω από το Τσερνομπιλ θα εξαφανιζόταν για
πόλεις είναι ακόμα αναγνωρίσιμες, αν και η φύση πάντα. Η πόλη Pripyat είναι ζωντανή απόδειξη
έχει κάνει αισθητή την παρουσία της. Η άσφαλ- πως αφού είμαστε κομμάτι του πλανήτη, ακόμα
τος έχει αρχίσει να “πρασινίζει” από μικρές πινε- κι αν εξαφανιστούμε, θα συνεχίσουμε να
λιές ακανόνιστων φυτών σε δρόμους, σε γέ- υπάρχουμε.
φυρες και κτίρια. Μεγαλύτερα, φυτοφάγα κυρίως, 25 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους: Στην
ζώα επισκέπτονται άφοβα τις πόλεις. Οι πρώτες ύπαιθρο η φύση σβήνει σχεδόν κάθε ίχνος της
επιθέσεις της φύσης στα κτίρια ξεκινούν με ανθρωπότητας και ανάμεσα στις γειτονιές των
μικρορωγμές που προκαλούνται από φυτά. Αλλά μεγαλουπόλεων το στερεό έδαφος είναι
ξεκινούν και οι πρώτες μεγάλες καταστροφές με δύσκολο να βρεθεί. Η Αψίδα του Θριάμβου στο
πυρκαγιές που προκαλούνται σε σπίτια από κε- Παρίσι έχει αρχίσει να καταπίνεται από κισσούς,
ραυνούς, καθώς η φύση επανακτά τη Γη. Ολό- ενώ το Λονδίνο και το Άμστερνταμ έχουν
κληρες πόλεις της τάξεως του San Francisco και πλημμυρίσει. Περιστέρια φωλιάζουν μέσα στα
του Chicago καίγονται. σπίτια των ανθρώπων και οι κατσαρίδες επι-
5 χρόνια χωρίς ανθρώπους: Κάθε μορφή βιώνουν και πολλαπλασιάζονται. Όμως δεν
δρόμου αντικαθίσταται από ένα πράσινο χαλί. Η αντέχουν χωρίς τη ζέστη που ο ανθρώπινος
Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας κυριολεκτικά αλλά- πληθυσμός τους προσέφερε και τον πρώτο
ζει όνομα, ενώ το Central Park στη Νέα Υόρκη χειμώνα σχεδόν εξαφανίζονται. Οι περισσότερες
έχει πλέον γίνει δάσος! Τα μάρμαρα του Παρ- μεταναστεύουν στο υπέδαφος, όπου ζουν τον
θενώνα έχουν πλέον χαθεί μέσα στην πράσινη χρυσό τους αιώνα. Οι πληθυσμοί των λύκων
λαίλαπα και το μόνο που κυκλοφορεί στις εθνι- εξαπλασιάζονται κάθε χρόνο χωρίς ανθρώπους
κές οδούς, στα αεροδρόμια ακόμα και μπροστά να τους κυνηγούν και να τους περιορίζουν, με
στον Λευκό Οίκο είναι ρινόκεροι και άλλα μεγάλα αποτέλεσμα να αγγίζουν τον μισό πληθυσμό
ή μικρά ζώα. των τωρινών Η.Π.Α. Σήμερα οι δρόμοι περιο-
ρίζουν τα ζώα, αλλά σε μια ζωή χωρίς αν-
20 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους: Μερι-
θρώπους, θηρευτές όπως οι αρκούδες grizzly
κά καλοδιατηρημένα κτίρια αρχίζουν να
δεν θα τους αντιμετωπίζουν σαν εμπόδια αλλά
διαλύονται στις πόλεις-φαντάσματα των οποίων
ως μονοπάτια που οδηγούν σε τροφή.
οι μόνοι κάτοικοι είναι ζώα που απέφευγαν τον
άνθρωπο. Ένα ζωντανό παράδειγμα: η πόλη 40 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους: Οι
Pripyat στην Ουκρανία, 18 μόλις χιλιόμετρα από πόλεις έχουν μετατραπεί σε ζούγκλες, όπου οι
φυσικές καταστροφές ρίχνουν αρκετά σπίτια, ενώ

31 
πολλά ακόμα κυριολεκτικά καταστρέφονται εσω- επιτίθενται στις μεγάλες αποθήκες της γνώσης
τερικά από τερμίτες που καταναλώνουν έως και (τις βιβλιοθήκες). Κάποια ντοκουμέντα το απο-
1000 τόνους ξύλο το χρόνο. Οι πέτρινες κατα- φεύγουν αυτό και επιβιώνουν για λίγα παραπάνω
σκευές μπορούν να κρατήσουν έως και 1000- χρονιά. Τα έγγραφα της Νεκράς Θάλασσας, για
2000 χρόνια, αλλά χωρίς τους ανθρώπους να παράδειγμα, που αποτελούν σπάνια περίπτωση,
τις συντηρούν, γίνονται στόχοι σιωπηλών δολο- επιβίωσαν 2000 χρονιά στο ξηρό περιβάλλον της
φόνων. Κρύσταλλοι άλατος μεταφέρονται στα ερήμου μέσα σε σπηλιές με λιγοστό φως. Αλλά
κτίρια μέσω του μολυσμένου αέρα (που έχουν χωρίς τους ανθρώπους, τα φυσιολογικά βιβλία
αφήσει πίσω οι άνθρωποι) και του θαλασσινού επιβιώνουν για 100 περίπου χρονιά. Οι αποικο-
νερού, συνεχίζουν να εισχωρούν στους πέτρι- δομητές επιτίθενται ακόμα και στις ψηφιακές
νους τοίχους και με τη διαδοχική συστολή-δια- αποθήκες γνώσης. Ούτε τα Cd ούτε οι υπολογι-
στολή δημιουργούνται ρωγμές. Μερικοί διάσημοι στές θα επιβιώσουν στο πέρασμα των δεκαετιών
στόχοι αυτού του δολοφόνου μπορεί να είναι οι χωρίς συντήρηση.
Πυραμίδες της Γκίζας (το μόνο από τα 7 αρχαία 150 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους: Οι
θαύματα που έχει επιβιώσει χάρη στη δράση του πλημμυρισμένες υπόγειες εκτάσεις κάτω απ’ τις
ανθρώπου κατά του άλατος), το Κολοσσαίο και μεγαλουπόλεις αρχίζουν να υποχωρούν και ο
η Σφίγγα. Άλλοι στόχοι είναι τα φράγματα που ήχος του μετάλλου και του τσιμέντου που σπάει
σπάνε απελευθερώνοντας τόνους νερού που αντηχεί στους δρόμους. Καθώς οι δρόμοι κα-
καταπίνει τα πάντα στο διάβα του. ταρρέουν, η φύση στην πόλη βασιλεύει. Πλέον οι
50 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους: Η πόλεις είναι αγνώριστες, κλήματα κρέμονται από
δύναμη της φύσης έχει νικήσει ακόμα και τις πιο τους εγκαταλελειμμένους ουρανοξύστες, που
μοντέρνες κατασκευές. Φυτά ριζώνουν ακόμα και καλυμμένοι με πράσινες ανθισμένες κουβέρτες
στο μέταλλο. Η Green Brooklyn Bridge, μια από είναι σαν μινιατούρες οικοσυστημάτων, καθώς
τις γνωστότερες και μεγαλύτερες γέφυρες στον αποτελούν κατοικίες μικρών ζωών: πτηνά, σκίου-
κόσμο, επιβιώνει χάρη στην καθημερινή σχεδόν ροι, ποντίκια, έντομα ακόμα και φίδια βρίσκουν
φροντίδα εργατών. Το σημαντικότερο σημείο της καταφύγιο στους ουρανοξύστες. Βασιλιάδες
γεφύρας, τα σιδερένια καλώδια που την συγκρα- αυτού του τσιμεντένιου οικοσυστήματος είναι οι
τούν, σκουριάζουν και γίνονται σχεδόν σκόνη, γάτες, που βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής
με αποτέλεσμα η γέφυρα να είναι ετοιμόρροπη. του πυραμίδας, καθώς έχουν αντικαταστήσει την
75 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους: Εκα- τροφή που τους προσέφεραν οι άνθρωποι με
τομμύρια αυτοκίνητα καταστρέφονται ανάλογα μικρά θηράματα. Πλέον οι γάτες, όντας τρομεροί
με το περιβάλλον που βρίσκονται και καταλήγουν αναρριχητές και θηρευτές, δεν έχουν λόγω να
να μοιάζουν με σιδερένιους σκελετούς ή μάζες επισκεφτούν το έδαφος και βασιλεύουν στα
από σίδερο. γιγαντιαία κτίρια. Τα σκυλιά που πλέον έχουν
σχεδόν μεταμορφωθεί σε νέα είδη λύκων
100 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους: Επι-
κυνηγούν με τους συγγενείς τους στα τσιμεντέ-
στρέφουμε στην γέφυρα Green Brooklyn που
νια λιβάδια πολλών μεγαλουπόλεων. Τα γαλάζια
επιβιώνει τα τελευταία 150 χρονιά με τη βοήθεια
λιβάδια των ωκεανών σφύζουν από ζωή, αφού
των ανθρώπων, αλλά δεν μπορεί να αντέξει ούτε
κάθε μορφή μόλυνσης της θάλασσας χάθηκε με
125 χρονιά χωρίς αυτήν.
τους ανθρώπους. Ο πληθυσμός των θαλασσίων
Τα καλώδια που τη συγκρατούν σπάνε, η γέ- χελωνών αυξάνεται τόσο που κάποιος θα μπο-
φυρα τρέμει και πέφτει στο ποτάμι. ρούσε να περπατήσει πάνω στις ράχες τους και
Τι θα γίνει όμως με την καταγεγραμμένη να διασχίσει τη θάλασσα! ! ! Οι γλάροι, αντι-
γνώση που αφήσαν πίσω τους οι άνθρωποι; Το θέτως, έχοντας ως σημαντικό συστατικό της
χαρτί και το film έχουν μέση διάρκεια ζωής 200 δίαιτάς τους τα σκουπίδια που εμείς τους προ-
χρόνια, αλλά χωρίς τη βοήθεια των ανθρώπων σφέραμε, αναγκάζονται να ψάξουν για άλλες
και της τεχνολογίας, αυτή μειώνεται τουλάχιστον μορφές φαγητού (πράγμα δύσκολο να γίνει σε
στο μισό. Όλα τα film, οι φωτογραφίες και τα μικρό χρονικό διάστημα), με συνεπεία τη μείωση
γραπτά κείμενα, αρχίζουν να αποσυντίθενται και του πληθυσμού τους.
τα περισσότερα καταστρέφονται ολοσχερώς 200 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους: Η
μέσα σε 100 χρόνια. Γεγονός που προκαλείται Νέα Υόρκη, το Chicago, το Seattle, το Παρίσι κ
από μικροσκοπικούς εισβολείς (μούχλα) που άλλες μεγαλουπόλεις είναι στα πρόθυρα

 32
περισσότερο νερό στη σύστασή τους, συνεπώς
περισσότερο οξυγόνο, άρα περισσότερες ρωγ-
μές. Σταδιακά μετά από 50 χρόνια η επιφάνεια
της γης αρχίζει να ραγίζει, μετά από 100 χρόνια
ολόκληρα χάσματα συναντιούνται στους δρό-
μους των πόλεων και τέλος μετά από 500 χρό-
νια οι περισσότερες μοντέρνες κατασκευές θα
έχουν χαθεί.
1000 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους:
Πριν από χίλια χρονιά, 6,8 δισεκατομμύρια άν-
θρωποι αποκαλούσαν αυτόν τον πλανήτη σπίτι.
Περισσότεροι από τους μισούς ζούσαν σε
πόλεις, οι οποίες είναι πλέον αγνώριστες
ζούγκλες φτιαγμένες από κράμα τσιμέντου και
βλάστησης. Η πασίγνωστη Times Square στην
Νέα Υόρκη έχει πάρει πλέον τη μορφή κοιλάδας,
τα κτίρια γύρω της έχουν μετατραπεί σε λόφους
και ακόμα και ποτάμια τη διασχίζουν!
10000 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους:
Το μονό ίχνος που έχει αφήσει πίσω η αν-
θρωπότητα από την ιστορία της και την κουλ-
τούρα της είναι τα μικροσκοπικά κομμάτια του
γιγαντιαίου αυτού παζλ αποθηκευμένα σε αρχεία
από εκπομπές της τηλεόρασης, του ραδιόφωνου
και αρχεία του ίντερνετ που έτυχε να επιβιώσουν.
κατάρρευσης. Ο πύργος του Eiffel, ο οποίος Ακόμα και όταν όλες οι μοντέρνες κατασκευές
βαφόταν συστηματικά κάθε 7 χρόνια για να προ- θα έχουν ισοπεδωθεί, μερικοί πέτρινοι Κολοσσοί
στατευτεί από τη διάβρωση, μοιάζει σε κατασκευή επιβιώνουν: το Μέγα Σινικό Τείχος στην Κίνα, η
και σε ηλικία με τον σιδηρόδρομο της Kinsman Σφίγγα και η Πυραμίδα της Γκίζας είναι κάποιοι
στην Pennsylvania. Κατασκευασμένη από σίδερο από τους επιζήσαντες αυτούς.
η γέφυρα, με τη βοήθεια της διάβρωσης που Τελικά μπορεί μετά από 100.000 χρόνια, μπο-
πάγωσε τις “αρθρώσεις” του μετάλλου, χρειά- ρεί μετά από 200.000, να έρθουν “Αντικαταστα-
στηκε ένα ελαφρύ αεράκι για να καταρρεύσει και τές”! Όμως ποιοι ή τι θα είναι αυτοί; Μπορεί να
να πέσει κομμάτι-κομμάτι στην κοιλάδα το 2005. συνεχιστεί ο Φαύλος Κύκλος των πρωτευόντων
Αυτή ακριβώς θα είναι και η μοίρα του πύργου θηλαστικών και η ανθρωπότητα να επανέλθει με
του Eiffel σε μια ζωή χωρίς ανθρώπους. Στη Νέα κάποια άλλη μορφή από κάποιο είδος χιμπατζή
Υόρκη, στο Manhattan, το Empire State Building (“πάλι” όπως υποστηρίζουν επιστήμονες), μπορεί
πέφτει σαν κομμένο δέντρο για τους ιδίους να ισχύσει ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας
λόγους. Η φθορά έχει υπερνικήσει και το που θέλει κατοίκους κάποιου άλλου πλανήτη να
Chicago, τη γενέτειρα κάθε ουρανοξύστη, όπου μετακομίζουν στη Γη!
το ψηλότερο κτίριο της πόλης, ο ουρανοξύστης
Willis, καταρρέει ισοπεδώνοντας δεκάδες τετρά-
γωνα γύρω του. Η περίοδος 100-200 χρόνων
Πάντως ένα είναι σίγουρο:
μετά τους ανθρώπους χαρακτηρίζεται ως χρυ- Ο πλανήτης θα συνεχίσει να ζει.
σός αιώνας της σκουριάς και της κατάρρευσης. Υπήρχε ζωή πριν τους ανθρώπους,
500 χρόνια χωρίς τους ανθρώπους: θα υπάρξει ζωή και μετά από αυτούς!
Φθορά, κατάρρευση, καταστροφή. Οι Ρωμαίοι
ανακάλυψαν την πρώτη μορφή οικοδομικού υλι-
κού και οι κατασκευές τους επιβιώνουν περισσό-
τερο από 2000 χρόνια, ενώ τα μοντέρνα υλικά
αποδειχθήκαν λιγότερο ανθεκτικά, αφού έχουν Γιάννης Χριστινάκης, Γ4

33 
περιβάλλον 

Η περιβαλλοντική ομάδα
του σχολείου μας στις Αρχάνες
Την Πέμπτη 21/1/10 η περιβαλλοντική ομάδα Έπειτα, περιηγηθήκαμε στις Αρχάνες, σε πα-
του σχολείου μας επισκέφτηκε το Κέντρο Περι- ραδοσιακούς και αρχαιολογικούς χώρους, σε
βαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών και το Μου- μερικούς από τους οποίους βρέθηκαν μινωικά
σείο Φυσικής Ιστορίας στο Ηράκλειο, με σκοπό ευρήματα. Στη συνέχεια είδαμε αγάλματα και
την ξενάγησή μας σε φυσικές περιοχές, την από- μνημεία σπουδαίων οπλαρχηγών τα οποία
λαυση και την εκτίμηση της φύσης. βρίσκονται στην κεντρική πλατεία των Αρχανών,
Αρχικά, στο μουσείο είδαμε τα εκθέματα ζω- δίπλα στην οποία υπάρχει και μια παλιά εκκλησία
ντανών και βαλσαμωμένων ζώων διαφόρων πε- με το καμπαναριό της.
ριοχών της Μεσογείου και πήραμε πληροφορίες Το πρωί της τελευταίας μέρας μας στις Αρχά-
για τον τρόπο ζωής τους και το περιβάλλον που νες επισκεφτήκαμε το Κ.Π.Ε. όπου και παρακολου-
κατοικούν. Επιπλέον παρακολουθήσαμε ένα θήσαμε ένα πρόγραμμα σχετικά με την βιο-
πρόγραμμα για τους σεισμούς και βιώσαμε συσσώρευση και τον οικοτουρισμό. Λίγο αργό-
καταστάσεις πραγματικών σεισμών μέσω του τερα, αφού τελείωσε η παρουσίαση στο Κ.Π.Ε.,
προγράμματος αυτού. ανεβήκαμε στο όρος Γιούχτα, γνωστό επίσης ως

 34
βουνό του Δία, εξαιτίας του σχήματός του που
μοιάζει με το κεφάλι του αρχαίου θεού. Κατά τη
διάρκεια της ανάβασης ασχοληθήκαμε με δρα-
στηριότητες όπου υπήρξε συνεργασία μεταξύ
του σχολείου μας και του σχολείου των Μουρ-
νιών. Οι δραστηριότητες αυτές συμπεριλάμβα-
ναν παιχνίδια στη φύση και περιπλανήσεις με
πυξίδα και αποσκοπούσαν κυρίως στην εξε-
ρεύνηση της προστατευόμενης περιοχής.
Τέλος, αφού κατεβήκαμε από το όρος
Γιούχτα, η εκδρομή μας τελείωσε με τον θερμό
αποχαιρετισμό του σχολείου των Μουρνιών και
των υπεύθυνων του Κ.Π.Ε. Αρχανών.

Ζαχαρίας Μαυριδάκης, Γ2
Κώστας Λυχνάκης, Γ2

35 
εφηβεία 

Η τέχνη του δρόμου


γνωστό στους εφήβους και παράλληλα αποδεκτό
από αυτούς. Έτσι προτείναμε σε ένα παιδί να
μας ξεναγήσει στον δικό του κόσμο του graffiti.
Ο Γρηγόρης είναι ένα 17χρονο παιδί που
ασχολείται 3 χρόνια με τα graffiti.
-Τι είναι για σένα το graffiti;
-Για μένα είναι τα πάντα! Ό,τι καλύτερο μπορεί
να σου τύχει! Μ’ αυτό έχω μάθει να ζω.
-Χρησιμοποιείς κάποια συγκεκριμένη
τεχνική;
-Δεν χρησιμοποιώ κάποια συγκεκριμένη τεχνική,
απλά έχω το δικό μου στυλ.
-Σου έχει τύχει να σε κυνηγήσουν;
-Ναι, πολλές φορές, γιατί όταν το κάνεις αυτό,
σου συμβαίνει πολύ συχνά.
-Τι έχεις να απαντήσεις σε αυτούς που το
Η τέχνη του δρόμου είναι μια αμφιλεγόμενη κατακρίνουν;
και πολυσυζητημένη τέχνη. Περιλαμβάνει: graffiti, -Τίποτα, απαντάω με τα graffiti μου.
bmx (μικρά ποδήλατα με τα οποία κάνουμε -Από τι εμπνέεσαι;
κόλπα), skate (σανίδα με 4 ροδάκια), parkour
-Από τα πάντα γύρω μου. Έτσι εκφράζομαι.
(extreme sport το οποίο μοιάζει με ρυθμική
γυμναστική αλλά γίνεται στον δρόμο),
brakedance (είδος χορού), ρίμες (τραγούδια, Το Skateboarding είναι ένα άθλημα ιδιαίτερα
ραψωδίες, γνωστές και ως ‘’χώσιμο’’). Τα άτομα δημοφιλές σήμερα. Ξεκίνησε το 1950 από τους
που ασχολούνται με την τέχνη του δρόμου κα- σέρφερ της Καλιφόρνιας, οι οποίοι ήθελαν να
τηγορούνται και χαρακτηρίζονται ως αλήτες, σερφάρουν στους δρόμους. Τότε χρησιμοποι-
όμως εμείς προτιμάμε την ονομασία ’’παιδιά του ούσαν μια ξύλινη σανίδα με τέσσερα ροδάκια.
δρόμου’’. Και γνωρίζουμε πως τα άτομα αυτά Με το πέρασμα του χρόνου οι σανίδες άλλαξαν,
είναι απλά παιδιά που έχουν βρει το νόημα της έγιναν πιο σύγχρονες.
ζωής μέσα από αυτό! Είναι ένας τρόπος έκ- O Γιώργος είναι ένας 15χρονος που ασχο-
φρασης και δημιουργικότητας. Πολλές φορές λείται εδώ και 1,5 χρόνο με τo skate.
αυτό που είναι μη αποδεκτό γίνεται πιο ελκυστικό -Τι σου αρέσει σ΄ αυτό;
για τα παιδιά, γιατί τους χαρίζει έναν διαφορε- -Μου αρέσει επειδή είναι τρόπος ζωής και το ότι
τικό κόσμο περιπέτειας και αδρεναλίνης. Έτσι μπορώ ναι είμαι σίγουρος για τον εαυτό μου.
ξεφεύγουν από τη συνηθισμένη, ίσως και
πληκτική, καθημερινότητα.
-Πώς το ξεκίνησες;
Graffiti είναι η γνωστή σε όλους μας ‘ζωγρα-
-Είχα δει ένα παιδί στη Μητρόπολη να κάνει
φική του δρόμου’.
skate και από τότε ενθουσιάστηκα!
Πολλοί το κατηγορούν και το κατακρίνουν,
άλλοι όμως το επιβραβεύουν. Το graffiti είναι -Μερικές στιγμές τρέλας;
παράνομο σε ιδιωτικές ιδιοκτησίες. Είναι πολύ -Το καλοκαιρινό sk8 με την παρέα!

 36
-Με τι άλλο ασχολείσαι που να
έχει σχέση με την τέχνη του δρό-
μου;
-Ασχολούμαι με graffiti και ρίμες.

Το bmx είναι ένα είδος ποδήλατου


ειδικό για κόλπα. Είναι πολύ δημοφι-
λές και πραγματικά συναρπαστικό!
Ακολουθεί συνέντευξη με τον Μιχάλη.
-Ποσά χρόνια κάνεις bmx;
-Δυόμισι χρόνια, ίσως και περισσό-
τερο.
-Τι είναι για σένα το bmx;
-Είναι τα πάντα. Eίναι κάτι παραπάνω
από χόμπι για μένα. -Τι πιστεύεις για αυτούς που το κατα-
-Τι σημαίνει για σένα αυτό; κρίνουν;

-Εκτόνωση, δύναμη, ελευθερία. -Θεωρώ ότι κάνουν μεγάλο λάθος, γιατί είναι
μαγκιά.
-Πώς ξεκίνησες;
-Τι θα τους έλεγες;
-Μέσα από βίντεο και φίλους.
-Πως άμα δοκιμάσουν, θα μαγευτούν και θα
-Πολλοί είναι αρνητικοί απέναντι σε αυτό.
καταλάβουν γιατί το κάνω.
Εσύ τι πιστεύεις γι’ αυτή τη στάση τους;
-Από τι εμπνέεσαι;
-Δε με νοιάζει. Πιστεύω πως αν το αποδεχτούν,
δεν θα είναι τόσο συναρπαστικό. Γιατί και αυτό -Από τον κόσμο γύρω μου, από το καθετί που
είναι ένα κομμάτι από τη γοητεία του. βλέπω. Η έμπνευσή μου πηγάζει μέσα από καθετί
που ζω, που βλέπω, που ακούω, που συμβαίνει
-Με τι άλλο ασχολείσαι;
καθημερινά.
- Με το σχέδιο, τη φωτογραφία, τη μουσική.
-Με τι άλλο ασχολείσαι;
- Με graffiti, b-boy (χορευτής break-dance) και dj.
Μια άλλη τέχνη του δρόμου, από τις πιο
δημοφιλείς, είναι και οι ρίμες, η δημιουργία
δηλαδή στίχων για μουσική hip hop. Συνήθως Το parkour είναι μια αρχαία τέχνη διαφυγής.
ονομάζεται freestyle ‘χώσιμο’. Δηλαδή σε κάποια Σήμερα τα παιδιά το χρησιμοποιούν σαν ένα
επαναλαμβανόμενη μουσική τραγουδάς κάποιους άθλημα. Έχει γίνει ένα χόμπι που απασχολεί
στίχους (συνήθως στο hip hop ή στη rap μιλάς πολύ τους νέους. Ο Πολιτίδης είναι ένα 16χρονο
με ρυθμό). Είναι πραγματικά ένας τρόπος έκφρα- παιδί που ασχολείται με το parkour εδώ και ένα
σης. Καθώς ακούς τους στίχους, ταξιδεύεις μέσα χρόνο.
-Πώς άρχισες;
σε λέξεις και νοήματα.
Ένα 16χρονο παιδί που ριμάρει θα μας μιλήσει -Άρχισα γιατί ήθελα να δοκιμάσω κάτι καινούρ-
γι’ αυτό. γιο, ασχολιόμουν με πολλά αθλήματα πριν και
έτσι έκανα και αυτό· εντυπωσιάστηκα και μετά
-Πόσα χρόνια ασχολείσαι με αυτό;
κατάλαβα πως έχει κάτι το διαφορετικό.
-Δυόμισι χρόνια.
-Πώς αισθάνεσαι όταν το κάνεις;
-Τι σου αρέσει σε αυτό;
-Αισθάνομαι φόβο, χαρά, αδρεναλίνη, κούραση,
-Το ότι μπορείς να εκφράσεις τα πάντα. Να μιλή- ελευθερία· ξεχνάς ό,τι σε χαλάει.
σεις για νοήματα μέσα από λόγια πάνω σε μια
-Έχεις κάποια συγκεκριμένη τεχνική;
μουσική.
-Στο παρκ δεν υπάρχουν τρικς.
-Έχεις κάποιο συγκεκριμένο είδος ή στυλ
που χρησιμοποιείς;
-Το στυλ μου είναι κυρίως hardcord. Ντόινα Κορόι, Γ2
Αλκμήνη Τσέκου, Γ4

37 
μόδα 

Η ιστορία του τζιν

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ για το πώς μπορεί να εμφανίστηκε το τζιν; Στην εποχή
μας το τζιν αποτελεί μόδα για όσους ζητούν κάτι άνετο και απλό. Αποτελεί το κα-
θημερινό ντύσιμο χιλιάδων ανθρώπων στον κόσμο, γυναικών, αντρών και παι-
διών. Γι’ αυτό το λόγο έχει ενδιαφέρον να μάθουμε ποιος δημιούργησε το τζιν,
πώς ήταν αρχικά και πώς έχει εξελιχτεί μέχρι σήμερα.
Η ιστορία του τζιν είναι τόσο παλιά, όσο κι αυτή της ίδιας της Αμερικής.
Από μια εκδοχή του συγκεκριμένου υφάσματος ήταν κατασκευασμένα τα
πανιά στις καραβέλες «Ξινά», «Λίντα» και «Σάντα Μαρία», με τις οποίες
έφτασε το 1492 στον Νέο Κόσμο ο Χριστόφορος Κολόμβος. Το 1850,
ένας 20χρονος βαυαρός μετανάστης, ο Λίβα Σύρος, ξεκίνησε από τη Νέα
Υόρκη για την Καλιφόρνια, ακολουθώντας το ρεύμα των χρυσοθήρων.
Πωλούσε το ανθεκτικό καραβόπανο που είχε χρησιμοποιήσει ο Κολόμ-
βος, για την κατασκευή σκηνών και σκέπαστρων για τα βαγονέτα. Αυτό
που χρειάζονταν, όμως, περισσότερο οι χρυσοθήρες ήταν ρούχα που να
αντέχουν στις δοκιμασίες της Άγριας Δύσης. Έτσι, ο Σύρος σκέφτηκε να
χρησιμοποιήσει το ύφασμά του για να φτιάξει ανθεκτικά παντελόνια, τα
οποία έγιναν ανάρπαστα. Προβλήματα όμως υπήρχαν για το λόγο ότι
αυτό το καραβόπανο προκαλούσε ερεθισμούς. Έτσι ο Σύρος το αντικα-
τέστησε με ένα άλλο γαλλικό βαμβακερό ύφασμα. Ένα άλλο σημαντικό
πρόβλημα που αντιμετώπιζαν οι εργάτες στα ορυχεία ήταν ότι οι τσέ-
πες τους σκίζονταν εύκολα. Τη λύση σκέφτηκε ένας πελάτης του Σύρος,
ο Τζέικομπ Ντέιβις, και δεν ήταν άλλη από τις μεταλλικές κόπιτσες που
φέρουν και τα σημερινά τζιν.
Το πρώτο παντελόνι με κόπιτσες πωλήθηκε στις 20 Μαΐου 1874. Τα
πρώτα τζιν, έως τις αρχές του 1860, ήταν μπεζ. Μέχρι τον Β' Παγκό-
σμιο Πόλεμο τα τζιν παρέμειναν ως ρούχα εργασίας. Στη δεκαετία του
'50 η εξέγερση των νέων ενάντια στον κοινωνικό κομφορμισμό έφερε
την εξάπλωσή τους. Μια έρευνα το 1958 στις ΗΠΑ αποκάλυπτε ότι
το 90% των νέων φορούσε το τζιν σε όλες τις περιστάσεις. Ανά-
λογη ήταν η πορεία του στην Ευρώπη, ενώ το 1970 αποτέλεσε τη
νέα πρόταση στις παριζιάνικες πασαρέλες από τον Γάλλο σχε-
διαστή μόδας Υβ Σεν Λοράν.
Έτσι ξεκίνησε η ιστορία του τζιν, όσο και αν ακούγεται
παράξενο. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα σας ρωτήσει
κάποιος πώς δημιουργήθηκε το τζιν, θα ξέρετε τι να
απαντήσετε.

 38
τερα
τες και το ροκ εντ ρολ, αργό
Κάποτε ήταν οι μίνι φούσ α, οι
τα βιντεοπαιχνίδια. Σήμερ
τα κινητά τηλέφωνα και ούν να ανασ τη-
Πολιτείες επιχειρ
συντηρητικοί στις Ηνωμένες «απειλεί το
στρο τον νέο εχθρό που
θούν βάζοντας στο στόχα τζίν.
κοινωνίας»: το μπλου
πνεύμα της αμερικανικής

μισό
ρχεί τουλάχιστον εδώ και
Μπορεί το τζιν να κυρια γνωστούς
αυτό δεν εμπόδισε δυο
αιώνα στη μόδα, αλλά ρά λίγων
να ανακαλύψουν με διαφο
συντηρητικούς στις ΗΠΑ κή και
. Το τζιν διαλύει την Αμερι
ημερών μια νέα Αλ Κάιντα την «τελική τσα-
σε κατάρ ρευση μέχρι
οδηγεί την κοινωνία της Τζορτ ζ Ουίλ.
Ουάσιγκτον Ποστ ο
πατσουλιά», σημειώνει στην
του άρθρου του, δεν
αμένο τζιν», όπως το αποκαλεί στον τίτλο
«Το καταρ σαν τις κυρίες που το φο-
ο, αλλά και «υποκριτικό»
είναι μόνο ένα παλιόρουχ στα βιολογικά σούπερ μάρκε
τ με τα
να κάνου ν τα ψώνια
ρούν και πηγαίνουν ι στη
γόνα τζιπ τους. Ο Ουίλ ομολογεί ότι ανατριχιάζε
ρυπο χωρίς
ρας, μητέρα και παιδιά
θέα των οικογενειών -πατέ ή
φορούν με τζιν, αυτή τη «στολ
καμία εξαίρεση- που κυκλο και ο συγγρ α-
ημένος δηλώνει
του τίποτε». Εξίσου ενοχλ Τζέρ-
σελίδες της Γουόλ Στριτ
φέας Ντάνιελ Ασκ από τις
ύν, θεωρούν τον
ναλ. «Αυτοί που το φορο
ό, πολιτικώς ορθό
εαυτό τους προοδευτικ
ότι το τζιν είναι
και ειρηνιστή ξεχνώντας
ανάγκης να βρεθεί
παιδί του πολέμου, της
για τους ναύτες του
ένα βολικό παντελόνι
με τη γνώμη των
στόλου». Τα τζιν, σύμφωνα
να αντιμ ετωπι στούν
αρθρογράφων, πρέπει
φορολογηθούν αγρίως
όπως το κάπνισμα και να
κανοί ξοδεύουν 15 δισ.
από την κυβέρνηση. Οι Αμερι Κάθε
τα τζιν που αγοράζουν.
δολάρια τον χρόνο για
μέσο όρο 14 τέτοια πα-
γυναίκα στις ΗΠΑ έχει κατά ο Μπινγ κ
της και η εποχή που
ντελόνια στην ντουλάπα εστιατόριο
της εξόδου σε ένα καλό
Κρόσμπι είδε την πόρτα ει.
φορούσε τζιν, έχει περάσ
του Λος Άντζελες επειδή
το θεωρούν ακατάλληλο
απαιτητικά εστιατόρια δεν
Σήμερα, ακόμη και τα πιο όπως ο Μπιλ Γκέιτς της Μicrosoft
δισεκατομμυ ριούχ οι
ένδυμα, ενώ το προτιμούν και τη Γουόλ Στριτ, όπου
. Φυσικά κατέκτησε ακόμη
και ο Στιβ Τζομπς της Αpple φορώντας τζιν.
τιστές τιμού ν την «casu al Friday» κάθε Παρασκευή
οι χρημα

Αγγελική Πατεράκη, Α2

39 
πολιτισμός 

Μια απουσία γεμάτη … ουσία!


Το μονοήμερο ταξίδι μας στην Αθήνα για να μας ήταν για τις 13.30, έτσι αποφασίσαμε να πάμε
επισκεφτούμε το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης μια βόλτα στο Θησείο, στο Μοναστηράκι, στην
ήταν η ευχάριστη έκπληξη αυτής της χρονιάς. Η Αρχαία Αγορά και μετά στο βράχο της Ακρό-
προσφορά της αεροπορικής εταιρείας μάς πολης και τον Παρθενώνα. Νοιώσαμε πρωτό-
γέμισε χαρά και προσμονή. Πολλοί από εμάς δεν γνωρα όταν συνειδητοποιήσαμε ότι περπα-
είχαμε ταξιδέψει ξανά με αεροπλάνο, έτσι ξυπνή- τούσαμε σε χώματα που πάτησαν τόσο σπου-
σαμε ξημερώματα στις 21 Ιανουαρίου και ήμα- δαίοι πρόγονοί μας και βρήκαμε την ευκαιρία να
σταν όλοι στην ώρα μας στο σχολείο, όπου μας κάνουμε πολλές ερωτήσεις στους καθηγητές μας
περίμεναν ο κ. Σταύρακας, η κ. Τσουρή, η κ. Κο- για ό,τι βλέπαμε γύρω μας. Βγάζαμε φωτογρα-
ντοχρήστου, η κ. Κατάκη και η κ. Ζιρζίρη. φίες, ήταν όλα μαγικά! Είχε αρκετούς τουρίστες
Οι άνθρωποι της εταιρείας είχαν οργανώσει γύρω μας, την προσοχή μας όμως τράβηξε μια
τα πάντα τέλεια: μας περίμεναν στο αεροδρόμιο σειρά από ακριβά αυτοκίνητα με σημαίες, και σε
με ειδικά καρτελάκια για τον καθένα μας και με λίγο είδαμε ότι στην Ακρόπολη βρισκόταν ο
ένα βιβλιαράκι-οδηγό για το μουσείο. Η πτήση πρόεδρος της Κορέας με τη συνοδεία του!
είχε αναταράξεις, αλλά εμείς απολαμβάναμε τη Μετά την Ακρόπολη κατηφορίσαμε στο μου-
φιλοξενία, το καλωσόρισμα του πιλότου και τις σείο. Αυτό το καταπληκτικό κτήριο μας
οθόνες που έδειχναν το σημείο που βρισκόμα- εντυπωσίασε από κοντά, αλλά και από μέσα
σταν κάθε στιγμή. Όταν προσγειωθήκαμε, μπή- όταν μπήκαμε, ήταν τέλειο! Νόμιζες ότι θα
καν στο αεροπλάνο άνθρωποι της εταιρείας, μας απλώσεις το χέρι και θα πιάσεις την Ακρόπολη!
φωτογράφησαν ξανά και ξανά, και μας οδή- Όλο το δάπεδο είναι γυάλινο, για να μπορείς να
γησαν στα πούλμαν που μας περίμεναν. δεις τα ευρήματα των ανασκαφών πάνω στα
Μετά από μια ωραία διαδρομή, φτάσαμε έξω οποία κτίστηκε το μουσείο και που ανήκουν σε
από το μουσείο. Το ραντεβού για την ξενάγησή διαφορετικές ιστορικές περιόδους. Έτσι περπα-
τάς πάνω από αρχαίους ή βυζαντινούς δρό-

 40
μους, σπίτια και κατα-
στήματα! Περιμένο-
ντας να μας φωνάξουν
είδαμε ένα σχολείο από
την Ιαπωνία να συζητά
για το μουσείο και να
γράφει μια εργασία γι’
αυτό. Φορέσαμε τις
κάρτες με τα ονόματά
μας, χωριστήκαμε σε
δυο ομάδες, αφήσαμε
τα πράγματά μας στο
βεστιάριο και ξεναγοί
μάς παρέλαβαν και μας
εξήγησαν πολύ όμορφα
όλους τους χώρους και
τα εκθέματα. Όλοι ήμασταν πολύ συγκινημένοι
και παρακολουθούσαμε με ενδιαφέρον. Εκεί
μέσα καταλάβαμε πόσα από τα εκθέματα λείπουν
σήμερα σε ξένα μουσεία και ότι με την απουσία
τους είναι σαν να φωνάζουν ότι πρέπει να επι-
στρέψουν. Στο τέλος, αγοράσαμε αναμνηστικά
από το κατάστημα και επιστρέψαμε στα πούλμαν
που μας περίμεναν.
Στο αεροδρόμιο κάναμε μια βόλτα στα κατα-
στήματα, φάγαμε και οδηγηθήκαμε στον έλεγχο
για την πτήση της επιστροφής, όπου μας περίμε-
ναν τσάντες με δωράκια. Επιστρέψαμε το βράδυ
στα Χανιά, κουρασμένοι αλλά ενθουσιασμένοι.
Κάναμε ένα ωραίο ταξίδι, επισκεφθήκαμε χώρους
που μας γέμισαν ομορφιά και υπερηφάνεια, και
ευχαριστήσαμε τους καθηγητές μας που μας
συνόδευσαν.
Αυτό όμως δεν ήταν όλο: μετά από λίγες
μέρες, κάναμε με την κυρία Κοντοχρήστου την
εργασία που μας είχε ετοιμάσει για το μουσείο
και μας άρεσε πολύ. Επίσης, είδαμε στις εφημε-
ρίδες μια ολοσέλιδη καταχώρηση της Aegean
Airlines με τη φωτογραφία μας και νοιώσαμε
πολύ μεγάλη χαρά.
Τελικά ίσως είναι αλήθεια: πολλές φορές μια
απουσία από το σχολείο μπορεί να είναι το
καλύτερο μάθημα!

Αλέξανδρος Κοκολάκης, Γ2
Δήμητρα Κουτρουμπά, Γ2

41 
μουσική παράδοση 

Μαντινάδες για τη φύση


Δεν μπορεί ένας τόσο όμορφος τόπος, ευρισκόμενος σε μία χαρισματική θέση πάνω στον πλα-
νήτη, ν' αφήσει ασυγκίνητους τους ανθρώπους που έχουν την τύχη να τον κατοικούν. Η Κρήτη, το
νησί που προέκυψε από την καταβύθιση της Αφρικανικής πλάκας κάτω από την ευρωασιατική, είναι ο
τόπος που τα οικοσυστήματά του, οι φυσικές εναλλαγές του τοπίου, η χλωρίδα και η πανίδα του είναι
μοναδικά. Σ' έναν κόσμο που δεν θα κυβερνούσε το χρήμα και η καταναλωτική μανία, η Κρήτη θα
αποτελούσε ένα σημείο αναφοράς, ένα μοναδικό μέρος που φαίνεται η γεωλογική εξέλιξη και η εξέ-
λιξη φυτών και ζώων της περιοχής της Μεσογείου. Είναι ένα σταυροδρόμι τριών ηπείρων που πάνω
του υπάρχουν τα απομεινάρια όλων των ιστορικών περιόδων της ανθρωπότητας. Το φυσικό τοπίο
έχει άπειρες εναλλαγές και ομορφιές, απότοκο του τρόπου δημιουργίας του, όπως αναφέρθηκε πιο
πάνω.
Η επαφή του Κρητικού με τη φύση είναι από τα παλιά χρόνια άμεση και βιωματική. Τον επηρεάζει
άμεσα σε όλες τις στιγμές της καθημερινότητας και τον εμπνέει στο να εκφράσει όλα αυτά τα όμορ-
φα που ζει γύρω του. Με ριζίτικα τραγούδια και μαντινάδες εκφράζει, βγάζει αυτό τον ενθουσιασμό
για όσα βλέπει. Ακόμα και σήμερα η μαντινάδα αποτελεί, παραμένει "ζωντανός" ποιητικός λόγος του
Κρητικού λαού σε αντίθεση με το δημοτικό τραγούδι, που πανελλαδικά σιγά σιγά χάνεται

Ένα μικρό απάνθισμα με μαντινάδες που έχουν Υμνώντας τα βουνά με τις ομορφιές τους:
σαν θέμα τη φύση και τις ομορφιές της ακο-
λουθεί παρακάτω: Ήθελα να ’μουνα πουλί, γη πρίνος στη μαδάρα
και να με δέρνει κάθε αργά, τσ’ αυγής η κατσιφάρα.
Ροδοπλασμένη ανατολή, και πορφυρένια δύση
ζηλεύγω σας που κάνατε, χιλιόχρωμη τη φύση. Δεν θέλει ο δίκταμος νερό, εκτός κι'αν είναι χιόνι
που στέκεται στη ρίζα ντου, σιγά σιγά και λιώνει.
Σεβόμενος τα γηρατειά και αξιολογώντας τη
σοφία που κουβαλούν ο κρητικός λέει:
Αναρωτιέται και καμαρώνει για το αξεπέραστο
της φύσης:
Του γέρου πρίνου τα κλαδιά, μην τα πειράξεις θε μου
εκειά αγκιάζουν τα πουλιά, στην ταραχή τ' ανέμου. Γιάντα τ’ αγριολούλουδα, που μες τσι δέτες ζούνε
του κήπου του ποτιστικού τσι βιόλες ξεπερνούνε.
Η ομορφιά της άνοιξης εμπνέει το ριμαδόρο:
Συνεχίζει να υμνεί και να θαυμάζει αυτό που βλέ-
Όντε ανθεί ο ασπάλαθος, κι ο σπάρτος όντε δένει πει γύρω του:
και η μηλιά σα στολιστεί, το νου τ' αθρώπου παίρ-
νει. Η φύση κάνει τ' όμορφο, γλυκόλαλο τ' αηδόνι
την παπαρούνα κόκκινη, και κάτασπρο το χιόνι.
Φαράγγια κάμποι και βουνά, φύση μου σε στολίζουν
κι απάνω δέντρα και φυτά, μοσχοβολούν κι'
ανθίζουν

 42
Προσπαθώντας να τιμήσει την παρέα, τους Παλεύει με τα δύσκολα της ζωής και ρωτά τη
φίλους του καταφεύγει πάλι στη φύση: φύση:

Να μουν στσι Πάχνες αετός, γη γλάρος στη Γραμβούσα Πες μου και μένα αμυγδαλιά, το μυστικό να γιάνω
και γιασεμί στη πόρτα σας ολοχρονίς ν' ανθούσα. κι' όντε χιονίζει στα κλαδιά άσπρους ανθούς να
βγάνω.
Η φύση έρχεται σε αντίθεση με τη βιολογική εξέ-
λιξη του ανθρώπου: Αντλεί δύναμη και κουράγιο από το παράδειγμα
των πουλιών:
Η νιότη και η άνοιξη, σε ένα μοιάζουν μόνο
έχουμε νιότη μια φορά, κι' άνοιξη κάθε χρόνο. Στη γκρεμισμένη τους φωλιά, απάνω κελαηδούμε
γι' αυτό ζηλεύγω τα πουλιά, κι' όχι γιατί πετούνε.
Μην τονε 'κλαις τον πλάτανο, τα φύλλα του όντε χάνει
γιατί καινούργια στα κλαδιά, κάθε άνοιξη θα βγάνει. Το μέτρο στις διάφορες στιγμές τις καθημερινό-
τητας το δείχνει με το παράδειγμα του αηδονιού:
Καμαρώνει τα πουλιά για το κελάηδισμα τους, τα
ταξίδια τους και το κουράγιο που έχουν: Το να' σαι λιγομίλητος, τ' αηδόνι στο μαθαίνει
που ένα μήνα κελαηδεί, και έντεκα σωπαίνει
Πάντα ζηλεύω τα πουλιά, που' ρχουνται απ' άλλες χώρες
και ξαναχτίζουν όνειρα, που γκρέμισαν οι μπόρες. Εξυμνεί το φίλο του, τον άνθρωπο το μερακλή και
του λέει:

Πάντα μ' αρέσει την αυγή, που τα πουλιά ξυπνούνε


Βιόλα μου μαδαρίτικη, στην πέτρα φυτεμένη
τα αηδόνια και οι πέρδικες, γλυκά να κελαηδούνε.
που μ' αστραπές και με βροντές, είσαι κανακεμένη.
Κοιτάζει γυρίζει το βλέμμα του στον ουρανό και
λέει στην αγαπημένη του: Οι μαντινάδες είναι διαφόρων λαϊκών συν-
θετών, ανώνυμων περισσότερο και επώνυμων
λιγότερο που με το μεράκι και το ταλέντο τους
Σε αγαπώ ως αγαπά, ο ήλιος το φεγγάρι γεμίζουν τις συντροφιές και κάνουν πιο όμορφη
απού του δίνει πάντα φως, χωρίς ποτέ να πάρει. τη ζωή μας.

Μανόλης Λιονάκης, φυσικός

43 
λογοτεχνία 

Η Βούλα Μάστορη στο σχολείο μας


Ένα από τα πρώτα της βιβλία,
δημοσιευμένο το 1977, είναι Η χώρα με
τις δύο πολιτείες και τις μυγδαλένιες
κούνιες. Με τρόπο λυρικό, η συγγρα-
φέας παρουσιάζει το θαύμα της
εγκυμοσύνης. Με το βιβλίο αυτό, η
Μάστορη μας δίνει ευθύς εξαρχής το
στίγμα της: στο επίκεντρο του έργου
της έχει τοποθετηθεί το γυναικείο
φύλο και τα όσα συνταρακτικά
συμβαίνουν στη ζωή μιας γυναίκας,
από την παιδική ηλικία έως την
ενηλικίωση και την ωριμότητα. Να
προσθέσουμε ότι τα βιβλία της
συγγραφέως μας διαπνέονται από
μια φεμινιστική διάθεση, καθώς
στοχεύουν στην ανάδειξη των γυναι-
κείων προβλημάτων σε μια κοινωνία
συχνά ανδροκρατούμενη.
Το πιο γνωστό έργο της Μάστορη,
το κλασικό της θα λέγαμε, δεν είναι ένα βιβλίο,
Στις 8 και 9 Μαρτίου η γνωστή και εκλεκτή
αλλά τέσσερα μυθιστορήματα που απαρτίζουν
συγγραφέας Βούλα Μάστορη επισκέφτηκε τα
μια τετραλογία, την τετραλογία με την Άννα:
Χανιά και το Γυμνάσιό μας στο πλαίσιο του
Τ' αυγουστιάτικο φεγγάρι, Στο Γυμνάσιο, Ένα ένα
προγράμματος «Επισκέψεις συγγραφέων στα
τέσσερα, Κάτω από την καρδιά της. Στα τέσσερα
σχολεία» του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου. Η Βούλα
αυτά μυθιστορήματα, η συγγραφέας, αξιο-
Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο Αιτωλοακαρ-
ποιώντας προσωπικά της βιώματα, εξιστορεί τέσ-
νανίας. Οι γονείς της κατάγονται από τη Μικρά
σερις διαφορετικές περιόδους της ζωής των
Ασία και τα παιδικά της χρόνια τα έζησε στην
ίδιων ανθρώπων, ειδικότερα δε την πορεία της
Άμφισσα. Από τα 13 της ζει στην Αθήνα. Με την
μικρής ηρωίδας, της Άννας, προς την ενηλικίωση.
παιδική λογοτεχνία άρχισε να ασχολείται το 1974.
Παρακολουθούμε την Άννα αρχικά παιδί, τη βλέ-
Μέχρι τώρα έχει στο ενεργητικό της σχεδόν 50
πουμε στη συνέχεια να μεγαλώνει, να αλλάζει
βιβλία. Το συγγραφικό της έργο είναι πολυδιά-
ζωή, να περνάει από τη δύσκολη ηλικία της εφη-
στατο, καθώς ασχολήθηκε με όλα τα είδη της
βείας με τους έντονους προβληματισμούς και τα
παιδικής λογοτεχνίας: καλλιέργησε το παραμύθι,
πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, για να γίνει εντέλει
το διήγημα, το μυθιστόρημα, ενώ έχει επίσης
μια ολοκληρωμένη γυναίκα.
γράψει ποίηση και θέατρο για παιδιά.
Αξίζει να γίνει ειδική μνεία στο τρίτο βιβλίο της
Η Βούλα Μάστορη είναι γνωστή στους μι-
τετραλογίας, το Ένα ένα τέσσερα. Η Άννα έρχε-
κρούς αναγνώστες και μέσα από τα αποσπά-
ται από την επαρχία στην Αθήνα για να συνεχίσει
σματα των βιβλίων της που έχουν συμπεριληφθεί
τις γυμνασιακές της σπουδές. Τη χρονιά που
στα σχολικά εγχειρίδια του δημοτικού και του
τελειώνει το σχολείο, το κορίτσι συμμετέχει χωρίς
γυμνασίου.
καλά-καλά να το συνειδητοποιήσει σε ένα μαθη-
Δεν μπορούμε εδώ να παρουσιάσουμε όλα τικό συλλαλητήριο. Βρισκόμαστε στα 1963, είναι η
τα βιβλία της συγγραφέως, είναι τόσα πολλά. εποχή των μαζικών κινητοποιήσεων και της
Αξίζει όμως να πούμε λίγα λόγια για ορισμένα έντονης πολιτικοποίησης. Πράγματι, το βιβλίο
από αυτά. αυτό της Μάστορη περιέχει και στοιχεία πολιτικού

 44
μυθιστορήματος. Καθώς σήμερα η ευαισθητο- τα ερωτήματα αυτά, η συγγραφέας, με τρόπο
ποίηση των νέων παιδιών για τα κοινά παραμέ- λογοτεχνικό, δίνει απαντήσεις που ξεφεύγουν
νει ζητούμενο, το Ένα ένα τέσσερα αποτελεί μια από τα αυστηρά επιστημονικά όρια, απαντήσεις
καλή αφορμή για συζήτηση με τα παιδιά γύρω που διδάσκουν, οξύνουν τη φαντασία και το
από τα θέματα της κοινωνικής και πολιτικής δρά- συναίσθημα των νεαρών αναγνωστών. Τα εν
σης. λόγω βιβλία προσφέρουν έτσι το έναυσμα για
Τα βιβλία της Μάστορη, το είπαμε ήδη, έχουν εκτενέστερες συζητήσεις με τα παιδιά.
πρωταγωνιστές κορίτσια και γυναίκες. Σε μια Να προσθέσουμε ότι το έργο της Βούλας
εκπαιδευτική συνάντηση που είχε η συγγραφέας Μάστορη διδάσκεται στα πανεπιστήμια, ότι γίνε-
με μια τάξη μαθητών στη Στοά του Βιβλίου, πριν ται αντικείμενο ποικίλων επιστημονικών
λίγα χρόνια, ένα νεαρό αγόρι την πλησίασε και αναλύσεων (βιβλία της έχουν ερμηνευτεί, για
της παραπονέθηκε ότι σε όλα της τα βιβλία παράδειγμα, με βάση την ψυχανάλυση), και ότι η
ασχολείται αποκλειστικά με γυναίκες ηρωίδες, και ίδια καλείται συχνά σε πανεπιστημιακές σχολές
ότι τα αγόρια απουσιάζουν. Δεν γνωρίζουμε εάν στο πλαίσιο επιμόρφωσης φοιτητών και εκπαι-
η παρατήρηση αυτή του μαθητή ήταν η αφορμή δευτικών. Η βασική της όμως προτεραιότητα είναι
για να γραφτούν οι Ψίθυροι αγοριών, γεγονός η επαφή με τα παιδιά και τους εφήβους. Κάθε
είναι πάντως ότι η ιδέα του βιβλίου αυτού γεν- χρόνο επισκέπτεται δεκάδες σχολεία και βιβλιο-
νήθηκε μέσα από την ανάγκη των ίδιων των αγο- θήκες σε όλη την Ελλάδα καλεσμένη εκπαιδευ-
ριών να αποσπάσουν κι αυτά λίγη από τη λογο- τικών, συλλόγων γονέων και κηδεμόνων και πολι-
τεχνική φροντίδα της συγγραφέως. Το τελευταίο τιστικών συλλόγων, με στόχο την προώθηση της
βιβλίο της Μάστορη περιγράφει λοιπόν τον ψυχι- φιλαναγνωσίας.
σμό ενός νεαρού αγοριού. Παρακολουθούμε το
πέρασμα του αγοριού αυτού από την παιδική
στην εφηβική ηλικία, μέσα από χιουμοριστικούς
διαλόγους, πολλοί από τους οποίους γίνονται
μέσω Ίντερνετ. Η συγγραφέας έγραψε ένα
τολμηρό, ρεαλιστικό, διόλου σεμνότυφο βιβλίο:
μας παρουσιάζει έναν σημερινό, αθυρόστομο
έφηβο, σαν αυτούς που σπάνια συναντάμε στην
εφηβική λογοτεχνία.
Καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για μια συγ-
γραφέα που ζει και γράφει για το σήμερα, που
την εμπνέουν το παρόν και οι σημερινοί νέοι. Και
μια και αναφερθήκαμε στο ίντερνετ, να πούμε ότι
η ίδια είναι φανατικό μέλος του facebook, και
ότι αδυνατεί να φανταστεί το πρωινό της να ξεκι-
νάει χωρίς να πει μια καλημέρα με τους διαδι-
κτυακούς της φίλους.
Η Βούλα Μάστορη ανήκει στους συγγραφείς
που ανανέωσαν τη θεματολογία της παιδικής και
νεανικής λογοτεχνίας. Ένα ακόμα ενδεικτικό
παράδειγμα: είναι από τους λίγους Έλληνες
συγγραφείς που έχουν γράψει κείμενα επιστημο-
νικής φαντασίας για παιδιά.
Δυο λόγια, τέλος, για τη σειρά «Απορίες παι- Η ομάδα Λογοτεχνίας
διών». Στους τέσσερις τόμους της σειράς αυτής,
η συγγραφέας κάνει ακριβώς αυτό που λέει ο Υπεύθυνοι καθηγητές
τίτλος: ασχολείται με τα ερωτήματα εκείνα των οι φιλόλογοι:
παιδιών που συνήθως πιάνουν απροετοίμα- Γιάννης Δημητρακάκης
στους και αιφνιδιάζουν τους γονιούς: «γιατί δεν Μαρία Κατάκη
ξεχειλίζει η θάλασσα;», «γιατί νυχτώνει;», «γιατί το
νερό της θάλασσας είναι αλμυρό;». Με αφορμή

45 
σελίδες αγγλικών 

Εcology Oικολογία
Αρκετά χρόνια τώρα είναι
People are aware for a
γνωστό ότι το περιβάλλον
long time that the
κινδυνεύει. Είναι υποχρέωση
environment is in danger.
όλων να βοηθήσουν για να
We are all obliged to help
υπάρξει βελτίωση στο μέλ-
in order to improve this
λον. Για να καταφέρουμε
situation in the future.
όμως να βελτιώσουμε την
However, if we really want
κατάσταση του περιβάλλο-
to manage to improve this
ντος, πρέπει να πάρουμε αυτό το
situation, we must take this
πρόβλημα στα σοβαρά και να
problem into serious consideration
αρχίσουμε να κάνουμε πράξεις για να
and start doing things to help instead of
βοηθήσουμε και όχι να μένουμε στα λόγια.
staying in words. Unless we decide to
Εάν δεν αποφασίσουμε να συνεισφέρουμε για
contribute for a better future, we won’t
ένα καλύτερο μέλλον, δεν θα καταφέρουμε
manage anything. If, from millions of people
τίποτα. Όταν από τα εκατομμύρια ανθρώπους
in the world, only a small percentage helps
που ζουν στη γη, βοηθάει ένα μικρό έως
to improve the environment’s situation,
ελάχιστο ποσοστό για να βελτιωθεί αυτή η
substantially nothing will change.
κατάσταση, ουσιαστικά δεν αλλάζει τίποτα.
There are many actions that we could
Υπάρχουν διάφορα μέτρα που θα μπο-
enforce in our everyday life, which are very
ρούσαμε να εφαρμόσουμε στην καθημερινό-
important and we can follow them easily.
τητά μας, τα οποία είναι πολύ σημαντικά και
For instance, we could start with the easiest
που μπορούμε εύκολα να ακολουθήσουμε.
step. By recycling! We, as pupils, consume
Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να αρχίσου-
a lot of paper-made things. If every year we
με με το πιο εύκολο βήμα. Ανακυκλώνοντας!
recycle books and notebooks that we no
Εμείς οι μαθητές χρησιμοποιούμε αρκετά
longer need, we could reduce forests’
πράγματα φτιαγμένα από χαρτί. Αν κάθε
destruction from which trees are cut to
χρόνο ανακυκλώνουμε τα τετράδια και τα βι-
produce new books and notebooks,
βλία που δεν θα ξαναχρειαστούμε, θα μπο-
decrease floods that are caused from trees’
ρούσαμε να μειώσουμε την καταστροφή πολ-
shortage and increase the number of our
λών δασών των οποίων τα δέντρα κόβονται
planet’s trees.
για να παραχθούν καινούργια τετράδια και
Another equally serious issue is the βιβλία, να ελαττώσουμε τις πλημμύρες που
extravagant use of cars. The majority of the προκαλούνται από την έλλειψη δέντρων και
families have one car or one moped for να αυξήσουμε τον αριθμό των δέντρων στον
each member of the family. But this causes πλανήτη μας.
a huge environmental pollution from fumes
Ένα άλλο εξίσου σοβαρό θέμα είναι η
as well. Some nearby distances could be
υπερβολική χρήση των αυτοκινήτων. Οι περισ-
covered on foot or by bike! ! ! For longer
σότερες οικογένειες έχουν ένα αυτοκίνητο ή
distances we could use public
μια μηχανή για κάθε μέλος τους. Αλλά αυτό
transportation, like buses. Buses pollute the
προκαλεί και τεράστια περιβαλλοντική μό-
environment, too, but less than if each
λυνση από τα καυσαέρια. Θα μπορούσαμε να
person used a car only for himself. The
διανύσουμε κάποιες μικρές αποστάσεις με τα
environment is being destroyed! ! We must
πόδια ή με ποδήλατο! ! ! Για μεγαλύτερες
decide to help and not only think about our
αποστάσεις θα μπορούσαμε να χρησιμοποι-
own convenience. We all live in the same
ούμε μέσα μαζικής μεταφοράς, όπως τα λεω-
planet and we all must participate in this
φορεία. Αυτά μολύνουν επίσης το περιβάλλον,
attempt.

 46
αλλά πολύ λιγότερο από ό,τι θα μολυνόταν
αν κάθε άνθρωπος χρησιμοποιούσε ένα
αυτοκίνητο μόνο για τον εαυτό του. Το περι-
βάλλον καταστρέφεται! ! ! Πρέπει να το
πάρουμε απόφαση να βοηθήσουμε και να
μην σκεφτόμαστε μόνο τον εαυτό μας. Ζούμε
όλοι στον ίδιο πλανήτη και πρέπει να συμμε-
τέχουμε όλοι σε αυτή την προσπάθεια.
We also must be careful of what we buy Επίσης, θα πρέπει να προσέχουμε τι αγο-
and what we eat. That is, if we start buying ράζουμε και τι τρώμε. Δηλαδή, εάν αρχίσουμε
biological products, we help both the να αγοράζουμε βιολογικά προϊόντα, βοηθάμε
environment and ourselves. Biological και το περιβάλλον και τους εαυτούς μας. Τα
products don’t harm the environment βιολογικά προϊόντα δεν επιβαρύνουν το περι-
because no chemical substances are used βάλλον επειδή δεν τους έχουν προστεθεί χημι-
in their cultivation and that’s another reason κές ουσίες κι έτσι είναι καλύτερα και για μας.
why they are better for us. Κάτι άλλο που μολύνει το περιβάλλον είναι
Another thing that pollutes the η καθημερινή χρήση απορρυπαντικών και
environment is the everyday use of σαμπουάν. Όλα αυτά είναι χημικά προϊόντα
detergents and shampoos. All these are που καταλήγουν στη θάλασσα. Για να μη μο-
chemical products that end up in the sea. In λυνθεί και η θάλασσα, θα πρέπει να χρησιμο-
order not to pollute the sea too, we should ποιούμε μόνο την αναγκαία ποσότητα!
only use the necessary amount! Τελευταίο αλλά πολύ σημαντικό, όταν
Last but not least, when we eat τρώμε κάτι την ώρα που περπατάμε, τις περισ-
something while we are walking, most of σότερες φορές πετάμε ό,τι μένει στο δρόμο.
the times we throw what is left on the road. Αλλά αυτό είναι παράλογο, επειδή υπάρχουν
But this is unreasonable because there are αρκετοί κάδοι στο δρόμο μας και δεν είναι
several bins on our way and it isn’t difficult δύσκολο να το κρατήσουμε και να το πετά-
to keep it and throw it in the nearest one. ξουμε στον πιο κοντινό.
It is very important, but easy to Είναι πολύ σημαντικό αλλά και εύκολο να
contribute in the attempt to improve the συνεισφέρουμε στην προσπάθεια βελτίωσης
environment’s situation and we must all του περιβάλλοντος και πρέπει όλοι να το πά-
decide to manage a change! ρουμε απόφαση για να καταφέρουμε κάποια
αλλαγή!

Σίσσυ Μαρμαριτσάκη Α2

47 
Η ζωή στην Ελλάδα Life in Greece
και τη Δανία and Denmark
Ονομάζομαι Χριστίνα Γρηγοράκη και είμαι My name is Christina Grigoraki and I am
13 ετών. Γεννήθηκα και ζω στα Χανιά. Ο 13 years old. My father is from a little village
πατέρας μου κατάγεται από ένα μικρό χωριό called Skafi and my mother is from
που ονομάζεται Σκάφη και η μητέρα μου από Copenhagen, Denmark, so when I was little
την Κοπεγχάγη της Δανίας, έτσι από μικρή I learned to speak both Greek and Danish.
έμαθα να μιλώ και ελληνικά και δανέζικα.
Since I was 6 months old my mother took
Από 6 μηνών η μητέρα μου με πηγαίνει στη me to Denmark every second year for 2
Δανία κάθε 2 χρόνια για χριστουγεννιάτικες weeks of Christmas holidays. I loved being in
διακοπές 2 εβδομάδων. Μου άρεσε πολύ να Denmark with my family and friends. I still
βρίσκομαι στη Δανία με την οικογένειά μου και remember the snow in our garden, the roads
φίλους. Ακόμη θυμάμαι το χιόνι στον κήπο covered in snow, the snowmen I used to
μας, τους δρόμους σκεπασμένους με χιόνι, make, hoe much fun I had… I was so HAPPY!
τους χιονάνθρωπους που έφτιαχνα και πόσο Green and white plants, colourful lights and
το διασκέδαζα… Ήμουν τόσο ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΗ! Christmas greetings were decorating the
Πράσινα και λευκά από το χιόνι φυτά, χρωμα- areas. In Denmark we decorated the
τιστά φώτα και χριστουγεννιάτικες ευχές στό- Christmas tree one day before Christmas
λιζαν την περιοχή. Στη Δανία στολίζαμε το χρι- Eve.
στουγεννιάτικο δέντρο μόνο μια μέρα πριν
In Greece in winter everything was dead;
την παραμονή των Χριστουγέννων.
no trees, no Christmas songs in the streets,
Στην Ελλάδα τον χειμώνα όλα ήταν νεκρά: the only thing that makes me happy at
ούτε δέντρα ούτε χριστουγεννιάτικα τρα- Christmas time are my friends, my family and
γούδια στους δρόμους· το μόνο που με κάνει the atmosphere in our house with the
ευτυχισμένη τα Χριστούγεννα είναι οι φίλοι Christmas tree, the low Christmas music
μου, η οικογένειά μου και η ατμόσφαιρα στο playing, the smell of the roast pork.
σπίτι μας με το χριστουγεννιάτικο δέντρο, τη
But last summer I had the opportunity to
χριστουγεννιάτικη μουσική να παίζει χαμηλά
go by plane to Denmark without my
και τη μυρωδιά του ψητού χοιρινού.
parents. It was an unforgettable experience
Αλλά πέρυσι το καλοκαίρι είχα την ευκαιρία and I will try it again and again. It was the
να πάω αεροπορικώς στη Δανία χωρίς τους first time I went to Denmark in the summer.
γονείς μου. Ήταν μια αξέχαστη εμπειρία και θα I went to many historical places like castles
το επιχειρήσω ξανά και ξανά. Ήταν η πρώτη and museums. Everything was different…
φορά που πήγα στη Δανία το καλοκαίρι. Πήγα Because here in Greece in the summer is so
σε πολλά ιστορικά μέρη, όπως κάστρα και hot and you see rubbish on the roads and
μουσεία. Όλα ήταν διαφορετικά… Επειδή εδώ mad drivers! And then I get confused
στην Ελλάδα το καλοκαίρι κάνει τόση ζέστη, because I like Greece because I was born
βλέπεις σκουπίδια στους δρόμους και αν- here and all my friends are here, my school,
θρώπους που οδηγούν σαν τρελοί! Και μετά everything. But I also like Denmark as a
νοιώθω μπερδεμένη, επειδή μου αρέσει η country where things are better, like daily
Ελλάδα, επειδή γεννήθηκα εδώ και όλοι οι life… So I don’t know which place of the two
φίλοι μου είναι εδώ, και το σχολείο μου και is better.
όλα. Αλλά μου αρέσει και η Δανία ως χώρα
όπου τα πράγματα είναι καλύτερα, όπως η
καθημερινή ζωή των ανθρώπων… Έτσι δεν
ξέρω ποιο από τα δύο μέρη είναι το καλύτερο.
Χριστίνα Γρηγοράκη, Α1

 48
αθλητισμός 

Παγκόσμιο
Ποδόσφαιρο
Σήμερα το παγκόσμιο ποδόσφαιρο δεν
βρίσκεται στην καλύτερή του περίοδο.
Υπάρχουν πολλά πράγματα τα οποία είναι
λάθος και θα πρέπει να διορθωθούν από
τους ανθρώπους που διαχειρίζονται την
κατάσταση του παγκοσμίου ποδοσφαίρου σφαιρική ομοσπονδία, η οποία επί σειρά ετών
[FIFA]. είχε απαγορεύσει την είσοδο βίαιων φιλάθλων
Κατά πρώτον υπάρχει το πρόβλημα διαχείρι- στα γήπεδα για να μη γίνονται επεισόδια.
σης χρημάτων από τους υπεύθυνους κάθε ομά- Από εκείνο λοιπόν τον καιρό τα επεισόδια
δας. Τα χρήματα διασκορπίζονται σε διάφορες ελαττώθηκαν. Τέτοια προβλήματα υπάρχουν
άσκοπες μεταγραφές τα ποσά που φεύγουν από στην Ελλάδα όταν γίνονται τα λεγόμενα ντέρμπυ,
τα ταμεία είναι μεγαλύτερα από 20.000.000€. Ένα αλλά και σε άλλες χώρες του εξωτερικού. Οι ομο-
παράδειγμα αποτελεί η μεταγραφή ενός παγκο- σπονδίες των κρατών έχουν λάβει μια σειρά
σμίου φήμης παίκτη, του Κριστιάνο Ρονάλντο. Η αυστηρών μέτρων για να αποτρέψουν το ξέσπα-
μετακίνηση του συγκεκριμένου παίκτη από τη σμα επεισοδίων.
Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ στη Ρεάλ Μαδρίτης
Επίσης θα πρέπει να αναφερθεί ότι κάποιες
έφτασε το ποσό των 96.000.000€. Η μεταγραφή
ομάδες αγωνίζονται σε άθλιους αθλητικούς
αυτή έπρεπε να γίνει, καθώς η Ρεάλ χρειαζόταν
χώρους. Γι' αυτό λοιπόν θα πρέπει να επισκευα-
έναν τέτοιο παίκτη, αλλά το ποσό που δαπα-
στούν σωστά τα υπάρχοντα γήπεδα, έτσι ώστε
νήθηκε δεν θα έπρεπε να είναι τόσο μεγάλο.
να προσφέρουν ένα κόσμιο περιβάλλον τόσο
Υπάρχουν πολλά άλλα τέτοια παραδείγματα
στις ομάδες όσο και στους φιλάθλους. Αξίζει να
μεταγραφών. Το συγκεκριμένο όμως παράδειγμα
σημειωθεί ότι ακόμα και σε ιστορικά στάδια,
είναι το πιο τρανταχτό, καθώς ο πρόεδρος της
όπως αυτό του Λίβερπουλ, το Άνφιλντ, και το
ομάδας από τη Μαδρίτη χρειάστηκε να πάρει
Γουέμπλεϊ του Λονδίνου, υπάρχουν ελλιπείς και
δάνειο από την τράπεζα ύψους 69.000.000€.
φθαρμένες εγκαταστάσεις που πρέπει να επι-
Δεύτερο όμως και πιο σημαντικό πρόβλημα σκευαστούν.
για το παγκόσμιο ποδόσφαιρο είναι η συμπε-
Τέλος, το παγκόσμιο ποδόσφαιρο αυτή την
ριφορά των φιλάθλων και των οπαδών στα
εποχή περνά μία μεγάλη κρίση και όλες οι ομά-
παγκόσμια γήπεδα. Υπάρχουν ορισμένα
δες και οι ομοσπονδίες πρέπει να συμβάλουν
ανεγκέφαλα άτομα τα οποία πηγαίνουν στο
έτσι ώστε να ξεπεραστεί η κρίση
γήπεδο, όχι για να απολαύσουν το θέαμα και
αυτή.
τον αγώνα αλλά για να διαπληκτιστούν με τους
αντίπαλους φιλάθλους. Αυτό έχει δημιουργήσει
τεράστια προβλήματα στην παγκόσμια ποδο- Βασίλης Ντάλιος, Α2

49 
σύγχρονα προβλήματα 

Χωρίς τηλεόραση
Όλα ξεκίνησαν μια κρύα νύχτα του χειμώνα,
όταν ένας κεραυνός που έπεσε κοντά στο σπίτι
μας κατέστρεψε για μερικές μέρες το σύστημα
ηλεκτροδότησης της γειτονιάς μας.
Η πρώτη μέρα
Η καταστροφή ήταν μεγάλη, αφού χωρίς
ήταν η πιο δύσκολη, μέχρι να προ-
ρεύμα δεν μπορούσε να λειτουργήσει τίποτα
σαρμοστούμε και να βρούμε τρόπους
μέσα στο σπίτι. Ενώ είχαμε ξεπαγιάσει από το
με τους οποίους θα μπορούσαμε να την αντι-
κρύο, ο μπαμπάς είχε μια πολύ καλή ιδέα. Ποια
καταστήσουμε. Τα πράγματα δεν ήταν και τόσο
ήταν αυτή; Να βάλει σε λειτουργία το τζάκι που
δύσκολα, γιατί τώρα είχαμε πολύ ελεύθερο
έχουμε στο σαλόνι του σπιτιού μας, και του
χρόνο για να ασχοληθούμε με άλλα πιο
οποίου ο ρόλος μέχρι τότε ήταν διακοσμητικός.
ουσιώδη πράγματα, που ίσως θα μας γέμιζαν
Το τζάκι μάς έβγαλε πράγματι από τη δύσκολη
πολύ περισσότερο, και ας μην το είχαμε καταλά-
θέση εκείνες τις κρίσιμες μέρες και έγινε η ζεστή
βει μέχρι τότε.
μας συντροφιά, ακόμα και όταν επανήλθε το
ηλεκτρικό ρεύμα στο σπίτι, καθώς η τηλεόρασή Κάθε βράδυ απολαμβάναμε τις ιστορίες της
μας είχε πάθει μια βλάβη, που για να επιδιορ- γιαγιάς γύρω από το τζάκι ψήνοντας και
θώσει ο τεχνίτης θα έπρεπε να την κρατήσει τρώγοντας κάστανα: ιστορίες πραγματικές που
περίπου μια εβδομάδα. Η στενοχώρια μας ήταν είχαν βγει από την ίδια τη ζωή της. Και ήταν πολύ
αβάσταχτη: πώς θα κυλήσουν οι μέρες χωρίς γλυκός ο ύπνος, καθώς από τη μια σε χάιδευε η
τηλεόραση; Τι οπισθοδρομικοί που είμαστε και φλόγα και από την άλλη το γέρικο χέρι της για-
έχουμε μία μόνο τηλεόραση, τη στιγμή που άλλα γιάς, το οποίο σου έδινε μια αίσθηση μοναδική.
σπίτια έχουν πάνω από δύο, έλεγαν τα μικρό- Πρέπει να ομολογήσω ότι καλύτερος συνδυα-
τερα αδέλφια μου στους γονείς μου για να σμός για να κάνεις ένα γλυκό και υπέροχο ύπνο,
δείξουν τη δυσαρέσκειά τους. Ό,τι όμως και να δεν υπάρχει. Θυμάμαι επίσης με πόση λαχτάρα
λέγαμε, η απώλεια της τηλεόρασης ήταν ένα μας μιλούσε για τα περασμένα, για τον γάμο
γεγονός. της, τα παιδιά της, τη ζωή της ολόκληρη. Αυτό
όμως που με άγγιξε περισσότερο, ήταν όταν
μιλούσε για τον θάνατο του παππού μου. Η
φωνή της τότε χαμήλωνε, βράχνιαζε και σταγόνες
δάκρυα κυλούσαν από τα μάτια της, που προ-
σπαθούσε με επιδέξιο τρόπο να μας κρύψει.

 50
Αυτό μας έγινε συνήθεια, και κάθε Σαββα- Γι’ αυτό δεν θα πρέπει να γίνεται κατάχρησή της,
τοκύριακο μαζεύαμε και άλλα παιδιά από τη γει- καθώς είναι βέβαιο ότι υπάρχουν και άλλα μέσα
τονιά το βράδυ γύρω από το τζάκι και όλοι μαζί για γνώση και επαφή με τις ανθρώπινες σχέσεις
εξιστορούσαμε πώς περάσαμε την εβδομάδα. και καταστάσεις. Θα πρέπει λοιπόν μόνοι μας να
Αυτό λοιπόν το τυχαίο γεγονός μας έφερε πιο την προγραμματίζουμε σωστά και να μην κρεμό-
κοντά στους δικούς μας ανθρώπους, αλλά και μαστε από αυτήν, περιμένοντας μήπως πέσει
στους γύρω μας, που τόσο πολύ έχουμε ανάγκη κάποιος κεραυνός στη γειτονιά μας και μας
την παρέα τους. ξεκολλήσει από αυτήν.
Διαβάσαμε επίσης μυθιστορήματα, που σε Οι μέρες που πέρασα χωρίς τηλεόραση θα
άλλη περίπτωση τα ξεκινούσαμε και ποτέ δεν τα μου μείνουν αξέχαστες. Σας προτείνω να το
τελειώναμε. Είχαμε χρόνο να πάμε στο χωράφι δοκιμάσετε και εσείς, για να βρείτε μόνοι σας τι
να βοηθήσουμε τον μπαμπά στις εξωτερικές πραγματικά ζητάτε και τι θέλετε, χωρίς να σας
δουλειές, αλλά και να ασχοληθούμε με τις δου- βομβαρδίζουν κάποιοι άγνωστοι, υποτιμώντας τη
λειές του σπιτιού. Φτιάξαμε τον κήπο του σπιτιού νοημοσύνη σας.
μας που τον είχαμε παραμελήσει· κατασκευάσαμε
εκεί ένα δικό μας σπιτάκι με φύλλα από φοίνικα
και όταν είχε ήλιο περνούσαμε σε αυτό τις απο-
γευματινές μας ώρες.
Η τηλεόραση είχε φύγει λοιπόν από το μυαλό
μας. Όταν την έφεραν πίσω, δεν χαρήκαμε και
τόσο, γιατί φοβηθήκαμε μήπως χάσουμε όλα
αυτά που είχαμε πετύχει τις μέρες της απουσίας
της.
Η τηλεόραση μπορεί να αποτελέσει το σπου-
δαιότερο μέσο μαζικής ενημέρωσης, καθώς δίνει
στον θεατή την ευκαιρία να ενημερώνεται για τις
εξελίξεις στον πολιτικό και οικονομικό χώρο, ενώ
παράλληλα τον ψυχαγωγεί και τον μορφώνει.
Από την άλλη, όμως, διαπιστώνουμε ότι μπορεί
να προκαλέσει ζημιά. Από εμάς εξαρτάται ο
βαθμός της ωφελιμότητάς της. Εάν την προγρα-
μματίζουμε σωστά, είναι απαραίτητη, δεν είναι
όμως αρκετή για να πλάσει από μόνη της
Στάθης Τσουράκης Α3
ευαίσθητους και υπεύθυνους ανθρώπους.

51 
μουσική 

Η ελληνική ροκ μουσική


Η ιστορία της ελληνικής ροκ μουσικής
αρχίζει την δεκαετία του 70, όταν ο Παύλος
Σιδηρόπουλος πειραματίζεται για πρώτη
φορά με τον ροκ ήχο. Σε μεγάλο βαθμό
επηρέασαν τις εξελίξεις του ελληνικού ροκ
από το 1970 μέχρι και σήμερα, εκτός από τον
Παύλο Σιδηρόπουλο και το Βασίλη Παπακων-
σταντίνου, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο
Διονύσης Σαββόπουλος, οι αδερφοί Κατσιμίχα
κ.ά. Αξιόλογα ελληνικά ροκ γκρουπ είναι οι
Τρύπες, τα Ξύλινα Σπαθιά, οι Πυξ Λαξ, οι
Ενδελέχεια, και πολλοί άλλοι.
Μερικά τραγούδια των παραπάνω καλλι-
τεχνών είναι:

Παύλος Σιδηρόπουλος: Να μ’ αγαπάς, Ο


Μπάμπης ο φλου
Βασίλης Παπακωνσταντίνου: Ο μαύρος γάτος,
Χαιρετίσματα
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας: Μικρός Τιτανικός,
Μου λες τα μάτια σου, Έλα ψυχούλα μου, Ένας
Τούρκος στο Παρίσι
Διονύσης Σαββόπουλος: Μη μιλάς άλλο για
αγάπη
Αδελφοί Κατσιμίχα: Νύχτωσε νύχτα, Ανόητες
αγάπες
Τρύπες: Γιορτή, Δεν χωράς πουθενά, Τρένο
Ξύλινα Σπαθιά: Σιωπή, Βασιλιάς της σκόνης,
Αδρεναλίνη
Πυξ Λαξ: Δεν θα δακρύσω πια για σένα, Γιατί
έπαψες αγάπη να θυμίζεις
Ενδελέχεια: Βουτιά από ψηλά, Διαμαντένια
προβλήτα

Ευτέρπη Κουτρουμπα, Α1
Χριστίνα Γρηγοράκη, Α1

 52
ποιήματα-στίχοι 

Αν μάθω πως δε μ’ αγαπάς


θα πέσω στο γκρεμό
από ύψος χαμηλό.
Θα μαχαιρωθώ
Η τάξη είναι το κλουβί
με μαχαίρι πλαστικό
και οι μαθητές πουλάκια
Θα πέσω στη φωτιά
και η φάτσα των καθηγητών
που είναι σβησμένη
σου ανάβει τα λαμπάκια

Φιλία
Όταν είσαι μόνος και το άδικο σε πνίγει
και όταν πάλι ο δρόμος σε αδιέξοδο θα λήγει
Όταν δυο δάκρυα κυλούν στα δυο σου μάτια
όταν η καρδιά σου θα έχει γίνει πια κομμάτια...

Τότε ένας φίλος μπορεί να σε βοηθήσει


μόνο ένας φίλος θα σου δώσει μια λύση...
Όταν έχεις φίλους που πραγματικά αξίζουν...
Μην ακούς τους άλλους που την ψυχή σου τη
μαυρίζουν...

Μία η τάξη μας


ένα το τμήμα μας, όλοι τρελοί.
Τρελοί που χορεύουν στο διάδρομο
για μια κενή.
Μη μιλάς για ιστορία
και μαθηματικά
μίλα μου για αγάπες και ερωτικά.
Αν το μάθει η Γυμνασιάρχης
θα μας βγάλει το αυτί
θα μας πάρει στο γραφείο
και θα φάμε αποβολή.

Μαρία Αλεφαντινού, Α2

53 
ήξερες ότι... 

Το μέλι είναι το μόνο τρόφιμο που δεν χαλάει.


Βρέθηκε μέλι στους τάφους των Αιγυπτίων Φαραώ, το
οποίο δοκίμασαν οι αρχαιολόγοι και δήλωσαν ότι
είναι βρώσιμο.

 Ο Ρόναλντ Ρέιγκαν, ο Κλιντ Ίστγουντ


και ο Χάρισον Φορντ είναι οι τρεις άνθρω-
ποι που έχουν ήδη αγοράσει οικόπεδα στο
φεγγάρι.

Το 1800, στην Αγγλία, όποιος δοκίμαζε να


αυτοκτονήσει και δεν τα κατάφερνε καταδικαζόταν σε θάνατο!

 Τα γνωστά σε όλους μας «νυχτικά» εμφανίστηκαν στην Ευρώπη


τον 16ο αιώνα. Έως τότε, οι άνθρωποι κοιμούνταν είτε γυμνοί είτε με
τα ρούχα τους.

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι κοιμόντουσαν με πέτρινα μαξιλάρια!

 Η χειραψία παλιά γινόταν για να δείχνει κανείς πως είναι άοπ-


λος!
Πριν από το 1800, δεν υπήρχε ξεχωριστό παπούτσι για το δεξί και το
αριστερό πόδι.

 Στη Σιγκαπούρη είναι παράνομο να μασάς τσίχλα.

Ο πιο δυνατός μυς του ανθρώπι-


νου σώματος είναι η γλώσσα.

Η Coca-Cola ήταν αρχικά πράσινη.

 54
Οι Μογγόλοι ρίχνουν αλάτι στο τσάι τους αντί για ζάχαρη.

Οι γαρίδες είναι τα πιο θορυβώδη όντα στον ωκεανό.

 Η σοκολάτα μπορεί να σκοτώσει τα σκυλιά, καθώς


έχει άμεσες επιπτώσεις στον εγκέφαλο και το νευρικό τους
σύστημα.
Οι χήνες συχνά ζευγαρώνουν μία φορά και για μια ζωή
και μπορούν να πεθάνουν, κυριολεκτικά, από τη στεναχώρια τους όταν πεθάνει
το ταίρι τους.

Κάθε άνθρωπος παράγει καθημερινά 1 λίτρο σάλιο και συνολικά στη


ζωή του περίπου 25.000 λίτρα! (Η αγελάδα παράγει μέχρι και 60 λίτρα
την ημέρα!!!)

Ο μεγαλύτερος μυς μας είναι αυτός του γλουτού μας.

 Όταν φταρνιζόμαστε, ο αέρας βγαίνει από την μύτη μας με


ταχύτητα μεγαλύτερη από 160 χιλιόμετρα ανά ώρα.

Σε όλο μας το σώμα έχουμε 2-3 εκατομμύρια τρίχες. Μόνο στις παλάμες των χεριών,
στις φτέρνες των ποδιών και στα χείλη δεν έχουμε καθόλου!

Κάθε δακτυλικό αποτύπωμά μας είναι μοναδικό. Ακόμα και τα αποτυπώματα


των 10 δακτύλων μας είναι διαφορετικά μεταξύ τους!

 Στο σώμα μας έχουμε 206 κόκαλα από τα οποία


το πιο μικρό είναι ένα που βρίσκεται στο αυτί σου
και το πιο μεγάλο είναι αυτό του μηρού σου;

Οι αγελάδες βγάζουν περισσότερο γάλα όταν ακούνε μουσική.

Τα μυρμήγκια δεν κοιμούνται ποτέ.

Όλγα Κοκολάκη, Α1
Θοδωρής Κυριακάκης, Α1

55 
Οπτικές Πλάνες

 56
Τέα Πούπη, Γ4 Ευαγγελία Πετράκη, Γ3 Λευτέρης Σκαλιδάκης, Γ4

Ευγενία Μιχαηλίδη, Γ3 Ιωάννα Σπαθαράκη, Β3 Γιάννης Παντελάκης, Γ3


Τα παραπάνω έργα των παιδιών ήταν υποψήφια για το εξώφυλλο και οπισθόφυλλο του περιοδικού
Eυχαριστούμε
• Τη Διευθύντρια του σχολείου Mαρία Πατρελάκη.
• Την καθηγήτρια των Kαλλιτεχνικών, Αναστασία Πετράκη.
• Την καθηγήτρια των Aγγλικών, Xρύσα Kοντοχρήστου.
• Tον καθηγητή Φυσικής, Μανόλη Λιονάκη.
• Tον καθηγητή της Τεχνολογίας, Αντώνη Βουρβαχάκη.
Συντακτική Ομάδα
Α1: Χριστίνα Γρηγοράκη, Χρήστος Κλαριδόπουλος, Όλγα Κοκολάκη, Ευτέρπη
Κουτρουμπά, Γιώργος Κυριακάκης, Θοδωρής Κυριακάκης, Αναστασία Λιοδάκη,
Φιλιώ Μαρματάκη Α2: Μαρία Αλεφαντινού, Σίσσυ Μαρμαριτσάκη, Βασίλης
Ντάλιος, Αγγελική Πατεράκη Α3: Στάθης Τσουράκης Β1: Ευτυχία Ανδρονικάκη,
Μαρία Βεριβάκη, Μαντώ Βροντάκη, Ιωάννα Δρακουλάκη, Ελένη Ζουριδάκη,
Γεωργία Μιχαηλίδη Β2: Άννα Κεραμιανάκη, Μαρία Κοκκινάκη Β3: Κώστας Πρα-
σάκης, Όλγα Σταφυλαράκη, Δέσποινα Σχοιναράκη Γ2: Ντόινα Κορόι,
Αλέξανδρος Κοκολάκης, Δήμητρα Κουτρουμπά, Ζαχαρίας Μαυριδάκης, Κώστας
Λυχνάκης Γ4: Γιάννης Χριστινάκης, Αλκμήνη Τσέκου, Λευτέρης Σκαλιδάκης
Υπεύθυνοι καθηγητές:
Οι φιλόλογοι Γιάννης Δημητρακάκης και Ελένη Μαράκη
Γαβριέλλα Κίτσο, Β2