You are on page 1of 1

ANG PINAKA-MATAGAL NA AKLASAN: 1744 - 1829 baranggay ng Loon, Maribojoc at Loay.

Ang
naiwang campo ng mga Español ay iyong na
Dagohoy, Ang Mapagpalaya Ng Bohol lamang sa Inabanga, Tagbilaran at Jagna.
Dahil dito, marami sa mga namundok ang
bumalik nang tahimik. Pati si Dagohoy at si
Sa lahat ng mga indio, ang mga taga-Bohol ang pinaka-mabangis at pinaka-magiting... --Pedro Sanote ay bumaba upang manahimik, subalit
Murillo nagbalikan silang lahat sa gubat at
Velarde, SJ, Historia de la provincia de Philipinas de la compania de Jesus, Manila, 1747 paghihimagsik nang ipilit ng mga frayle na
TUMAGAL nang 85 taon ang pinaka-mahabang aklasan sa Pilipinas, nagsimula nuong 1744 magtayo sila ng mga simbahan at convento at
dahil sa kabuktutan ng isang frayleng Jesuit, si Gaspar Morales, ang cura sa Inabanga. Inutusan mamuhay sa ilalim ng mga Español. Mula
niya ang isang pulis, si Sagarino Sendrijas, na dakpin ang isang taga-Bohol na umayaw sa nuong 1772, ipinagbawal ng mga pinuno ng
kanyang pagka-catholico at lumayo sa simbahan. Subalit nagkaruon ng bakbakan sa pagdakip at si himagsikan na sumuko ang mga tao, papatayin
Sagarino ang napatay. Ang bangkay niya ay dinala ng kanyang kapatid, si Francisco ‘Dagohoy’ daw sinumang lumapit sa mga Español.
Sendrijas, upang mailibing sa cementerio ng simbahan sa Inabanga. Subalit si Morales mismo,
ang frayleng nag-utos kay Sagarino, ang tumanggi na inilibing ang bangkay sa simbahan dahil,
namatay sa isang duelo, na labag daw sa utos ng simbahan. Tatlong araw naiwang nabubulok ang Hindi na matunton kung kailan ipinanganak si
bangkay nang hindi inililibing. Dagohoy at lihim pa rin kung kailan siya
namatay. Subalit nagpatuloy ang aklasan
pagkamatay niya, sa pamumuno ng anak, si
Naghimagsik si Dagohoy at isinumpang maghihiganti sa frayle. Katulong ang ibang pinuno, sina Handog, at ng kapatid, si Iwag. Hanggang
Ignacio Arañez, Pedro Bagio at Bernardo Sanote, nagtatag siya ng malayang pamahalaan sa nuong Mayo 1827, sa utos ni Mariano
bundok-bundok ng Inabanga at Talibon. Ito ang kauna-unahang pamahalaan ng Pilipino mula Ricafort, ang naging pang-21 governador
nang sakupin ni Miguel Lopez de Legazpi ang kapuluan nuong 1565. Mahigit 3,000 tagapulo (1825 - 1830) mula nang naghimagsik si
(isleño, islanders) ang namundok at sumapi sa kanila, at hindi nagtagal, 9 baranggay na lamang Dagohoy, nagpadala ng mahigit 2,000 sundalo
ang naiwang nasa ilalim ng mga Español sa Bohol. at taga-Cebu si Jose Lazaro Cairo, alcalde
mejor ng Cebu, upang puksain ang aklasan.
Winasak ng mga naghihimagsik ang katabing convento de San Xavier at tinangay ang mga vaca, Ilang ulit silang nanalo sa sagupaan subalit
kalabaw, kabayo at iba pang hayop na alaga ng mga frayleng Jesuit duon. Pinatay ng mga kakampi nagpatuloy ang aklasan.
ni Dagohoy ang isang frayleng Jesuit, si Giuseppe Lamberti, taga-Italy na cura sa Jagna, nuong
Enero 24, 1746. Pagkatapos, pinapatay ni Dagohoy si Fray Morales. Nuong Abril ng sumunod na taon, nagpadala
uli ng cañon at sundalo sa pamumuno ni
Umabot sa 20,000 ang mga sumapi sa kanya nang mabantog na siya ay may ‘galing’ at tinawag Capitan Manuel Sanz. Mahigit isang taon
siyang Dagohoy, mula sa wikang ‘dagon sa hoyohoy’ - anting-anting sa hangin, nakakatalon sa naglabanan, at 395 naghihimagsik ang napatay,
kabilang bundok. Ilang ulit niyang ginapi ang mga sandalo ng Español. Naitaboy niya ang mga bago nagapi ang aklasan nuong Agosto 31,
campo ng sundalo sa Loboc, Jagna, Talibon at Dauis na itinayo ng mga Español upang lupigin 1829. Ipinatapon ni Ricafort sa labas ng
siya. Pilipinas ang 98 pinuno ng himagsikan. Sa
mga tauhan ng mga naghimagsik, mahigit
19,400 ang bumaba sa bundok at sumuko. Pilit
Pagkaraan ng 20 taon, pinaalis ang mga Jesuit mula sa Pilipinas at ang mga frayleng Recollect ang
silang pinamahay sa ilalim ng mga frayle sa
pumalit sa Bohol. Ang frayleng nalagay sa Baclayon ay si Pedro de Santa Barbara. Upang
mga baranggay ng Batuanan, Cabulao,
mapuksa ang aklasan, ilang ulit siyang nakipag-usap kina Dagohoy at iba pang pinuno. Humingi
Catigbian at Bilar.
siya kay Jose Raon, ang governador nuong 1765-1770, ng kapatawaran (general amnesty) para
sa lahat ng naghimagsik sa Bohol. Pinaalis din ni Fray Santa Barbara ang hukbo ng Español sa
mga