You are on page 1of 254

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH

LUAÄN AÙN TIEÁN SÓ LÒCH SÖÛ

HUYØNH THÒ LIEÂM

PHONG TRAØO ÑAÁU TRANH CHOÁNG, PHAÙ AÁP
CHIEÁN LÖÔÏC ÔÛ MIEÀN ÑOÂNG NAM BOÄ
(1961-1965)

THAØNG PHOÁ HOÀ CHÍ MINH –NAÊM 2006

-1-
LÔØI CAM ÑOAN

Toâi xin cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa rieâng toâi. Caùc soá

lieäu neâu treân trong luaän aùn laø trung thöïc.

Nhöõng keát luaän khoa hoïc cuûa luaän aùn chöa ñöôïc ai coâng boá trong

baát kyø coâng trình naøo khaùc.

Taùc giaû luaän aùn

Huyønh Thò Lieâm

-2-
MUÏC LUÏC
MÔÛ ÑAÀU
1. Lyù do choïn ñeà taøi .............................................................................. 1
2. Muïc ñích nghieân cöùu ....................................................................... 4
3. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu ................................................. 5
4. Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà ............................................................6
5. Nguoàn taøi lieäu vaø phöông phaùp nghieân cöùu ..................................13
6. Ñoùng goùp khoa hoïc cuûa luaän aùn ....................................................14
7. Boá cuïc cuûa luaän aùn .........................................................................15
CHÖÔNG 1 – NHÖÕNG NHAÂN TOÁ CHI PHOÁI PHONG TRAØO
CHOÁNG PHAÙ AÁP CHIEÁN LÖÔÏC ÔÛ MIEÀN ÑOÂNG NAM BOÄ .....17
1.1. Ñòa lyù töï nhieân, xaõ hoäi vaø nhaân vaên mieàn Ñoâng Nam boä. .......17
1. 1. 1. Ñòa lyù töï nhieân ....................................................................................... 17
1. 1. 2. Ñaëc ñieåm xaõ hoäi- nhaân vaên vaø truyeàn thoáng yeâu nöôùc ......................... 21
1. 2. Chính saùch cuûa Myõ ñoái vôùi mieàn Nam Vieät Nam .................................... 24
1. 2. 1. YÙ ñoà cuûa Myõ ñoái vôùi Vieät Nam................................................. 24
1.2. 2. Myõ vaø chính quyeàn mieàn Nam phaù hoaïi hieäp ñònh
Geneøve, thi haønh chính saùch “toá coäâng, dieät coäng”. ..................... 27
1.2. 3. Myõ vaø chính quyeàn Dieäm loaïi Phaùp vaø caùc phaàn töû
thaân Phaùp, thaønh laäp quoác gia choáng coäng mieàn Nam Vieät Nam. 32
1.3 . Phong traøo ñaáu tranh caùch maïng cuûa nhaân daân mieàn
Ñoâng Nam boä nhöõng naêm 1954-1960 .......................................35
1. 3. 1. Phong traøo ñaáu tranh ñoøi thi haønh hieäp ñònh Geneøve,
ñoøi caùc quyeàn lôïi daân sinh, daân chuû choáng “caûi caùch ñieàn ñòa”.. 35
1.3. 2. Phong traøo ñoàng khôûi naêm 1960............................................... 42
1.4. Myõ trieån khai chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät vaø
thöïc hieän quoác saùch aáp chieán löôïc” ôû mieàn Nam ..................48
1. 4. 1. Myõ trieån khai chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”. .................... 48

-3-
1.4.2. Myõ – Dieäm thöïc hieän “quoác saùch aáp chieán löôïc” ôû mieàn
Ñoâng Nam boä ............................................................................... 52
1.4.3. Trieån khai chính saùch aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä ...... 58
CHÖÔNG 2 - PHONG TRAØO ÑAÁU TRANH CHOÁNG, PHAÙ AÁP
CHIEÁN LÖÔÏC ÔÛ MIEÀN ÑOÂNG NAM BOÄ (1961 – 1963)......68
2.1. Chuû tröông cuûa Trung öông Ñaûng vaø Trung öông Cuïc
mieàn Nam veà nhieäm vuï choáng, phaù aáp chieán löôïc ..................68
2.1. 1. Nhöõng ñieàu kieän môùi, nhieäm vuï môùi cuûa caùch maïng mieàn
Nam sau Ñoàng Khôûi ..................................................................... 68
2.1. 2. Trung öông Ñaûng vaø Trung öông Cuïc mieàn Nam chæ ñaïo
phong traøo choáng phaù aáp chieán löôïc ................................................. 75
2.2. Quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä choáng, phaù aáp chieán löôïc
töø naêm 1961 ñeán cuoái naêm 1963 ............................................. 83
2.21. Chieán thaéng Phöôùc Thaønh vaø buoåi ñaàu keát hôïp quaân ................. 83
söï vôùi noåi daäy choáng phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä
naêm 1961...................................................................................... 83
2.2.2. Phaù aáp chieán löôïc Beán Töôïng kieåu maãu cuûa ñòch, ñaåy
maïnh phong traøo du kích chieán tranh ôû mieàn
Ñoâng Nam boä 1962 ................................................................... 87
2.2. 3. Höôûng öùng phong traøo “Thi ñua AÁp Baéc gieát giaëc laäp coâng”
ñaåy maïnh choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn
Ñoâng Nam boä naêm 1963............................................................... 102
CHÖÔNG 3 –PHONG TRAØO ÑAÁU TRANH CHOÁNG, PHAÙ AÁP
CHIEÁN LÖÔÏC ÔÛ MIEÀN ÑOÂNG NAM BOÄ (1964 – 1965 ...............123
3.1. Chöông trình laäp aáp chieán löôïc cuûa Myõ trong keá hoaïch Johnson-
Mc.Namara ................................................................................123
3.1.1. Tình hình mieàn Nam sau ñaûo chính thaùng 11 naêm 1932 keá hoaïch
Johnson Mc.Namara .................................................................... 123
3.1. 2. Myõ vaø chính quyeàn tay sai ôû mieàn Nam thöïc hieän chöông trình“

-4-
aáp taân sinh”.................................................................................. 132
3.2. Quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä ñaåy maïnh phong traøo choáng,
phaù aáp chieán löôïc trong nhöõng naêm 1964-1965..........................135
3.2.1. Chuû tröông môùi cuûa Ñaûng veà choáng, phaù aáp chieán löôïc trong
thôøi kyø môùi ...........................................................................135
3.2. 2. Keát hôïp ba muõi giaùp coâng treân ba vuøng chieán löôïc ñaåy maïnh
phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc .........................................140
3.2.3 Tích cöïc xaây döïng thöïc löïc caùch maïng, xaây döïng vuøng giaûi
phoùng, caên cöù ñòa, taïo theá vaø löïc cho phong traøo choáng phaù aáp
chieán löôïc ...................................................................................148
3.2. 4. Chieán dòch Bình Giaõ vaø phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc . 151
3.2. 5. Chieán dòch Ñoàng Xoaøi, phoái hôïp tieán coâng quaân söï vôùi choáng,
phaù aáp chieán löôïc ........................................................................ 158

KEÁT LUAÄN .......................................................................................................... 166
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO ................................................................................... 176
PHUÏ LUÏC ............................................................................................................. 201
HÌNH AÛNH .......................................................................................................... 202
PHUÏ LUÏC 1 .......................................................................................................... 217

PHUÏ LUÏC 2 ................................................................................................225

PHUÏ LUÏC 3 .................................................................................................231

PHUÏ LUÏC 4 ................................................................................................235

PHUÏ LUÏC 5 ................................................................................................249

-5-
MÔÛ ÑAÀU

1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI
Mieàn Ñoâng Nam boä laø ñòa baøn chieán löôïc quan troïng, laø chieán tröôøng
giaønh giaät quyeát lieät, dai daúng giöõa ta vaø ñòch trong suoát 30 naêm chieán
tranh, ñaëc bieät laø trong 21 naêm khaùng chieán choáng Myõ. Trong aâm möu xaâm
löôïc mieàn Nam Vieät Nam, Myõ-Dieäm coi vieäc bình ñònh, laäp aáp chieán löôïc
laø moät giaûi phaùp chieán löôïc coù yù nghóa quyeát ñònh ñeán söï thaønh baïi cuûa
caùc keá hoaïch xaâm löôïc cuûa chuùng, nhaát laø trong giai ñoaïn chuùng thöïc hieän
chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”. Muïc ñích cuûa vieäc gom daân laäp aáp chieán
löôïc cuûa ñòch laø nhaèm “taùt nöôùc baét caù”, chia reõ quaàn chuùng nhaân daân vôùi
caùn boä caùch maïng, thöïc hieän möu ñoà coâ laäp vaø tieâu dieät löïc löôïng caùch
maïng, nhaèm aùp ñaët chuû nghóa thöïc daân môùi leân mieàn Nam Vieät Nam.
Luaän aùn nghieân cöùu phong traøo ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû
mieàn Ñoâng Nam boä giai ñoaïn 1961-1965, bôûi caùc lyù do sau ñaây:
1.1. Choáng phaù aáp chieán löôïc laø moät hoaït ñoäng raát quan troïng trong
cuoäc khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc. Nghieân cöùu veà choáng, phaù aáp
chieán löôïc nhaèm goùp phaàn laøm roõ vaø saâu saéc hôn lòch söû cuoäc khaùng chieán
choáng Myõ, cöùu nöôùc; ñoàng thôøi qua ñoù phaân tích ñeà xuaát moät soá luaän cöù
khoa hoïc phuïc vuï cho nhieäm vuï xaây döïng löïc löôïng caùch maïng ñeå thöïc
hieän nhieäm vuï xaây döïng vaø baûo veä Toå quoác hieän nay .
1.2. Veà thôøi gian, trong giai ñoaïn 1961-1965, Myõ–Dieäm chuyeån töø
chính saùch “toá coäng, dieät coäng” sang chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”.
Ñaây laø giai ñoaïn khaù ñieån hình veà trieån khai aáp chieán löôïc cuûa keû ñòch ôû
mieàn Ñoâng Nam boä. Sau Ñoàng khôûi 1960-1961, chính saùch “toá coäng, dieät

-6-
coäng” cuûa Myõ- Dieäm bò thaát baïi, buoäc ñòch phaûi thay ñoåi chieán löôïc,
chuyeån sang duøng baïo löïc chieán tranh ñeå ñaøn aùp phong traøo caùch maïng
mieàn Nam, trong ñoù vieäc laäp aáp chieán löôïc laø bieän phaùp chieán löôïc cô baûn
coù yù nghóa quyeát ñònh ñeán vieäc thaønh baïi cuûa chieán löôïc “chieán tranh ñaëc
bieät”. Chuû tröông laäp aáp trong giai ñoaïn chieán löôïc naøy ñöôïc Myõ - Dieäm
trieån khai quyeát lieät nhaát vaø ñaõ ñöôïc chuùng naâng leân thaønh quoác saùch. Ñeå
naâng cao hieäu quaû chieán löôïc cuûa chuû tröông naøy, Myõ – Dieäm ñaõ môøi
nhöõng chuyeân gia, coá vaán coù kinh nghieäm nöôùc ngoaøi nhö Robert
Thompson toát nghieäp ñaïi hoïc Cambridge(Anh) naêm 1937, trong ñaïi chieán
theá giôùi thöù hai phuïc vuï ôû maët traän Vieãn Ñoâng; naêm 1948 ñeán Malayxia vaø
giöõ nhieàu chöùc vuï quan troïng trong hoaït ñoäng “choáng coäng” ôû ñoù; töø 1960-
1961 laø Boä tröôûng Quoác phoøng thöôøng tröïc cuûa Lieân bang Malayxia; töø
thaùng 9 naêm 1961 ñeán thaùng 3 naêm 1965 laø chuyeân gia choáng chieán tranh
“noåi loaïn” ; Taylor - Tröôûng ñoaøn coá vaán Anh taïi mieàn Nam Vieät Nam ñeán
giuùp vieäc trieån khai nhöõng keá hoaïch doàn daân laäp aáp raát taøn baïo, nhö: keá
hoaïch Staley–Taylor, keá hoaïch Johnson–Mc.Namara. Nhaèm hoã trôï ñaéc löïc
cho vieäc thöïc hieän aâm möu gom daân laäp aáp chieán löôïc, chuùng ñaõ huy ñoäng
cao nhaát löïc löôïng quaân ñoäi vaø caùc phöông tieän chieán tranh tieán haønh lieân
tuïc caùc cuoäc haønh quaân caøn queùt, ñaùnh phaù töø noâng thoân ñeán röøng nuùi,
nhaát laø nhöõng vuøng giaûi phoùng vaø caùc caên cöù caùch maïng, nhaèm thöïc hieän
cho ñöôïc tham voïng laäp 16.000 aáp chieán löôïc treân toång soá 17.000 aáp ôû
mieàn Nam. Ñeå thöïc hieän cho kyø ñöôïc muïc tieâu treân, chuùng tieán haønh
nhöõng thuû ñoaïn cöïc kyø thaâm ñoäc, daõ man, khoác lieät.
Ñeå ñaùnh traû aâm möu vaø thuû ñoaïn laäp aáp chieán löôïc thaâm ñoäc cuûa keû
thuø, Ñaûng vaø nhaân daân mieàn Nam noùi chung vaø mieàn Ñoâng Nam boä noùi

-7-
rieâng xem vieäc choáng, phaù aáp chieán löôïc laø nhieäm vuï caáp baùch, ñoàng thôøi
laø nhieäm vuï cô baûn laâu daøi cuûa caùch maïng mieàn Nam. Choáng, phaù aáp
chieán löôïc trong giai ñoaïn ñòch thöïc hieän chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”
1961 – 1965, laø moät nhieäm vuï caùch maïng heát söùc quan troïng trong tieán
trình lòch söû 21 naêm choáng Myõ, cöùu nöôùc cuûa daân toäc ta.
Veà khoâng gian, mieàn Ñoâng Nam boä laø chieán tröôøng ñaùnh tieâu dieät
ñòch chuû yeáu cuûa Nam boä; ñoàng thôøi cuõng laø chieán tröôøng dieãn ra cuoäc ñaáu
tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc gay go vaø quyeát lieät nhaát, ñieån hình nhö
traän ñaùnh phaù aáp chieán löôïc kieåu maãu Beán Töôïng ôû Bình Döông. Treân
chieán tröôøng naøy, quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä ñaõ taäp trung noã löïc thöïc
hieän nhieäm vuï choáng, phaù aáp chieán löôïc kieân quyeát, beàn bæ vaø ñaõ thu ñöôïc
thaéng lôïi .
Tröôùc ñaây, trong giai ñoaïn choáng chính saùch “toá coäng, dieät coäng”,
nhaân daân ta chuû yeáu laø duøng giaûi phaùp ñaáu tranh chính trò ñeå choáng laïi
nhöõng haønh ñoäng baïo löïc cuûa ñòch. Chuû tröông ñaáu tranh chính trò ñôn
thuaàn ñaõ gaây cho caùch maïng mieàn Nam nhöõng toån thaát voâ cuøng to lôùn,
phong traøo caùch maïng bò dìm trong bieån maùu. Ñaáu tranh chính trò tuy heát
söùc quan troïng, nhöng neáu chæ thöïc hieän ñaáu tranh chính trò ñôn thuaàn thì
khoâng theå giaønh ñöôïc thaéng lôïi trong baát kyø cuoäc caùch maïng naøo, nhaát laø
khi keû thuø söû duïng baïo löïc ñeå ñaøn aùp caùch maïng. Ñoù laø baøi hoïc ñau ñôùn
maø caùch maïng mieàn Nam phaûi traû giaù quaù ñaét.
Töø baøi hoïc xöông maùu treân, chuyeån sang giai ñoaïn caùch maïng môùi,
döôùi aùnh saùng cuûa Nghò quyeát Trung öông 15, quaân vaø daân Ñoâng Nam boä
ñaõ keát hôïp ñaáu tranh chính trò vôùi ñaáu tranh quaân söï nhaèm ñaùnh traû aâm
möu vaø haønh ñoäng duøng baïo löïc chieán tranh cuûa ñòch. Neùt ñaëc tröng cuûa

-8-
nhieäm vuï choáng, phaù aáp chieán löôïc trong giai ñoaïn naøy laø ñaõ phaùt huy
ñöôïc söùc maïnh toång hôïp cuûa ñaáu tranh quaân söï vôùi ñaáu tranh chính trò vaø
binh vaän treân caû ba vuøng chieán löôïc. Choáng, phaù aáp chieán löôïc vaãn coi
troïng ñaáu tranh chính trò cuûa quaàn chuùng, nhöng nhaát thieát phaûi coù söï
phoái hôïp chaët cheõ vôùi tieán coâng quaân söï vaø binh vaän. Do phaùt huy ñöôïc
söùc maïnh toång hôïp, neân vieäc choáng, phaù aáp chieán löôïc trong giai ñoaïn naøy
laø moät cuoäc ñaáu tranh caùch maïng khoâng chæ quyeát lieät maø coøn ñaày tính
saùng taïo, dieãn ra döôùi nhieàu hình thöùc phong phuù, ñem laïi nhieàu keát quaû
khaû quan vaø nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm quyù giaù.
1.3. Tröôùc ñaây ñaõ coù moät vaøi coâng trình nghieân cöùu chung veà vaán ñeà
phaù aáp chieán löôïc, nhöng chöa coù moät coâng trình naøo nghieân cöùu vieäc
choáng, phaù aáp chieán löôïc chuyeân saâu treân ñòa baøn chieán löôïc mieàn Ñoâng
Nam boä, nôi dieãn ra cuoäc ñaáu tranh gay go, aùc lieät mang tính ñieån hình
nhaát trong giai ñoaïn chieán tranh ñaëc bieät. Vì vaäy, toâi ñaõ choïn vieäc choáng,
phaù aáp chieán löôïc trong giai ñoaïn 1961-1965- töùc laø giai ñoaïn ñaáu tranh
caùch maïng soâi ñoäng vaø giaøu tính saùng taïo cuûa quaân vaø daân mieàn Ñoâng
Nam boä laøm ñeà taøi luaän aùn tieán só cuûa mình.

2. MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU
- Trình baøy coù heä thoáng veà phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc cuûa
quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä trong giai ñoaïn ñaáu tranh soâi ñoäng vaø
quyeát lieät ñaùnh thaéng chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” cuûa ñòch.
- Töø thöïc tieãn phong phuù cuûa cuoäc ñaáu tranh ñoù, luaän aùn ñi saâu nghieân
cöùu vai troø vaø ngheä thuaät ñaáu tranh caùch maïng saùng taïo cuûa quaàn chuùng
nhaân daân; söï gaén boù ñoaøn keát giöõa nhaân daân vôùi Ñaûng; vieäc phaùt huy söùc

-9-
maïnh toång hôïp quaân söï, chính trò vaø binh vaän trong vieäc thöïc hieän thaéng lôïi
phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä.
- Ñoàng thôøi, thoâng qua cuoäc ñaáu tranh kieân cöôøng naøy, luaän aùn nghieân
cöùu söùc maïnh truyeàn thoáng, nhöõng giaù trò vaên hoùa ñaäm ñaø baûn saéc daân toäc
- moät tieàm naêng to lôùn ñaõ goùp phaàn taïo neân chieán thaéng oanh lieät cuûa quaân
vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä.
- Töø nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm quyù giaù cuûa quaù trình ñaáu tranh
choáng, phaù aáp chieán löôïc, luaän aùn ruùt ra moät soá vaán ñeà coù tính quy luaät veà
tinh thaàn ñaáu tranh caùch maïng, veà tinh thaàn ñaïi doaøn keát daân toäc …, coù theå
vaän duïng trong coâng cuoäc xaây döïng vaø phaùt trieån ñaát nöôùc tieán leân con
ñöôøng coâng nghieäp hoùa vaø hieän ñaïi hoùa, sôùm ñöa nöôùc ta thoaùt khoûi caûnh
ngheøo naøn, laïc haäu.

3. ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU
Luaän aùn nghieân cöùu nhöõng aâm möu thuû ñoaïn cuûa Myõ –nguïy trong
vieäc trieån khai “quoác saùch aáp chieán löôïc” ôû mieàn Ñoâng Nam boä. Nhöng
troïng taâm laø phong traøo ñaáu tranh kieân cöôøng choáng, phaù aáp chieán löôïc cuûa
quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä; trong ñoù noåi baät nhaát laø tinh thaàn caùch
maïng kieân cöôøng cuûa nhaân daân mieàn Ñoâng Nam boä vaø ngheä thuaät phaùt
huy söùc maïnh toång hôïp keát hôïp saùng taïo vieäc ñaáu tranh chính trò vôùi ñaáu
tranh quaân söï vaø binh vaän treân caû ba vuøng chieán löôïc.
Giôùi haïn thôøi gian cuûa ñeà taøi baét ñaàu töø giöõa naêm 1961 ñeán giöõa
naêm 1965. Ñaây laø giai ñoaïn ñeá quoác Myõ thöïc hieän chieán löôïc “chieán tranh
ñaëc bieät” ôû mieàn Nam Vieät Nam.
Khoâng gian nghieân cöùu cuûa luaän aùn laø caùc tænh mieàn Ñoâng Nam boä
trong giai ñoaïn 1961 – 1965, goàm caùc tænh: Bình Long, Phöôùc Long, Taây

- 10 -
Ninh, Bình Döông, Bieân Hoøa, Long Khaùnh, Bình Tuy, Phöôùc Tuy, Vuõng
Taøu, Long An, Haäu Nghóa, vaø thaønh phoá Saøi Goøn-Gia Ñònh.
Tuy nhieân, trong moái quan heä môû, luaän aùn coù môû ra trong phaïm vi
cho pheùp.Veà thôøi gian, luaän aùn coù ñeà caäp ñeán moät soá söï kieän trong giai
ñoaïn tröôùc naêm 1961, tröôùc khi ñeá quoác Myõ chuyeån sang thöïc hieän chieán
löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”. Veà khoâng gian, luaän aùn coù môû ra vôùi moät soá
khu vöïc coù lieân quan ñeán mieàn Ñoâng Nam boä, nhö: Taây Nguyeân, Khu V,
cöïc Nam Trung boä vaø mieàn Taây Nam boä.

4- LÒCH SÖÛ NGHIEÂN CÖÙU VAÁN ÑEÀ
Cuoäc chieán tranh choáng Myõ, cöùu nöôùc cuûa nhaân daân Vieät Nam laø moät
söï kieän lòch söû coù yù nghóa thôøi ñaïi, vì vaäy thôøi gian qua coù raát nhieàu taùc
phaåm vieát veà cuoäc chieán tranh xaâm löôïc Vieät Nam cuûa ñeá quoác Myõ döôùi
nhieàu goùc ñoä khaùc nhau.
Chæ tính rieâng ôû nöôùc Myõ ñaõ coù haøng ngaøn cuoán saùch cuûa nhieàu taùc

giaû vieát veà cuoäc chieán tranh Vieät Nam nhö taùc phaåm: “Giaûi phaãu moät cuoäc

chieán tranh”, cuûa Giaùo sö söû hoïc Gabriel Kolko baét ñaàu vieát töø naêm 1964
vaø xuaát baûn naêm 1965 taïi New York , oâng vieát khaù sinh ñoäng vaø haáp daãn veà
dieãn bieán quaù trình chieán tranh xaâm löôïc cuûa Myõ ôû Vieät Nam, trong ñoù oâng
coù neâu veà vaán ñeà aáp chieán löôïc: “Ñoái vôùi nhoùm coá vaán vieän trôï quaân söï Myõ
(MAAG) chöông trình aáp chieán löôïc nhaán maïnh nhieàu hôn ñeán quaân chính
quy vaø hoûa löïc, vaø vieäc di daân cuõng trieät ñeå hôn. Daân ñöôïc ñöa ra khoûi
nhöõng “khu vöïc cheát” maø veà sau ñöôïc goïi laø khu “töï do baén phaù”. Caùi
chung cuûa caû Dieäm laãn Myõ laø kieåm soaùt daân vôùi hy voïng voâ hieäu hoùa aûnh
höôûng cuûa Maët traän daân toäc giaûi phoùng, hoaëc neáu khoâng, thì cuõng laøm cho
Vieät Nam Coäng hoøa tieáp xuùc ñöôïc vôùi phaàn ñoâng daân chuùng, xoaù boû cô sôû

- 11 -
quaàn chuùng cuûa maët traän” [63,160]. Taùc phaåm coù aûnh höôûng roäng raõi treân
theá giôùi.

Cuoán: “Cuoäc chieán tranh daøi ngaøy nhaát nöôùc Myõ” cuûa Giaùo sö söû
hoïc George C.Herring xuaát baûn taïi Myõ naêm 1981, ñaõ leân aùn giôùi caàm
quyeàn Myõ gaây ra cuoäc chieán tranh xaâm löôïc laâu daøi nhaát trong lòch söû nöôùc
Myõ. Trong chöông 3 : Hôïp taùc coù möùc ñoä giöõa Kennedy vaø Dieäm (1961-
1963), oâng vieát “chöông trình aáp chieán löôïc” ñöôïc quaûng caùo ruøm beng
cuõng chæ ñem laïi keát quaû chuùt ít” [64,115]. “Veà lyù luaän, chöông trình naøy
nhaèm traùnh vieäc di daân oà aït khoûi nôi ñaát toå thieâng lieâng, moät ñieåm yeáu cuûa
“chöông trình dinh ñieàn” laïc haäu tröôùc ñaây” [64;115].
Trong taùc phaåm: “Söï löøa doái haøo nhoaùng – John Paul Vann vaø nöôùc
Myõ ôû Vieät Nam” cuûa Neil Sheehan, xuaát baûn taïi Myõ naêm 1988, leân aùn caùc
giôùi caàm quyeàn Myõ ñaõ löøa doái nhaân daân Myõ vaø theá giôùi veà cuoäc chieán
tranh baån thæu maø Myõ ñaõ gieo raéc thaûm hoïa cho nhaân daân Vieät Nam.
Quyeån saùch ñaõ ñöôïc giaûi thöôûng Pulitzer veà ngöôøi thaät vieäc thaät vaø ñöôïc
baùn chaïy nhaát trong caû nöôùc Myõ.
Naêm 1995, sau khi chieán tranh Vieät Nam ñaõ luøi xa 20 naêm Robert
S.Mc.Namara, nguyeân Boä tröôûng quoác phoøng Myõ, ngöôøi ñaõ tham gia hoaïch
ñònh chieán tranh xaâm löôïc Myõ döôùi hai ñôøi toång thoáng Kennedy vaø

Johnson hoaøn thaønh cuoán hoài kyù : “ Nhìn laïi quaù khöù. Taán thaûm kòch vaø

nhöõng baøi hoïc veà Vieät Nam”, Nhaø xuaát baûn Random House 1995. Trong
taùc phaåm, Mc.Namara nhìn laïi quaù khöù cuoäc bình ñònh cuûa Myõ ôû Vieät
Nam, noùi roõ muïc ñích coâng vieäc naøy laø nhaèm “ñöôïc söï uûng hoä cuûa daân
chuùng ñoái vôùi chính quyeàn Saøi Goøn – ñieàu coát yeáu laø ñeå ñaùnh baïi ñöôïc
Vieät Coäng”. OÂng coøn noùi roõ thöïc traïng “Khi chuùng ta (Myõ) coá gaéng thuùc

- 12 -
ñaåy nhanh tieán boä cuûa caùc cuoäc bình ñònh, chuùng ta chæ caøng bò thaát baïi
nhanh hôn” [130; 243,244].
Trong taùc phaåm, taùc giaû coøn thuù nhaän coâng khai raèng: “Chuùng toâi ôû
trong caùc chính quyeàn Kennedy, Johnson, tham gia vaøo caùc quyeát ñònh veà
Vieät Nam, ñaõ haønh ñoäng theo nhöõng gì chuùng toâi coi laø caùc nguyeân taéc vaø
truyeàn thoáng cuûa daân toäc naøy. Chuùng toâi ñaõ ra caùc quyeát ñònh döôùi aùnh
saùng cuûa caùc giaù trò ñoù.
Nhöng chuùng toâi ñaõ sai laàm, sai laàm khuûng khieáp. Chuùng toâi maéc nôï
caùc theá heä töông lai trong vieäc giaûi thích taïi sao laïi sai laàm nhö
vaäy”[130,12].

Trong taát caû nhöõng taùc phaåm noùi treân, ñaëc bieät laø cuoán “ Defeating

communist insurgency. The lessons of Malaysia and Vietnam ”(Ñaùnh baïi
söï noåi daäy cuûa coäng saûn. Baøi hoïc cuûa Malaysia vaø Vieät Nam) cuûa Robert
Thompson ( chuyeân gia coù nhieàu kinh nghieäm cuûa chöông trình bình ñònh
“choáng noåi daäy”ñöôïc ñaùnh giaù laø thaønh coâng ôû Malaysia, ñöôïc Myõ- Dieäm
môøi veà mieàn Nam Vieät Nam laøm chuyeân gia cho quoác saùch aáp chieán löôïc).
Thaùng 3 naêm 1965, sau thaát baïi ôû Vieät Nam, R.Thompson veà nöôùc vaø
thaùng 7 naêm 1965 oâng vieát cuoán saùch naøy. OÂng ñaõ ñi saâu trình baøy muïc
ñích, bieän phaùp vaø quaù trình tieán haønh chöông trình aáp chieán löôïc ôû
Malaysia vaø Vieät Nam, ruùt ra nhöõng nguyeân nhaân thaát baïi cuûa chöông trình
naøy ôû Vieät Nam. Ñaây laø taøi lieäu cuûa ngöôøi trong cuoäc. Tuy nhieân, trong
cuoán saùch naøy oâng ta ñaõ nhìn nhaän, ñaùnh giaù moät caùch phieán dieän. Chaúng
haïn nhö, oâng ta cho raèng nguyeân nhaân daãn ñeán thaát baïi cuûa chöông trình
aáp chieán löôïc ôû Vieät Nam chuû yeáu laø do vai troø cuûa Ngoâ Ñình Nhu “ngöôøi
chòu traùch nhieäm chính thöïc hieän aáp chieán löôïc ôû Vieät Nam”[129;126 ], ñaõ

- 13 -
phaïm phaûi nhöõng sai laàm nghieäm troïng. Trong ñoù, sai laàm ñaàu tieân laø do
quaù “noân noùng” thuùc eùp thöïc hieän chöông trình naøy, Ngoâ Ñình Nhu “ñaõ aùp
ñaët kieåm soaùt chính trò töø treân xuoáng chöù khoâng phaûi giaønh ñöôïc söï uûng hoä
töø daân chuùng”; thöù hai laø quaù ñeà cao vai troø cuûa Thanh nieân Coäng hoøa, gaây
neân söï xung ñoät giöõa hai theá heä giaø, treû trong coäng ñoàng; thöù ba laø do
khoâng hieåu ñöôïc “nguy cô ngaøy caøng taêng cuûa coäng saûn” [129; 126].
ÔÛ Vieät Nam, cuõõng ñaõ coù khaù nhieàu taùc phaåm nghieân cöùu, toång keát khaù
coâng phu veà cuoäc ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc cuûa nhieàu cô quan
nghieân cöùu khoa hoïc vaø cuûa caùc caù nhaân.
Tieâu bieåu nhaát saùch xuaát baûn ôû trong nöôùc laø caùc taùc phaåm: “Quoác
saùch aáp chieán löôïc cuûa Myõ - Dieäm” cuûa Hoà Quyù Ba- Nam Huøng- xuaát baûn,

naêm 1962; Taùc phaåm “AÁp chieán löôïc traïi taäp trung traù hình cuûa Myõ -
Dieäm” cuûa Nguyeãn Haø, xuaát baûn naêm 1963ø. Caùc taùc phaåm treân ñaõ leân aùn veà

aâm möu thaâm ñoäc gom daân laäp aáp cuûa Myõ nguïy. Taùc phaåm “ Chieán tranh
ñaëc bieät” laø söï phaùt trieån cuûa chuû nghóa thöïc daân môùi vaø laø giai ñoaïn cuoái
cuøng cuûa chuû nghóa thöïc daân môùi cuûa ñeá quoác Myõ ôû mieàn Nam cuûa Nguyeãn
vaên Hieáu, xuaát baûn naêm 1964, töø trang 18-20 oâng coù neâu chính saùch taäp
trung daân vaøo “aáp chieán löôïc” laø chính saùch taøn baïo nhaát cuûa ñeá quoác Myõ,
ñoäng ñeán quyeàn lôïi vaø ñôøi soáng cuûa toaøn theå nhaân daân Vieät Nam, maø ña soá
laø noâng daân neân ñaõ bò toaøn theå nhaân daân vuøng daäy ñaäp tan. Taùc phaåm “Mieàn
Nam giöõ vöõng thaønh ñoàng” taäp II, (1961-1963) cuûa Giaùo sö Traàn Vaên Giaøu
xuaát baûn naêm 1966. Chöông hai –phaàn C trong taùc phaåm: Ñòch laäp “aáp chieán
löôïc”- Ta “phaù aáp chieán löôïc”,taùc giaû trình baøy chi tieát veà quoác saùch aáp
chieán löôïc; caùch choáng caøn queùt , gom daân “phaù aáp chieán löôïc ” cuûa ñoàng
baøo mieàn Nam trong giai ñoaïn ñòch trieån khai chieán löôïc “chieán tranh ñaëc

- 14 -
bieät” [69;154-196]. Taùc phaåm “Mieàn Ñoâng Nam Boä khaùng chieán” do
Ñaûng uûy, Boä tö leänh, Hoäi ñoàng khoa hoïc quaân söï Quaân khu 7 bieân soaïn,
xuaát baûn naêm 1993, goàm 2 taäp ; trong taäp II, taùc phaåm trình baøy coù heä thoáng
dieãn bieán vaø nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm veà cuoäc khaùng chieán choáng Myõ,
cöùu nöôùc cuûa quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä, trong ñoù töø trang 98 ñeán
trang 113, coù ñeà caäp ñeán hoaït ñoäng choáng, phaù aáp chieán löôïc. Taùc phaåm

“Lòch söû Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam” taäp II (1954-1975) cuûa Vieän nghieân
cöùu chuû nghóa Maùc- Leânin vaø tö töôûng Hoà Chí Minh, xuaát baûn 1995, ñaõ trình
baøy söï laõnh ñaïo taøi tình cuûa Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam vaø cuûa Chuû tòch Hoà
Chí Minh trong suoát 30 chieán tranh giaûi phoùng vaø baûo veä Toå quoác. Ñaëc bieät
laø cuoán saùch “Toång keát cuoäc khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc: Thaéng lôïi
vaø baøi hoïc”cuûa Ban chæ ñaïo toång keát chieán tranh tröïc thuoäc Boä Chính trò, do
nhaø xuaát baûn Chính trò quoác gia phaùt haønh naêm 1996. Coâng trình trình baøy
coù heä thoáng quaù trình dieãn bieán cuûa cuoäc khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc
anh huøng cuûa nhaân daân ta qua ñoù ruùt ra nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm quyù giaù,
trong ñoù coù ñeà caäp ñeán hoaït ñoäng choáng, phaù aáp chieán löôïc. Taùc

phaåm“Lòch söû cuûa cuoäc khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc”, taäp III do Vieän
lòch söû quaân söï Vieät Nam thuoäc Boä quoác phoøng, Haø Noäi, xuaát baûn naêm 1997
ñaõ trình baøy ñaày ñuû cuoäc khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc cuûa nhaân daân ta,
nhaát laø vaán ñeà choáng, phaù aáp chieán löôïc.Toång keát chieán tranh nhaân daân ñòa
phöông chuyeân ñeà “Keát hôïp ñaáu tranh 2 chaân, 3 muõi, giaùp coâng treân 3 vuøng

chieán löôïc trong khaùng chieán choáng ñeá quoác Myõ ôû mieàn Ñoâng Nam boä” - do
Boä Toång tham möu, nhaø xuaát baûn Quaân ñoäi nhaân daân, Haø Noäi, phaùt haønh

naêm 2001. Taùc phaåm “Toång keát coâng taùc binh- ñòch vaän trong khaùng chieán

choáng Myõ, cöùu nöôùc” (1954-1975) do Toång cuïc Chính trò Quaân Ñoäi Nhaân

- 15 -
Daân Vieät Nam, nhaø xuaát baûn Quaân ñoäi nhaân daân, Haø Noäi, naêm 2002. Muïc
ñích cuûa taùc phaåm laø : “Nhaèm laøm roõ söï laõnh ñaïo, chæ ñaïo cuûa Ñaûng ñoái vôùi
coâng taùc binh vaän, toång keát thöïc hieän nhieäm vuï ban binh vaän caùc caáp vaø cuûa
caùc tænh uyû, thaønh uyû, cuõng nhö hoaït ñoäng binh vaän toaøn Mieàn, qua ñoù ñaùnh
giaù söï ñoùng goùp cuûa coâng taùc binh vaän vaøo thaéng lôïi chung; ruùt ra nhöõng baøi
hoïc veà laõnh ñaïo, chæ ñaïo toå chöùc thöïc hieän coâng taùc binh vaän treân caùc

vuøng”[9].Taùc phaåm “Lòch söû Ñaûng boä mieàn Ñoâng Nam boä laõnh ñaïo khaùng
chieán choáng thöïc daân Phaùp vaø ñeá quoác Myõ” (1945-1975) do Hoäi ñoàng chæ
ñaïo bieân soaïn lòch söû Ñaûng boä mieàn Ñoâng Nam boä , nhaø xuaát baûn Chính trò
quoác gia, Haø Noäi naêm 2003 ñaõ döïng laïi quaù trình xaây döïng vaø phaùt trieån
cuûa Ñaûng boä mieàn Ñoâng Nam boä, söï laõnh ñaïo, chæ ñaïo cuûa Ñaûng boä ñoái vôùi
phong traøo ñaáu tranh caùch maïng cuûa quaân vaø daân caùc tænh mieàn Ñoâng Nam
boä giai ñoaïn 1945-1975, trong ñoù vaán ñeà choáng, phaù “aáp chieán löôïc” ñaõ
ñöôïc ñeà caäp “Laõnh ñaïo nhaân daân ñaáu tranh ñaùnh thaéng “Quoác saùch aáp

chieán löôïc” cuûa ñòch ” [85 ,282]. Taùc phaåm “Ñaûng laõnh ñaïo cuoäc ñaáu tranh
choáng phaù “quoác saùch” aáp chieán löôïc cuûa Myõ- nguïy ôû mieàn Nam Vieät
Nam(1961-1963) cuûa taùc giaû Traàn Thò Thu Höông, xuaát baûn naêm 2003. Ñaây
laø coâng trình nghieân cöùu coâng phu, taùc giaû ñaõ söu taàm, söû duïng moät heä thoáng
tö lieäu phong phuù caû nguoàn trong nöôùc vaø ngoaøi nöôùc, nhöõng ñaùnh giaù, nhaän
ñònh töø nhieàu phía.
Beân caïnh nhöõng coâng trình moâ taû caùc cuoäc ñaáu tranh choáng, phaù aáp
chieán löôïc coøn coù caùc baøi vieát treân caùc taïp chí chuyeân ngaønh: Nghieân cöùu
lòch söû (Vieän söû hoïc), Lòch söû Ñaûng (Vieän lòch söû Ñaûng), Lòch söû quaân söï
(Vieän lòch söû quaân söï Vieät Nam), ñaõ coù haøng traêm baøi cuûa caùc nhaø khoa hoïc,
nghieân cöùu veà cuoäc khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc. Rieâng taïp chí Nghieân

- 16 -
cöùu lòch söû töø soá thaùng 3/1959, ñeán soá thaùng 3/1996, coù 58 baøi, trong ñoù coù
nhöõng baøi ñeà caäp tröïc tieáp ñeán ñeà taøi bình ñònh vaø choáng phaù bình ñònh nhö:

baøi “ Chính saùch bình ñònh cuûa Myõ nguïy trong giai ñoaïn chieán tranh ñaëc

bieät ñang dieãn. Söï thaát baïi cuûa noù” (Traàn Vaên Giaøu, soá 105 Thaùng 12/1968

). Baøi “ Haäu quaû 20 naêm bình ñònh taøn baïo vaø thaâm ñoäc cuû Myõ nguïy ñoái vôùi
noâng thoân mieàn Nam Vieät Nam” cuûa Phaïm Quang Toaøn, soá 171 thaùng 11-
12/1976). Baøi “Nhìn laïi quaù trình thaát baïi cuûa chuû nghóa thöïc daân môùi ôû

mieàn Nam Vieät Nam” cuûa Buøi Ñình Thanh, soá 171 thaùng 11-12/1976. Nhöõng
baøi vieát naøy giuùp ta hieåu roõ nhöõng aâm möu cuûa Myõ- nguïy trong chính saùch
bình ñònh, söï thaát baïi cuûa chính saùch aáy trong phong traøo ñaáu tranh cuûa nhaân

daân mieàn Nam. Taïp chí Hoïc taäp coù baøi : “AÁp chieán löôïc”, traïi taäp trung daân

vaø cöù ñieåm quaân söï cuûa Myõ- Dieäm ôû mieàn Nam, cuûa Duy Nghóa, soá 7 naêm
1963. Taïp chí Lòch söû Ñaûng coù baøi : “Phuï nöõ Vieät Nam tham gia ñaáu tranh
chính trò choáng chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” cuûa ñeá quoác Myõ” (1961-
1965) cuûa Vuõ Thò Thuùy Hieàn, thaùng 7/ 2000. Nhöõng baøi vieát treân ñaây ñaõ leân
aùn cuoäc chieán tranh xaâm löôïc cuûa ñeá quoác Myõ, ca ngôïi tinh thaàn ñaáu tranh
baát khuaát kieân cöôøng cuûa nhaân daân Vieät Nam trong vieäc choáng, phaù “aáp
chieán löôïc”.
Nhìn chung, vieäc nghieân cöùu veà cuoäc chieán tranh xaâm löôïc cuûa ñeá
quoác Myõ noùi chung vaø thôøi kyø “chieán tranh ñaëc bieät” noùi rieâng ñaõ ñöôïc caùc
taùc giaû treân theá giôùi vaø trong nöôùc nghieân cöùu khaù phong phuù.
Tuy vaäy, cho ñeán nay, chöa coù coâng trình naøo ñi saâu nghieân cöùu phong
traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc cuûa quaân daân mieàn Ñoâng Nam boä trong giai
ñoaïn ñaùnh thaéng chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”cuûa Myõ nguïy. Vì vaäy,
phong traøo choáng, phaù, aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä trong giai ñoaïn

- 17 -
1961-1965 vaãn coøn laø moät ñeà taøi khoa hoïc caàn ñöôïc ñi saâu nghieân cöùu moät
caùch heä thoáng vaø toaøn dieän, vôùi mong muoán goùp phaàn boå sung moät soá noäi
dung nhaèm hoaøn thieän kieán thöùc caùc coâng trình ñaõ neâu treân, ñoùng goùp moät
phaàn thieát thöïc, boå ích ñoái vôùi khoa hoïc vaø thöïc tieãn .

5. NGUOÀN TAØI LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU:
5.1 Nguoàn taøi lieäu phuïc vuï cho ñeà taøi nghieân cöùu goàm:
- Caùc taùc phaåm cuûa chuû nghóa Maùc- Leânin, cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh
vaø cuûa caùc ñoàng chí laõnh ñaïo Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ta vieát veà cuoäc chieán tranh
nhaân daân choáng Myõ, cöùu nöôùc.
- Caùc chæ thò Nghò quyeát cuûa Trung öông Ñaûng, cuûa Xöù uûy, cuûa Trung
öông Cuïc, cuûa Khu uûy mieàn Ñoâng…
- Caùc taøi lieäu toång keát veà ta vaø ñòch trong chieán tranh choáng Myõ cuûa
Boä Toång tham möu Quaân ñoäi nhaân daân Vieät Nam… ñöôïc löu tröõ taïi vaên
phoøng Trung öông Ñaûng, Vieän lòch söû quaân söï Boä quoác phoøng, Phoøng khoa
hoïc coâng ngheä vaø moâi tröôøng Quaân khu 7…
- Caùc coâng trình toång keát cuûa caùc khu, tænh, huyeän ôû Mieàn Ñoâng Nam
boä.
- Hoài kyù cuûa caùc töôùng lónh vaø nhöõng ngöôøi tham gia khaùng chieán
trong chieán tranh choáng Myõ.
- Caùc coâng trình khoa hoïc, caùc saùch vieát veà cuoäc khaùng chieán choáng
Myõ, cöùu nöôùc cuûa Vieät Nam ñaõ ñöôïc nhaø xuaát baûn Chính trò quoác gia, Vieän
söû hoïc, Vieän lòch söû quaân söï vaø nhieàu nhaø xuaát baûn treân caû nöôùc phaùt
haønh.
- Ngoaøi ra coøn coù caùc baøi vieát treân caùc taïp chí: Nghieân cöùu lòch söû,
Lòch söû Ñaûng, Hoïc taäp, hoaëc caùc kyû yeáu cuûa caùc cuoäc hoäi thaûo khoa hoïc

- 18 -
ñöôïc löu taïi thö vieän thaønh phoá Hoà Chí Minh, caùc tænh mieàn Ñoâng vaø taïi
caùc thö vieän ñòa phöông.
5.2 Veà phöông phaùp nghieân cöùu, ñeà taøi döïa treân caùc phöông phaùp luaän
cuûa chuû nghóa duy vaät bieän chöùng vaø phöông phaùp duy vaät lòch söû. Phöông
phaùp nghieân cöùu chuû ñaïo cuûa luaän aùn laø phöông phaùp lòch söû keát hôïp vôùi
phöông phaùp loâgích; ñoàng thôøi luaän aùn coøn söû duïng moät soá phöông phaùp
khaùc nhö phöông phaùp thoáng keâ, so saùnh, phaân tích toång hôïp, nhaèm cung caáp
caùi nhìn toaøn dieän, xuyeân suoát nhöõng nguyeân nhaân cô baûn daãn ñeán thaéng lôïi
trong phong traøo ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä
(1961-1965). Ngoaøi ra coâng taùc xaùc minh, xöû lyù, ñaùnh giaù tö lieäu cuõng ñöôïc
quan taâm chuù troïng ñeå laøm saùng toû caùc noäi dung nghieân cöùu.

6. NHÖÕNG ÑOÙNG GOÙP KHOA HOÏC CUÛA LUAÄN AÙN
6.1. Luaän aùn trình baøy moät caùch coù heäâ thoáng aâm möu vaø thuû ñoaïn cuûa
Myõ- nguïy trong quoác saùch aáp chieán löôïc maø chuùng thöïc hieän trong giai
ñoaïn trieån khai chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” ôû mieàn Nam Vieät Nam
noùi chung vaø ñaëc bieät laø ôû mieàn Ñoâng Nam boä noùi rieâng.
6.2. Phuïc döïng moät caùch heä thoáng vaø toaøn dieän phong traøo choáng, phaù
aáp chieán löôïc cuûa nhaân daân Ñoâng Nam boä trong giai ñoaïn choáng chieán löôïc
“chieán tranh ñaëc bieät ” cuûa Myõ –nguïy .
6.3. Qua ñoù laøm roõ ngheä thuaät saùng taïo keát hôïp ñaáu tranh chính trò vôùi
ñaáu tranh quaân söï vaø binh vaän, cuõng nhö vieäc vaän duïng saùng taïo phöông
chaâm ñaáu tranh treân ba vuøng chieán löôïc laøm thaát baïi quoác saùch aáp chieán
löôïc cuûa ñòch.
6.4.Cung caáp taøi lieäu vaø giôùi thieäu moät soá tö lieäu môùi , goùp phaàn phuïc
vuï coâng taùc bieân soaïn giaùo trình giaûng daïy, hoïc taäp vaø giaùo duïc truyeàn

- 19 -
thoáng lòch söû Vieät Nam hieän ñaïi, ñaëc bieät laø lòch söû choáng Myõ, cöùu nöôùc cuûa
nhaân daân ta trong thôøi ñaïi Hoà Chí Minh.

7. CAÁU TRUÙC CUÛA LUAÄN AÙN.
Ngoaøi phaàn Môû ñaàu, Keát luaän, Taøi lieäu tham khaûo vaø Phuïc luïc, luaän
aùn coù 3 chöông. Cuï theå laø:
Môû ñaàu goàm 7 muïc.
Phaàn nghieân cöùu (noäi dung chính) goàm 3 chöông
CHÖÔNG 1: Nhöõng nhaân toá chi phoái phong traøo choáng, phaù aáp chieán
löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä (1961-1965).
CHÖÔNG 2 Phong traøo ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng
Nam boä (1961 – 1963).
CHÖÔNG 3 Phong traøo ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng
Nam boä (1964 – 1965).
Sau ñaây laø caùc chöông muïc cuûa luaän aùn.

- 20 -
CHÖÔNG 1

NHÖÕNG NHAÂN TOÁ CHI PHOÁI PHONG TRAØO

CHOÁNG, PHAÙ AÁP CHIEÁN LÖÔÏC ÔÛ MIEÀN ÑOÂNG

NAM BOÄ.
1. 1. ÑÒA LYÙ TÖÏ NHIEÂN, XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN MIEÀN ÑOÂNG

NAM BOÄ.
1. 1. 1. Ñòa lyù töï nhieân .
Trong giai ñoaïn 1961–1965, mieàn Ñoâng Nam boä goàm caùc tænh:
Phöôùc Long, Bình Long, Bình Döông, Bieân Hoøa, Long An, Taây Ninh, Haäu
Nghóa, Long Khaùnh, Phöôùc Tuy, Bình Tuy, Vuõng Taøu vaø thaønh phoá Saøi
Goøn- Gia Ñònh.
Hieän nay, mieàn Ñoâng Nam boä ñaõ saùp nhaäp vaø thay ñoåi teân moät soá
tænh, goàm: Bình Phöôùc, Bình Döông, Taây Ninh, Ñoàng Nai, Long An, Baø
Ròa-Vuõng Taøu, thaønh phoá Hoà Chí Minh; dieän tích chung cuûa caùc tænh mieàn
Ñoâng Nam boä laø 32.675km² (xaáp xæ 1/10 dieän tích caû nöôùc).
Mieàn Ñoâng Nam boä laø caàu noái giöõa röøng nuùi Taây Nguyeân vôùi ñoàng
baèng soâng Cöûu Long, höôùng maët xuoáng ñoàng baèng vaø bieån Ñoâng. Chieàu
ngang roäng 190km, tính töø ñieåm cöïc Ñoâng naèm giöõa 105040 vaø 107035 kinh
Ñoâng, töø Bình Chaâu (Ñoàng Nai) ñeán bieân giôùi phía Taây –Taây Baéc Taân
Bieân (Taây Ninh). Chieàu doïc daøi 130km, tính töø ñieåm cöïc Nam naèm giöõa
12018 vaø 1906 vó Baéc ôû Nuùi Nhoû (Baø Ròa – Vuõng Taøu) leân ñeán cöïc Baéc ôû
baûn Purotay (Phöôùc Long).
Phía Ñoâng Baéc giaùp caùc tænh Bình Thuaän, Ñaéc Laéc. Phía Baéc vaø Taây
Baéc laø ñöôøng bieân giôùi vôùi Campuchia daøi 650km, tieáp giaùp vôùi caùc tænh:

- 21 -
Mondonkiri, Kratieù, Kongpongchaøm, Xvairieâng vaø Prayveng. Phía Taây
giaùp caùc tænh Ñoàng Thaùp vaø Tieàn Giang. Phía Ñoâng Nam giaùp bieån Ñoâng
vôùi bôø bieån daøi gaàn 190km.
Mieàn Ñoâng Nam boä coù ñòa hình ña daïng vaø phöùc taïp, bao goàm caû
vuøng röøng raäm, nuùi cao, röøng baèng, ñoàng baèng, bôø bieån vaø haûi ñaûo, trong
ñoù ñoàng baèng chieám phaàn lôùn dieän tích. Ñoä cao trung bình töø 20 - 200m so
vôùi möïc nöôùc bieån, beà maët ñòa hình töông ñoái baèng phaúng. Tuy nhieân, do ôû
vaøo vò trí chuyeån tieáp giöõa röøng nuùi vaø ñoàng baèng cho neân coù moät soá nuùi
cao naèm raûi raùc, ñoäc laäp, ñoät xuaát ôû nhieàu nôi, nhö: nuùi Baø Ñen cao 986m
(Taây Ninh), nuùi Chöùa Chan cao 818m, nuùi Maây Taøo (Ñoàng Nai), nuùi Baø Raù
cao 733m (Bình Phöôùc), Hoøn Saäp, Nuùi Lôùn (Vuõng Taøu). Theo tính chaát ñòa
hình, coù theå phaân chia mieàn Ñoâng Nam boä thaønh ba vuøng: röøng nuùi, noâng
thoân ñoàng baèng vaø ñoâ thò. Trong khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc, Ñaûng ta
ñaõ phoái hôïp hoaït ñoäng giöõa ba vuøng treân vaø ñuùc keát thaønh phöông chaâm
“ba vuøng chieán löôïc”.
Phía Ñoâng Nam laø vuøng phuø sa ñaïi boä phaän naèm ôû caùc tænh Ñoàng
Nai, Taây Ninh coù ñoä cao töø 15-100m. Beà maët ñòa hình khaù baèng phaúng, ñoä
nghieâng töø Taây Baéc xuoáng Taây Nam. Phía Nam, laø vuøng phuø sa môùi goàm
caùc tænh Bình Döông, Bieân Hoøa, chaïy veà phía bieån, ñoä cao trung bình töø 3-
15m. Phía Taây laø ñoàng baèng cao coù nhieàu ñoàn ñieàn vaø vöôøn caây aên traùi.
Phía Ñoâng laø ñaàm laày vaø khu röøng Saùc ven bieån. Phía Taây Nam, laø vuøng
truõng Ñoàng Thaùp Möôøi coù ñoä cao töø 2 - 4m. Muøa möa nöôùc soâng Cöûu Long
daâng leân töø 1 - 3m, muøa khoâ nöôùc ruùt xuoáng thaønh vuøng ñaàm laày vôùi nhieàu
baõi lau saäy, traøm, ñöôùc raäm raïp.

- 22 -
Mieàn Ñoâng Nam boä coù nhieàu vuøng ñaát phì nhieâu, thích hôïp vôùi caùc
caây coâng nghieäp nhö cao su, hoà tieâu, caø pheâ vaø caùc caây aên quaû. Caùc röøng
caây nhaân taïo hình thaønh caùc vaønh ñai xung quanh caùc ñoâ thò. Caùc ñoàn ñieàn
cao su nhö: Coâng ty cao su Mieàn Ñoâng, coâng ty ñoàn ñieàn Xuaân Loäc, coâng
ty cao su Taây Ninh, coâng ty cao su Ñoâng Döông, coâng ty caùc ñoàn ñieàn cao
su Michelin.
Vuøng röøng nuùi vaø röøng baèng chieám 1/3 ñaát töï nhieân vôùi dieän tích
9.475km², noái lieàn töø cao nguyeân Lang-Biang, Di Linh (Laâm Ñoàng) tôùi caùc
khu vöïc Baéc Taây Ninh, Bình Long, Phöôùc Long, Bieân Hoøa, Baø Ròa-Vuõng
Taøu. Ñaëc ñieåm chung cuûa vuøng röøng nuùi laø cao daàn töø phía Taây leân phía
Ñoâng Baéc, caøng ñi veà phía Ñoâng Baéc ñòa hình caøng cao, coù nhieàu röøng raäm
vaø ñoàn ñieàn cao su. Taïi Taây Ninh, Bình Long, Phöôùc Long, Bình Döông,
ñòa hình cao daàn töø Nam leân Baéc, nhieàu khu vöïc röøng kín ñaùo noái tieáp vôùi
Campuchia, neân coù ñieàu kieän xaây döïng caùc caên cöù khaùng chieán nhö chieán
khu Döông Minh Chaâu, chieán khu Ñ, nôi ñöùng chaân vöõng chaéc cuûa caùc cô
quan laõnh ñaïo mieàn Nam vaø caùc ñôn vò chuû löïc cô ñoäng ñeå tieán coâng thaúng
vaøo caùc muïc tieâu cuûa ñòch.
Hieän nay, heä thoáng giao thoâng ôû mieàn Ñoâng Nam boä khaù phaùt trieån,
bao goàm: ñöôøng boä, ñöôøng thuûy, ñöôøng saét. Heä thoáng ñöôøng khoâng phaùt
trieån maïnh, trong ñoù coù saân bay Taân Sôn Nhaát vaø saân bay Bieân Hoøa laø hai
saân bay caáp I. Heä thoáng ñöôøng khoâng khaù phaùt trieån, chieám 60 - 70% cuûa
caû nöôùc, vaän chuyeån leân ñeán 2 trieäu löôït ngöôøi/naêm. Maïng löôùi ñöôøng boä ôû
mieàn Ñoâng Nam boä ñöôïc xem laø heä thoáng ñöôøng saù toát nhaát ôû nöôùc ta.
Thaønh phoá Hoà Chí Minh laø nôi trung taâm cuûa caùc con ñöôøng chieán löôïc
huyeát maïch xuyeân Ñoâng Döông: Quoác loä soá 1A chaïy xuyeân suoát töø Baéc

- 23 -
vaøo Nam thoâng sang Phnoâm Peânh; quoác loä soá 4 töø thaønh phoá Hoà Chí
Minh ñeán caùc tænh ñoàng baèng soâng Cöûu Long; quoác loä 13 töø thaønh phoá Hoà
Chí Minh qua Bình Döông, Bình Phöôùc thoâng qua Campuchia ñeán
Luoângphabaêng (Laøo), ñaây laø con ñöôøng gaén lieàn vôùi chieán dòch lòch söû
Nguyeãn Hueä naêm 1972; quoác loä 51 töø Baø-Ròa -Vuõng Taøu ñeán Bieân Hoøa
(Ñoàng Nai); quoác loä 14 töø Chôn Thaønh qua Ñoàng Xoaøi (Bình Phöôùc), qua
Taây Nguyeân noái thaønh ñöôøng Hoà Chí Minh xuyeân quoác gia; ñöôøng 22 qua
cöûa khaåu Moäc Baøi qua Campuchia ñang trôû thaønh con ñöôøng xuyeân AÙ raát
quan troïng. Ngoaøi ra coøn coù raát nhieàu tænh loä, höông loä, ñöôøng loâ cao su vaø
caùc loaïi ñöôøng noâng thoân khaùc chaïy ngang, doïc noái lieàn caùc quoác loä, lieân
tænh loä, caùc vuøng ñaát, laøng maïc treân toaøn ñòa baøn mieàn Ñoâng Nam boä. Giao
thoâng ñöôøng soâng cuõng khaù phaùt trieån; veà ñöôøng bieån, toång naêng löïc caùc
caûng bieån ôû mieàn Ñoâng Nam boä ñaït xaáp xæ 30 trieäu taán/naêm.
Nhìn chung mieàn Ñoâng Nam boä hieän nay coù heä thoáng giao thoâng vaän
taûi khaù thuaän lôïi, naêng löïc vaän chuyeån chieám hôn 25% toång khoái löôïng caû
nöôùc. Laø trung taâm giao thoâng vaän taûi cuûa caû nöôùc, mieàn Ñoâng Nam boä
khoâng ngöøng gia taêng toác ñoä vaän taûi haønh khaùch trong nöôùc vaø quoác teá.
Nhöõng con soâng lôùn ôû mieàn Ñoâng chaûy xuyeân suoát töø vuøng bieân giôùi
vaø cao nguyeân phía Baéc- Ñoâng Baéc ñoå xuoáng ñoàng baèng vaø bieån Ñoâng.
Soâng Beù phaùt nguyeân töø vuøng bieân giôùi Vieät Nam – Campuchia chaûy qua
Buø Ñoáp, Phöôùc Long ñoå vaøo soâng Ñoàng Nai. Soâng Ñoàng Nai laø soâng lôùn ôû
mieàn Ñoâng coù chieàu daøi 500km phaùt nguyeân töø cao nguyeân Lang- Biang,
löu vöïc roäng 38.600km², soâng coù nhieàu chi löu vaø phuï löu goàm: soâng La
Ngaø, Soâng Beù, soâng Saøi Goøn, soâng Vaøm Coû, taïo thaønh heä thoáng giao thoâng
ñöôøng thuûy chuû yeáu cuûa mieàn Ñoâng. Soâng Saøi Goøn phaùt nguyeân phía treân

- 24 -
vuøng bieân giôùi Vieät Nam – Campuchia chaûy qua ñòa phaän Taây Ninh, thò xaõ
Thuû Daàu Moät, thaønh phoá Hoà Chí Minh, ñoå vaøo soâng Ñoàng Nai ôû Taân
Thuaän Ñoâng. Soâng Vaøm Coû Ñoâng vaø Vaøm Coû Taây phaùt nguyeân töø
Xvaâyrieâng (Campuchia), ñoå ra soâng Vaøm Coû taïi Caàn Ñöôùc, qua ñòa phaän
Long An, Goø Coâng, roài thoaùt ra cöûa Xoaøi Raïp, raát thuaän lôïi cho vieäc giao
thoâng ñöôøng thuûy. Soâng La Ngaø baét nguoàn töø Ñoâng Baéc huyeän Bình Tuy,
Baûo Loäc (cöïc Nam Trung boä) ñoå ra soâng Ñoàng Nai, ñoaïn Ñònh Quaùn (Bieân
Hoøa).
Mieàn Ñoâng Nam boä naèm trong vuøng khí haäu nhieät ñôùi gioù muøa caän
xích ñaïo. Ñaëc ñieåm chung cuûa khí haäu Nam boä laø nhieät ñoä cao ñeàu trong
naêm coù taùc ñoäng saâu saéc ñeán moâi tröôøng caûnh quan, coù aûnh höôûng lôùn caùc
hoaït ñoäng quaân söï cuõng nhö veà noâng nghieäp. Thôøi tieát moät naêm chia thaønh
2 muøa: muøa möa töø thaùng 5 ñeán thaùng 11 ; muøa khoâ töø thaùng 12 ñeán thaùng
4 naêm sau. Cheá ñoä khí haäu, thôøi tieát mieàn Ñoâng aûnh höôûng lôùn ñeán hoaït
ñoäng quaân söï. Veà muøa möa laày loäi, ñi laïi khoù khaên; ôû vuøng röøng nuùi ñoä aåm
khaù cao deã phaùt sinh beänh taät, phöông tieän, vuõ khí deã bò ræ saét. Muøa khoâ raát
thuaän lôïi cho hoaït ñoäng taùc chieán lôùn.
1. 1. 2. Ñaëc ñieåm xaõ hoäi - nhaân vaên vaø truyeàn thoáng yeâu nöôùc.
Coäng ñoàng cö daân ôû mieàn Ñoâng Nam boä coù nhieàu thaønh phaàn daân
toäc khaùc nhau sinh soáng. Sau khi Hieäp ñònh Geneøve kyù keát, cô caáu xaõ hoäi
coù söï thay ñoåi lôùn. Haøng vaïn ngöôøi Baéc di chuyeån vaøo Nam, trong ñoù moät
soá lôùn chuyeån vaøo caùc tænh ôû mieàn Ñoâng Nam boä, hình thaønh caùc khu dinh
ñieàn ôû ven caùc truïc giao thoâng soá 1A, ñöôøng 20 ñi Ñaø Laït v.v...Moät soá
ñoâng daân chuùng ôû caùc tænh mieàn Trung laãn traùnh söï traû thuø cuûa Myõ Dieäm

- 25 -
ñoái vôùi ngöôøi khaùng chieán cuõ cuõng di cö vaøo caùc tænh Nam boä, hình thaønh
caùc khu daân cö nhö khu Baûy Hieàn vv…
Do ñaát laønh chim ñaäu neân daân soá taêng cô hoïc haøng naêm, bao goàm:
ngöôøi Kinh chieám 80% daân soá, ña soá noâng daân soáng taäp trung ôû caùc vuøng
ñoàng baèng, doïc ven bieån, ven soâng, ven caùc truïc loä giao thoâng.
Trong giai ñoaïn trieån khai chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”, ñaây laø
moät trong caùc vuøng troïng ñieåm Myõ- Dieäm taäp trung thöïc hieän vieäc gom
daân laäp aáp. Coâng nhaân soáng taäp trung ôû caùc khu coâng nghieäp ôû Saøi Goøn,
Bieân Hoøa, Bình Döông vaø caùc ñoàn ñieàn cao su. Trong coäng ñoàng caùc daân
toäc thieåu soá, ngöôøi Chaêm chieám moät nöõa trong soá caùc ñoàng baøo daân toäc coù
treân toaøn Nam boä. ÔÛ Bình Long, Phöôùc Long, Baéc Taây Ninh, Long Khaùnh
coù daân toäc Xtieâng, Chô Ro, Chaâu Maï, Mô Noâng. Ngöôøi Hoa ôû caùc ñoâ thò
ñoàng baèng, taäp trung ñoâng ôû Chôï Lôùn, chieám 75% soá daân. Ngöôøi Khmer ôû
Taây Ninh, Long An, Gia Ñònh, Bình Döông.
Mieàn Ñoâng Nam boä coù khoaûng 3 trieäu tín ñoà thuoäc 6 toân giaùo khaùc
nhau nhö: ñaïo Phaät, ñaïo Ki Toâ, ñaïo Cao Ñaøi, ñaïo Hoøa Haûo, ñaïo Hoài. Ñaïo
Phaät coù tín ñoà ñoâng ñaûo nhaát vaø ñöôïc phaân boå khaép nôi ôû caùc ñòa phöông
mieàn Ñoâng. Ñaïo Thieân Chuùa giaùo vaø ñaïo Tin Laønh laø hai giaùo phaùi cuûa
ñaïo Kitoâ cö truù ôû caùc ñòa phöông: Baø Ròa – Vuõng Taøu, Bieân Hoøa, Bình
Döông, Bình Phöôùc, thaønh phoá Hoà Chí Minh. Ñaïo Cao Ñaøi coù tín ñoà ôû Taây
Ninh, Long An, Bình Döông, Gia Ñònh, Chôï Lôùn. Ñaïo Hoøa Haûo coù ñoâng
tín ñoà ôû mieàn Taây Nam boä.
Neàn vaên hoùa ôû mieàn Ñoâng Nam boä raát ña daïng, bao goàm neàn vaên
hoùa daân gian cuûa baûn ñòa hoøa nhaäp haøi hoøa vôùi vaên hoùa töø caùc mieàn cuûa
ñaát nöôùc mang ñeán, taïo neân moät saéc thaùi vaên hoùa ñaëc tröng cuûa neàn vaên

- 26 -
hoùa Ñoàng Nai, goùp phaàn taïo neân “haøo khí Ñoàng Nai”. Beân caïnh ñoù, neàn
vaên hoùa Chaêm cuõng ñöôïc löu giöõ baûn saéc trong coäng ñoàng daân toäc Chaêm.
Mieàn Ñoâng Nam boä laø moät vuøng ñaát môùi khai phaù, cö daân hoäi tuï veà
ñaây töø nhieàu ñòa phöông vôi nhieàu lyù do khaùc nhau… Nhöng tuyeät ñaïi ña soá
hoï laø nhöõng con ngöôøi ngheøo khoå, caàn cuø lao ñoäng, laøm chuû thieân nhieân vaø
coù tinh thaàn, duõng khí ñaáu tranh choáng aùp böùc, boùc loät vaø töø ñoù hoï gaén boù
vôùi nhau thaønh moät coäng ñoàng ñoaøn keát thoáng nhaát. Vì vaäy, khi coù giaëc
ngoaïi xaâm, theo lôøi keâu goïi cuûa Ñaûng hoï phaùt huy tinh thaàn ñaïi ñoaøn keát
daân toäc ñöùng leân hình thaønh moät maët traän thoáng nhaát choáng ngoaïi xaâm.
Töø khi coù Ñaûng coäng saûn laõnh ñaïo, caùch maïng Vieät Nam noùi chung
phong traøo caùch maïng ôû mieàn Ñoâng Nam boä noùi rieâng ñöôïc phaùt trieån caû
chieàu roäng vaø chieàu saâu lieân tuïc ñaáu tranh, lieân tuïc tieán coâng keû thuø qua
caùc cao traøo caùch maïng.
Suoát 9 naêm khaùng chieán choáng Phaùp, trong ñieàu kieän voâ cuøng khoù
khaên, gian khoå thieáu thoán moïi maët ôû moät chieán tröôøng bò ñòch bao vaây,
phong toûa, xa söï chæ ñaïo cuûa Trung öông, döôùi söï laõnh ñaïo tröïc tieáp cuûa Xöù
uûy quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä luoân phaùt huy tinh thaàn töï löïc, töï
cöôøng anh duõng chieán ñaáu giaønh heát thaéng lôïi naøy ñeán thaéng lôïi khaùc.
Phong traøo chieán tranh du kích phaùt trieån maïnh meõ ôû röøng nuùi, ñoàng baèng
vaø ñoâ thò. Nhieàu khu caên cöù du kích hình thaønh, caùc caên cöù chieán ñaáu ñöôïc
xaây döïng nhanh choùng, trôû thaønh moät heä thoáng caên cöù ñòa lieân hoaøn, ñan
xen treân toaøn boä chieán tröôøng, taïo thaønh choã döïa vöõng chaéc cho caùc löïc
löôïng vuõ trang ñuû söùc ngaên chaën, ñaùnh baïi caùc cuoäc haønh quaân caøn queùt
cuûa ñòch. Phoái hôïp vôùi nhöõng ñoøn tieán coâng quaân söï ôû röøng nuùi, ñoàng baèng,
phong traøo xuoáng ñöôøng ñaáu tranh cuûa hoïc sinh, sinh vieân, coâng nhaân vaø

- 27 -
ñoàng baøo ôû ñoâ thò cuõng phaùt trieån. Ngaøy 9 thaùng 1 naêm 1950, hôn 2000 hoïc
sinh, sinh vieân Saøi Goøn- Chôï Lôùn bieåu tình phaûn ñoái ñòch gieát haïi Traàn
Vaên Ôn vaø ñaùm tang troø Ôn trôû thaønh moät cuoäc xuoáng ñöôøng ñaáu tranh cuûa
haøng vaïn ñoàng baøo Saøi Goøn. Baûn lónh caùch maïng, truyeàn thoáng anh duõng
chieán ñaáu beàn bæ, chòu ñöïng gian khoå hy sinh cuøng vôùi nhöõng kinh nghieäm
voâ giaù tích luyõ ñöôïc trong 9 naêm khaùng chieán laø haønh trang ñeå quaân vaø daân
mieàn Ñoâng Nam boä vöôït leân moïi thöû thaùch khoù khaên, gian khoå, aùc lieät,
töøng böôùc phaùt trieån, chieán ñaáu vaø chieán thaéng trong cuoäc khaùng chieán
choáng Myõ, cöùu nöôùc, nhaát laø trong phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc.

1. 2. CHÍNH SAÙCH CUÛA MYÕ ÑOÁI VÔÙI MIEÀN NAM VIEÄT NAM.
1. 2. 1. YÙ ñoà cuûa Myõ ñoái vôùi Vieät Nam.
Trong khoaûng thôøi gian töø sau Hieäp ñònh Geneøve (1954) cho ñeán
nhöõng naêm cuoái thaäp kyû 50 cuûa theá kyû XX, “cuoäc chieán tranh laïnh” giöõa
phe xaõ hoäi chuû nghóa vaø phe ñeá quoác chuû nghóa dieãn ra gay gaét treân quy
moâ toaøn caàu.
Veà phía Myõ, trong ñaïi chieán theá giôùi laàn thöù hai (1939 – 1945), Myõ
khoâng nhöõng ít bò thieät haïi maø coøn giaøu theâm (thu laõi lôùn khoaûng 114 tyû
ñoâla), kinh teá phaùt trieån, saûn löôïng coâng nghieäp Myõ chieám 56% saûn löôïng
theá giôùi tö baûn, saûn löôïng noâng nghieäp gaáp hai laàn saûn löôïng cuûa Anh-
Phaùp-Taây Ñöùc-YÙ-Nhaät coäng laïi. Veà quaân söï, luïc quaân Myõ töø haøng thöù 17
tröôùc chieán tranh ñaõ vöôn leân haøng ñaàu, haûi quaân vaø khoâng quaân cuõng boû
xa caùc nöôùc tö baûn khaùc. Ñaëc bieät Myõ ñoäc quyeàn vuõ khí haït nhaân cho ñeán
naêm 1949, khi Lieân Xoâ thöû thaønh coâng vuõ khí haït nhaân cuûa mình.
Naêm 1953, Eisenhower leân laøm Toång thoáng nöôùc Myõ. Ngay khi leân
caàm quyeàn, Eisenhower ñaõ khaúng ñònh tham voïng laøm baù chuû theá giôùi cuûa

- 28 -
Myõ “Ñònh meänh ñaët leân ñaát nöôùc chuùng ta traùch nhieäm laõnh ñaïo theá giôùi
töï do” (Baùo New York Time ngaøy 21/1/1953)[70]. Eisenhower pheâ phaùn
“Chính saùch ngaên chaën coäng saûn” (policy of containing Communism) cuûa
chính phuû Truman, ñeà ra chính saùch “ñaåy luøi coäng saûn” (policy of rolling
back Communism), ñoøi giaûi phoùng caùc nöôùc xaõ hoäi chuû nghóa[70,tr.7].
Ñoái vôùi Vieät Nam töø ñaàu theá kyû XX, Myõ ñaõ coù yù ñoà xaâm löôïc. Töø
sau naêm 1953, taäp ñoaøn Eisenhower– Nixon leân naém quyeàn ôû Nhaø Traéng,
chuùng ñaõ choáng laïi xu höôùng cuûa Phaùp muoán giaûi quyeát chieán tranh thoâng
qua thöông löôïng vôùi Vieät Nam Daân chuû Coäng hoøa.
Trong cuoäc hoïp Hoäi ñoàng An ninh quoác gia ngaøy 8 thaùng 1 naêm
1954, Toång thoáng Myõ Eisenhower nhaán maïnh: “Myõ khoâng ñöôïc queân

nhöõng lôïi ích quan troïng cuûa mình ôû khu vöïc naøy (Ñoâng Döông)…”

“Ñoâng Döông nhö con ñeâ ñang bò roø ró vaø giaûi phaùp toát nhaát laø moù tay vaøo
hôn laø ñeå caû con ñeâ bò cuoán troâi” [63,tr. 31]. Moät UÛy ban ñaëc bieät do Toång
thoáng Myõ cöû ra nhaèm xem xeùt chính saùch ñoái vôùi Ñoâng Döông, thaùng 3
naêm 1954 ñaõ khuyeán caùo: Caàn ñaåy luøi khuynh höôùng chuû baïi cuûa Phaùp vaø
khoâng ñeå Hoäi nghò Geneøve ñi tôùi moät thoûa thuaän naøo. Trong tröôøng hôïp
Phaùp töø choái, Myõ seõ cuøng caùc “Quoác gia lieân keát” (Vieät Nam - Baûo Ñaïi,
Laøo, Campuchia) tieáp tuïc cuoäc chieán tranh khoâng caàn coù Phaùp [63;tr.31].
Sau khi thaát baïi trong vieäc ngaên chaën kyù keát Hieäp ñònh Geneøve,
ngaøy 24 thaùng 6 naêm 1954, ngoaïi tröôûng Myõ Dulles thoâng baùo cho caùc nhaø
laõnh ñaïo Quoác hoäi Myõ raèng, coù theå vaõn hoài ñöôïc ñieàu gì ñoù taïi khu vöïc
Ñoâng Nam AÙ, khoâng coøn daáu veát cuûa Phaùp. Myõ seõ thay Phaùp ñaûm nhaän
traùch nhieäm baûo veä Laøo, Campuchia vaø Nam Vieät Nam.

- 29 -
Tuy töø choái khoâng kyù keát vaøo tuyeân boá chung cuûa Hieäp ñònh
Geneøve, nhöng Myõ cho raèng vieäc chia caét Vieät Nam laø cô hoäi cho Myõ xaây
döïng löïc löôïng phi coäng saûn taïi Nam Vieät Nam. YÙ ñoà cuûa Myõ ñoái vôùi Nam
Vieät Nam nhö sau:
-Xaây döïng Nam Vieät Nam thaønh moät theå cheá quoác gia choáng Coäng,
ñoái laäp ñoái vôùi mieàn Baéc. Khoâng coù thoûa hieäp, hieäp thöông toång tuyeån cöû
theo tinh thaàn Hieäp ñònh Geneøve.
-Thieát laäp moät chính phuû choáng coäng maïnh, hoaït ñoäng coù hieäu quaû, coù
uy tín trong vaø ngoaøi nöôùc.
-Taäp trung xaây döïng moät quaân ñoäi quoác gia vôùi quy moâ 10 sö ñoaøn ñuû
söùc phaù hoaïi hay xaâm laêng baèng quaân söï ñeán töø mieàn Baéc, tieán leân khoáng
cheá toaøn Ñoâng Döông. Xaõ hoäi mieàn Nam Vieät Nam coù söï chuyeån ñoäng saâu
saéc, coù böôùc phaân hoùa môùi veà xaõ hoäi, kinh teá, chính trò nhaèm thöïc hieän chuû
nghóa thöïc daân môùi cuûa Myõ.
Thay chaân Phaùp, Myõ ñaõ aùp ñaët chuû nghóa thöïc daân môùi laøm cho xaõ
hoäi mieàn Nam Vieät Nam thay ñoåi saâu saéc, coù böôùc phaân hoùa môùi veà xaõ
hoäi, kinh teá, chính trò nhaèm thöïc hieän yù ñoà cuûa Myõ.
1. 2. 2. Myõ vaø chính quyeàn mieàn Nam phaù hoaïi Hieäp ñònh Geneøve,
thi haønh chính saùch “toá coäng, dieät coäng”.
Moät trong nhöõng yù ñoà cuûa Myõ laø phaù hoaïi cuoäc toång tuyeån cöû maø
Hieäp ñònh Geneøve döï kieán seõ toå chöùc vaøo naêm 1956 ñeå taùi thoáng nhaát hai
mieàn Nam - Baéc Vieät Nam. Toång thoáng Myõ Eisenhower cho raèng neáu toå
chöùc toång tuyeån cöû, thì Hoà Chí Minh coù theå thu 80% soá phieáu [57,tr.
448],[449]. Do ñoù, Myõ chuû tröông phaù hoaïi hieäp thöông vaø toång tuyeån cöû

- 30 -
nhaèm ngaên chaën thaéng lôïi cuûa Coäng saûn thoâng qua toång tuyeån cöû treân caû
nöôùc.
Maëc duø ñieàu 4 cuûa Hieäp ñònh Geneøve caám duøng caùch traû thuø hay
phaân bieät ñoái xöû naøo ñoái vôùi caù nhaân hay toå chöùc vì lyù do hoaït ñoäng cuûa hoï
trong luùc chieán tranh, nhöng sau khi tieáp quaûn mieàn Nam, Dieäm quyeát taâm
traû thuø nhöõng ngöôøi tham gia khaùng chieán choáng Phaùp, tieâu dieät löïc löôïng
caùch maïng vaø yeâu nöôùc. Chuùng chia thaønh ba loaïi daân:
-Loaïi A: ñaûng vieân coäng saûn, ngöôøi tham gia khaùng chieán choáng
Phaùp.
-Loaïi B: thaân nhaân cuûa loaïi A hay cuûa ngöôøi ñi taäp keát ra Baéc.
-Loaïi C: ngöôøi khoâng lieân quan ñeán hai loaïi treân.
Sau khi caùn boä, boä ñoäi hoaøn taát vieäc taäp keát, Dieäm lieân tieáp môû
nhieàu chieán dòch caøn queùt, nhö chieán dòch Töï Do ôû vuøng caên cöù U Minh cuõ,
chieán dòch Phan Chu Trinh, chieán dòch Giaûi Phoùng, chieán dòch Trònh Minh
Theá ôû caùc tænh töï do Lieân khu V cuõ, baét bôù nhöõng ngöôøi caùch maïng vaø yeâu
nöôùc nhaèm khuûng boá vaø uy hieáp tinh thaàn quaàn chuùng. ÔÛ Ñoâng Nam boä,
tænh Chôï Lôùn ñöôïc choïn laøm nôi thí ñieåm.
Töø thaùng 3 naêm 1955, Dieäm phaùt ñoäng “chieán dòch toá coäng” treân quy
moâ toaøn mieàn Nam, laäp UÛy ban chæ ñaïo toá coäng ôû boán caáp: trung öông,
tænh, huyeän, xaõ. Phoái hôïp caùc löïc löôïng coâng daân vuï (thaønh laäp ngaøy
7/3/1955), caûnh saùt, maät vuï vôùi chính quyeàn, baûo an, daân veä, trong ñoù coù
caû moät soá caùn boä ñaàu haøng phaûn boäi… ñeå phaùt hieän nhöõng ñaûng vieân coäng
saûn, nhöõng ngöôøi tham gia khaùng chieán choáng Phaùp; ñoàng thôøi buoäc ngöôøi
daân toá giaùc; keâu goïi ñaûng vieân vaø nhöõng ngöôøi yeâu nöôùc ra ñaàu haøng, töï
thuù. Dieäm baét giam nhöõng ngöôøi bò phaùt hieän vaøo caùc trung taâm caûi huaán,

- 31 -
baét hoï tuyeân boá “ly khai vôùi coäng saûn”, toá caùo “toäi aùc cuûa coäng saûn”, baét
xeù côø ñoû sao vaøng vaø côø buùa lieàm, xeù aûnh laõnh tuï caùch maïng. Nhöõng ngöôøi
khoâng khuaát phuïc bò tra taán, ñaøy ñi Coân Ñaûo hay bò thuû tieâu.
Theo leänh cuûa Myõ, Ngoâ Ñình Dieäm khaêng khaêng cöï tuyeät nhöõng ñeà
nghò cuûa Chính phuû Vieät Nam Daân Chuû Coäng Hoøa veà hieäp thöông vaø toång
tuyeån cöû. Ngaøy 18 thaùng 7 naêm 1957, Thuû töôùng Phaïm Vaên Ñoàng göûi coâng
haøm cho Ngoâ Ñình Dieäm ñeà nghò nhaø caàm quyeàn hai mieàn Hieäp thöông veà
vieäc toå chöùc toång tuyeån cöû vaø trong khi chôø ñôïi neân laäp laïi quan heä bình
thöôøng giöõa hai mieàn. Ngaøy 26 thaùng 7, Dieäm baùc boû ñeà nghò treân.
Tieáp ñoù ngaøy 7 thaùng 3 naêm 1958, Thuû töôùng Phaïm Vaên Ñoàng göûi
coâng haøm ñeà nghò nhaø caàm quyeàn hai mieàn cöû ñaïi bieåu baøn baïc nhöõng
bieän phaùp nhö cuøng giaûm quaân soá, laäp laïi quan heä bình thöôøng, ñeå nhaân
daân hai mieàn töï do ñi laïi, göûi thö vaø böu thieáp, trao ñoåi mua baùn cuõng nhö
baøn vieäc toå chöùc toång tuyeån cöû. Laàn nöõa, ngaøy 26 thaùng 4 naêm 1958, Dieäm
ñöa ra tuyeân boá khöôùc töø ñeà nghò treân.
Trong Hoäi nghò Trung öông môû roäng laàn thöù 10 hoïp töø ngaøy 15 thaùng
8 ñeán ngaøy 5 thaùng 10 naêm 1956, trong baûn baùo caùo cuûa Boä Chính trò ñaõ

phaân tích tình hình mieàn Nam vaø söï chæ ñaïo cuûa Trung öông: “Baûn chaát
cuoäc ñaáu tranh thoáng nhaát laø moät cuoäc ñaáu tranh caùch maïng…nhöng töø
tröôùc Trung öông khoâng ñeà ra moät caùch roõ reät…laïi thieáu soùt trong vieäc
nghieân cöùu tình hình ñaëc ñieåm nöôùc ta, nhaát laø ñaëc ñieåm tình hình mieàn
Nam… Cho neân trong nhöõng naêm qua söï laõnh ñaïo cuûa Trung öông coù
nhieàu thieáu soùt. Ngay ñeán ñöôøng loái ñaáu tranh thoáng nhaát laø nhö theá naøo,
maõi cho ñeán nay cuõng chöa ñeà ra moät caùch toaøn dieän…Söï laõnh ñaïo cuûa

- 32 -
Trung öông naëng veà ñaáu tranh phaùp lyù, ñaáu tranh ñeå thi haønh Hieäp ñònh
Geneøve” [189,tr.423],[425],[ 590],[591].
Trong khi ñoù ôû mieàn Nam, cuøng vôùi vieäc deïp caùc giaùo phaùi vaø caùc
löïc löôïng choáng ñoái, Dieäm quyeát tieâu dieät caùc löïc löôïng caùch maïng mieàn
Nam maø Dieäm cho laø nguy hieåm nhaát. Ñeå taïo cô sôû phaùp lyù cho vieäc naøy,
Dieäm cho ghi trong Hieán phaùp “Vieät Nam coäng hoøa” (26/10/1956) ñieàu 7:
“Nhöõng haønh vi coù muïc ñích phoå bieán hoaëc thöïc hieän moät caùch tröïc tieáp
hay giaùn tieáp chuû nghóa coäng saûn döôùi moïi hình thaùi ñeàu traùi vôùi caùc
nguyeân taéc ghi trong hieán phaùp”[43,tr.81].
Ngaøy 21 thaùng 8 naêm 1956, Dieäm kyù duï soá 47 tröøng phaït nhöõng toäi
phaïm choáng neàn an ninh quoác gia theo ñoù “moïi haønh ñoäng ñöôïc thöïc hieän
trong hay cho baát cöù toå chöùc coäng saûn naøo ñeàu coù theå bò xöû töû
hình”[124,tr.33].
Töø giöõa naêm 1956, Dieäm khôûi ñaàu giai ñoaïn II cuûa chieán dòch “toá
coäng, dieät coäng”. Trong giai ñoaïn II naøy, moät maët Dieäm taêng quy moâ caùc
chieán dòch caøn queùt cuûa quaân ñoäi chính quy vaøo caùc caên cöù cuõ, maët khaùc
Dieäm sieát chaët caùc bieän phaùp kìm keïp ôû cô sôû, phaùt hieän “Vieät coäng naèm
vuøng”, phoái hôïp toaøn dieän caùc maët quaân söï, haønh chính, maät vuï, caûnh saùt
nhaèm muïc ñích dieät taän goác löïc löôïng caùch maïng, “bình ñònh” noâng thoân.
ÔÛ mieàn Taây, toå chöùc chieán dòch Thoaïi Ngoïc Haàu do Döông Vaên Minh chæ
huy. ÔÛ mieàn Ñoâng, Dieäm toå chöùc chieán dòch Tröông Taán Böûu do thieáu
töôùng Mai Höõu Xuaân chæ huy töø 17 thaùng 7 naêm 1956 ñeán ngaøy 15 thaùng
12 naêm 1957 vôùi muïc tieâu: “tieâu dieät Vieät coäng, kieåm soaùt bieân giôùi, taùi
laäp an ninh noâng thoân”[200,tr.167]. Theo nhaø söû hoïc Myõ Joseph Buttinger,
trong hai chieán dòch naøy, quaân Dieäm ñaõ “phaïm voâ vaøn toäi aùc”

- 33 -
(innumerable crimes) ñoái vôùi nhöõng ngöôøi coäng saûn, nhöõng ngöôøi bò tình
nghi vaø daân laøng coù caûm tình vôùi caùch maïng. “Nhöõng ngöôøi bò baét thöôøng
bò gieát vaø bò tra taán”[206,tr.1010].
Ñoái vôùi thaønh thò, ñaëc bieät laø Saøi Goøn – Chôï Lôùn, töø khi coù duï soá 47
vaø ñieàu 7 Hieán phaùp, chính quyeàn Dieäm caám moïi ngöôøi ñaáu tranh chính trò
coâng khai choáng cheá ñoä Saøi Goøn, hoï bò chuïp muõ laø “Vieät coäng naèm vuøng”
vaø coù theå tuyeân aùn töû hình. Töø khi phong traøo baûo veä hoøa bình (1954) vaø
UÛy ban cöùu teá naïn nhaân chieán tranh (1955) bò khuûng boá, nhöõng ngöôøi caàm
ñaàu bò baét bôù tuø ñaøy, thì khoâng moät toå chöùc ñaáu tranh chính trò coâng khai
naøo khaùc ñöôïc thaønh laäp. Trong giai ñoaïn naøy, caùn boä, ñaûng vieân khoâng
theå huy ñoäng quaàn chuùng toå chöùc caùc cuoäc ñaáu tranh nhö míttinh, bieåu tình,
baõi chôï, baõi khoùa.. vì chính quyeàn Dieäm thaúng tay ñaøn aùp. Chæ coøn giai caáp
coâng nhaân döïa vaøo caùc nghieäp ñoaøn hôïp phaùp, thænh thoaûng tieán haønh
nhöõng cuoäc ñình coâng ñoøi taêng löông, giaûm ñieàu kieän lao ñoäng khaéc
nghieät.
Ñeå daäp taét phong traøo ñaáu tranh cuûa coâng nhaân, ngaøy 7 thaùng 11
naêm 1957, Dieäm kyù Duï soá 23 toå chöùc thanh loïc caùc nghieäp ñoaøn, ra leänh
giaûi taùn 30 nghieäp ñoaøn bò tình nghi laø coù Coäng saûn xaâm nhaäp, baét giam
200 caùn boä nghieäp ñoaøn bò xem laø “Vieät coäng naèm vuøng”.
ÔÛ vuøng khaùng chieán cuõ mieàn Ñoâng Nam boä vaø ngoaïi oâ Saøi Goøn,
Dieäm huy ñoäng quaân chuû löïc, baûo an toå chöùc hai cuoäc haønh quaân khaùc
mang teân Nguyeãn Traõi vaø Hoàng Chaâu gaây ra nhieàu tang toùc cho nhaân daân.
Chuùng baét bôù giam caàm baát kyø nhöõng ai maø chuùng nghi laø caùn boä, ñaûng
vieân. Ngöôøi bò baét phaûi “saùm hoái”, quyø goái treâân nhöõng choàng gaïch xeáp
cao cheânh veânh, döôùi maët ñaát coù caém choâng saét, maét phaûi nhìn thaúng vaøo

- 34 -
aûnh Ngoâ Ñình Dieäm, beân caïnh laø ngoïn ñeøn ñieän coâng xuaát haøng traêm watt.
Trong phoøng saùm hoái ñoát nhang ñeøn, khoùi xoâng ñeán ngaït thôû. Coù nhieàu
ngöôøi bò ngaát xæu; neáu cöïa mình thì boïn aùc oân xoâng vaøo ñaùnh, ai ngaõ nhaøo
thì bò choâng ñaâm raùch caû ngöôøi. Neáu ai khoâng chòu khai baùo bò quy laø “Vieät
coäng cöùng ñaàu, ngoan coá”, thì seõ bò choân soáng hoaëc ñöa ñi thuû tieâu.
Töø giöõa naêm 1956 ñeán ñaàu naêm 1959, soá ngöôøi bò baét tuø ñaøy ngaøy
caøng ñoâng. Caùc nhaø tuø, traïi giam ñoâng ngheït tuø chính trò. Chính quyeàn
Dieäm phaûi laäp theâm nhieàu traïi taäp trung nhö: Taân Hieäp (Bieân Hoøa), Thuû
Ñöùc, Phuù Lôïi (Thuû Daàu Moät), Hoøn Döøa (Phuù Quoác), Coân Ñaûo. Trong noäi
thaønh Saøi Goøn môû theâm: ñeà lao Gia Ñònh, Traïi Leâ Vaên Duyeät, khu P42
trong Sôû Thuù. Trong caùc traïi giam, coâng an, maät vuï tra taán tuø nhaân raát daõ
man nhö ñoùng ñinh vaøo caùc ñoát xöông chaân, tay laøm cho chaân tay caùc naïn
nhaân bò co quaép, khoâng bao giôø hoài phuïc ñöôïc. Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi goïi laø
“Vieät coäng naèm vuøng”, chuùng baét ñöùng choáng tay vaøo töôøng, ngöôøi ñoå veà
tröôùc, hai beân gaùy treo hai ngoïn ñeøn coâng xuaát töø 500 ñeán 1.000 watt, laøm
cho naïn nhaân bò phaùt ñieân. Trong traïng thaùi ñoù, chuùng thay nhau thaåm vaán,
tra hoûi lieân tuïc cho ñeán khi ngöôøi tuø bò baát tænh. Ñoái vôùi nöõ tuø, chuùng caøng
tra taán daõ man, nhö baét loät traàn truoàng, caém ñieän vaøo nhöõng nôi nhaïy caûm
treân thaân theå, duøng gaäy tre, ve chai, raén ñoäc nheùt vaøo cöûa mình nhaèm huûy
hoaïi thaân theå chò em [200,tr.177].
ÔÛ nhaø tuø Coân Ñaûo, töø thaùng 3 naêm 1957 ñeán cuoái naêm 1958, chuùng
ñaøy hôn 3.000 tuø chính trò vôùi cheá ñoä giam caàm cöïc kyø taøn baïo. Khoâng chòu
noåi caûnh ñoïa ñaøy, tuø nhaân buoäc phaûi ñaáu tranh… Chæ trong voøng hai naêm coù
ñeán haøng traêm ngöôøi hy sinh, bò vuøi laáp trong nghóa ñòa Haøng Döông
[200,tr.177].

- 35 -
Ngaøy 11 thaùng 1 naêm 1956, Dieäm ra duï soá 6, buoäc nhöõng ngöôøi bò
coi laø nguy hieåm cho quoác phoøng, an ninh phaûi an trí taïi traïi giam, hoaëc
cöôõng böùc cö truù taïi ñòa ñieåm nhaát ñònh, neáu khoâng chaáp haønh seõ bò phaït tuø
töø 6 thaùng ñeán 2 naêm. Tieáp ñoù ngaøy 21 thaùng 8 naêm 1956, Dieäm laïi ra duï
soá 47 keát aùn töû hình baát cöù ai haønh ñoäng cho moät toå chöùc bò xem laø coäng
saûn.
Taøi lieäu Laàu Naêm Goùc thöøa nhaän: “Trong caùi goïi laø chieán dòch toá
coäng baét ñaàu töø muøa heø 1955, coù töø 50 ngaøn ñeán 100 ngaøn ngöôøi bò baét vaøo
caùc traïi giam. Nhöng nhieàu ngöôøi bò giam chaúng phaûi laø Coäng saûn” [125,
tr.71] . Moät taùc giaû Myõ Alexander Kendrick cho bieát : “Hôn 50 ngaøn ngöôøi
bò baét vaø 75 ngaøn ngöôøi bò gieát” [85, tr.73].
1. 2. 3. Myõ vaø chính quyeàn Dieäm loaïi Phaùp vaø caùc phaàn töû thaân
Phaùp, thaønh laäp quoác gia choáng Coäng ôû mieàn Nam Vieät Nam.
Myõ gaây söùc eùp ñeå Phaùp vaø Baûo Ñaïi ñöa Ngoâ Ñình Dieäm veà naém
chöùc thuû töôùng chính phuû Quoác gia Vieät Nam vaø sau ñoù pheá truaát Baûo Ñaïi
leân laøm Toång thoáng. Ngaøy 7 thaùng 7 naêm 1954, chính phuû Dieäm ñöôïc
thaønh laäp, goàm 9 boä. Ngaøy 9 thaùng 10 naêm 1954, Dieäm caùch chöùc Trung
töôùng Nguyeãn Vaên Hinh, toång tham möu tröôûng Quaân ñoäi quoác gia, vieän
côù Hinh coù quoác tòch Phaùp vaø cöû thieáu töôùng Leâ Vaên Tî leân thay, vì Tî ñaõ
ngaû theo Dieäm. Hinh cuøng moät soá töôùng taù thaân Phaùp chuaån bò laät ñoå
Dieäm. Bieát tin, töôùng Odaniel (chæ huy MAAG) vaø ñaïi taù Lansdale (chæ huy
SMM) noùi thaúng vôùi Hinh: neáu laøm ñaûo chính, Myõ seõ ngöng vieän trôï. Ngaøy
29 thaùng 3 naêm 1955, Dieäm caùch chöùc Laïi Vaên Sang, toång giaùm ñoác caûnh
saùt quoác gia, cöû Nguyeãn Ngoïc Leã leân thay. Vì Sang laø ngöôøi cuûa Bình
Xuyeân, neân Bình Xuyeân ñaùnh traû quaân cuûa Dieäm aùc lieät nhieàu ngaøy trong

- 36 -
thaønh phoá. Ñöôïc Myõ chi vieän, quaân cuûa Dieäm ñaùnh baät quaân Bình Xuyeân
ra khoûi thaønh phoá, truy kích ñeán Röøng Saùc.
Dieäm duøng thuû ñoaïn söû duïng tieàn baïc, ñòa vò loâi keùo caùc ngöôøi caàm
ñaàu caùc giaùo phaùi Cao Ñaøi Taây Ninh vaø Hoøa Haûo. Nhöõng ai khoâng chòu
quy thuaän, Dieäm duøng baïo löïc quaân söï ñeå ñaøn aùp. Dieäm môû caùc chieán dòch
Ñinh Tieân Hoaøng, Nguyeãn Hueä, Thoaïi Ngoïc Haàu, Tröông Taán Böûu, cuoäc
haønh quaân Thaêng Long ñeå taûo thanh quaân caùc giaùo phaùi thaân Phaùp. Phaàn
lôùn caùc nhoùm giaùo phaùi laàn löôït ñaàu haøng, hoaëc bò baét, bò gieát. Nhaân cô hoäi
naøy ta ñaõ lôïi duïng maâu thuaãn giöõa chính quyeàn Myõ-Dieäm vôùi caùc giaùo
phaùi vaän ñoäng hoï ñi theo caùch maïng choáng laïi Dieäm. Töø thaùng 4 naêm
1955, ôû Nam boä coù nhieàu boä phaän giaùo phaùi ñi veà vôùi caùch maïng. Cuï theå
laø soá taøn quaân cuûa Hoøa Haûo chaïy veà vôùi caùch maïng mang theo gaàn 1.000
khaåu suùng caùc loaïi; moät ñôn vò löïc löôïng Bình Xuyeân goàm 200 ngöôøi coù
ñaày ñuû trang bò theo caùch maïng xuoáng Ñoàng Thaùp Möôøi xaây döïng caên cöù;
Taây Ninh coù 500 lính Cao Ñaøi keùo veà chieán khu Döông Minh Chaâu theo
caùch maïng…
Töø thaùng 8 naêm 1954, Hoäi ñoàng tham möu tröôûng lieân quaân Myõ ñaõ
keâu goïi Phaùp ruùt quaân hoaøn toaøn ra khoûi mieàn Nam. Quaân soá cuûa Phaùp
giaûm daàn. Giöõa naêm 1955 laø 65.000; cuoái naêm 1955 coøn 35.000; thaùng 2
naêm 1956 coøn 15.000 vaø ñeán thaùng 3 naêm 1956 chæ coøn 3.000. Ñeán ngaøy
28 thaùng 4 naêm 1956, Boä Toång chæ huy quaân Phaùp giaûi theå, töôùng Pierre
Jacquot laøm leã cuoán côø vaø ñeán ngaøy 30 thaùng 4 naêm 1956, ngöôøi lính Phaùp
cuoái cuøng ruùt khoûi mieàn Nam, chaám döùt gaàn moät theá kyû hieän dieän quaân söï
cuûa Phaùp ôû Vieät Nam [70,tr.49].

- 37 -
Sau thaùng 7 naêm 1954, Myõ ñöa Ngoâ Ñình Dieäm veà mieàn Nam Vieät
Nam vôùi yù ñoà taïo döïng moät con baøi choáng Coäng, vôùi söùc maïnh tieàn cuûa vaø
vuõ khí cuûa Myõ, Myõ-nguïy tin raèng Dieäm “coù theå thaønh coâng ôû nôi Phaùp
thaát baïi”. Myõ ñeà cao Dieäm ñaõ töøng boân ba ôû nöôùc ngoaøi, Myõ hy voïng
Dieäm seõ trôû thaønh laõnh tuï cho Nam Vieät Nam [70,tr.17].
Ñöôïc söï baûo trôï ñaéc löïc cuûa Myõ, Dieäm baét ñaàu naém vaø ñieàu haønh boä
maùy nhaø nöôùc. Dieäm – Nhu ñöa ra thuyeát “Duy linh nhaân vò”, choáng laïi
chuû nghóa duy vaät bieän chöùng. Ñöa ra chính saùch xaõ hoäi “Thaêng tieán caàn
lao – Ñoàng tieán xaõ hoäi”, höùa heïn ñöa ñeán cho mieàn Nam moät cuoäc soáng
phoàn vinh vôùi vieän trôï cuûa Myõ. Nhu laäp ñaûng Caàn lao quy tuï nhöõng tay
chaân coát caùn; laäp ra phong traøo caùch maïng quoác gia, Thanh nieân coäng hoøa,
Phuï nöõ coäng hoøa, Taäp ñoaøn coâng daân.
Nhöng vieäc quan troïng coù yù nghóa quyeát ñònh ñoái vôùi chính quyeàn
cuûa Dieäm laø xaây döïng ngay moät quaân ñoäi maïnh, vì chuùng cho raèng caàn coù
moät quaân ñoäi maïnh môùi coù theå laøm oån ñònh chính phuû. Tính ñeán cuoái naêm
1954, quaân ñoäi quoác gia nguïy coù 216.997 ngöôøi, trong ñoù coù 179.179 quaân
chính quy, 37.800 quaân phuï löïc[70,tr.39]. Trong 8 thaùng ñaàu naêm 1955,
Dieäm thaønh laäp 10 sö ñoaøn (goàm 4 sö ñoaøn daõ chieán, 6 sö ñoaøn khinh
chieán). Ngaøy 20 thaùng 8 naêm 1955, laäp hai quaân chuûng Haûi quaân vaø Khoâng
quaân. Ngoaøi ra Dieäm coøn laäp theâm baûo an, daân veä. Töø 1 thaùng 6 naêm 1955,
coá vaán Myõ tröïc tieáp huaán luyeän quaân ñoäi Dieäm [70,tr.39].
Ñeå taêng cöôøng giuùp Dieäm, ngoaøi phaùi boä MAAG (coá vaán vieän trôï)
vaø phaùi boä SMM (toå chöùc tình baùo), ngaøy 8 thaùng 11 naêm 1954, töôùng J.
Lawton Collins, nguyeân tham möu tröôûng luïc quaân Myõ ñöôïc taêng cöôøng
sang mieàn Nam döôùi danh nghóa laø ñaïi söù ñaëc bieät, ñaïi dieän cuûa Toång

- 38 -
thoáng Myõ beân caïnh Dieäm. Chính phuû Myõ coøn hôïp ñoàng vôùi tröôøng Ñaïi hoïc
bang Michigan cöû khoaûng 20 giaùo sö, tieán só, chuyeân gia sang Saøi Goøn giuùp
soaïn thaûo hieán phaùp, vaïch keá hoaïch ñieàn ñòa, toå chöùc boä maùy caûnh saùt, maät
vuï…
Nhö vaäy, Myõ ñaõ giuùp Ngoâ Ñình Dieäm toaøn dieän nhaèm thöïc hieän möu
ñoà laäp moät chính phuû choáng coäng maïnh ôû mieàn Nam Vieät Nam.

1. 3. PHONG TRAØO ÑAÁU TRANH CAÙCH MAÏNG CUÛA NHAÂN DAÂN

MIEÀN ÑOÂNG NAM BOÄ NHÖÕNG NAÊM 1954-1960.
1. 3. 1. Phong traøo ñaáu tranh ñoøi thi haønh Hieäp ñònh Geneøve, ñoøi
caùc quyeàn lôïi daân sinh, daân chuû, choáng “caûi caùch ñieàn ñòa”.
Ngay töø tröôùc khi hieäp ñònh Geneøve ñöôïc kyù keát, taïi Hoäi nghò laàn thöù
6 cuûa Ñaûng, Hoà Chuû tòch ñaõ nhaän ñònh: “Tranh laáy hoøa bình khoâng phaûi laø
moät vieäc deã, noù laø moät cuoäc ñaáu tranh tröôøng kyø, gian khoå, phöùc taïp”
[88,tr.586]. Ngaøy 22 thaùng 7 naêm 1954, trong lôøi keâu goïi nhaân dòp Hieäp
ñònh Geneøve ñöôïc kyù keát, Chuû tòch Hoà Chí Minh xaùc ñònh: “Ñaáu tranh ñeå
cuûng coá hoøa bình, thöïc hieän thoáng nhaát, hoaøn thaønh ñoäc laäp, daân chuû
cuõng laø moät cuoäc ñaáu tranh laâu daøi vaø gian khoå” [89,tr.3].
Nhaèm ñaáu tranh ñoøi ñòch thi haønh Hieäp ñònh Geneøve, thöïc hieän vieäc
Hieäp thöông toång tuyeån cöû giöõa hai mieàn, ngay chieàu 1 thaùng 8 naêm 1954.
Phong traøo baûo veä hoøa bình Saøi Goøn – Chôï Lôùn goàm nhieàu vò nhaân só, trí
thöùc coù danh tieáng ñaõ laäp Ban saùng laäp ñoøi laøm cho hoøa bình ôû Ñoâng
Döông ñöôïc cuûng coá, thoáng nhaát ñaát nöôùc ñöôïc thöïc hieän baèng toång tuyeån
cöû töï do theo tinh thaàn Hieäp ñònh Geneøve. “Phong traøo hoøa bình” ôû Saøi
Goøn ñöôïc thaønh laäp vaø nhanh choùng hoaït ñoäng lan ra caùc ñoâ thò, thoân queâ
mieàn Nam. Toå chöùc naøy ñöôïc nhieàu giôùi quaàn chuùng tham gia vì noù ñaùp

- 39 -
öùng ñuùng yeâu caàu nguyeän voïng hoøa bình cuûa nhaân daân. Cô quan Thaønh uyû
Ñaûng lao ñoäng Vieät Nam ôû Saøi Goøn ñaõ chæ ñaïo vaø xaây döïng phong traøo
thaønh moät trong nhöõng löïc löôïng noøng coát ñeå laõnh ñaïo ñaáu tranh.
Thaùng 12 naêm 1954, taïi Hoäi nghò An Bieân (Caø Mau), Xöù uyû Nam boä
ñaõ ñöôïc thaønh laäp do ñoàng chí Leâ Duaån (ñöôïc Trung öông Ñaûng cöû ôû laïi
mieàn Nam) laøm bí thö, heä thoáng chæ ñaïo caùch maïng ôû mieàn Nam ñöôïc
cuûng coá moät böôùc. Khu V vaø Nam boä ñeàu thoáng nhaát vôùi chuû tröông döïa
vaøo nhöõng ñieàu khoaûn cuûa Hieäp ñònh Geneøve maø ñaáu tranh vaø loâi keùo dö
luaän, giöõ vöõng vaø ñaåy maïnh cuoäc ñaáu tranh chính trò .
Ngaøy 12 thaùng 6 naêm 1956, Boä Chính trò ra nghò quyeát, noäi dung coù
ñoaïn: “Hình thöùc ñaáu tranh cuûa ta trong toaøn quoác hieän nay laø ñaáu tranh
chính trò, khoâng phaûi ñaáu tranh vuõ trang, noùi nhö theá khoâng coù nghóa laø
tuyeät ñoái khoâng duøng vuõ trang töï veä trong nhöõng hoaøn caûnh nhaát ñònh,
hoaëc khoâng taän duïng nhöõng löïc löôïng vuõ trang cuûa caùc giaùo phaùi choáng
Dieäm… Caàn cuûng coá löïc löôïng vuõ trang vaø baùn vuõ trang hieän coù vaø xaây
döïng caên cöù laøm choã döïa. Ñoàng thôøi xaây döïng cô sôû quaàn chuùng vöõng
maïnh laøm ñieàu kieän caên baûn ñeå duy trì vaø phaùt trieån löïc löôïng vuõ trang…
Toå chöùc töï veä trong quaàn chuùng nhaèm baûo veä cuoäc ñaáu tranh cuûa quaàn
chuùng vaø giaûi thoaùt caùn boä khi caàn thieát” [194,tr.253],[590].
Trong hai naêm 1955 -1956, nhieàu ñôït ñaáu tranh quy moâ vöøa vaø lôùn
dieãn ra ôû Saøi Goøn - Chôï Lôùn vaø treân toaøn mieàn Nam. Nhaân daân ñaáu tranh
ñoøi chính quyeàn hai mieàn Hieäp thöông, laäp quan heä bình thöôøng giöõa hai
mieàn vaø ñoøi toång tuyeån cöû thoáng nhaát ñaát nöôùc theo tinh thaàn Hieäp ñònh
Geneøve.

- 40 -
Ngaøy 6 thaùng 6 naêm 1955, Chính phuû Vieät Nam Daân Chuû Coäng Hoøa
ra tuyeân boá saün saøng môû hoäi nghò Hieäp thöông vôùi chính quyeàn mieàn Nam
nhöng Myõ-Dieäm ñaõ khaêng khaêng töø choái. Laäp töùc khaép nôi ôû mieàn Nam
daáy leân nhöõng cuoäc ñaáu tranh phaûn ñoái Myõ Dieäm, ñoøi môû hoäi nghò Hieäp
thöông vaø noái laïi quan heä Baéc Nam. Ngaøy 3 thaùng 7 naêm 1955, haøng ngaøn
ñoàng baøo Saøi Goøn ñaõ bieåu tình ñoøi Hieäp thöông toång tuyeån cöû thoáng nhaát
Toå quoác, ñoøi traû laïi töï do cho nhöõng ngöôøi trong “UÛy ban cöùu trôï naïn nhaân
chieán tranh”, chính quyeàn Dieäm ñaõ cho quaân ñoäi vaø caûnh saùt ñeán ñaøn aùp
cuoäc bieåu tình naøy. Ngaøy 10 thaùng 7 naêm 1955, dieãn ra cuoäc toång baõi coâng,
baõi thò cuûa gaàn 80% lao ñoäng vaø nhaân daân caùc giôùi caùc ngaønh thaønh phoá
Saøi Goøn. Cuoäc baõi coâng ñaõ laøm cho thaønh phoá ngöøng hoaït ñoäng hoaøn toaøn.
Phoái hôïp vôùi phong traøo ñoøi thi haønh Hieäp ñònh Geneøve, ôû Saøi Goøn,
Chôï Lôùn, Gia Ñònh phong traøo ñaáu tranh cuûa coâng nhaân, lao ñoäng, hoïc sinh
sinh vieân, tieåu thöông… dieãn ra lieân tuïc. Trong ba thaùng ñaàu naêm 1955, Saøi
Goøn – Gia Ñònh coù 30 cuoäc ñaáu tranh cuûa haøng traêm ngaøn coâng nhaân tham
gia ñình coâng; tieâu bieåu nhö cuoäc ñaáu tranh cuûa 800 coâng nhaân cuûa nhaø
maùy ñieän Saøi Goøn loâi cuoán 200 ngaøn coâng nhaân lao ñoäng baõi coâng höôûng
öùng. Hoaëc cuoäc ñaáu tranh cuûa coâng nhaân FACI noå ra coù 128 nghieäp ñoaøn
vaø chò em tieåu thöông 48 chôï höôûng öùng. Ngaøy 1 thaùng 5 naêm 1956, tröôùc
khí theá ñaáu tranh cuûa coâng nhaân lao ñoäng, Dieäm trôû maët ra leänh baét bôù ñaøn
aùp coâng nhaân trong cuoäc míttinh, bieåu tình cuûa 200 ngaøn coâng nhaân lao
ñoäng vaø ñaïi bieåu caùc giôùi, caùc ngaønh tham döï. ÔÛ caùc tænh, nhaân dòp nhöõng
ngaøy leã lôùn nhö: Quoác teá lao ñoäng 1 thaùng 5, kyû nieäm Hai Baø Tröng, Quoác
teá phuï nöõ 8 thaùng 3, kyû nieäm ngaøy sinh Chuû tòch Hoà Chí Minh 19 thaùng 5
ñaõ dieãn ra phong traøo ñaáu tranh ñoøi hieäp thöông toång tuyeån cöû. Caùc cô sôû

- 41 -
caùch maïng ñaõ vaän ñoäng quaàn chuùng noâng thoân keùo ra thò xaõ ñoøi hieäp
thöông toång tuyeån cöû, thoáng nhaát ñaát nöôùc keát hôïp caùc yeâu saùch ñoøi caûi
thieän daân sinh, daân chuû. Phong traøo ñaáu tranh gaén vôùi vieäc phaùt trieån caùc
nghieäp ñoaøn, taêng cöôøng ñoaøn keát caùc giôùi coâng nhaân.
Ñeå choáng laïi cuoäc baàu cöû Quoác hoäi laäp hieán cuûa chính phuû Dieäm vaø
ñoøi Hieäp thöông toång tuyeån cöû, toaøn Nam boä phaùt ñoäng cuoäc ñaáu tranh
thoáng nhaát töø ngaøy 20 thaùng 10 naêm 1955 ñeán ngaøy 26 thaùng 2 naêm 1956.
Cuoäc ñaáu tranh dieãn ra döôùi nhieàu hình thöùc phong phuù nhö bieåu tình, ñình
coâng, baõi thò . ÔÛ noâng thoân, nhieàu cuoäc bieåu tình thu huùt ñeán 80 – 90%
nhaân daân höôûng öùng. Caùc cuoäc ñaáu tranh ñaõ loâi keùo caùc giaùo phaùi cuøng
tham gia. Töø giöõa naêm 1955, ngoïn löûa ñaáu tranh cuûa quaàn chuùng caùch
maïng baét ñaàu ñöôïc noåi leân [43,tr.48].
Ñeå ñoái phoù laïi, treân khaép mieàn Nam, nhaát laø vuøng caên cöù khaùng
chieán cuõ, Myõ-nguïy ñaøn aùp khuûng boá caùc cuoäc ñaáu tranh cuûa quaàn chuùng
nhaân daân raát caêng thaúng. Ngöôøi daân bò ñe doïa veà tính maïng, bò cöôùp ñoaït
veà ruoäng ñaát vaø taøi saûn; caùn boä, ñaûng vieân, du kích bò truy luøng baét gieát vaø
phaûi “ñieàu laéng” (chuyeån sang vuøng khaùc hoaït ñoäng), hoaëc maát lieân laïc
hoaït ñoäng. Löïc löôïng caùch maïng vaø phong traøo caùch maïng ñöùng tröôùc tình
traïng bò toån thaát nghieâm troïng vaø bò ñaåy luøi xuoáng möùc gaàn nhö thoaùi traøo.
Tröôùc tình theá caùch maïng caáp baùch, ñoàng chí Leâ Duaãn coù yù töôûng
soaïn thaûo baûng “Ñeà cöông ñöôøng loái caùch maïng Vieät Nam ôû mieàn Nam”.
YÙ töôûng ñoù ñöôïc nhen nhoùm töø cuoái naêm 1955 ôû Caø Mau vaø sau ñoù ôû Beán
Tre. Nhöng ñeán khi Vaên phoøng Xöù uûy Nam boä chuyeån leân Saøi Goøn naêm
1956, ñoàng chí Leâ Duaån môùi coù ñieàu kieän soaïn thaûo thaønh vaên baûn. Ñeà
cöông Ñöôøng loái caùch maïng mieàn Nam coù hai noäi dung quan troïng: moät laø,

- 42 -
xaùc ñònh tính chaát cuûa xaõ hoäi mieàn Nam (Chính quyeàn mieàn Nam hieän
nay khoâng chæ laø chính quyeàn do boïn thöïc daân cuõ vaø phong kieán baïi traän
ñeå laïi maø laø con ñeû cuûa chuû nghóa thöïc daân môùi cuûa moät teân ñeá quoác xaâm
löôïc ñöông muoán gaây chieán tranh laø ñeá quoác Myõ); vaø hai laø khaúng ñònh:
“Ñeå choáng laïi Myõ –Dieäm nhaân daân mieàn Nam chæ coù moät con ñöôøng vuøng
leân ñeå cöùu nöôùc vaø töï cöùu mình. Ñoù laø con ñöôøng caùch maïng. Ngoaøi con
ñöôøng ñoù khoâng coù con ñöôøng naøo khaùc”[31,tr.30].
Hoäi nghò Xöù uyû Nam boä hoïp taïi Phnoâm-Peânh (Campuchia) cuoái naêm
1956, ñaàu naêm 1957 do Leâ Duaån chuû trì ñaõ thoâng qua “Ñeà cöông Ñöôøng
loái caùch maïng mieàn Nam” vaø ñeà aùn vuõ trang tuyeân truyeàn (do Nguyeãn
Minh Ñöôøng - Bí thö Trung Nam boä, trình baøy theo söï chæ ñaïo cuûa Leâ
Duaån). Ñaàu naêm 1958, qua ñôït hoïc taäp taøi lieäu cuûa Trung öông vaø ñeà
cöông Ñöôøng loái Caùch maïng mieàn Nam, Ban Thöôøng vuï Xöù uûy ñaõ hoïp hoäi
nghò vaø ñaõ coù coâng vaên göûi caùc khu uûy truyeàn ñaït noäi dung chæ ñaïo cuûa Xöù
uûy veà 4 noäi dung:
1-Nhieäm vuï chieán löôïc vaø ñoái töôïng caùch maïng mieàn Nam. Nhieäm
vuï tröôùc maét vaø ñoái töôïng caàn ñaùnh ñoå tröôùc maét.
2-Phaûi ñöùng treân tinh thaàn naøo maø vaän duïng saùch löôïc.
3-Nhaän ñònh veà chính quyeàn lieân hieäp daân chuû coù tính chaát daân toäc
ñoäc laäp.
4-Vaán ñeà caùch maïng baïo löïc [43,tr.76].
Tuy nhieân, do söï chæ ñaïo cuûa Trung öông vaø cuûa Xöù uûy vaãn laáy ñaáu
tranh phaùp lyù vaø ñaáu tranh chính trò laøm chính, neân phong traøo caùch maïng
tieáp tuïc gaëp nhieàu khoù khaên. Caùc caáp uûy vaø ñaûng vieân bò taøn saùt daõ man; ôû
mieàn Nam haàu nhö khoâng coøn nôi naøo ñöùng chaân an toaøn, ñeán möùc ñoàng

- 43 -
chí Leâ Duaån phaûi ñeà nghò Xöù uûy taïm thôøi dôøi sang Campuchia hoaït ñoäng.
Tình hình treân cho thaáy, chuû tröông chæ laáy hình thöùc ñaáu tranh phaùp lyù vaø
ñaáu tranh chính trò ñeå choáng laïi haønh ñoäng khuûng boá ñieân cuoàng cuûa ñòch
ñaõ khoâng coøn thích hôïp. Ñòch ñaõ söû duïng löïc löôïng, phöông tieän chieán
tranh, thöïc hieän nhieàu bieän phaùp khoác lieät ñeå choáng laïi nhaân daân yeâu nöôùc.
Nhaân daân vaãn phaûi tuaân theo luaät leä cuûa ñòch, khi coù ngöôøi laï ñeán xoùm aáp,
ñeán nhaø vaãn phaûi ñaùnh moõ baùo ñoäng, keå caû con em vaø baïn beø thaân thích
cuûa mình.
Khoâng chòu noåi söï khuûng boá ñaøn aùp cuûa keû thuø, nhieàu ngöôøi daân
kieán nghò leân Baùc Hoà cho pheùp nhaân daân ñaáu tranh vuõ trang. Haàu heát caùc
ñòa phöông ñeàu bí maät thaønh laäp ñoäi vuõ trang töï veä. Giöõa naêm 1958, Boä chæ
huy quaân söï mieàn Ñoâng ñöôïc thaønh laäp. Ñeán naêm 1959, toaøn mieàn Nam coù
139 trung ñoäi vuõ trang taäp trung vaø vuõ trang tuyeân truyeàn, haøng traêm toå töï
veä.
Khoâng töï giôùi haïn trong nhöõng hoaït ñoäng töï veä vaø hoã trôï cho ñaáu
tranh chính trò nöõa, caùc löïc löôïng vuõ trang quaàn chuùng tieán leân dieät teà tröø
gian, dieät aùc phaù kìm. Taøi lieäu Maät Laàu naêm goùc xaùc nhaän naêm 1958 coù
193 vuï tröøng trò boïn aùc oân, chæ 4 thaùng ñaàu naêm 1959 laïi coù theâm 119 vuï
nöõa. Töø nöûa cuoái naêm 1957 caùc hoaït ñoäng vuõ trang tuyeân truyeàn roä leân nhö
moät chuyeån bieán môùi trong phong traøo ñaáu tranh cuûa quaàn chuùng caùch
maïng ôû mieàn Nam. Taïi Thuû Daàu Moät, ngaøy 18 thaùng 10 naêm 1957, löïc
löôïng vuõ trang tuyeân truyeàn cuûa tænh taán coâng ñòch taïi thò traán Minh Thaïnh.
Taïi Bieân Hoøa, löïc löôïng vuõ trang ñòa phöông ñoät nhaäp ñaùnh ñòch ôû quaän lî
Daàu Tieáng ngaøy 10 thaùng 8 naêm 1958, dieät 200 teân ñòch, baét soáng 30 teân

- 44 -
khaùc, thu haøng traêm suùng. Ngaøy 20 thaùng 10 naêm 1958, truï sôû phaùi ñoaøn
MAAG cuûa Myõ ôû Bieân Hoøa bò taán coâng…
ÔÛ noâng thoân, phong traøo ñaáu tranh choáng chính saùch “caûi caùch ñieàn
ñòa” cuûa Myõ-Dieäm dieãn ra khaép nôi. Chöông trình “caûi caùch ñieàn ñòa” cuûa
Myõ –Dieäm baét ñaàu töø naêm 1955, nhaèm khoâi phuïc laïi giai caáp ñòa chuû ñeå
laøm choã döïa cho chính quyeàn cuûa Dieäm, xoùa boû thaønh quaû caùch maïng maø
Chính phuû Vieät Nam daân chuû coäng hoøa ñem laïi cho noâng daân (ruoäng ñaát
ñaõ chia cho noâng daân Nam Boä laø 564.547 ha cho 527.163 hoä noâng daân).
Ngoâ Ñình Dieäm ñaõ ra 3 ñaïo duï veà ruoäng ñaát (soá 2, soá 7, soá 57) truaát quyeàn
sôû höõu ruoäng ñaát cuûa noâng daân, thöïc chaát laø cöôùp ruoäng ñaát cuûa noâng daân
ñöôïc caùch maïng chia cho ñeå traû laïi cho ñòa chuû. Vì theá, cuoäc ñaáu tranh
choáng ñoái quyeát lieät caùc ñaïo duï cuûa Dieäm ñöôïc nhaân daân mieàn Nam höôûng
öùng tích cöïc. Phong traøo ñaáu tranh choáng cöôùp ruoäng ñaát ñaõ dieãn khaép
noâng thoân vaø ñöôïc nhaân daân uûng hoä roäng raõi.
1. 3. 2. Phong traøo Ñoàng khôûi naêm 1960.
Trong gaàn 4 naêm, töø giöõa naêm 1956 ñeán naêm 1960, Myõ Dieäm taêng
cöôøng ñaøn aùp khoác lieät phong traøo ñaáu tranh cuûa nhaân mieàn Nam. ÔÛ Ñoâng
Nam boä, chính quyeàn Dieäm laäp theâm nhieàu traïi taäp trung lôùn.
Ñaûng boä mieàn Ñoâng Nam boä thieät haïi voâ cuøng nghieâm troïng. Soá caùn
boä, ñaûng vieân bò baét, bò gieát, bò tuø ñaøy ngaøy caøng nhieàu. Soá coøn laïi bò phaân
hoùa, trong ñoù khoâng ít ngöôøi ñaàu haøng, phaûn boäi, caàu an, boû cuoäc, chôø ñôïi.
Tính ñeán cuoái naêm 1958, treân toaøn mieàn Nam soá ñaûng vieân bò gieát haïi
khoaûng 68.800 caùn boä ñaûng vieân, baét giam 466.000 ngöôøi vaø tra taán thaønh
thöông taät 680.000 ngöôøi [200,tr.177].

- 45 -
Töø cuoái naêm 1959 ñeán naêm 1960, Myõ –Dieäm caøng ñieân cuoàng ñaøn
aùp phong traøo caùch maïng cuûa quaàn chuùng nhaân daân, ñaëc bieät laø ban haønh
saéc luaät 10.1959, moät saéc luaät heát söùc phaùt xít traéng trôïn nhaèm loaïi coäng
saûn ra ngoaøi voøng phaùp luaät, coâng khai baét bôù giam caàm quaàn chuùng caùch
maïng, ngöôøi khaùng chieán cuõ khoâng caàn xeùt xöû, leâ maùy cheùm ñi khaép nôi
nhaèm uy hieáp tinh thaàn cuûa quaàn chuùng; caùn boä, ñaûng vieân, du kích bò truy
luøng baét gieát vaø phaûi “ñieàu laéng” (Ñieàu ñoäng töø nôi naøy chuyeån sang vuøng
khaùc ñeå chuyeån vaøo hoaït ñoäng bí maät), hoaëc maát lieân laïc hoaït ñoäng. Löïc
löôïng caùch maïng vaø phong traøo caùch maïng ñöùng tröôùc nguy cô bò toån thaát
nghieâm troïng vaø bò ñaåy luøi. Ñòch ñaõ söû duïng löïc löôïng, phöông tieän chieán
tranh ñeå choáng laïi nhaân daân yeâu nöôùc, buoäc nhaân daân vaø caùc löïc löôïng
caùch maïng phaûi ñöùng leân duøng baïo löïc caùch maïng cuûa mình ñeå choáng laïi
ñòch vaø baûo veä mình..
Giöõa luùc ñoù, thaùng 1 naêm 1959, Ban Chaáp haønh Trung öông Ñaûng
hoïp Hoäi nghò laàn thöù 15 ñeà ra ñöôøng loái caùch maïng mieàn Nam. Hoäi nghò

xaùc ñònh: “Nhieäm vuï cô baûn laø giaûi phoùng mieàn Nam khoûi aùch thoáng trò
cuûa ñeá quoác vaø phong kieán; thöïc hieän ñoäc laäp daân toäc vaø ngöôøi caøy coù
ruoäng, hoaøn thaønh caùch maïng daân toäc, daân chuû, nhaân daân mieàn Nam, xaây
döïng moät nöôùc Vieät Nam hoøa bình thoáng nhaát ñoäc laäp, daân chuû vaø giaøu
maïnh” [194,tr.183]. Con ñöôøng phaùt trieån cô baûn cuûa caùch maïng mieàn
Nam luùc naøy laø duøng baïo löïc, “döïa vaøo löïc löôïng chính trò cuûa quaàn chuùng
laø chuû yeáu, keát hôïp löïc löôïng vuõ trang ñeå ñaùnh ñoå quyeàn thoáng trò cuûa ñeá
quoác vaø phong kieán, döïng neân chính quyeàn caùch maïng cuûa nhaân daân”
[15,tr.150].

- 46 -
Taïi mieàn Ñoâng Nam boä, Xöù uûy cho khoâi phuïc laïi caên cöù ñòa Baéc Taây
Ninh vaø thöïc hieän chuû tröông “hoøa bình töông ñoái” ñöôïc nhanh choùng trieån
khai ñeán caùc Ñaûng boä tænh, thaønh.
Khaép moïi nôi ôû mieàn Ñoâng Nam boä moät khí theá chuaån bò aâm thaàm bí
maät nhöng heát söùc khaån tröông, caùc nhoùm vuõ trang phaân taùn tröôùc ñaây baây
giôø ñöôïc taäp hôïp trôû laïi, saün saøng hoaït ñoäng khi ñieàu kieän cho pheùp. Ngaøy
9 thaùng 11 naêm 1959, Hoäi nghò Xöù uyû Nam boä môû roäng taïi chieán khu
Döông Minh Chaâu (Taây Ninh) baøn vieäc thöïc hieän Nghò quyeát Hoäi nghò laàn
thöù 15 cuûa Ban chaáp haønh Trung öông Ñaûng (khoùa II). Ñoàng chí Nguyeãn
Vaên Linh- Bí thö Xöù uyû chuû trì hoäi nghò. Hoäi nghò phaân tích tình hình mieàn
Nam nhöõng thaùng cuoái naêm 1959 vaø ñi ñeán nhaän ñònh: “Ñòch ñaõ bò ñoäng veà
toaøn cuïc khoâng theå cai trò theo yù muoán cuûa chuùng. ÔÛ xaõ, aáp ñòch yeáu chöù
khoâng maïnh. Baèng löïc löôïng chính trò cuûa quaàn chuùng laø chuû yeáu, coù caùc
toå ñoäi voõ trang töï veä laøm noøng coát, coù theå dieät boïn teà, daân veä aùc oân, laøm
chuû xaõ aáp”[50,tr.92].
Ngay khi coù chuû tröông cuûa Xöù uûy, phong traøo dieät aùc dieãn ra, noåi
baät nhaát nhö ôû Taây Ninh chæ trong moät ñeâm quaàn chuùng ñaõ tröøng trò 23 teân
aùc oân, moãi teân ñeàu coù baûn aùn ghi roõ toäi traïng do toøa aùn nhaân daân phaùn xeùt.
ÔÛ Ñöùc Hoøa, Ñöùc Hueä, Beán Löùc, Hoá Nai - Bieân Hoøa, Beán Caùt, Phöôùc Long,
Bình Long, ngay saùt noäi oâ Saøi Goøn nhö Chôï Lôùn, Taân Sôn Nhaát, Bình
Chaùnh, Thuû Ñöùc… nhieàu teân aùc oân gaây nôï maùu bò ñeàn toäi döôùi nhieàu daïng
khaùc nhau. Chæ sau moät thôøi gian ngaén thöïc hieän, chuû tröông treân ñaõ gaây
hoang mang lôùn cho heä thoáng nguïy quaân- nguïy quyeàn ôû cô sôû .
Do ñaëc ñieåm chieán tröôøng mieàn Ñoâng Nam boä vöøa coù röøng nuùi nôi
ñaët chieán khu caên cöù ñòa caùch maïng, vöøa coù trung taâm ñaàu naõo cuûa nguïy

- 47 -
quyeàn vaø boä maùy cai trò cuûa thöïc daân môùi Myõ, nôi hoäi tuï ñuû 3 yeáu toá röøng
nuùi, noâng thoân vaø ñoâ thò, neân Xöù uyû chæ ñaïo: caàn keát hôïp söû duïng nhöõng
hình thöùc ñaáu tranh hôïp phaùp, nöûa hôïp phaùp vaø khoâng hôïp phaùp, keát hôïp
chaët cheõ ba muõi ñaáu tranh chính trò laø chuû yeáu, keát hôïp ñaáu tranh vuõ trang
vaø ñaáu tranh binh vaän … muõi vuõ trang luùc naøy phaûi theå hieän laø ñoøn xeo coù
hieäu quaû nhaát, keát hôïp chaët cheõ phong traøo ôû ñoâ thò vôùi phong traøo ôû noâng
thoân vaø vuøng caên cöù….
Nghò quyeát 15 laø coät moác lòch söû quan troïng trong quaù trình phaùt
trieån cuûa caùch maïng mieàn Nam, môû ra giai ñoaïn môùi, taïo cho nhaân daân ta
böôùc tieán vöõng vaøng böôùc vaøo cuoäc ñaáu tranh chính trò keát hôïp vôùi ñaáu
tranh vuõ trang nhaèm ñaùnh baïi aâm möu cuûa keû ñòch. Nghò quyeát 15 ra ñôøi
cuõng ñaùp öùng ñöôïc nguyeän voïng cuûa nhaân daân mieàn Nam, giaûi quyeát
nhöõng traên trôû, vöôùng maéc doàn neùn trong loøng nhaân daân mieàn Ñoâng Nam
boä.
Thaùng 11 naêm 1959, Xöù uûy Nam boä hoïp Hoäi nghò ñeà ra chuû tröông
thöïc hieän tinh thaàn Nghò quyeát 15 cuûa Trung öông Ñaûng, trong ñoù taäp trung
vaøo caùc coâng vieäc khaån caáp:
- Ñaåy maïnh phong traøo ñaáu tranh chính trò cuûa quaàn chuùng phaùt trieån
maïnh meõ, saâu roäng hôn ñeå ñaåy ñòch vaøo theá bò ñoäng vaø coâ laäp hôn nöõa.
-Ñaåy maïnh hoaït ñoäng vuõ trang tuyeân truyeàn, nhaèm thieát thöïc hoã trôï thuùc
ñaåy phong traøo ñaáu tranh chính trò cuûa quaàn chuùng.
-Ñaåy maïnh coâng taùc tuyeân truyeàn giaùo duïc quaàn chuùng ñeå naâng cao yù
thöùc caêm thuø vaø quyeát taâm caùch maïng trong cuoäc ñaáu tranh ñaùnh ñoå aùch
thoáng trò cuûa ñòch.

- 48 -
-Khoâng ngöøng cuûng coá vaø môû roäng Maët traän daân toäc thoáng nhaát choáng
Myõ-Dieäm.
-Xuùc tieán vaø ñaåy maïnh coâng taùc binh vaän [12,tr.24].
Ngay khi coù chuû tröông cuûa Xöù uûy, cuoäc Ñoàng khôûi ôû Beán Tre ñaõ noå
ra. Môû ñaàu laø ngaøy 17 thaùng 1 naêm 1960, döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Tænh uûy
Beán Tre, 3 xaõ Ñònh Thuûy, Phöôùc Hieäp, Bình Khaùnh cuûa huyeän Moû Caøy ñaõ
tieán haønh khôûi nghóa. Nhaân daân noåi daäy tieâu dieät löïc löôïng phoøng veä daân
söï cuûa ñòch, giaønh quyeàn laøm chuû. Töø Moû Caøy, phong traøo nhanh choùng
lan ra toaøn tænh. Ñeán cuoái thaùng 1 naêm 1960, gaàn 59 xaõ cuûa Beán Tre ñöôïc
giaûi phoùng. Beán Tre trôû thaønh moät trong nhöõng laù côø tieâu bieåu cho phong
traøo Ñoàng khôûi sau khi coù Nghò quyeát 15, môû ñaàu söï noåi daäy cuûa quaàn
chuùng caùch maïng, laät ñoå heä thoáng chính quyeàn ñòch ôû cô sôû, giaønh chính
quyeàn veà tay nhaân daân.
Tieáp sau Beán Tre, traän ñaùnh Tua Hai (Taây Ninh), ôû mieàn Ñoâng Nam
boä, ñaõ dieãn ra nhö moät phaùt suùng leänh tieán coâng môû ñaàu cao traøo noåi daäy
cuûa nhaân daân mieàn Ñoâng.
Tua Hai voán laø moät thaùp canh cuûa quaân vieãn chinh Phaùp, xaây döïng
theo keá hoaïch De La Tour naêm 1958, ñöôïc Myõ-Dieäm môû ra thaønh caên cöù
lôùn mang teân laø thaønh Nguyeãn Thaùi Hoïc, xaây döïng treân khoaûng ñaát roäng
taïi Traûng Suïp naèm ôû phía Ñoâng quoác loä 22 (töø Goø Daàu ñi Xa Maùt), caùch thò
xaõ Taây Ninh 7 km veà phía Baéc; bao quanh Tua Hai ôû phía Baéc vaø phía
Ñoâng Nam laø röøng lieân hoaøn, phía Taây laø quoác loä 22 coù ñöôøng lôùn ñi vaøo
caên cöù cuûa ta. Trong caên cöù Tua Hai coù nhieàu cô sôû noäi tuyeán caùch maïng.
Sau moät thôøi gian toå chöùc moùc noái cô sôû, vieäc chuaån bò cho traän ñaùnh ñaõ coù
keát quaû toát, cô sôû cung caáp chính xaùc tình hình trong caên cöù, daãn ñöôøng vaø

- 49 -
loùt oå an toaøn cho moät boä phaän trinh saùt, cuûa ta vaøo eùm saün trong caên cöù
ñòch.
0 giôø 30 phuùt ngaøy 25 thaùng 1 naêm 1960, traän ñaùnh Tua Hai baét ñaàu.
Sau vaøi giôø chieán ñaáu, ta hoaøn toaøn chieám lónh vaø laøm chuû traän ñòa, tieâu
dieät vaø laøm tan raõ 2 tieåu ñoaøn, sôû chæ huy trung ñoaøn, tieâu hao 1 tieåu ñoaøn
ñòch, baét vaø thaû ngay taïi traän 500 tuø binh, thu 1.500 suùng ñöôïc daân coâng
mang veà caên cöù.
Chieán thaéng Tua Hai laø chieán coâng vang doäi cuûa Ñaûng boä vaø nhaân
daân Ñoâng Nam boä, laøm cho nhaân daân voâ cuøng phaán khôûi, coøn quaân ñòch thì
hoang mang, dao ñoäng.
Ngay trong ñeâm 25 raïng ngaøy 26 thaùng 1 naêm 1960, sau khi Tua Hai
bò tieán coâng, quaân ñòch ôû caùc ñoàn Haøo Ñöôùc, Xoùm Vinh boû chaïy; moät loaït
caùc ñoàn boùt khaùc ven ñöôøng 22, quoác loä 13, tænh loä soá 4, caùc loä uûi Caàn
Ñaêng, Ñoàng Pan, Taây Ninh, Loäc Ninh, Ñoâng Thuaän cuõng hoang mang ruùt
chaïy. Thöøa thaéng ta huy ñoäng quaàn chuùng cöôùp boùt Hoøa Hieäp (Chaâu
Thaønh), Caàu Vaùn (Traûng Baøng) vaø moät soá nôi khaùc. Quaàn chuùng ñaõ vuøng
leân, 2/3 soá xaõ toaøn tænh Taây Ninh ñöôïc giaûi phoùng, 70% boä maùy kìm keïp
cuûa ñòch ôû xaõ, aáp bò xoùa boû [101,tr.50]. Vuøng giaûi phoùng ñaõ môû roäng ñeán
saùt caùc ñoàn boùt ñòch. Nhaân daân khaép nôi trong tænh ñaõ vuøng leân noåi daäy.
Cuoäc khôûi nghóa khaép nôi ñaõ bieán thaønh phong traøo Ñoàng khôûi buøng noå
trong dòp Teâát coå truyeàn laøm cho khí theá caùch maïng cuûa nhaân daân theâm soâi
suïc.
Chieán thaéng Tua Hai nhö moät lôøi hieäu trieäu, moät ngoïn gioù lôùn thoåi
buøng leân thaønh baõo taùp caùch maïng trong cao traøo Ñoàng khôûi cuûa toaøn mieàn
Ñoâng Nam boä, taïo ra böôùc phaùt trieån nhaûy voït cho phong traøo ôû Taây Ninh,

- 50 -
chæ trong moät ñeâm quaàn chuùng tröøng trò 23 teân aùc oân, moãi teân ñeàu coù baûn
aùn ghi roõ toäi traïng do toøa aùn nhaân daân phaùn xeùt. Töø soá suùng do du kích thu
ñöôïc trong traän Tua Hai, ñoäi vuõ trang tænh phaùt trieån leân thaønh Tieåu ñoaøn
14. Tính ñeán thaùng 7 naêm 1960, coù 24 xaõ trong toång soá 49 xaõ cuûa tænh Taây
Ninh ñöôïc giaûi phoùng, treân 70% löïc löôïng baûo an, daân veä bò tan
ra[101,tr.50]õ.
ÔÛ Thuû Daàu Moät, ngaøy 25 thaùng 2 naêm 1960, phong traøo noåi daäy khôûi
nghóa ñaõ dieãn ra ñeàu khaép ôû caùc huyeän Beán Caùt, Chaâu Thaønh, Laùi Thieâu,
caùc ñoàn ñieàn Daàu Tieáng, Hôùn Quaûn, Loäc Ninh. Nhieàu ñoàn ñieàn cao su ñaõ
xaây döïng uyû ban töï quaûn. Qua hôn moät thaùng ñoàng khôûi, quaân vaø daân Thuû
Daàu Moät ñaõ giaûi phoùng 40 aáp cuûa 25 xaõ treân 46 xaõ treân toaøn tænh laøm chuû
hôn 40 aáp vaø 10 laøng coâng nhaân trong toång soá 22 laøng, môû ra vuøng giaûi
phoùng hình thaønh theá lieân hoaøn töø caùc huyeän phía Nam ñeán caùc huyeän
röøng nuùi phía Baéc tænh, taïo baøn ñaïp, caên cöù ñöùng chaân cho löïc löôïng vuõ
trang [20,tr.345].
Taïi Long An, cuøng thôøi ñieåm vôùi traän Tua Hai (Taây Ninh), ñeâm 25
raïng 26 thaùng 1 naêm 1960 Long An môû ñaàu cuoäc noåi daäy baèng cuoäc tieán
coâng ñoàn Ñöùc Laäp, Huyeän Ñöùc Hoøa giaønh thaéng lôïi. Thaùng 8 naêm 1960
Long An böôùc vaøo noåi daäy ñôït hai troïng ñieåm laø huyeän Ñöùc Hoøa. Ñeán
thaùng 9 naêm 1960, Long An ñaõ môû ñöôïc nhieàu vuøng giaûi phoùng ôû Ñöùùc
Hoøa, Ñöùc Hueäâ, Caàn Giuoäc, Beán Löùc, 12 xaõ ñöôïc giaûi phoùng hoaøn toaøn
[80,tr.58].
Ñeán cuoái naêm 1960, mieàn Ñoâng Nam boä coù 51 xaõ giaûi phoùng hoaøn
toaøn, goàm 14 xaõ cuûa tænh Long An (rieâng huyeän Ñöùc Hueä ñöôïc giaûi phoùng
hoaøn toaøn töø thaùng 6 naêm 1960), 7 xaõ cuûa Bieân Hoøa, Thuû Daàu Moät, 2 xaõ

- 51 -
cuûa Baø Ròa, 24 xaõ cuûa cuûa tænh Taây Ninh vaø 4 xaõ cuûa tænh Gia Ñònh. Ngoaøi
ra coøn haøng chuïc xaõ ñöôïc giaûi phoùng cô baûn hoaëïc moät phaàn. Baùo caùo cuûa
phaân cuïc tình baùo Trung öông CIA ôû Saøi Goøn nhaän ñònh: “Vaøo cuoái naêm
1960, toaøn boä vuøng noâng thoân Nam vaø Taây Nam Saøi Goøn vaø moät soá vuøng
phiùa Baéc Saøi Goøn ñaõ bò coäng saûn kieåm soaùt quaù 1/2 vaø bao vaây Saøi
Goøn”[124,tr. 84].

1. 4. MYÕ TRIEÅN KHAI CHIEÁN LÖÔÏC “CHIEÁN TRANH ÑAËC BIEÄT”

VAØ THÖÏC HIEÄN “QUOÁC SAÙCH AÁP CHIEÁN LÖÔÏC” ÔÛ MIEÀN NAM.
1. 4. 1. Myõ trieån khai chieán löôïc “Chieán tranh ñaëc bieät”.
Khi Kennedy leân laøm toång thoáng nöôùc Myõ (1961), tình hình chính trò
vaø quaân söï cuûa Myõ-nguïy ôû mieàn Nam Vieät Nam vaø ôû Laøo xaáu ñi nghieâm
troïng. ÔÛ Nam Vieät Nam, sau phong traøo Ñoàng khôûi, hình thaùi du kích cuïc
boä vaø khôûi nghóa töøng phaàn ôû noâng thoân xuaát hieän vaø ñang phaùt trieån thaønh
cao traøo. Ñaûng chuû tröông: “Ñaåy maïnh ñaáu tranh vuõ trang leân song song
vôùi ñaáu tranh chính trò, tieán coâng ñòch baèng caû hai maët chính trò vaø quaân
söï, taïo moïi ñieàu kieän vaø thôøi cô thuaän lôïi ñaùnh ñoå chính quyeàn Myõ-Dieäm,
giaûi phoùng mieàn Nam” [50,tr.122].
Chính saùch “toá coäng, dieät coäng” cuûa Myõ–Dieäm bò phong traøo Ñoàng
khôûi giaùng cho moät ñoøn chí maïng, nhieàu ñòa phöông töø Khu V, ñeán Taây
Nguyeân, nhaát laø ôû Nam boä ñaõ noåi daäy phaù tan haøng loaït aáp chieán löôïc, môû
ra nhieàu vuøng giaûi phoùng roäng lôùn, ñaåy ñòch vaøo tình theá khuûng hoaûng
nghieâm troïng, buoäc ñòch phaûi duøng baïo löïc chieán tranh ñeå ñaøn aùp phong
traøo caùch maïng cuûa nhaân daân mieàn Nam Vieät Nam. Ngaøy 11 thaùng 5 naêm
1961, Toång thoáng Myõ Kennedy quyeát ñònh chuyeån töø chính saùch “toá coäng,
dieät coäng” ôû Nam Vieät Nam sang chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”.

- 52 -
Ñeå thöïc hieän chieán löôïc naøy, Myõ – Dieäm chuû tröông:
-Taêng cöôøng coá vaán vaø vieän trôï (Naêm 1954, phaùi boä coá vaán MAAG
coù 342 ngöôøi ñaõ ñöôïc taêng theâm 350 só quan).
-Môû roäng quyeàn haïn cuûa phaùi ñoaøn coá vaán vaø vieän trôï quaân söï, bao
goàøm caû quyeàn haïn cho coá vaán vaø chi vieän cho löïc löôïng baûo an, daân veä.
-Taêng quaân chính quy quaân nguïy leân 20 vaïn, trong ñoù thaønh laäp
theâm 2 sö ñoaøn boä binh, phaùt trieån theâm löïc löôïng khoâng quaân vaø haûi quaân
nhaèm ñuû söùc bình ñònh noäi ñòa, kieåm soaùt bieân giôùi, giôùi tuyeán, vuøng bieån.
-Ñaåy maïnh chieán tranh phaù hoaïi mieàn Baéc. Ñöa 400 lính Myõ thuoäc
“löïc löôïng ñaëc bieät” vaøo Nha Trang ñeå trieån khai theâm 2 cuïm chieán ñaáu vaø
1 tieåu ñoaøn coâng binh Myõ ñeán Taây Nguyeân.
Ñaây laø kieåu chieán tranh xaâm löôïc cuûa chuû nghóa thöïc daân môùi, nhaèm
ngaên chaën söï noåi daäy vaø ñaøn aùp phong traøo caùch maïng, chieán löôïc “chieán
tranh ñaëc bieät” ñöôïc tieán haønh ôû mieàn Nam Vieät Nam môû ñaàu baèng vieäc
trieån khai thöïc hieän keá hoaïch Staley-Taylor, nhaèm bình ñònh mieàn Nam
trong 18 thaùng (6/1961 ñeán cuoái naêm 1962), goàm 3 giai ñoaïn:

Giai ñoaïn 1: Laø giai ñoaïn cô baûn nhaát cuûa keá hoaïch, nhaèm bình ñònh
mieàn Nam Vieät Nam trong 18 thaùng baèng nhieàu bieän phaùp, chuû yeáu nhaát laø
bieän phaùp gom daân laäp “aáp chieán löôïc” hoøng “taùt nöôùc baét caù”, ñaùnh phaù
cô sôû caùch maïng cuûa ta ôû noâng thoân. Taêng cöôøng löïc löôïng nguïy quaân vaø
löïc löôïng yeåm trôï Myõ nhaèm tieâu dieät löïc löôïng vuõ trang coøn non treû cuûa ta.
Laäp heä thoáng cöù ñieåm doïc bieân giôùi, giôùi tuyeán ngaên chaën söï xaâm nhaäp töø
ngoaøi vaøo. Taêng cöôøng hoaït ñoäng tình baùo, giaùn ñieäp.

Giai ñoaïn 2: Phuïc hoài kinh teá, taêng cöôøng quaân ñoäi nguïy vaø tieáp tuïc
phaù hoaïi mieàn Baéc.

- 53 -
Giai ñoaïn 3: Phaùt trieån kinh teá.
Muïc tieâu cuûa “chieán tranh ñaëc bieät” laø duøng quaân söï keát hôïp chính
trò taâm lyù, ñaøn aùp keát hôïp mî daân nhaèm tieâu dieät hoaêïc coâ laäp löïc löôïng vuõ
trang vaø cô sôû Ñaûng, taùch löïc löôïng caùch maïng ra khoûi nhaân daân, giaønh laïi
vuøng noâng thoân ñoâng daân, nhaát laø ñoàng baèng soâng Cöûu Long vaø caùc tænh
vaønh ñai Saøi Goøn, ra söùc ngaên chaën bieân giôùi, phong toûa vuøng bieån, caét
moïi chi vieän töø Baéc vaøo Nam… Treân cô sôû ñoù ñaùnh baïi cuoäc chieán tranh du
kích trong noäi ñòa Nam Vieät Nam, boùp cheát phong traøo quaàn chuùng caùch
maïng giaønh thaéng lôïi trong thôøi gian ngaén.
Theo Thompson, chuyeân gia choáng chieán tranh du kích (ngöôøi Anh)
“YÙ ñoà chieán löôïc cuûa Myõ töø naêm 1960 trôû veà tröôùc laø giöõ Nam Vieät Nam,
kìm cheá Trung Quoác, ngaên chaën chuû nghóa xaõ hoäi ôû Ñoâng Nam AÙ, vaø töø
1961 trôû ñi laø raên ñe xaâm löôïc baèng thaéng lôïi quaân söï” [207].
Myõ-nguïy hy voïng vôùi chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”, maø noäi
dung chuû yeáu laø keá hoaïch Staley - Taylor, chuùng seõ töøng böôùc ñaùnh baïi
cao traøo Ñoàng khôûi cuûa ta. Thöïc chaát vieäc thöïc hieän keá hoaïch Staley-
Taylor laø böôùc can thieäp saâu cuûa Myõ vaøo Nam Vieät Nam, vôùi yù ñoà muoán
ñaùnh nhanh thaéng nhanh, bình ñònh mieàn Nam trong 18 thaùng (6/1961 – 12/
1962). Chuùng chuû quan cho raèng keá hoaïch treân laø hoaøn toaøn coù khaû naêng
giaønh thaéng lôïi, vôùi keá hoaïch ñoù seõ ruùt daàn quaân Myõ veà nöôùc vaøo cuoái
naêm 1962 vaø chieán tranh choáng noåi daäy cuûa chuùng seõ keát thuùc thaéng lôïi
vaøo cuoái naêm 1965.
Tieán haønh chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”, ñeá quoác Myõ ñaõ ñuùc ruùt
töø nhöõng kinh nghieäm trong caùc cuoäc ñaøn aùp phong traøo giaûi phoùng daân toäc
ôû Malaysia, Philippin, Hy Laïp… vaø qua vieäc nghieân cöùu nhöõng ñaëc ñieåm

- 54 -
cuûa chieán tranh du kích ôû moät soá nöôùc thuoäc ñòa vaø nöûa thuoäc ñòa. Chuùng
cho raèng söùc maïnh cuûa löïc löôïng du kích ôû caùc nöôùc noâng nghieäp laïc haäu
chuû yeáu laø xuaát phaùt töø phong traøo noâng daân, du kích naèm trong nhaân daân
chaúng khaùc nhö caù loäi trong nöôùc. Töø ñoù, chuùng ñi ñeán keát luaän raèng muoán
thaéng ñöôïc du kích thì phaûi: “ taùt nöôùc ñeå baét caù”.
“Chieán tranh ñaëc bieät” theo kieåu Myõ ñang tieán haønh ôû mieàn Nam
Vieät Nam laø chieán tranh phoái hôïp taùc chieán giöõa quaân ñoäi chính quy vôùi
löïc löôïng vuõ trang khoâng chính quy vaø löïc löôïng bieät kích bao goàm lính
ngöôøi baûn xöù, ñöôïc söï chæ ñaïo tröïc tieáp cuûa coá vaán Myõ. Bieän phaùp chính
cuûa “chieán tranh ñaëc bieät”õ laø haønh quaân caøn queùt cuûa quaân ñoäi keát hôïp
vôùi bình ñònh gom daân laäp aáp chieán löôïc cuûa löïc löôïng baûo an, daân veä ôû
ñòa phöông ñeå laøm nhieäm vuï bình ñònh, khoáng cheá aáp chieán löôïc. Chuùng ra
söùc xaây döïng moät heä thoáng thoâng tin voâ tuyeán ñieän vaø moät heä thoáng trinh
saùt, giaùn ñieäp, chæ ñieåm töø thoân xaõ ñeå phuïc vuï cho nhieäm vuï tieâu dieät löïc
löôïng du kích vaø ñaøn aùp nhaân daân.
1. 4. 2 Myõ – Dieäm thöïc hieän “Quoác saùch AÁp chieán löôïc” ôû mieàn
Ñoâng Nam boä.
Ñeá quoác Myõ cho raèng, muoán thieát laäp chuû nghóa thöïc daân môùi ôû caùc
nöôùc noâng nghieäp thì tröôùc heát phaûi “tranh thuû ñöôïc traùi tim, khoái oùc cuûa
noâng daân”, taùch noâng daân ra khoûi löïc löôïng caùch maïng, giaønh quyeàn thoáng
trò treân toaøn boä nhaân daân (chuû yeáu laø noâng daân) vaø laõnh thoå nöôùc ñoù (phaàn
lôùn laø noâng thoân ). Nhö vaäy , noâng thoân laø ñòa baøn maø Myõ-nguïy taäp trung
ñaùnh phaù dai daúng nhaát, aùc lieät nhaát, khoù khaên vaø toán keùm nhaát ñeå thöïc
hieän cho kyø ñöôïc chöông trình laäp aáp chieán löôïc.

- 55 -
Ñieàu quyeát ñònh toái haäu cho möu ñoà cuûa aáp chieán löôïc laø laøm sao
cho quaàn chuùng nhaân daân trôû thaønh thuø ñòch vôùi caùch maïng. Chuùng cho
raèng aáp chieán löôïc nhaèm muïc ñích ñaùnh thöùc baûn naêng töï veä, töï toàn cuûa
daân vaø baûn tính töï nhieân cuûa hoï laø baûo veä taøi saûn cuûa mình baèng vuõ khí vaø
theo phöông chaâm “ laáy daân ñeå chieám ñaát” chöù khoâng phaûi “chieám ñaát ñeå
giöõ daân” ñaõ loãi thôøi.
Chính saùch bình ñònh môùi mang teân “aáp chieán löôïc” laø troïng taâm cuûa
chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” ñöôïc ñeá quoác Myõ aùp duïng töø kinh
nghieäm “ choáng noåi daäy” cuûa thöïc daân Anh vaø ñaõ thaønh coâng ôû Malaysia
töø nhöõng naêm cuoái thaäp kyû 50.
Caùc chuyeân gia töøng coù nhieàu kinh nghieäm trong cuoäc choáng noåi daäy
nhö Lansden, Thompson, Komer, Poocter…ñeàu cho raèng thaéng lôïi cuûa cuoäc
chieán tranh naøy laø bình ñònh noâng thoân, laäp aáp chieán löôïc.
Ngaøy 17 thaùng 9 naêm 1961, ñeá quoác Myõ vaø chính quyeàn Saøi Goøn ñaõ
môøi phaùi ñoaøn coá vaán Anh veà caùc vaán ñeà haønh chính vaø chính saùch do
Thompson - chuyeân gia daøy daïn kinh nghieäm choáng chieán tranh du kích
cuûa quaân ñoäi Anh laøm coá vaán “bình ñònh”. Khi aùp duïng vaøo Vieät Nam, R.
Thompson thöøa nhaän: “ Khaùc vôùi Vieät Nam, ôû Malaysia söï noåi daäy chuû
yeáu cuûa ngöôøi Hoa vôùi khoaûng 600 laøng, goàm hôn moät nöûa trieäu ngöôøi…
Coøn ôû Vieät Nam thì phong traøo noåi daäy ñaõ lan roäng taát caû caùc vuøng ôû noâng
thoân. Ñieàu naøy coù nghóa trong caùc aáp chieán löôïc, thaäm chí nhöõng vuøng
ñöôïc goïi laø an toaøn cuõng caàn phaûi coù söï toå chöùc chaët cheõ hôn ñeå baûo veä
caùc aáp chieán löôïc [207]. Töø kinh nghieäm ñoù cuûa moät soá nöôùc, Myõ-Dieäm
vaän duïng vaøo vieäc xaây döïng aáp chieán löôïc ôû mieàn Nam trong ñoù vuøng
troïng ñieåm laø mieàn Ñoâng Nam boä vaø caùc tænh ñoàng baèng soâng Cöûu Long.

- 56 -
Keá hoaïch ban ñaàu cuûa chuùng ñeà ra laø laäp 16.000 aáp chieán löôïc treân
17.000 aáp treân toaøn mieàn Nam vôùi phöông chaâm “taèm aên daâu” theo keá
hoaïch 3 giai ñoaïn: giai ñoaïn 1 laäp aáp chieán löôïc ôû vuøng chuùng kieåm soaùt;
giai ñoaïn 2 laäp ôû vuøng tranh chaáp; giai ñoaïn 3 laäp ôû vuøng giaûi phoùng cuûa
ta. Troïng ñieåm bình ñònh nhaèm vaøo caùc tænh vaønh ñai Saøi Goøn vaø caùc tænh
ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Rieâng ñoàng baèng soâng Cöûu Long phaûi taäp trung
cho ñöôïc 80 vaïn daân chöa kieåm soaùt ñöôïc vaøo caùc khu aáp chieán löôïc.
Chính saùch naøy nhaèm muïc ñích ñaùnh phaù phong traøo caùch maïng,
nhöng so vôùi chính saùch “dinh ñieàn”, “ khu truø maät” thì chính saùch naøy coù
böôùc phaùt trieån quy moâ cao hôn, vôùi nhieàu thuû ñoaïn thaâm ñoäc vaø taøn baïo
hôn. Ñieàu ñoù ñaõ ñöôïc caùc baùo chí bình luaän:
Baùo Caùch maïng quoác gia, cô quan ngoân luaän cuûa chính quyeàn Dieäm
tuyeân boá: An ninh noâng thoân laø vaán ñeà soáng cheát cuûa cheá ñoä coäng hoøa vaø
coâng cuoäc bình ñònh noâng thoân laø moät vaán ñeà khaån thieát phaûi giaûi quyeát
gaáp ñöùng treân haøng ñaàu caùc coâng cuï khaùc.
Baùo New York Times cuûa Myõ, soá ra ngaøy 20 thaùng 3 naêm 1962, goïi
keá hoaïch “aáp chieán löôïc” laø keá hoaïch saéc beùn ñaàu tieân ñeå bình ñònh Nam
Vieät Nam. Trong dieãn vaên khaùnh thaønh aáp chieán löôïc Cuû Chi (31/3/1962),
Ngoâ Ñình Nhu noùi: Veà phöông dieän quaân söï, aáp chieán löôïc seõ laøm cho ñòch
bò coâ laäp, taùch ñòch khoûi nhaân daân vaø baét buoäc ñòch phaûi loä maët öùng chieán
trong nhöõng ñieàu kieän coù lôïi cho ta vaø thieät haïi cho ñòch.
Phoùng vieân Lambert cuûa baùo Thoâng tin dieãn ñaøn New York ngaøy 14
thaùng 8 naêm 1962, vieát: Haøng ngaøn aáp chieán löôïc ñang ñöôïc thaønh laäp
khaép nôi treân laõnh thoå Vieät Nam Coäng Hoøa, ñaåy boïn khuûng boá Vieät Coäng
vaøo tình traïng thieáu löông thöïc, thieáu binh löïc, thieáu tình baùo – noùi toùm laïi,

- 57 -
thieáu haäu thuaãn noâng daân vaø daàn daàn baét buoäc chuùng phaûi ñoåi chieán thuaät
vuõ trang. Ngaøy 19 thaùng 8 naêm 1962, Nguyeãn Khaùnh- thieáu töôùng quaân
nguïy noùi qua ñaøi Saøi Goøn: quoác saùch aáp chieán löôïc laø moät cuoäc caùch maïng
quaân söï giuùp ta naém yeáu toá nhaân daân, buoäc ñòch khoâng thu lôïi ñöôïc trong
moät cuoäc chieán tranh khoâng coù traän tuyeán maø phaûi chaáp nhaän theá chieán
cuûa ta.
Baùo Daân Vieät (1/10/1962) neâu: Töø tröôùc tôùi nay, vì aûnh höôûng cuûa
chính quy chieán, neân quaân ñoäi hoaït ñoäng caùch xa nhaân daân, cho tôùi thôøi
gian gaàn ñaây, tuy ñaõ chuyeån daàn qua phaàn du kích, nhöng ta cuõng chæ môùi
khai thaùc ñöôïc moät phaàn khaû naêng cuûa nhaân daân maø thoâi… Ngaøy nay, trong
chuû nghóa chieán tranh môùi, ta chuû tröông chuyeån qua du kích vaø ñieàu kieän
tieân quyeát laø taïo laäp moät haï taàng cô sôû du kích, truïc xuaát ñòch ra khoûi nhaân
daân.
Trong Thoâng ñieäp ngaøy 1 thaùng 10 naêm 1962, Dieäm laïi moät laàn nöõa
nhaán maïnh giaù trò quaân söï cuûa aáp chieán löôïc: “Toå chöùc môùi cuûa caùc aáp
chieán löôïc buoäc coäng saûn phaûi nhìn nhaän cuoäc chieán tranh trong chieán
tuyeán aáp maø ñaèng sau chieán tuyeán ñoù thì caùc phaàn töû ñòa phöông ñaõ chuaån
bò vaø ñieàu khieån cuoäc phaûn coâng moät caùch thuaän lôïi vaø höõu hieäu. Caùc phaàn
töû ñòa phöông tröôùc kia laø phuï, nay ñoùng vai chính vaø caùc ñôn vò chính quy
tröôùc kia phaûi tröïc tieáp baûo veä laøng maïc, nay chæ phuï traùch tieáp vieän, raûnh
tay ñeå taán coâng chuû löïc cuûa ñòch. Nhö theá, bò kìm keïp giöõa söï phaûn coâng
maïnh meõ cuûa quaân ñoäi vaø hoaït ñoäng du kích cuûa aáp chieán löôïc, coäng phæ
doàn vaøo theá phaûn du kích maø chuùng khoâng tieân lieäu”, “Luøa coäng saûn vaøo
röøng soáng coâ ñoäc, thieáu thoán vaø ñoùi khaùt seõ bò dieät tröø” [93].
Myõ- Dieäm phaân aáp chieán löôïc ra thaønh 4 loaïi:

- 58 -
Loaïi thöù 1: ÔÛ chung quanh thò traán, thò xaõ, cô quan ñaàu naõo haønh
chính, caên cöù quaân söï, saân bay, beán caûng, kho taøng.
Loaïi thöù 2: Naèêm treân caùc truïc loä giao thoâng thuûy, boä, vuøng ñoâng daân,
nhieàu cuûa, vuøng toân giaùo, daân toäc.
Loaïi thöù 3: Naèm trong vuøng caên cöù khaùng chieán.
Loaïi thöù 4: ÔÛ cöûa khaåu, bieân giôùi.
Ngoaøi ra, Myõ- Dieäm coøn chia laøm ba vuøng, duøng nhöõng bieän phaùp
khaùc nhau gom daân vaøo aáp chieán löôïc.
Vuøng traéng: laø vuøng do ñòch kieåm soaùt. Chuùng döïa vaøo boä maùy cai
trò, duøng quyeàn löïc keát hôïp vôùi löïc löôïng quaân söï taïi choã vaø chieán tranh
taâm lyù, vöøa cöôõng böùc, vöøa duï doã nhaân daân vaøo caùc aáp chieán löôïc.
Vuøng vaøng: laø vuøng tranh chaáp giöõa ta vaø ñòch. Ñòch chuû yeáu duøng
löïc löôïng quaân söï môû caùc cuoäc caøn queùt, ñaùnh phaù laøm cho nhaân daân khieáp
sôï, vöøa duï doã daân vaøo ôû trong caùc aáp chieán löôïc ñeå ñöôïc yeân thaân.
Vuøng ñoû: laø vuøng giaûi phoùng - vuøng Vieät coäng kieåm soaùt. Ñòch duøng
quaân chuû löïc, baûo an, cuøng vôùi khoâng quaân, phaùo binh, xe taêng ñaùnh phaù
aùc lieät caùc caên cöù khaùng chieán, caùc ñöôøng haønh lang di chuyeån cuûa du kích,
caùc khu daân cö, kho taøng, buoäc nhaân daân ôû caùc nôi naøy chaïy sang vuøng
chuùng kieåm soaùt, vaøo caùc aáp chieán löôïc.
Keát quaûtình hình trieån khai “quoác saùch aáp chieán löôïc” ñeán thaùng 8
naêm 1963 nhö sau:
Soá ACL hoaøn thaønh Soá aáp taêng moãi thaùng
Thaùng

7/1962 2559 -
8/1962 2661 102

- 59 -
9/1962 3089 428
10/1962 3225 136
11/1962 3550 325
12/1962 4080 530
1/ 1963 4441 361
2/1963 5049 608
3/1963 5332 283
4/1963 5787 455
5/1963 6222 439
6/1963 6872 646
7/1963 7222 348
8/1963 8095 875
[207,tr.138]

Ñeán ngaøy 14 thaùng 4 naêm 1963, treân toaøn Nam boä ñaõ coù keát quaû cuûa
chöông trình “AÁp chieán löôïc” theo thoáng keâ nhö sau:

Saøi Goøn Mieàn Ñoâng Mieàn Taây

Soá ACL döï truø (aáp) 430 1340 4.206
Soá ACL ñaõ hoaøn thaønh 285 802 1.809
(aáp)
Soá ACL ñang xaây döïng 90 363 696
(aáp)
Toång soá daân (ngöôøi) 1.275.000 1.686.000 5.658.989

Daân ñaõ vaøo aáp (ngöôøi) 974 1.332.206 2.605.917

Nguoàn [132].

- 60 -
1.4.3. Trieån khai chính saùch aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam Boä.
Myõ-Dieäm taäp trung xaây döïng moät soá aáp chieán löôïc thí ñieåm ôû mieàn
Ñoâng Nam boä nhaèm ruùt kinh nghieäm cho caû heä thoáng aáp chieán löôïc ôû mieàn
Nam.
ÔÛ Gia Ñònh laáy xaõ Taân An Hoäi (Cuû Chi) laø nôi thí ñieåm aáp chieán
löôïc. Tieáp sau, töø thaùng 11 naêm 1961, dieän thí ñieåm ñöôïc môû roäng ra caùc
nôi khaùc nhö: aáp Ñoàn, aáp Nhaát, xaõ An Phuù Ñoâng (Goø Moân) xaõ Long Kieång
(Nhaø Beø), xaõ Hieäp Bình (Thuû Ñöùc) caùc xaõ Taân Hoøa, Taân Nhaät, Vónh Loäc,
(Bình Taân)… cuoái naêm 1961, Ngoâ Ñình Dieäm nhaân danh toång thoáng, ñích
thaân veà döï leã khaùnh thaønh hai aáp thí ñieåm ôû An Phuù Ñoâng vaø Long Kieång.
Thöïc hieän vieäc xaây döïng aáp thí ñieåm, ñòch aàm ó tuyeân truyeàn veà aáp
chieán löôïc, cho xe san uûi maët baèng, cöû ngöôøi ñi giaêng daây vaø ñoùng coïc xaùc
ñònh phaïm vi töøng aáp… chuùng trieån khai moät caùch quyeát lieät vôùi quy moâ
treân toaøn noâng thoân Gia Ñònh. Chuùng aùp duïng nhöõng thuû ñoaïn nhö:
“böùng”, “hoát”, “gom”, “khoanh” daân. Löïc löôïng chuû yeáu gom daân laø baûo
an daân veä, vaø caùn boä “ bình ñònh” nhöõng teân cao boài, löu manh, coân ñoà
ñöôïc choïn vaøo nhöõng ñoäi ñi caøo nhaø, nhieàu thanh nieân hoïc sinh, vieân chöùc
trong ñoâ thò cuõng bò baét ra laøm aáp chieán löôïc, xe uûi ñaát, xe cô giôùi, ñöôïc
huy ñoäng ñeå san uûi, ñaép ñeâ. Quaàn chuùng bò baét ñoán tre laøm haøng raøo, voùt
choâng… Ñoù laø thuû ñoaïn xaây döïng caùc aáp chieán löôïc ñieån hình ñöôïc thöïc
hieän khaù raàm roä ôû mieàn Ñoâng Nam boä.
Gom daân laäp aáp chieán löôïc laø aâm möu vaø thuû ñoaïn taøn baïo maø Myõ-
Dieäm nhaèm chia reõ, ly giaùn giöõa Ñaûng vôùi nhaân daân, bieán söï ly giaùn ñoù
thaønh söï thuø haän giöõa daân vôùi Ñaûng, taïo ñieàu kieän cho chuùng deã beà kieåm
soaùt, ñaøn aùp, khuûng boá caùc cô sôû caùch maïng, quaàn chuùng yeâu nöôùc, laøm

- 61 -
suy yeáu tieán tôùi tieâu dieät soá caùn boä vaø löïc löôïng vuõ trang caùch maïng. Tieán
haønh chính saùch aáp chieán löôïc, Myõ Dieäm ñaõ laøm ñaûo loän neáp soáng xaõ hoäi
noâng thoân, phaù huûy nhöõng giaù trò vaên hoùa truyeàn thoáng cuûa nhaân daân. Buoäc
ngöôøi daân phaûi rôøi boû nôi choân rau caét roán, töø boû queâ cha ñaát toå, töø boû
nhöõng phong tuïc taäp quaùn, neáp soáng vaên hoùa daân gian. Thöïc thi chính saùch
aáp chieán löôïc, Myõ Dieäm ñaõ phaïm phaûi moät toäi aùc taày trôøi, chuoác laáy moïi
oaùn hôøn trong nhaân daân. Loøng caêm thuø saâu saéc, söùc chòu ñöïng cuûa nhaân
daân bò doàn neùn. Vieäc thöïc hieän chuû tröông laäp aáp chieán löôïc ôû mieàn Nam
noùi chung vaø mieàn Ñoâng Nam Boä noùi rieâng, laø gom tuyeät ñaïi ña soá nhaân
daân nhaèm thöïc hieän aâm möu vaø thuû ñoaïn thaâm ñoäc cuûa Myõ-nguïy laø:
- Taùch rôøi quaàn chuùng nhaân daân, chuû yeáu laø noâng daân ra khoûi caùc löïc
löôïng caùch maïng, laøm cho quaân du kích khoâng coøn tuyeån moä ñöôïc chieán só,
khoâng ñöôïc cung caáp löông thöïc, thoâng tin tình baùo, cuõng khoâng döïa ñöôïc
vaøo daân ñeå traø troän aån naáp, nhaát laø treân ñòa baøn mieàn Ñoâng Nam boä.
- Buoäc caùc löïc löôïng vuõ trang nhaân daân ôû Ñoâng Nam boä phaûi töø boû
chieán thuaät du kích xuaát quyû nhaäp thaàn, phaûi chieán ñaáu coù traän tuyeán vaø
chieán ñaáu treân nhöõng traän ñòa maø Myõ- Dieäm ñaõ chuaån bò saün, phaûi chieán
ñaáu giöõa hai goïng kìm cuûa daân veä trong aáp chieán löôïc vaø quaân chính quy
tôùi tieáp vieän cho aáp chieán löôïc.
- Heä thoáng aáp chieán löôïc laø moät heä thoáng goàm haøng ngaøn, haøng vaïn
phaùo ñaøi noái tieáp nhau, beân trong chuùng baét buoäc nhaân daân choáng du kích
Vieät coäng, beân ngoaøi coù baûo an vaø quaân chính quy yeåm trôï, thì du kích
Vieät coäng cuûa Ñoâng Nam boä chaúng nhöõng seõ khoâng coù söùc tieán coâng maø
cuõng khoâng sao traùnh khoûi hoaøn toaøn bò tieâu dieät [60,tr.160],[161].

- 62 -
Chính vì leõ ñoù maø tôø baùo Myõ New York Times (3-1962) ñeà cao raèng
chuû tröông aáp chieán löôïc laø saéc beùn ñeå bình ñònh Vieät Nam. Chuyeân gia
Staley laïc quan teáu cho raèng ñeán cuoái naêm 1962 thì coâng vieäc bình ñònh
mieàn Nam Vieät Nam seõ hoaøn thaønh veà caên baûn.
Trong khi ñòch tích cöïc trieån khai chöông trình laäp aáp chieán löôïc, thì
löïc löôïng caùch maïng ban ñaàu chöa nhaän thöùc ñuùng möùc ñoä nguy hieåm cuûa
chính saùch caøn queùt gom daân, laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch, neân chöa tích cöïc
choáng phaù. Ñeán khi thaáy roõ haäu quaû cuûa “aáp chieán löôïc”, luùc ñaàu ta chöa
tìm ra bieän phaùp ñuùng ñeå ñaùnh traû. Löïc löôïng vuõ trang khoâng ñuû söùc ñaùnh
baïi ñöôïc caùc chieán thuaät môùi cuûa ñòch.
ÔÛ nhöõng vuøng ñòch ñaõ laäp ñöôïc aáp chieán löôïc, caùn boä, boä ñoäi vaø du
kích gaëp khoù khaên vì thieáu nguoàn tieáp teá löông thöïc, thieáu söï che chôû vaø cô
sôû lieân laïc cuûa nhaân daân. Nhieàu aáp chieán löôïc laán saâu vaøo trong caên cöù.
Thu mua vaø tieáp teá löông thöïc khoù khaên khieán Khu uyû vaø Boä Tö leänh Khu
7 bò laâm vaøo caûnh thieáu ñoùi gay gaét.
Nhieàu caên cöù vaø loõm du kích bò coâ laäp, haønh lang lieân laïc lieân
huyeän, lieân xaõ bò chia caét, löïc löôïng caùch maïng hoaït ñoäng trong ñieàu kieän
heát söùc khoù khaên. Nguyeân nhaân laø do ta khoâng nhaän thöùc roõ quy luaät phaùt
trieån cuûa chieán tranh, chöa nhanh choùng phaùt trieån boä ñoäi chuû löïc laøm noøng
coát cho phong traøo chieán tranh du kích, neân khoâng ñuû khaû naêng tieâu dieät
ñöôïc caùc ñôn vò chuû löïc nguïy laø löïc löôïng noøng coát thöïc hieän caøn queùt,
gom daân.
Tuy muïc tieâu laäp aáp chieán löôïc cuûa Myõ-nguïy ñöôïc aùp duïng ôû Ñoâng
Nam boä heát söùc nham hieåm, ñöôïc Dieäm- Nhu vaø tay sai quaûng caùo ruøm
beng veà yù nghóa daân chuû, xaõ hoäi, daân sinh cuûa aáp chieán löôïc, cuøng haøng

- 63 -
traêm baùo vaø phoùng vieân Myõ vaø chö haàu thoåi phoàng, nhöng chuùng khoâng
theå löøa bòp, ñaùnh löøa nhaân daân vaø dö luaän, traùi laïi bò nhaân daân choáng ñoái
quyeát lieät, khieán chuùng khoâng theå naøo thöïc hieän ñöôïc keá hoaïch ñeà ra.
Sau khi ñöôïc thí ñieåm ôû mieàn Ñoâng, thaùng 4 naêm 1962, Dieäm ñöa
vaán ñeà aáp chieán löôïc ra tröôùc quoác hoäi vaø ñöôïc quoác hoäi bieåu quyeát naâng
thaønh “quoác saùch”, ñöôïc ñem ra aùp duïng roäng raõi treân toaøn mieàn Nam.
Myõ-nguïy coi quoác saùch naøy laø “xöông soáng” cuûa chieán löôïc “chieán tranh
ñaëc bieät”, laø bieän phaùp chuû yeáu ñeå tieán haønh cuoäc chieán tranh toång löïc treân
nhieàu maët: chính trò, quaân söï, kinh teá, vaên hoùa-xaõ hoäi, taâm lyù, giaùn ñieäp…
Chuùng coi “quoác saùch aáp chieán löôïc” laø moät chieán löôïc troïng ñaïi, tröôøng
kyø vaø laø quoác saùch öu tieân [107].
Thöïc hieän thoâng baùo chung Johnson vaø Dieäm, ngaøy 15 thaùng 5 naêm
1961, quoác saùch aáp chieán löôïc cuûa Myõ Dieäm ñaët ra hai yeâu caàu:
-Laø kìm keïp nhaân daân, chuû yeáu laø noâng daân, bieán choã döïa cuûa Vieät
Coäng thaønh choã döïa cuûa “quoác gia”, laøm cho Vieät Coäng phaûi baät khoûi
daân, bò doàn vaøo moät vaøi caên cöù, deã cho chuùng taäp trung löïc löôïng tieán coâng
tieâu dieät löïc löôïng caùch maïng, maø chuùng goïi laø “taùt nöôùc baét caù”, nhaèm
vô veùt nhaân, taøi, vaät, löïc, laáy chieán tranh nuoâi chieán tranh, duøng ngöôøi
Vieät ñaùnh ngöôøi Vieät.
- Veà toå chöùc, ñeå thöïc hieän quoác saùch aáp chieán löôïc, Myõ – Dieäm
thaønh laäp UÛy ban Lieân boä ñaëc traùch aáp chieán löôïc goàm caùc boä Noäi vuï, boä
Quoác phoøng, boä Caûi tieán noâng thoân, boä Coâng chính giao thoâng, boä Y teá… do
Ngoâ Ñình Nhu naém. Ngoaøi ra coù caùc cô quan: UÛy ban taùi thieát, Cô quan
ñaëc bieät yeåm trôï quaân duïng, Vuï noâng thoân cuûa phaùi ñoaøn vieän trôï kinh teá.
Caùc baùo Myõ vaø Nam Vieät Nam ñeàu reâu rao raèng “quoác saùch aáp chieán

- 64 -
löôïc” laø keá hoaïch saéc beùn ñaàu tieân ñeå bình ñònh. Trong bieân baûn soá 34
phieân hoïp cuûa UÛy ban lieân boä ñaëc traùch aáp chieán löôïc taïi dinh Gia Long ,
ngaøy 4 thaùng 1 naêm 1963, coù ghi roõ soá ngaân saùch Myõ vieän trôï ñeå laäp aáp
chieán löôïc töø thaùng 3 naêm 1962 ñeán thaùng 9 naêm 1962 laø 100 trieäu ñoâ la .
Töø thaùng 10 naêm 1963 laø 730 trieäu ñoâla [26] .
Töø khi ñöôïc quoác hoäi nguïy quyeàn naâng aáp chieán löôïc leân thaønh quoác
saùch, Dieäm caøng taêng cöôøng nhöõng thuû ñoaïn taøn baïo hôn, chuùng vaïch ra
nhöõng quy ñònh khaéc nghieät, ñaëc bieät treân ñòa baøn Ñoâng Nam boä.
- Quy moâ cuûa chöông trình aáp chieán löôïc laø raát lôùn nhöng quy moâ
cuûa moãi aáp chieán löôïc thì nhoû, bao goàm khoaûng 1.500 daân trôû laïi. AÁp
chieán löôïc nhoû hôn xaõ, trong moät xaõ coù nhieàu aáp chieán löôïc. Neáu aáp lôùn
saún coù, gom maáy nhaø ôû leû teû vaøo, ñoù laø aáp taïi choã. Neáu laäp moät aáp môùi thì
choïn moät nôi môùi haún, ôû gaàn ñöôøng, gaàn chôï, gaàn ñoàn, tieän laøm vieäc kieåm
soaùt, raøo laïi. Baét daân ôû gaàn ñoù phaûi dôõ nhaø, boû vöôøn vaøo aáp chieán löôïc,
moãi nhaø nhaän ñöôïc moät coâng ñaát môùi ñeå laøm nhaø laäp vöôøn môùi. Treân thöïc
teá, aáp chieán löôïc laø khu truø maät maø daân ta thöôøng goïi “khu taøn maït” thu
nhoû laïi nhöng laïi thöïc hieän theo chöông trình quy moâ lôùn vaø baèng nhöng
phöông phaùp cöôõng böùc ñaãm maùu hôn.
- Moät aáp chieán löôïc bò quaây kín, khoâng phaûi thaønh hình vuoâng nhö
khu truø maät maø baèng caùc loaïi hình saün coù; neáu laø aáp döïng treân ñaát môùi thì
thöôøng theo hình boán caïnh. Voøng ngoaøi laø moät caùi bôø troàng caây gai doïc
theo moät caùi haøo saâu caém choâng chaïy quanh aáp. Beân trong haøo ñoù coù moät
bôø töôøng ñaát cao cuõng chaïy quanh aáp, maët töôøng coù raøo daây keõm gai, truï
raøo coù ñaët mìn, bôø töôøng coù gaøi löu ñaïn, gaøi phaùo saùng, töôøng beân ngoaøi coù
caêm choâng. Trong raøo daây keõm gai, caùch maët bôø töôøng khoaûng chöøng moät

- 65 -
thöôùc, coù moät ñöôøng ñi; thanh nieân chieán ñaáu daân veä caûnh saùt ñi tuaàn treân
ñöôøng ñoù coù bôø töôøng baûo veä. Quanh töôøng ôû beân trong coù 4-5 caùi loâ coát.
Tuøy hình thuø cuûa bôø raøo vuoâng hay loõm, nhieàu khi caàn, ñòch laøm moät voøng
haøo vaø raøo nöõa bao quanh 3, 4 aáp chieán löôïc gaàn nhau thaønh moät thöù lieân
aáp chieán löôïc. Moãi aáp chieán löôïc thöôøng coù cöûa ra vaøo, moïi ngöôøi daân naøo
vaøo ra ñeàu bò kieåm soaùt. Beân trong aáp chieán löôïc laø nhaø daân bò gom, moãi
nhaø coù gaén bieån soá, coù danh saùch ngöôøi nhaø daùn treân vaùch (vaø trong soå tay
chuû aáp) coù hình aûnh moãi ngöôøi trong danh saùch kia ñeå caûnh saùt nhìn maët vaø
kieåm tra ñuû soá. Ban ñeâm moãi nhaø ñeàu phaûi coù ñeøn treo tröôùc vaø ñoát ñeøn
treo ngoaøi raøo. Moãi aáp chieán löôïc coù ít nhaát ba tieåu ñoäi “thanh nieân baûo veä
höông thoân” hay “thanh nieân chieán ñaáu”, taát caû ñeàu phaûi hoïc taäp quaân söï
luaân phieân nhau maø canh tuaàn coù aùc oân noåi vaø aùc oân chìm. Trong aáp coù khu
haønh chính, coù ñoàn vaø coù ñieän ñaøi lieân laïc tôùi caáp treân vaø xung quanh ñeå
baùo tin vaø keâu cöùu. Moãi aáp do coù moät chuû aáp caàm ñaàu, chuû aáp caàm ñaàu laø
caûnh saùt vaø thanh nieân chieán ñaáu; ta dieät chuû aáp thì caû aáp baùo ñoäng. Moãi
xaõ coù ban teà, taát caû ñeàu ñöôïc chæ ñònh hoaëc ñöôïc ñöa töø nôi khaùc ñeán. Daân
trong aáp chieán löôïc phaûi hoïc taäp chính trò “toá coäng” phaûi sôn côø vaøng 3 soïc
ñoû treân noùc nhaø, treo côø tröôùc coång, daùn treân vaùch khaåu hieäu “toâi quyeát
tieâu dieät coäng saûn”. Luùc ñaàu chuùng baét nhaân daân trong aáp phaûi ñoùng tieàn
mua coïc, mua keõm gai ñeå laøm haøng raøo; baét daân trong aáp chieán löôïc ñeàu
phaûi ra coâng ñaøo haøo, caém choâng, giaêng keõm gai, neáu raøo bò phaù thì daân aáp
phaûi laøm laïi ngay ngaøy saùng hoâm sau, nhaát laø caùc aáp naèm saùt vuøng caên cöù
Bình Döông, Taây Ninh.
- Söû duïng quaân chính quy ñeå caøn queùt gom daân laäp aáp chieán löôïc vaø
duøng aáp chieán löôïc laø baøn ñaïp cho caøn queùt quaân söï. Baén phaùo xem nhö laø

- 66 -
moät caùch “taùt” daân, daân khoâng theå ôû yeân taïi xoùm cuõ cuûa mình nöõa, muoán
khoûi bò phaùo daäp thì phaûi ra aáp chieán löôïc; ai ra ñoù thì ñöôïc goïi laø “tî naïn
coäng saûn” ñöôïc caáp hay mua toân, xi maêng ñeå laøm nhaø. Sang naêm 1964, thì
nhöõng ngöôøi naøo vaøo aáp chieán löôïc coøn ñöôïc baùn cho phaân boùn, phaùt cho
boät mì, thuoác tröø saâu.
- Veà toå chöùc, laäp thaønh heä thoáng töø Trung öông ñeán ñòa phöông: ôû
Trung öông coù “UÛy ban lieân boä ñaëc traùch aáp chieán löôïc”, ôû tænh laäp “UÛy
ban kieán thieát noâng thoân” do tænh tröôûng ñöùng ñaàu chæ huy boïn coâng an,
coâng daân vuï, baûo an, noâng tín cuïc, y teá, thanh nieân vaø thoâng tin. ÔÛ quaän
cuõng coù “UÛy ban kieán thieát noâng thoân quaän” vaø “Ñoäi coâng taùc” maëêc aùo
ñen (nhaân daân goïi laø “baày kieán hoâi”), ñöôïc löïa choïn, ñaøo taïo ôû tröôøng
chuyeân daïy veàâ aáp chieán löôïc, keøm theo laø moät soá coâng chöùc bò tröng duïng
ñi theo ñeå goùp söùc laäp aáp chieán löôïc.
Thaùng 9 naêm 1962, Ngoâ Ñình Dieäm tuyeân boá: “AÁÂp chieán löôïc laø
quoác saùch cuûa quoác gia”. Coøn Ngoâ Ñình Nhu thì haï quyeát taâm: “Ñaïp leân
oaùn thuø, tieán tôùi, khoâng ñöôïc pheùp nghó tôùi thaát baïi!”, “Gieát laàm hôn boû
soùt” [13,tr.419].
Döïa vaøo söï chæ ñaïo cuûa phaân cuïc tình baùo Myõ, ñòch thaønh laäp haøng
loaït cô quan do thaùm, giaùn ñieäp, cô quan maät vuï, an ninh quaân ñoäi, coâng
daân vuï, taâm lyù chieán, chieâu hoài, bình ñònh noâng thoân. Chuùng tìm moïi caùch
caøi ngöôøi vaøo toå chöùc caùch maïng, caùc toå chöùc coâng khai hôïp phaùp, nöûa hôïp
phaùp cuûa quaàn chuùng, mai phuïc laâu daøi, thu nhaäp tình baùo, phaùt hieän caùn
boä ñaûng vieân, coát caùn , cô sôû caùch maïng, nhaát laø ôû vuøng giaûi phoùng vaø
vuøng caên cöù khaùng chieán cuõ ôû mieàn Ñoâng.

- 67 -
Chuùng môû lôùp huaán luyeän ñaøo taïo caùn boä bình ñònh, ñöa caùc ñoaøn
bình ñònh (aùo ñen) veà noâng thoân, thöïc hieän “cuøng aên, cuøng ôû, cuøng laøm”
vôùi daân nhaèm vaøo caùc gia ñình coù ngöôøi daân thoaùt ly tham gia khaùng chieán
hoaëc ñi taäp keát, ñeå ñaùnh phaù, tìm caùch laøm oen oá vôï con caùn boä, chieán só
caùch maïng, gaây chia reõ, maát ñoaøn keát trong noâng thoân.
Chuùng thöôøng xuyeân lieân tuïc môû lôùp boài döôõng cho caùc tröôûng aáp laø
ngöôøi tröïc tieáp naém daân, kìm daân laøm cho boïn naøy vöøa bieát caùch quaûn lyù
haønh chính vöøa thoâng thaïo vieäc naém an ninh, ñaùnh phaù caùch maïng.

- 68 -
Tình hình aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä
Soá Soá ACL Soá Daân soá Soá daân Tæ Xeá
Tænh, Thaønh ACL hoaøn ACL toaøn tænh trong leä p
STT phoá döï truø thaønh ñang (ngöôøi) ACL daân haïn
(aáp) (aáp) thöïc (ngöôøi) vaøo g
hieän AC
(aáp) L
(%)
1 Phöôùc Long 93 49 20 44.729 27.981 62,5 15

2 Bình Long 67 19 36 59.003 23.422 39,6 28
3 Bình Tuy 63 35 10 56.153 28.211 50 25
4 Phöôùc Tuy 162 89 55 136.977 85.567 62,4 16

5 Long Khaùnh 118 57 18 108.158 75.582 70 10

6 180 114 65 235.468 153.868 63,3 13
Bieân Hoøa

7 PhöôùcThaønh 28 8 13 49.114 16.325 33 30
8 Bình Döông 154 83 16 302.654 135.662 44,8 26
9 Taây Ninh 180 141 12 288.184 198.569 68,9 11

10 Gia Ñònh 295 207 88 705.309 517.019 83,2 6
11 Long An 400 117 40 492.946 109.490 22 36

12 430 285 90 1.275.000 974.192 68,5
Saøi Goøn

Toång coäng 1270 1204 493 3.653.995 2.415.588

Nguoàn [108]

*

- 69 -
Nhö vaäy, sau khi Hieäp ñònh Geneøve ñöôïc kyù keát, ñeá quoác Myõ vaø beø
luõ tay sai Ngoâ Ñình Dieäm ñaõ xeù boû Hieäp ñònh, keùo daøi tình traïng chia caét
Vieät Nam, nhen laïi ngoïn löûa chieán tranh. Chuùng tieán haønh caùc chuû tröông,
keá hoaïch vaø caùc böôùc ñi moät caùch baøi baûn theo moät yù ñoà thaâm ñoäc, xaây
döïng mieàn Nam thaønh moät quoác gia choáng Coäng maïnh.
Döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Ñaûng, quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä ñaõ daáy
leân caùc phong traøo ñaáu tranh caùch maïng lieân tuïc, kieân cöôøng. Töø naêm 1954
ñeán naêm 1956, phong traøo ñaáu tranh ñoøi hieäp thöông, toång tuyeån cöû dieãn ra
soâi ñoäng, baát chaáp söï khuûng boá ñieân cuoàng cuûa keû ñòch. Phong traøo ñoøi daân
sinh, daân chuû cuûa coâng nhaân, tieåu thöông, hoïc sinh sinh vieân vaø ñoâng ñaûo
caùc taàng lôùp xaõ hoäi ôû trong caùc ñoâ thò ñaõ phoái hôïp chaët cheõ vôùi phong traøo
choáng “caûi caùch ñieàn ñòa” cuûa noâng daân ôû noâng thoân ñaõ laøm cho Myõ-Dieäm
vaáp nhieàu khoù khaên trôû ngaïi. Döôùi aùnh saùng cuûa Nghò quyeát 15 cuûa Ban
Chaáp haønh Trung öông Ñaûng, phong traøo Ñoàng khôûi ñaõ buøng leân soâi noåi,
hình thaønh côn baõo taùp caùch maïng laøm thaát baïi chính saùch “toá coäng, dieät
coäng” cuûa Myõ-Dieäm, buoäc chuùng phaûi thay ñoåi chieán löôïc, chuyeån sang
chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”, duøng baïo löïc chieán tranh ñeå ñaøn aùp
phong traøo caùch maïng, trong ñoù bieän phaùp thaâm ñoäc nhaát laø thöïc hieän
“Quoác saùch AÁp chieán löôïc” nhaèm taùt nöôùc baét caù, tieâu dieät löïc löôïng caùch
maïng, dìm mieàn Nam trong bieån maùu.
Nhöng ñòch caøng taøn baïo thì chuùng caøng bò phong traøo caùch maïng
cuûa nhaân daân vöôït leân. Töø sau Ñoàng khôûi, phong traøo choáng, phaù aáp chieán
löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä tieáp tuïc daáy leân, töøng böôùc phaùt trieån vaø giaønh
thaéng lôïi, goùp phaàn vaøo laøm phaù saûn hoaøn toaøn chieán löôïc “chieán tranh ñaëc
bieät” cuûa Myõ.

- 70 -
CHÖÔNG 2

PHONG TRAØO ÑAÁU TRANH CHOÁNG, PHAÙ

AÁP CHIEÁN LÖÔÏC ÔÛ MIEÀN ÑOÂNG NAM BOÄ

(1961 – 1963)

2.1. CHUÛ TRÖÔNG CUÛA TRUNG ÖÔNG ÑAÛNG VAØ TRUNG
ÖÔNG CUÏC MIEÀN NAM VEÀ NHIEÄM VUÏ CHOÁNG, PHAÙ “AÁP CHIEÁN

LÖÔÏC”.
2. 1. 1. Nhöõng ñieàu kieän môùi, nhieäm vuï môùi cuûa caùch maïng mieàn
Nam sau Ñoàng khôûi.
Vôùi phong traøo Ñoàng khôûi, caùch maïng mieàn Nam chuyeån töø theá giöõ
gìn löïc löôïng sang theá tieán coâng. Vuøng giaûi phoùng môû roäng thaønh theá lieân
hoaøn treân nhieàu vuøng röøng nuùi vaø noâng thoân ñoàng baèng mieàn Nam, haøng
trieäu quaàn chuùng nhaân daân giaønh ñöôïc quyeàn laøm chuû vaø böôùc vaøo xaây
döïng löïc löôïng caùch maïng ñeå böôùc vaøo khaùng chieán cöùu nöôùc.
Treân cô sôû thaéng lôïi cuûa Ñoàng khôûi, ngaøy 20 thaùng 12 naêm 1960, taïi
caên cöù ñòa thuoäc xaõ Taân Laäp, huyeän Chaâu Thaønh, tænh Taây Ninh, Maët traän
Daân toäc Giaûi phoùng mieàn Nam ra ñôøi vôùi baûn tuyeân ngoân: “Maët traän Daân
toäc Giaûi phoùng mieàn Nam Vieät Nam chuû tröông ñoaøn keát taát caû caùc taàng
lôùp nhaân daân, caùc giai caáp, caùc daân toäc, caùc ñaûng phaùi, caùc ñoaøn theå, caùc
toân giaùo vaø thaân só yeâu nöôùc, khoâng phaân bieät xu höôùng chính trò, ñeå ñaáu
tranh ñaùnh ñoå aùch thoáng trò cuûa ñeá quoác Myõ vaø taäp ñoaøn Ngoâ Ñình Dieäm
tay sai cuûa ñeá quoác Myõ, thöïc hieän ñoäc laäp, daân chuû, hoøa bình, trung laäp,
tieán tôùi hoøa bình thoáng nhaát Toå quoác” [70, tr.156].

- 71 -
Chöông trình 10 ñieåm cuûa Maët traän Daân toäc Giaûi phoùng mieàn Nam
Vieät Nam cuõng neâu roõ nhieäm vuï vaø muïc tieâu cuûa cuoäc ñaáu tranh cuûa quaân
daân mieàn Nam laø:
1. Ñaùnh ñoå cheá ñoä thuoäc ñòa traù hình cuûa Myõ vaø chính quyeàn ñoäc taøi
Ngoâ Ñình Dieäm, tay sai cuûa Myõ, thaønh laäp chính quyeàn lieân minh daân toäc,
daân chuû.
2. Thöïc hieän cheá ñoä daân chuû roäng raõi vaø tieán boä.
3. Xaây döïng neàn kinh teá ñoäc laäp, töï chuû, thöïc hieän caûi thieän daân
sinh.
4. Thöïc hieän giaûm toâ, tieán tôùi giaûi quyeát vaán ñeà ruoäng ñaát cho
noâng daân, laøm cho ngöôøi caøy coù ruoäng.
5. Xaây döïng neàn vaên hoùa giaùo duïc daân toäc, daân chuû.
6. Toå chöùc laïi vaø xaây moät quaân ñoäi trung thaønh vôùi Toå quoác vaø heát
loøng heát söùc phuïc vuï nhaân daân
7. Thöïc hieän daân toäc bình ñaúng, nam nöõ bình quyeàn, baûo veä quyeàn
lôïi chính ñaùng cuûa ngoaïi kieàu vaø kieàu baøo.
8. Thöïc hieän chính saùch ngoaïi giao hoøa bình trung laäp.
9. Laäp quan heä bình thöôøng giöõa hai mieàn, tieán tôùi hoøa bình thoáng
nhaát Toå quoác.
10. Choáng chieán tranh xaâm löôïc, tích cöïc baûo veä hoøa bình theá giôùi.
[38]
Maët traän Daân toäc Giaûi phoùng mieàn Nam ra ñôøi laø moät söï kieän chính
trò troïng ñaïi, laø keát quaû taát yeáu cuûa cuoäc ñaáu tranh yeâu nöôùc cuûa nhaân daân
mieàn Nam choáng Myõ-Dieäm, maø ñænh cao laø thaéng lôïi cuûa cuoäc Ñoàng khôûi
naêm 1960. Ñaùnh giaù veà söï kieän naøy, Chuû tòch Hoà Chí Minh khaúng ñònh:

- 72 -
“Moät maët traän cuûa nhaân daân ñoaøn keát chaët cheõ vaø roäng raõi laø moät löïc
löôïng taát thaéng. Hieän nay, trong cuoäc ñaáu tranh anh duõng choáng cheá ñoä
taøn baïo cuûa Myõ-Dieäm, ñoàng baøo ta ôû mieàn Nam cuõng coù Maët traän daân toäc
giaûi phoùng, vôùi chöông trình haønh ñoäng thieát thöïc vaø phuø hôïp vôùi nguyeän
voïng chính ñaùng cuûa nhaân daân. Do ñoù coù theå ñoaùn raèng ñoàng baøo mieàn
Nam nhaát ñònh seõ thaéng lôïi, nöôùc nhaø nhaát ñònh thoáng nhaát, Nam Baéc
nhaát ñònh seõ sum hoïp moät nhaø” [90,tr.349].
Söï ra ñôøi cuûa Maët traän do Chuû tòch Nguyeãn Höõu Thoï ñöùng ñaàu ñaõ
taïo cho nhaân mieàn Nam moät theá phaùp lyù, moät söùc maïnh vaø loøng tin töôûng
to lôùn, ñaëc bieät laø trong giôùi trí thöùc vaø nhaân daân ôû caùc ñoâ thò mieàn Nam.
Thaùng 10 naêm 1961, quaùn trieät quyeát taâm cuûa Trung öông Ñaûng,
Trung öông Cuïc ra nghò quyeát chuyeân ñeà veà ñaáu tranh quaân söï vaø xaây
döïng caùc löïc löôïng vuõ trang giaûi phoùng mieàn Nam. Hoäi nghò quyeát ñònh
thaønh laäp Boä chæ huy thoáng nhaát caùc löïc löôïng vuõ trang mieàn Nam. Veà toå
chöùc chieán tröôøng, Trung öông Cuïc phaân chieán tröôøng B2 (Nam boä)thaønh
caùc khu : Khu 7 (mieàn Ñoâng Nam boä), Khu 8 (mieàn Trung Nam boä), Khu 9
(mieàn Taây Nam boä), Khu Saøi Goøn-Gia Ñònh. Töø ñaây löïc löôïng vuõ trang
giaûi phoùng mieàn Nam, ñaõ coù heä thoáng chæ huy vaø laõnh ñaïo thoáng nhaát toaøn
Mieàn, töøng quaân khu, töøng tænh taïo ñieàu kieän cho löïc löôïng vuõ trang phaùt
trieån ngaøy caøng vöõng maïnh.
Theo keá hoaïch döï kieán, tröôùc maét mieàn Baéc seõ boå sung cho mieàn
Nam 4.000 caùn boä vaø chieán só. Ñeå taêng cöôøng caùn boä chæ huy, Ñoaøn caùn boä
hôn 600 ngöôøi do Thieáu töôùng Traàn Vaên Quang ( Baûy Tieán) laøm tröôûng
ñoaøn vaø Traàn Löông laøm Chính uûy ñaõ vaøo ñeán Maõ Ñaø, chieán khu Ñ thaùng
7 naêm 1961.

- 73 -
Song song vôùi vieäc kieän toaøn caùc cô quan chæ huy caùc caáp, Ban Quaân
söï Mieàn chæ ñaïo caùc cô quan laøm toát coâng taùc tieáp nhaän, boài döôõng boå
sung, huaán luyeän cho caùc ñôn vò thöïc binh. Thaùng 7 naêm 1961, taïi chieán
khu Ñ, treân cô sôû khung 2 tieåu ñoaøn töø mieàn Baéc veà, Trung öông Cuïc chuû
tröông thaønh laäp trung ñoaøn ñaàu tieân mang phieân hieäu Q761. Ngaøy 9 thaùng
2 naêm 1962, Trung ñoaøn boä binh 1 ra maét taïi Traûng Daøi (Taây Ninh) do
Taêng Thieân Kim laøm Trung ñoaøn tröôûng, Leâ Vaên Nhoû laøm chính uyû.
Thaùng 6 naêm 1962, trung ñoaøn chuû löïc thöù hai cuûa Mieàn (Q762)ñöôïc thaønh
laäp do Nguyeãn Vaên Coâng laøm Trung ñoaøn Tröôûng, Nguyeãn Ñaêng Baûy laøm
chính uyû.
ÔÛ caùc Khu, tænh, treân cô sôû löïc löôïng vuõ trang ñaõ coù, Ban Quaân söï
Mieàn chæ ñaïo toå chöùc thaønh caùc tieåu ñoaøn, ñaïi ñoäi, ñoàng thôøi phaùt trieån
nhanh löïc löôïng du kích. Moãi quaân khu coù töø 1 ñeán 2 tieåu ñoaøn chuû löïc,
haàu heát caùc tænh ñeàu coù 1, 2 ñaïi ñoäi taäp trung.
Nhaèm naâng cao trình ñoä taùc chieán vaø xaây döïng, Ban Quaân söï Mieàn
ñaõ chæ ñaïo vieäc môû caùc tröôøng boài döôõng caùn boä caùc caáp veà quaân söï vaø
chính trò. Chöông trình huaán luyeän chuù troïng caû kyõ thuaät laãn chieán thuaät.
Do ñòch chuyeån sang chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”, tieán haønh
moät cuoäc chieán tranh thaät söï ôû mieàn Nam nhaèm tieâu dieät löïc löôïng vuõ
trang vaø cô sôû caùch maïng cuûa ta, thöïc hieän raùo rieát vieäc gom daân laäp aáp
chieán löôïc. Vì vaäy, Ñaûng vaø nhaân daân ta phaûi tieán haønh cuoäc chieán tranh
caùch maïng huy ñoäng söùc maïnh toång hôïp cuûa toaøn daân, keát hôïp ñaáu tranh
chính trò vôùi ñaáu tranh vuõ trang, coù söï tham gia ñaéc löïc cuûa 3 thöù quaân,
nhaèm tieâu hao, tieâu dieät sinh löïc ñòch, ñaùnh baïi chieán löôïc “chieán tranh

- 74 -
ñaëc bieät”, troïng taâm laø choáng, phaù aâm möu doàn daân laäp aáp chieán löôïc cuûa
ñòch.
Trong thôøi kyø môùi, nhieäm vuï cuûa ñaáu tranh vuõ trang cuûa ta laø: “Ra
söùc phaùt ñoäng phong traøo nhaân daân du kích chieán tranh roäng raõi, maïnh
meõ vaø ñeàu khaép, keát hôïp chaët cheõ vôùi phong traøo ñaáu tranh chính trò ñeå
choáng phaù laøm thaát baïi aâm möu cuûa ñòch, chuû yeáu laø choáng caøn queùt,
choáng laán chieám laäp aáp chieán löôïc…. Tranh thuû xaây döïng chuû löïc ôû nhöõng
nôi coù ñieàu kieän treân cô sôû ñaåy maïnh tieâu hao, tieâu dieät sinh löïc ñòch vaø boài
döôõng löïc löôïng cuûa ta. Phaûi ñaëc bieät chuù yù xaây döïng daân quaân du kích ôû
xaõ thoân…. Vieäc xaây döïng boä ñoäi ñòa phöông phaûi tuøy theo khaû naêng vaø yeâu
caàu caáp döôõng, trang bò, chæ huy nhaát laø khoâng laøm yeáu phong traøo daân
quaân du kích…”[70,tr.201].
Trong xaây döïng ba thöù quaân phaûi naém vöõng quy luaät caân ñoái, khoâng
neân quaù chuù troïng xaây döïng chuû löïc maø laøm suy yeáu löïc löôïng boä ñoäi ñòa
phöông vaø du kích; ngöôïc laïi cuõng khoâng neân chæ chuù yù xaây döïng du kích
maø khoâng chuù yù xaây döïng boä ñoäi chuû löïc taäp trung.
Trong xaây döïng löïc löôïng vuõ trang, phaûi coi troïng vieäc xaây döïng vaø
phaùt trieån Ñaûng, kieän toaøn boä maùy laõnh ñaïo, boài döôõng vaø naâng cao quyeát
taâm tieâu dieät ñòch cho toaøn theå caùn boä, chieán só. Maët khaùc, phaûi ra söùc naâng
cao trình ñoä kyõ chieán thuaät ñaùp öùng yeâu caàu taùc chieán treân chieán tröôøng,
nhaát laø nhöõng chieán thuaät truyeàn thoáng nhö: phuïc kích, taäp kích, vaän ñoäng
tieán coâng, coâng kieân…
Ngaøy 31 thaùng 1 naêm 1961, Toång quaân uûy ra chæ thò thoáng nhaát caùc
löïc löôïng vuõ trang ôû mieàn Nam thaønh “Quaân Giaûi phoùng mieàn Nam Vieät

- 75 -
Nam” - moät boä phaän cuûa Quaân ñoäi nhaân daân Vieät Nam, do Ñaûng saùng laäp,
xaây döïng, giaùo duïc vaø laõnh ñaïo.
Quaùn trieät söï chæ ñaïo cuûa Trung öông, vieäc choáng, phaù aáp chieán löôïc
cuûa ñòch laø moät nhieäm vuï laâu daøi, laø moät cuoäc ñaáu tranh toaøn dieän, trong
ñoù löïc löôïng vuõ trang giöõ vai troø noøng coát, hoã trôï ñaéc löïc cho phong traøo
ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc cuûa quaàn chuùng. Trung öông Cuïc chæ
ñaïo caùc chieán tröôøng, caùc löïc löôïng vuõ trang “phaùt ñoäng cuoäc chieán tranh
nhaân daân, laáy cô sôû laø xaõ, aáp chieán ñaáu vaø löïc löôïng du kích laøm noøng coát.
Thaùng 9 naêm 1962, Trung öông Cuïc ra nghò quyeát neâu roõ: “Nhieäm vuï cuûa
taát caû löïc löôïng vuõ trang laø phaûi ra söùc tieâu dieät, tieâu hao ñòch, hoã trôï cho
quaàn chuùng ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc”[95,tr.119].
Thöïc hieän Nghò quyeát treân, Ban Quaân söï Mieàn chæ ñaïo caùc nôi ñaåy
maïnh phong traøo chieán tranh du kích tieâu dieät, tieâu hao ñòch, taäp trung
ñaùnh baïi caùc cuoäc haønh quaân caøn queùt, hoã trôï cho quaàn chuùng phaù keá
hoaïch gom daân laäp aáp cuûa ñòch. ÔÛ mieàn Ñoâng Nam boä, ñaõ ñieàu ñoäng 2
trung ñoaøn chuû löïc veà hoaït ñoäng treân caùc ñòa baøn quan troïng: Trung ñoaøn1
xuoáng Bôøi Lôøi, Nhuaän Ñöùc, An Nhôn Taây (Cuû Chi). Trung ñoaøn 2 xuoáng
vuøng Beán Caùt, Phuù Giaùo, Daàu Tieáng (Bình Döông). Hai trung ñoaøn coù
nhieäm vuï ñaùnh baïi caùc cuoäc haønh quaân caøn queùt cuûa ñòch, hoã trôï cho quaàn
chuùng phaù aáp chieán löôïc, cuûng coá vaø môû roäng vuøng caên cöù.
Maët khaùc, sau Ñoàng khôûi, Ñaûng ta chuû tröông caùch maïng mieàn Nam
phaûi töø ñaáu tranh chính trò chuyeån sang chieán tranh caùch maïng nhaèm ñaùnh
baïi “chieán tranh ñaëc bieät” cuûa Myõ. Chuyeån töø ñaáu tranh chính trò sang
chieán tranh caùch maïng, mieàn Nam nhaát thieát caàn coù söï chi vieän to lôùn cuûa
haäu phöông lôùn mieàn Baéc veà vuõ khí, ñaïn döôïc, löông thöïc, thöïc phaåm v.v...

- 76 -
Ñaëc bieät laø caàn phaûi coù söï chi vieän cuûa caùc binh ñoaøn chuû löïc huøng haäu,
vôùi nhieàu caùn boä, chieán só ñöôïc huaán luyeän, ñaøo taïo cô baûn.
Ñeå taêng cöôøng vuõ khí, phöông tieän chieán tranh vaø boä ñoäi cho mieàn

Nam, Trung öông chæ ñaïo toå chöùc moät chieán löôïc vaän chuyeån toång hôïp,
goàm: Ñöôøng moøn Hoà Chí Minh treân boä, ñöôøng Hoà Chí Minh treân bieån vaø
ñöôøng quaù caûnh.
Döôùi söï chæ ñaïo cuûa Boä Chính trò, ngaøy 19 thaùng 5 naêm 1959, Quaân
uûy Trung öông vaø Boä Toång tö leänh chính thöùc trieån khai ñöôøng Hoà Chí
Minh treân boä do Ñoaøn 559 ñaûm nhieäm (kyû nieäm 69 naêm ngaøy sinh cuûa
Chuû tòch Hoà Chí Minh). Ban ñaàu, noù laø con ñöôøng guøi thoà, baèng söùc ngöôøi,
ngöïa, xe ñaïp. Veà sau naâng leân thaønh ñöôøng oâ toâ goàm 5 truïc chính vôùi toång
chieàu daøi 5.530 km.
Cuøng vôùi ñöôøng Hoà Chí Minh treân boä, ta ñaõ môû ñöôøng Hoà Chí Minh
treân bieån, mang teân laø Ñoaøn 759 (veà sau laø Ñoaøn 125 tröïc thuoäc Boä tö leänh
Haûi quaân). Ngaøy 14 thaùng 9 naêm 1962, con taøu Phöông Ñoâng 1 cuûa Ñoaøn
559 vöôït bieån chuyeán ñaàu tieân, ñaõ caäp beán Vaøm Luõng (Caø Mau) thaønh
coâng. Töø ñoù nhöõng con taøu khoâng soá ngaøy ñeâm vöôït truøng döông, vöôït
phong ba baõo taùp ñeå ñeán vôùi mieàn Nam ruoät thòt. Tuy soá löôïng vaän chuyeån
ít hôn ñöôøng boä, nhöng vaän chuyeån theo ñöôøng bieån coù thuaän tieän tröïc tieáp
chi vieän cho caùc tænh ven bieån kòp thôøi. Ñaàu naêm 1961, khi ñöôøng vaän
chuyeån theo ñöôøng boä môùi vaøo ñeán KhuV, Boä Chính trò chæ thò cho caùc
tænh ven bieån mieàn Nam, nhaát laø caùc tænh Nam boä cöû caùc ñoäi thuyeàn ra
mieàn Baéc nhaän vuõ khí. ÔÛ mieàn Ñoâng Nam boä, soâng Ray vaø cöûa Loäc An
(Baø Ròa) ñöôïc choïn laøm nôi tieáp nhaän haøng chieán löôïc chi vieän cho Nam
boä.

- 77 -
Ngoaøi caùc con ñöôøng treân boäâ vaø treân bieån, coøn coù theâm con ñöôøng
vaän chuyeån quaù caûnh qua caûng Sihanouk ville (Campuchia). Ñöôïc söï ñoàng
tình cuûa Quoác vöông Campuchia Norodom Sihanouk, caûng Sihanouk ville
ñaõ ñöôïc choïn ñeå quaù caûnh haøng vieän trôï töø Lieân Xoâ ñöôïc chuyeån baèng
ñöôøng thuûy quoác teá ñeán caûng Sihanouk ville, ñeå sau ñoù chuyeån ñeán caùc
vuøng caên cöù mieàn Nam.
Vôùi truyeàn thoáng töï löïc caùnh sinh, nhaân daân Nam boä ñaõ ra söùc huy
ñoäng söùc ngöôøi, söùc cuûa taïi choã cuûa ñòa phöông, tích cöïc taêng gia saûn xuaát
vaø thu mua taïi choã laø chính, tuy nhieân khi chuyeån sang chieán tranh caùch
maïng thì nguoàn chi vieän vaø cung caáp cuûa Trung öông ñoùng vai troø raát quan
troïng, nhaát laø vuõ khí, ñaïn döôïc, phöông tieän chieán tranh.
Nhö vaäy, söï chi vieän cuûa Trung öông töø mieàn Baéc vaøo Nam boä laø
nguoàn quan troïng coù yù nghóa quyeát ñònh vaø caøng veà sau khoái löôïng caøng
taêng leân. “Chi vieän cuûa haäu phöông mieàn Baéc laø moät nguoàn baûo ñaûm haäu
caàn cô baûn coù taùc duïng quyeát ñònh nhaát trong toaøn boä coâng taùc baûo ñaûm
vaät chaát haäu caàn treân chieán tröôøng” [90,tr.150].
2. 1. 2. Trung öông Ñaûng vaø Trung öông Cuïc mieàn Nam chæ ñaïo
phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc.
Giöõa luùc cao traøo Ñoàng khôûi cuûa nhaân daân mieàn Nam ñang phaùt
trieån maïnh meõ, laøm suïp ñoå töøng maûng lôùn heä thoáng chính quyeàn cô sôû ñòch
ôû noâng thoân mieàn Nam, thì Ñaïi hoäi ñaïi bieåu toaøn quoác laàn thöù III cuûa Ñaûng
ñaõ khai maïc töø ngaøy 5 ñeán 10 thaùng 9 naêm 1960. Ñaïi hoäi xaùc ñònh:

“Nhieäm vuï cô baûn cuûa caùch maïng mieàn Nam laø giaûi phoùng mieàn Nam
khoûi aùch thoáng trò cuûa ñeá quoác vaø phong kieán, thöïc hieän ñoäc laäp daân toäc,
ngöôøi caøy coù ruoäng, goùp phaàn xaây döïng moät nöôùc Vieät Nam hoøa bình,

- 78 -
thoáng nhaát, ñoäc laäp, daân chuû vaø giaøu maïnh. Nhieäm vuï tröôùc maét cuûa caùch
maïng mieàn Nam laø ñoaøn keát toaøn daân, kieân quyeát choáng ñeá quoác Myõ xaâm
löôïc vaø gaây chieán, ñaùnh ñoå taäp ñoaøn thoáng trò Ngoâ Ñình Dieäm tay sai cuûa
ñeá quoác Myõ, thaønh laäp moät chính quyeàn lieân hôïp daân toäc, daân chuû ôû mieàn
Nam” [31,tr.74].
Thaùng 1 naêm 1961, Boä Chính trò hoïp vaø nhaän ñònh “Thôøi kyø taïm oån
ñònh cuûa cheá ñoä Myõ-Dieäm ñaõ chaám döùt vaø thôøi kyø khuûng hoaûng trieàn mieân
ñaõ baét ñaàu… caùch maïng mieàn Nam ñang phaùt trieån theo con ñöôøng tieán leân
toång khôûi nghóa vôùi nhöõng ñaëc ñieåm môùi vaø khaû naêng phaùt trieån hoøa bình
cuûa caùch maïng mieàn Nam gaàn nhö khoâng coøn nöõa” [103,tr.214].
Thaéng lôïi cuûa phong traøo Ñoàng khôûi ñaõ taïo ra nhöõng nhaân toá môùi,
ñöa caùch maïng mieàn Nam noùi chung, mieàn Ñoâng Nam boä noùi rieâng tieán
leân moät caùch vöõng chaéc. Hoäi nghò Boä Chính trò (thaùng 1 naêm 1961), quyeát
ñònh chuyeån caùch maïng mieàn Nam sang giai ñoaïn môùi, phaùt trieån cuoäc
khôûi nghóa töøng phaàn thaønh chieán tranh caùch maïng treân quy moâ toaøn mieàn
Nam. Phöông chaâm chieán löôïc: “Ñaåy maïnh hôn nöõa ñaáu tranh chính trò,
ñoàng thôøi ñöa ñaáu tranh vuõ trang phaùt trieån leân song song vôùi ñaáu tranh
chính trò, tieán coâng ñòch baèng caû hai maët chính trò vaø quaân söï”. Phöông
chaâm coâng taùc ba vuøng : “vuøng röøng nuùi laáy ñaáu tranh quaân söï laøchuû yeáu,
vuøng ñoàng baèng ñaáu tranh chính trò vaø quaân söï ngang nhau; vuøng ñoâ thò laáy
ñaáu tranh chính trò laø chuû yeáu” [195, tr.149],[169].
Ñeå taêng cöôøng löïc löôïng caùch maïng, Boä Chính trò neâu roõ: Phaûi ra söùc
xaây döïng mau choùng löïc löôïng cuûa ta veà caû hai maët chính trò vaø quaân söï,
taäp hôïp ñoâng ñaûo löïc löôïng caùch maïng trong Maët traän daân toäc giaûi phoùng,
phaùt ñoäng moät phong traøo ñaáu tranh chính trò maïnh meõ cuûa quaàn chuùng,

- 79 -
tích cöïc tieâu dieät sinh löïc ñòch, baûo toàn vaø phaùt trieån löïc löôïng caùch maïng
ta, laøm tan raõ chính quyeàn vaø löïc löôïng ñòch treân phaïm vi ngaøy caøng roäng
lôùn, tieán leân laøm chuû vuøng röøng nuùi, giaønh laïi toaøn boä ñoàng baèng, ra söùc
xaây döïng cô sôû vaät chaát vaø ñaåy maïnh ñaáu tranh chính trò ôû ñoâ thò, taïo ñieàu
kieän vaø naém moïi thôøi cô ñaùnh ñoå chính quyeàn Myõ Dieäm giaûi phoùng mieàn
Nam.
Ñaàu naêm 1961, Boä Chính trò quyeát ñònh giaûi theå Xöù uûy, thaønh laäp
Trung öông Cuïc mieàn Nam. Ngaøy 17 thaùng 3 naêm 1961, Ban Thoáng nhaát
Trung öông thoâng baùo nhaân söï Trung öông Cuïc do ñoàng chí Nguyeãn Vaên
Linh laøm bí thö.
Ngaøy 26-27 thaùng 2 naêm 1962, Boä Chính Trung öông Ñaûng laïi hoïp
vaø ra nghò quyeát “Söï can thieäp ngaøy caøng saâu cuûa Myõ vaøo mieàn Nam Vieät
Nam seõ gaây nhieàu khoù khaên cho caùch maïng mieàn Nam, seõ laøm cho cuoäc
ñaáu tranh ngaøy caøng aùc lieät, nhöng veà thöïc teá, vôùi ñaø can thieäp hieän nay
cuûa Myõ, caên baûn töông quan löïc löôïng giöõa ta vaø ñòch ñoái töôïng cuûa caùch
maïng vaãn chöa coù gì thay ñoåi” [104,tr138], [139].
Boä Chính trò ñeà ra chuû tröông tröôùc maét cuûa caùch maïng mieàn Nam laø
“Kieân quyeát ñaåy maïnh ñaáu tranh chính trò, quaân söï giaønh vaø giöõ vöõng theá
chuû ñoäng, ñaåy ñòch vaøo theá bò ñoäng hôn nöõa, tích cöïc xaây döïng löïc löôïng
veà moïi maët, ra söùc phaù hoaïi keá hoaïch Staley-Taylor, môû roäng hôn nöõa
phong traøo daân toäc, taêng cöôøng hôn nöõa khoái ñoaøn keát daân toäc toaøn daân,
khôi saâu hôn nöõa maâu thuaãn noäi boä cuûa ñòch, tranh thuû söï ñoàng tình cuûa
löïc löôïng hoaø bình daân chuû, ñoäc laäp, daân toäc vaø xaõ hoäi chuû nghóa treân
toaøn theá giôùi ñeå choáng söï can thieäp vuõ trang quy moâ cuûa ñeá quoác Myõ vaøo
mieàn Nam Vieät Nam, tieán leân giaønh nhöõng thaéng lôïi to lôùn hôn nöõa”

- 80 -
[70,tr.191]. Boä Chính trò neâu leân 8 coâng taùc lôùn: ñaáu tranh chính trò; coâng
taùc maët traän; phaù aáp chieán löôïc, phaù theá kìm keïp cuûa ñòch; ñaåy maïnh ñaáu
tranh vuõ trang; xaây döïng löïc löôïng vuõ trang; coâng taùc binh vaän; cuûng coá vaø
môû roäng caên cöù; coâng taùc xaây döïng Ñaûng [196,tr.153].
Thöïc hieän söï chuyeån höôùng ñoù, Boä Chính trò chæ roõ coâng taùc tröôùc
maét cuûa caùch maïng mieàn Nam laø: “Ra söùc xaây döïng mau choùng löïc löôïng
ta veà caû hai maët chính trò vaø quaân söï, taäp hôïp ñoâng ñaûo löïc löôïng caùch
maïng trong Maët traän daân toäc giaûi phoùng, phaùt ñoäng moät phong traøo ñaáu
tranh maïnh meõ cuûa quaàn chuùng, tích cöïc tieâu dieät sinh löïc ñòch, baûo toàn
vaø phaùt trieån löïc löôïng ta, laøm tan raõ chính quyeàn vaø löïc löôïng ñòch treân
moät phaïm vi ngaøy caøng roäng lôùn, tieán leân laøm chuû röøng nuùi, giaønh laïi
toaøn boä ñoàng baèng; ra söùc xaây döïng cô sôû vaø ñaåy maïnh ñaáu tranh chính
trò ôû ñoâ thò; taïo moïi ñieàu kieän vaø naém moïi thôøi cô chuaån bò ñaùnh ñoå chính
quyeàn Myõ-Dieäm, giaûi phoùng mieàn Nam” [103,tr.214]. Nghò quyeát Hoäi nghò
Boä Chính trò laø söï hoaøn chænh nhaát ñöôøng loái, chuû tröông, chính saùch,
phöông chaâm, vaø bieän phaùp tieán haønh chieán tranh caùch maïng ôû mieàn Nam,
vì ñaõ boå sung kòp thôøi nhöõng giaûi phaùp cho nhöõng vaán ñeà noùng boûng saùt vôùi
thöïc tieãn vaø yeâu caàu ñoøi hoûi cuûa caùch maïng ñaët ra, vaø chæ roõ con ñöôøng
ñaáu tranh laøm phaù saûn chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” vôùi caùc keá hoaïch
chieán tranh cuûa Myõ ôû mieàn Nam.
Thaùng 4 naêm 1962, Ban thöôøng vuï Trung öông Cuïc ñaõ hoïp hoäi nghò
môû roäng nhaèm quaùn trieät Nghò quyeát thaùng 2/1962 cuûa Boä Chính trò veà caùc
bieän phaùp phaù tan keá hoaïch Staley-Taylor. Boä Chính trò ñaëc bieät nhaán
maïnh: “Phaù aáp chieán löôïc laø moät nhieäm vuï coù tính chaát caáp baùch, ñoàng
thôøi laø moät nhieäm vuï laâu daøi” [104,tr.145].

- 81 -
Trong caùc nhieäm vuï treân, Trung öông Cuïc xaùc ñònh roõ taàm quan
troïng vaø vò trí haøng ñaàu cuûa nhieäm vuï choáng phaù aáp chieán löôïc: “Vieäc
choáng, phaù keá hoaïch khu, aáp chieán löôïc vaø gom daân cuûa ñòch laø moät vaán
ñeà quyeát ñònh cho vieäc duy trì, môû roäng phong traøo. Ñoù laø moät cuoäc ñaáu
tranh trung taâm haøng ñaàu cuûa caùc caáp, caùc vuøng, caùc löïc löôïng chính trò,
vuõ trang vaø caùc ngaønh coâng taùc cuûa Ñaûng. Cuoäc ñaáu tranh naøy nhaát ñònh
seõ giaèng co laâu daøi, quyeát lieät cho ñeán khi coù söï thay ñoåi lôùn veà so saùnh löïc
löôïng giöõa ta vaø ñòch môùi hoaøn toaøn ñaùnh baïi aâm möu naøy cuûa ñòch”
[196,tr.883].
Ñeå thöïc hieän toát nhaát nhieäm vuï treân, Trung öông Cuïc ñaõ chæ ñaïo caùc
caáp uyû cô sôû Ñaûng nhaän thöùc ñuùng veà söï keát hôïp chaët cheõ 2 muõi ñaáu tranh
quaân söï vaø chính trò, phaûi coù caên cöù ñòa, phaûi coù phong traøo du kích, phaûi
coù 3 thöù quaân. Trong ñaáu tranh caùch maïng ôû mieàn Nam, vöøa coù ñaáu tranh
vuõ trang, vöøa coù ñaáu tranh chính trò… Neáu khoâng keát hôïp toát, khoâng nhöõng
phong traøo seõ bò haïn cheá, ñaáu tranh chính trò bò haïn cheá maø baûn thaân ñaáu
tranh vuõ trang seõ gaëp khoù khaên .
Thöïc hieän söï chæ ñaïo treân, ñeán giöõa naêm 1962, ta ñaõ phaù ñöôïc 2.500
khu, aáp chieán löôïc trong toång soá 7.000 aáp ñòch ñaõ laøm, giaûi phoùng 50.000
daân bò gom trôû veà nhaø cuõ laøm aên. Maëc duø phong traøo phaù aáp ñaõ coù böôùc
tieán ñaùng keå so vôùi ñaàu naêm 1962, nhöng chöa ñeàu, chöa maïnh, coù nôi
phong traøo ñang bò ngheõn, bò nuùng. Coù nôi cô sôû Ñaûng bò baät nhöng chöa
trôû veà baùm ñöôïc ñòa phöông. Taùc duïng cuûa ñaáu tranh vöøa qua chæ ôû möùc
giaèng co, haïn cheá laøm cho ñòch khoâng oån ñònh.
Töø thöïc tieãn ñaáu tranh phong phuù ñoù, thaùng 7-1962, Khu uûy Saøi Goøn
- Gia Ñònh toå chöùc Hoäi nghò chuyeân ñeà choáng phaù aáp chieán löôïc. Hoäi nghò

- 82 -
ñaõ toång keát vaø khaùi quaùt thaønh caùc phöông chaâm ñaáu tranh: caùn boä “baùm
daân, baùm ñaát” vôùi bieän phaùp “mang naép haàm bí maät vaøo aáp chieán löôïc”;
phaûi toå chöùc xaây döïng löïc löôïng caùch maïng beân trong aáp, huy ñoäng nhaân
daân noåi daäy phoái hôïp vôùi löïc löôïng vuõ trang taán coâng töø beân ngoaøi vaøo
[163].
Ngaøy 8 thaùng 8 naêm 1962, Trung öông Cuïc ra chæ thò 21 nhaèm uoán
naén nhöõng leäch laïc vaø höôùng daãn caùc Ñaûng boä cô sôû chæ ñaïo phong traøo
ñaáu tranh choáng, phaù gom daân laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch. Ñaây laø chuû
tröông mang tính toaøn dieän cuûa Trung öông Cuïc veà choáng phaù aáp chieán
löôïc, cuï theå goàm nhöõng noäi dung chính sau ñaây:
- Caùc caáp uyû Ñaûng caàn raø soaùt laïi khu, aáp chieán löôïc trong ñòa
phöông töø ñoù coù keá hoaïch phaân töøng loaïi, töøng khu, ñeå choáng phaù moät caùch
hieäu quaû.
-Töøng khu, tænh, huyeän caàn choïn ñieåm cho moãi loaïi ñeå chæ ñaïo ñaáu
tranh vaø kòp thôøi ruùt kinh nghieäm. Moãi huyeän caàn choïn ñieåm yeáu nhaát taäp
trung phaù cho baèng ñöôïc ñeå kích ñoäng phong traøo chung.
-Caàn coù keá hoaïch vaän ñoäng vaø toå chöùc quaàn chuùng ôû trong caùc aáp
chieán löôïc cho thích hôïp sao cho caùc taàng lôùp, caùc giai caáp tin töôûng vaø
theo caùch maïng.
-Caàn söû duïng löïc löôïng taäp trung ñaùnh nhöõng traän quan troïng tieâu dieät
sinh löïc ñòch, taïo ñieàu kieän cho phong traøo quaàn chuùng noåi daäy phaù aáp
chieán löôïc.
-Keát hôïp chaët cheõ choáng gom daân, phaù aáp chieán löôïc vôùi xaây döïng
aáp, xaõ chieán ñaáu, xaây döïng caên cöù ñòa caùch maïng.

- 83 -
-Ñaáu tranh choáng gom daân laäp aáp chieán löôïc laø cuoäc ñaáu tranh laâu
daøi, gian khoå caàn keát hôïp chaët cheõ caùc maët quaân söï, kinh teá, chính trò caùc
hình thöùc hôïp phaùp nöûa hôïp phaùp…
Chuû tröông uoán naén cuûa Trung öông Cuïc ñaõ kòp thôøi giuùp cho caùc ñòa
phöông vaän duïng linh hoaït phöông chaâm ñaáu tranh 3 muõi, ñaáu tranh treân 3
vuøng chieán löôïc coù keát quaû, giaûm bôùt toån thaát do choáng phaù cuûa ñòch, baûo
ñaûm ñöôïc theá hôïp phaùp trong ñaáu tranh cuûa quaàn chuùng ôû nhöõng vuøng
ñoâng daân cö. Keå caû vuøng giaûi phoùng do ta laøm chuû cuõng caàn naâng cao caûnh
giaùc chuaån bò keá hoaïch baûo veä daân xaây döïng laøng chieán ñaáu saün saøng ñaùnh
thaéng ñòch.
Thaùng 12 naêm 1962, Trung öông Cuïc mieàn Nam ñaõ hoïp hoäi nghò
khaúng ñònh: Phaù keá hoaïch bình ñònh, doàn daân, laäp aáp chieán löôïc cuûa Myõ vaø
tay sai laøm nhieäm vuï coù tính chieán löôïc cöïc kyø quan troïng tröôùc maét. Do
ñoù, ñoøi hoûi caùc löïc löôïng chính trò vaø löïc löôïng vuõ trang caùc ñòa phöông caùc
vuøng chieán löôïc phaûi tieáp tuïc môû caùc cuoäc ñaáu tranh phaù aáp chieán löôïc cuûa
Myõ vaø tay sai, taïo neân moät cao traøo maïnh meõ vöøa tieán coâng vuõ trang, vöøa
noåài daäy khôûi nghóa töøng phaàn, qua ñoù ñaåy Myõ vaø tay sai vaøo theá luùng tuùng
bò ñoäng vaø suïp ñoå hoaøn toaøn. Ñoàng thôøi, chæ ñaïo vaø chæ huy löïc löôïng vuõ
trang vaø ñaáu tranh vuõ trang phaùt trieån, hoã trôï tích cöïc cho cuoäc ñaáu tranh
chính trò cuûa quaàn chuùng trong vieäc phaù aáp chieán löôïc cuûa Myõ vaø tay sai,
ñaùp öùng kòp thôøi söï phaùt trieån khaån tröông vaø quyeát lieät cuûa chieán tröôøng
mieàn Nam.
Sau ñoù, hoäi nghò laàn thöù nhaát Trung öông Cuïc ñöôïc toå chöùc ôû chieán
khu Ñ xaùc ñònh 10 nhieäm vuï cuï theå ñoái vôùi caùc caáp Ñaûng boä mieàn Nam:

- 84 -
1. Ñaåy maïnh phong traøo ñaáu tranh chính trò cuûa quaàn chuùng roäng
treân khaép ba vuøng.
2. Ñaåy maïnh ñaáu tranh vuõ trang phoái hôïp vôùi ñaáu tranh chính trò,
phaù tan keá hoaïch Staley – Taylor cuûa ñòch, chuaån bò moïi maët cho toång
coâng kích, toång khôûi nghóa vaø ñoái phoù vôùi aâm möu môùi cuûa ñòch.
3. Taêng cöôøng vaän ñoäng binh lính vaø só quan trong quaân ñoäi ñòch.
4. Ñaåy maïnh coâng taùc Maët traän vaø daân vaän, taäp hôïp moïi löïc
löôïng, moïi khaû naêng choáng Myõ - Dieäm.
5. Tieáp tuïc xaây döïng vaø môû roäng caên cöù ñòa.
6. Xaây döïng vaø cuûng coá chính quyeàn ôû vuøng giaûi phoùng.
7. Ñaåy maïnh coâng taùc kinh teá vaø taøi chính nhaèm caûi thieän ñôøi
soáng nhaân daân.
8. Xaây döïng vaø môû roäng cô sôû caùch maïng ôû thaønh thò.
9. Ñaåy maïnh coâng taùc tuyeân truyeàn, giaùo duïc.
10. Cuûng coá, xaây döïng, phaùt trieån Ñaûng, Ñoaøn [202,tr.280].
Vieäc thaønh laäp Trung öông Cuïc mieàn Nam vaø Hoäi nghò laàn thöù nhaát
Trung öông Cuïc ñaõ ñaùp öùng kòp thôøi nhöõng ñoøi hoûi caáp baùch veà chæ ñaïo
cuoäc khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc ñang chuyeån töø khôûi nghóa töøng
phaàn sang chieán tranh caùch maïng.

2. 2. QUAÂN VAØ DAÂN MIEÀN ÑOÂNG NAM BOÄ CHOÁNG, PHAÙ AÁP

CHIEÁN LÖÔÏC TÖØ NAÊM 1961 ÑEÁN CUOÁI 1963.
2. 2. 1. Chieán thaéng Phöôùc Thaønh vaø buoåi ñaàu keát hôïp ñaáu tranh
quaân söï vôùi noåi daäy cuûa quaàn chuùng choáng phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn
Ñoâng Nam boä naêm 1961.

- 85 -
Phöôùc Thaønh laø tænh môùi ñöôïc chính quyeàn Saøi Goøn thaønh laäp naêm
1959. Ranh giôùi Phöôùc Thaønh truøm leân vuøng caên cöù chieán khu Ñ cuûa caùch
maïng; Ngoâ Ñình Dieäm töøng tuyeân boá “Phöôùc Thaønh ra ñôøi nhö con dao
caém vaøo chieán khu Ñ”. Vì vaäy chính quyeàn Dieäm boá trí ôû ñaây löïc löôïng
quaân söï, boä maùy chính quyeàn vaø maïng löôùi teà ñieäp aùc oân hung haêng kheùt
tieáng. Dieäm ñöa Nguyeãn Minh Maãn (con nuoâi) veà laøm tænh tröôûng. Maãn
thöôøng xuyeân toå chöùc caùc cuoäc haønh quaân caøn queùt, gom daân laäp aáp chieán
löôïc. Traïi giam Phöôùc Vónh (tænh lî Phöôùc Thaønh) thöôøng xuyeân giam giöõ
500 caùn boä, chieán só, ñoàng baøo yeâu nöôùc. Löïc löôïng ñòch trong tieåu khu
goàm khoaûng 2.000 teân, coù traän ñòa phaùo binh vaø xe thieát giaùp.
Ñöôïc söï chaáp thuaän cuûa Ban quaân söï Mieàn, Ban quaân söï mieàn Ñoâng
Nam boä quyeát ñònh toå chöùc tieán coâng tieåu khu quaân söï Phöôùc Thaønh. Muïc
ñích traän ñaùnh laø nhaèm tieâu dieät toaøn boä quaân ñòch trong tieåu khu vaø tænh
lî, giaûi thoaùt tuø chính trò, ñaäp tan yù ñoà duøng Phöôùc Thaønh laøm baøn ñaïp tieán
coâng vaøo vuøng caên cöù cuûa ta; ñoàng thôøi phoái hôïp vôùi phong traøo ñaáu tranh
chính trò taïo ñieàu kieän cho quaàn chuùng noåi daäy choáng laïi vieäc gom daân laäp
aáp chieán löôïc cuûa ñòch, ñaùnh baïi aâm möu cuûa chuùng laán chieám bao vaây caên
cöù ñòa caùch maïng.
Ban chæ huy traän ñaùnh goàm: Nguyeãn Höõu Xuyeán, chæ huy tröôûng;
Nguyeãn Vieät Hoàng, chính uûy; Ñaëng Ngoïc Só, chæ huy phoù; Ñaëng Höõu
Thuaàn, tham möu tröôûng. Löïc löôïng söû duïng goàm Tieåu ñoaøn boä binh 50
ñöôïc phoái thuoäc ñaïi ñoäi 26 ñaëc coâng trinh saùt, 4 khaåu DKZ cuûa Mieàn laøm
nhieäm vuï chuû coâng; ba trung ñoäi boä ñoäi ñòa phöông Phuù Giaùo vaø Taân Uyeân
phuï traùch tieán coâng phía Baéc vaø laøm döï bò. Du kích caùc xaõ laân caän laøm
nhieäm vuï chaën vieän, phaù caàu, dieät aùc, phaù kìm, phaùt ñoäng quaàn chuùng noåi

- 86 -
daäy choáng, phaù aáp chieán löôïc, tieáp teá löông thöïc cho boä ñoäi. Toång soá quaân
cuûa ta khoaûng 500 ngöôøi, chæ baèng ¼ löïc löôïng ñòch. Veà caùch ñaùnh vaän
duïng caùch maät taäp gaàn gioáng caùch ñaùnh Tua Hai, töùc laø trieät ñeå giöõ bí maät
tieàm nhaäp aùp saùt ñòch, baát ngôø noå suùng tieán coâng tieâu dieät ñòch.
Ñeâm 17 thaùng 9 naêm 1961, traän tieán coâng tieåu khu Phöôùc Thaønh baét
ñaàu. Caùc muõi xung kích nhanh choùng ñaùnh chieám ñöôïc traän ñòa phaùo, khu
vöïc traïi giam, khu vöïc kho taøng, dieät sôû chæ huy tieåu ñoaøn baûo an, sôû chæ
huy tieåu ñoaøn bieät ñoäng quaân. Trung ñoäi boä ñoäi ñòa phöông Phuù Giaùo ñaõ
phoái hôïp hoaït ñoäng ôû phía baéc tieåu khu, treân ñöôøng 14 töø Coång Xanh ñeán
Phöôùc Hoøa.
Keát quaû quaân giaûi phoùng nhanh choùng laøm chuû thò xaõ Phöôùc Vónh.
Thieáu taù Nguyeãn Minh Maãn (tænh tröôûng kieâm tieåu khu tröôûng Phöôùc
Thaønh) cuøng 300 lính bò dieät taïi traän. Phoù tænh tröôûng phuï traùch bình ñònh
Nguyeãn Thaønh Tieát bò baét soáng. 400 coâng chöùc vaø binh só bò baét, ñöôïc giaùo
duïc taïi choã roài thaû. Quaân giaûi phoùng phaù huûy 2 ñaïi baùc 105 ly, 1 ñaïi lieân, 4
xe thieát giaùp vaø 12 xe quaân söï, thu hôn 600 suùng vaø nhieàu trang thieát bò
quaân söï. Hôn 300 chieán syõ caùch maïng ñöôïc giaûi thoaùt khoûi nhaø lao
[43,tr.188].
Sau khi Phöôùc Thaønh thaát thuû, nguïy quyeàn Saøi Goøn ñieàu trung ñoaøn
chuû löïc sö ñoaøn 5, sö ñoaøn 18 laøm löïc löôïng cô ñoäng môû nhieàu cuoäc caøn
queùt, gom daân ñoùng ñoàn laäp aáp chieán löôïc xung quanh Phöôùc Vónh. ÔÛ Taân
Uyeân , chuùng caøn queùt saâu vaøo vuøng caên cöù, gom daân xaây döïng aáp chieán
löôïc Sình, Baø Ñaõ, Vaùng Höông, Suoái Ngang, … ôû caùc nôi khaùc, chuùng cuõng
caøn queùt gom daân laäp ra caùc aáp thí ñieåm.

- 87 -
Khi ñòch baét baàu tieán haønh gom daân laäp aáp chieán löôïc, phong traøo
ñaáu tranh cuûa nhaân daân ôû ñaây laø choáng laïi nhaèm trì hoaõn, ñi ñeán khoâng cho
laäp aáp chieán löôïc. Phong traøo ñaáu tranh töø nhoû, leû, tröïc dieän taïi choã, keát
hôïp vôùi nhöõng ñôït ñaáu tranh treân qui moâ lôùn coù ñeán haøng traêm ngöôøi tham
gia ñaõ dieãn ra lieân tuïc, döôùi nhieàu hình thöùc ñaáu tranh phong phuù. Ñieån
hình laø phong traøo choáng laäp aáp chieán löôïc ôû Baàu Maây (Traûng Baøng - Taây
Ninh) moät troïng ñieåm laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch. Khi ñòch ñeán caøn nhaø,
gom daân thì nhaân daân keùo ra ñaáu tranh ngaên chaën. Khi ñòch chaâm löûa ñoát
nhaø thì moät baø meï chaïy ñeán chaën laïi vaø noùi: “Caùc chuù khoûi ñoát, töï tay toâi
ñoát cuõng ñöôïc, nhöng ñi voâ aáp chieán löôïc thì khoâng”[30,tr.165].
Tröôùc nhöõng hình thöùc ñaáu tranh ñoù, 5 laàn quaân chuû löïc ñòch vaøo
Baàu Maây ñeàu phaûi döøng laïi khoâng daùm duøng vuõ löïc ñaøn aùp nhaân daân. Vaø
chính trong cuoäc ñaáu tranh naøy ñaõ xuaát hieän caâu khaåu hieäu “Moät taác ñaát
khoâng ñi, moät li khoâng rôøi”, ñaõ trôû thaønh phöông chaâm haønh ñoäng trong
phong traøo choáng phaù aáp chieán löôïc trong thôøi gian naøy.
ÔÛ xaõ Thôùi Hoaø huyeän Beán Caùt - Thuû Daàâu Moät, khi bò ñòch cöôõng böùc
vaøo aáp chieán löôïc nhaân daân ñaõ döïng nhaø loän xoän, khoâng chòu laøm theo quy
ñònh, laøm cho ñòch khoù kieåm soaùt. Khi ñòch baét ñi hoïp ñeå laäp teà, baø con noùi
chuyeän rieâng, laøm cho treû con la khoùc maát traät töï…
Khi ñaõ bò ñòch baét buoäc doàn daân vaøo aáp chieán löôïc, nhaân daân ñaõ
saùng taïo ra nhieàu phöông phaùp ñaáu tranh phaù aáp chieán löôïc baèng moïi hình
thöùc töø thaáp ñeán cao. Hình thöùc phoå bieán laø ñoøi cung caáp löông thöïc, thöïc
phaåm, baûo ñaûm ñôøi soáng, ñoøi töï do ñi laïi laøm aên, vaän ñoäng binh lính ñöøng
gaây toäi aùc vôùi nhaân daân. Hình thöùc cao laø noåi daäy keát hôïp löïc löôïng vuõ

- 88 -
trang phaù raøo, phaù bôø thaønh, laáp hoá choâng, ñaép uï phuïc kích, dieät aùc oân
trong aáp chieán löôïc.
Coù nôi ñòch ñaõ doàn ñöôïc daân thì nhaân daân ñaáu tranh baèng caùch keùo
daøi vieäc raøo laøng, laäp aáp. Khi phaûi vaøo aáp, nhaân daân caém loûng caây, buoäc
loûng daây ñeå du kích deã ra vaøo. Moät soá nôi ñòch baét daân vaøo röøng chaët caây
veà raøo aáp, daân ñem giao noäp cho du kích roài veà baùo laø “Vieät coäng thu heát
dao”. Cuoäc ñaáu tranh giaèng co nhö vaäy cho ñeán nöûa naêm ñòch vaãn khoâng
raøo xong aáp [199].
Tröôùc phong traøo ñaáu tranh choáng phaù quyeát lieät, roäng khaép khoâng
nhöõng ôû mieàn Ñoâng Nam boä maø coøn khaép caû mieàn Nam, ñòch caøng taäp
trung löïc löôïng vöøa uy hieáp, vöøa duï doã mua chuoäc nhaân daân, toå chöùc kieåm
soaùt chaët cheõ laøm cho caùn boä, boä ñoäi ta khoâng lieân heä moùc noái ñöôïc vôùi
nhaân daân trong caùc aáp, gaây khoù khaên trong quaù trình chæ ñaïo taùc chieán phaù
aáp chieán löôïc.
Theo söï chæ ñaïo cuûa Trung öông Cuïc vaø Khu uûy, löïc löôïng vuõ trang
mieàn Ñoâng ñaõ keát hôïp ba thöù quaân, lieân tuïc taán coâng ñòch, hoã trôï cho ñoàng
baøo ñaáu tranh choáng gom daân, laäp aáp chieán löôïc. Phöông thöùc choáng, phaù
aáp chieán löôïc phoå bieán trong thôøi kyø naøy laø phoái hôïp giöõa löïc löôïng noåi
daäy cuûa quaàn chuùng trong aáp vaø muõi tieán coâng quaân söï cuûa boä ñoäi ñòa
phöông, daân quaân du kích beân ngoaøi (moät soá troïng ñieåm coù söï tham gia cuûa
chuû löïc).
Nhìn chung, trong cuoäc ñaáu tranh naøy coù nhieàu löïc löôïng tham gia,
trong ñoù “ñoäi quaân toùc daøi ” laø chuû löïc, coù gia ñình binh só phoái hôïp coù löïc
löôïng döï bò, coù phöông aùn boå sung, vöøa ñaáu lyù leõ vöøa vuõ trang baûo veä nhaø
cöûa, ruoäng raãy ñaát nhaø mình nhöng kieân quyeát khoâng vaøo aáp chieán löôïc.

- 89 -
2. 2. 2. Phaù AÁp chieán löôïc Beán Töôïng kieåu maãu cuûa ñòch, ñaåy maïnh
phong traøo du kích chieán tranh ôû mieàn Ñoâng Nam boä .
Beán Töôïng thuoäc xaõ Lai Höng, huyeän Beán Caùt, tænh Bình Döông
ñöôïc choïn laøm nôi xaây döïng aáp chieán löôïc kieåu maãu ñeå ruùt kinh nghieäm
cho chöông trình aáp chieán löôïc caùc tænh mieàn Ñoâng Nam boä. Ngaøy 23
thaùng 2 naêm 1962, Myõ-Dieäm huy ñoäng 8.000 quaân ñöôïc maùy bay thieát
giaùp yeåm trôï, môû cuoäc haønh quaân mang teân “Maët trôøi moïc”, do teân thieáu
töôùng nguïy Vaên Thaønh Cao chæ huy, ñaùnh vaøo ñòa baøn huyeän Beán Caùt, sau
ñoù lan roäng ra caùc tænh mieàn Ñoâng. Trong chieán dòch naøy, chuùng taäp trung
xaây döïng Beán Töôïng thaønh aáp kieåu maãu giaùp ranh ba vuøng khaùc nhau:
vuøng tieáp giaùp giöõa ta vaø ñòch; vuøng caên cöù cuûa ta bò chuùng laán chieám; treân
truïc giao thoâng chieán löôïc. Ñeå hoã trôï cho hoïat ñoäng ôû vuøng troïng ñieåm
bình ñònh, ñòch tieán haønh cuoäc haønh quaân “Maët trôøi moïc” töø ñaàu ñeán cuoái
naêm 1962. Khaép caùc ñòa baøn trong hai tænh Thuû Daàu Moät vaø Phöôùc Thaønh
töø Laùi Thieâu ñeán Chaâu Thaønh, Beán Caùt, Phuù Giaùo, Taân Uyeân… bò chuùng uûi
phaù, caøo nhaø, ñoát nhaø, gom daân vaøo caùc traïi taäp trung. Rieâng aáp Beán
Töôïng, Ngoâ Ñình Dieäm cöû thieáu töôùng Vaên Thaønh Cao, uûy vieân lieân boä
ñích thaân chæ ñaïo, quaän tröôûng Beán Caùt tröïc tieáp thöïc hieän, tænh tröôûng
Bình Döông tröïc tieáp kieåm tra ñoân ñoác, Dieäm tröïc tieáp döï leã khaùnh thaønh.
Ñòch taäp trung vaøo aáp 217 hoä gia ñình, goàm 857 nhaân khaåu [69,tr.298].
Ñeå choáng, phaù aâm möu cuûa ñòch, Khu uûy mieàn Ñoâng vaø Ban Quaân
söï Mieàn ñaõ chæ ñaïo: Kieân quyeát taäp trung löïc löôïng cuûa khu, tænh phoái hôïp
vôùi du kích vaø nhaân daân phaù cho baèng ñöôïc aáp chieán löôïc kieåu maãu Beán
Töôïng, phaù toaøn boä keá hoaïch xaây döïng aáp chieán löôïc cuûa ñòch. Huy ñoäng
löïc löôïng boä ñoäi chuû löïc khu vaø tænh ôû mieàn Ñoâng keát hôïp boä ñoäi ñòa

- 90 -
phöông, du kích vaø nhaân daân toå chöùc tieán coâng lieân tuïc, phaù ñi, phaù laïi
nhieàu laàn, phaù loûng tieán tôùi phaù raõ aáp chieán löôïc Beán Töôïng. Treân cô sôû ñoù
ruùt kinh nghieäm cho toaøn Mieàn choáng, phaù aâm möu doàn daân laäp aáp cuûa Myõ
– nguïy.
Khu uûy mieàn Ñoâng taäp trung chæ ñaïo choáng, phaù aáp chieán löôïc, chuû
yeáu laø phaûi phaù banh, ñöa daân bung veà ñaát cuõ laøm aên. Treân chieán tröôøng
Thuû Daàu Moät, phaùi Tieåu ñoaøn chuû löïc 500 veà hoaït ñoäng hoã trôï cho phong
traøo choáng phaù aáp chieán löôïc thí ñieåm ôû Beán Töôïng. Töø ñaàu naêm 1962,
Khu uûy mieàn Ñoâng vaø Boä chæ huy Mieàn ñaõ thaønh laäp Ñoaøn tröïc tieáp chæ
ñaïo vaø chæ huy vieäc phaù aáp. Ñoaøn goàm coù caùn boä quaân söï, chính trò, an
ninh, noâng hoäi, phuï nöõ, binh vaän, do ñoàng chí Nguyeãn Troïng Taâm laøm
tröôûng ñoaøn. Phöông chaâm chæ ñaïo phaù aáp ñöôïc Bí thö Khu uûy Huyønh Chí
Maïnh chæ ñaïo laø: Vaây – Laán – Taán – Dieät, trong ñoù vaây laø quan troïng.
Ñaùnh töø thaáp ñeán cao, keát hôïp trong ñaùnh ra, ngoaøi ñaùnh vaøo, trong ngoaøi
cuøng ñaùnh, laøm loûng, laøm raõ, tieâu dieät boä maùy kìm keïp cuûa ñòch, taïo theá,
taïo löïc cho quaàn chuùng noåi daäy “ñoåi ñôøi”. Phaûi thöïc hieän ñaùnh boài, ñaùnh
nhoài. Ñaùnh lieân tuïc treân cô sôû naém, phaân tích tình hình ñòch - ta thaät cuï theå,
khoâng noùng voäi, cuõng khoâng naèm chôø, möu trí, taïo thôøi cô, chôùp laáy thôøi cô
ñöa quaàn chuùng caùch maïng tieán coâng giaønh toaøn thaéng” [96].
Thöïc hieän nghò quyeát cuûa Khu uûy, thaùng 5-1962 Tænh uûy Thuû Daàu
Moät chæ ñaïo huyeän uûy Beán Caùt thaønh laäp moät uûy ban tröïc tieáp chæ ñaïo
choáng, phaù aáp chieán löôïc Beán Töôïng.
Sau khi ñöôïc thaønh laäp, UÛy ban phaù aáp chieán löôïc Beán Töôïng tieán
haønh coâng taùc chuaån bò heát söùc coâng phu, chu ñaùo, hình thaønh 5 böôùc:

- 91 -
Böôùc thöù nhaát, chuaån bò tö töôûng cho quaàn chuùng, tuyeân truyeàn vaän
ñoäng cho nhaân daân trong aáp tích cöïc tham gia vaøo vieäc phaù aáp, nhö chuaån
bò vuõ khí, chuaån bò löông thöïc tieáp teá cho beân ngoaøi. Veà toå chöùc, tröôùc heát
chuù troïng choïn boä phaän tieâu dieät löïc löôïng kìm keïp cuûa ñòch; chuaån bò löïc
löôïng töï veä maät laøm noäi coâng saün saøng phoái hôïp vôùi löïc löôïng tieán coâng töø
beân ngoaøi vaøo aáp.
Böôùc thöù hai, phaùt ñoäng naâng uy theá ñaáu tranh cuûa quaàn chuùng leân
möùc cao hôn, tröïc tieáp ñaáu tranh laøm raõ boä maùy kìm keïp cuûa ñòch. Keát hôïp
phaù kìm ñi ñoâi vôùi bung daân; phaùt huy ba muõi giaùp coâng (quaân söï, chính trò,
binh vaän) tieán coâng lieân tuïc; keát hôïp trong ñaùnh ra vôùi ngoaøi ñaùnh vaøo.
Böôùc thöù ba, phaù raõ aáp chieán löôïc, ñöa phaàn lôùn daân veà laøng cuõ.
Böôùc thöù tö, höôùng daãn cho daân saûn xuaát vaø chieán ñaáu ôû laøng cuõ.
Phaùt hieän vaø tröø dieät cho heát boïn aùc oân coøn beân trong aáp.
Böôùc thöù naêm, phaù trieät ñeå aáp chieán löôïc. Chuaån bò xaây döïng laøng
chieán ñaáu, chuaån bò choáng ñòch caøn queùt gom daân vaøo laïi aáp.
Tuy keá hoaïch chuaån bò khaù coâng phu, nhöng trong thöïc teá dieãn bieán
thì ñòch choáng laïi vieäc phaù aáp cuûa ta khaù quyeát lieät, neân dieãn ra traïng thaùi
giaèng co. Böôùc ñaàu tuy ta giaønh ñöôïc moät soá thaéng lôïi, nhöng toån thaát cuûa
ta khaù lôùn, nhieàu khoù khaên trôû ngaïi ñaõ xuaát hieän neân hieäu quaû ñaït chöa
cao. Do vaäy, traän phaù aáp chieán löôïc Beán Töôïng phaûi keùo daøi maát 92 ngaøy
ñeâm. Trong thôøi gian ñoù, quaân vaø daân Beán Töôïng ñaõ chieán ñaáu beàn bæ,
kieân cöôøng. Ñöôïc söï chi vieän cuûa Khu, cuûa tænh vaø ñöôïc söï taùc ñoäng cuûa
chieán tröôøng toaøn Mieàn, neân chuùng ta ñaõ töøng böôùc phaù raõ aáp chieán löôïc
Beán Töôïng. Ñôït ñaàu ñaõ coù 85 gia ñình trong aáp chieán löôïc ñaõ trôû veà laøng
cuõ, söûa chöõa laïi nhaø cöûa.

- 92 -
Nhaân thaéng lôïi böôùc ñaàu, ta phaùt ñoäng quaàøn chuùng kieân quyeát ñaáu
tranh vôùi ñòch vaø sau cuøng nhaân daân ñaõ noåi daäy phaù tan taønh aáp Beán Töôïng
keùo veà laøng cuõ laøm aên.
AÁp kieåu maãu Beán Töôïng ñöôïc Myõ- nguïy daøy coâng xaây döïng ñaõ bò
phaù tan, chính quyeàn vaø löïc löôïng quaân ñoäi, an ninh cuûa chuùng phaûi ruùt
chaïy. Thaéng lôïi cuûa vieäc phaù tan aáp chieán löôïc kieåu maãu Beán Töôïng cho
ta nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm raát coù giaù trò. Tröôùc heát ñoù laø söï taäp trung
chæ ñaïo cuûa Khu, tænh vaø huyeän ñaõ ñoäng vieân tinh thaàn kieân cöôøng, quaû
caûm cuûa nhaân daân ñaáu tranh roøng raõ suoát 92 ngaøy ñeâm vôùi ñòch. Ñoù coøn laø
do söï chuaån bò phaù aáp ñöôïc chu ñaùo, coù söï ñieàu haønh chaët cheõ, thoáng nhaát
cuûa moät uûy ban chæ ñaïo tröïc tieáp. Thaéng lôïi cuûa vieäc phaù banh aáp chieán
löôïc Beán Töôïng laø keát quaû cuûa söï vaän duïng ñuùng ñaén ñöôøng loái chieán
tranh nhaân daân cuûa Ñaûng, laø söï ñuùc keát, ruùt kinh nghieäm trong caùc ñôït phaù
aáp chieán löôïc tröôùc ñoù; laø söï saùng taïo trong vaän duïng phöông chaâm ba muõi
giaùp coâng, trong ñoù phong traøo noåi daäy cuûa quaàn chuùng trong aáp ñöôïc phaùt
ñoäng, phaùt huy raát hieäu quaû. AÁp chieán löôïc Beán Töôïng moâ hình kieåu maãu
kìm keïp nhaân daân trong tænh Thuû Daàu Moät cuõng nhö nhaân daân mieàn Ñoâng
Nam boä bò suïp ñoå, baùo hieäu söï phaù saûn cuûa quoác saùch aáp chieán löôïc, söï
thaát baïi hoaøn toaøn cuûa chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” cuûa Myõõ treân
chieán tröôøng Vieät Nam .
Sau khi aáp chieán löôïc kieåu maãu Beán Töôïng bò phaù tan, Thöôøng vuï
Tænh uyû Thuû Daàu Moät chæ ñaïo ruùt kinh nghieäm, chæ ra nhöõng öu khuyeát
ñieåm trong quaù trình chæ ñaïo, chæ huy, toå chöùc phaù aáp chieán löôïc Beán
Töôïng vaø quyeát ñònh tieáp tuïc ñaåy maïnh phong traøo phaù aáp chieán löôïc

- 93 -
trong toaøn tænh. Chæ trong moät thôøi gian ngaén, phong traøo phaù aáp chieán löôïc
trong tænh ñaõ daáy leân thaønh cao traøo.
Ñöôïc söï hoã trôï cuûa löïc löôïng vuõ trang vaø quaàn chuùng, nhieàu aáp
chieán löôïc ôû saâu trong vuøng noâng thoân vaø xa thò xaõ, thò traán, quaän lî ñaõ bò
phaù banh, phaù raõ nhö aáp chieán löôïc Raïch Baép, Baøu Baøng, Daùng Höông,
Phuù Thöù , Raïch Kieán, Beán Suùc, Kieán Ñieàn…. böùc ruùt nhieàu ñoàn boùt ñòch,
vuøng giaûi phoùng ñöôïc môû roäng ôû nhöõng ñòa baøn quan troïng nhö caùc xaõ doïc
ñöôøng 14 töø Phuù An ñeán Thanh An ; caùc xaõ doïc quoác loä 13 töø ngaõ tö Sôû
Sao ñeán aáp Myõ Thaïnh xaõ Myõ Phöôùc. Nhöõng aáp chieán löôïc naèm saùt naùch
ñòch, khaåu hieäu binh vaän do cô sôû maät, du kích maät treo daùn ñaày ñöôøng
trong aáp. Boä maùy kìm keïp bò phaù loûng, phaù banh töøng maûng lôùn. Nhieàu aáp
chieán löôïc tuy coøn taïi, nhöng thöïc chaát ta ñaõ giaønh quyeàn laøm chuû taïi choã.
Ñoàng baøo trong caùc aáp chieán löôïc naøy ñöôïc toå chöùc laïi vaø trôû thaønh nhöõng
cô sôû haäu caàn cung caáp löông thöïc, quaân trang cho boä ñoäi.
Nhieàu nôi ôû saùt thò xaõ, thò traán, ñòch cuõng kieåm soaùt ñöôïc ban ngaøy,
ban ñeâm chuùng phaûi co cuïm coá thuû trong ñoàn boùt khoâng daùm bung ra hoaït
ñoäng. ÔÛ caùc laøng cuûa ñoàn ñieàn cao su Daàu Tieáng, lieân tuïc ñaáu tranh vôùi
nguïy quyeàn ñoøi baõi boû toå chöùc phoøng veä daân söï, choáng baét xaâu, baét lính,
choáng gom daân vaøo aáp chieán löôïc. Moät soá binh lính ôû ñaây ñaõ ñoàng tình uûng
hoä caùc cuoäc ñaáu tranh cuûa anh chò em coâng nhaân.
Beân caïnh phaù aáp chieán löôïc Beán Töôïng, nhieàu nôi ôû mieàn Ñoâng
Nam boä cuõng noåi daäy choáng vaø phaù caùc aáp chieán löôïc treân ñòa baøn cuûa
mình.
Nhaân daân xaõ Taân Hieäp vaø Taân Hoøa (Chaâu Thaønh- Bieân Hoøa) bò ñòch
doàn vaøo aáp chieán löôïc, ñeâm 15-7-1962 keát hôïp vôùi du kích hoaït ñoäng töø

- 94 -
beân ngoaøi baén vaøo loâ coát ôû coång aáp, 200 gia ñình ñaõ phaù raøo vöôït ra khoûi
aáp luùc trôøi raïng saùng. Ñeán saùng ngaøy 17-7-1962 laïi tieáp tuïc coù theâm 107
gia ñình phaù raøo, keùo ra ngoaøi aáp chieán löôïc vaø cuoái cuøng aáp chieán löôïc bò
san phaúng.
Nhìn chung trong giai ñoaïn ñaàu naêm 1962, ôû nhöõng vuøng troïng yeáu
löïc löôïng laõnh ñaïo vaø noøng coát cô sôû caùch maïng trong caùc thoân aáp coøn
yeáu. Löïc löôïng vuõ trang chöa ñöôïc xaây döïng bao nhieâu, chöa coù kinh
nghieäm choáng caøn. ÔÛ nhieàu vuøng sau khi ñaõ giaûi phoùng boä ñoäi chuû löïc ruùt
ñi, löïïc löôïng du kích ñòa phöông khoâng giöõ ñöôïc quyeàn laøm chuû cho nhaân
daân, ñaõ bò ñòch quay laïi kìm keïp quaàn chuùng taøn baïo hôn. Nhieàu nôi, ta
chöa tìm ra ñöôïc phöông thöùc chæ ñaïo cuï theå phaù aáp chieán löôïc moät caùch coù
hieäu quaû. Trong nöûa ñaàu naêm 1962, toaøn Mieàn hôn 36.000 ngöôøi hy sinh,
bò thöông vaø bò baét. Nhieàu aáp chieán löôïc ta ñaõ gaây döïng ñöôïc cô sôû caùch
maïng nhöng bò ñòch ñaùnh baät ra, soá aáp giaûi phoùng bò thu heïp laïi. Mieàn
Ñoâng Nam boä maát 13 xaõ giaûi phoùng [114,tr.106], trong khi ñoù mieàn Taây
Nam boä chæ coøn 1.520 aáp trong soá 2.543 aáp giaûi phoùng, mieàn Trung Nam
boä töø 73 xaõ giaûi phoùng giaûm xuoáng coøn 63 xaõ [189,tr.309].
Tröôùc nhöõng khoù khaên cuûa phong traøo, trong caùn boä coù moät boä phaän
naûy sinh taâm lyù hoaøi nghi, bi quan nhaát laø caùn boä ôû cô sôû. Ñeå khaéc phuïc
tình traïng naøy, Trung öông Cuïc ñaõ cöû caùc uûy vieân xuoáng ñòa phöông tröïc
tieáp chæ ñaïo, höôùng daãn phong traøo ñaáu tranh, tìm hieåu thöïc teá thu thaäp
kinh nghieäm choáng caøn queùt toát, phaù aáp chieán löôïc gioûi, ñaùnh ñòch coù hieäu
quaû.
Ñeå ruùt kinh nghieäm vaø thuùc ñaåy maïnh phong traøo choáng, phaù aáp
chieán löôïc, thaùng 7-1962, Khu uûy Saøi Goøn- Gia Ñònh môû Hoäi nghò chuyeân

- 95 -
ñeà veà choáng phaù aáp chieán löôïc. Qua caùc baùo caùo ñieån hình, Hoäi nghò keát
luaän: muoán choáng phaù aáp chieán löôïc thaønh coâng, caùn boä phaûi baùm ñaát,
baùm daân, muoán thöïc hieän phöông chaâm “baùm ñaát, baùm daân” phaûi tieán
haønh “mang naép haàm bí maät vaøo trong aáp chieán löôïc”. Veà hình thöùc vaø
bieän phaùp ñaáu tranh, Hoäi nghò chæ roõ: muoán choáng phaù aáp chieán löôïc coù
hieäu quaû phaûi keát hôïp 3 muõi giaùp coâng; phaûi keát hôïp trong choáng ngoaøi
phaù, ra söùc tranh thuû vaän ñoäng phaân hoaù daân veä vaø thanh nieân chieán ñaáu
xaây döïng cô sôû trong daân veä vaø thanh nieân chieán ñaáu, xaây döïng töï veä
ngaàm vaø du kích maät, laøm teâ lieät tai maét cuûa ñòch, giöõ moái lieân heä trong vaø
ngoaøi aáp, phoái hôïp 3 muõi giaùp coâng ôû trong aáp vaø tieán coâng quaân söï ôû beân
ngoaøi vaøo. Hoäi nghò choïn caùc xaõ Taân Nhöït, Taân Kieân, Taân Taïo, Vónh Loäc
laøm thí ñieåm chæ ñaïo choáng phaù aáp chieán löôïc trong thôøi gian tôùi
[115,tr.349-350].
Treân cô sôû ruùt kinh nghieäm töø thöïc tieãn ñaáu tranh, ngaøy 8-8-1962
Trung öông Cuïc ra chæ thò soá 21 “Veà vaán ñeà ñaáu tranh choáng phaù aáp chieán
löôïc, xaõ töï veä vaø gom daân cuûa ñòch”. Nhìn nhaän laïi phong traøo ñaáu tranh
choáng phaù aáp chieán löôïc trong thôøi gian qua, Trung öông Cuïc ñaõ chæ roõ
nhöõng khuyeát nhöôïc ñieåm trong quaù trình chæ ñaïo cuûa caùc caáp uyû Ñaûng ôû
mieàn Nam, trong ñoù nhaán maïnh vieäc chöa ñaùnh giaù ñuùng tính chaát thaâm
ñoäc, phöùc taïp, laâu daøi trong aâm möu naøy cuûa ñòch, cuõng nhö nhöõng khoù
khaên, thuaän lôïi cuûa caû ta vaø ñòch. Do ñoù, thieáu söï chuaån bò tö töôûng thaät
ñaày ñuû trong caùn boä ñaûng vieân vaø quaàn chuùng, khoâng coù keá hoaïch choáng
phaù moät caùch tích cöïc ngay töø ñaàu, cho neân khi ñòch ñeán tieán haønh laäp aáp
chieán löôïc ñaõ gaây cho quaàn chuùng nhieàu thieät haïi, nhieàu cô sôû bò baät ra
ngoaøi, trong laõnh ñaïo coù nhöõng luùng tuùng, bò ñoäng.

- 96 -
Ñaây laø moät chæ thò ñaàu tieân chuyeân baøn veà söï chæ ñaïo cuoäc ñaáu tranh
choáng phaù aáp chieán löôïc cuûa Ñaûng boä mieàn Nam. Qua thöïc tieãn cuûa phong
traøo ñaáu tranh choáng phaù aáp chieán löôïc hôn 1 naêm keå töø khi ñòch thöïc hieän
“quoác saùch” naøy, chæ thò ñaõ ñuùc keát ñöôïc nhieàu kinh nghieäm trong quaù trình
chæ ñaïo cuoäc ñaáu tranh. Ñaây laø laàn ñaàu tieân Trung öông Cuïc vaïch ra moät
keá hoaïch töông ñoái tæ mæ, toaøn dieän ñeå höôùng daãn, chæ ñaïo phong traøo ñaáu
tranh choáng phaù aáp chieán löôïc. Trong chæ ñaïo phaûi phaân loaïi cuï theå töøng
möùc ñoä tính chaát cuûa töøng loaïi aáp chieán löôïc ôû töøng vuøng ñeå ñeà ra yeâu caàu,
phöông chaâm, bieän phaùp choáng phaù cho phuø hôïp vaø coù hieäu quaû vaø keát
luaän: “Vieäc phaù thaønh raøo cuõng nhö löïc löôïng ngoaøi vaøo ñaùnh phaù chæ laø
moät maët, chuû yeáu laø phaûi phaùt ñoäng löïc löôïng beân trong vaø phaûi phaù töø
beân trong” [154], laø nhöõng keát luaän quan troïng nhaèm khaéc phuïc söï luùng
tuùng trong quaù trình chæ ñaïo cuûa caùc caáp uûy Ñaûng trong thôøi gian qua.
Ngaøy 17-8-1962, ñoàng chí Leâ Duaån – Bí thö thöù nhaát cuûa Trung
öông Ñaûng ñaõ göûi thö cho Trung öông Cuïc mieàn Nam, chæ roõ aâm möu, thuû
ñoaïn cuûa ñòch trong vieäc thöïc hieän aáp chieán löôïc ôû mieàn Nam vaø khaúng
ñònh: “Choáng laïi vieäc laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch phaûi laø löïc löôïng cuûa
quaàn chuùng, löïc löôïng chính trò vaø quaân söï. Neáu khoâng laáy löïc löôïng
quaàn chuùng laø chính ñeå choáng laïi vieäc laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch thì nhaát
ñònh khoâng theå phaù ñöôïc aáp chieán löôïc” [41,tr.7].
Beân caïnh ñoù, Trung öông Cuïc coøn chæ ñaïo caùc tænh toå chöùc caùc hoäi
nghò ruùt kinh nghieäm choáng caøn, choáng phaù aáp chieán löôïc.
Ngaøy 15-9-1962 Trung öông Cuïc vaø Boä chæ huy quaân söï Mieàn ñaõ toå
chöùc Hoäi nghò daân quaân du kích toaøn Nam boä trong ñoù coù 4 baùo caùo veà
“Moät soá kinh nghieäm veà choáng phaù aáp chieán löôïc ôû noâng thoân ñoàng baèng”.

- 97 -
Hoäi nghò ñaõ ruùt ra 7 kinh nghieäm ñeå chæ ñaïo phong traøo choáng, phaù aáp
chieán löôïc hieäu quaû. Hoäi nghò nhaán maïnh: “Phaûi naém vöõng ñöôøng loái chính
saùch cuûa Ñaûng khi phaù aáp chieán löôïc, caøng thöïc hieän ñöôïc ñuùng caùc chính
saùch cuûa Ñaûng nhö chính saùch ruoäng ñaát, chính saùch binh vaän… ñoaøn keát
ñöôïc moïi ngöôøi, chieáu coá lôïi ích thieát thöïc cuûa quaàn chuùng thì choáng phaù
aáp chieán löôïc caøng coù hieäu quaû” [162]. Hoäi nghò ñaõ ñuùc keát quy luaät:
“Ñòch kìm keïp, ta phaù kìm keïp , ñòch laïi kìm keïp ta laïi phaù. Ñòch caøn queùt,
ñòch laäp aáp chieán löôïc, ta phaù aáp chieán löôïc, ñòch laïi laäp, ta laïi phaù. Trong
cuoäc ñaáu tranh giaèng co quyeát lieät ñoù, moãi ngaøy ta tieán theâm moät böôùc, ñaåy
luøi ñòch moät böôùc, ta lôùn maïnh moät böôùc, ñòch suy yeáu ñi moät böôùc tieán tôùi
ta maïnh hôn ñòch vaø giaønh thaéng lôïi hoaøn toaøn” [162].
Theo söï chæ ñaïo cuûa Trung öông Cuïc, caùc tænh cuõng tieán haønh toå
chöùc caùc cuoäc Hoäi nghò ruùt kinh nghieäm choáng caøn queùt, choáng gom daân
laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch. Töø thöïc tieãn ñoù, ngaøy 20-11-1962 Thöôøng vuï
Trung öông Cuïc ñaõ ra chæ thò boå sung “Veà ñaáu tranh choáng phaù aáp chieán
löôïc vaø gom daân cuûa ñòch”.
Nhôø söï chæ ñaïo thoáng nhaát phoái hôïp chaët cheõ töø Trung öông ñeán caùc
khu uyû, tænh uyû phong traøo ñaáu tranh choáng phaù aáp chieán löôïc, ñaëc bieät laø
töø giöõa naêm 1962 ñaõ phaùt trieån thaønh moät phong traøo quaàn chuùng roäng
khaép. Phong traøo ñaáu tranh choáng phaù aáp chieán löôïc ñaõ dieãn ra gay go aùc
lieät ôû Taây Ninh moät troïng ñieåm laäp aáp chieán löôïc cuûa Myõ-Dieäm, ñöôïc söï
chæ ñaïo cuûa Tænh uyû, phong traøo choáng phaù aáp chieán löôïc dieãn ra heát söùc
quyeát lieät . ÔÛ aáp Baàøu Maây, phong traøo ñaáu tranh cuûa nhaân daân choáng phaù
aáp chieán löôïc ñeán giai ñoaïn naøy ñaõ keát hôïp phong traøo du kích ñeå ñaùnh
ñòch, tranh thuû vaän ñoäng binh lính laøm thaát baïi aâm möu cuûa ñòch.

- 98 -
ÔÛ ngaõ Ba Chaâu thuoäc xaõ Gia Loäc ôû tænh Taây Ninh, ñòch döï kieán xaây
döïng aáp chieán löôïc lôùn nhaát trong voøng 4 thaùng vaø döï ñònh khi khaùnh
thaønh, ñích thaân Ngoâ Ñình Nhu seõ ñeán döï. Luùc ñaàu nhaân daân naèm chôø ñeán
gaàn saùng khi boïn ñòch beân ngoaøi ruùt ñi, boïn beân trong lô laø maát caûnh giaùc,
luùc ñoù 1.500 ngöôøi chia laøm 50 toaùn xeáp thaønh haøng ngang chaïy vaøo, keát
hôïp vôùi nhaân daân ôû trong chaïy ra duøng cuoác, xeûng san baèng. Ñòch baét ñoàng
baøo laøm trôû laïi nhaân daân kieân quyeát khoâng laøm. Ta laïi tieáp tuïc phaù. Keát
quaû sau moät naêm, 15 laàn tieán coâng ñaõ phaù döùt ñieåm aáp chieán löôïc ôû Ba
Chaâu, Taây Ninh [49,tr.151 ].
Toaøn mieàn Ñoâng Nam boä ñaõ phaù loûng, phaù raõ haøng traêm aáp
[78;292], chæ rieâng vuøng ven Saøi Goøn Gia Ñònh, nhaân daân ñaõ laøm chuû ñöôïc
167 thoân [69,tr.292].
Hoã trôïï tích cöïc cho phong traøo choáng phaù aáp chieán löôïc, coâng taùc
binh vaän cuõng böôùc ñaàu coù hieäu quaû. Naêm 1961 binh lính cuûa chính quyeàn
Saøi Goøn ñaøo nguõ 17.500 teân thì cuoái naêm 1962 ñaõ leân tôùi 3 vaïn teân.
Keát quaû hoaït ñoäng choáng, phaù aáp chieán löôïc cuûa caùc ñòa phöông
trong naêm 1962 ñaït thaønh tích böôùc ñaàu khaù tích cöïc, ñöôïc nhaân daân toång
keát suùc tích trong caâu ca dao:
Daân bò kìm phaù môùi hay
Daân laøm quaân phaù bieát ngaøy naøo xong.
Hoaëc:
Bao vaây böùc ruùt böùc haøng.
Truï laïi ñaùnh caøn giaûi phoùng noâng thoân.

- 99 -
Taøi lieäu Maät cuûa Laàu naêm goùc cho bieát 9 thaùng ñaàu naêm 1962, ñòch
chæ laäp ñöôïc 3.225 aáp chieán löôïc vaø ñang xuùc tieán laäp 2.217 aáp khaùc treân
toaøn mieàn Nam, trong khi keá hoaïch ñaët ra laø 11.000 aáp [69,tr.292].
Thaùng 11 naêm 1962, Hoäi nghò chieán tranh du kích toaøn Mieàn ñaõ ñöôïc
tieán haønh taïi chieán khu Döông Minh Chaâu. Töø caùc baùo caùo ñieån hình, Hoäi
nghò ñaõ neâu leân nhöõng kinh nghieäm, nguyeân taéc vaø nhöõng vaán ñeà caàn chuù
troïng ñeå ñaåy maïnh phong traøo du kích chieán tranh, xaây döïng xaõ chieán ñaáu
treân toaøn Mieàn. Veà choáng, phaù aáp chieán löôïc, caàn phaù ngay töø ñaàu vaø vaän
ñoäng quaàn chuùng khoâng vaøo aáp chieán löôïc; phaù caû hình thöùc vaø noäi dung;
phaù aâm möu thaønh laäp teà vaø phoøng veä daân söï trong aáp; keát hôïp löïc löôïng
beân ngoaøi vaø beân trong; phaù xong phaûi xaây döïng ngay aáp chieán ñaáu ñeå
ñaùnh traû ñòch phaûn kích.
Choáng, phaù “Quoác saùch aáp chieán löôïc” laø nhieäm vuï laâu daøi, phöùc taïp
voâ cuøng gian khoå. Coù nôi phaù ñi phaù laïi haøng chuïc, thaäm chí haøng traêm
laàn. Baøi hoïc kinh nghieäm maø Hoäi nghò thaùng 11/1962 baøn veà phaù aáp chieán
löôïc ñeà ra laø:
-Phaûi ñaäp tan caùc cuoäc caøn queùt, ñaùnh phaù cuûa ñòch, tieâu dieät nhieàu
sinh löïc ñòch, taïo ñieàu kieän phaùt ñoäng quaàn chuùng kieân trì ñaáu tranh “moät
taác ñaát khoâng ñi, moät ly khoâng rôøi” .
-Muoán phaù aáp chieán löôïc, phaûi keát hôïp hai löïc löôïng chính trò vaø
quaân söï, keát hôïp ba muõi giaùp coâng, phaùt ñoäng löïc löôïng nhaân daân taïi choã
noåi daäy phoái hôïp vôùi söï yeåm trôï cuûa löïc löôïng beân ngoaøi, taïo thaønh söùc
maïnh toång hôïp phaù kìm keïp, tieâu dieät ñoàn boùt ñòch, dieät boïn aùc oân, boïn chæ
huy ngoan coá nhieàu nôï maùu vôùi nhaân daân.

- 100 -
-Vaän duïng linh hoaït nhieàu phöông phaùp khaùc nhau, nhieàu caùch ñaùnh
phaù khaùc nhau. ÔÛ nhöõng nôi coù phong traøo khaù, coù löïc löôïng maïnh, nhaát laø
coù söï phoái hôïp vôùi quaân chuû löïc cô ñoäng hoã trôï thì phaù banh töøng aáp, tieán
tôùi phaù 5,7 aáp moät löôït, hoaëc khi coù thôøi cô thuaän lôïi coù theå phaù raõ haøng
maõng aáp chieán löôïc ôû moät soá xaõ lieân hoaøn. ÔÛ nhöõng nôi, phong traøo chöa
ñuû maïnh, löïc löôïng ta coøn yeáu thì coù theå phaùt ñoäng quaàn chuùng baét ñaàu töø
phaù loûng tieán leân phaù raõ töøng aáp.
-Phaûi kieân trì vaø toå chöùc laõnh ñaïo quaàn chuùng saün saøng phaù aáp phaûi
phaù ñi, phaù laïi nhieàu laàn, coù khi haøng traêm laàn. Sau khi phaù aáp, nhöõng nôi
coù ñieàu kieän phaûi xaây döïng thaønh nhöõng xaõ, aáp chieán ñaáu, môû roäng vuøng
giaûi phoùng. Vuøng giaûi phoùng noâng thoân vaø caên cöù caùch maïng ñöôïc môû
roäng, môû ra moät cuïc dieän môùi coù lôïi cho ta, baát lôïi cho ñòch. Theá chuû ñoäng
tieán coâng ñaõ chuyeån veà tay ta.
Nhaèm giuùp cho nhaân daân vaø löïc löôïng vuõ trang mieàn Nam coù ñuû cô
sôû vaät chaát tieán haønh chieán tranh caùch maïng, Trung öông xuùc tieán khaån
tröông chi vieän cho mieàn Nam veà moïi maët, töø caùn boä ñeán ñôn vò thöïc binh,
vuõ khí, phöông tieän, taøi chính. Döï kieán, beân caïnh löïc löôïng taïi choã, tröôùc
maét mieàn Baéc seõ ñöa vaøo chieán tröôøng mieàn Nam goàm cô quan quaân söï
Mieàn, Khu vaø caùn boä tænh, caùc ñôn vò thöïc binh. Nhôø vaäy, phong traøo
choáng, phaù aáp chieán löôïc cuûa caùc ñòa phöông trong naêm 1962 ñaït keát quaû
khaû quan.
Treân toaøn Mieàn, ñeán cuoái naêm 1962, ñaõ coù 34 trieäu löôït ngöôøi tham
gia ñaáu tranh chính trò phaù aáp chieán löôïc, phaù hoaøn toaøn 2.895 aáp (phaù ñi,
phaù laïi 5.950 laàn) treân toång soá 6.164 aáp maø chuùng ñaõ laäp ñöôïc. Ta ñaõ phaù
ñöôïc theá kìm keïp, giaønh quyeàn laøm chuû ôû 12.000/17.000 thoân, giaûi phoùng

- 101 -
5/14 trieäu daân toaøn mieàn. Hôn 1,5 trieäu ha/3,5 trieäu ha ruoäng ñaát ñaõ veà tay
noâng daân. Hôn 23.000 thanh nieân tham gia toøng quaân, ñaùnh giaëc. Haøng
nghìn aáp chieán löôïc bò phaù vaø bieán thaønh laøng xaõ chieán ñaáu.
Trong keát quaû to lôùn treân ñaây, mieàn Ñoâng Nam boä laø chieán tröôøng
soâi ñoäng vaø coù nhieàu ñòa phöông ñaåy maïnh phong traøo quaàn chuùng noåi daäy,
choáng, phaù coù hieäu quaû “Quoác saùch aáp chieán löôïc” cuûa ñòch. Quaân vaø daân
Long An naêm 1962 tieâu dieät, böùc ruùt 70 ñoàn boùt, dieät haøng traêm teân. Muõi
binh vaän söû duïng noäi tuyeán phuïc vuï 40 traän ñaùnh, thu haøng traêm suùng, ñaõ
phaùt ñoäng phong traøo du kích chieán tranh, phaù nhieàu aáp chieán löôïc, xaây
döïng xaõ, aáp chieán ñaáu, xaây döïng heä thoáng giao thoâng haøo, oâ, uï chieán ñaáu,
baùm truï ñaùnh ñòch. Muõi ñaáu tranh chính trò môû haøng traêm cuoäc ñaáu tranh
vôùi haøng vaïn löôït ngöôøi tham gia, nhieàu cuoäc ñaáu tranh lôùn, quy moâ lieân
xaõ, lieân huyeän keùo vaøo quaän lî, tænh lî tröïc dieän ñaáu tranh vôùi ñòch.
Taïi Taây Ninh naêm 1962, phong traøo ñaáu tranh chính trò phaùt trieån
maïnh meõ ôû caùc huyeän Traûng Baøng, Goø Daàu, Chaâu Thaønh… Caùc cuoäc ñaáu
tranh quy moâ töøng xaõ hay lieân xaõ, lieân huyeän ñeàu coù ban chæ huy thoáng
nhaát, coù toå chöùc löïc löôïng döï bò ñeå hoã trôï khi caàn. Chieán tranh nhaân daân
phaùt trieån caû chieàu roäng laãn chieàu saâu. Toaøn tænh xaây döïng ñöôïc 25 xaõ
chieán ñaáu vôùi heä thoáng ñòa ñaïo, oâ, uï chieán ñaáu, haàm choâng, baõi mìn. Nhieàu
xaõ, aáp chieán ñaáu ñaõ aùp saùt ñoàn boùt, taïo theá vaây haõm ñòch nhö An Thònh,
Buøng Binh, Ñoân Thuaän (Ñoân Thuaän ñaõ xaây döïng heä thoáng ñòa ñaïo daøi 15
km, coù löông khoâ nöôùc ngoït döï tröõ, ñuû cho moät trung ñoaøn baùm truï).
Heä thoáng xaõ chieán ñaáu ôû Baø Ròa naêm 1962 ñöôïc phaùt trieån roäng
khaép nhö: Long Phöôùc, Haéc Dòch, Ngaõi Giao, Long Taân, Baøu Laâm, Xuaân
Sôn… Löïc löôïng vuõ trang vaø caùn boä chuû choát cuûa tænh ñaõ veà baùm truï taïi ñòa

- 102 -
ñaïo Long Phöôùc ñeå chæ ñaïo vaø hoã trôï phong traøo choáng phaù aáp chieán löôïc
treân ñòa baøn troïng ñieåm.
Taïi Bieân Hoøa naêm 1962, huyeän Long Thaønh toå chöùc ñaøo 400 meùt ñòa
ñaïo taïi Tam An, caùch quoác loä 15 hôn moät caây soá. Huyeän Nhôn Traïch ñaøo
ñòa ñaïo taïi khu loøng chaûo Phöôùc An, ñöa caùn boä huyeän uûy veà baùm truï chæ
ñaïo phong traøo. Du kích boä ñoäi huyeän baùm truï ñaùnh ñòch beõ gaõy nhieàu
cuoäc caøn queùt vaøo caên cöù.
Huyeän Beán Caùt tænh Bình Döông naêm 1962 toå chöùc ñaøo ñòa ñaïo vaø
xaây döïng xaõ chieán ñaáu taïi ba xaõ Nam Beán Caùt: An Ñieàn, An Taây, Phuù An
vôùi haøng ngaøn meùt ñòa ñaïo, haøng chuïc ngaøn meùt giao thoâng haøo, oâ, uï chieán
ñaáu, quaân vaø daân xaõ Nam Beán Caùt ñaõ phaùt trieån phong traøo du kích chieán
tranh, baùm truï ñaùnh ñòch raát kieân cöôøng, beõ gaõy nhieàu cuoäc caøn queùt quy
moâ cuûa Myõ- nguïy, baûo veä quaàn chuùng, giöõ vöõng phong traøo giaûi phoùng,
vöôït qua aùc lieät ñeå toàn taïi vaø phaùt trieån.
Taïi chieán khu Ñ, toå chöùc ñaøo ñòa ñaïo taïi khu vöïc Suoái Linh daøi 800
meùt, vôùi nhieàu ngoõ ngaùch, haàm laøm vieäc, kho döï tröõ vuõ khí, löïc löôïng quaân
y. Phía ngoaøi ñòa ñaïo coù heä thoáng giao thoâng haøo vaø oâ, uï chieán ñaáu ñeå cô
ñoäng ñaùnh ñòch, baûo veä cô quan Khu uûy. Ñòa ñaïo Suoái Linh gaén vôùi cô
quan Khu uûy mieàn Ñoâng trong suoát nhieàu naêm keå töø 1962.
Trong thôøi kyø naøy, caùc tænh mieàn Ñoâng ñaõ giaûi phoùng nhieàu xaõ,
nhieàu vuøng, giaûi phoùng tôùi ñaâu xaây döïng xaõ chieán ñaáu tôùi ñoù, taïo theá caøi
raêng löôïc, “baùm thaét löng ñòch maø ñaùnh”. Heä thoáng ñòa ñaïo keát hôïp oâ, uï
chieán ñaáu laø moät saùng taïo cuûa quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä taïo neân
nhöõng vaønh ñai ñaùnh ñòch trong theá traän chieán tranh nhaân daân, môû roäng

- 103 -
khaû naêng baùm truï ñaùnh ñòch khoâng chæ taïi vuøng caên cöù maø ngay ôû nhöõng
vuøng tranh chaáp aùc lieät.
Ñeå chuaån bò haäu caàn cho böôùc phaùt trieån cuûa cuoäc chieán tranh, mieàn
Ñoâng ñaõ tích cöïc môû roäng nhöõng cô sôû haäu caàn nhö U50 ôû chieán khu Ñ,
U60 ôû chieán khu Döông Minh Chaâu.
2. 2. 3. Höôûng öùng phong traøo “Thi ñua AÁp Baéc gieát giaëc laäp coâng”
ñaåy maïnh choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä naêm 1963.
Böôùc vaøo naêm 1963, Boä chæ huy quaân söï Myõ MACV thay keá hoaïch
bình ñònh mieàn Nam trong 18 thaùng baèng keá hoaïch “tieán coâng toaøn dieän”,
mang maät danh N16 vôùi tham voïng “giaønh thaéng lôïi quyeát ñònh”. Trong
naêm 1963, Myõ ñöa vaøo mieàn Nam theâm 11.000 nhaân vieân quaân söï Myõ
(gaáp 3 laàn naêm 1962), cuøng 165 maùy bay vaø 257 xe thieát giaùp; naâng quaân
soá chuû löïc nguïy leân 200.000 teân, 210.000 quaân baûo an, daân veä [69,tr.293]ä.
Töø thaùng 2 naêm 1963, ñòch baét ñaàu huy ñoäng moïi löïc löôïng vaø phöông tieän
chieán tranh, cuøng boä maùy kìm keïp caùc caáp, môû caùc cuoäc haønh quaân quy moâ
lôùn, daøi ngaøy, nhaèm bình ñònh noâng thoân, tieâu dieät toaøn boä toå chöùc quaân söï
vaø chính trò cuûa coäng saûn, kieåm soaùt toaøn boä laõnh thoå Vieät Nam coäng hoøa.
Muïc tieâu cuï theå laø laäp 7.500 aáp chieán löôïc, gom ñöôïc 8 trieäu daân, taäp trung
vaøo hai troïng ñieåm laø mieàn Ñoâng Nam boä vaø ñoàng baèng soâng Cöûu Long,
khoáng cheá cho ñöôïc vuøng ven Saøi Goøn – Gia Ñònh vaø Long An.
Sau thaát baïi ôû AÁp Baéc, Myõ – Dieäm trieån khai haøng loaït cuoäc haønh
quaân ñaùnh phaù nhieàu laàn vaøo caùc caên cöù chieán khu Ñ, chieán khu Döông
Minh Chaâu, Hieáu Lieâm (Bieân Hoøa), Long An, ñoàng thôøi trieån khai keá
hoaïch AN16 vôùi muïc tieâu laäp 7500 aáp chieán löôïc kieåm soaùt 8 trieäu daân
noâng thoân. Myõ-Dieäm söû duïng chuû yeáu laø löïc löôïng hoãn hôïp, tröïc thaêng

- 104 -
vaän, thieát xa vaän vaø phaùo binh yeåm trôï cho caùc cuoäc caøn queùt, hoã trôï bình
ñònh gom daân laäp aáp chieán löôïc. Gom ñöôïc aáp naøo thì thieát laäp ngay boä
maùy teà nguïy töø xaõ aáp ñeán lieân gia, boá trí baûo an, daân veä, toå chöùc löïc löôïng
thanh nieân chieán ñaáu vaø heä thoáng coâng an ngaàm. Bình Ñònh xong töøng khu
vöïc, Myõ-Dieäm ñöa löïc löôïng hoãn hôïp sang ñaùnh phaù vuøng khaùc. Vôùi thuû
ñoaïn nhö treân, trong voøng 9 thaùng Myõ-Dieäm ñaõ laäp ñöôïc taïi Taây Ninh ñòch
ñaõ laäp 94 aáp chieán löôïc, Bieân Hoøa 150 aáp, Kieán Töôøng 45 aáp, Thuû Daàu
Moät 100 aáp, Long An 273 aáp . ÔÛ Kieán Töôøng, ñòch cho ñaøo keânh ngang,
doïc chia ñòa baøn thaønh töøng oâ nhoû ñeå deã beà kieåm soaùt quaàn chuùng. ÔÛ Taây
Ninh, chuùng khoâng chæ gom daân taïi choã, maø coøn xuùc taùt daân ôû vuøng giaûi
phoùng veà caùc aáp chieán löôïc trong vuøng chuùng kieåm soaùt, boá trí caùc gia ñình
caùch maïng bò gom vaøo aáp ra voøng ngoaøi ñeå laøm laù chaén cho teà ñieäp vaø
quaân nguïy khi bò tieán coâng. ÔÛ Long An, troïng ñieåm bình ñònh, ñòch ñaõ huy
ñoäng 40.000 quaân chuû löïc vaø ñòa phöông, 21.000 thanh nieân chieán ñaáu, lieân
tieáp môû caùc cuoäc haønh quaân caøn queùt ñeå hoã trôï gom daân laäp aáp chieán löôïc.
Veà caùch ñaùnh, chuùng duøng caáp chieán ñoaøn hoãn hôïp ñaùnh vaøo töøng khu vöïc
heïp, keùo daøi nhieàu ngaøy cho ñeán khi laäp xong aáp chieán löôïc môùi chuyeån
sang khu vöïc khaùc theo veát daàu loang. Phaàn lôùn caùc xaõ ñöôïc giaûi phoùng
trong Ñoàng khôûi bò ñòch taùi chieám. Treân toaøn mieàn Nam, ñòch ñaõ laäp ñöôïc
5.000 aáp chieán löôïc treân toång soá döï kieán cuûa chuùng laø 8.000 aáp, khoanh
6.000.000 daân [95, tr.144].
Ruùt kinh nghieäm töø nhöõng naêm tröôùc, naêm 1963 Myõ-nguïy khoâng
ñaùnh traøn lan maø taäp trung vaøo hai troïng ñieåm laø mieàn Ñoâng Nam boä vaø
ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Taïi mieàn Ñoâng Nam boä chuùng chuû tröông phaûi
khoáng cheá baèng ñöôïc vuøng ven Saøi Goøn- Gia Ñònh vaø Long An. Caùc cuoäc

- 105 -
haønh quaân caøn queùt ñöôïc môû lieân tieáp ñaùnh vaøo chieán khu Ñ, chieán khu
Döông Minh Chaâu, Long Nguyeân, Bôøi Lôøi .v.v..
Taïi Bieân Hoøa, Baø Ròa, Long Khaùnh, ñòch xaây döïng haøng loaït aáp
chieán löôïc vuøng ñoàng baøo coâng giaùo di cö bao quanh tænh lî, quanh caùc caên
cöù quan troïng, aùn ngöõ caùc truïc loä giao thoâng chieán löôïc nhö quoác loä soá 1,
15, lieân tænh loä soá 2. Caùc gia ñình coâng nhaân cao su cuõng bò gom vaøo aáp.
Haøng loaït aáp chieán löôïc ñöôïc xaây döïng ôû mieàn Ñoâng Nam boä nhö
caùc traïi taäp trung khoång loà coù ñeâ cao, haøo saâu caém choâng, coù haøng raøo keõm
gai, gaøi mìn, löïu ñaïn, coù thaùp canh, ñoàn boùt kieân coá, coù coång ra vaøo ñeå
kieåm soaùt giôø giaác, giaáy tôø vaø moïi hoaït ñoäng cuûa ngöôøi daân. Kìm keïp trong
moãi aáp laø boä maùy haønh chính vaø quaân söï, keát hôïp vôùi moät ñoaøn caùn boä
bình ñònh noâng thoân, moãi aáp khoaûng 30 teân goàm coâng an ngaàm, coâng daân
vuï, taâm lyù chieán, chieâu hoài. Ñoàng baøo trong aáp phaûi theo töøng lieân gia, coù
baûng phaân loaïi gia ñình treo tröôùc cöûa, caùc gia ñình coù con theo caùch maïng
bò kieåm soaùt ngaët ngheøo. Thaùng 5 naêm 1963, Ngoâ Ñình Nhu, Chuû tòch uûy
ban bình ñònh trung öông nguïy quyeàn tuyeân boá ñaõ laäp ñöôïc 7.205 aáp chieán
löôïc vôùi 7 trieäu daân, ñaåy Vieät coäng vaøo tình traïng nhö “caù ñaõ taùch khoûi
nöôùc” [69, tr.295].
Ñòch ñaõ ñaåy chöông trình xaây döïng aáp chieán löôïc leân ñeán möùc cao
nhaát ñaõ laøm cho vuøng giaûi phoùng cuûa ta bò thu heïp, vuøng giaùp ranh nhieàu
nôi laø vuøng traéng khoâng coù daân cö. Ñòa baøn hoaït ñoäng cuûa caùn boä, boä ñoäi
bò chia caét. Caùn boä du kích caùc xaõ soáng chieán ñaáu trong hoaøn caûnh heát söùc
khoù khaên, coù nôi khoâng lieân laïc ñöôïc vôùi daân, vôùi cô sôû. Moät soá chi boä
Ñaûng khoâng baùm truï ñöôïc trong daân phaûi daït veà caên cöù hoaëc baùm truï ngoaøi
röøng. Boä ñoäi du kích khoâng naém ñöôïc tình hình, chöa coù kinh nghieäm trong

- 106 -
vieäc ñoät aáp chieán löôïc, daãn ñeán tình traïng ôû moät soá ñòa phöông cöù moãi laàn
ta toå chöùc ñoät aáp laø coù thöông vong, hy sinh, toån thaát, coù luùc phöùc taïp hôn
naêm 1962.
Khu uûy mieàn Ñoâng chæ ñaïo caùc tænh tích cöïc cuûng coá vaø phaùt trieån
xaây döïng ba thöù quaân, vöøa ñaùnh ñòch caøn queùt, vöøa ñaùnh ñòch trong ñoàn
boùt haäu cöù, taïo neân nhöõng quaû ñaám maïnh, hoã trôï nhaân daân phaù aáp chieán
löôïc. Ñoàng thôøi trieån khai roäng raõi vieäc choáng, phaù aáp chieán löôïc treân toaøn
khu vôùi nhieàu hình thöùc töø phaù loûng, phaù raõ ñeán phaù banh toaøn boä heä thoáng
aáp chieán löôïc.
Töø thöïc tieãn cuoäc ñaáu tranh caùch maïng cuûa nhaân daân mieàn Nam
trong naêm 1962, chuùng ta böôùc ñaàu ñaõ ruùt ra ñöôïc nhöõng baøi hoïc kinh
nghieäm quyù baùu trong cuoäc ñaáu tranh phaù aáp chieán löôïc, choáng laïi caùc
cuoäc haønh quaân caøn queùt vôùi caùc chieán thuaät vaø thuû ñoaïn, taùc chieán môùi
cuûa Myõ vaø tay sai hoøng bình ñònh, doàn daân, laäp aáp chieán löôïc.
Böôùc vaøo naêm 1963, phaùt huy nhöõng keát quaû ñaõ giaønh ñöôïc, quaân
daân mieàn Nam chieán ñaáu kieân cöôøng vaø anh duõng, quyeát taâm ñaùnh baïi
chieán löôïc chieán tranh ñaëc bieät vôùi caùc keá hoaïch vaø thuû ñoaïn chieán tranh
môùi maø Myõ vaø tay sai ñang thöïc thi ôû mieàn Nam.
Ngaøy 2 thaùng 1 naêm 1963, ñòch huy ñoäng sö ñoaøn 7 chuû löïc vaø chieán
ñoaøn baûo an tieåu khu Ñònh Töôøng (Myõ Tho) goàm 8 tieåu ñoaøn chuû löïc vaø
ñòa phöông, 35 maùy bay caùc loaïi phaàn lôùn laø tröïc thaêng, 13 xe thieát giaùp
M113, 13 taøu chieán, 10 khaåu phaùo 105mm, baèng chieán thuaät “tröïc thaêng
vaän” vaø “thieát xa vaän” quaân ñòch tieán haønh moät cuoäc caøn queùt nhaèm tieâu
dieät löïc löôïng vuõ trang vaø gom daân laäp aáp ôû AÁp Baéc.

- 107 -
Môû ñaàu laø ngaøy 2 thaùng 1 naêm 1963, quaân vaø daân Tieàn Giang laäp
neân chieán coâng vang doäi ô û AÁp Baéc, tieán haønh moät traän choáng caøn queùt
tieâu bieåu, vaän duïng moät loaïi hình chieán ñaáu toång hôïp hai chaân, ba muõi”
ñaùnh baïi bieän phaùp chieán thuaät cô baûn cuûa “chieán tranh ñaëc bieät” laø “thieát
xa vaän” vaø “tröïc thaêng vaän” cuûa quaân chuû löïc nguïy do coá vaán Myõ chæ huy.
Töø 5 giôø 30 phuùt ñeán 18 giôø ngaøy 2 thaùng 1 naêm 1963, quaân vaø daân AÁp
Baéc (xaõ Taân Phuù Trung, huyeän Cai Laäy, tænh Myõ Tho) ñaõ möu trí, kieân
cöôøng ñaùnh lui traän caøn queùt cuûa quaân nguïy. Trong traän naøy, quaân ñòch ñaõ
môû naêm ñôït tieán coâng vaøo traän ñòa cuûa ta, boä ñoäi vaø du kích ñòa phöông AÁp
Baéc ñaõ choáng traû kieân cöôøng, gaây cho ñòch thieät haïi naïêng neà. Ñaây laø traän
choáng caøn thaéng lôïi vang doäi ôû Quaân khu 8, Nam boä.
Trong traän AÁp Baéc, vôùi quyeát taâm baùm truï ñòa baøn, döïa vaøo theá traän
chieán tranh nhaân daân ñaõ ñöôïc chuaån bò, caùc baõi mìn, baõi choâng ñaõ ñöôïc boá
trí saün ngoaøi ñoàng troáng; boä ñoäi chuû löïc, boä ñoäi ñòa phöông vaø du kích ñòa
phöông ñaõ kieân cöôøng ñaùnh traû cuoäc caøn queùt cuûa ñòch, ñaùnh baïi haøng chuïc
ñôït ñoå quaân, baén rôi vaø laøm bò thöông 16 tröïc thaêng, baén chaùy 3 xe M113.
Nhieàu ñôït tieán coâng cuûa boä binh vaø thieát giaùp cuûa ñòch bò beû gaõy. Ñòch bò
thöông vong 500 teân, coù 11 coá vaán Myõ. Traän caøn queùt ôû AÁp Baéc bò ñaùnh
baïi, quaân ta giöõ vöõng ñöôïc caên cöù ñòa. Thöøa thaéng, nhaân daân caùc xaõ Taân
Phuù, Ñieàn Hy, Taân Hoäi keùo ñi bieåu tình tröïc dieän ñaáu tranh vôùi ñòch ñoøi
chaám döùt caøn queùt. Caùc xaõ Myõ Haïnh Ñoâng, Myõ Haïnh Trung, Myõ Phöôùc
Taây thöïc hieän “taûn cö ngöôïc”, baèng xuoàng bao vaây caùc vò trí ñòch, ñoøi
chuùng khoâng ñöôïc baén phaùo, phaù hoaïi nhaø cöûa ruoäng vöôøn cuûa nhaân daân.
Moät nhaø baùo Myõ moâ taû: Myõ-Dieäm baén “haøng chuïc ngaøn vieân ñaïn
suùng tröôøng vaø suùng maùy cuøng 100 traùi ñaïn phaùo binh, naphan vaø bom,

- 108 -
cuøng vôùi soá ñaïn döôïc cuûa 13 maùy bay chieán ñaáu vaø 5 chieác tröïc thaêng vuõ
trang. Trong khi quaân giaûi phoùng chæ söû duïng khoaûng 5000 vieân ñaïn suùng
tröôøng vaø suùng maùy. Theá nhöng, quaân giaûi phoùng ñaõ gieát 80 ngöôøi vaø laøm
bò thöông treân 100 ngöôøi cuûa löïc löôïng Saøi Goøn …. Trong töông quan löïc
löôïng cheânh leäch nhö vaäy , toån thaát cuûa quaân giaûi phoùng ñöôïc nhaø baùo Myõ
xem laø nheï nhaøng: 18 ngöôøi hy sinh vaø 39 ngöôøi bò thöông ” [98,tr.328].
Thaéng lôïi lôùn nhaát cuûa traän AÁp Baéc laø laàn ñaàu tieân boä ñoäi ta ñaõ ñaùnh
baïi chieán thuaät “tröïc thaêng vaän”, “thieát xa vaän” buûa löôùi phoùng lao cuûa
ñòch. Caùc chieán thuaät naøy ñöôïc ñòch xem laø bieän phaùp cô baûn cuûa chieán
löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”, maø tröôùc nay boä ñoäi ta chöa ñaùnh traû coù hieäu
quaû. Maëc duø ñòch ñaõ aùp duïng raát baøi baûn, söû duïng caùc phöông tieän kyõ
thuaät hieän ñaïi, doác löïc löôïng vaø hoûa löïc ñeán möùc cao nhaát maø vaãn khoâng
giaønh ñöôïc thaéng lôïi, traùi laïi boä ñoäi anh huøng cuûa ta ñaõ khoâng nhöõng ñaùnh
baïi chieán thuaät taân kyø cuûa ñòch, maø coøn truï laïi ñöôïc caû ban ngaøy ñeå ñaùnh
nhau vôùi moät löïc löôïng ñòch hôn haún . Löïc löôïng ta khoâng nhöõng thöông
vong ít maø coøn gaây cho ñòch thöông vong naëng neà.
Chieán thaéng AÁp Baéc laø chieán thaéng khoâng nhöõng coù yù nghóa vang
doäi veà maët chieán thuaät, hôn theá nöõa ñaây laø chieán thaéng coù yù nghóa veà chieán
löôïc. Laàn ñaàu tieân caùc bieän phaùp chieán löôïc “tröïc thaêng vaän”, “thieát xa
vaän” cuûa chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” bò ñaùnh baïi, môû ra trieån voïng
vaø nieàm tin cho caùc löïc löôïng vuõ trang vaø nhaân daân ta khaû naêng ñaùnh traû
coù hieäu quaû vôùi tröïc thaêng vaø xe thieát giaùp cuûa ñòch trong moät traän caøn
queùt. Ñaây coøn laø ñoøn ñaùnh baùo hieäu söï thaát baïi taát yeáu cuûa chieán löôïc
“chieán tranh ñaëc bieät”. Sau traän AÁp Baéc, nhaân daân ta thaáy roõ Myõ khoâng
theå thaéng ta trong “chieán tranh ñaëc bieät”.

- 109 -
Phaùt huy thaéng lôïi, ngaøy 25 thaùng 3, Trung öông Cuïc ñaõ phaùt ñoäng
phong traøo “Thi ñua AÁp Baéc, gieát giaëc laäp coâng” trong toaøn Ñaûng, toaøn
quaân, toaøn daân ta ôû mieàn Nam. Phong traøo thi ñua nhaèm höôùng tôùi caùc muïc
tieâu ñaåy maïnh ñaáu tranh chính trò, xaây döïng xaõ chieán ñaáu, choáng caøn queùt
laán chieám, phaù aáp chieán löôïc, ñaåy maïnh coâng taùc binh vaän. Phaùt huy tinh
thaàn chieán ñaáu duõng caûm ngoan cöôøng, linh hoaït möu trí chieán ñaáu, tieâu
dieät nhieàu sinh löïc ñòch, ñaùnh baïi caùc loaïi vuõ khí phöông tieän cuûa ñòch, laáy
vuõ khí ñòch, nhanh choùng boài döôõng löïc löôïng ta. Phoái hôïp chieán ñaáu chaët
cheõ giöõa ba thöù quaân, phaùt trieån phong traøo du kích chieán tranh saâu roäng
trong toaøn Mieàn.
Höôûng öùng phong traøo “Thi ñua AÁp Baéc gieát giaëc laäp coâng”, Thöôøng
vuï Khu uûy Quaân khu mieàn Ñoâng vaø Quaân khu Saøi Goøn - Gia Ñònh ñaõ ra
nghò quyeát laõnh ñaïo löïc löôïng vuõ trang vaø nhaân daân trong Quaân khu soâi noåi
thi ñua höôûng öùng, coå vuõ moïi ñôn vò, moïi ñòa phöông, moïi ngöôøi hoïc taäp
kinh nghieäm vaø thi ñua vôùi AÁp Baéc.
Ñieån hình cuûa phong traøo “Thi ñua AÁp Baéc gieát giaëc laäp coâng”, phaù
aáp chieán löôïc trong thôøi gian naøy laø caùc xaõ Taân Xuaân (Hoùc Moân). Phöôùc
Vónh (Cuû Chi), BieänSang (Taây Ninh)… ÔÛ ñaây caùc ñaûng boä ñaõ bieát döïa vaøo
quaàn chuùng, beàn bæ xaây döïng cô sôû tích cöïc ñaáu tranh töø phaù loûng boä maùy
kìm keïp, ñaåy ñòch co laïi, tieán leân phaù banh aáp chieán löôïc.
Giöõa naêm 1963, Ban quaân söï Mieàn môû ñôït hoaït ñoäng ôû vuøng Beán
Suùc, Coû Traùch, xaõ Thanh An (Bình Döông), huy ñoäng caû hai trung ñoaøn
chuû löïc Mieàn Q761, Q762 tieán coâng moät soá ñoàn boùt, hoã trôï quaàn chuùng noåi
daäy phaù aáp chieán löôïc vaø môû roäng vuøng caên cöù. Tuy ñaùnh ñòch caøn queùt
toát, dieät töøng ñôn vò ñòch nhöng chöa coù traän tieâu dieät lôùn. Ban chæ Quaân söï

- 110 -
Mieàn chæ ñaïo kieåm ñieåm ruùt kinh nghieäm, taêng cöôøng coâng taùc huaán luyeän
naâng cao trình ñoä kyõ chieán thuaät vaø saép xeáp laïi caùc ban chæ huy trung ñoaøn.
Taïi Bình Phöôùc, ñaàu naêm 1963, ñöôïc söï chæ ñaïo cuûa Khu uûy vaø Tænh
uûy, löïc löôïng vuõ trang huyeän ñaõ tieán coâng giaûi phoùng thò traán Buø Ñaêng,
dieät vaø laøm bò thöông, baét soáng moät ñaïi ñoäi baûo an, moät trung ñoäi daân veä
toång coäng 200 teân, laøm chuû quaän lî 5 ngaøy. Caùc ñoäi coâng taùc cuûa tænh vaø
huyeän tích cöïc hoaït ñoäng ôû vuøng ven vaø vuøng daân toäc ñeå vaän ñoäng quaàn
chuùng, höôùng daãn ñaáu tranh, laøm coâng taùc binh vaän phaù “aáp chieán löôïc”
cuûa ñòch. Naêm 1963, keát hôïp vôùi caùc nôi khaùc, ta ñaùnh löïc löôïng daân veä taïi
aáp chieán löôïc Bom Ria. Löïc löôïng vuõ trang vaø nhaân daân caùc xaõ ñaõ phaù
banh aáp, thu nhieàu vuõ khí. Tröôùc khí theá tieán coâng vaø noåi daäy cuûa ta ôû
nhieàu xaõ, aáp trong tænh, ñòch hoang mang lo sôï. Phong traøo ñaáu tranh cuûa
quaàn chuùng phaùt trieån maïnh meõ.
ÔÛ Long An, thaùng 9 naêm 1963, tröôùc tình hình aáp chieán löôïc vaø ñoàn
boùt ñòch phuû kín daøy ñaët gaàn heát noâng thoân cuûa tænh, Tænh uûy trieäu taäp hoäi
nghò caùn boä kieåm ñieåm tình hình vaø baøn phöông höôùng thöïc hieän. Hoäi nghò
phaân tích nguyeân nhaân laøm giaûm suùt theá vaø löïc laø xaây döïng löïc löôïng chöa
theo kòp tình hình, chöa maïnh daïn thay ñoåi chieán thuaät, coøn choáng caøn bò
ñoäng, ñaùnh chöa ñuùng ñoái töôïng laø boïn ñi caøn queùt vaø ñoùng ñoàn boùt, coøn
phaù aáp chieán löôïc thì môùi phaù hình thöùc chöa phaù noäi dung. Hoäi nghò haï
quyeát taâm phaù toaøn boä aáp chieán löôïc, khoâi phuïc vaø môû roäng vuøng giaûi
phoùng, duøng löïc löôïng vuõ trang ñaùnh tieâu dieät ñoàn boùt vaø boïn caøn queùt taïo
ñieàu kieän cho quaàn chuùng töï noåi daäy phaù aáp chieán löôïc cuøng veà queâ cuõ
laøm aên.

- 111 -
Thaùng 10 naêm 1963, ñòch laäp tieåu khu Haäu Nghóa ôû Taây Saøi Goøn,
goàm caùc huyeän Cuû Chi cuûa Gia Ñònh, Traûng Baøng cuûa Taây Ninh vaø Ñöùc
Hoøa cuûa Long An. Thaùng 11 naêm 1963, Long An taäp kích keát hôïp noäi öùng
ñaùnh chieám chi khu Ñöùc Hoøa, baét soáng 100 teân bieät kích, thu treân 500
suùng, coù 12 khaåu coái vaø ñaïi lieân, 100 tieåu lieân. Traän taäp kích môû ñaàu cho
vieäc taïo theá löïc cho cao traøo phaù aáp chieán löôïc ôû Long An. Töø thaùng 11
naêm 1963 ñeán thaùng 4 naêm 1964, trong 5 thaùng tieán coâng ñòch baèng ba muõi
giaùp coâng, caùc löïc löôïng vuõ trang thöïc hieän tieán coâng “ñoøn xeo” hoã trôï cho
nhaân daân Long An phaù raõ heä thoáng aáp chieán löôïc ñòch ñaõ xaây döïng suoát
hai naêm 1962 vaø 1963, khoâi phuïc laïi caùc vuøng giaûi phoùng.
ÔÛ Saøi Goøn – Gia Ñònh, töø giöõa naêm 1963, phoái hôïp vôùi cao traøo ñaáu
tranh chính trò cuûa quaàn chuùng ôû noäi ñoâ, löïc löôïng vuõ trang môû nhieàu cuoäc
tieán coâng ñòch, nhaát laø tieâu dieät nhieàu só quan, binh lính Myõ ôû trong noäi ñoâ,
ñaåy maïnh tieán coâng caùc ñoàn boùt vaø choáng caøn queùt cuûa ñòch, hoã trôï coù hieäu
quaû phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû noâng thoân ngoaïi thaønh vaø xaây
döïng cô sôû ôû noäi thaønh. Phong traøo “thi ñua AÁp Baéc” dieãn ra soâi noåi, ñeàu
khaép, coù söï phoái hôïp nhòp nhaøng giöõa caùc vuøng ven ñoâ vaø noäi thaønh. ÔÛ
ngoaïi thaønh, cuoäc ñaáu tranh choáng ñòch ñuoåi nhaø, gom daân, laäp “aáp chieán
löôïc” cuûa nhaân daân ñaõ thu huùt caû caùc gia ñình ñoàng baøo Thieân chuùa giaùo
vaø gia ñình binh só nguïy. Ban ngaøy ñòch san uûi, döïng nhaø, ban ñeâm ñoàng
baøo ra ñoát phaù. Ngaøy 4 thaùng 1 naêm 1963, ñoàng baøo Taân Sôn Hoøa taäp
trung haøng ngaøn ngöôøi bieåu tình choáng ñòch ñuoåi nhaø, laäp aáp. Nhöõng ngöôøi
bò ñuoåi ra khoûi nhaø, naèm laên ra ñöôøng, gaøo khoùc, caûn xe ñòch. Coù ngöôøi töï
tay ñoát nhaø ñeå phaûn ñoái ñòch. Saùu thaùng ñaàu naêm 1963, rieâng huyeän Cuû
Chi ñaõ phaù 8 aáp chieán löôïc, phaù raõ 5 aáp, phaù loûng 58 aáp chieán löôïc khaùc.

- 112 -
Trong noäi thaønh, song song vôùi caùc ñôït ñaáu tranh chính trò cuûa ñoàng
baøo caùc giôùi, laø hoaït ñoäng soâi noåi cuûa caùc löïc löôïng: quaân baùo, ñaëc coâng,
bieät ñoäng thaønh. Töø naêm 1963 ñeán naêm 1964, nhieàu traän ñaùnh trong noäi ñoâ
ñaõ gaây tieáng vang lôùn khoâng nhöõng chaán ñoäng ôû trong nöôùc maø coøn laøm
rung chuyeån caû nöôùc Myõ. Ngaøy 21 thaùng 9 naêm 1963, ñoäi bieät ñoäng 65 tieán
coâng raïp chieáu boùng Kinh Ñoâ (ñöôøng Leâ Vaên Duyeät ), dieät vaø laøm bò
thöông 32 teân Myõ.
Thaùng 6 naêm 1963, Trung öông Cuïc vaø Boä chæ huy Mieàn môû Hoäi
nghò toång keát phong traøo du kích chieán tranh, choáng, phaù aáp chieán löôïc
treân toaøn Mieàn. Hoäi nghò nhaän ñònh trong luùc ñòch taäp trung toaøn löïc, coi aáp
chieán löôïc laø quoác saùch, söï ñoái phoù cuûa ta chöa ñuû maïnh, chöa töông
xöùng… Vì vaäy, chuùng ta phaûi taäp trung toaøn löïc, ñaùnh ñòch caàn naém vöõng
khaâu chính laø ñaåy maïnh phong traøo du kích chieán tranh, keát hôïp choáng caøn
queùt, gom daân laäp aáp chieán löôïc. Phaûi keát hôïp chaët cheõ löïc löôïng beân trong
vôùi löïc löôïng beân ngoaøi, ñòa phöông naøy vôùi ñòa phöông khaùc, keát hôïp chaët
cheõ ba muõi giaùp coâng. Caàn nhaän roõ löïc löôïng chính trò quaàn chuùng laø cô
baûn, löïc löôïng vuõ trang laø ñoøn baåy quan troïng. Phaûi naém vöõng phöông
chaâm choáng, phaù aáp chieán löôïc laâu daøi, giaèng co quyeát lieät vôùi ñòch cho
ñeán khi ñaùnh baïi chuùng hoaøn toaøn.
Treân cô sôû caùc keát luaän cuûa hoäi nghò, Trung öông Cuïc chæ ñaïo caùc
khu, tænh thöïc hieän chæ thò boå sung veà phaù aáp chieán löôïc maø Trung öông
Cuïc ñaõ ñeà ra, khaån tröông xaây döïng vaø cuûng coá phaùt trieån caû theá vaø löïc, caû
chính trò vaø vuõ trang, beân ngoaøi cuõng nhö beân trong khu, aáp chieán löôïc, keát
hôïp chaët cheõ moïi löïc löôïng, moïi maët coâng taùc nhaèm chaën ñöùng, ñaåy luøi,

- 113 -
laøm thaát baïi töøng böôùc tieán leân laøm thaát baïi hoaøn toaøn keá hoaïch doàn daân,
laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch.
Hoäi nghò ruùt ra baøi hoïc kinh nghieäm: khaâu coù yù nghóa quyeát ñònh cuûa
vieäc choáng gom daân laäp aáp chieán löôïc laø töø cô sôû laøng xaõ. Do vaäy, caùc ñòa
phöông raát coi troïng vaán ñeà xaây döïng xaõ chieán ñaáu, xem ñaây laø vaán ñeà
mang tính chieán löôïc trong choáng, phaù “Quoác saùch aáp chieán löôïc”. Hoäi
nghò cuõng chæ roõ nhöõng baøi hoïc ñoù laø:
- Xaây döïng chi boä Ñaûng, cô sôû Ñaûng ñöôïc coi laø yeáu toá quan troïng
vaø coù tính quyeát ñònh cho moïi hoaït ñoäng xaây döïng löïc löôïng caùch maïng ôû
xaõ aáp. Trong ñieàu kieän ta ñaõ choáng, phaù aáp chieán löôïc, giaønh ñöôïc quyeàn
laøm chuû cao (giaûi phoùng hoaøn toaøn hoaëc giaûi phoùng cô baûn xaõ aáp) thì vieäc
xaây döïng cô sôû Ñaûng vôùi caùc chi boä coâng khai hôïp phaùp, chính laø vieäc taêng
cöôøng söùc maïnh cho phong traøo caùch maïng ôû moãi ñòa phöông. Vieäc phaùt
trieån ñaûng vieân, boài döôõng quaàn chuùng caûm tình, xaây döïng heä thoáng caáp
uûy, laø nhöõng coâng vieâc thöôøng xuyeân ñöôïc söï quan taâm uûng hoä cuûa taát caû
löïc löôïng quaàn chuùng. Ñieàu quan troïng ôû ñaây laø cuøng vôùi vieäc taêng cöôøng
veà toå chöùc chi boä, Ñaûng boä phaûi phaùt huy ñöôïc vai troø cuûa nhaân daân, kòp
thôøi ñöa phong traøo phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû ñòa phöông leân
trình ñoä môùi. ÔÛ nhöõng nôi ta chöa giaønh ñöôïc quyeàn laøm chuû hoaøn toaøn,
phaûi heát söùc chuù troïng vieäc xaây döïng chi boä maät cuõng nhö phöông phaùp toå
chöùc vaø hoïat ñoäng, vöøa traùnh söï ñaùnh phaù cuûa keû thuø, vöøa ñaûm baûo vai troø
laõnh ñaïo cuûa Ñaûng.
- Xaây döïng löïc löôïng daân quaân du kích vaø löïc löôïng baùn vuõ trang noùi
chung ôû xaõ aáp coù taùc duïng tröïc tieáp ñoái vôùi vieäc duy trì, phaùt trieån phong
traøo nhaân daân du kích chieán tranh ñòa phöông thöïc hieän thaéng lôïi nhieäm vuï

- 114 -
troïng taâm laø choáng phaù aáp chieán löôïc. Trong choáng, phaù aáp chieán löôïc,
hoaït ñoäng cuûa du kích noùi rieâng vaø löïc löôïng vuõ trang, baùn vuõ trang vaø
nhaân daân ôû aáp xaõ noùi chung, trôû thaønh löïc löôïng noøng coát quyeát ñònh vieäc
phaù aáp chieán löôïc ôû ñòa phöông.
Phoái hôïp vôùi phong traøo phaù aáp chieán löôïc cuûa mieàn Ñoâng Nam boä,
phong traøo ñaáu tranh cuûa giôùi Phaät töû choáng Ngoâ Ñình Dieäm ngaøy caøng
quyeát lieät töø ñaàu thaùng 5 naêm 1963, ñoøi nguïy quyeàn ruùt boû leänh caám treo
côø Phaät, boài thöôøng cho gia ñình naïn nhaân trong cuoäc khuûng boá ôû Hueá
(ngaøy 8 thaùng 5) dieãn ra maïnh meõ ôû Saøi Goøn, daãn ñeán haøng nghìn sö saõi
tuyeät thöïc. Ngaøy 10 thaùng 6 naêm 1963, xaûy ra vuï nhaø sö Thích Quaûng Ñöùc
töï thieâu ôû ngaõ tö Leâ vaên Duyeät-Phan Ñình Phuøng laøm chaán ñoäng dö luaän
trong vaø ngoaøi nöôùc.
John Richardson cuõng phaûi thöøa nhaän vôùi Johnson, Macnamara raèng:
“Cuoäc khuûng hoaûng Phaät giaùo laø söï keát tinh cuûa söï baát maõn to lôùn vaø roäng
raõi ñaõ aáp uû laâu nay… ”[119,tr.86]. Maët khaùc, toång thoáng Kennedy ñaõ voäi cöû
Henry Cabot Loge sang Saøi Goøn ñeå thò saùt tình hình vaø oâng ta cuõng phaûi
thöøa nhaän : “Tình hình ñang xaáu ñi nhanh choùng … ñaõ ñeán luùc nöôùc Myõ caàn
söû duïng nhöõng tröøng phaït höõu hieäu ñeå laøm suïp ñoå chính phuû hieän taïi
(chính phuû Ngoâ Ñình Dieäm) vaø thieát laäp moät chính phuû khaùc… cuoäc chieán
khoâng theå thaéng lôïi ñöôïc döôùi chính quyeàn Dieäm… phaûi haønh ñoäng ngay…
chuùng ta caøng ñeå laâu thì caøng khoù loaïi boû Dieäm” [21,tr.431].
Tröôùc tình hình chính trò ñang phaùt trieån coù lôïi, Khu uûy Saøi Goøn - Gia
Ñònh chuû tröông caùc cô sôû cuûa ta ôû Saøi Goøn laõnh ñaïo quaàn chuùng “ taáp voâ”
ñeå höôûng öùng phong traøo theo nhöõng khaåu hieäu caùch maïng, ñoàng thôøi qua
ñoù maø giaùc ngoä quaàn chuùng, xaùc laäp vaø môû roäng vai troø laõnh ñaïo cuûa

- 115 -
Ñaûng trong phong traøo ñaáu tranh chính trò noäi ñoâ. UÛy ban thanh nieân – sinh
vieân – hoïc sinh choáng cheá ñoä ñoäc taøi phaùt xít vaø uûy ban chæ ñaïo hoïc sinh
lieân tröôøng coâng tö Saøi Goøn – Gia Ñònh ñöôïc thaønh laäp. Haøng vaïn hoïc sinh
caùc tröôøng Gia Long, Tröng Vöông, Leâ Vaên Duyeät, Vaên Lang.. ñaõ baõi
khoùa vaø cuøng vôùi coâng nhaân lao ñoäng, phaät töû caùc giôùi xuoáng ñöôøng .
Höôûng öùng chuû tröông cuûa Khu uûy, ñoâng ñaûo coâng nhaân, lao ñoäng,
hoïc sinh, sinh vieân, phuï nöõ…. döôùi danh nghóa Phaät töû ñaõ “nhaäp cuoäc” vôùi
nhöõng khaåu hieäu tích cöïc. Ngaøy 24 thaùng 8 naêm 1963, hoïc sinh, sinh vieân
phoái hôïp vôùi coâng nhaân vaø lao ñoäng thaønh phoá toå chöùc ñình coâng baõi khoùa.
Nhieàu cuoäc mít tinh, bieåu tình cuûa hoïc sinh, sinh vieân, coâng nhaân vaø nhaân
daân lao ñoäng thaønh phoá noå ra ôû beán taøu ñöôøng Hai Baø Tröng, vöôøn Baùch
thuù, tröôøng Petrus Kyù. Ñòch caøn vaø baét giam toång coäng 4000 ngöôøi [95,
tr.143].
Tröôùc söï phaûn khaùng maïnh meõ cuûa quaàn chuùng, chính quyeàn Ngoâ
Ñình Dieäm ñaõ duøng bieän phaùp ñoái phoù chuû yeáu laø ñaøn aùp, khuûng boá.
Nhöng ñòch caøng khuûng boá daõ man thì caøng laøm buøng leân phong traøo ñaáu
tranh maïnh meõ cuûa caùc taàng lôùp nhaân daân lao ñoäng thaønh phoá [21,tr.432].
Ngaøy 27-8-1963 Trung öông Cuïc coù chæ thò tieáp veà ñaåy maïnh choáng
phaù aáp chieán löôïc. Nhìn laïi moät naêm treân toaøn Nam boä, tuy chöa ñaït yeâu
caàu ñeà ra (treân toaøn Nam boä, ta ñaõ phaù ñöôïc caû hình thöùc vaø phaù noäi dung
kìm keïp töø 1-40 laàn ôû 2.500 treân toång soá 5.000 khu, aáp chieán löôïc maø ñòch
ñaõ laøm ñöôïc; coøn treân haøng ngaøn khu, aáp chöa phaù ñöôïc hình thöùc laàn naøo,
nhöng ta ñaõ phaù ñöôïc noäi dung ôû nhieàu möùc ñoä khaùc nhau; phaù döùt ñieåm
vaø ñòch chöa laøm laïi ñöôïc treân 30 khu, aáp; treân 50.000 daân bò gom ñaõ bung
ra veà ñaát cuõ laøm aên ) [49,tr.368]. Nhö vaäy, ta ñaõ laøm cho ñòch khoâng thöïc

- 116 -
hieän ñöôïc yù ñoà maø chuùng döï ñònh . Phaàn lôùn caùc khu , aáp chieán löôïc khoâng
oån ñònh, ñòch chöa döïng ñöôïc boä maùy kìm keïp hoaëc döïng leân coù hình thöùc
maø chöa khoáng cheá chaët ñuôïc quaàn chuùng nhö chuùng mong muoán.
Tuy nhieân, trong luùc ñòch quyeát taâm taäp trung toaøn löïc ñeán ñoä coi laø
vieäc soáng coøn, thì ñoái phoù cuûa ta thì laïi chöa thaät taäp trung, chöa töông
xöùng nhieàu maët neân trong hôn moät naêm ñòch vaãn thu ñöôïc keát quaû khaù lôùn
laäp ñöôïc 5.000 khu aáp chieán löôïc, khoanh gom 6.000.000 daân ôû khaép 3
vuøng trong toång soá aáp döï tính cuûa chuùng laø 8.000 khu aáp chieán löôïc ôû Nam
Boä. Thöïc teá chuùng coù giaønh ñöôïc daân, laán ñöôïc ñaát, vô veùt ñöôïc taøi löïc,
vaät löïc, nhaân löïc… Phong traøo choáng phaù aáp chieán löïôc chöa ñeàu, chöa
maïnh chæ ñaït ñeán möùc ñoä giaèng co. Do ñoù chæ haïn cheá, hoaëc laøm cho ñòch
khoâng oån ñònh, khoâng keàm keïp chaët ñöôïc quaàn chuùng chöù chöa chaën ñöùng
ñöôïc ñòch. Treân theá chung, ñòch coøn ñang laàn tôùi tuy khoâng maïnh nhö
tröôùc.
Töø ñaùnh giaù nhö treân, Trung öông Cuïc ñeà ra nhieäm vuï cho toaøn
Ñaûng, toaøn quaân, toaøn daân, tieáp tuïc höôûng öùng phong traøo thi ñua vôùi Aáp
Baéc trong caû giai ñoaïn daøi saép tôùi: “Quyeát taâm ñaùnh baïi aâm möu laäp khu,
aáp chieán löôïc, noäi dung chuû yeáu cuûa keá hoaïch bình ñònh cuûa ñòch”. Ñeå
thöïc hieän nhieäm vuï aáy, Trung öông Cuïc chæ roõ “Ra söùc ñaåy maïnh ñaáu
tranh chính trò vaø ñaáu tranh vuõ trang, ñaëc bieät laø ñaåy maïnh phong traøo
nhaân daân chieán tranh ra söùc choáng caøn queùt, choáng phaù khu aáp chieán
löôïc tieâu hao tieâu dieät, laøm tan raõ sinh löïc ñòch, ñi ñoâi vôùi khaån tröông xaây
döïng, cuûng coá vaø phaùt trieån löïc löôïng chính trò vuõ trang beân ngoaøi cuõng
nhö beân trong khu aáp chieán löïôc; taäp trung vaø keát hôïp chaët cheõ moïi löïc
löôïng, moïi maët coâng taùc nhaèm taán coâng ñòch ñeå chaën ñöùng, ñaåy luøi, laøm

- 117 -
thaát baïi töøng böôùc, tieán leân laøm thaát baïi hoaøn toaøn khu aáp chieán löôïc, gom
daân cuûa chuùng”[115,tr.369]. Chæ thò nhaéc laïi nhöõng quan ñieåm cuûa “Chæ thò
veà choáng phaù aáp chieán löôïc” cuûa Trung öông Cuïc ngaøy 20-11-1962, ñoàng
thôøi coù boå sung nhieàu kinh nghieäm cuï theå trong chæ ñaïo.
ÔÛ Long An, moät trong nhöõng troïng ñieåm laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch,
ngay töø ñaàu 1963 quaân chuû löïc ñaõ oà aït ñoå veà chieám ñoùng khaép ñòa baøn cuûa
tænh. Ñeán thaùng 8-9 naêm 1963 treân ñaát Long An goàm 120 xaõ, Myõ-Dieäm ñaõ
laäp ñöôïc 273 aáp chieán löôïc [62,tr.154]. Trong ñoù coù nhöõng aáp chieán löôïc
raát kieân coá nhö Myõ Haïnh (ñaõ doàn quaù nöûa soá daân cuûa xaõ Myõ Haïnh,
khoaûng 1.500 daân). Cuoái thaùng 9-1963, Tænh uûy Long An trieäu taäp hoäi nghò
caùn boä ñeå baøn bieän phaùp thöïc hieän nhieäm vuï tieán coâng quaân söï keát hôïp
chính trò vaø binh vaän phaù aáp chieán löôïc. Hoäi nghò quyeát ñònh: bieän phaùp
phaù aáp chieán löôïc cuï theå laø duøng löïc löôïng vuõ trang ñaùnh tieâu dieät ñoàn boát
vaø löïc löôïng caøn queùt, roài truï laïi taïo ñieàu kieän cho quaàn chuùng noåi daäy
bung veà laøng cuõ. Theo tinh thaàn ñoù, trong thaùng 10 naêm 1963 löïc löôïng vuõ
trang tænh ñaõ tieán coâng haøng chuïc ñoàn boát, hoã trôï coù hieäu quaû cho nhaân daân
noåi daäy phaù banh, phaù raõ 20 aáp chieán löôïc. Ñaëc bieät laø thaéng lôïi cuûa quaân
vaø daân Long An trong traän 22-11-1963 ñaùnh vaøo troïng taâm huaán luyeän bieät
kích Hieäp Hoøa ñaõ taïo ñaø cho nhaân daân soáng trong caùc khu taäp trung, aáp
chieán löôïc xung quanh caên cöù lieân keát vôùi nhau noåi daäy phaù loûng, phaù raõ
aáp chieán löôïc. Chieán thaéng Hieäp Hoøa thöïc söï laø moác môû ñaàu cho ñôït hai
cao traøo phaù aáp chieán löôïc ôû Long An noùi rieâng vaø toaøn khu VIII noùi
chung. Theo söï thuù nhaän cuûa Boä tö leänh vuøng III chieán thuaät: tính ñeán ngaøy
12-12-1963, trong soá 279 aáp chieán löôïc ñaõ hoaøn thaønh, chæ coù 52 aáp coøn
nguyeân veïn, phaàn coøn laïi chính quyeàn ñòa phöông chæ kieåm soaùt ñöôïc moät

- 118 -
caùch loûng leûo, hoaëc ñaõ hoaøn toaøn phaù vôõ. Thanh nieân chieán ñaáu ñaõ coù tôùi
2/3 traû suùng hay boû nguõ trôû veà queâ. Tình traïng Long An “ Vieät coäng” laøm
ung thoái hôn 80% vaø löïc löôïng coäng hoaø maát haún theá chuû ñoäng [30, tr.244].
Phong traøo ñaáu tranh chính trò, ñaëc bieät laø cuûa Phaät giaùo ôû thaønh phoá
Saøi Goøn cuøng vôùi phong traøo chieán tranh nhaân daân phaù “aáp chieán löôïc” ôû
caùc tænh mieàn Ñoâng Nam Boä trong naêm 1963 ñaõ ñöa phong traøo caùch maïng
leân moät böôùc phaùt trieån môùi. Neàn chính trò - xaõ hoäi mieàn Nam do Myõ -
nguïy thieát laäp vaø ra söùc oån ñònh laâm vaøo tình traïng khuûng hoaûng. Cheá ñoä
ñoäc taøi gia ñình trò cuûa anh em Ngoâ Ñình Dieäm ñöùng tröôùc nguy cô suïp ñoå.
Thaùi ñoä “cöùng ñaàu” cuûa Dieäm tröôùc söùc eùp haïn cheá “gia ñình trò” ñoäc taøi
do Myõ ñaïo dieãn, daãn Myõ ñeán quyeát ñònh thay ñoåi Dieäm Phong traøo caùch
maïng cuûa nhaân daân mieàn Nam caøng leân cao thì maâu thuaãn noäi boä ñòch
ngaøy caøng saâu saéc.
Ngaøy 21 thaùng 8 naêm 1963, Trung öông Cuïc nhaän ñònh: noäi boä ñòch
maâu thuaãn saâu saéc, khaû naêng moät cuoäc ñaûo chính saép noå ra, ta phaûi kòp thôøi
chæ ñaïo caùc ñòa phöông chuû ñoäng ñoái phoù, duy trì phong traøo ñaáu tranh, ñoøi
thöïc hieän 5 yeâu saùch, choáng khuûng boá, phaù aáp chieán löôïc, ñaåy maïnh coâng
taùc binh vaän, chuaån bò ñieàu kieän tranh thuû thôøi cô khi coù ñieàu kieän. Ngaøy
27 thaùng 8 naêm 1963, Boä Chính trò ñieän göûi Trung öông Cuïc vaø Khu uûy
Khu 5, döï kieán Myõ quyeát taâm laät Dieäm-Nhu nhöng sôï ta, ñang tìm bieän
phaùp ñeå ta khoâng lôïi duïng ñöôïc, raát coù theå chuùng laøm nhanh goïn.
Ngaøy 29 thaùng 8 naêm 1963, Ban Quaân söï Mieàn chæ ñaïo caùc ñòa
phöông söû duïng toaøn boä löïc löôïng, keå caû chuû löïc taäp trung phaù aáp chieán
löôïc. Löu yù tình hình dieãn bieán nhanh vaø phöùc taïp, caùc caáp uûy caàn naém vaø
chæ ñaïo phong traøo caùch maïng ôû noâng thoân cuõng nhö ñoâ thò, lôïi duïng trieät

- 119 -
ñeå tình hình ñang roái loaïn ñeå ñaåy nhanh toác ñoä thöïc hieän nhieäm vuï caùch
maïng ñaõ ñeà ra, chuû yeáu laø choáng, phaù aáp chieán löôïc.
Ngaøy 1 thaùng 11 naêm 1963, ñeå giaûi quyeát maâu thuaån gay gaét giöõa
Myõ vaø Dieäm, ñeá quoác Myõ chæ ñaïo tay sai laøm cuoäc ñaûo chính laät ñoå chính
quyeàn , gieát cheát hai anh em Dieäm Nhu, ñöa Döông Vaên Minh leân laøm
toång thoáng cheá ñoä tay sai môùi. Cuoäc ñaûo chính dieãn ra trong thôøi gian hôn
moät ngaøy ñaõ laät ñoå ñöôïc moät cheá ñoä töøng toàn taïi 12 naêm, ñieàu ñoù cho thaáy
chính quyeàn aáy thaät reäu raõ [2, tr.169].
ÔÛ noâng thoân, quanh Saøi Goøn sau khi Dieäm bò gieát cheát, khoaûng 167
aáp bò phaù banh hoaëc maát hieäu löïc. Soá aáp coøn laïi xaây döïng dôû dang keùm
hieäu löïc, ta laøm chuû ban ñeâm. Thaéng lôïi ôû noâng thoân kích thích phong traøo
ôû thaønh thò duy trì vaø phaùt trieån [115,tr.371].
Ngaøy 3 thaùng 11 naêm 1963, Thöôøng vuï Trung öông Cuïc chæ thò göûi
caùc khu vaø caùc ngaønh tröïc thuoäc, nhaän ñònh cuoäc ñaûo chính Dieäm laø do aâm
möu vaø saép ñaët cuûa ñeá quoác Myõ, nhaèm döïng leân moät chính quyeàn tay sai
môùi deã sai khieán hôn. Chæ thò neâu nhieäm vuï caàn tieán haønh moät ñôït tuyeân
truyeàn giaùo duïc toaøn Ñaûng, toaøn quaân, toaøn daân nhaän thöùc roõ boïn caàm
quyeàn môùi cuõng laø tay sai cuûa ñeá quoác Myõ, tieáp tuïc thöïc hieän chính saùch
choáng Coäng phaûn ñoäng. Ñaây laø thôøi cô thuaän lôïi ñeå ta ñaåy maïnh cuoäc tieán
coâng lieân tuïc, tieán leân giaønh nhöõng thaéng lôïi môùi.
Ngaøy 22 thaùng 11 naêm 1963, toång thoáng Kennedy bò aùm saùt. Johnson
leân laøm Toång thoáng nöôùc Myõ vaø tuyeân boá tieáp tuïc tieán haønh cuoäc chieán
tranh xaâm löôïc Vieät Nam vôùi moät keá hoaïch môùi, vôùi quy moâ lôùn hôn, aùc
lieät hôn.

- 120 -
Phong traøo ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng nam Boä
(1961-1963) ñaõ giaùng moät ñoøn naëng neà vaøo chieán löôïc “chieán tranh ñaëc
bieät”, laøm phaù saûn keá hoaïch Staley – Taylor thuùc ñaåy maâu thuaãn giöõa Myõ
vaø Ngoâ Ñình Dieäm leân ñeán ñænh cao .
Vieäc Myõ baét buoäc aùm saùt , ñaûo chính Ngoâ Ñình Dieäm chöùng toû söï
thaát baïi naëng neà chính saùch thöïc daân môùi cuûa Myõ vaø söï taøn baïo phaùt xít
cuûa chính quyeàn Ngoâ Ñình Dieäm .
Ñieàu ñoù chöùng minh huøng hoàn raèng: phong traøo ñaáu tranh choáng, phaù
aáp chieán löôïc treân toaøn mieàn Nam noùi chung vaø ôû mieàn Ñoâng Nam Boä noùi
rieâng ñaõ ñaït ñöôïc nhöõng thaéng lôïi to lôùn. Ñaåy quaân ñòch vaøo tình traïng
khuûng hoaûng traàm troïng, trieàn mieân vaø buoäc chuùng phaûi ñaûo chính Dieäm –
Nhu; ñoàng thôøi chuyeån sang moät keá hoaïch chieán tranh môùi ñoù laø keá hoaïch
Johnson- Mcnamara.
*
Toùm laïi, töø giöõa naêm 1961 ñeán cuoái naêm 1963, ñeá quoác Myõ thöïc
hieän keá hoaïch Staley – Taylor, lieân tieáp ñöa nhaân vieân, coá vaán, vieän trôï
quaân söï vaøo mieàn Nam vôùi khoái löôïng ngaøy caøng lôùn; ñoàng thôøi taêng
cöôøng xaây döïng vaø phaùt trieån löïc löôïng quaân nguïy, caû quaân chuû löïc, baûo
an, daân veä vaø thanh nieân chieán ñaáu. Chuùng quyeát thöïc hieän keá hoaïch laäp
cho ñöôïc 16.000 aáp chieán löôïc treân toång soá 17.000 aáp ôû mieàn Nam, gom
ñaïi boä phaän daân chuùng vaøo aáp chieán löôïc.
Döôùi aùnh saùng caùc Nghò quyeát cuûa Ban chaáp haønh Trung öông Ñaûng,
Trung öông Cuïc mieàn Nam, Khu uûy caùch maïng mieàn Nam vöôït qua côn
hieåm ngheøo, chuyeån cuoäc ñaáu tranh sang moät giai ñoaïn môùi. Giai ñoaïn
duøng baïo löïc caùch maïng choáng laïi chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”, troïng

- 121 -
taâm laø choáng keá hoaïch Staley – Taylor bình ñònh mieàn Nam trong 18 thaùng
cuûa ñòch (giöõa naêm 1961-1962), chuû yeáu laø choáng, phaù “quoác saùch aáp
chieán löôïc”. Trong giai ñoaïn môùi, vaän duïng saùng taïo phöông chaâm ñaáu
tranh chính trò keát hôïp vôùi ñaáu tranh vuõ trang, keát hôïp ba muõi giaùp coâng
treân khaép ba vuøng chieán löôïc. Ñaáu tranh vuõ trang ñaõ ñöôïc ñöa leân ngang
haøng vôùi ñaáu tranh chính trò vaø coù luùc giöõ vai troø quyeát ñònh.
Töø thaùng 11 naêm 1962 ñeán thaùng 6 naêm 1963, Trung öông Cuïc vaø
Ban quaân söï Mieàn ñaõ toå chöùc hai laàn hoäi nghò toång keát phong traøo chieán
tranh du kích choáng, phaù ñòch laäp aáp chieán löôïc nhaèm ruùt ra nhöõng baøi hoïc
kinh nghieäm taäp trung toaøn löïc, ñaùnh truùng ñòch. Vaán ñeà cô baûn laø phaûi
phaùt ñoäng roäng raõi phong traøo du kích chieán tranh, choáng ñòch caøn queùt
gom daân laäp aáp chieán löôïc. Giaûi phaùp quyeát ñònh laø phaûi phaùt huy ñöôïc söùc
maïnh toång hôïp cuûa ba muõi giaùp coâng: quaân söï, chính trò vaø binh vaän; keát
hôïp löïc löôïng noåi daäy beân trong cuûa quaàn chuùng vôùi löïc löôïng hoã trôï töø
beân ngoaøi. Cuoäc ñaáu tranh choáng ñòch gom daân laäp aáp laø moät cuoäc chieán
ñaáu giaèng co, quyeát lieät, mang tính chaát soáng coøn, ñoøi hoûi tinh thaàn kieân trì,
beàn bæ.
Sau moät naêm röôõi thöïc thi chieán löôïc chieán tranh ñaëc bieät, vôùi keá
hoaïch chieán tranh E.Staley- M.Taylor vaãn khoâng cöùu vaõn ñöôïc tình traïng
khoán ñoán vaø nguy ngaäp cuûa cheá ñoä thöïc daân môùi cuûa Myõ ôû mieàn Nam.
Ngöôïc laïi, Myõ vaø tay sai lieân tieáp bò thaát baïi tröôùc nhöõng ñoøn tieán coâng-
noåi daäy maïnh meõ cuûa quaân daân mieàn Nam, ñang ôû vaøo tình theá luùng tuùng,
bò ñoäng coù nguy cô suïp ñoå hoaøn toaøn.
Trong naêm 1963, phong traøo phaù aáp chieán löôïc buøng phaùt soâi noåi
toaøn mieàn Nam ñaõ phaù döùt ñieåm 2.895 aáp chieán löôïc cuûa Myõ vaø tay sai;

- 122 -
phaù ñöôïc theá kìm keïp, giaønh quyeàn laøm chuû ñöôïc 12.000 thoân xoùm, treân
toång soá 17.000 thoân xoùm toaøn mieàn Nam, giaûi phoùng hôn 5 trieäu daân, ñoäng
vieân ñöôïc 23 ngaøn thanh nieân tham gia löïc löôïng giaûi phoùng quaân. Haøng
nghìn aáp chieán löôïc sau khi bò phaù döùt ñieåm ñöôïc xaây döïng thaønh laøng
chieán ñaáu. Nhieàu ñòa phöông coù phong traøo phaù aáp chieán löôïc raát xuaát saéc,
trôû thaønh nhöõng ñieån hình tieân tieáân nhö Long An, Taây Ninh …
Ñeán cuoái naêm 1963, Mc.Namara – Boä tröôûng Quoác phoøng Myõ luùc ñoù
phaûi thöøa nhaän: “Vieät coäng ñaõ ñaït ñöôïc raát nhieàu tieán boä trong thôøi gian keå
töø khi cuoäc ñaûo chính. Hieän nay, Vieät coäng kieåm soaùt ñöôïc nhöõng vuøng tæ
leä daân soá raát cao ôû moät soá tænh then choát, ñaëc bieät laø ôû caùc tænh phía Nam
vaø phía Taây Saøi Goøn” [119,tr.246]. Tình hình bi ñaùt treân ñaõ buoäc ñeá quoác
Myõ phaûi chuyeån sang moät keá hoaïch môùi, vôùi quy moâ lôùn hôn , aùc lieät hôn.

- 123 -
CHÖÔNG 3

PHONG TRAØO ÑAÁU TRANH CHOÁNG, PHAÙ AÁP

CHIEÁN LÖÔÏC ÔÛ MIEÀN ÑOÂNG NAM BOÄ

(1964 – 1965)
3. 1. CHÖÔNG TRÌNH LAÄP AÁP CHIEÁN LÖÔÏC CUÛA MYÕ TRONG

KEÁ HOAÏCH JOHNSON – MC NAMARA.
3. 1. 1. Tình hình mieàn Nam sau ñaûo chính Dieäm - Nhu thaùng 11
naêm 1963. Keá hoaïch Johnson – Mc Namara.
Mc Namara, sau chuyeán ñi coâng caùn sang Nam Vieät Nam (ngaøy 19 -
20/12/1963) thöøa nhaän: “Thöïc teá töø thaùng 7 naêm 1963, tình hình noâng thoân
xaáu ñi raát nhieàu so vôùi möùc chuùng ta nhaän ñònh. Vieät coäng ñaõ kieåm soaùt tæ
leä daân soá raát cao ôû moät soá tænh then choát, ñaëc bieät laø ôû phía Nam vaø Taây
Nam Saøi Goøn. Chöông trình “aáp chieán löôïc” bò daõn ra quaù moûng. Söï thaâm
nhaäp cuûa Baéc Vieät Nam vaãn tieáp tuïc. Chieàu höôùng hieän nay, tröø khi coù söï
thay ñoåi trong 2, 3 thaùng tôùi, neáu khoâng may maén laém, seõ ñi ñeán trung laäp
hoùa , coù khaû naêng nhieàu hôn laø Vieät Nam thaønh quoác gia döôùi quyeàn kieåm
soaùt cuûa Vieät Coäng!” [119,tr113].
Tình hình ñoù daãn ñeán söï maâu thuaãn giöõa Myõ vaø nguïy quyeàn, giöõa
noäi boä boïn nguïy vôùi nhau ngaøy caøng saâu saéc, daãn ñeán cuoäc khuûng hoaûng
chính trò traàm troïng trieàn mieân, nhieàu cuoäc ñaûo chính trong noäi boä chính
quyeàn tay sai lieân tieáp dieãn ra. Chæ trong 18 thaùng, töø thaùng 11 naêm 1963
ñeán thaùng 6 naêm 1965, ñaõ coù 14 cuoäc ñaûo chính, rieâng trong naêm 1964 ñaõ
coù 5 cuoäc ñaûo chính vaø 9 laàn aâm möu ñaûo chính, 4 laàn thay ñoåi boïn caàm
ñaàu nguïy quyeàn. Töø moät chính quyeàn tay sai coù “boä maët daân söï”, Myõ phaûi

- 124 -
chuyeån sang moät chính quyeàn tay sai quaân söï, roài laïi keát hôïp giöõa quaân söï
vaø daân söï. Song nhöõng thay ñoåi ñoù vaãn khoâng traùnh ñöôïc söï khuûng hoaûng
trieàn mieân, caøng thay ñoåi, caøng cho thaáy nguïy quyeàn chæ laø tay sai buø nhìn
cuûa Myõ. Tình hình khuûng hoaûng treân khieán nhieàu ngöôøi trong giôùi laõnh ñaïo
Myõ cho raèng vieäc ñaûo chính Ngoâ Ñình Dieäm laø moät sai laàm lòch söû.
Taylor thöøa nhaän: “Ñieàu maø chuùng toâi khoâng theå bieát ñöôïc laø vaøo
naêm 1963, moät cuoäc ñaûo chính do Myõ uûng hoä ñaõ laät ñoå Dieäm vaø thaû luõ
hung thaàn ra gaây roái veà chính trò. Moät khi ñaõ ñöôïc thaû töï do, luõ hung thaàn
naøy ñaõ xeù naùt mieàn Nam Vieät Nam trong nhöõng naêm 1964 vaø 1965 vaø ñaët
ra cho chuùng ta haøng loaït vaán ñeà chính trò khaùc haún… Taylor keát luaän: “Myõ
ñaõ phaûi traû giaù quaù cao ñeå giöõ moät cam keát ôû nöôùc ngoaøi, uûng hoä moät cheá
ñoä oám yeáu” [28,tr.84].
Tröôùc tình hình khuûng hoaûng ñoù cuûa cheá ñoä Saøi Goøn, ngaøy 6 thaùng
11 naêm 1963, ñeá quoác Myõ môû cuoäc hoäi nghò ôû Honolulu ñeå baøn veà tình
hình mieàn Nam Vieät Nam sau ñaûo chính; trong cuoäc hoäi nghò naøy, coù maët
caû ñaïi söù Myõ CabotLogde vaø boä tröôûng quoác phoøng Myõ Mc.Namara, tham
döï hoäi nghò coøn coù Hoäi ñoàng quaân daân vaø nguïy quyeàn môùi ôû Saøi Goøn. Hoäi
nghò ra chæ thò laø khoâng neân toå chöùc toång tuyeån cöû baàu quoác hoäi môùi ôû
mieàn Nam, vì neáu toå chöùc moät cuoäc baàu cöû nhö theá thì seõ chæ laøm roái chính
trò, gaây aûnh höôûng ñeán chieán tranh, maø luùc naøy ñaåy maïnh chieán tranh xaâm
löôïc môùi laø yeâu caàu caáp baùch nhaát cuûa Myõ. Phaûi tieáp tuïc chöông trình aáp
chieán löôïc döôùi moät teân khaùc. Khi töôùng Traàn Töû Oai tuyeân boá vôùi caùc nhaø
baùo raèng neân boû aáp chieán löôïc thì töôùng Döông Vaên Minh ra leänh phaûi caûi
chính ngay. Nguïy quyeàn môùi ,vaãn giöõ chính saùch aáp chieán löôïc ñoåi teân noù
laø“aáp taân sinh”.

- 125 -
Veà phía ta, sau ñaûo chính Dieäm, khí theá chính trò ñang soâi ñoäng khaép
noâng thoân, thaønh thò, phong traøo ñaáu tranh ñoøi daân sinh, daân chuû, ñoøi giaûi
taùn khoùm phöôøng, aáp chieán löôïc phaùt trieån maïnh meõ. Caùc hoaït ñoäng vuõ
trang, coâng taùc binh vaän… ñaõ kòp thôøi chuyeån leân hoã trôï cho phong traøo noåi
daäy phaù aáp chieán löôïc cuûa quaàn chuùng. Vaän duïng moät caùch linh hoaït, saùng
taïo saùch löôïc môùi vaø chính saùch môû roäng Maëêt traän ñoaøn keát daân toäc, ñaåy
maïnh coâng taùc ñaáu tranh chính trò, nhaát laø ôû vuøng coøn bò ñòch kìm keïp,
trong caùc khu, aáp chieán löôïc, trong thaønh phoá, thò xaõ , thò traán.
Cuoái thaùng 11 naêm 1963, Boä Chính trò ñieän göûi Trung öông Cuïc taêng
cöôøng chæ ñaïo phong traøo sau khi Ngoâ Ñình Dieäm bò ñaûo chính.
Cuoäc ñaûo chính ngaøy 1 thaùng 11 naêm 1963, ñaùnh daáu moät böôùc thaát
baïi caên baûn cuûa toaøn boä chính saùch xaâm löôïc Myõ ôû mieàn Nam Vieät Nam.
Maëc duø bò thaát baïi naëng neà, nhöng ñeá quoác Myõ vaãn chöa töø boû tham voïng
noâ dòch mieàn Nam. Johnson kyø voïng vieäc thay Dieäm seõ taïo thuaän lôïi cho
Myõ tieáp tuïc ñöôøng loái xaâm löôïc moät caùch thoâ baïo hôn, taêng cöôøng can
thieäp vuõ trang. Söï suïp ñoå cuûa nguïy quyeàn Dieäm laø daáu hieäu cuûa moät giai
ñoaïn khuûng hoaûng trieàn mieân vaø ngaøy caøng traàm troïng hôn tröôùc ñoù.
Sau khi Kennedy bò aùm saùt, Johnson leân thay laøm Toång thoáng, söû
duïng boïn nguïy tay sai caøng phaûn ñoäng vaø hieáu chieán hôn. Johnson tieáp tuïc
chính saùch xaâm löôïc mieàn Nam cuûa Kennedy vôùi quyeát ñònh ñaàu tieân treân
cöông vò Toång thoáng laø “kieân trì theo ñuoåi caùc chính saùch vaø nhöõng haønh
ñoäng maø Myõ ñaõ cam keát giaønh thaéng lôïi ôû Nam Vieät Nam”[28,tr.85], thöïc
chaát laø ñaåy cuoäc chieán tranh xaâm löôïc baèng chieán löôïc “chieán tranh ñaëc
bieät” leân moät naác thang môùi cao hôn.

- 126 -
Thaùng 12/1963, Toång thoáng Myõ Johnson cöû Boä tröôûng quoác phoøng
Mùc Namara sang Vieät Nam, cuøng vôùi Hoäi ñoàng quaân löïc Saøi Goøn vaïch ra
keá hoaïch taùc chieán môùi goàm 5 ñieåm:
-Moät laø, ruùt bôùt caùc ñoàn boùt khoâng caàn thieát, khoâng coù taùc duïng; taäp
trung xaây döïng caùc ñoàn boùt troïng ñieåm ôû nhöõng vuøng noâng thoân quan troïng
vaø ven caùc tænh lî, thaønh phoá.
-Hai laø, laäp ra nhöõng ñôn vò cô ñoäng ñöôïc trang bò ñaày ñuû vuõ khí,
phöông tieän chieán tranh hieän ñaïi nhaèm ñoái phoù kòp thôøi trong cuoäc chieán
choáng laïi chieán tranh caùch maïng, chieán tranh nhaân daân ñang phaùt trieån ôû
mieàn Nam.
-Ba laø, bình ñònh coù troïng ñieåm, khoâng daøn traûi, doàn daân, laäp “aáp
chieán löôïc” ôû caùc vuøng noâng thoân quan troïng, ven caùc tænh lî, thaønh phoá.
-Boán laø, taêng cöôøng hôn nöõa caùc cuoäc haønh quaân caøn queùt vôùi nhöõng
quy moâ vaø thôøi gian khaùc nhau vaøo caùc vuøng caên cöù cuûa coäng saûn, khoâng
sôï bò tieán coâng tieâu dòeät.
-Naêm laø, trieät ñeå taän duïng quaân duø, vaø söû duïng chieán löôïc “phöôïng
hoaøng bay”, “thieát xa vaän” vaø“buûa löôùi baét moài” trong caùc cuoäc haønh quaân
caøn queùt.
Boä tröôûng quoác phoøng Myõ Mc. Namara ñaõ cöû töôùng Westmorland
sang mieàn Nam thay Harkins laøm tö leänh MACV (01/1964) vaø Taylor thay
Cabot Lodge laøm ñaïi söù ôû Nam Vieät Nam (08/1964). Thaønh laäp Boä chæ huy
lieân quaân Vieät-Myõ (08/1964) ñeå Myõ naém troïn quyeàn chæ huy quaân nguïy
mieàn Nam Vieät Nam.
Keá hoaïch taùc chieán môùi ñöôïc Boä tröôûng quoác phoøng Myõ Mc Namara
thoâng qua vaø khaån tröông trieån khai thöïc hieän nhöng cuõng khoâng saùng suûa

- 127 -
hôn gì. Thaùng 1 naêm 1964, quaân ñoäi Saøi Goøn bò thaát baïi thaûm haïi treân caùc
chieán tröôøng tröôùc söï tieán coâng maïnh meõ cuûa quaân – daân mieàn Nam, ñoàng
thôøi nguïy quyeàn Saøi Goøn tieán haønh ñaûo chính quaân söï, laøm cho xaõ hoäi
mieàøn Nam ngaøy caøng theâm roái ren, ngoät ngaït. Thôøi baùo New York soá ra
ngaøy 16 thaùng 2 naêm 1964 ñaõ vieát: tình hình quaân söï ôû ñaây ñaõ xaáu ñi moät
caùch nghieâm troïng, ôû moät soá vuøng tình hình thaät söï ñen toái. Cuoäc ñaûo
chính môùi khoâng caûi thieän ñöôïc tình hình. Du kích taêng cöôøng hoaït ñoäng,
taêng nhòp ñoä caùc cuoäc taán coâng vaø ñaõ giaønh ñöôïc theá chuû ñoäng ôû caùc vuøng
quan troïng ñoàng baèng soâng Cöûu Long vaø moät soá khu vöïc khaùc .
Tröôùc tình hình aáy, toång thoáng Myõ Johnson voäi vaõ cöû ngay phaùi ñoaøn
quaân söï cao caáp goàm 15 ngöôøi (trong soá coù caû töôùng M.Taylor) do Boä
tröôûng quoác phoøng Mc Namara caàm ñaàu sang mieàn Nam nöûa ñaàu thaùng 2
naêm 1964 ñeå hoaøn chænh keá hoaïch chieán tranh môùi hoøng tieáp tuïc ñaåy
maïnh chieán tranh ñaëc bieät vaø chöông trình gom daân laäp aáp chieán löôïc.
Ngaøy 17 thaùng 02 naêm 1964, Toång thoáng Myõ Johnson thoâng qua keá
hoaïch chieán tranh môùi, mang teân keá hoaïch Johnson–Mc Namara goàm caùc
ñieåm sau:
Moät laø, ñeå taêng cöôøng hieäu löïc chæ huy, Myõ laäp ra moät “UÛy ban lieân
boä” chuyeân lo veà chieán tranh ôû mieàn Nam, ñaët Boä chæ huy quaân söï Myõ ôû
mieàn Nam tröïc thuoäc thaúng Boä quoác phoøng Myõ vaø laäp Boä tö leänh hoãn hôïp
Myõ vaø tay sai, ñöa coá vaán Myõ xuoáng caùc ñaïi ñoäi ñeå chæ huy caùc cuoäc haønh
quaân caøn queùt, taêng cöôøng trang bò vuõ khí, phöông tieän chieán tranh cho
quaân ñoäi Saøi Goøn leân gaáp hai laàn so vôùi tröôùc ñaây, khaån tröông ñöa ngay
sang Saøi Goøn 100 maùy bay khu truïc, 135 maùy bay leân thaúng, 4.000 coá vaán
quaân söï Myõ.

- 128 -
Hai laø, ñeå taêng quyeàn löïc chæ huy cuûa Boä toång tham möu vaø taêng
quaân soá cho quaân ñoäi Saøi Goøn, Myõ vaø tay sai saùp nhaäp löïc löôïng baûo an vaø
löïc löôïng chuû löïc, ñoåi baûo an ñoaøn thaønh ñòa phöông quaân, chuyeån heä
thoáng chæ huy töø Boä noäi vuï sang Boä quoác phoøng, laäp Boä chæ huy ñòa
phöông quaân tröïc thuoäc Boä toång tham möu nguïy, trang bò môùi, (caû vuõ khí,
phöông tieän vaø trang thieát bò) cho 100.000 lính baûo an, vaø 200.000 lính chuû
löïc. Hôïp nhaát 120.000 daân veä vaø 130.000 thanh nieân chieán ñaáu thaønh ñoäi
töï veä xaõ. Nhö vaäy, löïc löôïng quaân nguïy Nam Vieät Nam ñaõ ñöôïc Myõ xaây
döïng leân tôùi 550.000 teân (khoâng keå 50.000 lính caûnh saùt) ñuû söùc hoaït ñoäng
taùc chieán choáng phaù caùch maïng mieàn Nam.
Ba laø, ñaåy maïnh chieán tranh taâm lyù treân caû 2 maët; moät maët taêng
löông 20% cho binh lính vaø haï só quan, phong caáp haøm haøng loaït cho caùc
caáp uùy, caáp taù, cho löïc löôïng baûo an ñöôïc höôûng löông, vaø trôï caáp gioáng
nhö quaân ñoäi chuû löïc. Myõ tìm moïi coá gaéng ñeå giaûm bôùt soá lính ñaøo nguõ,
giaûi nguõ, naâng tinh thaàn quaân ñoäi Saøi Goøn leân. Maët khaùc, Myõ ñaàu tö nhieàu
tieàn cuûa ñeå thöïc thi chính saùch “chieâu hoài”, duï doã daân chuùng ra soáng ôû
vuøng do chuùng kieåm soaùt.
Boán laø, ñaåy maïnh vieäc doàn daân, laäp aáp chieán löôïc vôùi hình thöùc môùi
“ aáp taân sinh”, Myõ vaãn coi ñaây laø vaán ñeà chuû yeáu, quan troïng vaø ñi ñoâi vôùi
quaân söï phaûi döïa vaøo löïc löôïng haønh chính ñeå coá gaéng cuûng coá soá aáp
chieán löôïc coøn laïi, khoâi phuïc moät soá aáp chieán löôïc bò Vieät Coäng phaù. Thöïc
hieän keá hoaïch bình ñònh mieàn Nam trong 2 naêm (1964-1965), trong ñoù thu
heïp phaïm vi bình ñònh laïi ôû moät soá vuøng, moät soá tænh chuû yeáu coù vò trí quan
troïng, nhaát laø caùc vuøng xung quanh Saøi Goøn.

- 129 -
Naêm laø, khieâu khích, ñe doïa vaø ñaùnh phaù mieàn Baéc-Vieät Nam, vaø
Laøo nhaèm ngaên chaën mieàn Baéc chi vieän söùc ngöôøi, söùc cuûa cho caùch maïng
mieàn Nam, ñoàng thôøi ñaåy maïnh hôn nöõa vieäc thöïc thi chieán löôïc “chieán
tranh ñaëc bieät” chuaån bò ñieàu kieän caàn thieát cho vieäc quaân Myõ can thieäp
tröïc tieáp treân quy moâ lôùn vaøo mieàn Nam Vieät Nam
Treân tinh thaàn cô baûn cuûa keá hoaïch chieán tranh môùi, laïi ñöôïc quoác
hoäi Myõ nôùi roäng quyeàn haïn haønh ñoäng, Toång thoáng Myõ Johnson lieàn giao
cho Taylor - Chuû tòch hoäi ñoàng lieân quaân, ngöôøi ñöôïc meänh danh laø “quaân
nhaân soá moät” cuûa nöôùc Myõ sang Saøi Goøn laøm ñaïi söù, vaø ñöôïc toaøn quyeàn
haønh ñoäng veà moïi maët nhaèm thöïc thi coù hieäu quaû hôn chieán löôïc “chieán
tranh ñaëc bieät”, saûn phaåm do chính Taylor ñeà ra [204,tr.196]õ.
Ñeå thöïc hieän keá hoaïch treân, Myõ taêng cöôøng löïc löôïng coá vaán, yeåm
trôï töø 22.400 ngöôøi (1963) leân 26.200 ngöôøi (1964), trong ñoù coù 10.400 coá
vaán Myõ, quaân nguïy taêng töø 417.000 ngöôøi 1963 (vôùi 206.000 chuû löïc vaø
211.000 quaân ñòa phöông), leân 561.000 ngöôøi 1964 (vôùi 267.000 chuû löïc vaø
294.000 ñòa phöông quaân).Cuøng vôùi vieäc taêng nhanh quaân soá, trang bò kó
thuaät cuõng ñöôïc taêng cöôøng caû veà soá löôïng laãn chaát löôïng: maùy bay naêm
1963 coù 627 chieác (trong ñoù coù 344 tröïc thaêng) sang naêm1964 taêng leân 989
chieác (coù 392 tröïc thaêng); xe cô giôùi taêng töø 582 chieác naêm 1963 leân 732
chieác naêm 1964; phaùo töø 248 khaåu (1963) leân 415 khaåu (1964). Phaùo caùc
loaïi töø 348 khaåu naêm 1963 leân 700 khaåu naêm 1964…[30,tr.290],[291].
Keá hoaïch Johnson - Mùc. Namara coù tham voïng lôùn laø ñeà ra muïc tieâu
“tieâu dieät toaøn boä toå chöùc quaân söï, chính trò, kinh teá” cuûa ta baét ñaàu töø
thaùng 4 naêm 1964, keùo daøi hai naêm sau vaø baèng 2 giai ñoaïn. Thöïc chaát ñaây
laø keá hoaïch Staley–Taylor ñöôïc caûi bieân laïi, vôùi coá gaéng cao hôn nhaèm

- 130 -
ñaåy maïnh tieán coâng quaân söï vaø gom daân laäp aáp chieán löôïc (luùc naøy ñaõ ñoåi
teân thaønh “aáp taân sinh”). Nhöng so vôùi tröôùc, keá hoaïch bình ñònh laàn naøy
phaûi keùo daøi ñeán hai naêm, tieán haønh coù troïng ñieåm, taäp trung vaøo caùc tænh:
Thuû Daàu Moät, Gia Ñònh, Taây Ninh, Myõ Tho, Beán Tre, Long An vaø vuøng
Ñoàng Thaùp Möôøi, trong ñoù Long An laø troïng ñieåm bình ñònh. ÔÛ Long An,
chuùng taäp trung vaøo 6 xaõ thuoäc hai huyeän Taân Truï vaø Caàn Ñöôùc. ÔÛ Gia
Ñònh, chuùng taäp trung vaøo Baéc Cuû Chi. ÔÛ Taây Ninh, taäp trung vaøo hai
huyeän Traûng Baøng vaø Goø Daàu. ÔÛ Thuû Daàu Moät, taäp trung vaøo huyeän Beán
Caùt.
Treân chieán tröôøng Nam Vieät Nam, chuùng taêng cöôøng löïc löôïng caøn
queùt ñaùnh phaù aùc lieät, keát hôïp gom daân laäp “aáp chieán löôïc”. Chuùng toå chöùc
phoái hôïp giöõa nguïy mieàn Nam vôùi nguïy Laøo vaø haïm ñoäi 7 cuûa Myõ ñeå bòt
bieân giôùi, giôùi tuyeán vaø ven bieån. Chuùng ñaõ tieán tôùi naác thang cao nhaát cuûa
chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”. Keá hoaïch cuûa chuùng tuy coù tham voïng
raát lôùn, nhöng khaû naêng cuûa chuùng laïi coù haïn. Phong traøo caùch maïng mieàn
Nam ñaõ coù böôùc chuyeån bieán lôùn doàn quaân ñòch vaøo theá bò ñoäng. Hôn nöõa
tình hình noäi boä cuûa chuùng chia reõ, khoâng oån ñònh, neân keá hoaïch Johnson–
Mùc Namara trieån khai heát söùc khoù khaên.
Ñoái vôùi mieàn Baéc ngaøy 4/8/1964 ñoâ ñoác Grant Sharp Toång Tö leänh
löïc löôïng Myõ ôû Thaùi Bình Döông vaø Boä tröôûng Quoác phoøng Mc.Namara
baùo caùo cho Toång thoáng Johnson coù “coù cuoäc taán coâng thöù hai cuûa Baéc
Vieät” vaøo taøu khu truïc Maddox cuûa Myõ ñang hoaït ñoäng ôû vuøng bieån quoác
teá, ñaõ nhaän ñöôïc leänh cuûa Toång thoáng Johnson traû ñuõa töùc khaéc, oanh taïc,
phaù hoaïi caùc caên cöù haûi quaân cuûa mieàn Baéc. Sau ñoù Toång thoáng Johnson
ñaõ trình vaø ñöôïc quoác hoäi Myõ thoâng qua caùi goïi laø “Nghò quyeát vònh Baéc

- 131 -
Boä” ngaøy 7/8/1964 cho pheùp toång thoáng Johnson “söû duïng moïi bieän phaùp
keå caû ñöa ñeán caùc löïc löôïng vuõ trang” tröïc tieáp xaâm löôïc Vieät Nam vaø Laøo
[125] . Sau naøy taøi lieäu maät cuûa laàu Naêm Goùc ñaõ phuû nhaän veà cuoäc tieán
coâng naøy, söï thaät ñoù chæ laø söï bòa ñaët hoaøn toaøn ñeå löøa doái Quoác hoäi Myõ vaø
coâng chuùng Myõ nhaèm coù ñöôïc nghò quyeát cuûa Quoác hoäi, hôïp thöùc hoaù yù ñoà
cuûa Johnson can thieäp tröïc tieáp vaøo cuoäc chieán tranh Vieät Nam. Thöïc ra
Myõ ñaõ chuaån bò keá hoaïch haønh ñoäng tieán coâng mieàn Baéc Vieät Nam baèng
khoâng quaân vaø döï thaûo nghò quyeát ñeå ñöa ra Quoác hoäi Myõ töø 23/5/1964.
Myõ cho raèng neùm bom mieàn Baéc, gaây söùc eùp seõ buoäc mieàn Baéc ngöøng uûng
hoä cuoäc noåi daäy cuûa nhaân daân mieàn Nam, ñoàng thôøi laø yeáu toá kích thích
naâng cao tinh thaàn quaân ñoäi Saøi Goøn ñang sa suùt nghieâm troïng boùp ngheït
xu höôùng phaûn khaùng cuûa moät soá ngöôøi khoâng taùn thaønh Myõ can thieäp vaøo
Vieät Nam, vaø tranh thuû söï ñoàng tình cuûa phe hieáu chieán ñang chieám öu theá
trong Quoác hoäi Myõ .
Nghò quyeát cuûa Quoác hoäi Myõ veà söï kieän vònh Baéc boä môû maøn cho ñeá
quoác Myõ tröïc tieáp daán thaân vaøo vuõng laày Vieät Nam, ñaõ theå hieän baûn chaát
xaûo quyeät , ngoan coá vaø taøn baïo cuûa giôùi caàm quyeàn hieáu chieán Myõ , ñöùng
ñaáu laø Johnson-Mc Namara.
Neùt môùi cuûa keá hoaïch Johnson– Mùc Namara laø: Ñöa quaân chieán ñaáu
Myõ vaøo Nam Vieät Nam côõ löõ ñoaøn vaø töøng böôùc ñöa cuoäc chieán tranh phaù
hoaïi baèng khoâng quaân ra mieàn Baéc, chuyeån sang böôùc quaù ñoä töø chieán
löôïc” chieán tranh ñaëc bieät” sang chieán löôïc” chieán tranh cuïc boä”.
Vieäc ñeá quoác Myõ tieán haønh chieán tranh phaù hoaïi mieàn Baéc laïi coù taùc
duïng ngöôïc laïi , noù khoâng uy hieáp ñöôïc mieàn Baéc maø ñaõ khôi ñoäng maïnh

- 132 -
meõ tinh thaàn daân toäc choáng xaâm löôïc ôû caû mieàn Baéc vaø mieàn Nam
[43,tr.224],[ 225].
3. 1. 2. Myõ vaø chính quyeàn tay sai ôû mieàn Nam thöïc hieän chöông
trình “AÁp taân sinh”.
Ngaøy 11 thaùng 11 naêm 1963, trong cuoäc hoïp “Hoäi ñoàng quaân nhaân
caùch maïng”, chính quyeàn Trung öông cuûa cheá ñoä Saøi Goøn ruùt ra hai
nguyeân nhaân daãn ñeán söï thaát baïi trong “Quoác saùch aáp chieán löôïc”: Moät laø,
khuyeát ñieåm do laøm quaù nhanh vaø cöôõng böùc doàn daân laøm daân oaùn gheùt;
vaø hai laø, daân phaûi ñoùng goùp nhieàu cho chöông trình xaây döïng aáp chieán
löôïc, vì vaäy daân baát maõn khoâng uûng hoä. Töø söï phaân tích ñoù, chính quyeàn
“Hoäi ñoàng quaân daân caùch maïng ” quyeát ñònh:
-Chöông trình aáp chieán löôïc seõ tieáp tuïc.
-Seõ chaám döùt cöôõng böùc ñònh cö nhöõng gia ñình trong thaønh.
-Seõ chaám döùt cöôõng böùc lao ñoäng lieân quan ñeán aáp chieán löôïc.
Ñeå vaïch ra moät chính saùch môùi cho chöông trình aáp chieán löôïc, thuû
töôùng chính phuû Saøi Goøn Nguyeãn Ngoïc Thô ñaõ chæ thò cho caùc töôùng laõnh
ñaïo ñeán vieáng thaêm, kieåm tra tình hình caùc aáp chieán löôïc ôû 12 tænh mieàn
Taây töø 20 ñeán 28 thaùng 11 naêm 1963, Sau khi kieåm tra caùc aáp chieán löôïc
trong caùc tænh treân, caùc tænh tröôûng ñaõ baùo caùo tình hình leân chính phuû: “
Tyû leä soá aáp chieán löôïc coù giaù trò raát keùm nhaát laø taïi Kieân Giang, chæ coøn
37/197 aáp chieán löôïc, nhöng tröôùc kia chuùng khoâng daùm baùo caùo thaät tình
hình. Töø ñoù caùc tænh tröôûng kieán nghò caàn cho moät thôøi gian cuûng coá caùc aáp
coøn yeáu vaø boû soá khoâng theå tieáp tuïc duy trì nuoâi döôõng ñeå coù phöông tieän
an ninh [208].

- 133 -
Sau khi caùc töôùng lónh nguïy ñi gaëp gôõ, trao ñoåi vôùi caùc “caùn boä aáp
chieán löôïc” vaø ñoàng baøo caùc tænh, tìm hieåu thöïc chaát cuûa quaù trình thöïc

hieän aáp chieán löôïc, chính quyeàn Saøi Goøn nhaän thaáy: “Danh töø cuõ “aáp

chieán löôïc ñaõ hoaøn thaønh” vaø “ 6 tieâu chuaån” ñang ñöôïc coi nhö laø cöùng

raén vaø khoâng phuø hôïp vôùi cuïc dieän xaõ hoäi ñang phaùt trieån” [119,tr.1].
Tröôùc phong traøo ñaáu tranh maïnh meõ cuûa nhaân daân, söï phaân loaïi aáp
chieán löôïc cuõng khoâng theo ba loaïi: xanh, vaøng, ñoû hay A, B, C nhö tröôùc
ñaây nöõa maø thay ñoåi theo, bôûi “Söï phaân chia an ninh phaûi caên cöù treân söï
hoaøn bò hieän taïi cuûa caùc coâng söï phoøng thuû, thaùi ñoä hieän höõu cuõng nhö söï
höôûng öùng cuûa nhaân daân vaø ñôøi soáng xaõ hoäi kinh teá toát ñeïp hieän taïi cuûa
hoï,... AÁp chieán löôïc naøo hoäi ñuû tieâu chuaån toái thieåu ba muïc tieâu treân thì
ñöôïc xeáp vaøo caùc aáp chieán löôïc thuoäc vuøng A. Nhöõng aáp khoâng phoøng thuû
ñöôïc vaø nhaân daân coù xu höôùng theo Vieät Coäng thì caàn cho xeáp vaøo vuøng C.
Coøn kyø dö thì cho vaøo vuøng B. Vuøng D thì seõ giaønh cho caùc vuøng coù caên cöù
Vieät coäng vaø cho daân chuùng leä thuoäc vaøo Vieät Coäng hoaøn toaøn [208,tr.3 ].
Ñeå tieáp tuïc thöïc hieän bình ñònh giaønh daân, cuûng coá laïi löïc löôïng,
ngaøy 5 thaùng 3 naêm 1964, “ UÛy ban bình ñònh Trung öông” cuûa chính
quyeàn Saøi Goøn ñaõ göûi coâng ñieän cho ñòa phöông yeâu caàu xuùc tieán maïnh
meõ chöông trình “aáp taân sinh” vôùi phöông chaâm: “Duy trì nhöõng öu ñieåm
cuûa chöông trình aáp chieán löôïc cuõ vôùi nhöõng söûa ñoåi caàn thieát” [124,tr.1].
Caûi toå heä thoáng chæ huy, bieán vuøng chieán thuaät thaønh ñôn vò chieán löôïc
hoaøn chænh, ruùt boû moät soá ñoàn boùt leû ñeå chuyeån quaân chieám ñoùng thaønh löïc
löôïng cô ñoäng taêng cöôøng cho caùc troïng ñieåm bình ñònh, nhaát laø quanh Saøi
Goøn vaø caùc tænh Bieân Hoøa, Bình Döông, Taây Ninh, Haäu Nghóa, Long An,
Ñònh Töôøng.

- 134 -
Keá hoaïch bình ñònh môùi cuûa ñòch ñaõ sôùm bò phaù saûn, maëc duø chuùng
taäp trung löïc löôïng “taán coâng coù troïng ñieåm” tröôùc heát nhaèm vaøo 8 tænh ôû
vaønh ñai Saøi Goøn nhöng khoâng thaønh coâng, phaûi haï thaáp chæ tieâu xuoáng
coøn 6 tænh vaø cuoái cuøng ruùt xuoáng coøn 2 tænh (Long An vaø Haäu Nghóa)
nhöng thöïc chaát chæ coøn 5 huyeän.
Soá aáp chieán löôïc gom ñöôïc luùc cao nhaát trong thaùng 6 naêm 1963 laø
7.512 aáp, cuoái naêm 1963 tuït xuoáng 4.672 aáp, cuoái naêm 1964 chæ coøn 3.300
aáp, thaùng 6 naêm 1965 chæ coøn voûn veïn 2.200. Phaàn lôùn soá aáp khoâng ñuû tieâu
chuaån nhö chuùng ñeà ra (chæ coù ñoä 5% ñaït tieâu chuaån). Soá ñoàn boùt cuõng thu
heïp laïi töø 4.000 cuoái naêm 1963, coøn 3.000 vaøo cuoái naêm 1964 vaø chæ coøn
2.900 ñoàn vaøo thaùng 6/1965. Taøi lieäu cuûa chuùng xaùc nhaän, 67% ñaát ñaõ
chòu aûnh höôûng cuûa caùch maïng, 22 tænh treân 43 tænh do caùch maïng kieåm
soaùt töø 50% trôû leân. Soá daân do chuùng kieåm soaùt trong thaùng 8 naêm 1963 laø
9 trieäu, nhöng ñeán thaùng 6 naêm 1965 chæ coøn 5,3 trieäu [35,tr.89].
Tuy nhieân, chính quyeàn Johnson cho raèng quan troïng hôn heát laø söï
baát löïc cuûa nguïy quyeàn. Taylor phaûi thöøa nhaän: “Vaán ñeà nghieâm troïng hôn
caû chieàu höôùng suy suïp cuûa chöông trình bình ñònh coù leõ laø söï suy yeáu lieân
mieân cuûa chính phuû Trung öông, vaø noù nghieâm troïng nhö theá bôûi vì noù laø
nguyeân nhaân chuû yeáu. Vieät Coäng ñaõ chieám nhieàu vuøng, coù nguy cô caét ñoâi
Nam Vieät Nam” [35,tr.89].
Sau khi nghieân cöùu tình hình, Myõ - Khaùnh choïn Long An laøm troïng
ñieåm cuûa caùc troïng ñieåm bình ñònh. Bôûi leõ, tænh Long An nhö moät caùnh tay
bao boïc thaønh phoá Saøi Goøn – Chôï Lôùn - Gia Ñònh töø Taây Baéc ñeán Ñoâng
Nam, chaïy daøi töø bieån Ñoâng ñeán bieân giôùi Campuchia, roäng 2.800 caây soá
vuoâng, daân soá 500.000 ngöôøi. Taát caû con ñöôøng boä vaø ñöôøng thuûy töø Saøi

- 135 -
Goøn xuoáng mieàn ñoàng baèng Soâng Cöûu Long truø phuù ñeàu qua ñaát Long An;
soâng Loøng Taøu, Soâng Soaøi Raïp ñeàu chaûy qua ñòa phaän Long An. Gaïo, thòt,
caù, maém cuûa vuøng Tieàn Giang, Haäu Giang vaø caû Campuchia muoán vaøo Saøi
Goøn cuõng phaûi qua ñaát Long An. Coøn ñoái vôùi caùch maïng, Long An laø caàu
noái ñöôøng lieân laïc giöõa ñoàng baèng Soâng Cöûu Long vaø nuùi röøng mieàn Ñoâng
tieáp giaùp vôùi Trung Boä. Bôûi vaäy, töø khaùng chieán choáng Phaùp 9 naêm tôùi
khaùng chieán choáng Myõ hieän nay, Long An vaãn laø nôi tranh chaáp giöõ doäi
giöõa ta vaø ñòch.

3. 2. QUAÂN VAØ DAÂN MIEÀN ÑOÂNG NAM BOÄ ÑAÅY MAÏNH

PHONG TRAØO CHOÁNG, PHAÙ AÁP CHIEÁN LÖÔÏC TRONG NHÖÕNG

NAÊM 1964 – 1965.
3. 2. 1. Chuû tröông cuûa Ñaûng veà choáng, phaù aáp chieán löôïc trong thôøi
kyø môùi.
Tröôùc nhöõng aâm möu, thuû ñoaïn vaø bieän phaùp tieán haønh chieán tranh
môùi cuûa Myõ, thaùng 12 naêm 1963, Hoäi nghò Trung öông laàn thöù 9 ra Nghò
quyeát xaùc ñònh nhieäm vuï caùch maïng mieàn Nam vaãn laø: “Ñaáu tranh chính
trò vaø ñaáu tranh vuõ trang ñi ñoâi”, trong ñoù “ñaáu tranh chính trò ñoùng vai troø
raát cô baûn vaø raát quyeát ñònh, ñaáu tranh vuõ trang ñoùng vai troø quyeát ñònh tröïc
tieáp” [197,tr.827].
Xaùc ñònh nhieäm vuï chung tröôùc maét cuûa caùch maïng mieàn Nam, Hoäi
nghò nhaán maïnh hai noäi dung chuû yeáu vaø cuõng laø hai muïc tieâu phaûi quyeát
taâm ñaït cho ñöôïc, ñoù laø:
-Tieâu dieät töøng boä phaän quaân ñoäi ñòch, taïo ñieàu kieän laøm tan raõ hoaøn
toaøn löïc löôïng quaân söï, choã döïa chính cuûa ñeá quoác Myõ vaø tay sai.

- 136 -
-Laøm thaát baïi keá hoaïch gom daân laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch, phaù phaàn
lôùn aáp chieán löôïc, giaønh nhaân, taøi, vaät löïc cho caùch maïng, laøm chuû röøng nuùi
vaø phaàn lôùn ñoàng baèng [197,tr.839],[840].
Hai nhieäm vuï ñoù lieân quan chaët cheõ vôùi nhau, hoã trôï laãn nhau. Coù
tieâu dieät sinh löïc ñòch, laøm tan raõ töøng boä phaän quaân ñoäi ñòch môùi baûo ñaûm
nhanh choùng phaù aáp chieán löôïc vaø coù phaù ñöôïc aáp chieán löôïc môùi taïo ñieàu
kieän ñeå tieâu hao tieâu dieät ñòch. Thöïc hieän hai nhieäm vuï naøy cuõng laø laøm
thaát baïi aâm möu coù tính chaát chieán löôïc cuûa ñòch ñoái vôùi toaøn boä cuoäc
chieán tranh laø kieåm soaùt nhaân daân baèng aáp chieán löôïc vaø dieät löïc löôïng vuõ
trang cuûa ta baèng löïc löôïng quaân söï.
Ñeå thöïc hieän nhieäm vuï chung tröôùc maét noùi treân, hoäi nghò ñaõ chæ roõ
caùc nhieäm vuï cuï theå caàn phaûi thöïc hieän. Trong ñoù, nhieäm vuï choáng phaù aáp
chieán löôïc ñöôïc hoäi nghò ñaëc bieät chuù troïng. Sau khi nghe baùo caùo veà tình
hình coâng taùc choáng phaù aáp chieán löôïc ôû caùc ñòa phöông mieàn Nam, Hoäi
nghò ñaõ nhaän ñònh: “Maáy thaùng gaàn ñaây, ôû ñoàng baèng Nam boä, ñaëc bieät laø
mieàn Trung Nam boä ta ñaõ thaønh coâng lôùn trong vieäc phaù haøng loaït aáp
chieán löôïc cuûa ñòch. Ñieàu ñoù chöùng minh khaû naêng to lôùn cuûa löïc löôïng
chính trò vaø quaân söï cuûa nhaân daân trong vieäc phaù aáp chieán löôïc, chöùng
minh söï phaù saûn khoâng theå traùnh khoûi cuûa: “quoác saùch aáp chieán löôïc” cuûa
ñòch” [94].
Hoäi nghò chæ roõ: hieän nay, ñòch tuyeân boá khoâng töø boû “quoác saùch aáp
chieán löôïc” vaø coù theå seõ coá gaéng ñem toaøn löïc ñeå cuûng coá aáp chieán löôïc.
Ñeå laøm vieäc ñoù, ñòch ñaõ duøng chính saùch kìm keïp aùc lieät vôùi nhieàu thuû
ñoaïn mò daân, nhöng chuû yeáu vaãn duøng löïc löôïng quaân söï. Ñoàng thôøi cuõng
chæ ra choã yeáu cuûa ñòch laø: caøng bò thaát baïi, caøng phaûi duøng moät soá binh löïc

- 137 -
khaù lôùn ñeå giöõ aáp chieán löôïc. Ñieàu ñoù laøm cho chuùng laâm vaøo theá phaûi
phaân taùn löïc löôïng treân nhieàu tuyeán vaø dieän roäng. Laäp aáp chieán löôïc laø coá
taïo moät theá maïnh, nhöng traùi laïi tröôùc söï lôùn maïnh cuûa phong traøo ñaáu
tranh cuûa nhaân daân ta, aáp chieán löôïc laïi trôû thaønh choã yeáu cuûa ñòch vaø laø
nôi deã bò ñaùnh phaù. Vì vaäy, ñeán luùc naøy phaûi ñaëc bieät chuù troïng ñaåy maïnh
ñaáu tranh vuõ trang trong phaù aáp chieán löôïc: phaù aáp chieán löôïc phaûi phaùt
trieån song song vôùi phaùt ñoäng du kích chieán tranh laøm tan raõ daân veä, laøm teâ
lieät quaân ñòa phöông vaø haïn cheá quaân chuû löïc cuûa ñòch, phaûi bieát söû duïng
heát khaû naêng cuûa löïc löôïng quaân söï keát hôïp vôùi ñaåy maïnh phong traøo ñaáu
tranh chính trò cuûa nhaân daân vaø coâng taùc binh vaän.
Hoäi nghò Ban chaáp haønh Trung öông Ñaûng laàn thöù 9 laø söï tieáp tuïc boå
sung, hoaøn chænh vaø cuï theå hoùa ñöôøng loái caùch maïng mieàn Nam cho phuø
hôïp vôùi tình hình môùi. Vaán ñeà ñöôïc hoäi nghò nhaán maïnh nhaát laø phaûi xaây
döïng boä ñoäi chuû löïc, taïo quaû ñaám ñuû söùc maïnh ñaùnh baïi löïc löôïng noøng
coát cuûa chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” laø quaân ñoäi chính quy nguïy, taïo
ñieàu kieän tieán leân giaønh thaéng lôïi quyeát ñònh. Ñoàng thôøi, hoäi nghò cuõng ñaõ
ñeà caäp ñeán nhieäm vuï cuûa caùch maïng mieàn Baéc “ñaõ ñeán luùc mieàn Baéc phaûi
taêng cöôøng chi vieän cho mieàn Nam nhieàu hôn nöõa, mieàn Baéc phaûi phaùt huy
hôn nöõa vai troø caên cöù ñòa caùch maïng toaøn quoác cuûa mình” [94].
Thaùng 3 naêm 1964, Hoäi nghò Trung öông Cuïc laàn thöù 2 hoïp ñaùnh giaù
tình hình khaúng ñònh thaát baïi cuûa ñòch, thaéng lôïi raát to lôùn cuûa ta, nhaát trí
vôùi phöông chaâm chieán löôïc cuûa Nghò quyeát Trung öông laàn thöù 9 ñeà ra
nhieäm vuï tröôùc maét nhaèm hai muïc tieâu chuû yeáu: Laøm thaát baïi aâm möu gom
daân laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch vaø tieâu dieät sinh löïc ñòch vaø laøm tan raõ töøng
boä phaän quaân ñoäi ñòch.

- 138 -
Ñeå thöïc hieän hai nhieäm vuï noùi treân, Hoäi nghò Trung öông Cuïc laàn
thöù hai ñaõ vaïch ra nhöõng coâng taùc lôùn nhaèm ñaåy maïnh ñaùnh phaù aáp chieán
löôïc vaø xaây döïng xaõ chieán ñaáu; hoaït ñoäng vaø xaây döïng löïc löôïng vuõ trang;
ñaåy maïnh vaø xaây döïng löïc löôïng chính trò; xaây döïng caên cöù ñòa vaø quaûn lyù
vuøng giaûi phoùng…
Ñeå tieáp tuïc thöïc hieän nhieäm vuï trung taâm, haøng ñaàu nghò quyeát hoäi
nghò laàn thöù 2 (3/1964) Trung öông Cuïc ñaõ ñeà ra lieân tieáp caùc chæ thò chæ
ñaïo phong traøo caùch maïng mieàn Nam trong hai naêm 1964-1965. Trong
nhöõng chæ thò treân, Trung öông Cuïc ñaõ khaúng ñònh: Duø coù nhöõng bieán ñoäng
phöùc taïp treân chieán tröôøng, nhöng ñeá quoác Myõ vaø chính quyeàn tay sai môùi
vaãn coá baùm laáy möu ñoà laäp aáp chieán löôïc, vaãn cho ñoù laø “röôøng coät” cuûa
cuoäc chieán tranh, laø bieän phaùp “höõu hieäu ñeå cöùu cheá ñoä”, döôùi caùi teân goïi
mò daân hôn. Nhöng Trung öông Cuïc cuõng chæ roõ “tính chaát quyû quyeät vaø
quyeát taâm cao” cuûa ñòch trong aâm möu ñaùnh baïi phong traøo caùch maïng
mieàn Nam: “ñòch tuy bò ñoäng veà chieán tröôøng song coá giaønh chuû ñoäng veà
chieán thuaät”, ñòch bò ñoäng tröôùc theá phaùt trieån chung cuûa phong traøo ñaáu
tranh nhaân daân mieàn Nam, “nhöng laïi coá gaéng chuû ñoäng treân chieán tröôøng,
treân moät ñòa baøn coù troïng ñieåm ñeå ngaên chaën söï tan raõ cuûa chuùng… ”
[185,tr.1].
Töø ñoù Trung öông Cuïc chuû tröông phaûi chuû ñoäng ñaåy maïnh taán coâng
toaøn dieän, “ñaëc bieät taäp trung söùc choáng bình ñònh, choáng caøn queùt, choáng
laäp aáp chieán löôïc, tieâu hao tieâu dieät sinh löïc ñòch, choáng chính saùch lôïi
duïng giaùo phaùi laøm chuyeån bieán tình hình mieàn Nam ” [185,tr.3].
Trung öông Cuïc keâu goïi toaøn Ñaûng, toaøn daân, toaøn quaân ta tranh thuû
thôøi cô lieân tuïc taán coâng ñòch, kieân quyeát ñaùnh baïi chieán löôïc “chieán tranh

- 139 -
ñaëc bieät” cuûa ñeá quoác Myõ. Ñoàng thôøi, ra söùc khaéc phuïc nhöôïc ñieåm, khaån
tröông xaây döïng thöïc löïc cuûa ta, ñaåy maïnh moïi hoaït ñoäng coâng taùc choáng,
phaù aáp chieán löôïc, taïo ra nhöõng ñieàu kieän caàn thieát ñeå naêm 1965 coù theå
giaønh nhöõng thaéng lôïi to lôùn hôn nöõa.

Coâng taùc cuï theå tröôùc maét: Choáng phaù aáp chieán löôïc laø coâng taùc
troïng taâm haøng ñaàu phaûi ra söùc thöïc hieän. Ngay trong luùc ñòch ñang ñaët
keá hoaïch, ñang ñieàu quaân vaø laøm thí ñieåm, ta phaûi taäp trung söùc thoïc saâu
vaøo caùc khu laäp aáp chieán löôïc ñaùnh phaù maïnh meõ, ñeàu khaép, phaù thöôøng
xuyeân, phaù ñôït, phaù maûng, phaù caû hình thöùc laãn noäi dung laøm cho ñòch
khoâng kòp trôû tay ngay töø ñaàu. Hieän nay, sau ñaûo chính Dieäm vaø tröôùc khí
theá maïnh meõ cuûa phong traøo chính trò vuõ trang cuûa ta, ñòch trong khu aáp
chieán löôïc ñang hoang mang dao ñoäng, nhieàu nôi teâ lieät, ta laïi saün coù nhieàu
kinh nghieäm phong phuù vaø ñieàu kieän thuaän lôïi cho chuùng ta ñaåy maïnh
coâng taùc naøy. AÁp chieán löôïc phaù ñeán ñaâu caàn xaây döïng ngay thaønh xaõ
chieán ñaáu, chuyeån thaønh theá ñaáu tranh chính trò, khoâng ñeå chuùng khoâi phuïc
trôû laïi theá kìm keïp” [185].
Ñeå hoã trôï tích cöïc cho coâng taùc choáng phaù aáp chieán löôïc trong tình
hình môùi, Trung öông Cuïc ñaõ ñeà ra nhöõng keá hoaïch chi tieát, cuï theå veà coâng
taùc binh vaän, veà coâng taùc vuõ trang, coâng taùc phaùt ñoäng phong traøo noåi daäy
cuûa noâng daân.
3. 2. 2. Keát hôïp ba muõi giaùp coâng treân ba vuøng chieán löôïc ñaåy maïnh
phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc
Neùt noåi baät cuûa tình hình mieàn Nam trong naêm 1964 laø nhaân daân
mieàn Nam khoâng ñeå cho Myõ vaø tay sai giaønh laïi theá chuû ñoäng. Traùi laïi
chuùng ta lieân tuïc giöõ theá chuû ñoäng tieán coâng, ñaùnh ñòch tôi bôøi treân caùc

- 140 -
chieán tröôøng mieàn nuùi, ñoàng baèng, ñaùnh vaøo thaønh phoá, ñoâ thò lôùn, phaù
nhieàu caên cöù quaân söï troïng yeáu cuûa ñòch, thu nhieàu vuõ khí caùc loaïi, phaù
nhieàu aáp chieán löôïc ôû nhieàu ñòa baøn troïng ñieåm ôû caùc vuøng chieán löôïc,
vuøng giaûi phoùng ñöôïc môû roäng, nhaân daân giaønh ñöôïc quyeàn laøm chuû maïnh
hôn tröôùc. Tuy nhieân, cuõng caàn thaáy moät ñaëc ñieåm quan troïng laø söï phaùt
trieån nhaûy voït cuûa phong traøo phaù aáp chieán löôïc ôû vuøng ñoàng baèng vaø ven
bieån mieàn Trung, tröôùc ñaây ñòch döïa vaøo vuøng naøy ñaùnh phaù Taây Nguyeân,
nay caùc tænh ven bieån mieàn Trung ñaõ noåi daäy phaù aáp chieán löôïc, taïo neân
theá lieân hoaøn chaët cheõ giöõa vuøng röøng nuùi Taây Nguyeân vôùi vuøng ven bieån
mieàn Trung, ñoàng thôøi taïo neân söï gaén boù höõu cô giöõa Ñoâng boä vôùi Taây
Nguyeân vaø cöïc Nam trung boä. Moät cao traøo phaù aáp chieán löïôc ôû ñaây ñaõ
ñöôïc hình thaønh, ñieàu ñoù coù yù nghóa raát lôùn vôùi caùch maïng mieàn Nam, ñaëc
bieät vôùi mieàn Ñoâng Nam boä, nôi gaén boù vôùi mieàn Trung vaø Taây Nguyeân..
Sang ñaàu naêm 1964, thöïc hieän nghò quyeát Trung öông Cuïc laàn thöù 2,
Khu uûy mieàn Ñoâng Nam boä chæ ñaïo veà choáng, phaù aáp chieán löôïc trong tình
hình môùi maø tieâu bieåu nhaát laø ôû tænh Long An vaø Bình Döông – nhöõng
troïng ñieåm bình ñònh cuûa ñòch.
Giöõa naêm 1964, ñöôïc löïc löôïng vuõ trang hoã trôï, nhaân daân ñòa phöông
cuøng coâng nhaân Daàu Tieáng phaù banh aáp chieán löôïc Suoái Giöõa, Phuù Bình,
Daùng Höông. Vôùi nhöõng thaønh tích cuûa coâng nhaân trong phong traøo xaây
döïng laøng chieán ñaáu ôû ñoàn ñieàn quaân vaø daân Daàu Tieáng ñöôïc Trung öông
Cuïc bieåu döông vaø taëng danh hieäu “laù côø ñaàu trong phong traøo ñaáu tranh
caùch maïng caùc ñoàn ñieàn” taïi ñaïi hoäi coâng vaän toaøn mieàn Nam thaùng
4/1964 [20,tr.385] .

- 141 -
Thöïc hieän Nghò quyeát cuûa Trung öông Cuïc (2/1964) veà nhieäm vuï
xaây döïng vaø baûo veä vuøng caên cöù, nhaát laø treân ñòa baøn chieán löôïc, Tænh uyû
Phöôùc Thaønh chæ ñaïo keát hôïp löïc löôïng vuõ trang beân ngoaøi vaø cô sôû beân
trong ñaåy maïnh phong traøo phaù aáp chieán löôïc. Thaùng 5/1964 toaøn boä aáp
chieán löôïc phía Taây chieán khu Ñ töø An Linh, An Long, Phöôùc Sang, Boá
Mua qua Phöôùc Hoaø, Taân Bình, Bình Myõ ñeán Baø Ñaõ hoaøn toaøn bò phaù banh
haønh lang töø chieán khu Ñ ñi Beán Caùt, Hôùn Quaûn ñöôïc khai thoâng. Phía
Ñoâng, Ñoâng Nam Taân Uyeân goàm Thaùi Hoaø, Thaïnh Hoäi, Bình Chaùnh,
Khaùnh Vaân, noái xuoáng caùc xaõ Chaâu Thaønh ta hoaøn toaøn laøm chuû.
ÔÛ Bình Döông, phong traøo phaù “aáp chieán löôïc” phaùt trieån lieân tuïc
trong suoát naêm 1964 ñieån hình laø aáp chieán löôïc ôû Beán Töôïng. ÔÛ caùc xaõ
Nam Beán Caùt coù gaàn 10.000 phuï nöõ ñaõ 28 laàn keùo ñeán quaän ñoøi baõi boû aáp
chieán löôïc, choáng baét xaâu, baét lính. ÔÛ ba xaõ Taây Nam Beán Caùt, nhaân daân
xaây döïng laøng chieán ñaáu vaø heä thoáng ñòa ñaïo lieân hoaøn. Löïc löôïng vuõ
trang tænh tieâu dieät moät loaït ñoàn boùt nhö Böng Caàu, Beán Ñoàng Soå, Chaâu
Thaønh… buoäc ñòch phaûi ruùt boû theâm moät soá ñoàn boùt khaùc. Haøng nhìn gia
ñình ñaõ bung ra khoûi aáp trôû veà ñaát cuõ laøm aên. ÔÛ caùc tænh Bieân Hoøa, Baø Ròa,
Long Khaùnh, ñeán cuoái naêm 1964, heä thoáng aáp chieán löôïc cuûa ñòch bò phaù
raõ veà cô baûn, theâm moät soá xaõ, ôû vuøng Baéc soâng Ñoàng Nai, vuøng tieáp giaùp
quoác loä soá 1 vaø quoác loä soá 20 ñöôïc giaûi phoùng hoaøn toaøn. Nhieàu xaõ chuyeån
leân theá tranh chaáp maïnh [78,tr.166].
ÔÛ vuøng röøng nuùi hai tænh Bình Long vaø Phöôùc Long: Ñaàu naêm 1964
ôû Bình Long boä ñoäi vaø du kích tieán coâng ñoàng loaït 4 dinh ñieàn, Saân Saïn,
Caàu Xe, Caàu Baø vaø Baøu Taây, ñòch phaûi boû chaïy. Ta thu nhieàu suùng ñaïn vaø
toå chöùc mít tinh, phaân phaùt hôn 6 ngaøn truyeàn ñôn. ÔÛ Phöôùc Long, nhaân

- 142 -
daân noåi daäy phaù banh 5 trong toång soá 10 aáp ñòch laäp ñöôïc doïc loä soá 10 vaø
loä 14 xaây döïng thaønh soùc chieán ñaáu caùc ñoäi thanh nieân chieán ñaáu bò giaûi
taùn, moät soá teân aùc oân bò tröøng trò. Baèng coâng taùc binh vaän, nhaân daân laøm
tan raõ moät ñaïi ñoäi baûo an.
Döôùi söï chæ ñaïo tröïc tieáp cuûa Khu uûy, quaân vaø daân Long An ñaõ keát
hôïp löïc löôïng vuõ trang cuûa tænh vôùi boä ñoäi huyeän taán coâng tieâu dieät caên cöù
bieät kích Hieäp Hoaø, Ñöùc Hueä, Ñöùc Hoøa. Cuoái naêm 1964 ta ñaõ giaûi phoùng
hoaøn toaøn huyeän Ñöùc Hueä, giaûi phoùng hoaøn toaøn 57 xaõ vaø giaûi phoùng cô
baûn 30 xaõ trong toång soá 101 xaõ toaøn tænh, doàn ñòch vaøo thò traán, thò xaõ vaø
doïc loä soá 4. Ñeán ñaàu naêm 1965 quaân vaø daân tænh Long An ñaõ keát hôïp boä
ñoäi tænh ñaùnh 6 traän, giaûi phoùng hoaøn toaøn tænh Long An.
ÔÛ Saøi Goøn, phoái hôïp vôùi phong traøo phaù aáp chieán löôïc ôû noâng thoân
vaø caùc ñoøn tieán coâng quaân söï, phong traøo ñaáu tranh ôû noäi ñoâ ñaõ phoái hôïp
vôùi caùc thaønh phoá Hueá, Ñaø Naüng, Nha Trang, Quaûng Trò, tieán haønh nhieàu
cuoäc ñaáu tranh chính trò cuûa nhaân daân dieãn ra lieân tuïc, soâi ñoäng, thu huùt
haøng trieäu ngöôøi tham gia. Nhöõng cuoäc ñaáu tranh phoái hôïp giöõa coâng nhaân
vaø nhaân daân lao ñoäng ñoøi caûi thieän ñôøi soáng, choáng khuûng boá, ñoøi truy toá
boïn coá vaán Myõ haønh hung gieát ngöôøi. Löïc löôïng hoïc sinh, sinh vieân ngaøy
caøng coù nhieàu xu höôùng daân toäc, daân chuû vaø naém giöõ vai troø “ngoøi phaùo”
cuûa phong traøo ñoâ thò. Nhieàu cuoäc ñaáu tranh cuûa Phaät giaùo tieáp tuïc dieãn ra
vaø cuøng vôùi caùc phong traøo noùi treân ñoøi ñaùnh ñoå cheá ñoä ñoäc taøi Nguyeãn
Khaùnh, ñoøi hoaø bình, trung laäp vôùi nhieàu xu höôùng khaùc nhau cuõng ñöôïc
hình thaønh. Nhìn chung trong naêm 1964, phong traøo ñoâ thò ñaõ coù nhöõng
tieán boä ñaùng keå, cô sôû Ñaûng vaø quaàn chuùng trong caùc thaønh thò ñöôïc phaùt
trieån töông ñoái toát. Caùc baøn ñaïp xung quanh Saøi Goøn – Chôï Lôùn ñaõ ñöôïc

- 143 -
xaây döïng. Ngaøy 14 thaùng 01 naêm 1964, hai ngaøn coâng nhaân thaûm deäät
Vimytefinco vaø haõng nhuoäm Vinatexco ôû Gia Ñònh baõi coâng chieám xöôûng
vaø bieåu tình taïi Saøi Goøn choáng sa thaûi thôï, aùp böùc, ñoøi caûi thieän ñôøi soáng.
Tieáp theo, 7 ngaøn coâng nhaân khuaân vaùc beán taøu, 6 ngaøn coâng nhaân ñöôøng
saét, 2 ngaøn coâng nhaân oâ-toâ buyùt, coâng nhaân ngheà nghieäp Vuõng Taøu, haøng
vaïn coâng nhaân ôû Ñoâng Nam boä… ñaáu tranh choáng boùc loät kìm keïp, ñoøi caûi
thieän ñieàu kieän laøm vieäc, ñôøi soáng…
Ngaøy 5 thaùng 5 naêm 1964, 12 ngaøn coâng nhaân laùi xe taéc-xi Saøi Goøn
–Chôï Lôùn- Gia Ñònh ñaáu tranh choáng boïn Myõ gieát haïi anh Nguyeãn Vaên
Baûy vaø coâng nhaân taéc-xi bieåu tình laàn thöù hai tröôùc söù quaùn Myõ ñeå phaûn
ñoái. Anh em toå chöùc ñöa tang anh vaø toå chöùc tuaàn leã taåy chay Myõ vaø ñeå
tang anh
Ngaøy 16-8-1964, Nguyeãn Khaùnh laät ñoå Döông Vaên Minh laàn thöù 2
vöøa gaït Nguyeãn Toân Hoaøn, leo leân gheá “Chuû tòch Vieät Nam coäng hoøa”.
Töø ngaøy 17 ñeán ngaøy 25-8-1964, vöøa khi Myõ-Khaùnh ra hieán chöông
Vuõng Taøu ñöa Khaùnh laøm quoác tröôûng thì toái 17-8, toaøn theå sinh vieân Hueá
bieåu tình phaûn ñoái cheá ñoä ñoäc taøi quaân phieät do Myõ döïng leân. Töø ngaøy 20
ñeán ngaøy 22-8, 2 vaïn hoïc sinh, sinh vieân ñoàng baøo theo ñaïo phaät röôùc ñuoác
choáng Myõ -Khaùnh. Ngaøy 25-8, quaàn chuùng noåi daäy, 2 laàn chieám ñaøi phaùt
thanh. Hôn 3 vaïn ngöôøi taäp hôïp mít tinh taïi vöôøn hoa Phuù Vaên Lâaâu vaø töø
cuoäc mít tinh ñoù , bieán thaønh cuoäc bieåu döông löïc löôïng treân ñöôøng phoá
keùo daøi 2km.
Cuõng thôøi gian naøy (25-8), hôn 40 vaïn nhaân daân Saøi Goøn bieåu tình
tuaàn haønh ñeå töôûng nhôù nöõ sinh Quaùch Thò Trang bò Myõ- Dieäm gieát cheát
naêm 1963. Ñoaøn bieåu tình keùo vaøo chieám ñaøi phaùt thanh Saøi Goøn, chaát

- 144 -
vaán Nguyeãn Khaùnh veà hieán chöông 16.8, buoäc haén phaûi höùa baõi boû hieán
chöông. Tröôùc khí theá ñaáu tranh soâi suïc cuûa ñoàng baøo Hueáâ, Ñaø Naüng, Saøi
Goøn, Myõ phaûi laät ñoå boä maët Minh, Khaùnh, Khieâm ñeå chæ huy nguïy quaân
nguïy quyeàn.
Ngaøy 6 thaùng 9 naêm 1964, taïi Saøi goøn, hôn moät trieäu ngöôøi toå chöùc
bieåu tình ñöa tang hai anh Nguyeãn Vaên Baûy vaø Phaïm Vaên Hoà bò boïn tay
chaân Nguyeãn Khaùnh gaây ra trong ngaøy 26 thaùng 7 (chuùng ñaõ baét 1.400
ngöôøi, nhieàu ngöôøi bò thuû tieâu vaø gieát taïi choã).
Ngaøy 13-9-1964, Laâm Vaên Phaùt, Döông Vaên Ñöùc, Huyønh Vaên Toàn
laøm ñaûo chính.
Ngaøy 21-9-1964, moät tuaàn sau cuoäc ñaûo chính laàn thöù tö taïi Saøi
Goøn, laàn ñaàu tieân 10 vaïn coâng nhaân lao ñoäng Saøi Goøn - Chôï Lôùn- Gia ñònh
ñaõ môû cuoäc ñaáu tranh lôùn, toaøn dieän: toång baõi coâng, bieåu thò, bieåu tình raàm
roä baát chaáp leänh thieát quaân luaät cuûa ñòch. Keát quaû suoát 1 ngaøy, thaønh phoá
2 trieäu dâaân khoâng moät doøng ñieän, moät gioït nöôùc, giao thoâng ngöøng treä, moïi
lieân laïc giöõa Saøi Goøn vaø theá giôùi beân ngoaøi thì bò caét ñöùt. Cuoäc bieåu tình
khoång loà coù 10 vaïn ngöôøi tham gia ñaõ dieãu haønh qua nhieàu ñöôøng phoá lôùn,
töø truï sôû toång lieân ñoaøn lao ñoäng keùo ñeán dinh Gia Long vaø boä kinh teá
nguïy, vôùi khaåu hieäu ñoøi quyeàn daân sinh daân chuû, ñoøi Myõ cuùt veà nöôùc, ñoøi
tröøng trò du ñaõng caàn lao nhaân vò, ñoøi töï do nghieäp ñoaøn.
Ngaøy 15-10-1964, söï kieän Nguyeãn Vaên Troãi bò ñöa ra phaùp tröôøng
ñaõ laøm xuùc ñoäng dö luaän trong nöôùc vaø baïn beø khaép theá giôùi. Nguyeãn Vaên
Troãi laø chieán só bieät ñoäng 65, thôï ñieän xöôûng Ngoïc AÙnh, anh ñaõ gaøi bom
ñònh gieát Mc.Namara Boä tröôûng boä quoác phoøng Myõ vöøa môùi ñaët chaân
xuoáng saân bay Taân Sôn Nhaát. Vieäc khoâng thaønh, anh bò giaëc baét vaø giöõ

- 145 -
vöõng khí tieát ñeán phuùt cuoái cuøng. Chín phuùt cuoái cuøng cuûa ñôøi mình, anh
Nguyeãn Vaên Troãi ñaõ tranh thuû töøng phuùt töøng giaây coøn laïi vaïch traàn boä
maët xaâm löôïc taøn baïo cuûa ñeá quoác Myõ vaø khaúng ñònh söï taát thaéng cuûa
nhaân daân ta.
Duø Myõ vaø cheá ñoä Saøi Goøn tìm moïi caùch böng bít, nhöng ngaøy hoâm
sau, taát caû baùo chí trong nöôùc vaø nöôùc ngoaøi coù phoùng vieân ôû Saøigoøn ñeàu
töôøng thuaät tæ mæ “Chín phuùt laøm neân lòch söû” cuûa ngöôøi chieán só- coâng
nhaân thaønh phoá Saøi goøn. Chuû tòch Hoà Chí Minh ñaõ xuùc ñoäng vieát “Vì toå
quoác, vì nhaân daân, lieät só Nguyeãn Vaên Troãi ñaõ anh duõng ñaáu tranh choáng
ñeá quoác Myõ ñeán hôi thôû cuoái cuøng. Chí khí laãm lieät cuûa anh huøng Troãi laø
moät taám göông caùch maïng saùng ngôøi cho moïi ngöôøi yeâu nöôùc, nhaát laø cho
caùc chaùu thanh nieân hoïc taäp” [95,tr.165].
Cuoái thaùng 10 ñaàu thaùng 11 naêm 1964, haøng loaït traän ñaùnh cuûa caùc
löïc löôïng vuõ trang ñòa phöông ñaõ dieãn ra buoäc ñòch phaûi ñoái phoù treân nhieàu
höôùng. Ñeâm 31/10/1964, löïc löôïng phaùo binh Mieàn phaùo kích saân bay Bieân
Hoøa, laø moät caên cöù khoâng quaân chieán löôïc vaøo loaïi lôùn vaø hieän ñaïi ôû Ñoâng
Nam AÙ. Ñöôïc söï giuùp ñôõ tích cöïc cuûa nhaân daân ñòa phöông, ñaëc bieät laø
ñoàng baøo ôû thò xaõ Bieân Hoøa vaø tænh Phöôùc Thaønh, trong ñeâm, löïc löôïng
phaùo binh tham gia ñaùnh traän haønh quaân töø chieán khu Ñ veà laäp traän ñòa aùp
saùt saân bay, baén chính xaùc vaøo caùc muïc tieâu ñòch saün trong caên cöù vaø ruùt
lui an toaøn. Thaéng lôïi cuûa traän phaùo kích saân bay Bieân Hoøa laøm nöùc loøng
caùn boä, chieán só vaø nhaân daân mieàn Ñoâng Nam boä, môû ra khaû naêng taùc
chieán ñoäc laäp, cô ñoäng xa vaø ñaùnh gaàn cuûa löïc löôïng phaùo binh mieàn Nam.
Vôùi nhöõng ñoøn tieán coâng cuûa quaân giaûi phoùng ñieån hình laø chieán
thaéng Bình Giaõ, Ñoàng Xoaøi (Phöôùc Long) vaø Ba Gia (Quaûng Ngaõi), Plei

- 146 -
Me (Taây Nguyeân) ñaõ hoã trôï tích cöïc cho phong traøo choáng, phaù aáp chieán
löôïc laøm thaát baïi chöông trình bình ñònh noâng thoân, ñaåy chính quyeàn Saøi
Goøn caøng luùn saâu hôn vaøo cuoäc khuûng hoaûng traàm troïng. Ñeán thaùng 10
naêm 1965, treân toaøn mieàn Nam phaù theâm khoaûng 2.000 aáp chieán löôïc (theo
soá lieäu baùo caùo Trung öông Cuïc laàn thöù 3). Ñeán thaùng 10 naêm 1965, soá aáp
chieán löôïc chæ coøn laïi laø 1.712; vuøng giaûi phoùng ñöôïc môû roäng goàm treân 7
trieäu daân [168]. Theo Bernard Fall - nhaø baùo Myõ coù maët taïi Vieät Nam töø
1953-1967 trong cuoán “Vieät Nam nhöõng suy nghó cuoái cuøng veà moät cuoäc
chieán tranh” thöøa nhaän ñeán naêm 1965, chöông trình laäp aáp chieán löôïc ñaõ
hoaøn toaøn thaát baïi, oâng ta cho raèng trong 8.500 aáp chieán löôïc maø ñòch ñaõ
laäp ñöôïc, thì ñaõ bò phaù saûn chæ coøn 1.400 [116,tr.30].
Thöïc tieãn ñaáu tranh phaù aáp chieán löôïc cuûa nhaân daân mieàn Ñoâng
Nam boä töø naêm 1962 ñeán 1964 ñaõ chæ roõ 3 hình thöùc ñaáu tranh thích hôïp ñeå
choáng phaù chöông trình bình ñònh, doàn daân laäp aáp chieán löôïc cuûa Myõ vaø
tay sai:
+ Hình thöùc ñaáu tranh phaù loûng aáp chieán löôïc, töùc laø nhaân daân ñaáu
tranh tröïc dieän vôùi Myõ vaø tay sai ñoøi quyeàn töï do ñi laïi deã daøng, thuaän tieän
khoâng bò kieåm tra, kieåm soaùt gaét gao maëc duø vaãn soáng trong aáp chieán löôïc
vaø bò bao boïc bôûi caùc haøng raøo vaø ñoàn boùt cuûa ñòch.
+ Hình thöùc ñaáu tranh phaù banh aáp chieán löôïc, töùc laø nhaân daân noåi
daäy ñaáu tranh phaù tan caùc haøng raøo, laäp caùc haøng raøo bao boïc xung quanh
aáp chieán löôïc, maëc duø caùc ñoàn boùt vaãn coøn bao boïc, khoáng cheá vaø kìm
keïp. Nhöng duø sao, vieäc noåi daäy phaù banh aáp chieán löôïc cuûa nhaân daân ta
ñaõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho moái quan heä chaët cheõ giöõa caùch maïng vaø

- 147 -
nhaân daân ñöôïc lieân thoâng, khaéc phuïc ñöôïc nhöõng khoù khaên do quoác saùch
aáp chieán löôïc cuûa Myõ vaø tay sai gaây ra.
+ Hình thöùc ñaáu tranh phaù döùt ñieåm aáp chieán löôïc, laø nhaân daân ta noåi
daäy ñaáu tranh coù söï hoã trôï tích cöïc cuûa löïc löôïng vuõ trang caùch maïng cuøng
dieät aùc, tröø gian, giaûi taùn löïc löôïng daân veä, thanh nieân chieán ñaáu, nhoå ñoàn
boùt, phaù tan hoaøn toaøn aáp chieán löôïc, giaønh quyeàn laøm chuû, vaø ñöa nhaân ta
trôû veà queâ cuõ laøm aên sinh soáng. Ñaáu tranh phaù döùt ñieåm aáp chieán löôïc laø
hình thöùc ñaáu tranh ôû möùc cao nhaát, coù söï keát hôïp giöõa tieán coâng vaø noåi
daäy, noåi daäy vaø tieán coâng giaønh quyeàn laøm chuû. Sau ñoù xaây döïng löïc
löôïng, baûo veä vuøng giaûi phoùng, chuyeån caùc aáp chieán löôïc bò phaù döùt ñieåm
thaønh laøng-xoùm chieán ñaáu; taïo neân theá traän chieán tranh nhaân daân vöõng
chaéc.
3. 2. 3. Tích cöïc xaây döïng thöïc löïc caùch maïng, xaây döïng vuøng giaûi
phoùng, caên cöù ñòa, taïo theá vaø löïc cho phong traøo choáng phaù aáp chieán
löôïc..
Thöïc hieän chuû tröông: giöõ vöõng, xaây döïng vaø môû roäng caùc khu caên
cöù röøng nuùi vaø ñoàng baèng theo kòp söï phaùt trieån cuûa caùch maïng nhaát laø
treân caùc ñòa baøn chieán löôïc cuûa Hoäi nghò laàn thöù 2 Trung öông Cuïc (thaùng
2/1964), Khu uûy vaø Boä Tö leänh Quaân khu 7 môû ñôït hoaït ñoäng Heø Thu.
Muïc tieâu cuûa ñôït hoaït ñoäng laø phaù theá bao vaây caên cöù, môû roäng ñòa baøn
ñöùng chaân vaø haønh lang chieán löôïc töø chieán khu Ñ veà höôùng Baø Ròa- Bieân
Hoøa- Long Khaùnh xuoáng bôø bieån Xuyeân Moäc, tieán tôùi ñaùnh baïi hoaøn toaøn
aâm möu gom daân laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch. Ñôït hoaït ñoäng chia laøm hai
böôùc: Böôùc moät töø thaùng 5 ñeán thaùng 6; böôùc hai töø thaùng 7 ñeán thaùng 9
naêm 1964. Ban chæ huy ñôït hoaït ñoäng do ñoàng chí Nguyeãn Vaên Böùa

- 148 -
(Nguyeãn Hoàng Laâm), Tö leänh quaân khu laøm chæ huy tröôûng; ñoàng chí
Nguyeãn Ngoïc Taân (Hai Löïc) Bí thö Khu uyû laøm Chính uûy.
Môû maøn hoaït ñoäng naøy laø ñôït taán coâng cuûa tieåu ñoaøn 800 Quaân khu
vaøo caùc aáp chieán löôïc Sình, Baø Ñaõ naèm treân vaønh ñai aùn ngöõ chieán khu Ñ
trong ñeâm 13 thaùng 5 naêm 1964. Ta nhanh choùng laøm chuû traän ñòa, dieät
ñoàn, thu vuõ khí vaø ruùt veà caên cöù an toaøn. Ngaøy hoâm sau, 14 thaùng 5, trong
traän phuïc kích löïc löôïng öùng cöùu töø tieåu khu Phöôùc Thaønh leân giaûi toûa,
trung ñoaøn Q762 ñaõ tieâu dieät tieåu ñoaøn 37 bieät ñoäng quaân, coù 4 coá vaán Myõ,
baét soáng tuø binh, thu nhieàu suùng, taïo ñieàu kieän phaù tan moät soá aáp chieán
löôïc.
Phaùt huy thaéêng lôïi, ñòa phöông tænh Phöôùc Thaønh cuøng du kích bao
vaây böùt ruùt haøng loaït ñoàn boùt ñòch ven caên cöù: ñoàn Sình, Baøu Phuïng, Vaùng
Höông, Baø Ñaõ, Suoái Ngang, phaùt ñoäng nhaân daân noåi daäy phaù raõ caùc aáp
chieán löôïc cuûa ñòch aùn ngöõ phía Taây Nam cuûa Chieán khu Ñ.
Töø trung tuaàn thaùng 7-1964, böôùc 2 cuûa ñôït hoaït ñoäng baét ñaàu vôùi
traän taán coâng cuûa tieåu ñoaøn 800 Quaân khu dieät ñoàn Caây Gaùo, giaûi phoùng
hôn 6.000 daân trong caùc aáp chieán löôïc Thanh Giang, Thanh Bình, Phuø Caùt
1, Phuø Caùt 2, môû roäng caên cöù chieán khu Ñ veà phía Nam leân höõu ngaïn soâng
Ñoàng Nai, ñeán Tuùc Tröng, Traûng Bom, giaùp quoác loä 20, môû roäng moät cöûa
khaåu haäu caàn quan troïng cho caên cöù Khu vaø Mieàn veà phía Bieân Hoøa, Long
Khaùnh, Baø Ròa.
Tieáp tuïc phaùt trieån böôùc hai, tieåu ñoaøn 800 Quaân khu phoái hôïp vôùi
boä ñoäi ñòa phöông tænh Phöôùc Thaønh tieán coâng chi khu quaân söï Hieáu Lieâm
laàn thöù 2 vaøo ñeâm 12 thaùng 9 naêm 1964, tieâu dieät moät daïi ñoäi baûo an, baét
18 lính duø, thu hôn 100 suùng. Cuõng trong ñeâm, tænh uûy, Tænh ñoäi Bieân Hoøa

- 149 -
chæ ñaïo boä ñoäi ñòa phöông tænh Bieân Hoøa keát hôïp boä ñoäi Vónh Cöûu, du kích
xaõ vaø phaùt ñoäng quaân chuùng tieán coâng ñoàn Trò An naèm treân moät ñieåm cao
höõu ngaïn soâng Ñoàng Nai. Traän bao vaây taán coâng ñoàn Trò An keùo daøi trong
57 ngaøy ñeâm vôùi hình thöùc bao vaây, baén tæa, chaëên vieän keát hôïp vôùi binh
vaän buoäc ñòch thaùo chaïy khoûi ñoàn. Xaõ Trò An ñöôïc hoaøn toaøn giaûi phoùng
vaøo ngaøy 9 thaùng 11 naêm 1964 , taïo ñieàu kieän phaù haøng loaït aáp chieán löôïc
trong vuøng.
Ñôït hoaït ñoäng Heø Thu thaéng lôïi, ñaùnh daáu böôùc tröôûng thaønh veà chæ
huy keát hôïp cuûa 3 thöù quaân, ba muõi giaùp coâng cuûa quaân vaø daân mieàn Ñoâng
Nam boä, tieâu dieât haøng loaït cöù ñieåm quaân söï cuûa ñòch treân vaønh ñai aùn ngöõ
phía Nam vaø Taây Nam chieán khu Ñ, giaûi phoùng hôn moät vaïn daân trong caùc
aáp chieán löôïc, môû roäng haønh lang chieán löôïc chieán khu Ñ qua Trò An, Caây
Gaùo veà quoác loä 20, noái lieàn vôùi caùc khu caên cöù tænh cuûa caùc tænh Long
Khaùnh, Baø Ròa, thoâng ra ñeán haønh lang tieáp nhaän vuõ khí chi vieän baèng
ñöôøng bieån, taïo thuaän lôïi cho caùc chieán dòch lôùn cuûa Quaân khu vaø Mieàn
treân chieán tröôøng mieàn Ñoâng.
Xaây döïng caên cöù ñòa laø moät trong nhöõng vaán ñeà chieán löôïc cuûa chieán
tranh caùch maïng mieàn Nam. Coù môû roäng vaø cuûng coá ñöôïc caên cöù ñòa môùi
phaùt trieån nhanh choùng chuû löïc taïo ñieàu kieän ñaùnh ñòch nhöõng traän tieâu
dieät lôùn, laøm chuyeån bieán tình hình moät caùch caên baûn. Coù cuûng coá, môû
roäng caên cöù ñòa môùi giöõ vöõng vaø ñaåy maïnh cuoäc khaùng chieán trong baát kyø
hoaøn caûnh naøo, taïo theá vaø löïc cho phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc.
- Cuûng coá vuøng trung taâm cuûa caên cöù ñòa röøng nuùi, ñaëc bieät chuù yù
coâng taùc daân toäc, phaùt trieån du kích chieán tranh choáng giaùn ñieäp, bieät kích
vaø taêng gia saûn xuaát, caûi thieän ñôøi soáng nhaân daân, baûo ñaûm cung caáp döï tröõ

- 150 -
löông thöïc, ñoàng thôøi ñaåy maïnh caùc hoaït ñoäng môû roäng theá laøm chuû vaøo
caùc vuøng khaù ñoâng daân, phaù caùc khu gom daân, phaù kìm keïp trong caùc dinh
ñieàn, ñoàn ñieàn tieán tôùi phaù heát caùc aáp chieán löôïc, laøm chuû cho ñöôïc haàu
heát noâng thoân, vuøng röøng nuùi, uy hieáp caùc ñöôøng giao thoâng, bao vaây caùc
ñoâ thò vaø caên cöù quaân söï, baûo ñaûm an toaøn cho caùc ñöôøng haønh lang doïc
theo röøng nuùi vaø töø röøng nuùi xuoáng ñoàng baèng, toå chöùc nhieàu ñöôøng maäu
dòch giöõa röøng nuùi vaø ñoàng baèng ñeå giaûi quyeát caùc nhu caàu cuûa nhaân daân.
- Vôùi tình hình vuøng giaûi phoùng ngaøy caøng môû roäng vaø caøng ñoâng
daân, coâng taùc quaûn lyù vuøng noâng thoân giaûi phoùng ngaøy caøng phöùc taïp vaø
böùc thieát ñeå laõnh ñaïo nhaân daân thöïc hieän quyeàn laøm chuû noâng thoân, vöøa
baûo ñaûm caùc quyeàn laøm chuû veà kinh teá, veà chính trò cuûa nhaân daân vaø caûi
thieän ñôøi soáng kinh teá, vaên hoaù, xaõ hoäi cuûa nhaân daân, vöøa baûo ñaûm cho
vieäc ñoäng vieân nhaân taøi, vaät löïc phaùt trieån löïc löôïng caùch maïng ñaåy maïnh
ñaáu tranh choáng ñòch trong caùc aáp chieán löôïc vöøa giaûi phoùng; ñoàng thôøi
vieäc quaûn lyù noâng thoân toát coøn ñeå chöùng toû cheá ñoä daân chuû cuûa ta vaø gaây
aûnh höôûng toát ñoái vôùi nhaân daân vuøng ñòch kieåm soaùt.
3. 2. 4. Chieán dòch Bình Giaõ vaø phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc.
Ngaøy 4 thaùng 1 naêm 1964, ñi ñoâi vôùi phoå bieán Nghò quyeát 9 cuûa
Trung öông, Boä Chính trò ñieän göûi Trung öông Cuïc vaø Khu uûy Khu 5 chæ roõ
hai nhöôïc ñieåm lôùn nhaát cuûa caùch maïng mieàn Nam ñang boäc loä laø chöa coù
löïc löôïng vuõ trang taäp trung ñuû maïnh vaø coâng taùc binh vaän coøn yeáu, trong
luùc ñòch taêng cöôøng phoøng ngöï caùc vuøng xung yeáu, ra söùc chuaån bò löïc
löôïng moïi maët ñeå taán coâng ta trong naêm 1964, chuaån bò cô sôû ñeå ñöa quaân
chieán ñaáu Myõ vaøo mieàn Nam Vieät Nam. Vì vaäy, tröôùc maét caàn quaùn trieät
nhöõng nhieäm vuï cuï theå: “Ra söùc cuûng coá môû roäng vuøng giaûi phoùng, laøm

- 151 -
thaát baïi keá hoaïch bình ñònh ñoàng baèng Nam boä cuûa ñòch. Ra söùc tieâu hao,
tieâu dieät sinh löïc ñòch ôû vuøng röøng nuùi mieàn Ñoâng Nam boä, vuøng giaùp ranh
Khu 5, tích cöïc phaùt ñoäng quaàn chuùng noåi daäy dieät aùc, phaù keàm ôû ñoàng
baèng Khu 5, Khu 6. Ñaåy maïnh ñaáu tranh phaù keàm keïp, phaù aáp chieán löôïc
ôû vuøng ñòch kieåm soaùt, xaây döïng cô sôû caùch maïng. Ñaåy maïnh coâng taùc
Maët traän vaø binh vaän” [12, tr.499].
Trieån khai keá hoaïch Johnson – Mc Namara, tuy maâu thuaãn noäâi boä
nhöng Myõ – nguïy thoáng nhaát chuû tröông taêng cöôøng noã löïc quaân söï, coi ñoù
laø nhieäm vuï chuû yeáu. Keá hoaïch cuûa ñòch laø tích cöïc chaán chænh löïc löôïng
quaân nguïy, ñaëc bieät laø taêng cöôøng löïc löôïng cô ñoäng. Taäp trung bình ñònh
doàn daân laäp aáp moät soá khu vöïc quan troïng, chuû yeáu laø mieàn Trung Nam boä
vaø xung quanh Saøi Goøn. Tích cöïc haønh quaân caøn queùt nhaèm taäp trung tieâu
hao, tieâu dieät boä ñoäi chuû löïc non treû cuûa ta ôû mieàn Ñoâng, mieàn Taây Nam
boä vaø Khu 5, chuû yeáu laø Nam boä. Ñoàng thôøi ñaùnh phaù haønh lang mieàn nuùi,
cuûng coá aáp chieán löôïc, taêng cöôøng hoaït ñoäng taäp kích, bieät kích vaøo vuøng
caên cöù.
Tröôùc tình hình caùch maïng mieàn Nam ñang phaùt trieån thuaän lôïi,
thaùng 10 naêm 1963, Boä Chính trò vaø Quaân uûy Trung öông quyeát ñònh thaønh
laäp Quaân uûy vaø Boä Tö leänh Mieàn. Ñoàng chí Nguyeãn Vaên Linh, Bí thö
Trung öông Cuïc laøm Bí thö Quaân uûy Mieàn, Trung töôùng Traàn vaên Traø laøm
Tö leänh, Thieáu töôùng Traàn Ñoä Phoù chính uûy Mieàn. Sau ñoù, Boä ñieàu ñoäng
tieáp caùc töôùng lónh vaø caùn boä cao caáp cuûa caùc ñôn vò chuû löïc, Toång cuïc
chính trò, Boä Toång tham möu vaø Toång cuïc haäu caàn vaøo taêng cöôøng Boä chæ
huy Mieàn vaø caùc cô quan cuûa Mieàn.

- 152 -
Thaùng 6 naêm 1964, Boä Chính trò gôïi yù: Vuøng caên cöù Trung öông Cuïc
vaø Khu 7 laø chieán tröôøng coù ñieàu kieän tieâu dieät nhieàu sinh löïc ñòch, phaù tan
haøng loaït aáp chieán löôïc, coù aûnh höôûng lôùn ñeán tình hình chính trò vaø tinh
thaàn cuûa ñòch ôû Saøi Goøn vaø coù ñieàu kieän xuaát quaân ñaùnh vaøo Saøi Goøn khi
coù thôøi cô. Luùc naøy Boä chæ huy Mieàn môùi coù 2 trung ñoaøn chuû löïc vaø 1
trung ñoaøn chuû löïc cuûa Khu 9 môùi baét ñaàu haønh quaân veà taêng cöôøng.
Boä Chæ huy Mieàn ñaët yeâu caàu trong muøa khoâ 1964 – 1965, caàn naâng
daàn möùc taùc chieán cuûa chuû löïc, tieán leân ñaùnh tieâu dieät laøm tan raõ töøng boä
phaän chuû löïc ñòch, phaù tan haøng loaït aáp chieán löôïc. Boä Chæ huy Mieàn ñeà
nghò Trung öông Cuïc trong muøa khoâ naêm 1964 – 1965 söû duïng caû hai trung
ñoaøn chuû löïc Mieàn phoái hôïp vôùi löïc löôïng ñòa phöông Khu 6 vaø Khu 7 taäp
trung vaøo moät höôùng ôû vuøng Baø Ròa – Long Khaùnh laø ñòa baøn xung yeáu
cuûa ñòch ôû Taây Nam Saøi Goøn, môû ñôït tieán coâng taäp trung daøi ngaøy nhaèm
thöïc hieän tieâu dieät lôùn, hoã trôï phong traøo phaù aáp chieán löôïc, taïo ñieàu kieän
tieáp nhaän chi vieän cuûa Trung öông vaän chuyeån theo ñöôøng bieån.
Trong hai ngaøy 25 vaø 26 thaùng 9 naêm 1964, Boä Chính trò hoïp döôùi söï
chuû toïa cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh. Boä Chính trò chuû tröông: “ÔÛ mieàn Nam,
treân quan ñieåm tröôøng kyø, vaän ñoäng toaøn Ñaûng, toaøn daân, toaøn quaân taäp
trung moïi khaû naêng, löïc löôïng ñeå giaønh moät thaéng lôïi quyeát ñònh trong vaøi
naêm tôùi”[12,tr.527].
Chuû tòch Hoà Chí Minh phaùt bieåu: “Ta phaûi ñaùnh laâu daøi möôøi naêm
ñeán hai möôi naêm, phaûi ñeà phoøng ñòch coù haønh ñoäng ñieân cuoàng duø chuùng
bò coâ laäp, phaûi coù keá hoaïch phoøng khi ñoät bieán. Mieàn nam phaûi môû roäng
chieán tranh du kích, xaây döïng chuû löïc thaønh quaû ñaám maïnh, goïn, nhanh.

- 153 -
Hai naêm qua chöa taêng cöôøng uyû vieân Boä Chính trò cho mieàn Nam, nay

tình hình caáp baùch khoâng ñi khoâng ñöôïc” [12, tr. 527].
Boä Chính trò nhaát trí cöû Ñaïi töôùng Nguyeãn Chí Thanh- UÛy vieân Boä
Chính trò, Phoù Bí thö Quaân uûy Trung öông, Chuû nhieäm Toång cuïc chính trò
vaø moät soá töôùng lónh, caùn boä cao caáp coù kinh nghieäm chæ huy taùc chieán lôùn
vaøo taêng cöôøng cho chieán tröôøng troïng ñieåm B2, ñoàng thôøi quyeát ñònh
thaønh laäp Maët traän Taây Nguyeân, do Quaân uûy Trung öông, Boä Toång tö leänh
tröïc tieáp chæ ñaïo.
Chuû tòch Hoà Chí Minh ñaõ caên daën caùc ñoàng chí khi leân ñöôøng vaøo
Nam: “Ñaùnh Phaùp ñaõ khoù, ñaùnh Myõ coøn khoù hôn. Ñaûng vaø chính phuû giao
cho caùc chuù vaøo trong ñoù cuøng vôùi ñoàng baøo mieàn Nam ñaùnh Myõ cho kyø
ñöôïc thaéng lôïi. Gaëp ñoàng baøo thì noùi “Baùc Hoà luoân luoân nghó ñeán ñoàng
baøo mieàn Nam” [12,tr.528].
Thaùng 10 naêm 1964, Ñaïi töôùng Nguyeãn Chí Thanh vaøo ñeán chieán
tröôøng B2 (Nam boä), giöõ traùch nhieäm ñaïi dieän Boä Chính trò, kieâm Bí thö
Quaân uûy Mieàn, Chính uûy caùc löïc löôïng vuõ trang giaûi phoùng mieàn Nam.
Nguyeãn Vaên Linh tieáp tuïc laøm bí thö Trung öông Cuïc mieàn Nam. Cuøng
thôøi gian naøy, Thieáu töôùng Leâ Troïng Taán vaøo chieán tröôøng nhaän nhieäm vuï
Phoù Tö leänh Mieàn.
Ngaøy 11 thaùng 10 naêm 1964, Quaân uûy Trung öông vaø Boä Toång tö
leänh chæ thò môû ñôït hoaït ñoäng quaân söï treân toaøn mieàn Nam.
Sau khi baøn baïc, Trung öông Cuïc thoáng nhaát vôùi ñeà nghò cuûa Boä chæ
huy Mieàn môû chieán dòch tieán coâng ôû khu vöïc Baø Ròa – Long Khaùnh. Löïc
löôïng tieán haønh chieán dòch huy ñoäng caû hai trung ñoaøn chuû löïc Mieàn coù söï
phoái hôïp löïc löôïng cuûa hai Quaân khu 6 vaø 7. Muïc ñích chieán dòch:

- 154 -
-Tieâu dieät moät boä phaän sinh löïc ñòch laøm chuyeån bieán so saùnh löïc
löôïng coù lôïi cho ta.
-Tích cöïc hoã trôï quaàn chuùng noåi daäy phaù theá kìm keïp, phaù haøng loaït
aáp chieán löôïc, ñaåy maïnh du kích chieán tranh.
-Môû roäng caên cöù Haéc Dòch, xaây döïng caùc beán tieáp nhaän tröïc tieáp cuûa
Trung öông baèng ñöôøng bieån, taïo theá ñöa chuû löïc veà höôùng Taây Nam Saøi
Goøn (Sau naøy laø Sö ñoaøn 5 vaø Ñoaøn 10 Röøng Saùc veà ñöùng chaân).
-Naâng cao trình ñoä chieán thuaät, chieán dòch cuûa boä ñoäi chuû löïc.
Boä Chæ huy chieán dòch goàm: Traàn Ñình Xu chæ huy tröôûng; Leâ Vaên
Töôûng chính uûy; Nguyeãn Hoøa chæ huy phoù kieâm Tham möu tröôûng;
Nguyeãn Vaên Böùa chæ huy phoù. Boä chæ huy chieán dòch ñaõ choïn aáp Bình Giaõ
(thuoäc chi khu Ñöùc Thaïnh-Baø Ròa) laøm ñieåm khôi ngoøi chieán dòch.
Bình Giaõ laø moät aáp chieán löôïc caùch tænh lî Baø Ròa 18km, naèm treân
tænh loä 2 töø Baø Ròa ñi Xuaân Loäc. Myõ vaø tay sai coi Baø Ròa nhö moät “haäu cöù
an toaøn”. Giöõa naêm 1964, chuùng hôïp nhaát hai tænh Bieân Hoøa – Baø Ròa
thaønh khu Phöôùc- Bieân (tænh lî Phöôùc Tuy) tröïc thuoäc Boä tham möu nguïy,
lyù do chính laø vì coù hai caên cöù quaân söï ôû ñaây laø saân bay quaân söï Bieân Hoøa
vaø toång kho Long Bình, noái lieàn nhau baèng ñöôøng lieân tænh loä 15 neân caàn
ñöôïc baûo veä baèng moät toå chöùc quaân söï ñaëc bieät. Tuy ñaây laø khu vöïc quan
troïng ñòch ñang taäp trung löïc löôïng quyeát giaønh giaät, kìm keïp quaàn chuùng
trong caùc aáp chieán löôïc ven truïc loä lôùn, nhöng laâu nay ta khoâng coù hoaït
ñoäng quaân söï lôùn, neân ñòch sô hôû, phong traøo chính trò quaàn chuùng cuûa ta
khaù phaùt trieån .
Chieán dòch Bình Giaõ baét ñaàu töø ñeâm 04 thaùng 12 naêm 1964 ñeán ngaøy
31 thaùng 12 naêm 1964. Keát quaû chieán dòch, boä ñoäi tieán coâng cuûa ta ñaõ dieät

- 155 -
goïn 2 tieåu ñoaøn quaân chuû löïc thuoäc löïc löôïng toång döï bò chieán löôïc cuûa
quaân ñoäi Saøi Goøn; xoaù soå chi ñoaøn 14 xe boïc theùp M113; ñaùnh thieät haïi
naëng 3 tieåu ñoaøn lính khaùc, tieâu dieät 7 ñaïi ñoäi lính baûo an, laøm tan raõ löïc
löôïng daân veä- thanh nieân chieán ñaáu, tieâu dieät 1.755 teân ñòch, baét soáng 293
teân (coù 60 coá vaán Myõ) phaù huyû 45 xe caùc loaïi (chuû yeáu laø xe M113) baén
rôi vaø baén chaùy 56 maùy bay caùc loaïi, thu hôn 1.000 khaåu suùng [95,tr.182].
Sau khi thaát baïi Bình Giaõ haàu heát caùc aáp chieáùn löôïc ôû ven ñöôøng
soá 2, ñöôøng soá 15 thuoäc caùc huyeän Ñaát Ñoû, Long Thaønh, Nhôn Traïch bò
phaù döùt ñieåm. Huyeän Hoaøi Ñöùc ñöôïc giaûi phoùng vôùi 20.000 daân giaønh ñöôïc
quyeàn laøm chuû. Vuøng caên cöù Haéc Dòch (Baø Ròa) ñöôïc cuûng coá vaø môû roäng,
baûo ñaûm cho tuyeán vaän taûi ñöôøng bieån töø mieàn Baéc vaøo mieàn Ñoâng Nam
boä vaø Cöïc Nam Trung boä ñöôïc thoâng suoát.
Thaéng lôïi cuûa chieán dòch Bình Giaõ chöùng toû söùc maïnh vaø söï tröôûng
thaønh cuûa löïc löôïng caùch maïng. Ñaây laø chieán dòch tieán coâng ñaàu tieân cuûa
quaân giaûi phoùng mieàn Nam; ñoàng thôøi cuõng laø traän thua ñau baùo hieäu söï
thaát baïi taát yeáu cuûa chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” khoâng sao traùnh khoûi
cuûa Myõ vaø tay sai ôû mieàn Nam. Bí thö thöù nhaát Ban chaáp haønh Trung öông
Ñaûng Leâ Duaån nhaän xeùt: “Chieán dòch Bình Giaõ ñaùnh daáu söï thaát baïi veà
caên baûn chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”[42,tr.185]. Taøi lieäu Maät laàu naêm
goùc vieát: “Moïi thaát baïi cuûa Hoa Thònh Ñoán ñoái vôùi tình hình quaân söï ngaøy
caøng taêng leân khi quaân ñoäi Saøi Goøn bò moät cuù “thaát baïi troâng thaáy” trong
traän ñaùnh aùc lieät ôû Bình Giaõ Ñoâng Nam Saøi Goøn” [125].
Ngay sau khi chieán dòch Bình Giaõ vöøa keát thuùc, Boä Chæ huy Mieàn keát
luaän söï caàn thieát phaûi gaáp ruùt xaây döïng chuû löïc Mieàn, thaønh nhöõng quaû
ñaám nhaèm laøm thay ñoåi nhanh choùng thay ñoåi töông quan löïc löôïng giöõa ta

- 156 -
vaø ñòch, giaûi phoùng haøng loaït aáp chieán löôïc ôû caùc tænh Baø Ròa, Bình Thuaän,
Long Khaùnh tieán leân giaønh thaéng lôïi quyeát ñònh. Boä chæ huy Mieàn nhanh
choùng cuûng coá trung ñoaøn cuûa Khu 9 ñöa leân thaønh trung ñoaøn chuû löïc thöù
ba cuûa Mieàn. Ngaøy 2 thaùng 3 naêm 1964, Quaân khu mieàn Ñoâng thaønh laäp
trung ñoaøn ñaàu tieân laáy phieân hieäu laø Trung ñoaøn 4. Quaân khu Saøi Goøn –
Gia Ñònh thaønh laäp ñoaøn bieät ñoäng tröïc thuoäc Quaân khu hoaït ñoäng noäi ñoâ
laáy phieân hieäu laø F100, goàm 9 ñoäi, moãi ñoäi töø 15 ñeán 20 caùn boä, chieán só.
Quaân khu 9 thaønh laäp trung ñoaøn môùi. Quaân khu 8 thaønh laäp trung ñoaøn
ñaàu tieân laáy phieân hieäu laø Trung ñoaøn 1. Phaàn lôùn caùc tænh ñeàu toå chöùc
hoaëc naâng soá löôïng vaø chaát löôïng caùc tieåu ñoaøn, caùc huyeän toå chöùc ñaïi ñoäi
ñòa phöông.
Thaéng lôïi cuûa chieán dòch Bình Giaõ theå hieän raát roõ söï keát hôïp löïc
löôïng cuûa ba thöù quaân: boä ñoäi chuû löïc, boä ñoäi ñòa phöông vaø daân quaân du
kích; söï keát hôïp tieán coâng cuûa löïc löôïng vuõ trang vaø noåi daäy cuûa nhaân daân
vöøa tieâu dieät lôùn quaân ñòch, vöøa hoã trôï phong traøo phaù vôõ haøng loaït aáp
chieán löôïc cuûa nhaân daân caùc tænh 3 tænh Bieân Hoøa, Baø Ròa, Long Khaùnh
ñaõ phaùt huy söùc maïnh toång hôïp laøm thay ñoåi cuïc dieän chieán tranh. Chieán
thaéng Bình Giaõ ñaùnh daáu söï thaát baïi cô baûn cuûa chieán löôïc “chieán tranh
ñaëc bieät” cuûa Myõ nguïy. Thaéng lôïi cuûa chieán dòch Bình Giaõ tröôùc heát laø
thaéng lôïi cuûa ñöôøng loái vaø ngheä thuaät chæ ñaïo quaân söï cuûa Ñaûng ta, ñoàng
thôøi laø thaéng lôïi cuûa Ñaûng boä, quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä. Nhöõng noã
löïc cuûa quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä nhaèm ñaùnh thaéng “chieán tranh
ñaëc bieät” cuûa Myõ nguïy trong giai ñoaïn 1964-1965 ñaõ taïo theá, taïo löïc cho
chuû löïc Mieàn coù ñieàu kieän môû caùc chieán dòch quy moâ lôùn treân ñòa baøn, ñaåy
maïnh phong traøo choáng phaù aáp chieán löôïc.

- 157 -
Phaùt huy thaéng lôïi cuûa chieán dòch Bình Giaõ, phong traøo ba muõi giaùp
coâng ñaùnh ñòch ñaõ phaùt trieån soâi noåi treân toaøn chieán tröôøng mieàn Ñoâng
Nam boä, vuøng giaûi phoùng ñöôïc môû roäng, löïc löôïng vuõ trang, löïc löôïng
chính trò mieàn Ñoâng phaùt trieån caû chaát vaø löôïng
3. 2. 5. Chieán dòch Ñoàng Xoaøi, phoái hôïp tieán coâng quaân söï vôùi
choáng, phaù aáp chieán löôïc.
Böôùc vaøo ñaàu naêm 1965, Quaân uûy Mieàn tieán haønh hoäi nghò, ra nghò
quyeát veà tình hình vaø nhieäm vuï naêm 1965, Nghò quyeát nhaän ñònh vaøo thôøi
ñieåm ñaàu naêm 1965 ñeá quoác Myõ ñang thöïc hieän nhöõng noã löïc môùi veà
chieán tranh Vieät Nam nhö môû roäng chieán tranh phaù hoaïi ra mieàn Baéc,
chuaån bò chuyeån chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” sang chieán löôïc“chieán
tranh cuïc boä” ôû mieàn Nam. Tuy khaû naêng naøy coøn ít, nhöng phaûi chuaån bò
ñaày ñuû veà tö töôûng vaø saün saøng veà toå chöùc. Ñoàng thôøi naêm 1965, phaûi noã
löïc vöôït baäc xaây döïng löïc löôïng vuõ trang lôùn maïnh, xaây döïng löïc löôïng
chính trò huøng haäu ôû caùc ñoâ thò, ñaëc bieät laø Saøi Goøn – Chôï Lôùn.
Vaán ñeà cô baûn nhaát ñeå giaønh thaéng lôïi trong chieán tranh laø phaûi
nhanh choùng xaây döïng thöïc löïc caùch maïng, nhaát laø löïc löôïng vuõ trang, tieâu
dieät vaø laøm suy yeáu keû ñòch, taïo neân böôùc ngoaët veà thay ñoåi töông quan löïc
löôïng coù lôïi cho ta. Do ñoù nhieäm vuï quaân söï trong naêm 1965 laø tieâu dieät,
loaïi khoûi voøng chieán ñaáu nhieàu vaïn teân ñòch, ñaëc bieät tieâu dieät cho ñöôïc boä
phaän quan troïng sinh löïc ñòch, tieâu dieät töøng tieåu ñoaøn, ñaïi ñoäi chuû löïc ñi
ñoâi vôùi tieâu dieät nhoû, tieâu hao roäng raõi, keát hôïp vôùi phong traøo quaàn chuùng
phaù döùt ñieåm, phaù banh töø moät phaàn hai ñeán hai phaàn ba soá aáp chieán löôïc
coøn laïi, giaønh phaàn lôùn noâng thoân vaø röøng nuùi, phaùt trieån maïnh meõ vaø roäng
raõi du kích chieán tranh. Cuûng coá vaø môû roäng caên cöù. Ñoàng thôøi tích cöïc

- 158 -
khaån tröông xaây döïng löïc löôïng quaân söï, laáy chaát löôïng laøm chính, soá
löôïng raát quan troïng, ñöa tyû leä so saùnh löïc löôïng cuûa ta cho baèng vôùi ñòch,
nhöng tröôùc heát phaûi ñöa chuû löïc cô ñoäng cuûa ta leân caû soá löôïng vaø chaát
löôïng. Laøm cho naêm 1965 chuyeån bieán maïnh meõ veà so saùnh löïc löôïng coù
lôïi cho ta, ñaåy ñòch vaøo theá baát lôïi, taïo ñieàu kieän tieán leân giaønh moät böôùc
thaéng lôïi quyeát ñònh cho caùch maïng.
Thöïc hieän chuû tröông cuûa Trung öông, Trung öông Cuïc, Boä Chæ huy
Mieàn quyeát ñònh trieån khai ñôït hoaït ñoäng muøa möa 1965 treân toaøn Mieàn,
trong ñoù troïng ñieåm laø tieán haønh môû chieán dòch tieán coâng Soâng Beù – Phöôùc
Long (sau naøy goïi laø chieán dòch Ñoàng Xoaøi) nhaèm ñaùnh quïy quaân nguïy
tröôùc khi quaân Myõ oà aït ñoå vaøo mieàn Nam
Ñòa baøn chieán dòch laàn naøy roäng gaàn 1.000 km vuoâng (gaáp ñoâi chieán
dòch Bình Giaõ), bao goàm höôùng chuû yeáu laø hai tænh Phöôùc Long vaø Bình
Long, höôùng phoái hôïp laø caùc tænh Laâm Ñoàng, Bình Tuy, Long Khaùnh, Bieân
Hoøa, Baø Ròa, moät khu vöïc quan troïng, coù ñöôøng bieân giôùi Campuchia daøi
100km, noái lieàn vôùi Nam Taây Nguyeân, bao goàm nhieàu ñöôøng giao thoâng
chieán löôïc quan troïng.
Boä Chæ huy Mieàn xaùc ñònh muïc ñích chieán dòch:
-Tieâu dieät moät boä phaän sinh löïc ñòch thuoäc quaân chuû löïc tinh nhueä cuûa
ñòch ( chæ tieâu tieâu dieät goïn 4 tieåu ñoaøn vaø 8 ñaïi ñoäi).
-Ñaùnh phaù laøm giaùn ñoaïn moät thôøi gian nhaát ñònh caùc ñöôøng giao
thoâng chieán löôïc : 13, 14, 20, 1, 15 vaø ñöôøng xe löûa.
-Ñaåy maïnh chieán tranh du kích, hoã trôï ñaáu tranh cuûa quaàn chuùng phaù
aáp chieán löôïc, môû roäng vuøng giaûi phoùng, cuûng coá ñöôøng giao thoâng chieán
löôïc cuûa ta töø Taây Nguyeân vaøo Nam boä vaø Cöïc Nam Trung boä .

- 159 -
Boä chæ huy chieán dòch do ñoàng chí Leâ Troïng Taán, phoù Tö leänh Mieàn
laøm chæ huy tröôûng; Traàn Ñoä, phoù chính uûy Mieàn laøm Chính uûy; Nguyeãn
Minh Chaâu, Tö leänh Khu 6 laøm chæ huy phoù; Leâ Vaên Töôûng laøm phoù chính
uûy; Leâ Xuaân Löïu laøm chuû nhieäm chính trò chieán dòch.
Ñaây laø laàn ñaàu tieân Boä Chæ huy Mieàn taäp trung löïc löôïng töông ñoái
lôùn goàm: 3 trung ñoaøn chuû löïc, 1 trung ñoaøn phaùo binh, 2 tieåu ñoaøn ñaëc
coâng, 1 tieåu ñoaøn chuû löïc Khu 6 vaø boä ñoäi ñòa phöông, du kích trong khu
vöïc. Löïc löôïng tham gia treân höôùng chính cuûa chieán dòch coù caùc trung ñoaøn
chuû löïc, caùc ñôn vò phaùo binh, phoøng khoâng, coâng binh, ñaëc coâng cuûa
Mieàn, tieåu ñoaøn 840 cuûa Quaân khu mieàn Ñoâng vaø boä ñoäi caùc tænh Bình
Long, Phöôùc Long.
Muïc tieâu cuûa chieán dòch nhaèm ñaùnh vaøo moät khu vöïc troïng yeáu, kieân
coá vôùi löïc löôïng töông ñoái lôùn cuûa ñòch goàm 9 tieåu ñoaøn chuû löïc, 3 tieåu
ñoaøn bieät ñoäng quaân, 2 tieåu ñoaøn baûo an vaø 7 ñaïi ñoäi baûo an ñoäc laäp, 21
ñaïi ñoäi bieät kích, chöa tính löïc löôïng truø bò quaân nguïy.
Sau 64 ngaøy ñeâm, töø 11 thaùng 5 ñeán 20 thaùng 7 naêm 1965, chieán
dòch Ñoàng Xoaøi ñaõ tieán haønh 3 ñôït, ñaùnh 16 traän caáp tieåu ñoaøn vaø trung
ñoaøn, 4 traän ñaùnh ñòch trong coâng söï vöõng chaéc, ñaùnh chieám vaø baùm truï
nhieàu ngaøy chi khu Ñoàng Xoaøi. Chieán dòch ñaõ thöïc hieän thaønh coâng nhieäm
vuï vaø muïc ñích ñeà ra: Tieâu dieät 4 tieåu ñoaøn (coù 2 tieåu ñoaøn chuû löïc cuûa sö
ñoaøn 5, 1 tieåu ñoaøn duø soá 7, 1 tieåu ñoaøn thieát giaùp),24 ñaïi ñoäi boä binh, 6
chi ñoäi thieát giaùp, 4 phaân ñoäi kyõ thuaät. Ñaùnh phaù laøm teâ lieät caùc ñöôøng
giao thoâng chieán löôïc, uy hieáp tuyeán phoøng thuû voøng ngoaøi Baéc Saøi Goøn,
taïo ñieàu kieän phaùt trieån du kích chieán tranh, phaù tan haøng loaït aáp chieán

- 160 -
löôïc trong vuøng, môû roäng vuøng giaûi phoùng, cuûng coá ñöôøng vaän chuyeån
chieán löôïc töø Nam boä ra Khu 6, Taây Nguyeân.
Cuoái thaùng 3 naêm 1965, Hoäi nghò Trung öông Cuïc quaùn trieät Nghò
quyeát Hoäi nghò 11 Trung öông, neâu 3 muïc tieâu lôùn cuûa Ñaûng boä vaø nhaân
daân mieàn Nam. Veà quaân söï, tieán leân ñaùnh nhöõng traän lôùn ôû trình ñoä phöùc
taïp, tieâu dieät nhieàu sinh löïc ñòch, môû roäng chieán tranh du kích. Muïc tieâu
thöù hai laø phaù aáp chieán löôïc, cô baûn giaûi phoùng noâng thoân, laøm chuû 2/3
ruoäng ñaát. ÔÛ thaønh phoá, daáy leân cuoäc ñaáu tranh chính trò roäng lôùn vôùi moät
maët traän roäng raõi choáng ñeá quoác Myõ. Nghò quyeát neâu roõ: “Cuoäc khaùng
chieán ôû mieàn Nam laø cuoäc ñaáu tranh caùch maïng cuûa nhaân daân ta choáng chuû
nghóa thöïc daân môùi vaø tay sai, con ñöôøng ñi ñeán chieán thaéng khoâng baèng
phaúng, coøn nhieàu choâng gai. Do ñoù, Ñaûng boä vaø nhaân daân mieàn Nam caàn
saün saøng ñoái phoù vôùi tình huoáng phöùc taïp vaø xaáu nhaát laø ñeá quoác Myõ
chuyeån sang thi haønh “chieán tranh cuïc boä” [201,tr.14].
Phong traøo ñaáu tranh phaù aáp chieán löôïc trong nhöõng naêm 1964-1965
phaùt trieån roäng lôùn vôùi khí theá môùi töø sau ngaøy buoäc Myõ phaûi thay ngöïa
giöõa doøng, gieát cheát anh em Ngoâ Ñình Dieäm. Heä thoáng aáp chieán löôïc bò
phaù treân 85 % .
Do taùc ñoäng cuûa phong traøo vuõ trang vaø phong traøo phaù aáp chieán
löôïc, phong traøo ñaáu tranh ôû caùc ñoâ thò cuõng phaùt trieån soâi ñoäng, phaùt trieån
maïnh meõ nhaát laø töø giöõa naêm 1963 trôû ñi, loâi cuoán ñoâng ñaûo caùc taàng lôùp
tham gia: nhaân daân lao ñoäng, tri thöùc, hoïc sinh, sinh vieân vaø caùc giaùo phaùi
tham gia, nhaát laø phong traøo Phaät giaùo.
Tröôùc phong traøo ñaáu tranh doàn daäp vaø coù hieäu quaû cuûa nhaân daân
mieàn Nam, ñeán cuoái naêm 1964 ñaáu naêm 1965, ba choå döïa chuû yeáu cuûa ñeá

- 161 -
quoác Myõ trong “chieán tranh ñaëc bieät” laø nguïy quaân- nguïy quyeàn, heä thoáng
“aáp chieán löôïc” vaø caùc ñoâ thò bò lung lay taän goác.
Nöõa trieäu quaân nguïy döôùi söï chæ huy tröïc tieáp cuûa 2,5 vaïn coá vaán Myõ
ñaõ toû ra baát löïc, khoâng ñuû söùc laøm coâng cuï chuû yeáu cuûa “chieán tranh ñaëc
bieät”. Heä thoáng “aáp chieán löôïc” laäp ra bò tan raõ veà cô baûn. Cuoäc khuûng
hoaûng trong boä maùy nguïy quyeàn keå töø sau cuoäc ñaûo chính do Myõ tröïc tieáp
ñaïo dieãn gieát cheát anh em Ngoâ Ñình Dieäm (11/1963) dieãn ra trieàn mieân,
vôùi nhöõng cuoäc ñaûo chính quaân söï lieân tieáp nhaèm laät ñoå laãn nhau trong
nhöõng naêm 1964-1965. Chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” cuûa ñeá quoác Myõ
ñöôïc trieån khai ñeán möùc cao nhaát ñaõ hoaøn toaøn phaù saûn .
Ñaùnh baïi chieán löôïc chieán tranh ñaëc bieät cuûa ñeá quoác laø moät thaéng
lôïi to lôùn nöõa coù yù nghóa chieán löôïc cuûa quaân vaø daân ta ôû mieàn Ñoâng cuõng
nhö ôû mieàn Nam thaéng lôïi naøy taïo cô sôû vöõng chaéc ñeå ñöa caùch maïng
mieàn Nam tieáp tuïc tieán leân.
*
Toùm laïi, töø sau khi Ngoâ Ñình Dieäm bò laät ñoå, tình hình quaân nguïy ôû
mieàn Nam rôi vaøo cuoäc khuûng hoaûng ngaøy caøng traàm troïng, noäi boä nguïy
quyeàn ñaáu ñaù tranh giaønh quyeàn löïc laøm cho Myõ ngaøy caøng vaáp phaûi
nhöõng khoù khaên. Tuy chuùng thay ñoåi lieân tuïc nhöïng teân tay sai, song chuû
tröông nhaát quaùn cuûa chuùng vaãn laø ra söùc tieán haønh nhöõng cuoäc haønh quaân
caøn queùt doàn daân laäp aáp chieán löôïc. Trong hai naêm 1964–1965, thöïc hieän
keá hoaïch Johnson – Mc. Namara, thöïc chaát laø keá hoaïch Staley – Taylor caûi
tieán, Myõ-nguïy ñaåy maïnh chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” sang thôøi kyø
môùi.

- 162 -
Cuoäc chieán tranh nhaân daân choáng chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”
cuûa quaân vaø daân mieàn Nam ngaøy caøng dieãn ra quyeát lieät, ñaëc bieät laø cuoäc
chieán choáng haønh quaân caøn queùt vaø choáng gom daân laäp aáp chieán löôïc.
Böôùc vaøo thôøi kyø môùi, döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Trung öông Ñaûng vaø
Trung öông Cuïc, vaán ñeà xaây döïng thöïc löïc caùch maïng ñöôïc heát söùc coi
troïng, ñaëc bieät laø xaây döïng boä ñoäi chuû löïc cô ñoäng thaønh nhöõng quaû ñaám
quyeát ñònh treân nhöõng chieán tröôøng troïng ñieåm, nhaèm ñaùnh nhöõng ñoøn tieâu
dieät lôùn, hoã trôï cho quaàn chuùng ñaáu tranh chính trò choáng, phaù haøng loaït aáp
chieán löôïc.
Nhöõng chieán dòch tieán coâng ñieån hình ôû Ñoâng Nam boä trong thôøi kyø
naøy laø chieán dòch Bình Giaõ, chieán dòch Ñoàng Xoaøi. Cuøng vôùi Nam boä,
Quaân khu 5 môû chieán dòch tieán coâng Ba Gia, Taây Nguyeân môû chieán dòch
tieán coâng Pleime. Nhöõng chieán dòch tieán coâng treân ñaõ giaùng ñoøn quyeát
ñònh laøm phaù saûn hoaøn toaøn chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”, hoã trôï ñaéc
löïc cho phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc phaùt trieån maïnh meõ.
Qua quaù trình ñaáu tranh caùch maïng, quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam
boä ngaøy caøng nhaän thöùc roõ qui luaät cuûa chieán tranh caùch maïng, ngaøy caøng
quaùn trieät ñöôøng loái quaân söï cuûa Ñaûng, ñöôøng loái chieán tranh nhaân daân,
toaøn daân toaøn dieän; vaän duïng vaø keát hôïp chaët cheõ giöõa ñaáu tranh chính trò
vôùi ñaáu tranh vuõ trang; keát hôïp taán coâng vôùi noåi daäy, tieâu dieät ñòch vôùi
giaønh quyeàn laøm chuû; keát hôïp ba thöù quaân; phoái hôïp chaët cheõ giöõa taát caû
löïc löôïng treân; vaän duïng caùch ñaùnh linh hoaït phuø hôïp vôùi töøng ñòa baøn; keát
hôïp taùc chieán vôùi xaây döïng löïc löôïng chính trò, vuõ trang, xaây döïng caên cöù
ñòa. Quaù trình ñoù cuõng laø quaù trình ñaåy luøi ñòch töøng böôùc, giaønh thaéng lôïi
töøng phaàn, cuøng vôùi toaøn Mieàn ñaùnh baïi “Quoác saùch AÁp chieán löôïc” cuûa

- 163 -
ñòch. Quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä ñaõ phaùt huy töï löïc, töï cöôøng, tieán
haønh chieán tranh nhaân daân choáng ñòch bình ñònh laäp aáp chieán löôïc baèng
söùc mình laø chuû yeáu, goùp phaàn quan troïng laøm phaù saûn chieán löôïc “chieán
tranh ñaëc bieät” cuûa Myõ, ñoàng thôøi taïo theá, taïo löïc môùi ñeå saün saøng ñaùnh
thaéng ñòch trong “chieán tranh cuïc boä”.
Trong giai ñoaïn chieán löôïc naøy, phong traøo ñaáu tranh choáng phaù aáp
chieán löôïc ñaõ phaùt trieån maïnh meõ vaø trôû thaønh nhieäm vuï trung taâm cuûa
quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam Boä. Bôûi leõ, mieàn Ñoâng Nam Boä laø nôi ñòch
taäp trung caûø veà söùc maïnh thöïc hieän cho kyø ñöôïc keá hoaïch bình ñònh laäp aáp
chieán löôïc maø troïng ñieåm laø Bình Döông vaø Long An.
Döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Ñaûng, phong traøo Ñoàng Khôûi ñaõ taïo ra moät
ñoäng löïc to lôùn thuùc ñaåy phong traøo choáng phaù dieãn ra ngaøy caøng soâi ñoäng
ñaõ ñaåy quaân ñòch laâm vaøo tình traïng khuûng hoaûng traàm troïng, buoäc chuùng
phaûi thay ñoåi keá hoaïch Staley- Taylor baèng keá hoaïch Johnson-Mc Namara,
tieán haønh cuoäc ñaûo chính Ngoâ Ñình Dieäm vaø cuoái cuøng buoäc phaûi thay ñoåi
chieán löôïc chieán tranh.
Thaéng lôïi cuûa phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc laø thaéng lôïi vó
ñaïi cuûa quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam Boä trong giai ñoaïn chieán tranh ñaëc
bieät. Ñoù laø thaéng lôïi quyeát taâm to lôùn cuûa quaân vaø daân mieàn Ñoâng laø thaéng
lôïi cuûa ñöôøng loái vaø phöông chaâm keát hôïp ba muõi giaùp coâng, keát hôïp ñaáu
tranh chính trò vôùi ñaáu tranh quaân söï treân caû ba vuøng chieán löôïc.

- 164 -
KEÁT LUAÄN

1. Mieàn Ñoâng Nam boä laø moät trong nhöõng chieán tröôøng chieán löôïc
quan troïng trong thôøi kyø choáng Myõ cöùu nöôùc, nhaát laø trong giai ñoaïn Myõ-
nguïy thöïc hieän chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät”.
Ñoâng Nam boä coù thaønh phoá Saøi Goøn, laø thuû ñoâ ñaàu naõo cuûa ñòch
ñoàng thôøi cuõng laø nôi ñaët boä maùy chæ huy cuoäc chieán tranh xaâm löôïc cuûa
Myõ nguïy. Vì vaäy treân chieán tröôøng naøy ñòch luoân boá trí moät soá löôïng lôùn
quaân, caùc ñôn vò thieän chieán, cuøng caùc quaân binh chuûng hieän ñaïi..
Mieàn Ñoâng Nam boä laø caên cöù ñòa, nôi ñöùng chaân cuûa caùc cô quan
laõnh ñaïo cao nhaát cuûa cuoäc khaùng chieán choáng Myõ cöùu nöôùc ôû mieàn Nam.
Ñoâng Nam boä cuõng laø ñòa baøn coù phong traøo chieán tranh du kích phaùt
trieån maïnh meõ, ñoàng thôøi laø nôi ñöùng chaân cuûa khoái chuû löïc Mieàn thöïc
hieän taùc chieán ñaùnh tieâu dieät lôùn quaân ñòch; nôi dieãn ra cuoäc ñoï söùc quyeát
lieät giaønh laáy quyeàn chuû ñoäng chieán tröôøng suoát trong 21 naêm choáng Myõ,
cöùu nöôùc vaø laø nôi quyeát ñònh keát thuùc chieán tranh baèng chieán dòch Hoà Chí
Minh lòch söû.
Töø naêm 1961 ñeán naêm 1965, ñeá quoác Myõ tieán haønh chieán löôïc
“chieán tranh ñaëc bieät” nhaèm duøng baïo löïc chieán tranh ñaùnh traû cao traøo
Ñoàng khôûi cuûa nhaân daân mieàn Nam Vieät Nam, trong ñoù Ñoâng Nam boä
ñöôïc chuùng coi laø chieán tröôøng troïng ñieåm haønh quaân caøn queùt, gom daân
laäp aáp chieán löôïc.
Chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” ñöôïc Myõ - nguïy tieán haønh ôû Nam
Vieät Nam hình thaønh hai thôøi kyø: ban ñaàu laø keá hoaïch Staley- Taylor nhaèm
bình ñònh mieàn Nam trong 18 thaùng, sau ñoù bò thaát baïi phaûi keùo daøi ñeán
cuoái naêm 1963; giai ñoaïn tieáp sau laø keá hoaïch Johnson – Mc.Namara

- 165 -
nhaèm tieáp tuïc chieán löôïc chieán tranh ñaëc bieät trong hai naêm 1964 – 1965,
vôùi quyeát taâm vaø möùc ñoä aùc lieät hôn, daõ man hôn, ñi ñoâi vôùi vieäc taêng
cöôøng chieán tranh phaù hoaïi ñaùnh phaù mieàn Baéc.
Trieån khai chieán löôïc “chieán tranh ñaëc bieät” (1961-1965), Myõ- nguïy
naâng vieäc gom daân laäp aáp chieán löôïc thaønh “quoác saùch aáp chieán löôïc”.
Ñaây laø moät bieän phaùp chieán löôïc cô baûn cuûa chieán löôïc “chieán tranh ñaëc
bieät”. Ñoù cuõng laø muïc tieâu bình ñònh raát thaâm ñoäc cuûa keá hoaïch Staley-
Taylor. AÂm möu cuûa “quoác saùch aáp chieán löôïc” laø nhaèm taùch löïc löôïng
caùch maïng ra khoûi daân chuùng ñeå “taùt nöôùc baét caù”, trieät phaù moïi maàm
moùng cô sôû caùch maïng trong nhaân daân.

2. Phong traøo ñaáu tranh cuûa quaân vaø daân mieàn Ñoâng Nam boä choáng,
phaù aáp chieán löôïc laø moät quaù trình ñaáu tranh heát söùc gay go gian khoå,
giaønh giaät quyeát lieät vaø dai daúng. Döôùi söï laõnh ñaïo, chæ ñaïo cuûa caùc caáp boä
Ñaûng, quaân vaø daân caùc tænh mieàn Ñoâng Nam boä khoâng ngöøng phaùt trieån
phong traøo, töøng böôùc tieán leân. Quaù trình aáy goàm hai thôøi kyø keá tieáp nhau:
giöõa naêm 1961 ñeán cuoái 1963 vaø ñaàu naêm 1964 ñeán giöõa naêm 1965.
Trong thôøi kyø ñaàu (1961-1963), phong traøo töøng böôùc hình thaønh baét
ñaàu töø choáng gom daân, chieám ñaát, choáng baét xaâu, ñaép ñeâ, raøo haøo; sau ñoù
tieán leân phaù ñeâ raøo; tieán tôùi phaù kìm keïp khoâng cho ñòch laäp aáp.
Tuy nhieân, trong thôøi kyø naøy moät soá ñaûng boä ñaùnh giaù chöa ñuùng
möïc aâm möu thuû ñoaïn cuûa ñòch, coi nheï khaû naêng vaø möùc ñoä taøn baïo cuûa
ñòch. Maët khaùc, so saùnh töông quan löïc löôïng giöõa ta vaø ñòch coøn quaù
cheânh leäch, ñòch coù nhieàu öu theá hôn ta, do ñoù phong traøo choáng, phaù aáp
chöa ñaït keát quaû nhö mong muoán, trong ñoù coù nguyeân nhaân laø do söï chæ
ñaïo luùc ñaàu coøn ñôn giaûn, chöa saùt, khoâng cuï theå.

- 166 -
Trong giai ñoaïn keá tieáp, töø ñaàu naêm 1964 ñeán giöõa 1965, Nghò
quyeát 9 cuûa Ban Chaáp haønh Trung öông Ñaûng (khoaù III) ñaõ xaùc ñònh kieân
trì phöông chaâm ñaùnh laâu daøi, ñoàng thôøi tích cöïc tranh thuû thôøi cô giaønh
thaéng lôïi trong thôøi gian töông ñoái ngaén… Phaûi coù moät noã löïc toät baäc ñeå
nhanh choùng taêng cöôøng löïc löôïng vuõ trang goàm ba thöù quaân, chuû yeáu laø
chuû löïc cô ñoäng thaønh nhöõng quaû ñaám, thöïc hieän nhöõng ñoøn tieâu dieät lôùn.
Quaùn trieät Nghò quyeát 9, Trung öông Cuïc mieàn Nam ñaõ xaùc ñònh nhieäm vuï
hai naêm 1964-1965 cuûa quaân vaø daân toaøn Mieàn laø tranh thuû thôøi cô lieân tuïc
taán coâng ñòch, tieâu dieät sinh löïc ñòch nhieàu hôn nöõa, laøm thaát baïi moät caùch
cô baûn möu ñoà taäp trung quaân ñaùnh phaù vaø gom daân laäp aáp chieán löôïc cuûa
ñòch.
Thöïc hieän nhöõng keát luaän cuûa hoäi nghò trong choáng, phaù aáp chieán
löôïc cuûa ñòch, quaân vaø daân caùc tænh mieàn Ñoâng Nam boä ñaõ vaän duïng
nhöõng hình thöùc ñaáu tranh raát phong phuù, baèng caû ba muõi giaùp coâng: quaân
söï, chính trò, binh vaän, treân caû ba vuøng chieán löôïc, ñaëc bieät laø vuøng noâng
thoân roäng lôùn. Keát hôïp nhòp nhaøng phaù aáp chieán löôïc cuûa ñòch vôùi khoâi
phuïc vaø môû roäng vuøng caên cöù giaûi phoùng, thuùc ñaåy phong traøo ñoâ thò tieán
leân.
Phoái hôïp vôùi caùc ñoøn tieán coâng ôû röøng nuùi vaø noâng thoân, ra söùc ñaåy
maïnh phong traøo ñaáu tranh chính trò cuûa caùc taàng lôùp nhaân daân ñoâ thò Saøi
Goøn – Chôï Lôùn vaø caùc ñoâ thò khaùc ôû mieàn Ñoâng Nam boä, goùp phaàn laøm
suy suïp tinh thaàn cuûa nguïy quaân, nguïy quyeàn Saøi Goøn vaø cuoái cuøng laøm
phaù saûn chieán löôïc chieán tranh ñaëc bieät.

- 167 -
3. Töø thöïc tieãn phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc nhöõng naêm
1961-1965 ôû mieàn Ñoâng Nam boä, coù theå ruùt ra nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm
sau ñaây:
Moät laø, phaùt huy söùc maïnh toång hôïp cuûa chieán tranh nhaân daân laø bieän
phaùp caên baûn ñeå ñaùnh thaéng ñòch, laø bí quyeát xaây döïng, phaùt trieån phong
traøo quaàn chuùng choáng, phaù aáp chieán löôïc.
Trong cuoäc ñaáu tranh choáng, phaù “quoác saùch aáp chieán löôïc”, Ñaûng ta
nhaän thöùc ñöôïc raèng ñaây laø cuoäc chieán tranh toång löïc cuûa Myõ nguïy ñaùnh
phaù toaøn dieän phong traøo caùch maïng mieàn Nam, trong ñoù chuùng söû duïng
löïc löôïng quaân ñoäi nguïy Saøi Goøn tieán haønh caùc cuoäc haønh quaân caøn queùt
laøm coâng cuï vaø laø bieän phaùp chuû yeáu ñeå doàn daân laäp aáp chieán löôïc, kìm
keïp nhaân daân. Do ñoù, muoán choáng phaù aáp chieán löôïc thaéng lôïi, caùch maïng
mieàn Nam phaûi bieát taïo neân söùc maïnh toång hôïp, keát hôïp chaët cheõ caû ba
muõi ñaáu tranh : ñaáu tranh chính trò cuûa löïc löôïng nhaân daân beân trong noåi
daäy phaù aùch kìm keïp laø chuû yeáu, keát hôïp vôùi ñaáu tranh vuõ trang cuûa löïc
löôïng quaân söï ñeå hoã trôï laøm “ñoøn xeo” cho phong traøo noåi daäy cuûa quaàn
chuùng, ñoàng thôøi ñaåy maïnh ñaáu tranh binh vaän ñeå tranh thuû khai thaùc maâu
thuaãn, laøm tan raõ ñòch ngay trong haøng nguõ cuûa ñòch (phöông chaâm keát
hôïp 3 muõi giaùp coâng).
Thöïc teá lòch söû cuûa cuoäc ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc ñaõ cho
thaáy raèng nôi naøo coù phong traøo ñaáu tranh cuûa quaàn chuùng beân trong noåi
daäy môùi coù khaû naêng choáng phaù aáp chieán löôïc ñöôïc beàn bæ, maïnh meõ lieân
tuïc, nhöng söï hoã trôï cuûa löïc löôïng vuõ trang coù vai troø quyeát ñònh tröïc tieáp
cho thaéng lôïi cuûa cuoäc ñaáu tranh choáng phaù aáp chieán löôïc. Vì vaäy, nhieäm
vuï cuûa löïc löôïng vuõ trang trong giai ñoaïn naøy ngoaøi nhieäm vuï choáng caøn,

- 168 -
tieâu hao sinh löïc ñòch, phaùt trieån du kích chieán tranh, phaûi tích cöïc hoã trôï
phong traøo choáng, phaù aáp chieán löôïc.
Kinh nghieäm cuûa phong traøo ñaáu tranh choáng, phaù aáp chieán löôïc ôû
mieàn Ñoâng Nam boä cho thaáy, neáu chæ coù söï noåi daäy cuûa quaàn chuùng maø
khoâng söû duïng caùc bieän phaùp toång hôïp cuûa chieán tranh caùch maïng thì
khoâng ñaäp tan ñöôïc caùc cuoäc caøn queùt gom daân cuûa Myõ nguïy, khoâng theå
phaù ñöôïc heä thoáng keàm keïp trong aáp chieán löôïc, hoaëc coù phaù ñöôïc thì ñòch
laïi laäp laïi nhanh choùng (ñieån hình nhö aáp chieán löôïc Beán Töôïng tröôùc naêm
1964). Trong ñoù ñaáu tranh quaân söï laø yeáu toá quan troïng, giöõ vai troø coù yù
nghóa quyeát ñònh ñeå haïn cheá, beõ gaõy vaø laøm tan raõ aâm möu cuûa ñòch.
Vaø ngöôïc laïi, neáu chæ coù ñoøn tieán coâng quaân söï töø beân ngoaøi maø
khoâng coù söï noåi daäy cuûa chính nhaân daân trong aáp chieán löôïc thì cuõng
khoâng theå phaù ñöôïc aáp chieán löôïc, khoâng theå giöõ ñöôïc quyeàn laøm chuû cuûa
nhaân daân. Ñaáu tranh chính trò maø hình thöùc cao nhaát laø noåi daäy cuûa quaàn
chuùng giaønh quyeàn laøm chuû chæ phaùt trieån töø nhöõng cuoäc ñaáu tranh vì daân
sinh, daân chuû, laøm tan raõ töøng boä phaän nguïy quaân, nguïy quyeàn nhaát laø ôû cô
sôû.
Ñaáu tranh chính trò vöøa taïo theâm söùc maïnh cho ñaáu tranh quaân söï,
vöøa phaùt trieån, phaùt huy thaéng lôïi cuûa ñaáu tranh quaân söï. Phong traøo ñaáu
tranh chính trò cuõng taïo baøn ñaïp cho löïc löôïng vuõ trang hoaït ñoäng, toå chöùc
cô sôû beân trong naém vöõng noäi tình cuûa ñòch, taïo ñieàu kieän cho löïc löôïng vuõ
trang ñaùnh truùng ñieåm yeáu vaø sô hôû cuûa ñòch ñeå tieâu hao vaø tieâu dieät löïc
löôïng cuûa ñòch. Nhöõng chieán thaéng AÁp Baéc, An Laõo, Bình Giaõ, Ba Gia…
giaønh ñöôïc khoâng chæ laø keát quaû cuûa ñoøn tieán coâng quaân söï, maø coøn laø keát
quaû cuûa phong traøo ñaáu tranh chính trò vôùi caùc hình thöùc ñaáu tranh phong

- 169 -
phuù laøm cho chính quyeàn ñòch khoâng oån ñònh, phaûi caêng ra, daøn moûng löïc
löôïng ñoái phoù, laøm cho tinh thaàn binh só dao ñoäng hoang mang raõ nguõ, keùo
binh syõ veà vôùi gia ñình, vôùi nhaân daân… Trung öông Cuïc ñaõ toång keát:
“Muoán phaù vôõ ñöôïc aâm möu cuûa ñòch caên baûn laø ta phaûi phaùt ñoäng ñöôïc
phong traøo nhaân daân du kích roäng raõi, ñeàu khaép, tích cöïc choáng caøn queùt,
choáng laáân chieám, ra söùc tieâu hao, tieâu dieät, laøm tan raõ sinh löïc ñòch, ñoàng
thôøi ôû töøng khu aáp phaûi duøng löïc löôïng vuõ trang ñuû söùc laøm chuû coâng, ñoät
phaù keát hôïp vôùi duøng söùc noåi daäy cuûa quaàn chuùng beân trong tieâu dieät hoaëc
bao vaây coâ laäp ñoàn boùt, san baèng bôø thaønh thì môùi gôõ ñöôïc theá kìm keïp
môùi cuûa ñòch” [179;8].
Nhöng nhöõng haønh ñoäng daõ man taøn baïo trong quaù trình laäp aáp chieán
löôïc ñaõ ñoäng chaïm ñeán caû quyeàn lôïi cuûa gia ñình binh só, ñaõ taùc ñoäng
maïnh ñeá tinh thaàn, tö töôûng cuûa quaân ñoäi nguïy. Nhaän thöùc ñöôïc nhöõng yeáu
toá khaùch quan thuaân lôïi ñoù, Ñaûng ta ñaåy maïnh coâng taùc binh vaän, keát hôïp
chaët cheõ ñaáu tranh chính trò vaø quaân söï goùp phaán laøm haïn cheá tieán trình laäp
aáp chieán löôïc, goùp phaàn laøm tan raõ ñi ñeán tieâu hao löïc löôïng kìm keïp cuûa
ñòch trong caùc aáp chieán löôïc. Thöïc tieãn phong traøo ñaáu tranh choáng phaù aáp
chieán löôïc chæ ra raèng: binh vaän ñaõ trôû thaønh moät muõi nhoïn quan troïng goùp
phaàn phaù kìm keïp, laøm lung lay tinh thaàn vaø tan raõ löïc löôïng ñòch. Coâng
taùc binh vaän ñaõ goùp phaàn khoeùt saâu nhöôïc ñieåm veà tö töôûng tinh thaàn binh
lính vaø só quan ñòch, laøm hoang mang, tan raõ thöôøng xuyeân veà tinh thaàn vaø
toå chöùc, phaùt trieån roäng raõi haønh ñoäng tieâu cöïc, khoâng chaáp haønh leänh gom
daân laäp aáp chieán löôïc, tranh thuû ñoàng tình uûng hoä binh só vôùi phong traøo
cuûa quaàn chuùng choáng phaù aáp chieán löôïc. Maët khaùc, coù taän duïng ñöôïc khaû

- 170 -
naêng binh vaän khai thaùc saâu nhöôïc ñieåm caên baûn cuûa ñòch thì môùi giöõ vöõng
vaø phaùt trieån ñöôïc du kích chieán tranh.
Cuøng vôùi söï lôùn maïnh cuûa phong traøo ñaáu tranh chính trò, ñaáu tranh
vuõ trang, coâng taùc binh vaän ñaõ laøm cho tinh thaàn binh lính ñòch hoang
mang, baïc nhöôïc vaø raõ nguõ.
Xaây döïng aáp, xaõ chieán ñaáu, phaùt trieån nhanh löïc löôïng du kích chieán
tranh ñeå ñuû söùc choáng caøn queùt, choáng ñòch taùi laäp aáp chieán löôïc.
Ñaây chính laø kinh nghieäm vaän duïng söùc maïnh toång hôïp baèng “hai
chaân”, “ba muõi” moät caùch linh hoaït, saùng taïo cuûa Ñaûng trong quaù trình chæ
ñaïo cuoäc ñaáu tranh choáng phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä; laø quaù
trình keát hôïp choáng phaù caùc aâm möu cuûa ñòch vôùi vieäc tích cöïc xaây döïng
thöïc löïc ta, keát hôïp tieâu dieät ñòch ñeå giaønh quyeàn laøm chuû nhieàu vuøng roäng
lôùn ñeå coâ laäp, ñi ñeán tieâu dieät löïc löôïng ñòch trong giai ñoaïn ñaàu cuoäc
chieán tranh caùch maïng ôû mieàn Ñoâng Nam boä.
Hai laø, coi troïng coâng taùc xaây döïng ñoäi nguõ caùn boä, ñaûng vieân trung
kieân vôùi caùch maïng, caùn boä, ñaûng vieân phaûi baùm saùt daân, döïa vaøo daân ñeå
hoaït ñoäng; duõng caûm vöôït qua söï khuûng boá ñieân cuoàng cuûa ñòch, vôùi nieàm
tin saét ñaù “daân coøn laø Ñaûng coøn”.
Tieán haønh chieán tranh nhaân daân ôû moät ñòa baøn troïng ñieåm, coù nhieàu
ñoâ thò trong ñoù Saøi Goøn laø trung taâm ñaàu naõo veà quaân söï, chính trò cuûa
ñòch. Caùc caùn boä , ñaûng vieân cuûa ta phaûi haøng ngaøy tröïc tieáp ñöông ñaàu
vôùi ñòch, do ñoù ñoøi hoûi caùn boä phaûi coù tinh thaàn ñaáu tranh caùch maïng kieân
trung, kieân cöôøng baùm truï trong daân, coù naêng löïc laõnh ñaïo gioûi thì môùi
laõnh ñaïo phong traøo vöõng maïnh, theá traän chieán tranh nhaân daân môùi vöõng
chaéc. Maët khaùc, do tính chaát aùc lieät cuûa cuoäc chieán ñaáu, phaåm chaát cuûa caùn

- 171 -
boä vaø ñaûng vieân ñoøi hoûi phaûi vöõng vaøng, kieân ñònh. Trong moïi tình huoáng
dieãn ra, phaûi giöõ vöõng nguyeân taéc ñaûm baûo söï laõnh ñaïo taäp trung thoáng
nhaát cuûa caùc caáp uyû ñaûng ñòa phöông vôùi moïi hoaït ñoäng cuûa caùc muõi ñaáu
tranh.
Caùn boä vaø ñaûng vieân ôû cô sôû trong loøng ñòch phaûi theå hieän vai troø
tieân phong, göông maãu, luoân coù maët ôû nôi khoù khaên nguy hieåm nhaát ôû töøng
muõi ñaáu tranh, coù nhö vaäy môùi vaän ñoäng ñöôïc quaàn chuùng tham gia, giöõ
vöõng ñöôïc phong traøo ñaáu tranh.
Caùn boä vaø ñaûng vieân phaûi thöôøng xuyeân naém chaéc vaø chæ ñaïo vieäc
xaây döïng löïc löôïng vuõ trang taïi choã, nhaát laø löïc löôïng baùm truï trong loøng
ñòch, boä ñoäi ñòa phöông, daân quaân du kích, löïc löôïng ñaëc coâng, bieät ñoäng,
keå caû cô sôû noäi tuyeán, tình baùo… trong caùc muïc tieâu troïng yeáu.
Phaûi giaùo duïc vaø phaùt trieån ñaûng vieân, ñaøo taïo boài döôõng cho caùc löïc
löôïng coát caùn phuï traùch töøng nôi. Toå chöùc Ñaûng ôû trong aáp phaûi tuaân thuû
nghieâm ngaët laø nguyeân taéc bí maät. Ñoäi nguõ caùn boä, ñaûng vieân phaûi trung
kieân, göông maãu.
Thöïc tieãn trong cuoäc chieán tranh choáng Myõ, cöùu nöôùc vöøa qua cho
thaáy: baûn lónh, naêng löïc cuûa caùn boä ñaûng vieân coù vai troø quyeát ñònh thaønh
baïi treân chieán tröôøng, theå hieän töøng chuû tröông, caùch ñaùnh, thuû ñoaïn chieán
thuaät, töøng ñôït hoaït ñoäng cuõng nhö töøng traän ñaùnh.
Thaønh coâng cuûa Ñaûng trong quaù trình laõnh ñaïo cuoäc ñaáu tranh
choáng, phaù aáp chieán löôïc trong giai ñoaïn choáng chieán löôïc “chieán tranh
ñaëc bieät” cuûa ñeá quoác Myõ ñaõ ñeå laïi nhieàu kinh nghieäm phong phuù, trong
ñoù kinh nghieäm quan troïng nhaát laø duø trong baát kyø hoaøn caûnh khoù khaên aùc
lieät nhö theá naøo, neáu nhö ñaûng vieân theå hieän laø ngöôøi ñaïi bieåu trung thaønh

- 172 -
vôùi lôïi ích soáng coøn, nhöõng nguyeän voïng saâu xa vaø chính ñaùng cuûa nhaân
daân, gaén boù maùu thòt vôùi nhaân daân, seõ khoâng nhöõng ñöôïc nhaân daân tin yeâu,
che chôû maø coøn toå chöùc , ñoäng vieân ñöôïc ñeán möùc cao nhaát nhöõng naêng löïc
caùch maïng to lôùn vaø söùc saùng taïo voâ taän cuûa toaøn theå nhaân daân; bieán lí
töôûng, muïc ñích cuûa Ñaûng thaønh nieàm tin vaø haønh ñoäng caùch maïng cuûa
toaøn theå quaàn chuùng nhaân daân.
Chính nhôø xaây döïng ñöôïc ñoäi nguõ caùn boä, ñaûng vieân thaám nhuaàn
quan ñieåm tö töôûng caùch maïng, tieán coâng, ñoàng cam coäng khoå, soáng cheát
vôùi nhaân daân, nhôø daân ñuøm boïc chôû che… ñaõ goùp phaàn khoâng nhoû trong
vieäc laõnh ñaïo quaàn chuùng ñaáu tranh ñi ñeán laøm phaù saûn chieán löôïc chieán
tranh ñaëc bieät. Thoâng qua thöïc tieãn cuoäc ñoï söùc aùc lieät, ñaõ ñeå laïi kinh
nghieäm lôùn cho hoâm nay vaø mai sau, phaûi tieáp tuïc nghieân cöùu, hoïc taäp, öùng
duïng vaø phaùt huy.
Ba laø, giaønh vaø giöõ daân, cuûng coá choã ñöùng vöõng chaéc cuûa Ñaûng trong
loøng nhaân daân laø bí quyeát khôi daäy söùc maïnh cuûa phong traøo quaàn chuùng
yeâu nöôùc choáng, phaù aáp chieán löôïc.
Khi vaïch ra chuû tröông vaø chính saùch laäp aáp chieán löôïc, muïc ñích
haøng ñaàu cuûa quaân ñòch laø taùch Ñaûng ra khoûi nhaân daân, maø chuùng goïi laø
“taùt nöôùc baét caù”. Ñoái phöông thöøa hieåu raèng ñaûng coäng saûn laø cuûa nhaân
daân, töø nhaân daân sinh ra. Do vaäy, muoán giaønh thaéng lôïi trong cuoäc chieán
naøy, tröôùc heát chuùng phaûi tieâu dieät löïc löôïng cuûa Ñaûng, caùc cô sôû cuûa
Ñaûng trong nhaân daân, hoøng coâ laäp Ñaûng vôùi nhaân daân.
Trong giai ñoaïn “chieán tranh ñaëc bieät”, ñòch ñeà ra “quoác saùch aáp
chieán löôïc” cuõng nhaèm muïc ñích nhaát quaùn laø thuû tieâu Ñaûng coäng saûn. Keû
thuø cuûa caùch maïng Vieät Nam luoân luoân hieåu roõ vai troø laõnh ñaïo cuûa Ñaûng

- 173 -
coäng saûn ñoái vôùi nhaân daân Vieät Nam; ñaëc bieät trong cuoäc chieán tranh xaâm
löôïc cuûa Myõ ôû Vieät Nam , chuùng tìm moïi thuû ñoaïn ñeå taùch Ñaûng ta ra khoûi
nhaân daân, dieät tröø caùc cô sôû ñaûng trong nhaân daân, keå caû nhöõng ngöôøi coù
caûm tình vôùi Ñaûng.
Tuy nhieân, moïi aâm möu vaø thuû ñoaïn cuûa chuùng ñeàu thaát baïi.
Nhöõng kinh nghieäm ñuùc keát ñöôïc trong phong traøo ñaáu tranh choáng,
phaù aáp chieán löôïc ôû mieàn Ñoâng Nam boä laø voâ cuøng quyù baùu. Böôùc vaøo xaây
döïng chuû nghóa xaõ hoäi, tieán haønh coâng nghieäp hoaù, hieän ñaïi hoaù ñaát nöôùc,
nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm neâu treân, tuy veà cuï theå, coù choã khoâng coøn phuø
hôïp vôùi tình hình vaø nhieäm vuï hieän nay nhöng tinh thaàn cô baûn cuûa nhöõng
baøi hoïc ñoù vaãn coøn coù yù nghóa raát thieát thöïc.
Vôùi theá maïnh moïi maët cuûa moät ñòa baøn chieán löôïc, vôùi nhöõng baøi
hoïc kinh nghieäm quyù baùu hoïc taäp ñöôïc töø lòch söû, Ñaûng boä vaø quaân daân
mieàn Ñoâng Nam boä quyeát taâm giöõ vöõng vaø phaùt huy truyeàn thoáng caùch
maïng quyù baùu cuûa mình, xaây döïng queâ höông mieàn Ñoâng Nam boä ngaøy
caøng giaøu ñeïp, goùp phaàn cuøng caû nöôùc xaây döïng vaø baûo veä thaønh coâng toå
quoác Vieät Nam xaõ hoäi chuû nghóa.

- 174 -
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO

Tieáng Vieät

1 Leâ Ñöùc Anh (1995), Thaéng lôïi vó ñaïi cuûa cuoäc khaùng chieán choáng

Myõ vaø coâng vieäc ñoåi môùi cuûa daân toäc Vieät Nam ngaøy nay, Taïp chí thoâng
tin lyù luaän.

2 AÁp chieán löôïc, Vieät Nam Coäng hoaø (1962), Trung taân löu tröõ quoác gia 2

3 Hoà Quyù Ba- Nam Huøng (1962), Quoác saùch aáp chieán löôïc cuûa Myõ
Dieäm, Quaân ñoäi nhaân daân.

4 Ban chaáp haønh Trung öông Ñaûng (1963), Baùo caùo tình hình mieàn Nam
6 thaùng ñaàu naêm 1963, ngaøy 29/7/1963, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông
Ñaûng.

5 Ban chaáp haønh tænh Ñaûng boä Long An, Ban toång keát chieán tranh tænh

Long An (1985), Caùc tham luaän taïi hoäi nghò khoa hoïc cuoäc khaùng chieán
ch ng Myõ tænh Long An.

6 Ban chaáp haønh Trung öông Ñaûng, Chæ thò soá 35 – CT/TW tieáp tuïc ñaåy
maïnh cuoäc ñaáu tranh choáng ñeá quoác Myõ vaø tay sai Ngoâ Ñình Dieäm, ngaøy
22/12/1961, Trung taâm löu tröõ vaên phoøng Trung öông Ñaûng .

7 Ban toång keát chieán tranh B2, Traän AÁp Baéc vaø cao traøo phaù aáp chieán
löôïc, Löu phoøng quaûn lyù khoa hoïc vaø coâng ngheä Quaân khu 7.

8 Ban chaáp haønh Ñaûng boä huyeän Cuû Chi (1985), Sô thaûo lòch söû truyeàn
thoáng ñaáu tranh caùch maïng cuûa Ñaûng boä vaø nhaân daân huyeän Cuû Chi
(1930-1975).

- 175 -
9 Ban chæ ñaïo toång keát chieán tranh tröïc thuoäc Boä chính trò (1995), Toång
keát cuoäc khaùng chieán choáng Myõ cöùu nöôùc Thaéng lôïi vaø baøi hoïc, Haø Noäi.

10 Ban chaáp haønh Ñaûng boä tænh Baø Ròa- Vuõng Taøu (1995), Lòch söû Baø
Ròa- Vuõng Taøu khaùng chieán (1945-1975), Quaân ñoäi nhaân daân, Haø Noäi.

11 Ban Chæ ñaïo toång keát lòch söû Boä Toång tham möu (1997), Toång keát Boä
toång tham möu trong cuoäc khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc, Quaân ñoäi
nhaân daân, Haø Noäi.

12 Ban chæ ñaïo nghieân cöùu bieân soaïn lòch söû bieân nieân Trung öông cuïc

mieàn Nam (1999), Döï thaûo lòch söû bieân nieân Xöù uyû Nam boä Trung öông
Cuïc mieàn Nam, Taäp 1 (1954-1964), Haø Noäi.

13 Ban chæ ñaïo vaø Ban bieân taäp truyeàn thoáng Taây Nam boä (2/ 2000), Taây
Nam boä 30 naêm khaùng chieán (1945-1975).

14 Ban chæ ñaïo toång keát chieán tranh tröïc thuoäc Boä Chính trò (2000),
Chieán tranh caùch maïng Vieät Nam 1945-1975, Thaéng lôïi vaø baøi hoïc.

15 Ban toång keát chieán tranh B2 (2/1979), Baùo caùo toång keát kinh nghieäm
cuoäc khaùng chieán choáng Myõ, cöùu nöôùc treân chieán tröôøng Nam boä vaø cöïc
Nam Trung boä (B2 ).

16 Ban toång keát chieán tranh B2 (1979), Ñeà cöông tæ mæ baùo caùo toång keát veà
ñòch trong cuoäc khaùng chieán choáng Myõ treân chieán tröôøng Nam boä vaø Cöïc
Nam Trung boä (1954-1975), Quaân ñoäi nhaân daân Vieät Nam

17 Ban chaáp haønh Ñaûng boä Ñaûng coäng saûn Vieät Nam tænh Ñoàng Nai
(1986), Ñoàng Nai 30 naêm chieán tranh giaûi phoùng (1945-1975), Sô thaûo.

- 176 -
18 Ban toång keát chieán tranh (1990), Taây Ninh 30 naêm trung duõng –kieân
cöôøng, Ban tuyeân giaùo tænh uûy Taây Ninh.

19 Ban chaáp haønh Ñaûng boä tænh Bình Phöôùc, Boä chæ huy quaân söï tænh
Bình Phöôùc (2002), Lòch söû Bình Phöôùc khaùng chieán 1945-1975, Chính
trò quoác gia, Haø Noäi.

20 Ban chaáp haønh Ñaûng boä tænh Bình Döông (2003), Lòch söû Ñaûng boä tænh
Bình Döông (1930-1975), Chính trò quoác gia, Haø Noäi.

21 Ban tö töôûng vaên hoùa Thaønh uyû thaønh phoá Hoà Chí Minh, Trung taâm
khoa hoïc xaõ hoäi vaø nhaân vaên Thaønh phoá Hoà Chí Minh, (2005) Saøi Goøn
thaønh phoá Hoà Chí Minh 60 naêm tieáp böôùc con ñöôøng Caùch maïng thaùng 8
(1945-2005), Toång hôïp thaønh phoá Hoà Chí Minh.

22 Baûn phuùc trình khaùi quaùt veà vieäc quan saùt aáp chieán löôïc ngaøy 27/11/1962
cuûa thieáu töôùng Traàn Töû Oai, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2, Kí hieäu S
CO2 Hoà sô 3861.

23 Baûn toùm löôïc quan ñieåm Hoa Kyø vaø phaùi boä Briam veà chính saùch aáp chieán
löôïc, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

24 Baûng thoáng keâ aáp chieán löôïc vaø chieán ñaáu ñaõ, ñang vaø seõ thaønh laäp trong
3 giai ñoaïn (1962 ñeán 1/4/1963), Vieät Nam Coäng Hoøa, Löu tröõ Ban
nghieân cöùu lòch söû tænh uûy Taây Ninh.

25 Bieân baûn cuûa Toång thö kí UÛy ban Lieân boä ñaëc traùch aáp chieán löôïc ngaøy
5/9/1962, Vieät Nam Coäng Hoøa, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

26 Bieân baûn phieân hoïp aáp chieán löôïc taïi phoøng hoïp Boä Toång tham möu quaân
ñoäi Vieät Nam Coäng Hoøa ngaøy 16/11/1963, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

- 177 -
27 Bieân baûn soá 34: Phieân hoïp UÛy ban ñaëc traùch aáp chieán löôïc taïi dinh Gia
Long ngaøy 4/1/1963, Vieät Nam Coäng Hoaø, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

28 Boä Quoác phoøng, Vieän lòch söû quaân söï Vieät Nam (1991), Cuoäc chieán
tranh xaâm löôïc thöïc daân môùi cuûa ñeá quoác Myõ ôû Vieät Nam, Haø Noäi.

29 Boä quoác phoøng vieän khoa hoïc lòch söû Vieät Nam (1994), Lòch söû chieán
dòch Vieät Nam trong 30 naêm chieán tranh choáng Phaùp, choáng Myõ, Taäp 2,
Quaân ñoäi nhaân daân Vieät Nam (1945-1975), Haø Noäi.

30 Boä Quoác phoøng, Vieän lòch söû quaân söï Vieät Nam (1997), Lòch söû khaùng
chieán choáng Myõ, Cöùu nöôùc (1954-1975), Taäp 3, Chính trò quoác gia, Haø
Noäi.

31 Boä Quoác phoøng, Vieän lòch söû quaân söï Vieät Nam (1998),Cuoäc khaùng
chieán choáng Myõ cöùu nöôùc (1954-1975), Nhöõng söï kieän quaân söï, Haø Noäi.

32 Boä toång tham möu-Toång keát chieán tranh nhaân daân ñòa phöông
(2001), Chuyeân ñeà keát hôïp ñaáu tranh hai chaân ba muõi giaùp coâng treân ba
vuøng chieán löôïc trong khaùng chieán choáng ñeá quoác Myõ ôû mieàn Ñoâng Nam
boä (1954-1975), Quaân ñoäi nhaân daân, Haø Noäi.

33 Boä tö leänh Quaân khu 7- tænh uyû Taây Ninh (2002), Caên cöù ñòa caùch
maïng ôû Taây Ninh trong chieán tranh giaûi phoùng (1945-1975), Quaân ñoäi
nhaân daân, Haø Noäi .

34 Boä quoác phoøng (7-2004), Lòch söû boä chæ huy quaân söï mieàn (1961-1976).

- 178 -
35 Caên cöù cuûa Quaân uyû vaø Boä chæ huy Mieàn trong chieán tranh choáng Myõ
(1954-1975), (1996), Quaân ñoäi nhaân daân – Sôû vaên hoùa thoâng tin Soâng
Beù.

36 Chæ thò boå sung veà ñaáu tranh choáng phaù aáp chieán löôïc vaø choáng gom daân
cuûa ñòch, Phoøng Quaûn lyù khoa hoïc coâng ngheä-moâi tröôøng Quaân khu 7,
TL 9943.

37 Chæ thò cuûa oâng Coá vaán veà aáp chieán löôïc 19/3/1962, Vieät Nam Coäng Hoøa,
Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

38 Chöông trình 10 ñieåm cuûa Maët traän daân toäc giaûi phoùng mieàn Nam Vieät
Nam, Trung taâm löu tröõ quoác gia 2, KH SCO2 Hoà sô 3816, Tr.7.

39 Dave Richard-Palmer (1987), Tieáng keøn goïi quaân (Baûn dòch), Thoâng tin
lyù luaän, Haø Noäi.

40 Leâ Duaån (1976), Döôùi laù côø veû vang cuûa Ñaûng, vì ñoäc laäp töï do, vì chuû
nghóa xaõ hoäi tieán leân giaønh nhöõng thaéng lôïi môùi, Söï thaät, Haø Noäi.

41 Leâ Duaån (1985), Thö vaøo Nam, Söï Thaät, Haø Noäi.

42 Leâ Duaån (1993), Veà chieán tranh nhaân daân Vieät Nam, Chính trò quoác gia,
Haø Noäi.

43 Döï thaûo laàn thöù 6 – Phaàn thöù 2 Nam boä khaùng chieán choáng Myõ , Taøi lieäu
phoâ toâ.

44 Hoà Sôn Ñaøi, (1985), Nhöõng ñôn vò anh huøng trong thôøi kyø choáng Myõõ,
Ñoàng Nai.

- 179 -
45 Phaïm vaên Ñoàng (1986), Vì sao Myõ thaát baïi trong cuoäc chieán tranh xaâm

löôïc Vieät Nam, Söï thaät ,Haø Noäi.

46 Ñaïi hoäi Maët traän daân toäc giaûi phoùng mieàn Nam Vieät Nam laàn thöù nhaát
(1986), Söï Thaät, Haø Noäi.

47 Ñaûng uyû, Boä tö Leänh Quaân Khu 7 (1995), 50 naêm löïc löôïng vuõ trang
Quaân Khu 7 (1945-1975), Quaân ñoäi nhaân daân, Haø Noäi.

48 Ñaûng uyû – Ban chaáp haønh quaân söï tænh Baø Ròa-Vuõng Taøu (1999), Lòch
söû löïc löôïng voõ trang tænh Baø Ròa-Vuõng Taøu (1945-1975), Quaân ñoäi nhaân
daân, Haø Noäi .

49 Ñaûng uyû – Ban chaáp haønh quaân söï tænh Ñoàng Nai (1999), Lòch söû löïc
löôïng voõ trang tænh Ñoàng Nai (1945-1975), Quaân ñoäi nhaân daân, Haø Noäi.

50 Ñaûng uyû – Ban chaáp haønh quaân söï tænh Taây Ninh, Ban khoa hoïc lòch
söû quaân söï (2001), Lòch söû löïc löôïng voõ trang tænh Taây Ninh (1954-1975).

51 Ñaûng uyû – Ban chaáp haønh quaân söï thaønh phoá Hoà Chí Minh (1998),

Lòch söû löïc löôïng voõ trang thaønh phoá Hoà Chí Minh, Quaân ñoäi nhaân daân,
Haø Noäi.

52 Ñeà aùn kieän toaøn boä maùy bình ñònh laáy aáp chieán löôïc laøm neàn taûng, Trung
taâm Löu tröõ quoác gia 2, Hoà sô 3816, loaïi SCO 2.

53 Ñeà cöông toång keát bình ñònh coù troïng ñieåm cuûa Long An, Phoøng quaûn lyù
khoa hoïc coâng ngheä- moâi tröôøng Quaân khu 7.

- 180 -
54 Ñeà cöông nghieân cöùu baùo caùo toång keát kinh nghieäm cuoäc khaùng chieán
choáng Myõ cöùu nöôùc treân chieán tröôøng mieàn Ñoâng Nam boä, Taøi lieäu 3137
löu taïi Ban tuyeân giaùo tænh Bình Döông.

55 Ñeä trình Toång thoáng keá hoaïch bình ñònh tænh Bình Döông, Trung taâm löu
tröõ quoác gia 2, Hoà sô TM 149.

56 G. H, Amtô (1985), Lôøi phaùn quyeát veà Vieät Nam, Quaân ñoäi nhaân daân, Haø
Noäi.

57 G.Coâncoâ (1989), Giaûi phaãu moät cuoäc chieán tranh, Quaân ñoäi nhaân daân,
Haø Noäi.

58 Ghi chuù lôøi cuûa oâng coá vaán chính trò trong phieân hoïp taïi dinh Gia Long
ngaøy 2/2/1962, Vieät Nam Coäng Hoaø, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

59 Traàn Vaên Giaøu (1964), Mieàn Nam giöõ vöõng thaønh ñoàng, Taäp 1, Khoa
hoïc, Haø Noäi.

60 Traàn Vaên Giaøu (1966), Mieàn Nam giöõ vöõng thaønh ñoàng, Taäp 2, Khoa
hoïc, Haø Noäi.

61 Traàn vaên Giaøu (1968), Chính saùch “bình ñònh” cuûa Myõ, nguïy ôû mieàn
Nam Vieät Nam trong giai ñoaïn “chieán tranh moät phía” töø 1954-1960, Taïp
chí nghieân cöùu Lòch söû soá 107, Thaùng 2/1968, Töø trang 8-18.

62 Traàn Vaên Giaøu (1998), Long An 21 naêm ñaùnh Myõ, Long An .

63 G.C Herring(1998), Cuoäc chieán tranh daøi ngaøy nhaát nöôùc Myõ, Chính trò
quoác gia, Haø Noäi.

- 181 -
64 Nguyeãn Haø (1963), “AÁp chieán löôïc” traïi taäp trung traù hình cuûa Myõ-Dieäm,
Phoå Thoâng.

65 Haõng thoâng taán U.P.I soá ra ngaøy 11/1/1964.

66 Haø Minh Hoàng (2000), Phong traøo choáng phaù bình ñònh noâng thoân ôû
Nam boä trong cuoäc khaùng chieán choáng Myõ cöùu nöôùc (1969-1972) Quaân
ñoäi nhaân daân, Haø Noäi.

67 Hoïc vieän chính trò quoác gia Hoà Chí Minh lòch söû Ñaûng (10/2004), Lòch
söû Xöù uyû Nam boä, Trung öông Cuïc mieàn Nam (1954-1975), Haø Noäi.

68 Phong Hieàn (1984), Chuû nghóa thöïc daân môùi cuûa Myõ ôû mieàn Nam Vieät
Nam, Thoâng tin lyù luaän, Haø Noäi.

69 Hoäi ñoàng chæ ñaïo bieân soaïn lòch söû Ñaûng boä mieàn Ñoâng Nam boä
(2003), Lòch söû Ñaûng boä mieàn Ñoâng Nam boä laõnh ñaïo khaùng chieán choáng

thöïc daân Phaùp vaø ñeá quoác Myõ (1945-1975), Chính trò quoác gia, Haø Noäi.

70 Hoäi ñoàng chæ ñaïo bieân soaïn lòch söû Nam boä khaùng chieán, (2002), Lòch
söû bieân nieân Nam boä trong giai ñoaïn choáng Myõ cöùu nöôùc, (1954-1975),
Taäp 1 (1954-1964), Thaønh phoá Hoà Chí Minh.

71 Laâm Quang Huyeân (1985), Caùch maïng ruoäng ñaát ôû mieàn Nam Vieät Nam,
Khoa Hoïc Xaõ Hoäi, Haø Noäi.

72 Keá hoaïch cuûng coá an ninh caùc tænh mieàn Ñoâng, mieàn Taây Nam Phaàn naêm
1961, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2, ÑICH , Hoà sô 7071.

- 182 -
73 Keá hoaïch xaây döïng aáp chieán löôïc giai ñoaïn II vaø III cuûa tænh Taây Ninh
26/10/1962, Vieät Nam Coäng Hoøa, Löu tröõ Ban nghieân cöùu lòch söû tænh
Taây Ninh.

74 Keá hoaïch thöïc hieän laäp aáp chieán löôïc tænh Taây Ninh naêm 1963, Vieät Nam
Coäng Hoøa, Löu tröõ Ban nghieân cöùu lòch söû tænh Taây Ninh.

75 Keá hoaïch thieát laäp aáp chieán ñaáu doïc theo quoác loä 13 töø Bình Döông ñeán
Beán Caùt, Trung taâm löu tröõ quoác gia 2, Hoà sô 149.

76 Keá hoaïch phaùt trieån vaø cuûng coá Ñaûng trong khu aáp chieán löôïc vaø vuøng
yeáu ñeå laõnh ñaïo choáng gom daân laäp aáp chieán Löôïc (1963), Löu tröõ Vaên
phoøng Trung öông Ñaûng.

77 Nguyeãn Kim Laân, Hoïc thuyeát vaø chieán löôïc quaân söï Myõ 50 naêm qua
(1946-1996), Taïp chí Coäng saûn soá 19 (10-1996 ), Tr. 55-58.

78 Lí luaän caên baûn veà aáp chieán löôïc (1962), Vieät Nam Coäng Hoøa, Trung taâm
Löu tröõ quoác gia 2.

79 Lòch söû Quaân ñoäi nhaân daân Vieät Nam (1988), Taäp II, quyeån 1, Quaân ñoäi
nhaân daân, Haø Noäi.

80 Lòch söû löïc löôïng voõ trang nhaân daân tænh Long An (1945-2000), Ñeà cöông
chi tieát (12/2002).

81 Lòch söû chieán khu Ñ (1997), Ñoàng Nai.

82 Quang Lôïi, Cuoäc “Chieán tranh ñaët bieät” cuûa ñeá quoác Myõ ôû mieàn Nam
Vieät Nam, Taïp chí Hoïc taäp thaùng 7/1963.

- 183 -
83 Cao Vaên Löôïng – Buøi Ñình Thanh, Taùm naêm ñaáu tranh anh duõng vaø
gian khoå cuøng ñoàng baøo mieàn Nam, Taïp chí Söû hoïc 1967.

84 Cao vaên Löôïng, Chính saùch ruoäng ñaát cuûa Myõ – nguïy, Nghieân cöùu lòch
söû soá 6 (7) thaùng 11,12/1976, Trang 16-30.

85 Michael Maclear (1990), Vieät Nam cuoäc chieán tranh möôøi nghìn ngaøy,
Söï thaät, Haø Noäi.

86 Hoà Chí Minh (1980),Tuyeån taäp, Söï thaät, Haø Noäi.

87 Hoà Chí Minh (1995), Toaøn taäp, Taäp 3 (1945-1946), Chính trò quoác gia,
Haø Noäi.

88 Hoà Chí Minh (1995), Toaøn taäp, Taäp 6 (1950-1952), Chính trò quoác gia,
Haø Noäi.

89 Hoà Chí Minh (1995), Toaøn taäp, Taäp 7 (1953-1955), Chính trò quoác gia,
Haø Noäi

90 Hoà Chí Minh (1995), Toaøn taäp, Taäp 8 (1955-1957), Chính trò quoác gia,
Haø Noäi.

91 Hoà Chí Minh (1996), Toaøn taäp, Taäp 9 (1958-1959), Chính trò quoác gia,
Haø Noäi.

92 Hoà Chí Minh (1996), Toaøn taäp, Taäp 10 (1960-1962), Chính trò quoác gia,
Haø Noäi.

93 Hoà Chí Minh (1996), Toaøn taäp, Taäp 11 (1963-1965), Chính trò quoác gia,
Haø Noäi.

- 184 -
94 Moät soá vaên kieän cuûa Ñaûng veà choáng Myõ cöùu nöôùc (1985), Söï thaät, Haø
Noäi.

95 Mieàn Ñoâng Nam boä khaùng chieán (1945-1975), (1993), Taäp 2, Quaân ñoäi
nhaân daân, Haø Noäi.

96 Nguyeãn Baù Nieân, 92 ngaøy ñeâm ñaùnh phaù khu aáp chieán löôïc “kieåu maãu”
Beán Töôïng (Hoài kí ), Löu tröõ taïi Ban tuyeân giaùo tænh uyû Bình Döông.

97 Duy Nghóa, AÁp chieán löôïc, traïi taäp trung daân vaø cöù ñieåm quaân söï cuûa Myõ-
Dieäm ôû mieàn Nam, Taïp chí Hoïc taäp soá 1-1962, Tr. 37-38.

98 N.Sheehan (1990), Söï löøa doái haøo nhoaùng, Taäp I, Thaønh phoá Hoà Chí
Minh.

99 N.Sheehan (1990), Söï löøa doái haøo nhoaùng, Taäp II, Thaønh phoá Hoà Chí
Minh.

100 Nguyeãn Höõu Nguyeân (1994), Hình thaùi chieán tranh nhaân daân ôû Long An
trong khaùng chieán choáng Myõ ôû chieán tröôøng Nam boä, Thaønh phoá Hoà Chí
Minh, Luaän aùn Phoù tieán só.

101 Traàn Thò Nhung (2001), Caên cöù ñòa ôû mieàn Ñoâng Nam boä trong cuoäc
khaùng chieán choáng Myõ (1954-1975), Luaän aùn tieán só lòch söû.

102 Nghò quyeát Boä chính trò thaùng 12/1962, Löu tröõ vaên phoøng quaân uyû Trung
öông.

103 Nhöõng söï kieän lòch söû Ñaûng (1985), Taäp III, Thaønh phoá Hoà Chí Minh.

104 Nghò quyeát boä chính trò hoïp ngaøy 29 thaùng 10 naêm 1963 ñeán ngaøy 5 thaùng
11 naêm 1963 , Löu tröõ vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

- 185 -
105 Nghò quyeát Ñaïi hoäi ñaïi bieåu Maët traän daân toäc giaûi phoùng mieàn Nam Vieät
Nam laàn thöù nhaát (16/2/1962-3/3/1962), Löu tröõ vaên phoøng Trung öông
Ñaûng.

106 Ph.AÊnghen, V.I Leânin, Stalin (1995), Baøn veà chieán tranh nhaân daân, Söï
thaät, Haø Noäi.

107 Phaùp luaät ñaëc san soá ra ngaøy 15/10/1962.

108 Phieáu trình veà chính saùch aáp chieán löôïc, Vieät Nam Coäng Hoøa, 10 /1963,
Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

109 Phieáu trình Thuû töôùng chính phuû Vieät Nam Coäng Hoøa ngaøy 4/12/1963,
Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

110 Phieáu trình Thuû töôùng chính phuû Vieät Nam Coäng Hoaø: YÙ kieàn cuûa ñaïi dieän
MAAG vaø USOM veà chöông trình aáp chieán löôïc, ngaøy 18/12/1963, Trung
taâm Löu tröõ quoác gia 2.

111 Phieáu trình Thuû töôùng chính phuû: Toùm löôïc daãn giaûi veà chöông trình xaây
döïng aáp taân sinh (1964), Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

112 Pitopito–Vuõ Baùch Hôïp dòch (1988), Nöôùc Myõ vaø Ñoâng Döông töø
Rudôven ñeán Nixon, Thoâng tin lyù luaän, Haø Noäi.

113 Nguyeãn Phong (1962), Vaán ñeà noâng daân ôû mieàn Nam Vieät Nam, Söï thaät,
Haø Noäi.

114 Phoøng toång keát ñòch thuoäc ban toång keát chieán tranh B2 (10/1984),
Quaù trình cuoäc chieán tranh xaâm löôïc cuûa ñeá quoác Myõ vaø quy luaät hoaït
ñoäng Myõ treân chieán tröôøng B2.

- 186 -
115 Traàn Haûi Phuïng-Löu Phöông Thanh (1994), Lòch söû Saøi Goøn - Chôï
Lôùn- Gia Ñònh khaùng chieán (1945-1975), Thaønh phoá Hoà Chí Minh

116 Phöông Taây vieát veà cuoäc chieán tranh xaâm löôïc cuûa Myõ ôû Vieät Nam, Phoøng
thoâng tin- tö lieäu Vieän khoa hoïc quaân söï, soá 1/1997.

117 Quaân khu 7 – Phoøng lòch söû quaân söï (4/1986), Döï thaûo mieàn Ñoâng Nam
boä 30 naêm chieán tranh nhaân daân choáng Phaùp, choáng Myõ.

118 R. F. Kennedy, Ñi tìm moät theá giôùi môùi hôn choáng Vieät Nam moät kieåu
chieán tranh khaùc, Taøi lieäu dòch taïi Vieän söû hoïc.

119 R.S. Mc Namara (1995), Nhìn laïi quaù khöù. Taán thaûm kòch vaø nhöõng baøi
hoïc veà Vieät Nam, Chính trò quoác gia, Haø Noäi.

120 Sô ñoà caùc cô quan chaáp haønh quoác saùch aáp chieán löôïc (theo quan nieäm
BRIAM ), Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

121 Sô ñoà toå chöùc Trung öông cuïc mieàn Nam (taøi lieäu ñòch thu ñöôïc cuûa ta),
Trung taâm löu tröõ quoác gia 2, Hoà sô 717, Tr. 1-2.

122 Söùc maïnh Vieät nam (1976), Quaân ñoäi nhaân daân, Haø Noäi.

123 Söu taäp chuyeân ñeà (1978). Chuû nghóa thöïc daân môùi cuûa Myõ ôû Mieàn Nam
Vieät Nam , Vieän thoâng tin Khoa hoïc xaõ hoäi, Haø Noäi.

124 Taøi lieäu maät Boä Quoác phoøng Myõ veà cuoäc chieán tranh xaâm löôïc Vieät Nam
(1971), Vieät Nam thoâng taán xaõ, Taäp 1, Haø Noäi.

125 Taøi lieäu maät Boä Quoác phoøng Myõ veà cuoäc chieán tranh xaâm löôïc Vieät Nam
(1971), Vieät Nam thoâng taán xaõ, Taäp 2, Haø Noäi.

- 187 -
126 Taøi lieäu Vieät Nam thoâng taán xaõ Vieät Nam Coäng Hoøa veà aáp chieán löôïc,
Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2, Phoøng ANÑH – soá: 5570/8 .

127 Thaønh uyû Saøi Goøn_Gia Ñònh, Baùo caùo sô keát ñaùnh phaù bình ñònh cuûa T 4
(thaùng 7-1974), Löu Ban nghieân cöùu lòch söû Ñaûng thaønh phoá Hoà Chí
Minh.

128 Buøi Ñình Thanh- Cao Vaên Löôïng (1963), Con ñöôøng haàm khoâng loái
thoaùt cuûa ñeá quoác Myõ sau 9 naêm xaâm löôïc mieàn Nam, Khoa hoïc, Haø Noäi.

129 Buøi Ñình Thanh, Nhìn laïi quaù trình thaát baïi cuûa chuû nghóa thöïc daân môùi
ôû Vieät Nam, Nghieân cöùu lòch söû soá 6-7 thaùng 11 vaø 12 naêm 1976, Tr.1-15.

130 Hoà Syõ Thaønh – Traàn Thò Nhung (2005), Boä tö leänh mieàn, thaønh phoá Hoà
Chí Minh.

131 Hoaøng Minh Thaûo (1988), Chieán dòch taán coâng Bình Giaõ, Phoøng lòch söû
Quaân khu 7.

132 Thö muïc tham khaûo veà quoác saùch aáp chieán löôïc (1962-1963), Taïi thö vieän
quoác gia vaø Toång thö vieän cuûa Vòeât Nam Coäng Hoøa, Trung taâm löu tröõ
quoác gia 2.

133 Thöôøng vuï Tænh uyû Long An (1994), Long An lòch söû khaùng chieán choáng
Myõ cöùu nöôùc (1954-1975), Quaân ñoäi nhaân daân, Haø Noäi.

134 Tình hình coâng taùc xaây döïng aáp chieán löôïc trong thôøi gian töø thaùng 3-
1962 ñeán 14/2/1963, Vieät Nam Coäng Hoøa, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

135 Tình hình coâng taùc xaây döïng aáp chieán löôïc trong thôøi gian töø thaùng 3-
1963 ñeán 3/7/1963, Vieät Nam Coäng Hoøa, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

- 188 -
136 Toäi aùc khuûng boá, tra taán, tuø ñaøy cuûa ñeá quoác Myõ vaø tay sai ñoái vôùi nhaân
daân mieàn Nam Vieät Nam (1968), Söï thaät, Haø Noäi.

137 Toång keát bình ñònh töø naêm 1954 ñeán naêm 1975, Löu tröõ taïi phoøng quaûn lyù
khoa hoïc vaø coâng ngheä Quaân khu 7.

138 Toång keát kinh nghieäm choáng phaù gom daân laäp khu aáp chieán löôïc, Phoøng
Quaûn lyù khoa hoïc vaø coâng ngheä Quaân khu 7. TL 2253.

139 Toång keát tình hình choáng phaù aáp chieán löôïc ôû chieán tröôøng T4 (phaàn noâng
thoân ngoaïi thaønh) töø cuoái 1961 ñeán 4/1963, Löu tröõ Vieän Lòch söû quaân söï.

140 Toùm löôïc baøi noùi chuyeän veà chính saùch aáp chieán löôïc cuûa oâng coá vaán
chính trò taïi hoäi ñoàng kinh teá quoác gia, ngaøy 27/3/1962, Vieät Nam Coäng
hoøa, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

141 Traàn Kim Tuyeán, Chuû tröông vaø ñöôøng loái quoác saùch aáp chieán löôïc,
Vieät Nam Coäng Hoøa, Trung taâm Löu tröõ quoác gia 2.

142 Ñaøo Duy Tuøng(1986), Tìm hieåu tö duy khoa hoïc cuûa Ñaûng trong cuoäc
khaùng chieán choáng Myõ, Cöùu nöôùc, Söï thaät, Haø Noäi.

143 Traàn Troïng Trung (1987), Moät cuoäc chieán tranh 6 ñôøi Toång thoáng Myõ,
Vieät Nam, Thaønh phoá Hoà Chí Minh.

144 Nguyeãn Duy Trinh (1997), Laäp tröôøng 4 ñieåm, ngoïn côø ñoäc laäp vaø hoaø
bình cuûa chuùng ta hieän nay , Söï thaät, Haø Noäi.

145 Trích bieân baûn soá 45: phieân hoïp cuûa Uyû ban lieân boä ñaëc traùch aáp chieán
löôïc taïi Dinh Gia Long, cuoái thaùng 3/1963,Vieät Nam Coäng Hoøa, Trung
taâm Löu tröõ quoác gia 2.

- 189 -
146 Trích hieåu thò cuûa oâng coá vaán chính trò trong leã beá giaûng aáp chieán löôïc
khoaù 13 ngaøy 20/7/1963, Vieät Nam Coäng Hoøa, Trung taâm Löu tröõ quoác
gia 2.

147 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo tình hình phong traøo ñaáu tranh
chính trò ôû Nam boä töø hoaø bình laäp laïi ñeán nay, 1961, Löu tröõ Vaên Phoøng
Trung öông Ñaûng.

148 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò soá 12/CTR boå sung cho chæ thò soá
10/CTR veà choáng phaù aáp chieán löôïc, Ngaøy 13/2/1961, Löu tröõ Vaên phoøng
Trung öông Ñaûng.

149 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Toång keát phong traøo chính trò moät naêm qua
cuûa Nam boä, Ngaøy 6/4/1961, Löu tröõ Vieän Lòch söû Ñaûng.

150 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Bieân baûn Hoäi nghò anh Troïng thaùng 4/1961
nghieân cöùu vaø ñaët keá hoaïch thöïc hieän nghò quyeát anh Tö veà coâng taùc tröôùc
maét cuûa caùch maïng Vieät Nam, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

151 Trung öông Cuïc Mieàn Nam, Chæ thò veà vieäc thieát thöïc ñaåy maïnh coâng
taùc daân vaän, maët traän ñeå tieán kòp vôùi tình hình phaùt trieån hieän nay, ngaøy
16/6/1961, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

152 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò veà nhaän thöùc cho ñuùng töông quan
löïc löôïng vaø tính chaát cuûa giai ñoaïn caùch maïng hieän nay, thaùng 7/1961,
Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

153 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò veà vieäc caùc caáp caàn naém vöõng saùch
löôïc noâng thoân cuûa Ñaûng trong khi chaáp haønh chính saùch ruoäng ñaát hieän
nay, Thaùng 7/1961, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

- 190 -
154 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò veà moät soá vaán ñeà coâng taùc tuyeân
giaùo tröôùc maét, ngaøy 12/7/1961, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng .

155 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò veà ñaáu tranh choáng giaùn ñieäp vaø xaây
döïng toå chöùc “an ninh”, baûo veä cuûa ta, Ngaøy 4/8/1961, Löu tröõ vaên phoøng
Trung öông Ñaûng.

156 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Kinh nghieäm phaùt ñoäng quaàn chuùng löông
giaùo, ngaøy 10/9/1961, Löu tröõ Vieän lòch söû Ñaûng.

157 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo soá 25.J.12: Tình hình mieàn Nam töø
Hoäi nghò Trung öông Cuïc laàn thöù nhaát thaùng 10/1961 ñeán ñaàu naêm 1964,
Löu tröõ Vieän Lòch söû Ñaûng.

158 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Nghò quyeát hoäi Nghò laàn thöù nhaát thaùng
10/1961, Löu tröõ Vieän Lòch söû Ñaûng.

159 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò veà nhieäm vuï vaø phöông chaâm xaây
döïng vaø hoaït ñoäng cuûa löïc löôïng vuõ trang ôû mieàn Nam Vieät Nam, thaùng
11/1961, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

160 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo tình hình löïc löôïng chính trò mieàn
Nam 1962, Löu tröõ Vieän lòch söû Ñaûng.

161 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo tình hình mieàn Nam naêm 1962 (anh
Saùu göûi anh Taùm), Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

162 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Moät soá kinh nghieäm veà choáng phaù aáp chieán
löôïc ôû noâng thoân ñoàng baèng (Hoäi nghò daân quaân du kích Nam boä), Ngaøy
15/9/1962, Löu tröõ Vieän lòch söû quaân söï.

- 191 -
163 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò veà nhieäm vuï vaø phöông chaâm xaây
döïng vaø hoaït ñoäng cuûa löïc löôïng vuõ trang ôû mieàn Nam Vieät Nam, Thaùng
11/1962, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

164 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò boå sung veà ñaáu tranh choáng phaù aáp
chieán löôïc vaø choáng gom daân cuûa ñòch ngaøy 20/11/1962, Löu tröõ Vaên
phoøng Trung öông Ñaûng.

165 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Bieân baûn Hoäi nghò Thöôøng vuï Chín Nam,
Thaùng 12/1962, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

166 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò soá 21-CT veà vaán ñeà ñaáu tranh choáng
phaù aáp chieán löôïc, xaõ töï veä vaø gom daân cuûa ñòch, Ngaøy 8/8/1962, Löu tröõ
Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

167 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò veà moät soá coâng taùc quaân söï tröôùc
maét (ñaõ ñöôïc Hoäi nghò T.V. R thoâng qua), Thaùng 12/1962, Löu tröõ Vaên
phoøng Trung öông Ñaûng.

168 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo cuûa anh Taùm göûi anh Tö veà Hoäi
nghò Thöôøng vuï Trung öông Cuïc thaùng 12/1962, Löu tröõ vaên phoøng Trung
öông Ñaûng.

169 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Keá hoaïch coâng taùc an ninh vuøng ñòch ñang
tích cöïc laán chieám gom daân, laäp khu aáp chieán löôïc, (1963), Löu tröõ Vaên
phoøng Trung öông Ñaûng.

170 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Keá hoaïch phaùt trieån vaø cuûng coá Ñaûng trong
khu aáp chieán löôïc vaø vuøng yeáu ñeå laõnh ñaïo choáng gom daân laäp aáp chieán
löôïc 1963, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

- 192 -
171 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo tình hình mieàn Nam 6 thaùng ñaàu
naêm 1963, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

172 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo toång keát tình hình xaây döïng khu aáp
chieán löôïc gom daân cuûa ñòch vaø phong traøo choáng phaù cuûa ta trong naêm
qua, (1963), Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

173 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo veà chuû tröông chuyeån sang giai
ñoaïn 2 bình ñònh mieàn Nam Vieät Nam cuûa Myõ-Dieäm, (1963), Löu tröõ Vaên
phoøng Trung öông Ñaûng.

174 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò soá 49/CT veà choáng caøn queùt laán
chieám, choáng gom daân laäp khu aáp chieán löôïc, Ngaøy 8/3/1963, Löu tröõ Vaên
phoøng Trung öông Ñaûng.

175 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò cuûa Thöôøng vuï Chín Nam gôûi
thöôøng vuï caùc T, caùc ban tröïc thuoäc nhaän ñònh veà cuoäc ñaûo chính ngaøy
1/11/1963 vaø chuû tröông coâng taùc cuûa ta, Ngaøy 5/10/1963, Taøi lieäu vieát
tay, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

176 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò soá 73/CT Thöôøng vuï Chín Nam gôûi
thöôøng vuï caùc T vaø caùc ngaønh tröïc thuoäc, ngaøy 12/11/1963, Löu tröõ Vaên
phoøng Trung öông Ñaûng.

177 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo tình hình sau cuoäc ñaûo chính (töø
ngaøy 1/11/1963 ñeán heát ngaøy 25/11/1963), Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông
Ñaûng.

- 193 -
178 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò soá 79-TV ngaøy 13/11/1963 Chín
Nam gôûi caùc T phaùt ñoäng phong traøo ñaáu tranh chính trò maïnh meõ, lieân
tuïc khaép caùc vuøng nhaát laø ñoâ thò, thò xaõ, aáp chieán löôïc, Löu tröõ Vaên phoøng
Trung öông Ñaûng.

179 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Ñeà aùn coâng taùc binh vaän phuïc vuï ñeà aùn
choáng phaù aáp chieán löôïc 1963, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

180 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Nghò quyeát coâng taùc choáng phaù aáp chieán
löôïc 1963, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

181 Trung öông Cuïc mieàn Nam (1964), Baùo caùo taïi Hoäi nghò Naêm Tröôøng
laàn thöù 2 veà tình hình vaø nhieäm vuï coâng taùc noâng thoân saép ñeán, Löu tröõ
Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

182 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Baùo caùo tình hình mieàn Nam töø cuoái naêm
1961 ñeán ñaàu naêm 1964, thaùng 3/1964, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông
Ñaûng.

183 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò taêng cöôøng coâng taùc choáng baét lính,
khaån tröông phaù keá hoaïch taêng quaân vaø môû roäng chieán tranh cuûa ñòch,
1963, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

184 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Nghò quyeát coâng taùc choáng phaù aáp chieán
löôïc gom daân toaøn T, Ngaøy 17/3/1964, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông
Ñaûng.

185 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Chæ thò caáp uyû Chín Nam göûi caùc khu uyû,
ngaøy 18/3/1964, Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

- 194 -
186 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Nghò quyeát Hoäi nghò laàn thöù 2 (thaùng
3/1964), Löu tröõ Vieän Lòch söû Ñaûng.

187 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Nghò quyeát (3 thaùng töø thaùng 5 ñeán thaùng 7
naêm 1964 veà noâng thoân), Löu tröõ Vaên phoøng Trung öông Ñaûng.

188 Trung öông Cuïc mieàn Nam, Nghò quyeát Hoäi nghò laàn thöù 3 (1/1965), Löu
tröõ Vieän lòch söû Ñaûng .

189 Trung taâm khoa hoïc xaõ hoäi vaø nhaân vaên quoác gia, Vieän söû hoïc (1995),
Lòch söû Vieät Nam (1954-1965), Khoa Hoïc Xaõ Hoäi, Haø Noäi.

190 Ty Ñieàn ñòa tænh Taây Ninh, Baûn ñoà veà caùc aáp chieán luôïc ñaõ hình thaønh,
ñang laäp, seõ laäp Vieät Nam Coäng Hoaø, Löu tröõ Ban nghieân cöùu lòch söû tænh
uyû Taây Ninh.

191 Phaïm Quang Toaøn, Haäu quaû 20 naêm “bình ñònh” taøn baïo vaø thaâm ñoäc
cuûa Myõ-Nguïy ñoái vôùi noâng thoân mieàn Nam Vieät Nam, Taïp chí Nghieân cöùu
lòch söû soá 6 (7) thaùng 11,12/1976, Tr 45-58.

192 Vaên kieän Ñaiï hoäi Ñaûng laàn thöù III (1960), Söï thaät, Haø Noäi.

193 Vaên kieän Ñaiï hoäi Ñaûng laàn thöù IV (1976), Söï thaät, Haø Noäi.

194 Vaên kieän Ñaûng toaøn taäp (2002),Taäp 17, Chính trò quoác gia, Haø Noäi.

195 Vaên kieän Ñaûng toaøn taäp (2002), Taäp 22, (1961), Chính trò quoác gia, Haø
Noäi.

196 Vaên kieän Ñaûng toaøn taäp (2002), Taäp 23, (1962), Chính trò quoác gia, Haø
Noäi.

- 195 -
197 Vaên kieän Ñaûng toaøn taäp (2002), Taäp 24, (1963), Chính trò quoác gia, Haø
Noäi.

198 Vaên kieän Ñaûng toaøn taäp (2002), Taäp 25, (1964), Chính trò quoác gia, Haø
Noäi.

199 Vieän khoa hoïc quaân söï – Ban toång keát kinh nghieäm chieán tranh

(1977), Dieãn bieán tình hình ñòch vaø ta trong cuoäc khaùng chieán choáng Myõ
1954-1975, Taäp 1.

200 Vieän lòch söû quaân söï Vieät Nam (1990), Lòch söû khaùng chieán choáng Myõ
cöùu nöôùc (1954-1975), Taäp I, Söï thaät, Haø Noäi.

201 Vieän lòch söû Ñaûng, Lòch söû bieân nieân Xöù uyû Nam boä vaø Trung öông Cuïc
mieàn Nam 1954-1975, Chính trò quoác gia, Thaønh phoá Hoà Chí Minh.

202 Vieät Nam Coäng Hoøa-Nha toång giaùm ñoác thanh nieân (1963), Quoác saùch
aáp chieán löôïc, Tuû saùch tuyeân huaán.

203 Vieät nam trong chính saùch cuûa Myõ, Thoâng tin lyù luaän, Haø Noäi.

204 Westmoreland (1988), Moät quaân nhaân töôøng trình, Thaønh phoá Hoà Chí
Minh.

205 Nguyeãn Ñaêng Vinh-Ñaëng Vieät Thuyû-Leâ Ngoïc Tuù (2005), Vieät Nam 30
naêm chieán tranh giaûi phoùng vaø baûo veä toå quoác (1945-1975), (bieân nieân söï
kieän), Quaân ñoäi nhaân daân, Haø Noäi.

- 196 -
TIEÁNG ANH

206 Joseph Buttinger , Viet Nam: A Dragon Em battled, NXB Friderick A
Praeger, New york, 1967, Taäp 2.

207 R. Thompson (1966), Defeating communist insurgency. The lesson of
Malaya and Viet Nam, Frederick A. Praeger, Publishers New York,
Washington .

208 The Pentagon paper, Bantam books, Tr.1,22

- 197 -
PHUÏ LUÏC

- 198 -
DANH MUÏC AÛNH TÖ LIEÄU
Hình 1.1- Myõ –Dieäm thöïc hieän chính saùch “toá coäng, dieät coäng” voâ cuøng
taøn baïo, gaây ra nhieàu vuï thaûm saùt ñaãm maùu khuûng boá phong
traøo ñaáu tranh yeâu nöôùc cuûa ñoàng baøo mieàn Nam vaø nhöõng
ngöôøi daân löông thieän.
Hình 1.2- Nhaân daân Cuû Chi trong nhöõng ngaøy Ñoàng Khôûi (1960-1961)
Hình 1.3- Cuû Chi Ñoàng Khôûi ( 1960-1961).
Hình 1.4- Ñoäi quaân toùc daøi cuûa Phuù Hoøa Ñoâng (Cuû Chi) ñaáu tranh tröïc dieän
vôùi ñòch(1962)
Hình 1.5- Ñoäi quaân toùc daøi cuûa Phuù Hoøa Ñoâng (Cuû Chi) ñaáu tranh tröïc dieän vôùi
ñòch (1962)
Hình 1.6 - Ñoäi quaân toùc daøi cuûa Phuù Hoøa Ñoâng (Cuû Chi) ñaáu tranh tröïc
dieän vôùi ñòch (1962)
Hình 1.7- Ñoäi quaân toùc daøi cuûa Phuù Hoøa Ñoâng (Cuû Chi) ñaáu tranh tröïc
dieän vôùi ñòch (10/1962)
Hình 1.8- Ñoäi quaân toùc daøi cuûa Phuù Hoøa Ñoâng (Cuû Chi) ñaáu tranh tröïc
dieän vôùi ñòch (10/1962).
Hình 1.9- Nhaân daân caùc xaõ Phuù Myõ Höng, An Nhôn TaâyKeùo ra Trung Hoøa
tröïc dieän ñaáu tranh (1963).
Hình 1.10- Nhaân daân caùc xaõ Phuù Myõ Höng, An Nhôn Taây Keùo ra Trung
Hoøa tröïc dieän ñaáu tranh (1963).
Hình 1.11- Treân ñöôøng ñaáu tranh tröïc dieän taïi thò traán Cuû Chi, Gia Ñònh
naêm 1964.
Hình 1.12- Treân ñöôøng ñaáu tranh tröïc dieän taïi thò traán Cuû Chi, Gia Ñònh
naêm 1964.
Hình 1.13- Phong traøo phaù aáp chieán löôïc cuûa nhaân daân Baø Ròa 1964

Khoâng chòu noåi söï ñaøn aùp daõ man cuûa boïn ñeá quoác Myõ
vaø tay sai, ñoàng baøo ñaõ nhaát teà ñöùng daäy ñaáu tranh.
Hình 1.14- Chieán thaéng saân bay Bieân Hoøa 1964 (trong aûnh Taylor, ñaïi söù
Myõ ôû Saøi Goøn voäi vaõ ñeán saân bay Bieân Hoøa sau khi saân bay bò
phaùo kích…).
Hình 1.15- Nhaân daân Daàu Tieáng goùp gaïo uûng hoä boä ñoäi.
Hình 1.16- Moät gia ñình rôøi boû aáp chieán löôïc, trôû veà xaõ aáp giaûi phoùng…
Hình 1.17- Noâng daân thò traán Beán Caùt (Thuû Daàu Moät) bieåu tình trong

- 199 -
thò traán neâu yeâu saùch ñoøi Myõ chaám döùt neùm bom B52, chaám döùt
phaù hoaïi ñoàng luùa.
Hình 1.18- Khí theá cuûa boä ñoäi ñôn vò X quaân giaûi phoùng mieàn Ñoâng tröôùc
giôø xuaát kích.
Hình 1.19- Ñôn vò trôï chieán ñaáu ñôn vò X quaân giaûi phoùng mieàn Ñoâng
tröôùc giôø xuaát kích.

Hình 1.20- Ñoàng baøo noâng thoân bieåu tình ñoøi Myõ nguïy giaûi taùn caùc traïi taäp
trung vaø khu aáp chieán löôïc, ñoøi trôû veà laøng cuõ laøm aên.
Hình 1.21- Ñoàng baøo noâng thoân bieåu tình ñoøi Myõ nguïy giaûi taùn caùc traïi taäp
trung vaø khu aáp chieán löôïc, ñoøi trôû veà laøng cuõ laøm aên.
Hình 1.22- Bieåu tình choáng Myõ vaø tay sai.
Hình 1.23- Taûn cö ñeå traùnh söï baén gieát cöôùp boùc cuûa boïn lính Myõ vaø tay
sai.
Hình 1.24- Nöõ du kích Cuû Chi gôõ bom leùp cuûa Myõ, laáy thuoác laøm mìn.
Hình 1.25- Treân ñöôøng ñaáu tranh thöïc hieän taïi thò traán Cuû Chi, Gia Ñònh.
Hình 1.26- Ñôn vò X quaân giaûi phoùng mieàn Ñoâng haønh quaân dieät giaëc.
Hình 1.27- Noâng thoân vuøng daäy choáng Myõ vaø tay sai.
Hình 1.28- Noâng thoân vuøng daäy choáng Myõ vaø tay sai.
Hình 1.29- Ñöôøng 13 con ñöôøng ñaãm maùu cuûa quaân nguïy.
Hình 1.30- N oâng thoân phoái hôïp cuøng ñoâ thò ñaáu tranh choáng Myõ.
Hình 1.31- Chieán só giaûi phoùng quaân tuoåi treû cuûa boä ñoäi ñòa phöông Daàu
Tieáng, Nguyeãn Tieán 13 tuoåi , 4 tuoåi quaân ñaõ döï treân 50 traän
ñaùnh ñöôïc 7 baèng giaáy khen laø “duõng só dieät Myõ” (caáp öu tuù).
Hình 1.32- Chieán thaéng Bình Giaõ 1964-1965.
Hình 1.33- Du kích phuù hoaø Cuû Chi, ñaùnh chieám se boïc theùp Myõ khi choáng
caøn queùt vaøo xaõ.
Hình 1.35- Caém choâng choáng caøn.
Hình 1.36- Phoái hôïp vôùi quaân chuû löïc boä ñoäi ñòa phöông Daàu Tieáng choân
mìn dieät xe taêng Myõ.
Hình 1.37- Khoâng chòu noåi söï ñaøn aùp daõ man cuûa boïn ñeá quoác Myõ vaø tay
sai, ñoàng baøo ñaõ nhaát teà ñöùng leân ñaáu tranh.

- 200 -
Hình 1.1. Myõ Dieäm thöïc hieän chính saùch “toá coäng, dieät coäng” voâ cuøng taøn
baïo, gaây ra nhieàu vuï thaûm saùt ñaãm maùu khuûng boá phong traøo ñaáu tranh yeâu
nöôùc cuûa ñoàng baøo mieàn Nam vaø nhöõng ngöôøi daân löông thieän.

- 201 -
Hình 1.2 Nhaân daân Cuû Chi trong nhöõng ngaøy Ñoàng Khôûi (1960-1961)

Hình 1.3 Cuû Chi Ñoàng Khôûi (1960-1961)

Hình 1.4. Ñoäi quaân toùc daøi cuûa Phuù Hoøa Ñoâng (Cuû Chi) Ñaáu tranh
tranh tröïc dieän vôùi ñòch (1962)

- 202 -
Hình 1.5. Ñoäi quaân toùc daøi cuûa Phuù Hoaø Ñoâng (Cuû Chi) ñaáu tranh
tröïc dieän vôùi ñòch 1962.

Hình 1. 6 Ñoäi quaân toùc daøi cuûa Phuù Hoøa Ñoâng(Cuû Chi) ñaáu tranh
tranh tröïc dieän vôùi ñòch (1962)

Hình 1. 7 Ñoäi quaân toùc daøi cuûa Phuù Hoaø Ñoâng ñaáu tranh tröïc dieän
taïi thò traán Cuû Chi (10/1962)

- 203 -
Hình 1.8 Ñaáu tranh tröïc dieän taïi thò traán Cuû Chi (10/1962)

Hình 1.9. Nhaân daân caùc xaõ Phuù Myõ Höng,An Nhôn Taây keùo ra
Trung Hoøa tröïc dieän ñaáu tranh (1963)

Hình 1.10. Nhaân daân caùc xaõ Phuù Myõ Höng, An Nhôn Taây keùo ra
Trung Hoaø tröïc dieän ñaáu tranh (1963)

- 204 -
Hình 1.11 Treân ñöôøng ñöôøng ñaáu tranh tröïc dieän taïi thò traán Cuû Chi,
Gia Ñònh naêm1964

Hình 1.12 Treân ñöôøng ñaáu tranh tröïc dieän taïi thò traán Cuû Chi,
Gia Ñònh naêm 1964

Hình 1.13. Phong traøo phaù aáp chieán löôïc cuûa nhaân daân Baø Ròa 1964.

- 205 -
Hình 1.14. Chieán thaéng saân bay Bieân Hoaø 1964 (trong aûnh Tay-lo, (ñaïi söù
Myõ ôû Saøi Goøn voäi vaõ ñeán saân bay Bieân Hoaø sau khi saân bay bò phaùo kích…).

Hình 1.15. Nhaân daân Daàu Tieáng goùp gaïo uûng hoä boä ñoäi.

Hình 1.16 Moät gia ñình môùi rôøi boû aáp chieán löôïc , trôû veà xaõ aáp giaûi phoùng.

- 206 -
Hình 1.17. Noâng daân thò traán Beán Caùt (TDM) Bieåu tình trong thò traán neâu
yeâu saùch ñoøi Myõ chaám döùt neùm bom B52 , chaâm döùt phaù hoaïi ñoàng luùa.

Hình 1.18. Khí theá cuûa boä ñoäi ñôn vò X quaân giaûi phoùng mieàn Ñoâng
tröôùc giôø xuaát kích.

Hình 1.19. Ñôn vò trôï chieán ñaáu ñôn vò X quaân giaûi phoùng mieàn Ñoâng
tröôùc giôø xuaát kích

- 207 -
Hình 1.20. Ñoàng baøo noâng thoân bieåu tình ñoøi Myõ nguî giaûi taùn caùc
traïi taäp trung vaø khu aáp chieán löôïc, ñoøi trôû veà laøng cuõ laøm aên

Hình 1.21. Ñoàng baøo noâng thoân bieåu tình ñoøi Myõ nguî giaûi taùn
caùc traïi taäp trung vaø khu aáp chieán löôïc ñoøi trôû veà laøng cuõ laøm aên.

Hình 1.22. Bieåu tình choáng Myõ vaø tay sai.

- 208 -
Hình 1.23. Taûn cö ñeå traùnh söï baén gieát cöôùp boùc cuûa boïn lính Myõ vaø tay sai.

Hình 1.24. Nöõ du kích Cuû Chi gôõ bom leùp cuûa Myõ, laáy thuoác laøm mìn.

Hình 1.25. Treân ñöôøng ñaá tranh tranh tröïc dieän taïi thò traán Cuû Chi,
Gia Ñònh naêm 1964

- 209 -
Hình 1.26. Ñôn vò X quaân giaûi phoùng Mieàn Ñoâng haønh quaân dieät giaëc.

Hình 1.27. Noâng thoân vuøng daäy choáng Myõ vaø tay sai.

Hình 1.28. Noâng thoân vuøng daäy choáng Myõ vaø tay sai.

- 210 -
Hình 1.29. Ñöôøng 13 con ñöôøng ñaãm maùu cuûa quaân Nguïy.

Hình 1.30. Noâng thoân phoái hôïp cuøng ñoâ htò ñaáu tranh choáng Myõ.

Hình 1.31 Chieán só giaûi phoùng quaân tuoåi treû cuûa
boä ñoäi ñòa phöông Daàu Tieáng, Nguyeãn Tieán 13
tuoåi, 4 tuoåi quaân ñaõ döï treân 50 traän ñaùnh ñöôïc 7
baèng giaáy khen laø “duõng só dieät Myõ” (caáp öu tuù).

- 211 -
Hình 1.32 Chieán thaéng Bình Giaõ 1964-1965 (trong aûnh: Myõ-nguïy
phaûi duøng xe boø chôû xaùc cheát)

Hình 1.33. Du kích Phuù Hoøa Cuû Chi, ñaùnh chieám xe boïc theùp Myõ
khi choáng caøn queùt vaøo xaõ.

Hình 1.34 Khoâng chòu noåi söï ñaøn aùp daõ man cuûa boïn Ñeá quoác Myõ
vaø tay sai, ñoàng baøo ñaõ nhaát teà ñöùng daäy ñaáu tranh

- 212 -
Hình 1.35 Caém choâng choáng caøn

Hình 1.36. Phoái hôïp vôùi quaân chuû löïc boä ñoäi ñòa phöông Daàu Tieáng
choân mìn dieät xe taêng Myõ

Hình 1.37 Khoâng chòu noåi söï ñaøn aùp daõ man cuûa boïn ñeá quoác Myõ
vaø tay sai, ñoàng baøo ñaõ nhaát teà ñöùng leân ñaáu tranh.

- 213 -
Phuï luïc 1

Goàm 7 baûn sao chuïp taøi lieäu noùi veà aáp chieán löôïc.
1.1. Söï khaùc bieät giöõa aáp chieán löôïc vaø khu truø maät.
1.2. AÁp chieán löôïc.
1.3. Muïc ñích xaây döïng aáp chieán löôïc.
1.4. Ñaëc tính cuûa aáp chieán löôïc.
1.5. AÁp chieán löôïc caùc muïc tieâu chính yeáu.
1.6. Laáy du kích dieät du kích.
1.7. Trôû laïi vaán ñeà aáp chieán löôïc cöôõng baùch laäp aáp trong vuøng ñòch
taïm chieám.

- 214 -
Phuï luïc 1.1 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL8268]

- 215 -
Phuï luïc 1.2 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL8268]

- 216 -
Phuï luïc 1.3 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL8268]

- 217 -
Phuï luïc 1.4 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL8268]

- 218 -
Phuï luïc 1.5 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL8268]

- 219 -
Phuï luïc 1.6 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL8268]

- 220 -
Phuï luïc 1.7 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL8268]

- 221 -
Phuï luïc 2.
Goàm 3 baûn sao cheùp veà baùo chí ngoaïi quoác noùi veà söï thaéng lôïi
cuûa caùc aáp chieán löôïc ôû Vieät Nam:
2.1. Baùo Maõ-Lai ñeà cao vai troø troïng yeáu cuûa aáp chieán löôïc trong
cuoäc ñaáu tranh choáng coäng ôû Vieät Nam.
2.2. Baùo chí Taây Ñöùc ñeà cao söï thaønh coâng veà aáp chieán löôïc ôû Vieät
Nam.
2.3. Baùo chí Baéc Aâu ñeà cao nhöõng thaéng cuûa caùc aáp chieán löôïc ôû
Vieät Nam.

- 222 -
Phuï luïc 2.1 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL 12903]

- 223 -
- 224 -
Phuï luïc 2.2 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL 12903]

- 225 -
- 226 -
Phuï luïc 2.3 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia 2 [KHTL 12903]

- 227 -
Phuï luïc 3
Goàm coù 2 baûn sao cheùp veà dö luaän theá giôùi ñoái vôùi quoác saùch aáp chieán
löôïc:

3.1. Quoác saùch aáp chieán löôïc tröôùc dö luaän baùo chí theá giôùi.
3.2. Dö luaän theá giôùi ñoái vôùi quoác saùch aáp chieán löôïc taïi Vieät Nam-
Coäng Hoøa .

- 228 -
Phuï luïc 3.1 Nguoàn Trung taâm löu tröõ quoác gia2 soá :327

- 229 -
Phuï luïc 3.2 Taäp chí chaán höng kinh teá soá : 327

- 230 -
- 231 -
Phuï luïc 4

Goàm 10 taøi lieäu sao cheùp töø baùo Trung Laäp:
4.1. Bình luaän veà “Quoác saùch aáp chieán löôïc” baét ñaàu phaù saûn.
4.2. Chuû tröông trung laäp cuûa maët traän daân toäc giaûi phoùng mieàn Nam
Vieät Nam.
4.3. Nhöõng maãu chuyeän veà taâm traïng cuûa binh só trong quaân ñoäi
mieàn Nam.
4.4. Boïn xaâm löôïc Myõ seõ bò thaát baïi thaûm haïi.
4.5. Xaõ luaän chieán tranh thuoác ñoäc.
4.6. Chính phuû Vieät Nam daân chuû coäng hoøa toá caùo Myõ vaø chính
quyeàn Dieäm raûi chaát ñoäc hoùa hoïc xuoáng nhieàu vuøng ôû mieàn
Nam.
4.7. Töø “quoác saùch aáp chieán löôïc” ñeán “quoác saùch thuoác ñoäc”.
4.8. Boä ngoaïi giao nöôùc Vieät Nam daân chuû coäng hoøa ra tuyeân boá: veà
vieäc Myõ vaø Ngoâ Ñình Dieäm raûi chaát ñoäc hoùa hoïc ôû mieàn Nam
Vieät Nam.
4.9. Baø Nguyeãn Thò Bình toá caùo Myõ xaâm löôïc gaây chieán tranh ôû
mieàn Nam Vieät Nam .
4.10. Chuû tòch Hoà Chí Minh thaùch toång thoáng kennedy traû lôøi ba caâu
hoûi.

- 232 -
Phuï luïc 6.1 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ quoác Gia 2 [KHTL 19421]

Phuï luc 4.1 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ Quoác Gia 2[KHTL 19421]

- 233 -
- 234 -
- 235 -
- 236 -
- 237 -
Phuï luïc 4.3 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ Quoác Gia 2[KHTL 19421]

- 238 -
Phuï luïc 6.4 Nguoàn Trung taâm löu tröõ Quoác gia 2 [19421]

Phuï luïc 4.4 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ Quoác Gia 2[KHTL 19421]

- 239 -
Phuï luïc 4.5 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ Quoác Gia 2[KHTL 19421]

- 240 -
Phuï luïc 4.6 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ Quoác Gia 2[KHTL 19421]

- 241 -
Phuï luïc 4.7 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ Quoác Gia 2[KHTL 19421]

- 242 -
Phuï luïc 4.8 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ Quoác Gia 2[KHTL 19421]

- 243 -
- 244 -
Phuï luïc 4.9 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ Quoác Gia 2[KHTL 19421]

- 245 -
Phuï luïc 4.10 Nguoàn Trung Taâm Löu Tröõ Quoác Gia 2[KHTL 19421]

- 246 -
Phuï luïc 5

Bao goàm 4 nghò quyeát veà caùc chæ thò nghò quyeát veà choáng phaù aáp
chieán löôïc (1-4 theo naêm).
1. Hoäi nghò laàn thöù nhaát Trung öông Cuïc mieàn Nam baøn veà phöông
höôùng vaø nhieäm vuï cuûa caùch maïng mieàn Nam.
2. Hoäi nghò boä chính trò Trung öông Ñaûng baøn bieän phaùp ñaùnh baïi keá
Staley-Taylor cuûa ñeá quoác Myõ.
3. Nghò quyeát coâng taùc choáng phaù aáp chieán löôïc cuûa Trung öông Cuïc
thaùng 6/1963 .
4. Baùo caùo toång keát tình hình xaây döïng aáp chieán löôïc, gom daân cuûa
ñòch vaø phong traøo choáng phaù cuûa ta (6/1963) cuûa Trung öông Cuïc.

- 247 -
PHUÏ LUÏC 5.1

Thaùng 10 naêm 1961
Hoäi nghò laàn thöù nhaát Trung öông Cuïc mieàn Nam baøn veà phöông
höôùng vaø nhieäm vuï cuûa caùch maïng mieàn Nam.
Hoäi nghò ñaõ neâu leân 10 coâng taùc cuï theå vaø noäi dung yeâu caàu, phöông
chaâm cuûa moãi coâng taùc:

1. Ñaåy maïnh phong traøo ñaáu tranh chính trò cuûa quaàn chuùng roäng
khaép treân 3 vuøng .
2. Ñaåy maïnh ñaáu tranh vuõ trang phoái hôïp vôùi ñaáu tranh chính trò, phaù
tan keá hoaïch Staley-Taylor cuûa ñòch, chuaån bò moïi maët cho toång khôûi nghóa
vaø ñoái phoù vôùi nhöõng aâm möu môùi cuûa ñòch.
3. Taêng cöôøng vaän ñoäng binh lính vaø só quan trong quaân ñoäi ñòch,
ñaây laø coâng taùc coù tính chieán löôïc caàn quaùn trieät trong quaù trình caùch
maïng.

4. Ñaåy maïnh coâng taùc maët traän vaø daân vaän, taäp hôïp moïi löïc löôïng ,
moïi khaû naêng choáng Myõ-Dieäm.
5. Tieáp tuïc xaây döïng vaø môû roäng caên cöù ñòa.
6. Coá gaéng laøm toát coâng taùc chính quyeàn ôû vuøng giaûi phoùng.
7. Ñaåy maïnh coâng taùc kinh teá, taøi chính nhaèm caûi thieän ñôøi soáng cuûa
nhaân daân, ñaùp öùng nhu caàu to lôùn cuûa caùch maïng.
8. Xaây döïng vaø môû roäng caên cöù caùch maïng ôû thaønh thò.
9. Ñaåy maïnh coâng taùc tuyeân truyeàn, giaùo duïc.
10. Cuûng coá, xaây döïng, phaùt trieån Ñaûng vaø Ñoaøn [9;353].

PHUÏ LUÏC 5.2.
Thaùng 2 naêm 1962

- 248 -
Hoäi nghò boä chính trò Trung öông Ñaûng baøn bieän phaùp ñaùnh baïi keá
Staley-Taylor cuûa ñeá quoác Myõ.
Boä chính trò khaúng ñònh ñöôøng loái vaø phöông höôùng cô baûn cuûa caùch
maïng mieàn Nam Vieät Nam khoâng coù gì thay ñoåi. Boä chính trò ñaõ ñeà ra chuû
tröông tröôùc maét cuûa caùch maïng mieàn Nam laø: “kieân quyeát ñaåy maïnh ñaáu
tranh chính trò, quaân söï, giaønh vaø giöõ vöõng theá chuû ñoäng, ñaåy ñòch vaøo theá
bò ñoäng hôn nöõa, xaây döïng löïc löôïng veà moïi maët, ra söùc phaù keá hoaïch
Staley-Taylor, môû roäng hôn nöõa phong traøo giaûi phoùng daân toäc, taêng cöôøng
hôn nöõa khoái ñaïi ñoaøn keát toaøn daân…. Tieán leân giaønh nhöõng thaéng lôïi hôn
nöõa”.

Boä chính trò Trung öông Ñaûng ñaõ chæ roõ: phaûi tieán haønh ñoäng thôøi
moät loaït coâng taùc lieân quan maät thieát vôùi nhau nhö ñaáu tranh chính trò,
quaân söï, binh vaän, phaù aáp chieán löôïc, cuûng coá vaø môû roäng caên cöù ñòa; xaây
döïng phöông chaâm hoaït ñoäng ôû ba vuøng moät caùch linh hoaït, saùng taïo; keát
hôïp ñaáu tranh chaët cheõ ñaáu tranh chính trò vaø quaân sö, keát hôïp ñaáu tranh
hôïp phaùp vaø nöûa hôïp phaùp; keát hôïp ñaáu tranh ôû mieàn Nam vaø ôû mieàn Baéc;
keát hôïp vieäc ñaåy maïnh phong traøo ñaáu tranh caùch maïng cuûa nhaân daân ta
vôùi vieäc uûng hoä vaø giuùp ñôõ quoác teá [9;373].
PHUÏ LUÏC 5.3

Thaùng 11 naêm 1962

Trung öông Cuïc vaø Boä chæ huy Mieàn toå chöùc Hoäi nghò toång keát daân
quaân du kích Nam boä.
Sau khi trao ñoåi nhöõng kinh nghieäm chieán ñaáu cuûa 13 xaõ coù thaønh
tích tieâu bieåu, hoäi nghò ñaõ toång keát noät soá baøi hoïc sau :

- 249 -
1. Phaûi phaùt ñoäng tö töôûng quaàn chuùng, laøm cho ñoàng baøo trong xaõ
ñoàng tình, kieân quyeát xaây döïng xaõ chieán ñaáu, chi boä, du kích phaûi bieát döïa
vaøo quaàn chuùng , baøn baïc vôùi quaàn chuùng cuøng nhau quyeát taâm ñaùnh giaëc
giöõ laøng, traùnh quan lieäu meänh leänh.
2. Naém vöõng phöông chaâm ñaáu tranh chính trò, vuõ trang vaø binh vaän;
phöông chaâm cuï theå cuûa töøng vuøng laø: ôû vuøng röøng nuùi laáy ñaáu tranh vuõ
trang laøm chính, coù keát hôïp ñaáu tranh chính trò . ÔÛ ñoâ thò laáy ñaáu tranh
chính trò laøm chính, hoaït ñoäng vuõ trang hoã trôï. ÔÛ noâng thoân ñoàng baèng, ñaáu
tranh chính trò vaø vuõ trang ngang nhau.
3. Muoán trôû thaønh moät xaõ chieán ñaáu maïnh phaûi vöøa phoøng ngöï toát,
vöøa taán coâng toát; phaûi phaùt trieån roäng raõi caû ba maët chính trò, vuõ trang vaø
binh vaän. Du kích töï veä vaø nhaân daân trong xaõ khoâng nhöõng ñaáu tranh vuõ
trang trong choáng caøn maø coøn chuû ñoäng tieán coâng tieâu dieät ñòch, phoái hôïp
vôùi caùc ñôn vò boä ñoäi ñòa phöông vaø chuû löïc ñeå tieán coâng tieâu dieät ñòch
baèng moïi caùch.

4. Moät soá yù kieán veà xaây döïng du kích töï veä:
Du kích töï veä laø noøng coát cuûa xaõ chieán ñaáu, laø löïc löôïng vuõ trang cuûa
Ñaûng vaø nhaân daân trong xaõ. Tuy nhieân du kích töï veä cuõng coù nhöõng khuyeát
ñieåm, moät soá nôi chöa coù duõng caûm chieán ñaáu; khoâng bieát phaùt ñoäng quaân
chuùng, khoâng göông maãu, quan lieâu, haùch dòch, meänh leänh vôùi ñoàng baøo
.v.v… Vì vaäy caàn khaéc phuïc nhöõng khuyeát ñieåm treân baèng caùch thöôøng
xuyeân giaùo duïc anh em, phaùt huy pheâ bình vaø töï pheâ bình .
5. Taùc phong laõnh ñaïo cuûa chi boä. Vì chi boä laø ngöôøi laõnh ñaïo, giaùo
duïc quaàn chuùng neân chi boä keùm, moïi maët ñeàu keùm. Taùc phong laõnh ñaïo

- 250 -
cuûa moãi ñaûng vieân phaûi göông maãu, baùm saùt quaàn chuùng, luùc khoù khaên
nhaát laïi caøng phaûi hoøa mình vôùi quaàn chuùng.
6. Veà quaûn lyù noâng thoân: xaây döïng xaõ chieán ñaáu vôùi quaûn lyù noâng
thoân coù quan heä khaêng khít vôùi nhau, vì vaäy muïc ñích cuûa xaõ chieán ñaáu laø
ñeå baûo ñaûm toát cho vieäc quaûn lyù toát noâng thoân, thöïc hieän toát chính saùch
cuûa Ñaûng, ôû caùc xaõ chieán ñaáu toát, tính maïng cuûa quaàn chuùng ñöôïc baûo
ñaûm vaø ñôøi soáng cuûa quaàn chuùng nhaân daân cuõng ñöôïc caûi thieän.[9; 411].
PHUÏ LUÏC 5.4
Nghò quyeát coâng taùc choáng phaù aáp chieán löôïccuûa Trung öông cuïc
thaùng 6/1963 [ Nguoàn 153]

…..“ AÁp chieán löôïc laø moät phöông thöùc choáng phaù giaønh ngöôøi, giaønh
cuûa kieåu môùi trong cuoäc chieán tranh ñaëc bieät cuûa ñòch ôû mieàn Nam nhaèm
ñoái phoù phong traøo du kích chieán tranh cuûa nhaân daân ta, cuï theå laø nhaèm
bao vaây, kìm keïp quaàn chuùng ñeå khai thaùc nhaân vaät löïc, cuûng coá vuøng
chuùng laán chieám vuøng ta, taùch Ñaûng vaø löïc löôïng vuõ trang caùch maïng khoûi
quaàn chuùng ñeå taán coâng tieâu dieät. Ñòch ñaõ ñaët aâm möu xaây döïng aáp chieán
löôïc gom daân laø “ quoác saùch haøng ñaâu”, laø “bieän phaùp soáng coøn cuûa cheá
ñoä”, laø moät phöông thöùc ñoái phoù du kích chieán tranh coù hieäu quaû nhaát cuûa
kinh nghieäm chieán tranh choáng caùch maïng cuûa boïn ñeá quoác treân theá giôùi
nhaát laø ôû Ma-lai, Phi-luaät-Taân…do ñoù thôøi gian qua ñòch ñaõ thöïc hieän aâm
möu vôùi moät quyeát taâm raát lôùn vaø ñaët nhieàu hy voïng vaøo aâm möu naøy ñeå
hoøng chieán thaéng ñöôïc ta.” (tr.1).

…..“Nhieäm vuï phöông höôùng: …nhieäm vuï caáp baùch haøng ñaàu cuûa
toaøn Ñaûng toaøn daân toaøn quaân suoát caû trong giai ñoaïn tôùi laø tích cöïc ñaùnh
baïi aâm möu khu aáp chieán löôïc gom daân môùi cuûa ñòch, aâm möu chuû yeáu

- 251 -
nhaát cuûa keá hoaïch Stalay-Taylor… Ñeå thöïc hieän nhieäm vuï aáy chuùng ta caàn
ra söùc ñaåy maïnh ñaáu tranh chính trò vaø ñaáu tranh vuõ trang, ñaëc bieät laø ñaåy
maïnh phong traøo nhaân daân du kích ñaáu tranh, ra söùc choáng caøn choáng phaù
khu aáp chieán löôïc gom daân, tieâu hao tieâu dieät, laøm tan raõ sinh löïc ñòch ñi
ñoâi vôùi xaây döïng cuûng coá vaø phaùt trieån thöïc löïc chính trò vaø vuõ trang beân
ngoaøi cuõng nhö beân trong khu aáp chieán löôïc, taäp trung vaø keát hôïp chaët cheõ
moïi löïc löôïng, moïi maët coâng taùc nhaèm taán coâng ñòch ñeå chaën ñöùng, ñaåy
luøi, laøm thaát baïi töøng böôùc tieán leân laøm thaát baïi hoaøn toaøn aâm möu xaây
döïng khu aáp chieán löôïc gom daân cuûa ñòch”. (tr.4)

Quaân söï: “Vai troø vuõ trang laø ñoøn baåy, laø löïc löôïng ñaëc bieät quan
troïng trong coâng taùc choáng phaù khu aáp chieán löôïc daân treân caùc maët ñoái phoù
chung vôùi toaøn boä aâm möu cuõng nhö trong cuï theå choáng phaù khu aáp chieán
löôïc, töøng ñieåm gom daân cuûa ñòch…” (tr.6).

Chính trò: … “ Caàn xaùc ñònh roõ vai troø cô baûn cuûa chính trò trong coâng
taùc choáng phaù khu aáp chieán löôïc bao goàm noäi dung tuyeân truyeàn giaùo duïc
chính trò, xaây döïng toå chöùc, laõnh ñaïo quaàn chuùng ñaáu tranh trong loøng caùc
khu aáp chieán löôïc vaø keát hôïp giöõa phong traøo ñaáu tranh cuûa quaàn chuùng
beân trong vaø beân ngoaøi….Do ñoù caàn ra söùc xaây döïng phaùt trieån löïc löôïng
chính rò beân trong cuõng nhö ngoaøi caùc khu aáp chieán löôïc… Tröôùc nhaát caàn
phaûi chuù troïng coâng taùc tuyeân truyeàn giaùo duïc quaàn chuùng..” (tr.7).

Binh vaän:… “Coâng taùc binh vaän laø moät maët raát quan troïng trong ba
maët giaùp coâng choáng phaù khu aáp chieán löôïc gom daân. Yeâu caàu chung cuûa
coâng taùc binh vaän phuïc vuï choáng phaù aáp chieán löôïc laø ñaåy maïnh hôn nöõa
tinh thaàn hoang mang tieâu cöïc cuûa binh lính, só quan ñòch trong vieäc thöïc
hieän aâm möu, khôi saâu maâu thuaãn cuûa binh só ñoái vôùi Myõ-Dieäm… vaø ñaåy

- 252 -
maïnh hôn nöõa söï ñoàng tình vaø huûng hoä cuûa binh só, só quan ñoái vôùi phong
traøo choáng phaù cuûa quaàn chuùng, ñi ñoâi vôùi ra söùc xaây döïng phaùt trieån cô sôû
trong haøng nguõ ñòch ñeå thöïc hieän ba maët giaùp coâng choáng phaù khu aáp chieán
löôïc laâu daøi vaø tröôùc maét.” (tr.8).
Coâng taùc toå chöùc: … “ Yeâu caàu chung laø xaây döïng, cuûng coá, phaùt
trieån thöïc löïc caùch maïng trong loøng caùc khu aáp chieán löôïc ñeå ñaûm baûo
nhieäm vuï choáng phaù tröôùc maét vaø laâu daøi. Cuï theå laø ñaûm baûo laõnh ñaïo
phong traøo ñaáu tranh cuûa quaân chuùng… choáng ñòch thöïc hieän caùc aâm möu
phaûn ñoäng beân trong aáp chieán löôïc ñeå tieán tôùi ñöa quaàn chuùng beân trong
noåi daäy keát hôïp löïc löôïng beân ngoaøi phaù raõ. Phaù döùt ñieåm aáp chieán löôïc
giaûi phoùng cho mình….”.
Veàø chæ ñaïo thöïc hieän :…. “Chæ ñaïo phaûi toaøn dieän, taäp trung, keát hôïp
chaët cheõ caùc maët, caùc ngaønh beân trong vaø beân ngoaøi, beân treân vaø beân
döôùi… Phaûi ñaët coâng taùc phaù aáp chieán löôïc laø coâng taùc trong taâm haøng ñaàu
cuûa toaøn Ñaûng, toaøn quaân vaø toaøn daân, caàn nhaän thöùc: Laøm thaát baïi aâm
möu laäp aáp chieán löôïc vaø laøm thaát baïi veà caên baûn keá hoaïch Stalay-Taylor
cuûa ñòch ñang tieán haønh ôû mieàn Nam, ñöa caùch maïng tieán leân giaønh nhöõng
thaéng lôïi coù tính chaát quyeát ñònh…” (tr. 10).
PHUÏ LUÏC 5.5
Baùo caùo toång keát tình hình xaây döïng khu aáp chieán löôïc, gom daân cuûa
ñòch vaø phong traøo choáng phaù cuûa ta (6/1963) cuûa Trung öông Cuïc [nguoàn
152].
… “AÂm möu gom daân laäp aáp chieán löôïc cuûa ñòch laø moät phöông thöùc
ñaùnh phaù ñaëc bieät trong moät cuoäc chieán tranh ñaëc bieät, xuaát phaùt töø tình
hình ta, ñòch ôû mieàn Nam Vieät Nam vaø treân theá giôùi hieän nay, phöông thöùc

- 253 -
ñaùnh phaù ñaëc bieät naøy vöøa coù tính chaát phoøng ngöï vaø coù tính chaát tieán
coâng, vöøa coù tính chaát chieán thuaät vöøa coù tính chaát chieán löôïc, vöøa laø
phöông tieän vöøa laø muïc ñích cuûa ñòch. Noù laø aâm möu then choát nhaát vaø
cuõng laø aâm möu taäp trung nhieàu aâm möu khaùc cuûa ñòch nhaèm ñoái phoù vôùi
phong traøo du kích chieán tranh cuûa nhaân daân ta…” (tr.1).
… “ Muoán phaù vôõ aâm möu cuûa ñòch phaûi ñaåy maïnh phong traøo nhaân
daân du kích chieán tranh roäng raõi, ñeàu khaép, tích cöïc choáng caøn queùt, choáng
laán chieám, ra söùc tieâu hao, tieâu dieät laøm tan raõ sinh löïc ñòch ñoàng thôøi ôû
töøng khu, töøng aáp phaûi duøng löïc löôïng vuõ trang ñuû söùc laøm chuû coâng, ñoät
phaù keát hôïp vôùi söï noåi daäy cuûa quaàn chuùng beân trong tieâu dieät hoaëc bao
vaây ñoàn boùt, san laáp bôø thaønh thì môùi gôõ ñöôïc keá kìm keïp môùi cuûa ñòch…”
(tr.6).
… “ Thöïc teá ñaõ chöùng minh, ta coù ñuû khaû naêng ñoù neáu ta quyeát taâm,
noå löïc, beàn bæ, khaån tröông trong coâng taùc vaø naém vöõng phöông chaâm, keá
hoaïch choáng phaù cuûa Ñaûng ñeà ra, bieát khoeùt saâu vaø taän duïng nhöôïc ñieåm,
haïn cheá öu ñieåm cuûa ñòch ñoàng thôøi bieát haïn cheá nhöôïc ñieåm vaø phaùt huy
cao ñoä thuaän lôïi cô baûn cuûa ta…” (tr. 11).

- 254 -