You are on page 1of 50

1

DANH MC CC CH VIT TT

ADB Ngn hng pht trin Chu


AFD C quan pht trin Php
BOO Xy dng - S hu - Kinh doanh
BOT Xy dng - Kinh doanh - Chuyn giao
CBO T chc cng ng
CSHT C s h tng
DBFO Thit k - Xy dng - Cp vn - Kinh doanh
GTVT Giao thng vn ti
NGO T chc phi Chnh Ph
HIFU Qu u t pht trin th Thnh ph H Ch Minh
OBA H tr da vo kt qu hot ng
OCR Ngun vn thng thng
ODA H tr pht trin chnh thc
PIU n v thc hin d n
PPIAF Qu t vn C s h tng Nh nc - T nhn
PPP Mi quan h i tc Nh nc - T nhn
PSP S tham gia ca khu vc t

TCTXDCTGT Tng cng ty xy dng cng trnh giao thng


TPGT Thu ph giao thng
WB Ngn hng th gii
MPI Trung tm h tr u thu
2

DANH MC CC BNG BIU

Bng 1. Cc phng n c bn c thc hin trong BOT................................. 16

Bng 2. u t vo cc d n CSHT c s tham gia ca khu vc t ti cc NICs theo lnh


vc v theo khu vc t nm 1995 - 2004 ............................................................ 23

Bng 3. D bo vn u t trn a bn thnh ph nm 2006 - 2010 .................. 25

Bng 4. D bo c cu vn u t trn a bn TP nm 2006 - 2010.................. 26

Bng 5. Cc d n PPP thc hin trn a bn thnh ph ............................... 28

Bng 6. Cc d n c nhu cu u t trong thi gian ti..................................... 31

DANH MC CC HNH V, TH

Hnh 1. Cu trc hp ng qun l..................................................................... 12

Hnh 2. Cu trc hp ng cho thu................................................................... 13

Hnh 3. Cu trc hp ng nhng quyn ......................................................... 14

Hnh 4. Cu trc hp ng BOT ....................................................................... 15

Hnh 5. Cu trc hp ng lin doanh................................................................ 17

Hnh 6. Cu Ph M .......................................................................................... 33

Hnh 7. Nh my nc Th c ........................................................................ 33

th 1. Cc cam kt u t cho cc d n c s h tng c s tham gia ca khu vc t


nhn cc nc ang pht trin theo lnh vc, 1990-2005 ................................. 22
3

LI M U
L do chn ti:

Cng nh cc nc ang pht trin khc, u t cng khng nhng to ng lc quan


trng cho pht trin kinh t Vit Nam m cn to ra nn tng kt cu h tng kinh t c bn
to iu kin cho u t t nhn pht huy hiu qu. Tuy nhin, trong giai on u ca
qu trnh pht trin, chnh ph ln chnh quyn a phng lun i mt gia nhu cu u
t v ngun vn ngn sch dnh cho u t. Mt khc, Vit Nam ang i mt vi tnh
trng thm ht trin min v ngun vn ODA khng cn li sut u i nh trc. V th,
hnh thc hp tc nh nc t nhn trong u t cng c hnh thnh nhm gii quyt
vn thiu ht ny ang tr nn cn thit v ph hp vi bi cnh Vit Nam ni chung
v thnh ph H Ch Minh ni ring. V vy, xut pht t thc tin, em chn ti:

p dng hnh thc hp tc Nh nc - T nhn trong xy dng c s h tng ti


Thnh ph H Ch Minh - Thc trng v Kin ngh

Mc tiu nghin cu

Phn tch thc trng hnh thc PPP trong u t c s h tng ti TP.HCM nhm ra
gii php gp phn thc y p dng hnh thc PPP trong u t cng.

Phng php nghin cu

Da trn nn tng l lun v PPP hnh thnh trn th gii i chiu, ng dng
vo Vit Nam

ti s dng phng php thng k m t, so snh, phn tch, tng hp

S dng minh ha, s kin trong thc tin minh chng vn cn nghin cu.

Ni dung nghin cu

Kt cu ca ti gm 3 chng:

Chng 1: Tng quan v u t cng v hnh thc hp tc nh nc - t nhn

Chng 2: Thc trng p dng hnh thc hp tc nh nc t nhn trong u t c s h


tng ti TP.HCM
4

Chng 3: Nhng kin ngh gp phn p dng thnh cng hnh thc hp tc nh nc t
nhn trong u t c s h tng ti TP.HCM

ng gp ca ti

Hnh thc hp tc nh nc t nhn trong u t cng tuy l m hnh c p dng nhiu


cc nc trn th gii nhng l m hnh mi i vi Vit Nam nht l v c ch ti
chnh, k thut, c ch chia s ri ro, ph s dng. ti gp phn b sung nhng vn
mang tnh l lun v mi quan h hp tc nh nc t nhn trong u t cng. T ,
tc gi xem xt v a ra cc nh gi v l lun ln thc tin khi p dng hnh thc hp
tc nh nc t nhn trn a bn TP.HCM. Trn c s , tc gi a ra nhng kin ngh
gp phn p dng thnh cng hnh thc ny trong u t c s h tng.

Hng pht trin ca ti

Phn tch cc tc ng kinh t- x hi cng nh ti chnh ca mt s d n PPP c th


nhng lnh vc giao thng th, nc sch, x l rc thi c cch nhn ton din v
nhng mt c v cha c khi p dng m hnh ny. T , bi hc kinh nghim
TP.HCM khi p dng PPP c chia s h tr cho cc d n PPP sau ny c xc
tin v thc hin tt hn trn cc a phng khc Vit Nam.
5

CHNG I: TNG QUAN V U T CNG V HNH THC HP TC


NH NC T NHN

1.1. Khi nim v c im u t cng


1.1.1. Khi nim u t cng
Trc tin ta tm hiu khi nim u t ni chung l phn sn lng c tch ly nhm
gia tng nng lc sn xut tng lai ca nn kinh t (Sachs - Larrain 1993).
T khi nim u t ni chung, ta hiu u t cng hay l chi u t pht trin ca Nh
nc c th nh sau: u t cng l hnh thc u t vn Nh nc vo cc chng
trnh, d n pht trin kinh t - x hi, khng nhm mc ch kinh doanh. y l hot
ng u t ca Chnh ph v khu vc cng, phn nh s phn phi v s dng ngun lc
ti chnh ca Nh nc trong qu trnh cung cp hng ha cng.
Thi c ch bao cp, hu ht cc cng trnh phc v cng cng u l i tng do Nh
nc u t, ngun vn u t ny Nh nc trch t ngun thu nhp quc dn hng nm
dnh cho qu tiu dng ca x hi. Hin nay chuyn sang c ch th trng cc i tng
u t c s h tng nu ch trng ch vo ngun ngn sch ca Nh nc th tc pht
trin c s vt cht h tng rt chm. V vy, vic thc y nhanh tc u t xy dng
c s h tng kt hp gia ngun lc Nh nc v ngun lc nhn ri t nhn dn bng
ch trng x hi ha u t vo cc cng trnh phc v cng cng l cn thit, ng thi
khuyn khch s tham gia ca khu vc t vo u t xy dng nhm mc ch nng cao
cht lng, hiu qu ca cng trnh.

Ngun hnh thnh vn u t cng c ly t ngn sch, thu ngn sch bao gm cc
khon sau:

Thu ni a: thu t cc khu vc kinh t (thu nh ln cc doanh nghip), thu t


cc khu vc khc (thu nh t, thu nng nghip, thu thu nhp c nhn, thu x s
kin thit, thu ph xng du, thu ph, l ph).

Thu t hot ng xut nhp khu: thu xut khu, nhp khu, thu gi tr gia tng hng
nhp khu, thu chnh lch gi hng nhp khu.

Thu vin tr khng hon li.


6

u t cng vo c s h tng bao gm u t vo c s h tng k thut, v c s h


tng x hi. i vi nhng quc gia ang pht trin, ngun ngn sch c hn, u t cng
u tin vo u t c s h tng k thut hn l h tng x hi.

C s h tng k thut bao gm:

H thng ng giao thng th i ni v i ngoi.

Cc phng tin giao thng vn ti hng ho v hnh khch.

H thng cc cng trnh cp nc th.

H thng thot nc thi.

H thng cc cng trnh bu chnh, vin thng.

H thng cc cng trnh k thut v bo v mi trng.

H thng kho tng, bn cng, sn bay.

Cc c s h tng k thut khc.

Phn ln cc cng trnh c s h tng k thut khi c u t xy dng u nhm mc


ch to ng lc v nn tng pht trin cc ngnh trong nn kinh t nh ng x, cu
ng v nng cao i sng sinh hot cho cng ng nh h thng cp, thot nc

C s h tng x hi bao gm:

Cc khu nh .

Tr s cc c quan hnh chnh s nghip.

Cc c s gio dc o to.

Cc cng trnh phc v hot ng vn ho, ngh thut, bo tng.

Cc c s y t v v sinh mi trng.

Cc khu cng vin, vui chi gii tr.

C s ngh ngi, an dng.

Cc cng trnh th dc th thao.

Cc cng trnh c s h tng x hi khc.


7

Cc c s h tng x hi nc ta thng do Nh nc u t l ch yu. y l nhng


cng trnh phc v nhu cu i sng vt cht v vn ho tinh thn ca nhn dn nn mc
ch u t trc tin phi t c l nng cao phc li x hi, hay mang li li ch x
hi nht nh.

1.1.2. c im u t cng

Ngun vn ch yu t Ngn sch Nh nc nh khon chi u t pht trin; khon


vay ca Chnh ph nh pht hnh tri phiu th, ngun vn vay ODABn cnh
, cn c s tham gia ca khu vc t nhng vi mt t trng thp.

i vi cc d n xy dng c s h tng nh tr s lm vic ca khu vc cng th


khng thu hi vn, hoc c thu hi vn mt phn hoc ton b.

Thi gian thu hi vn thng rt di, thng thng trn 20 nm. Thi k u t c
tnh t khi khi cng thc hin d n cho n khi d n hon thnh v a vo hot
ng.

u t uc thc hin khi c phn tch li ch kinh t t c mc tiu kinh t - x


hi, ch trng n phc li x hi hn l li ch ti chnh ca d n.

1.2. Vai tr ca u t cng trong pht trin kinh t x hi


Tng trng kinh t
u t c vai tr ht sc quan trng trong vic tng trng v pht trin kinh t. L lun
v thc tin u ch cho chng ta thy r iu ny. Cho n nhng nm ca th k XX,
nh kinh t hc Haros Domar ca trng phi Keynes ch ra mi quan h gia u t
v tng trng thng qua h s ICOR (hiu qu s dng vn u t).

Trong :

G : Tc tng trng
I : Vn u t
Y : Thu nhp quc dn
Chuyn dch c cu kinh t
Chng ta c th nhn r vai tr ca u t cng i vi chuyn dch c cu kinh t thng
qua chin lc pht trin kinh t ca quc gia v cc chnh sch u t vo ngnh mi
8

nhn c u tin. Kinh nghim ca cc nc trn th gii c th thy con ng tt yu


dn n tng trng nhanh vi tc mong mun l tng cng u t pht trin u tin
vo c s h tng nhm to ra s pht trin v sau khu vc cng nghip v dch v.
Cng bng x hi
Hot ng u t ca khu vc Nh nc tc ng trc tip n cng bng x hi. l
u t xa i gim ngho, nng cao h thng phc li x hi Lm cho ngi ngho
hng nhng li ch tt nht c th, nng cao mt bng chung x hi, y mnh tin b x
hi thng qua cc chng trnh hnh ng quc gia.
Tng cng c s vt cht - k thut
thc y qu trnh cng nghip ha- hin i ha, c s vt cht, h tng k thut l
yu t quan trng c bit l nhng quc gia ang pht trin. u t pht trin c s h
tng l iu kin tin quyt ca s pht trin v tng cng kh nng cng ngh ca t
nc.
1.3. Ngun huy ng vn cho u t cng nhng quc gia ang pht trin

nhanh chng hnh thnh c s vt cht, h tng k thut, Chnh ph cc nc ang


pht trin huy ng tng hp cc ngun vn ca mi thnh phn kinh t trong v ngoi
nc bao gm:

Ngun vn ngn sch do Nh nc u t k c vn ca Trung ng v a phng


cp cho cc cng trnh phc li, vn ha, gio dc, y t, v h tng c s khc (
cp mc 1.1.1). Ngun vn ny trch thu nhp quc dn hng nm. i vi nc
ta, ngun vn ny cn rt hn ch do tch ly thp.

Ngun ti tr ca cc nc v cc t chc phi Chnh ph khng hon li nh cc cng


trnh cung cp nc sch, c s y t, trng hc, cng trnh bo v mi trng sinh
thi. Ngun vn ny yu cu phi s dng ng mc ch.

Ngun vn vay u i vi li sut thp ca cc t chc vin tr pht trin chnh thc
(ODA) xy dng c s h tng k thut v h tng x hi.

Ngun vn huy ng ng gp ca nhn dn xy dng cng trnh phc li cng


cng nh lao ng cng ch

Ngun vn ca nhn dn kt hp vi Nh nc cng lm xy dng nh , cng


trnh cng cng
9

Cc Chnh ph thng i mt vi nhng nhu cu ngy cng tng trong vic tm


ngun ti chnh pht trin v duy tr c s h tng theo s gia tng ca dn s. Cc
Chnh ph gp kh khn bi nhu cu th ha ngy cng tng nhu cu tu b nhng c s
h tng c xy dng lu nm, nhu cu m rng mng li dch v cho dn s mi
tng ln v nhu cu em li dch v cho nhng khu vc trc y cha c cung cp
hoc c cung cp cha y . Hn na, cc dch v c s h tng thng c doanh
thu thp hn chi ph, v vy phi b p thng qua tr cp v do lm cho ngun lc
nh nc b hao mn thm.

1.4. Hnh thc hp tc Nh nc - T nhn trong u t cng

1.4.1. nh ngha v hnh thc hp tc Nh nc - T nhn

Thut ng Mi Quan H i Tc Nh Nc - T Nhn miu t mt lot cc mi


quan h c th c ca t chc Nh nc v t chc T nhn lin quan n lnh vc c s
h tng, v cc lnh vc dch v khc. Mt s thut ng c s dng miu t dng
hot ng ny l s tham gia ca khu vc T nhn (PSP) v T nhn ha. Mc d ba
thut ng ny thng c s dng thay th cho nhau, gia chng vn c mt s khc
bit:

1.4.1.1. Mi quan h i tc Nh nc - T nhn (PPP) th hin khun kh c s tham


gia ca khu vc t nhn nhng vn ghi nhn v thit lp vai tr ca Chnh ph m bo
p ng cc ngha v x hi v t c thnh cng trong ci cch ca khu vc Nh nc
v u t cng.

Mt s mi quan h i tc Nh nc - T nhn cht ch phn nh mt cch hp l cc


nhim v, ngha v v ri ro m mi i tc nh nc v i tc t nhn phi gnh vc.
i tc Nh nc trong mi quan h i tc Nh nc - T nhn l cc t chc Chnh
ph, bao gm cc b ngnh, cc chnh quyn a phng hoc cc doanh nghip Nh
nc. i tc t nhn c th l i tc trong nc hoc i tc nc ngoi, v c th l
cc doanh nghip hoc cc nh u t c chuyn mn v ti chnh hoc k thut lin quan
n d n. Mi quan h i tc Nh nc - T nhn cng c th bao gm cc t chc phi
Chnh ph (NGO) v/hoc cc t chc cng ng (CBO) i din cho nhng t chc v
c nhn m d n c tc ng trc tip.
10

Mi quan h i tc Nh nc - T nhn hiu qu ghi nhn rng khu vc Nh nc v


khu vc t nhn c nhng li th tng i nht nh so vi khu vc cn li khi thc hin
nhng nhim v c th. ng gp ca Chnh ph cho mi quan h i tc Nh nc - T
nhn c th di dng vn u t, chuyn giao ti sn, hoc cc ng gp hin vt khc
h tr cho mi quan h i tc ny. Chnh ph cng gp phn trong cc yu t v trch
nhim x hi, thc mi trng, kin thc bn a v kh nng huy ng s ng h chnh
tr. Vai tr ca khu vc t nhn trong mi quan h i tc l s s dng chuyn mn v
thng mi, qun l, iu hnh v sng to ca mnh vn hnh hot ng kinh doanh
mt cch c hiu qu. Ty theo hnh thc ca hp ng, i tc t nhn cng c th gp
vn u t.

1.4.1.2. Khi nim S tham gia ca khu vc t nhn (PSP) l mt thut ng thng
c s dng hon i vi thut ng mi quan h i tc Nh nc - T nhn. Tuy nhin,
cc hp ng PSP hng n vic chuyn cc ngha v sang cho cc khu vc t nhn hn
l nhn mnh n c hi thit lp mt mi quan h i tc. Cc kinh nghim v s tham
gia ca khu vc t nhn c phn tch k lng v dn n vic thit lp nn mt
hnh thc giao dch mi gia khu vc Nh nc v khu vc t nhn m ngy nay nhiu
ngi bit n di tn gi mi quan h i tc Nh nc - T nhn (PPP).

1.4.1.3. T nhn ha (Privatization) lin quan n vic bn c phn hoc quyn s hu


trong mt cng ty hoc dch v ca doanh nghip do khu vc nh nc s hu. T nhn
ha l hot ng ph bin nht v c chp nhn rng ri trong cc lnh vc theo truyn
thng khng c coi l cc dch v cng, chng hn nh lnh vc ch to v xy dng.
Khi t nhn ha din ra trong cc lnh vc c s h tng hoc dch v cng ch, hot ng
t nhn ha thng i cng vi nhng tha thun v quy ch c th trong lnh vc ,
trong c xem xt cc vn chnh sch v x hi lin quan n vic bn v tip tc
vn hnh cc ti sn c s dng cho cc dch v cng.

Cc lnh vc trong mi quan h i tc Nh nc - T nhn thc hin trn


ton th gii bao gm:

Sn xut v phn phi in,

Nc v v sinh,

X l ph thi,
11

ng ng,

Bnh vin,

Xy dng trng hc v c s vt cht ging dy,

Sn vn ng,

Kim sot khng lu,

Nh t,

ng st,

ng b,

H thng tnh ph dch v v cc h thng cng ngh thng tin khc,

Nh .

1.4.2. Cc hnh thc hp tc Nh nc - T nhn

1.4.2.1. Hp ng dch v

Trong mt hp ng dch v, Chnh ph (c quan Nh nc c thm quyn) thu mt


cng ty t nhn tin hnh mt hoc nhiu cng vic hoc dch v c th trong mt khong
thi gian, thng l t 1 n 3 nm. C quan Nh nc c thm quyn vn l ngi cung
cp chnh dch v c s h tng v ch thu i tc t nhn iu hnh mt phn hot ng.
i tc t nhn phi thc hin dch v vi mt mc chi ph c tha thun v thng
phi p ng nhng tiu chun hot ng do c quan Nh nc t ra. Cc Chnh ph
thng s dng cc th tc u thu cnh tranh quyt nh vic trao i hp ng dch
v. Trong mt hp ng dch v, Chnh ph tr i tc t nhn mt khon chi ph nh
trc cho dch v, c th da trn c s ph mt ln, trn c s ph n v dch v hoc
da trn c s khc. V th, li nhun ca nh thu s tng ln nu nh thu c th gim
c chi ph iu hnh m vn p ng c cc yu cu v tiu chun dch v.

1.4.2.2. Hp ng qun l

Mt hp ng qun l m rng phm vi k kt bao gm mt phn hoc ton b hot ng


qun l v iu hnh ca mt dch v cng (dch v cng ch, bnh vin, qun l cng).
Mc d ngha v cung cp dch v vn thuc trch nhim ca khu vc Nh nc, hot
ng qun l kim sot v thm quyn x l hng ngy c giao cho i tc t nhn
12

hoc nh thu. i vi hu ht cc trng hp, i tc t nhn cung cp vn cho hot


ng qun l iu hnh nhng khng cung cp vn u t.

Nh thu t nhn c tr mt t l c tha thun trc cho chi ph lao ng v cc chi


ph iu hnh khc. cung cp ng lc cho vic nng cao hiu qu hot ng, nh thu
c tr thm mt khon cho vic t c nhng mc tiu c tha thun v quy
nh c th t trc. Mt cch khc, nh thu qun l c th c nhn mt phn li
nhun. Khu vc Nh nc vn gi ngha v cung cp cc khon u t ch yu, c bit
nhng khon u t lin quan n vic m rng v ci thin h thng mt cch bn vng.
Hp ng c th quy nh c th cc hot ng ring bit m khu vc t nhn s ch trch
nhim gp vn thc hin cc hot ng . i tc t nhn s lin h vi cc khch hng
v Khu vc Nh nc chu trch nhim quy nh biu ph dch v.

Hnh 1: Cu trc hp ng qun l

1.4.2.3. Hp ng giao thu hoc cho thu

Theo mt hp ng cho thu, i tc t nhn chu trch nhim v ton b dch v v thc
hin cc ngha v lin quan n cht lng v tiu chun ca dch v. Ngoi tr cc
khon u t mi v u t thay th thuc trch nhim ca c quan Nh nc c thm
quyn, nh iu hnh c trch nhim cung cp dch v vi chi ph v ri ro do mnh gnh
chu. Thi hn ca hp ng cho thu thng l 10 nm v c th gia hn ko di n 20
nm. Trch nhim cung cp dch v c chuyn t khu vc Nh nc sang khu vc t
13

nhn v ri ro ti chnh i vi vic iu hnh v duy tr dch v hon ton do nh iu


hnh t nhn gnh chu. C th, nh iu hnh t nhn chu trch nhim i vi cc
khon l v khon n m ngi tiu dng cha tr. Vic cho thu khng bao gm vic
bn bt c ti sn no cho khu vc t nhn.

Hnh 2: Cu trc hp ng cho thu

Hp ng giao thu cho php khu vc t nhn thu t khch hng, thanh ton cho c quan
Nh nc c thm quyn k hp ng giao thu mt khon ph giao thu c th v gi li
khon doanh thu cn li. Hp ng giao thu c th hp dn hn vi cc i tc t nhn
v hp ng ny gim bt cc ri ro i km vi kh nng thu hi vn chm khi cung cp
dch v. Ph giao thu thng c tnh theo mt t l tha thun trong mi n v dch
v c bn ra.

1.4.2.4. Nhng quyn

Hot ng nhng quyn cho php nh iu hnh t nhn (ngi c nhng quyn)
chu trch nhim cung cp ton b dch v trong mt khu vc c th, bao gm iu hnh,
duy tu bo dng, thu ph, qun l, xy dng v tu b h thng. c bit l nh iu hnh
t nhn chu trch nhim i vi ton b cc khon u t vn. Mc d nh iu hnh t
nhn chu trch nhim cung cp cc ti sn, cc ti sn ny vn thuc s hu ca khu vc
Nh nc thm ch c trong thi gian nhng quyn. Khu vc Nh nc chu trch nhim
14

thit lp cc tiu chun hot ng v m bo rng ngi c nhng quyn p ng


c cc tiu chun hot ng . im quan trng l vai tr ca khu vc Nh nc
chuyn t vic l mt ngi cung cp dch v sang mt ngi iu tit v qun l gi v
cht lng dch v.

Hnh 3: Cu trc Hp ng nhng quyn

Ngi c nhng quyn thu ph trc tip t nhng ngi s dng h thng. Mc ph
thng thng c thit lp trong hp ng nhng quyn, trong cng c nhng iu
khon quy nh mc ph ny c th c thay i nh th no theo thi gian. Trong mt
s trng hp hn hu, Chnh ph c th la chn vic cung cp nhng h tr ti chnh
gip ngi c nhng quyn c vn u t. Ngi c nhng quyn chu
trch nhim i vi bt k khon u t cn thit no xy dng, nng cp hoc m rng
h thng v chu trch nhim thu xp vn cho cc khon u t c ngun lc ca mnh v
t cc khon ph do ngi s dng h thng chi tr. Ngi c nhng quyn cng chu
trch nhim i vi vn hot ng ca h thng. Mt hp ng nhng quyn thng
thng c gi tr t 25 n 30 nm nh iu hnh c thi gian thu hi vn u t
v c c mt khon li nhun hp l trong thi gian nhng quyn. C quan Nh nc
c thm quyn c th ng gp vo chi ph u t vn nu cn thit. y c th l mt
khon tr cp u t (khon ti chnh b p) nhm m bo vic nhng quyn c th
tn ti mt cch thng mi.
15

1.4.2.5. Hp ng Xy dng - Kinh doanh - Chuyn giao v cc tha thun tng t

Hnh 4: Cu trc hp ng BOT

BOT v cc tha thun tng t l mt hnh thc nhng quyn c chuyn mn ha


trong c mt cng ty t nhn hoc mt cng-xoc-xi-um (Consortium) cung cp vn
v xy dng mt d n c s h tng mi hoc mt hp phn chnh ca d n c s h
tng cn c trn cc tiu chun thc hin do Chnh ph quy nh.

Theo hp ng kiu BOT, i tc t nhn cung cp vn u t cn thit xy dng c


s dch v mi. iu quan trng l nh iu hnh t nhn c quyn s hu ti sn trong
mt khong thi gian quy nh trong hp ng mt khong thi gian cho i tc
t nhn xy dng c s h tng thu hi chi ph u t thng qua vic tr ph ca ngi s
dng.
16

Bng 1 : Cc phng n c bn c thc hin

C rt nhiu bin th ca c cu BOT c bn, bao gm cc hp ng xy dng - chuyn


giao - kinh doanh (BTO) trong vic chuyn giao v s hu Nh nc c tin hnh
xy dng kt thc m khng phi khi hp ng kt thc, cc hp ng xy dng - s hu
- kinh doanh (BOO) trong nh u t pht trin xy dng v iu hnh c s dch v
m khng chuyn li quyn s hu cho khu vc Nh nc. Theo mt hp ng thit k -
xy dng - kinh doanh (DBO), s hu khng khi no nm trong tay ca t nhn. Thay
vo , mt hp ng c lp ra cho vic thit k, xy dng v iu hnh d n c s h
tng.

Vi cch tip cn thit k - xy dng - cp vn - kinh doanh (DBFO), trch nhim thit
k, xy dng, cp vn, iu hnh c gi cng vi nhau v c chuyn cho cc i tc
t nhn. Cc tha thun DBFO khc nhau rt nhiu v mc trch nhim ti chnh c
chuyn giao cho i tc t nhn.

1.4.2.6. Lin doanh

Lin doanh l phng n thay th cho vic t nhn ha ton b, theo c s h tng
cng c s hu v iu hnh bi khu vc Nh nc v nh iu hnh t nhn. Trong
17

mt lin doanh, cc i tc Nh nc v t nhn c th thnh lp mt cng ty mi hoc


thc hin vic lin doanh s hu trong mt cng ty hin c thng qua vic bn c phn
cho mt hoc mt s nh u t t nhn. Mt yu cu ch cht cho cu trc ny l c mt
mi trng qun tr cng ty tt, c bit kh nng ca cng ty trong vic duy tr c lp
vi Chnh ph. iu ny rt quan trng bi v Chnh ph va l ngi s hu mt phn
cng ty, va l ngi qun l Nh nc v cc quan chc c th c xu hng can thip
vo cng vic kinh doanh ca cng ty t c nhng mc ch chnh tr. Tuy nhin,
t v tr l mt c ng, Chnh ph quan tm n li nhun v s bn vng ca cng ty v
c th hnh ng xoa du nhng cn tr chnh tr. i tc t nhn m nhim vai tr
iu hnh v mt ban gim c thng c xy dng da trn t l phn vn gp hoc
da trn nng lc v trnh .

Trong c cu lin doanh, c i tc Nh nc v t nhn phi sn sng u t vo cng ty


v cng chia s nhng ri ro nht nh.

Hnh 5 : Cu trc Hp ng lin doanh

1.4.2.7. Cc tha thun hn hp

Cc tha thun hp ng cha ng nhng c im khc nhau ca nhng loi hp ng


khc nhau cng c th c xy dng. c gi l cc tha thun hn hp, chng kt
18

hp cc c tnh ph hp nht cho cc yu cu c th v cc iu kin hot ng ca mt


d n. Cc tha thun hn hp em li mt gii php c thit k ring bit trong cc
vn v phm vi, chia s ri ro ph hp nht vi d n . Tt nhin, cc bin th ca
tha thun hn hp l v hn, nhng c th c mt s v d sau :

Tha thun hp ng qun l + (cng) trong yu t lin quan n hot ng ca hp


ng qun l chuyn giao nhng ri ro thc t. Chng hn nh thanh ton tin
thng cho nh thu qun l c th c lin h vi cc kt qu t c trong vic tng
dng tin lu thng ca hot ng iu hnh dch v trn c s ch tiu c quy nh
trc. t c nhng khon tin thng (nu nh khon tin thng ny ln), nh
thu c th phi a thm ngun lc u t vo t c kt qu v dng tin u ra.

Mt tha thun cho thu - giao thu + (cng) c kh nng chia s trch nhim u t.
Theo mt hp ng cho thu/giao thu tiu chun, c quan c thm quyn trao hp ng
chu hon ton trch nhim huy ng v thc hin cc khon u t mi thm ch c khi
nh iu hnh t nhn c v th thun li hn trong vic qun l cc hot ng xy dng
mi v mt s ngha v u t khc.

1.4.3. u im v nhc im ca hnh thc hp tc Nh nc - T nhn

1.4.3.1. Hp ng dch v

u im:

Hp ng dch v thng thng thch hp nht khi dch v c th c xc nh r rng


trong hp ng, mc nhu cu tng i chc chn v vic thc hin c th theo di
mt cch d dng. Cc hp ng dch v l mt la chn c ri ro tng i thp trong
vic m rng vai tr ca khu vc t nhn

Cc hp ng dch v thng c thi gian ngn, to iu kin cho cnh tranh lin tc
trong lnh vc. Cc ro cn i vi vic tham gia cng mc thp cn c trn vic ch c
mt hot ng dch v ring bit c a ra u thu. Vic u thu c lp i lp li
duy tr p lc i vi cc nh thu phi duy tr chi ph thp, trong khi cc ro cn mc
thp khuyn khch nhiu cng ty tham gia cnh tranh vi nhau.
19

Nhc im:

Cc hp ng dch v s khng ph hp nu mc tiu chnh l thu ht vn u t. Cc


hp ng c th nng cao tnh hiu qu v v th gip em li mt lng doanh thu nht
nh s dng cho mc ch khc, nhng nh thu khng c ngha v cung cp ti chnh
cho d n. Tnh hiu qu ca nh thu c th s khng t c nu ngun ti chnh cho
d n (t Chnh ph hoc nh ti tr) khng th huy ng c. Khu vc Nh nc vn
chu trch nhim v ti sn v quy nh biu ph dch v, c hai vn ny u c tnh
nhy cm chnh tr v l yu t then cht chng cho h thng.

1.4.3.2. Hp ng qun l

u im:

u im chnh ca phng n ny l c th t c nhng kt qu hot ng t vic


qun l ca khu vc t nhn m khng phi chuyn giao cc ti sn cho khu vc t nhn.
Xy dng hp ng qun l tng i d dng hn so vi cc phng n khc v t gy
tranh ci hn. Hp ng qun l c chi ph tng i thp do cc nh iu hnh cn t
nhn vin hn cho cc dch v cng ch.

Nhc im:

S chia tch gia mt bn l ngha v i vi qun l v dch v vi mt bn l vic lp


cc k hoch m rng v u t vn cha ng nhng ri ro. Nh thu qun l khng c
thm quyn hoc quyn t ch cn thit (chng hn nh vi lc lng lao ng) t
c nhng thay i su sc, c tnh lu di

1.4.3.3. Hp ng giao thu hoc cho thu

u im: Hp ng c thc hin d dng trong vic m phn gia hai i tc, i tc
t nhn t ch trong quyt nh ti chnh.

Nhc im:

Vn ch cht trong vic chuyn t cc hp ng dch v v hp ng qun l sang mt


hp ng cho thu l doanh thu ca nh u t t cc khon thanh ton ca khch hng v
v th vn v cc mc ph dch v ngy cng tr nn nhy cm. iu ny c th i hi
20

cc tha thun iu chnh v c cu ph phc tp. Thm vo , u t vn vn thuc


ngha v ca Chnh ph v vn u t t nhn khng c huy ng.

1.4.3.4. Nhng quyn

u im:

Nhng quyn l mt hnh thc hiu qu thu ht ngun ti chnh cn thit ca khu vc
t nhn ti tr cho vic xy dng mi hoc tu b cc c s dch v hin ti. u im
ch yu ca tha thun nhng quyn l to ng lc cho nh iu hnh nng cao hiu
qu v hiu lc v nhng thnh qu trong vic nng cao hiu qu s chuyn thnh li
nhun v thu nhp cho ngi c nhng quyn.

Nhc im:

Tr ngi chnh ca nhng quyn l phc tp ca hp ng trong vn xc nh


c cc hot ng chnh ca nh iu hnh. Hn na, cc hp ng di hn (iu cn
thit thu hi c cc chi ph u t ch yu) khin qu trnh u thu v xy dng
hp ng tr nn phc tp v kh c kh nng d on c nhng s kin din ra trong
khong thi gian di 25 nm.

1.4.3.5. Hp ng Xy dng - Kinh doanh - Chuyn giao v cc tha thun tng t

u im:

Cc hp ng BOT c s dng rng ri thu ht vn u t t nhn i vi cc d n


xy dng v ci thin c s h tng. Cc tha thun BOT thng c xu hng gim bt
ri ro ti chnh cho i tc t nhn v thng thng ch c mt khch hng l Chnh ph.

im ca d n DBFO l ngun vn cho chng c ly mt phn hoc ton b t


vn vay, do tng thm lng ti chnh cho d n. Cc khon ph trc tip thu t ngi
s dng (chi ph s dng cu ng) thng l ngun thu ch yu.

Nhc im:

Mc d cc hp ng BOT c gim ri ro v mt ti chnh, song ri ro thng


mi do i tc t nhn t gnh chu l ln. Vic phn nh v li ch i bn l vn gy
tranh ci.
21

1.4.3.6. Lin doanh

im:

Lin doanh l mi quan h i tc thc s gia khu vc Nh nc v khu vc t nhn, kt


hp nhng u im ca khu vc t nhn vi nhng mi quan tm x hi v kin thc bn
a ca khu vc Nh nc. Trong mt lin doanh, tt c cc i tc u u t vo cng
ty v u c mi quan tm n thnh cng ca cng ty v nhng ng lc thc y hot
ng hiu qu.

Nhc im:

Vai tr kp ca Chnh ph, va l ngi s hu, va l nh qun l c th dn n xung


t v li ch. Cc lin doanh cng c xu hng c m phn mt cch trc tip hoc
tun theo mt phng thc mua sm khng chnh thng c th dn n vn tham
nhng.

1.4.4. iu kin trin khai hnh thc hp tc Nh nc - T nhn

Ti hi tho quc t v PPP trong lnh vc kt cu h tng ti Vit Nam (t chc ti H


Ni ngy 24/11/2009), chuyn gia Tony Pellegrinin ca WB cho bit : PPP l hp ng
c k kt gia c quan Nh nc c thm quyn vi nh u t t nhn nhm xy
dng cng trnh, cung cp dch v vi mt s tiu ch ring. Bt k d n no ph hp
nh ngha trn u c php trin khai nu thuc din u tin cao trong mt lnh vc.
C quan nh nc c thm quyn s lp danh mc d n u tin u t PPP hng nm v
tin hnh u thu cnh tranh la chn nh u t trong nc, nc ngoi c nng
lc, kinh nghim nht.

c bit, chuyn gia cao cp ca WB l Pratyush Prashant thng bo, nhm nghin cu
khung th ch xut, trong giai on ban u, mi d n PPP s c Chnh ph
ng gp ti chnh ti a 30% (hoc ln ti 50% i vi trng hp c bit), khng tnh
li nhm khuyn khch khu vc t nhn mnh dn u t hn. i vi nh u t, t l
gp c phn ti thiu phi l 20% trn tng vn u t ca d n, trong 10% l vn
ca mnh. 10% kia c th huy ng t doanh nghip nh nc, qu u t, t chc ti
chnh quc t Phn cn li l vn vay t cc ngun khc. C quan Nh nc c thm
22

quyn c th b nhim gim c trong hi ng qun tr ca doanh nghip nhm gim st


cht ch qu trnh trin khai, qun l d n.

1.5. Xy dng c s h tng ti mt s quc gia ang pht trin theo cc hnh thc
hp tc Nh nc - T nhn.

Theo Trung tm H tr u thu (MPI): Hnh thc PPP c p dng Vit Nam di
nhiu hnh thc:

Xy dng - Kinh doanh - Chuyn giao (BOT) nh: xy dng cu Bnh triu II, cu
Ph M, cu ng Nai, cu Yn Lnh (Hng Yn), Quc l 2 on Ni Bi - Vnh Yn,
ng cao tc H Ni - Hi Phng
Xy dng - Chuyn giao (BT) nh: ng trc pht trin kinh t Bc- Nam,
ng trc pha Bc H ng, ng trc pha Nam H Ty (c),...

th 1: Cc cam kt u t cho cc d n c s h tng c s tham gia ca


khu vc t nhn cc nc ang pht trin theo lnh vc, 1990-2005

Ngn hng Th gii c tnh rng khong 70% u t hin nay vo c s h


tng l khu vc Nh nc, 8% t h tr pht trin chnh thc v 22% t khu
vc t nhn.

Ngun:
http://ppi.worldbank.org/features/sept2006/currentFeatureSept2006.pdf
23

Ti mt s quc gia ang pht trin trong khu vc, PPP khng phi l vn mi m, v
d nh Hp ng dch v i vi vic chng tht thot nc Malayxia nm 2003, Giao
thu lnh vc y t Cambodia nm 2000, Hp ng BOT pht trin, iu hnh, v duy tu
tuyn ng thu ph ti Gujarat, n

Bng 2: u t vo cc d n c s h tng c s tham gia ca khu vc t nhn


ti cc NICs theo lnh vc v theo khu vc 1995-2004 (t USD)

1.6. Mi quan h gia u t cng v u t t nhn

Mi quan h gia u t cng v u t t nhn l mt trong nhng vn gy nhiu


tranh lun nht trong lnh vc nghin cu hnh vi u t. Mt kha cnh c cp
nhiu l tc ng chn ln ca khu vc cng. Theo cch lp lun ny, u t cng s
24

cnh tranh vi u t t nhn v ngun vn, ngoi t, hay cc ti nguyn khc. Do d


ngun vn v ti nguyn dnh cho u t t nhn gim i, hay lm tng gi cc yu t
ny. Hiu qu l nhiu d n u t t nhn khng cn tm c vn thc hin, hay cc
chi ph tng lm mt s d n khng cn c li. u t cng cng c th cnh tranh vi
u t t nhn trn phng din sn phm nu cc d n u t cng cng nhm vo
cng cc ngnh m u t t nhn c th hot ng. Tt c cc tc ng ny cui cng
lm gim u t t nhn.

Nhng u t cng khng phi hon ton lm hi cho u t t nhn, nhiu kin nhn
mnh n kha cnh h tr ca u t cng i vi u t t nhn. Trn phng din ny,
u t cng s c tc ng thu ht i vi u t khu vc t nhn, c th ni l tc ng
vn mi. Kha cnh h tr ny c bit ng khi u t cng nhm vo cc d n c s
h tng, cc dch v cng cng. Ci thin trong c s h tng v dch v cng s lm gim
chi ph ca cc d n u t t nhn hay lm cho nhiu d n u t t nhn tr nn kh
thi. Cc u t loi ny s to iu kin thc y u t t nhn.

Cho d h tr cho u t t nhn trn phng din mc tiu u t, cc d n cng cng


c th cnh tranh vi u t t nhn trn phng din ngun vn, ngoi t, ti nguyn
Trong trng hp ny khng th kt lun trc v tc ng tng hp v iu ny cn ty
nh hng h tr mnh hay yu. Mc khc, nu cc d n u t cng c th tn dng cc
ngun vn c bit, v d nh vay t cc d n ti tr pht trin ca cc t chc quc t,
th c nhiu kh nng cc d n u t cng s c tc ng thu ht u t t nhn.

Mc khc, nu xt kha cnh qun l d n, th d n do t nhn thc hin t ra hiu qu


hn so vi cc d n cng. i tc t nhn c th l cc nh u t c chuyn mn v ti
chnh, hoc k thut lin quan. V vy, h c kh nng s dng chuyn mn v thng
mi, qun l, iu hnh v sng to ca mnh vn hnh hot ng kinh doanh mt
cch hiu qu.
25

CHNG II: THC TRNG P DNG HNH THC HP TC NH


NC - T NHN TRONG U T C S H TNG TI THNH PH
H CH MINH

2.1. Thc trng c s h tng ti thnh ph H Ch Minh

Nhu cu v c s h tng ti thnh ph H Ch Minh ngy cng tr nn cp thit bi l:

Tng trng kinh t , ngun vn FDI tng mnh qua cc nm

Dn s thnh ph tng mnh, mi nm tng 10%

Ngy cng hnh thnh nhiu khu th mi

Chnh v th to nn p lc cho Thnh ph phi u t xy dng v ci thin c s vt


cht, h tng k thut v h tng x hi.

2.2. Huy ng vn u t pht trin a bn thnh ph giai an 2006-2010


Do nhu cu iu chnh c cu kinh t, tng u t cho cc ngnh kinh t k thut hin i
v nhu cu u t vo cc d n h tng k thut th ngy cng cn vn nhiu hn, thi
gian hon vn lu hn, do ICOR s tng. H s ICOR tnh cho ton giai on l 3,1.
Nhu cu vn u t pht trin thnh ph giai on 2006-2010 l nh sau:

Bng 3: Vn u t trn a bn TP.HCM 2006-2010

T l u t/GDP T ng T USD
Ch tiu
(%) (gi 2005) (gi 2005)

Vn u t 37,2 434.500 27,2

Ngun: Bo co K hoch pht trin kinh t - x hi TP.HCM 5 nm 2006-2010; Nhm


nghin cu ti nghin cu Vin Kinh t

Vi h s ICOR 3,1; t c tc tng trng GDP l 12%/nm th t l u t trn


GDP l 37,2%. Tng vn u t cho giai on 2006-2010 c l 27,2 t USD; trung bnh
nm l 5,45 t USD. D kin c cu ngun vn u t l nh sau:
26

Bng 4: C cu vn u t trn a bn TP.HCM n nm 2010

C Tng vn u t
Bnh qun
Ch tiu cu giai on 2006-2010 (t
(t USD/nm)
(%) USD)

1. Vn ngn sch 15 4,1 0,8

2. Doanh nghip Nh nc 15 4,1 0,8

3. T nhn 47 12,8 2,6

4. FDI v ODA 23 6,3 1,3

Ngun: Bo co K hoch pht trin kinh t - x hi TP.HCM 5 nm 2006 -2010; Nhm


nghin cu ti nghin cu Vin Kinh t

Ghi ch: Doanh nghip Nh nc bao gm c cng ty trch nhim hu hn mt thnh


vin v cng ty c phn c 50% vn Nh nc tr ln.

Theo c cu trn, t l u t t ngn sch bng so vi giai on trc, chim khong


15% trn tng u t x hi trn a bn. u t t ngn sch thnh ph tip tc tng ln
l do thnh ph c Trung ng phn cp nhiu hn v ngn sch v vic khai thc cc
ngun vn khc t t, pht hnh tri phiu. T l u t t doanh nghip Nh nc s
gim (nhng nm gn y khong 18% trn tng u t) cn khong 15% trn tng u
t. L do gim l do qu trnh sp xp li doanh nghip Nh nc nh c phn ha, bn
v do t sut li nhun thp ca khu vc ny. T l u t t khu vc kinh t t nhn v
u t ca dn c tng ln (nhng nm gn y khong 44%-45% trn tng u t), c
khong 47%. u t ca cc doanh nghip t nhn tng ln l do s thng thong ca
Lut Doanh nghip ni ring, mi trng kinh doanh c ci thin ni chung v tc
ng ca x hi ha u t. u t ca dn c s tng ln ng k, nht l nhu cu u t
xy dng nh . Sau cng, t l u t ca khu vc u t trc tip ca nc ngoi (FDI)
v vn vin tr pht trin (ODA) cao hn giai on trc, d kin l 23% do tnh hnh
u t nc ngoi s c ci thin, cc d n u t quy m ln c trin khai thc
hin trong giai on ny.
27

2.3. Xu th mi trong u t c s h tng

Theo c tnh ca Ngn hng Th gii (WB), Vit Nam chi khong 8 n 9% GDP cho
u t vo c s h tng. Lng vn ny ph thuc nhiu vo ngun vn ODA. Trong
giai on 2010 - 2020, ngun vn c s h tng d kin c vo khong 70,8 t USD,
chim 11 - 12 % GDP hng nm.

ng Tng Quc t, Ph v trng V Kt cu h tng v th (B K hoch v u


t) phn tch, ch tnh ring nhu cu vn u t cho kt cu h tng giao thng vn ti n
nm 2020, trung bnh mi nm nc ta cn gn 118.000 t ng, tng ng vi 7,4 t
USD.

Trong khi , ngun lc cho u t kt cu h tng giao thng mi nm ch vo khong 2-


3 t USD, tng ng 20 - 30% nhu cu. Thm na, hin gn 40% tng u t cho c s
h tng u t ngun quc t ti tr.

Trong khi , ngun vn t cc nh u t t nhn cho c s h tng c th ln ti 2,5 t


USD mi nm nu khai thc mt cch trit , ng Nguyn Khc Thn, Ph tng gim
c Ngn hng u t v Pht trin Vit Nam (BIDV) c tnh.

ng V Quang Hi, Ch tch Hi ng Thnh vin Cng ty Bitexco cng cho rng tim
nng ca khu vc t nhn tham gia pht trin c s h tng ti Vit Nam l rt ln. Trong
hn 20 nm qua, khi t nhn gp mt vi quy m ngy cng ln trong lnh vc xy
dng h tng.

Theo ng t, nhng kh khn v vn s cng cp bch hn khi Vit Nam sp ht hn


hng cc ngun ti tr u i. V vy, m hnh PPP s thc s m ra nhng c hi cho
s pht trin ca nn kinh t t nc trong thi gian ti.

Thm vo , khi gia nhp WTO, Vit Nam buc phi c cc quy nh ph hp vi
cc iu c quc t v iu ny s to iu kin y mnh PPP, ng Cao Vit Sinh,
Th trng B K hoch v u t nhn nh.

PPP cng gp phn khc phc nhng nhc im v u t ca Chnh ph nh thiu


minh bch trong u thu, qu trnh thc hin d n thng b ko di, bo dng cng
trnh khng chuyn nghip, thiu kinh ph dn n mau xung cp, hiu qu s dng thp
gy lng ph cho ngn sch...
28

2.4. Cc d n u t theo hnh thc hp tc Nh nc T nhn ti TP.HCM


trong thi gian qua

Cc d n hp tc Nh nc - T nhn theo hp ng BOT, BOO tiu biu ti thnh ph


trong thi gian qua :

Bng 5: Cc d n thc hin

D n Thi gian thc hin


1. BOT Cu ng Thn di 285 m, quc l 50 T 1998 n 6/2001
Huyn Bnh Chnh
2. BOT Nng cp ng cao tc quc l 1A Nm 2004
An Sng - An Lc
3. BOT Cu ng Bnh Triu II, Qun Bnh 2/2001 n 2006
Thnh, Th c. (do Cienco 5 thc hin)
4. BOT Cu Bnh Triu II v D n nng cp D kin hon thnh nm 2012 (i
Cu Bnh Triu c (do CII thc hin) vi cu Bnh Triu c vo 9/2010)

5. BOT Cu Ph M 2005 n 9/2009

6. BOT Cu Rch Chic Thng 9/2009 d kin hon thnh


2013
7. BOT M rng Xa l H Ni D kin hon thnh nm 2012

8. BOO Nc Knh ng D kin hon thnh 12/2010

9. BOO Nc Th c Nm 2004 n 5/2009

Tng hp t : www.cii.com.vn
29

2.4.1. Thnh cng ca cc d n

Hot ng hiu qu

D n BOT Ci to nng cp Quc l 1A on An Sng - An Lc u t hon


thnh bn giao a vo s dng t ngy 25/12/2004 v trin khai thu ph t ngy
01/01/2005. Cng tc thu ph trong 02 nm 2005, 2006 t c nhng kt qu kh
quan nh bo co nghin cu kh thi c duyt

Cng ngh tin tin, thi gian hon thnh sm hn d kin, cng trnh a
ngay vo s dng

Thnh cng nht l d n BOT Cu Ph M, d n ny s dng vn ca nc ngoi


nn vn lc no cng c cp y , cc nh thu thi cng khi lng bao nhiu v c
yu cu chi tr s c p ng ch trong vng 2 n 3 ngy. iu ny khc xa so vi a
phn cc d n giao thng khc, khi cc nh thu mun thanh ton khi lng c khi phi
i di hng thng tri. Cn v phn nh thu th D n BOT cu Ph M hon ton l do
cc nh thu ca nc ngoi nh Php, c, Australia, thi cng nn rt chuyn nghip
v nng lc tt, do vy trong qu trnh trin khai d n rt thun li.

Gii ngn vn kp thi

Mt im c bit na ca cu Ph M m khng phi d n BOT giao thng no cng


t c l y l cng trnh ng ngha ca mt d n theo hnh thc PPP, bi hu ht
vn huy ng xy dng cng trnh u l vn vay ca Php, c m khng s dng vn
ngn sch. iu ny khc xa cc d n BOT khc ang trin khai do a phn cc d n
ny mc d l BOT nhng cha thc s l trin khai ng ngha BOT.

Cc nh u t t nhn phi b tt c tin thc hin, k c tin n b gii phng


mt bng. Trong lc c ch, hnh lang php l cho cc d n BOT cha r rng, cn
nhiu im cha hp l, hu ht cc d n BOT chm tin th vic trin khai hiu qu
cng trnh cu Ph M tht s l im nhn tch cc.
30

2.4.2. Vng mc ca cc d n

c khng t d n BOT gp trc trc, thm ch l tht bi.

Xc nh doanh thu v chi ph cha thc t

Ngay t khi lp d n BOT xy dng cu ng Thn di 285m trn quc l 50 (huyn


Bnh Chnh, TP.HCM) do Tng cng ty Xy dng cng trnh giao thng 5
(TCTXDCTGT 5) ca B Giao thng vn ti lm ch u t, nhiu ngi bit s b l
nng.

D vy, d n vn c trin khai xy dng vo thng 11-1999 v hon thnh vo thng


6-2001. TPGT bt u t thng 9-2001 v d kin kt thc vo nm 2013. ng nh d
bo, vic TPGT cu ng Thn khng bo m li nhun, nn TCTXDCTGT 5 kin
ngh v c B GTVT mua li vi s tin 31,2 t ng v t 1-1-2006 chm dt TPGT
cu ng Thn.

Sai lm trong quy hoch v cng tc d bo:

D n BOT xy dng cu ng Bnh Triu II (Qun Bnh Thnh v Th c,


TP.HCM) cng do TCTXDCTGT 5 lm ch u t. Cng trnh c khi cng vo thng
2-2001 v hon thnh vo thng 9-2003. Trong khi ang thi cng v tin hnh gii ta m
rng quc l 13 (on t ng t Bnh Phc n ng t Bnh Li) ln 32m theo h s
thit k c ph duyt th UBND TP c ch trng mi: tip tc m rng t 32m ln
53m v thy cn m rng ng sau ny xy dng tuyn metro gia ng. iu ny
lm tin thi cng d n b khng li, TCTXDCTGT 5 iu ng do vn u t tng
qu cao.

Thm vo , ngay lc thi cng TCTXDCTGT 5 ht vn, phn gii ta mt ng


rng 32m a tng mc u t tng ln 1.223 t ng, gp gn bn ln so vi kinh ph
c duyt l 341 t ng. Nguyn nhn l do qu trnh lp d n v lm th tc b
ko di ti ba nm, trong khi gi th trng nh t c bin ng tng cao.
31

Khun kh th ch cha ng b:

Ngh nh 108/2009/N-CP thay cho Ngh nh s 78/2007, y l vn bn hng dn thi


hnh hnh thc BOT v cc tha thun tng t, vn bn ny vn cha quy nh r v
quyn hn, trch nhim, ri ro m cc i tc phi chia s. Nhiu nh u t e ngi v ngh
nh d thay i theo hng c li cho Nh nc, cho nn vn cha c nhiu d n PPP.

2.5. Cc d n c nhu cu ku gi u t:

Danh mc d n u t c nhu cu ku gi u t ca S Giao thng - Cng chnh


TP.HCM

Bng 6: Cc d n c nhu cu u t trong thi gian ti

Stt Tn d n Thng tin tng quan


- a im : S 116 ng Nguyn
Du, Qun 1
1 D n bi u xe ngm - Tng mc d kin (t ng) : 300
- Hnh thc u t d kin : BOT

- a im : Huyn Bnh Chnh,


Qun 8, Qun 7
D n ng t Ng ba An Lc - Nt - Tng mc d kin (t ng) :
2 giao thng ng Nguyn Vn Linh 2.300
(Vnh ai 2) - Hnh thc u t (d kin) : BT
hoc BOT

- a im : Q10, Q11,
Huyn Bnh Chnh
ng trn cao-tuyn s 2(t tuyn s 1
- Tng mc d kin (t ng) :
3 theo T Hin Thnh-L Gia-Bnh Thi-
2.260
ng s 3-Vnh ai II)
- Hnh thc u t (d kin) : BOT

4 ng trn cao - tuyn s 3 (t tuyn s - a im : Q10, Q5, Q7


32

2 T Hin Thnh - L Hng Phong - L - Tng mc d kin (t ng) :


Thi T - Nguyn Vn C - trc Bc 1.875
Nam - Nguyn Vn Linh) - Hnh thc u t (d kin) : BOT

- a im :Q10, Q5, Q7
ng trn cao - tuyn s 4 (Nt giao
- Tng mc d kin (t ng) :
Bnh Phc Quc l 13 vt sng Si
5 2.400
Gn - ng Vn Li - ct qua Chu
- Hnh thc u t (d kin) : BOT
Vn An vo tuyn s 1)

- a im : Q. Tn Ph, Q6
- Tng mc d kin (t ng) :
D n xy dng tuyn metro s 6 (t
6 8.640
u C - Ly Bn Bch)
- Hnh thc u t (d kin) : BOT

- a im : Q.Bnh Tn, Q.Ph


Nhun, Q.Tn Bnh, Q11, Q5, Q8
- Tng mc d kin (t ng) :
D n xy dng tuyn metro s 5 (t 24.000
7
cu Si Gn - BX Cn Giuc) Hnh thc u t (d kin) : BOT

- a im : Q1, Q5, Q6
- Tng mc d kin (t ng) :
Tuyn s 1 (Tramway): t Bn Thnh-
1.500
8 dc theo i l ng Ty-Bn xe Min
- Hnh thc u t (d kin) : BT
Ty
hoc BOT

- a im : Q7, Huyn Nh B, Q2
Tuyn s 2 (Tramway): t ng
- Tng mc d kin (t ng) :
9 Nguyn Vn Linh Tn Thun Qun
2.240
2
- Hnh thc u t (d kin) :
33

BT hoc BOT

- a im : Q.G vp, Q12


Xe in trn cao (Monorail): Cng vin
- Tng mc d kin (t ng) :
10 phm mm Quang Trung ng Quang
BT hoc BOT
trung ng 6 G Vp

- a im : Huyn C Chi
- Tng mc d kin (t ng) :
D n xy dng cng vin Safari Si
11 5.000
Gn
- Hnh thc u t (d kin) : BT

- a im : Q.Bnh Thnh
- Tng mc d kin (t ng) :
D n VSMT lu vc rch cu Sn, cu
12 4.000
Bng, rch Lng, Vn Thnh
- Hnh thc u t (d kin) : BT

- a im :Q.Bnh Thnh
- Tng mc d kin (t ng) :
D n XD nh my x l nc thi Lu
13 800
vc Nhiu Lc - Th Ngh
- Hnh thc u t (d kin) : BOT

Ngun: S Giao thng vn ti Thnh ph H Ch Minh.


34

2.6. Gii thiu v hai d n hp tc Nh nc - T nhn ln ti TP.HCM

Hnh 6: Cu Ph M Hnh 7: Nh my BOO nc Th c

2.6.1. BOT Cu Ph M

Gii thiu v d n

Ngy 21/07/2003, Lin doanh 5 n v gm Tng Cng ty Xy dng H Ni, Cng ty C


phn B Tng 620 Chu Thi, Cng ty TNHH Xy dng & Thng mi Thanh Danh,
Cng ty u t v Pht trin Xy dng v Cng ty CII c UBND Thnh ph cng
nhn trng thu u t d n BOT cu Ph M. Theo hp ng BOT c k kt, thi
gian thu ph hon vn ca d n l 26 nm, bt u t ngy 01/02/2008 n ngy
31/01/2034. Vi cc tha thun t c, ngoi vic c chia li nhun theo t l vn
gp, Cng ty CII s c thm c mt khon li nhun t hot ng dch v thu ph giao
thng cho Cng ty C phn BOT cu Ph M, qua nng cao hiu qu u t vn ca
Cng ty CII.

Cu Ph M ni lin Qun 2 v Qun 7, Thnh ph H Ch Minh, ng thi kt ni vo


ng Nguyn Vn Linh (pha Qun 7) v ng Vnh ai pha ng (pha Qun 2). Nh
vy, sau khi d n c hon thnh s to thnh mt trc lu thng mi ni lin t pha
ng sang pha ty ca Thnh ph: Quc l 1A - ng vnh ai pha ng - Cu Ph M
- ng Nguyn Vn Linh - Quc l 1A. Cc phng tin lu thng t min ng sang
min ty (v ngc li) thay v s dng tuyn Xa l i Hn nh hin hu s s dng
35

tuyn ng ny vi nhiu thun li hn, tc lu thng nhanh hn, ng rng hn, t


bng qua cc khu dn c

Vi tng vn u t l 1.806 t ng, Cu Ph M s c u t xy dng theo dng


cu dy vng di 705m trong nhp thng thuyn rng 380m, chiu cao thng thuyn
45m, chiu rng mt cu chnh l 27.5m (rng hn mt cu Si Gn v cu M Thun),
hai ng dn u cu s dng dm super T di 1.326m, rng 26.2m, tng chiu di hn
2km, bc qua sng Si Gn v c xy dng bng cng ngh dy vng tin tin nh cu
M Thun.

D n c ti tr tn dng t 2 ngn hng ln l Ngn hng u t & Pht trin Vit


Nam v Ngn hng Societe General (Cng ha Php) vi tng vn ti tr tn dng tng
ng khong 1.436 t ng Vit Nam, phn cn li s do cc bn tham gia Cng ty C
phn BOT cu Ph M ng gp.

Tin trnh ca d n

Tng vn u t ban u l 1.806 t ng (tng ng 116 triu USD), sau iu


chnh ln khong hn 2.077 t ng. Cng trnh do nh thu Bilfinger Berger (c) lm
tng thu, cng vi cc nh thu khc l Baulderstone Hornibrook (Australia), Freyssinet
International et Companie v Arcadis (Php) thi cng. Khi thng cu v ng dn, cc
dng xe t pha Bc i v min Ty khng phi qua trung tm thnh ph na m c th
vo Xa l H Ni, qua cu Ph M ra quc l 1A, rt ngn ng k thi gian v qung
ng. Bn cnh , cu Ph M cn gi vai tr kt ni hon thin tuyn ng vnh ai
s 2 ca thnh ph H Ch Minh, hnh thnh trc giao thng kt ni cc tuyn ng cao
tc thnh ph H Ch Minh - Trung Lng, thnh ph H Ch Minh - Long Thnh - Du
Giy.

c khi cng t nm 2005, mc d thi gian u gp rt nhiu tr ngi, tng vn u


t b i ln v vn u l ca ch u t v vn vay nc ngoi, nhng cho n thi
im hin nay, cu Ph M t c nhng thnh cng vt ngoi mong i. Trong
sut qu trnh thi cng, d ri vo ng nhng nm nng n nht ca bo gi VLXD,
hu ht cc d n giao thng u gp kh khn nghim trng, tin b chm rt nhiu
nhng cu Ph M lun t tin tt hn so vi d kin ra. Minh chng r nht cho
36

iu ny l vic cng trnh hp long trc thi hn vo thng 5/2009 va qua v


hon thnh a vo s dng thng 9/2009, thay v thng 12/2009 nh k hoch.

2.6.2. BOO Nc Th c

Gii thiu v d n

Ngy 09/11/2004, Lin doanh 6 n v gm Qu u t Pht trin th Thnh ph H


Ch Minh (HIFU), Tng Cng ty Xy dng s 1, Cng ty C phn C in lnh (REE),
Cng ty C phn Pht trin Nh Th c (Thuduchouse), Cng ty C phn nc v Mi
trng (WACO) v Cng ty CII c UBND Thnh ph cng nhn trng thu u t
d n BOO nh my nc Th c theo quyt nh s 5569/Q-UB. y l d n c
u t theo hnh thc Xy dng Vn hnh S hu (BOO) vi tng vn u t l 1.547
t ng. D n bao gm cc hng mc chnh:

Trm bm nc th cng sut 315.000 m3/ngy c t ti Ha An trn sng ng


Nai, tnh ng Nai.

Nh my x l nc c cng sut 300.000m3/ngy c t Th c, Thnh ph


H Ch Minh.

Tuyn ng chuyn ti nc sch t Nh my x l nc, bng qua sng Si Gn v


n huyn Nh B, Thnh ph H Ch Minh. Tuyn ng di 25,7Km, ng knh
2000mm.

Mt s cng trnh ph tr khc

Theo hp ng bn s nc sch, ton b nc sch do nh my x l c s c bn


cho Tng Cng ty Cp nc Si Gn cung cp cho cc khu dn c, nh my thuc
Qun 7 v huyn Nh B. Nh vy, ton b u ra ca Cng ty C phn BOO Nc Th
c c bao tiu nn d n c tnh kh thi rt cao.

Cng ty C phn BOO Nc Th c c mt s u im khc bit m t c doanh nghip


no c c. l:

Hp ng mua bn s nc sch khng b gii hn v thi gian. Do , u ra ca Nh


my lun lun c m bo.

Nhu cu s dng nc sch ca ngi dn Thnh ph lun c chiu hng tng theo
thi gian nn sn phm ca nh my lun c c ngun tiu th n nh.
37

D n c u t theo hnh thc BOO (Xy dng - Vn hnh - S hu) nn khng b


chuyn giao li cho Nh nc nh hnh thc BOT (Xy dng - Vn hnh - Chuyn
giao).

Tin trnh ca d n

Hin ti hon thnh hn mc trm bm, nh my v trc mt: Ngy 13/05/2009, Nh


my nc BOO Th c chnh thc cp nc giai on 1 vi cng sut 100.000
m3/ngy, sau nhiu ln tr hn v hin nay Nh my cp nc vi cng sut 150.000
m3/ngy. y s l ngun cung ln gip ngi dn TPHCM kht trong ma kh.
Lng nc ny c bn cho Tng cng ty Cp nc Si Gn (Sawaco) vi n gi bn
s l 2.284 ng/m3. Nc c dn bng h thng ng dn nc cp 1 do d n u t,
sau ha vo mng li ng dn cp 2, 3 ca Sawaco cp cho tng h dn.

Hin nay, d n ang tip tc lp t ng ng a nc n khu th Ph M


Hng, v tip tc lp t ng ng n cu B Chim nng tng cng sut pht nc ln
300.000 m3/ ngy.

2.7. Nhng tr ngi khi p dng hnh thc hp tc Nh nc - T nhn trong u t


cng TP.HCM:

2.7.1. Trc ht l vn li ch ca mi bn: Trong bt c cuc m phn PPP no th


cng lun c s bo v li ch ca mi bn, l ca nh u t v ca Chnh ph -
ngi i din cho nhn dn. Vic tm c ting ni chung trong hp tc u t Nh
nc - T nhn vn l mt bi ton kh.

Huy ng vn theo hnh thc hp tc Nh nc - T nhn ang c cc c quan chc


nng k vng s l phng thuc gii bi ton thiu vn cho cng tc u t XDCB
giao thng trong tng lai. Tuy nhin, m hnh PPP cng cn nhng tr ngi, c bit
trong bi cnh c ch chnh sch v vic gii quyt hi ha cc li ch gia Nh nc -
T nhn l khng h d dng.

Nhiu nh u t nc ngoi vn than phin v c ch trong u t PPP, Hin ti, Chng


ta vn cha c mt khung php l v c ch cho hnh thc PPP, cha phn r li ch,
quyn hn, trch nhim ca cc bn Nhng cuc m phn gia cc bn vn cha
mang li cc kt qu kh quan nn vn cha mang li nhiu d n. c nhiu cuc m
38

phn v con s c th nhng Nh nc vn xem xt v cha a ra kin. Cho nn bi


ton hai bn cng c li trong bi ton PPP khng phi d dng: Nh nc l ngi i
din cho nhn dn ng ra m phn c th mang v nhng dch v tin ch nht
nhng vi mt mc gi thp nht. Cn ngc li, pha nh u t vi t cch nh mt
ngi bn hng th h cng mong mun l lm sao bn c mt mc gi cng cao cng
tt li nhun mang v l ln nht.

D n Cu C May do cng ty t nhn Hi Chu kt hp vi Cc ng b Vit Nam


thc hin theo hnh thc BOT trn quc l 51 ni TPHCM v Vng Tu l mt v d. Nh
u t t nhn c th t chc thu ph cao trong thi gian di trn con ng ny v v vy
n c xem l mt d n siu li nhun trong ngnh giao thng. Nhiu quan chc
Trung ng khng giu s nui tic v cc iu khon khng cht ch cho d n BOT
ny ngay t giai on m phn (d n khng c a ra u thu xy dng v khai
thc). Gn y, mt Th trng B K hoch v u t cn nhc li trng hp ny v
ch ra rng, Chnh ph ng cho nh u t t nhn thu ph 15.000 ng/lt xe
trong 15 nm v nh vy nh u t c hng li qu ng. Thc t ch sau 5 nm l
nh u t hon c vn, dn n Nh nc tht thu, m ngi dn vn phi tr tin,
v Th trng gii thch.

Chnh v vy, tm c ting ni chung gia Nh nc v t nhn trong m hnh PPP


chnh l bi ton kh nht hin nay. Hn na, m hnh PPP thnh cng, phi c nhng
khung php l rng v thc t trong sut thi hn ca mt d n c s h tng, cc nh
u t t nhn phi i mt vi nhiu ri ro m h cn xem xt nh: ri ro u thu, ri ro
m phn, ri ro xy dng, ri ro hot ng v ri ro t Chnh ph.

2.7.2. Ro cn v quy nh

Theo ngh nh 78/2007/N-CP, vic qun l cc d n u t theo hnh thc BOT, BTO
v BT s c phn cp mnh m. Th tng ch trc tip quyt nh ph duyt i vi
cc d n trn 3.000 t ng. Nhng d n di 3.000 t ng s phn cp cho B trng
cc B v ch tch UBND cc tnh ra quyt nh cp php.

Tuy nhin, theo hng dn ti d tho, cc nh u t phi tri qua th tc xem xt v


quyt nh kh cn trng. i vi d n u t nc ngoi, nh u t np h s cho B
K hoch v u t ly kin cc B, ngnh v UBND cp tnh c lin quan. Cn c
39

kin ca cc c quan ny, B K hoch v u t lp bo co thm tra trnh Th tng


Chnh ph xem xt, quyt nh v sau B K hoch v u t s cp chng nhn u
t cho d n.

i vi d n s dng vn u t trong nc c tng vn u t t 3.000 t ng tr ln,


nh u t np h s cho B, ngnh hoc UBND cp tnh ly kin cc B ngnh lin
quan, t lp bo co thm tra trnh Th tng Chnh ph xem xt, quyt nh.

Ring vi d n u t nc ngoi di 3.000 t ng thuc thm quyn quyt nh ca


B hoc UBND cp tnh, nh u t np h s cho B, ngnh hoc UBND cp tnh ly
kin. Sau khi c vn bn thng bo quyt nh ca Th tng Chnh ph, nh u t
mi c k chnh thc hp ng d n vi c quan Nh nc c thm quyn.

Trong khi cc d n s dng vn u t trong nc c php trin khai ngay sau khi
c cp c thm quyn quyt nh m khng ch kin ca Th tng. Theo gii thch
ca B K hoch & u t, quy nh khng phi c s phn bit i x i vi d n c
vn u t nc ngoi m v cc d n u t nc ngoi c mt s c th i hi phi
m phn bo lnh ca Chnh ph v cc vn nh: ngha v cn i ngoi t, p dng
lut nc ngoi, c ch gii quyt tranh chp...

D tho Ngh nh cng ra t l bt buc v vn t c i vi cc nh u t. Theo ,


cc nh u t phi m bo vn t c khng c thp hn 30% tng vn u t, phn
cn li c th huy ng theo tin tha thun trong hp ng d n. Tuy nhin, Ngh
nh cng m ra kh nng ty thuc vo tnh cht v quy m vn u t ca d n, t l
ny c th thp hn theo tha thun gia c quan Nh nc c thm quyn v nh u t,
nhng khng c di 20%.

Ngh nh u t theo hnh thc BOT, BTO v BT l mt trong nhng vn bn hng dn


quan trng ca Lut u t 2005. Hng dn ny rt c ngha i vi vic thu ht u
t t nhn trong v ngoi nc vo lnh vc xy dng h tng m Vit Nam ang tp
trung ku gi. T trc n nay, vic thiu ng b trong hng dn qun l cc d n
u t theo cc hnh thc ny c xem l mt hn ch cn tr vic ku gi u t vo
lnh vc h tng nc ta.
40

2.7.3. m bo li nhun cho u t t nhn

Hin vn cn nhiu tr ngi i vi ti tr t nhn cho c s h tng m nguyn nhn l


do thiu cc d n kh thi. Vit Nam vn cha xy dng mt h thng u thu cnh
tranh nhm la chn nh u t t nhn. Chnh ph cha c h tr ti chnh nhm thc
y mi quan h i tc PPP.

PPP tc l thu ht s tham gia ca t nhn vo nhng lnh vc m theo truyn thng l
Nh nc ph trch. Trong , mi quan h Nh nc v T nhn l quan h i tc. Nh
nc phi chia s ri ro vi t nhn trong m hnh PPP khc vi vic t nhn ha l
chuyn ton b ri ro cho khu vc t nhn.

Mun cho t nhn tham gia th khng th ni l tng cao xa m phi chng minh c
vic t nhn tham gia l c li nhun. V pha chnh quyn tip cn khng phi trn
phng din li nhun m l li ch ca ngi dn. Do vy, vn l lm th no dung
ha c li nhun v li ch, mi l thnh cng ca m hnh hp tc PPP.
41

CHNG III: NHNG KIN NGH GP PHN P DNG THNH CNG


HNH THC HP TC NH NC - T NHN TRONG U T C S
H TNG TI TP.HCM
Trc thc trng c s h tng ti thnh ph H Ch Minh cha pht trin kp theo nhu
cu ca nn kinh t - x hi v ng trc mc tiu k hoch pht trin n nm 2020 c
mt kt cu h tng tin tin v hng u trong c nc, chng ta cn phi tm kim
nhng gii php hu hiu nhanh chng thu ht c lng vn ln bn cnh vic nng
cao hiu qu s dng vn v khc phc c nhng tn ti kinh nin trong hot ng
u t cng ti thnh ph H Ch Minh, cc gii php cn phi tin hnh mt cch ng
b vi n lc t nhiu pha ca cc c quan qun l trn v di, trong v ngoi ngnh.

3.1. Nhm kin ngh trc mt:

3.1.1. Xy dng khun kh php l cho d n PPP

Xy dng mi trng php l; quy nh v chnh sch thun li l yu t quan trng cho
mt mi quan h i tc Nh nc - T nhn bn vng. mc ban u, cn phi c
mt mi trng php l c th h tr s tham gia ca khu vc t nhn trong cc lnh vc
dch v quan trng. Mi trng php l ny cn gim thiu s xut hin ca tham nhng
v phi tin cy khuyn khch u t v tham gia ca t nhn. Nu mi trng lut
php v mi trng t php khng c xc nh, cc nh u t v nhng ngi tham
gia d n s nh gi d n l khng th d on c v c ri ro cao.

3.1.2. i mi c ch, chnh sch u t cho ph hp vi ch trng a dng ho


ngun vn u t cng

Trc tin tm v m, cn phi xy dng h thng chnh sch ng b nhm pht trin
bn vng c s h tng, bao gm cc chnh sch s dng t ai, pht trin kt cu h
tng, xy dng mng li giao thng vn ti cng cng, ng thi khuyn khch khu vc
t nhn u t vo lnh vc ny.

R sot li v hon chnh danh mc cc d n BOT trong u t xy dng c s h tng


v kin ngh Th tng Chnh ph c chnh sch u i c th (u i v thu, v qu
trnh thi cng v khai thc cng trnh) v c chnh sch h tr, gim ri ro cho nh u t
nhm thu ht ngun vn trong v ngoi nc cho cc d n ny. Ngoi ra Nh nc cn
phi nhanh chng sa i cc quy ch v u t theo hnh thc BOT to iu kin cho
cc doanh nghip tham gia vi mc vn ch s hu thp hn m vn m bo kh nng
42

thanh ton. Nh nc to iu kin cho ngnh Giao thng vn ti c vay cc ngun


OCR ca ADB pht trin c s h tng. Bn cnh , tch cc trin khai ch trng
nhng quyn thu ph v tin ti nhng bn thng quyn hp dn cc nh u t tm
kim li nhun.

Trong hp ng BOT cn quy nh r li ch, quyn hn, trch nhim ca cc bn tham


gia, hin ti i vi xy dng cu ng, vn bo tr thng xuyn do n v no ph
trch vn cha quy nh r trong hp ng ny, c th l qu trnh xy dng cu Bnh
Triu II, khi xy dng khng c tnh n qu trnh bo tr cu dn n khi c s c th
khng c bn no nhn trch nhim gii quyt vn .

3.1.3. Nng cao cht lng cng tc lp k hoch

Trong qu trnh lp k hoch, cn phi cn i nhu cu vn u t cho ph hp vi kh


nng cung ng. Vic lp k hoch phi bm st tnh hnh thc t, trnh tnh trng k
hoch xa vi ch quan tm n nhu cu u t m khng ch trng n kh nng cn i
ca ngun vn. V vn ny, cc n v k hoch cn phi thy rng, vic nng cp
ng b h thng kt cu h tng giao thng l nhu cu chnh ng, tuy vy trong iu
kin ngun lc hn ch, cn c s la chn k lng i tng u t, ch tp trung vo
mt s d n cp bch cn thit. Trong nhiu trng hp thiu vn, c th tin hnh u
t tng phn, sa cha ln, hoc tng cng cng tc qun l, duy tu bo dng ko
di thi gian s dng ch thi c khi c ngun lc m bo. Cng c th huy ng ngun
vn trong dn c hoc vn nc ngoi thng qua vic pht hnh tri phiu cng trnh, ku
gi vin tr.

Trong qu trnh lp k hoch vn u t, cn tnh n cc yu t nh hng, ri ro c th


xy ra nh: gi nguyn vt liu st, thp, xi mng tng cao lm tng chi ph u t, thi
tit lm h hng cc cng trnh cn c chi ph khc phc, do i tc khng tch cc
cung cp vn, gii ngn vn chm tr nh hng n tin thi cng Nu khu k
hoch lm tt, th vic trin khai d n s nhanh chng v ngun vn m bo sut qu
trnh thi cng.

Mun lp k hoch tt, cn phi c mt i ng cn b kinh nghim, trnh nng lc


cao, v c tm nhn xa, rng c bit l yu cu i vi vic lp k hoch di hn. V vy,
cng tc o to nng cao trnh cho cc cn b lp k hoch cng rt quan trng. Nh
43

nc cn tin hnh o to li v o to chuyn su cho i ng cn b lp k hoch


cc cp, cc ngnh nng cao cht lng k hoch.

3.1.4. i mi v nng cao cht lng cng tc quy hoch

Trong hot ng u t xy dng c s h tng th quy hoch phi i trc mt bc


nh hng v lm cn c xc nh a im xy dng, quy m xy dng

Rt ra bi hc kinh nghim t d n BOO nc Th c, cng tc GPMB v quy hoch


ng ng ngm cn trin khai ng tin v c s nh hng ng n trong qu tnh
lp d n, trnh nhng tr ngi trn nh hng n tin d n.

Cc quy hoch pht trin ngnh, vng, t ai, xy dng phi c cp nht, r sot b
sung thng xuyn theo hng gn vi thc t, bm st nhu cu th trng, khai thc tt
tim nng, th mnh ca tng a phng, tng ngnh phc v cho yu cu pht trin
c s h tng, cn pht trin a tm vo cc vng ven thnh ph nh Nh B, Hc Mn

Mun nng cao cht lng quy hoch, cn phi xy dng i ng cn b lp, ph duyt
v qun l quy hoch ca cc B, ngnh, a phng cso nng lc, tiu chun quy
nh. Ngoi vic bi dng nng cao trnh chuyn mn nghip v cn phi quy nh r
quyn hn v trch nhim ca cc cp trong vic t chc lp, thm nh v ph duyt cc
n quy hoch xy dng, quy hoch t ai

Cc quy hoch tt s l cn c quan trng cho vic xy dng nh hng pht trin kinh
t x hi, lm c ch cho vic xy dng cc c ch, chnh sch ph hp thu ht ngy
cng nhiu vn u t ca cc thnh phn kinh t, bc u hnh thnh c cu vn u t
hp l.

3.1.5. Nng cao nng lc i ng t vn, thit k, gim st

Hin tng thiu t vn lnh ngh ang mc bo ng, cc cng trnh buc phi chp
nhn nhng t vn c trnh chuyn mn hn ch khin cht lng cng trnh khng
m bo v tin ko di. khc phc hin trng ny, cn phi xy dng mt i ng
t vn c trnh chuyn mn nghip v tng xng vi quyn hn ca h. Trc tin
cn c chnh sch i ng hp l, tng chi ph cho t vn khuyn khch cc k s c
nng lc v thm nin cao. Bn cnh , cn tng cng o to c bi bn, o to theo
tiu chun quc t nng cao trnh ca cc k s trong nc.
44

Trc thc trng cht lng cng tc kho st, thit k lp d n cn nhiu tn ti nh
nhiu on ng b st, l gy ch tc giao thng v thit k xy dng ng qu cao so
vi nh dn nh hng n mi trng, iu kin sng ca dn Chnh quyn thnh ph
cn ch o cc n v t vn khi lp d n phi qun trit v thc hin mc tiu pht trin
bn vng, lm n u tt n , khng li hu qu v sau, bn bc v lng nghe
kin nhn dn, c gii php ti u ngi dn c hng nhng thnh qu, nhng tin
ch do i tc Nh nc hay T nhn u t vo c s h tng.

3.1.6. To iu kin t nhn vay vn ODA

Ngun vn ODA c vai tr ht sc quan trng trong vic pht trin c s h tng giao
thng. Cc d n ODA i hi bn tip nhn phi c vn i ng, c th l tin, quyn s
dng t, lao ngTin gii ngn ODA nhanh hay chm ph thuc vo s kp thi
ca vn i ng, nng lc hp th ca bn tip nhn v nng lc qun l ca n v thc
hin. V vy mun huy ng cng nh s dng hiu qu ngun vn ny cn phi nhanh
chng b tr vn i ng cho d n, tng cng cng tc qun l d n, m bo cht
lng tiu chun cho khi lng cng vic hon thnh. Ngoi ra cn xy dng danh
mc cc d n cn thit ku gi vn ODA v tin hnh m phn, k kt cc hip nh
song phng v a phng vi cc nc tng vn cam kt ti tr trong thi gian ti.
Trong bi cnh thiu ht c s h tng, Chnh ph gn y c ch o to c ch
doanh nghip t nhn vay vn ODA. ng thi ny ang c nhiu nh ti tr quan tm.
Vit Nam l quc gia c s lng d n ODA rt ln v nu t nhn c tip cn ngun
vn ODA s gip cc d n sm c hon tt v mang li li ch cho ngi dn.

3.1.7. Cn c c quan chuyn trch

C quan chuyn trch c th thuc S K hoch u t, hoc thuc S Ti chnh i su


vo nghin cu chnh sch, cng nh l u mi qun l Nh nc, o to nhn lc v t
vn, h tr qu trnh thc hin cc d n PPP. C quan ny c th gi l Trung tm PPP.
Nhim v chnh ca Trung tm ny bao gm: nghin cu chnh sch lin quan n
chng trnh PPP, tiu chun ho v cung cp cc ti liu hng dn cho cc d n thc
hin theo hnh thc PPP, xc tin cc d n u t theo hnh thc u t PPP, o to
nhn lc tham gia v qun l cc d n PPP...
45

3.2. Nhm kin ngh lu di

3.2.1. Nng cao cht lng qun l hot ng u t cng

Qun l hot ng u t xy dng c s h tng trong nn kinh t th trng lun lun


phi i mi v pht huy tnh t ch sng to cc cp, ngnh, a phng nhm nng
cao hiu qu hot ng u t.

Thnh ph H Ch Minh ang dn n b i tnh trng qun l khp kn trong hot


ng u t c s h tng, c th l cng trnh xy dng c s h tng giao ph bt
cho khu vc t, cng nh l phi hp vi khu vc t cng tham gia vo cc d n. Trong
thi gian ti, s phn cp s phi y mnh, gn trch nhim ca cc cp khi thc hin d
n, nhng cn c hnh lang php l r rng hn.

Thi gian thc hin cc d n u t di ko theo s nh hng n tin nghim thu


cng trnh v a vo s dng, do c th lm gim hiu qu u t, thi gian thu hi
vn chm. Thi gian u t cng di th ri ro cng nh chi ph u t li cng ln, hn
na, n cn nh hng n kh nng cnh tranh ca doanh nghip. Do vn ln li nm
ng trong sut qu trnh thc hin u t nn nng cao hiu qu vn u t, cn tin
hnh phn k u t, b tr vn v cc ngun lc tp trung hon thnh dt im tng hng
mc cng trnh, qun l cht ch tin k hoch vn u t, khc phc tnh trng thiu
vn, n ng vn u t xy dng c bn nhm hn ch thp nht nhng mt tiu cc c
th xy ra trong thi k u t.

Cn thit phi xy dng v ban hnh tiu ch, tiu chun lm ch u t, ban qun l d
n km theo chc nng v trch nhim c th cho tng chc danh cng vic. Ngoi ra cc
t chc t vn, cc nh thu xy dng, cc t vn gim st khng thuc cng mt B,
Tnh, Thnh ph.

3.2.2. Hon thin cng tc u thu v tng cng qun l u thu

Trong thi gian qua, cng tc u thu b l nhiu yu km lm nh hng n cht


lng, tin d n, do quy ch u thu cha hon thin v thiu thng tin. V vy cc
nh qun l cn hon thin c ch u thu chm dt tnh trng u thu gi thp, thc
hin y trch nhim ti chnh gia ch u t v nh thu trong vic chm gii phng
mt bng, chm thanh ton nghim thu Trong qu trnh chun b v t chc u thu
46

cn xy dng cc t chc kinh t - k thut c th la chn nh thu c nng lc ti


chnh v k thut thi cng, hn ch nh thu tay tri khng c kh nng thc hin d n.

Ngoi ra cn c nhng ch ti x l cc vi phm trong u thu nh hin tng mua - bn


thu, nghim cm tnh trng cc nh thu cu kt nhng phn thng cho mt nh
thu, ri nhn li phn vic c chia t ngi thng cuc theo hp ng. Cn c nhng
hng dn c th, cc vn bn php quy, cc ch ti phi nht qun, r rng trnh
chuyn t m vic mua bn u thu, trnh to nn nhng k h nhm to nn nhng tiu
cc ngoi tm kim sot.

m bo tnh cng khai minh bch trong cng tc u thu, B Giao thng vn ti,
Chnh quyn thnh ph, v cc nh u t cn tin hnh u thu cnh tranh rng ri
trong tuyn chn nh thu trong xy dng cng trnh; phn chia gi thu ln, hoc theo
c phn on trnh tnh trng xi , lng ph, khng m bo tnh tng th. Hnh thc
u thu cnh tranh gip thnh ph la chn c nh thu ph hp, nng lc chuyn
mn, m bo c cht lng cng nh tin ca d n. Gi tr gi thu cn c
thng nht va khuyn khch cc thnh phn kinh t tham gia d thu, va khng qu
nh nh hng n cht lng, tnh ng b ca h thng h tng giao thng v gy kh
khn cho qun l.

Qun l u thu phi xuyn sut qu trnh t khu chun b n t chc u thu, nh
gi h s d thu, la chn nh thu v k kt hp ng, trnh trng hp nh thu trng
thu, c tn trong hp ng v nh thu thc hin cng vic l hai nh thu khc nhau.
Nghim minh x l cc trng hp mc ni gia nh qun l, nh thu, nh u t lm
tht thot vn ca Nh nc.

Mt vn yu km na trong cng tc u thu l thiu thng tin. Cn cng khai ha


cng tc u thu, thit lp trang Web thng tin v nh thu v u thu theo di, nh
gi hot ng ca ban qun l d n, nh thu trn phm vi ton quc v ni dung tin ,
cht lng. Kin quyt xut x l cc trng hp khng m bo th tc theo quy ch
u thu hoc cc vn nghi vn trong qu trnh t chc u thu v xt thu.
47

3.2.3. Xc tin vic tm kim cc ngun vn v phng thc huy ng vn b


sung v h tr cho vn Ngn sch

Trc thc trng nhiu d n khng th trin khai c v ngun vn ngn sch qu hn
hp. Do vy, bn cn tp trung vn cho cc d n quan trng, cn tim kim nhng d n
b sung khc cung cp cho nhng d n cn d dang hoc b nh hon do khng b
tr c ngun vn. y l gii php hu hiu va y nhanh tin cho cc d n va
nng cao hiu qu u t c s h tng. V cc ngun vn c tnh thng mi lun i hi
lnh vc u t phi em li li nhun v ngi i vay cn phi s dng vn hp l
hon tr c vn ln li cho ngi cho vay ng thi hn.

Phng thc huy ng vn u t theo hnh thc BOT t ra rt hiu qu i vi lnh vc


xy dng c s h tng. Song vic thu ht ngun vn thng qua phng thc ny cn rt
t so vi tim nng trong dn c v nc ngoi. Mun huy ng c cc ngun vn
trong v ngoi nc, trc ht phi xy dng danh mc cc d n BOT, BT ku gi
u t. Cc d n ny mun hp dn cc thnh phn kinh t tham gia cn phi mang tnh
kinh t cao, ngha l nhanh chng thu ph hon vn v hng li nhun hp l trc khi
chuyn giao cho Nh nc (BOT). Sau khi xy dng xong nh u t c th nhng bn
quyn thu ph ng, cu, phnu khng mun kinh doanh. Cc c quan Nh nc cn
cung cp y cc thng tin lin quan n d n cho nh u t nh quy hoch pht
trin kinh t, quy hoch giao thng trong thi gian di, nhng d n c nh hng n d
n BOT trong tng lai; lu lng xe trong mt ngy mt m; nhp tng trng lu
lng; cc thng tin v ti chnh nh thu, li sut u i u t, tuyn dng lao
ng nh u t c th tnh ton chnh xc tnh kh thi ca d n.

Ngoi phng thc trn, Nh nc c th vay vn thng qua pht hnh tri phiu cng
trnh, Tri phiu chnh ph xy dng C s h tng. y l hnh thc gp vn gin tip
ca t nhn v nc ngoi. Mun huy ng vn bng hnh thc ny th li sut tri phiu
phi hp dn ngi mua nhng khng gy gnh nng n nn cho ngn sch Nh nc.
Trong thi gian ti cn pht hnh nhiu loi tri phiu vi k hn khc nhau, li sut khc
nhau, v km theo nhng u i cn thit hng n nhiu i tng c vn nhn ri v
nhng nh u t ti chnh. Bn cnh cn ph bin rng ri thng qua cc phng tin
thng tin i chng mi ngi c th nm bt c im ca vic mua tri phiu.
48

Trong nhng nm ti cn phi tm kim nhiu hnh thc huy ng vn trong v ngoi
nc p ng nhu cu u t xy dng c s h tng ngy cng cao. Mt s hnh thc
c th thc hin l: i t ly cng trnh, u t theo phong tro (c ngha l nhn dn
ng gp cng sc, nguyn vt liu, tin bc xy dng ng x, cu cng trong khu
dn c).

3.2.4. Tng cng cng tc thanh tra, kim tra, gim st tt c cc ngnh, cc cp

chng tht thot lng ph, nng cao cht lng cng trnh v y nhanh tin d n
cn phi tng cng cng tc thanh tra, gim st hot ng u t xy dng ngnh Giao
thng vn ti. Trc tin, cn kin ton v hon thin t chc thanh tra ti cc ngnh, cc
cp; tp trung thanh tra u t xy dng p dng ng b cc bin php chng dn tri,
tht thot kt hp vi u tranh phng chng tham nhng, thc hnh tit kim; Kin quyt
x l nghim minh cc tp th v c nhn sai phm.

Ngoi ra, cng tc gim st v cng tc nh gi hot ng u t phi c tin hnh


xuyn sut t khu ph duyt ch trng u t n khu chun b u t, nh gi trong
qu trnh thc hin u t v nh gi qu trnh khai thc v vn hnh d n, thm ch
nh gi khu hu d n. Khng ph duyt d n u t nu cha lm r hiu qu v
m bo tnh kh thi ca ngun vn, khng c thi cng khi cha c quyt nh u t,
cha c thit k v quyt nh c ph duyt.

Hot ng thanh tra, kim tra, gim st phi c tin hnh thng xuyn, cng khai,
minh bch nhm ngn chn v x l kp thi cc sai phm trc, trong, v sau khi thc
hin d n. Vic gim st cng ng cng s c ch trng hn vi ch trng: tt c
cng trnh giao thng vn ti u c bo co gi n Hi ng nhn dn a phng,
cc on i biu Quc hi bit v t chc gim st.
49

KT LUN

Vi nhu cu u t giai on ti rt ln nhng ngun lc Nh nc c hn, Thnh


ph cn c nhng c ch, chnh sch hp l cc thnh phn kinh t cng tham gia u
t, kinh doanh c s h tng bng cc hnh thc thch hp gp phn thc y pht trin
kinh t - x hi, rt ngn tin trnh cng nghip ho, hin i ho ca Thnh ph.

Bn cnh u t t cc khu vc ngoi quc doanh, khu vc nc ngoi, u t cng v


ang ng gp ng k vo pht trin kinh t - x hi thnh ph c th l d n cu Ph
M, hm vt Th Thim... Tuy nhin, nhiu d n c hiu qu u t cha cao, do nhiu
hn ch v ngun vn, cng tc quy hoch, nng lc b my c quan nh nc cn yu
km do khng c ng lc thc y v c ch gim st mnh; quy nh v cch thc
thm nh, la chn d n cng cn n gin cha nh lng c li ch kinh t - x
hi; cc ch ti x l vi phm khng mnh; c ch qun l kinh ph cho u t cha
ph hp y chnh l nhng nguyn nhn gy ra cc tr ngi trong giai on va qua.

M hnh hp tc Nh nc - T nhn t ra tht s hiu qu trong u t cng, nht l


trong xy dng c s h tng. Vi m hnh ny, Nh nc v nh u t t nhn cng
hp tc v chia s ri ro trong qu trnh u t xy dng v vn hnh d n. thc hin
nhiu m hnh PPP hn na, trc ht chng ta cn c mt khung php l rng, cng
tc chun b lp k hoch, xc tin u ttht tt.
50

TI LIU THAM KHO

1. Ngn hng pht trin chu ADB (thng 11/2008), Public Private Partnership
(PPP) Handbook.
2. Ts. Nguyn Hng Thng, Ts. Nguyn Th Huyn (nm 2010), Thm nh d n
u t khu vc cng, Nh xut bn Thng K.
3. PGS. Trn c Dc (2000), Mt s vn c bn v kinh t u t Quy hoch v
qun l C s h tng, Nh xut bn Xy Dng.
4. Nguyn Hong Anh (2008), Hiu qu qun l u t cng ti thnh ph H Ch
Minh: vn v gii php, Lun vn Thc s kinh t.
5. Vneconomy (10/10/2006), Hp tc cng - t trong xy dng c s h tng: Hy
vng mi!, www.vneconomy.com.vn
6. Bo co 12 nm hot ng Qu u t HIFU (1997-2009).
7. Gia Linh (19/09/2008), Hp tc Nh nc T nhn trong pht trin h tng:
Thiu quy nh ph hp, dddn.com.vn/phapluatkinhdoanh
8. T Nguyn Vneconomy (15/09/2008), Hp tc u t Nh nc - T nhn: "Vn
vng li ch", www.vneconomy.com.vn
9. Lieven Jacquemyn Gim c khu vc ti chnh DN, KPMG Singapore; Nasir
PKM Abdul Counsel of Lovells LL, Hot ng PPP ti Vit Nam: Ch hnh
lang php l.
10. TS. Nguyn Th Huyn, Hnh thc hp tc cng t gp phn gii quyt nhu cu
vn cho c s h tng, Tp ch Cng ngh Ngn Hng, 05/2009.
11. V Quang Lm, Hp tc cng t Li gii cho bi ton huy ng vn u t h
tng ca thnh ph H Ch Minh, Tp ch Economic Development, 06/2009.
12. Mt s website:
http://www.diaoconline.vn/tinchitiet/23/8112/dau-tu-ha-tang-can-hop-tac-cong--tu/

http://www.giaothongvantai.com.vn/Desktop.aspx/News/Goc-nhin/Cau_Phu_My-
Diem_nhan_cua_phuong_thuc_BOT_trong_giao_thong/

http://vietbao.vn/Kinh-te/Giam-chi-phi-cho-du-an-bang-hop-tac-cong-tu/10917007/176/

www.cii.com.vn