You are on page 1of 235

1

LI CAM OAN

Ti xin cam oan y l cng trnh nghin cu ca chnh bn thn ti. Cc s


liu thng k v t iu tra c x l v s dng phn tch trong lun n theo ng
quy nh. Cc thng tin v kt qu nghin cu trong lun n l do tc gi t tm
hiu, c kt v phn tch mt cch trung thc, ph hp vi tnh hnh thc t.
Tc gi

V Th Uyn
2

LI CM N
hon thnh lun n, tc gi c s gip nhit tnh v to iu kin
ca rt nhiu ngi, qua y tc gi xin gi li cm n chn thnh ti h.
Trc ht, xin chn thnh cm n thy gio hng dn PGS.TS. Mai Quc
Chnh v c TS. Phm Thy Hng v s hng dn nhit tnh v nhng kin
ng gp lun n c hon thnh tt hn.
Xin gi li cm n chn thnh ti PGS.TS. Trn Xun Cu - Trng khoa
Kinh t Lao ng v Dn s v vic to iu kin thun li v nhng kin ng
gp qu bu ca thy trong sut qu trnh lm lun n.
Xin gi li cm n chn thnh ti cc gio s, ph gio s, tin s, cc thy
c trong khoa Kinh t Lao ng & Dn s v nhng kin ng gp cho lun n.
Xin gi li cm n chn thnh ti mt s cn b thuc Vin Khoa hc Lao
ng v cc vn x hi, Phng Thng k - V K hoch ti chnh, V Php ch
thuc B Lao ng thng binh v x hi, v mt s nhn vin thuc Tng cc
thng k v nhng li gp v c bit trong vic cung cp cc s liu thng k
phc v cho vic phn tch trong lun n.
Cui cng, xin chn thnh cm n cc nh qun l trong mt s doanh
nghip H Ni dnh thi gian tr li bng hi v phng vn su gip tc gi
c nhng thng tin cn thit phc v cho vic phn tch trong lun n.
Tc gi

V Th Uyn
3

MC LC
Trang
M U 11
Chng 1: C s l lun v to ng lc lao ng v s cn thit phi
to ng lc cho lao ng qun l 15
1.1 Vai tr ca lao ng qun l trong doanh nghip 15
1.2 To ng lc lao ng cho lao ng qun l 17
1.3 Mt s kinh nghim v to ng lc cho lao ng qun l trong
doanh nghip 48
1.4 S cn thit phi to ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh
nghip nh nc H Ni 58
Chng 2: Phn tch thc trng to ng lc cho lao ng qun l
trong cc doanh nghip nh nc H Ni 65
2.1 Mt s c im ch yu ca H Ni c nh hng n to ng lc
cho lao ng qun l trong cc doanh nghip H Ni 65
2.2 Phn tch thc trng to ng lc cho lao ng qun l trong mt s
doanh nghip nh nc H Ni 72
Chng 3: Cc gii php nhm to ng lc cho lao ng qun l
trong cc doanh nghip nh nc H Ni n nm 2020 129
3.1 Xu hng bin ng lao ng qun l trong cc doanh nghip nh
nc H Ni 129
3.2 Mt s quan im v to ng lc cho lao ng qun l trong cc
doanh nghip nh nc 130
3.3 Mt s gii php nhm to ng lc cho lao ng qun l trong cc
doanh nghip nh nc H Ni 136
KT LUN V KIN NGH 186
DANH MC CNG TRNH CA TC GI 190
TI LIU THAM KHO 191
PH LC 197
4

DANH MC CC CH VIT TT
C Cao ng
CNKT Cng nhn k thut
DN Doanh nghip
DNNN Doanh nghip nh nc
H i hc
TNN u t nc ngoi
KD Kinh doanh
G Gim c
LBQ Lao ng bnh qun
NNN Ngoi nh nc
TCDN Tnh cht doanh nghip
TCM Trnh chuyn mn
THCN Trung hc chuyn nghip
TP. HCM Thnh ph H Ch Minh
TG Tng gim c
5

DANH MC CC BNG
Trang
Bng 1.1 Cng nhn v gim st vin mun g t cng vic ca h -
ph lc 1 197
Bng 1.2 Yu t cng vic m ngi lao ng c, Nht Bn v M
quan tm - ph lc 1 197
Bng 1.3 Mt s c im khc bit gii tnh theo Deborah Sheppard -
ph lc 1 198
Bng 1.4 Biu hin khc bit gii tnh trong nhm cc nh qun l -
ph lc 1 198
Bng 1.5 Tnh trng nh xng ti ni sn xut - ph lc 1 199
Bng 1.6 Tnh trng bnh ngh nghip trong mt s ngnh - ph lc 1 199
Bng 1.7 Tnh trng ngh, cng vic c ting n vt tiu chun - ph
lc 1 199
Bng 1.8 S thch trong cng vic ca nhng ngi c nhu cu cao v
thnh t, lin kt v quyn lc - ph lc 1 200
Bng 1.9 Hai nhm yu t theo hc thuyt ca Herzberg - ph lc 1 200
Bng 1.10 ng dng ca hc thuyt k vng trong qun l - ph lc 1 200
Bng 2.1 S doanh nghip theo hnh thc s hu v ngnh kinh t trn
a bn H Ni 66
Bng 2.2 Doanh thu, gi tr sn xut ca cc doanh nghip theo hnh
thc s hu v ngnh kinh t (gi thc t) H Ni 68
Bng 2.3 S lao ng trong cc doanh nghip theo ngnh kinh t v
hnh thc s hu trn a bn H Ni 69
Bng 2.4 S lao ng theo gii tnh, nhm tui v hnh thc s hu 70
Bng 2.5 S lao ng theo trnh chuyn mn k thut v hnh thc
s hu 71
Bng 2.6 S lao ng qun l bnh qun mt doanh nghip theo v tr
v hnh thc s hu 72
6

Bng 2.7 T l lao ng qun l theo nhm tui, gii tnh v a


phng 74
Bng 2.8 T l lao ng qun l theo gii tnh, nhm tui v hnh thc
s hu 75
Bng 2.9 T l lao ng qun l theo trnh hc vn, chuyn mn v
hnh thc s hu 76
Bng 2.10 T l lao ng qun l theo trnh hc vn, chuyn mn v
a phng 77
Bng 2.11 Thm nin cng tc ca lao ng qun l theo gii tnh v
hnh thc s hu 78
Bng 2.12 T l lao ng qun l lm vic ph hp vi ngnh ngh o
to theo hnh thc s hu 79
Bng 2.13 T l lao ng qun l lm vic ph hp vi ngnh o to
theo a phng 80
Bng 2.14 Tin lng bnh qun mt lao ng theo hnh thc s hu 81
Bng 2.15 Tin lng bnh qun ca lnh o cc cp theo hnh thc s
hu, a phng 82
Bng 2.16 Tin lng bnh qun ca lao ng chuyn mn k thut theo
hnh thc s hu, a phng - ph lc 3 208
Bng 2.17 Tin thng bnh qun mt lao ng chia theo hnh thc s
hu 83
Bng 2.18 Tin thng bnh qun mt lao ng trong doanh nghip nh
nc theo a phng 84
Bng 2.19 S v nh cng mt s Tnh/ Thnh ph trng im-ph lc 3 208
Bng 2.20 S v nh cng chia theo loi hnh doanh nghip 86
Bng 2.21 Mu doanh nghip iu tra theo loi hnh v nhm ngnh -
ph lc 2 206
Bng 2.22 Mc ch la chn cng vic hin ti theo la tui 89
Bng 2.23 Mc ch la chn cng vic hin ti theo trnh chuyn mn 90
7

Bng 2.24 Yu t tc ng n mc ch la chn cng vic 91


Bng 2.25 Th bc nhu cu ca lao ng qun l 92
Bng 2.26 S khc bit v nhu cu theo gii tnh trong nhm cc nh
qun l 93
Bng 2.27 Cc kha cnh nh gi ca ngi qun l v cng vic h
ang m nhn - ph lc 3 209
Bng 2.28 Mc hi lng vi cng vic hin ti phn theo nhm tui
qun l 95
Bng 2.29 Mc hi lng vi cng vic hin ti theo gii tnh ca nh
qun l 97
Bng 2.30 Mc hi lng vi cng vic hin ti ca ngi qun l theo
trnh chuyn mn 98
Bng 2.31 Mc hi lng vi cng vic hin ti ca ngi qun l
phn theo chc danh 100
Bng 2.32 Mc hi lng vi cng vic hin ti ca ngi qun l theo
tnh cht doanh nghip 101
Bng 2.33 T nh gi v cch qun l cp di ca ngi lnh o trc
tip - ph lc 3 212
Bng 2.34 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v
s ng h cho nhn vin theo tui 105
Bng 2.35 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v
s ng h cho nhn vin theo gii tnh 106
Bng 2.36 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v
s ng h cho nhn vin theo trnh chuyn mn 108
Bng 2.37 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v
s ng h cho nhn vin theo chc danh 109
Bng 2.38 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v
s ng h cho nhn vin theo tnh cht doanh nghip 111
Bng 2.39 Yu t lm cho lao ng qun l hin ti cha hi lng vi
cng vic m nhn 113
8

Bng 2.40 Yu t lm cho lao ng qun l cha hi lng vi ngh


nghip hin ti 114
Bng 2.41 Yu t nh hng quan trng n kh nng thng tin v thu
nhp ca ngi qun l (theo kha cnh ca quan trng nht) 116
Bng 2.42 Yu t nh hng xu n trng thi tinh thn ca ngi qun
l 117
Bng 2.43 S mu thun v quan im vi ng nghip trong tp th
phn theo trnh ca nh qun l 120
Bng 2.44 Nguyn nhn lm cho chng trnh o to cha hiu qu 121
Bng 2.45 Mong mun chuyn sang doanh nghip khc trong iu kin
lm vic hin nay theo trnh chuyn mn 123
Bng 2.46 Mong mun chuyn sang doanh nghip khc trong iu kin
lm vic hin nay theo tui 124
Bng 2.47 Mong mun chuyn sang doanh nghip khc trong iu kin
lm vic hin nay theo tnh cht doanh nghip 125
Bng 2.48 Mong mun chuyn sang doanh nghip khc trong iu kin
lm vic hin nay theo gii tnh 126
9

DANH MC CC S
Trang
S 1.1 Quan h gia nhn cch vi cc yu t di truyn v mi
trng - ph lc 1 201
S 1.2 Qu trnh pht trin nhn cch c nhn - ph lc 1 201
S 1.3 M hnh kt hp cc bin trong thuyt ngu nhin - ph lc 1 201
S 1.4 Ba cp ca vn ha doanh nghip - ph lc 1 202
S 1.5 H thng th bc nhu cu ca Maslow - ph lc 1 203
S 1.6 Qu trnh pht trin nhu cu c nhn theo hc thuyt ERG -
ph lc 1 203
S 1.7 Quan h gia nhu cu vi hnh vi lao ng 41
S 1.8 M hnh hc thuyt k vng - ph lc 1 204
S 1.9 Quan h gia cc bin xc nh ng lc lao ng trong hc
thuyt k vng - ph lc 1 204
S So snh tnh cng bng l bin tc ng ti quan h gia
1.10 quyn li, s tha mn v thc hin cng vic - ph lc 1 204
S Quan h gia t mc tiu vi kt qu lm vic - ph lc 1 204
1.11
S Qu trnh t mc tiu - ph lc 1 205
1.12
S Quan h gia mc ca mc tiu v kt qu thc hin cng
1.13 vic - ph lc 1 205
S M hnh tng th trong to ng lc 48
1.14
S 3.1 S thng tin lao ng qun l - ph lc 3 214
10

M U
1.Tnh cp thit ca ti
Ngun nhn lc x hi ni chung v lao ng qun l ni ring l ti sn quan
trng nht ca mi quc gia, quyt nh s pht trin kinh t, vn ha, x hi, khng
nh v th dn tc trn trng quc t. Trong mi doanh nghip nhn lc l u
vo quan trng nht, quyt nh qu trnh kt hp cc ngun lc khc mt cch c
hiu qu to ra sn phm dch v p ng yu cu khch hng, trong lao ng
qun l quyt nh hiu qu hot ng sn xut kinh doanh, quyt nh s tn ti v
pht trin ca doanh nghip bi vai tr quan trng trong lp k hoch, t chc, iu
hnh v kim sot cc hot ng sn xut kinh doanh nhm t c mc tiu.
Vi chng ng cng nghip ha v hin i ha nc ta hin nay i hi
i ng qun l trong cc doanh nghip phi lun nng ng, tin phong trong cng
vic, sng sut trong mi quyt nh, cn c ng lc lm vic cao, nu gng sng
trong doanh nghip thc hin thnh cng cc nhim v qun l. S thay i
nhanh chng ca khoa hc cng ngh bn cnh vic mang li nhng thnh tu ln
cho s pht trin kinh t - x hi nh phng php sn xut tin tin, chi ph thp,
cht lng sn phm v dch v cao, cng to ra nhng thch thc khng nh vi
bt k quc gia v doanh nghip no khng tm c cch tip cn hp l. ng
thi, xu hng ton cu ha hi nhp kinh t AFTA v WTO to ra nhng c hi
cho s pht trin kinh t x hi nh tn dng li th so snh trong thng mi
nhng li gy ra p lc cnh tranh gay gt gia cc quc gia v cc doanh nghip.
ng vng v thnh cng trong cnh tranh th gnh nng trc ht t ln vai
ngi qun l, bi quyt sch ca h m ng cho mi hot ng.
Hn na, H Ni l trung tm kinh t, chnh tr, vn ha, x hi ca c nc,
s pht trin kinh t ca H Ni c vai tr quan trng vi nn kinh t quc dn.
Quan im nht qun ca ng v Nh nc ta vn khng nh vai tr ch o ca
doanh nghip nh nc trong s nghip pht trin kinh t n nm 2020 a Vit
Nam c bn tr thnh mt nc cng nghip theo hng hin i. Tuy nhin, mt
s kin cho rng hiu qu lm vic ca lao ng qun l trong doanh nghip nh
11

nc cha cao, tc phong tr tr so vi lao ng qun l trong cc loi hnh doanh


nghip khc. Cng tc to ng lc cho lao ng qun l cn cha c quan tm
thch ng lm cho ng lc lm vic ca lao ng qun l trong cc doanh nghip
nh nc H Ni cha cao c th p ng kp vi yu cu pht trin ca giai
on mi.
Bi vy, cu hi t ra trong nghin cu ca lun n l: ng lc lm vic ca
lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H Ni hin nay th no?
Nhng nguyn nhn no lm hn ch ng lc lm vic ca lao ng qun l trong
cc doanh nghip nh nc H Ni? Trn c s tm ra cc gii php nhm to
ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H Ni v Vit
Nam n nm 2020 l ht sc cp thit nhm p ng vi yu cu pht trin kinh t
ca t nc v xu hng hi nhp kinh t th gii.
2. Mc ch nghin cu
Th nht, lun n h thng ho nhng l lun cn bn v lao ng qun l v
vai tr ca lao ng qun l trong hot ng sn xut kinh doanh ca doanh nghip;
h thng v xut v ng lc lao ng, cc yu t to ng lc, cc bin php to
ng lc cho ngi lao ng v lao ng qun l trong doanh nghip.
Th hai, lun n phn tch v nh gi thc trng ng lc lm vic ca lao
ng qun l, cc yu t to ng lc cho lao ng qun l theo tm quan trng ca
chng, mc tho mn nhu cu ca lao ng qun l thng qua cc bin php to
ng lc c p dng trong mt s doanh nghip nh nc H Ni t thi k i
mi, tm ra nguyn nhn lm hn ch ng lc ca lao ng qun l trong doanh
nghip nh nc H Ni.
Th ba, lun n xut nhng quan im v gii php nhm to ng lc cho
lao ng qun l trong doanh nghip nh nc H Ni to cho s pht trin
ca doanh nghip nh nc trong thi k mi.
3. i tng v phm vi nghin cu
i tng nghin cu tp trung xc nh nhu cu ca lao ng qun l trong
tng quan vi cc bin php p ng cc nhu cu trong mt s doanh nghip
12

nh nc H Ni, c so snh vi cc bin php to ng lc cc doanh nghip


loi hnh khc. Trn c s nh gi mc tho mn ca lao ng qun l, cch
kch thch cc nhu cu mi tng ng lc lm vic.
i tng kho st tp chung ch yu vo lao ng qun l (nhm lnh o
cc cp v chuyn mn trong cc phng ban chc nng) ang lm vic trong cc
doanh nghip nh nc, lao ng qun l trong mt s doanh nghip ngoi nh
nc v doanh nghip c vn u t nc ngoi thuc nhiu ngnh kinh t.
Phm vi kho st ca lun n tp trung ch yu vo mt s doanh nghip nh
nc H Ni hot ng trong mt s ngnh c bn nh cng nghip, xy dng,
giao thng, thng mi v dch v. Cc s liu v thng tin thu c s dng nhm
nh gi ng lc lm vic ca lao ng qun l trong doanh nghip nh nc, s
liu v thng tin v cc doanh nghip ngoi nh nc, c vn u t nc ngoi
dng so snh, tham kho.
Thi gian nghin cu trong khong thi gian t nm 2000 n 2006.
Cc quan im v gii php to ng lc cho i ng lao ng qun l trong
doanh nghip nh nc H Ni s c xy dng v p dng trong giai on pht
trin mi. ng thi, cc quan im v gii php to ng lc c th tham kho vn
dng trong to ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip khc trn c
nc ti nm 2020.
4. Phng php nghin cu
Cc phng php ch yu c s dng trong nghin cu l phng php tng
hp, thng k, iu tra mu bng bng hi v phng vn, phn tch so snh nh
tnh v nh lng.
Cc s liu thng k c thu thp thng qua cc ti liu thng k, bo co
c xut bn, cc bo, tp ch, internet, cc kt qu ca mt s cng trnh nghin
cu lin quan c cng b.
Cc s liu kho st c thu thp thng qua iu tra chn mu bng phng
php bng hi v phng vn su mt s lao ng qun l trong cc doanh nghip
13

nh nc v trong loi hnh doanh nghip khc H Ni. S liu thng tin kho st
trc tip trong mt s doanh nghip H Ni c tin hnh trong nm 2006.
Kt qu iu tra c x l bng chng trnh SPSS, cc thng tin c s
dng vo qu trnh phn tch su v ng lc v to ng lc cho lao ng qun l
trong cc doanh nghip nh nc H Ni n nm 2020.
5. Tng quan cc nghin cu v to ng lc lao ng
C nhiu quan im khc nhau v ng lc lao ng c a ra bi Maier v
Lauler (1973), Bedeian (1993), Kreitner (1995), Higgins (1994) v khng nh to
ng lc cho ngi lao ng gip cho doanh nghip tn ti v pht trin. Mt vi
ti liu cp n hai nhm yu t nh hng n to ng lc: nhm yu t thuc
bn thn ngi lao ng v nhm yu t mi trng [21], [59]. Cc nh nghin cu
cn ch ra cch tip cn vi to ng lc theo hai cch khc nhau: cc hc thuyt v
ni dung (ca Maslow, Alderfer, McClelland, Herzberg) ch ra cch tip cn vi cc
nhu cu ca lao ng qun l; nhm hc thuyt v qu trnh (ca Adams, Vroom,
Skinner, E.A.Locke) tm hiu l do m mi ngi th hin hnh ng khc nhau
trong cng vic [68]. Vn dng cc hc thuyt trn, mt vi nghin cu ch ra cc
yu t to ng lc v cc thc hin. Zimmer (1996) nhn mnh cn tuyn ng v
i x cng bng, coi trng o to. Gracia (2005) nhn mnh cn gip nhn vin
thy r xu hng, k tht mi nht trong ngnh, to iu kin h pht huy sng
kin v ng dng trong cng vic. Apostolou (2000) nhn mnh quan h gia to
ng lc vi s li cun cp di. Kovach (1987) ch ra 10 yu t nh hng n
ng lc, trong cng vic thch th cng quan trng khi thu nhp tng, cn lng
cao quan trng hn trong nhm c thu nhp thp. Mi vi nh nghin cu Vit
Nam cng nhn mnh lng cao c tc dng kch thch ln do tnh trng kinh t
thp [21]. Nghin cu England (1986)
Tuy nhin, cc hc thuyt trn ch cp ti mt kha cnh ca vn . Porter v
Lauler (1968) kt hp cc hc thuyt trn v a ra mt m hnh tng th trong
to ng lc. Whetten v Cameron (1991), v Wood, Wallace, Zefane (2001) cng
ng h m hnh ny. Vi l do trn, m hnh tng th c la chn nghin cu
14

v to ng lc cho lao ng qun l trong doanh nghip nh nc H Ni n


nm 2020.
6. Nhng kt qu v im mi ca lun n
Lun n h thng ha cc l lun cn bn v lao ng qun l, h thng v
xut quan im v ng lc lao ng, la chn m hnh tng th ch ra cch tip
cn vi to ng lc cho lao ng v lao ng qun l trong doanh nghip.
Lun n phn tch v nhu cu, s tho mn, cch pht trin nhu cu mi nhm
tng ng lc trong lao ng cho lao ng qun l trong doanh nghip nh nc
H Ni. Lun n ch ra nhng u nhc im ca cc bin php to ng lc ang
c p dng trong cc doanh nghip ny, ch ra cc nguyn nhn tn ti nh hng
n ng lc lm vic ca lao ng qun l.
Lun n xut mt s quan im v gii php nhm to ng lc cho lao
ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H Ni thc s khng nh vai
tr ch o ca doanh nghip nh nc trong thi k pht trin kinh t mi ca H
Ni n nm 2020.
7. Kt cu ca lun n
Ngoi phn m u, kt lun, mc lc, cc bng biu, cc ph lc, danh mc
ti liu tham kho, ni dung ca lun n gm 03 chng:
Chng 1: C s l lun v to ng lc lao ng v s cn thit phi to ng lc
cho lao ng qun l trong doanh nghip
Chng 2: Phn tch thc trng to ng lc lao ng cho lao ng qun l trong
cc doanh nghip nh nc H Ni
Chng 3: Cc gii php nhm to ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh
nghip nh nc H Ni n nm 2020
15

Chng 1: C S L LUN V TO NG LC LAO NG V S CN


THIT PHI TO NG LC CHO LAO NG QUN L
1.1 Vai tr ca lao ng qun l trong doanh nghip
1.1.1 Khi nim v phn loi lao ng qun l
Lao ng qun l l tt c nhng ngi lao ng hot ng trong b my
qun l v tham gia vo vic thc hin cc chc nng qun l [2, tr.135].
Theo chc nng qun l, lao ng qun l gm nhn vin qun l k thut,
qun l kinh t v nhn vin hnh chnh. Nhn vin qun l k thut c o to
ti cc trng k thut, lm cc cng vic k thut, hay chu trch nhim hng dn
k thut trong doanh nghip. Nhn vin qun l kinh t thc hin vic lnh o, t
chc, qun l cc hot ng sn xut kinh doanh ca doanh nghip. Nhn vin qun
l hnh chnh gm nhng ngi lm cng tc nhn s, hnh chnh, vn th, bo v,
li xe, tp v, chu trch nhim ch dn v thc hin cc vn thuc v lnh vc
hnh chnh ca doanh nghip.
Theo vai tr thc hin chc nng qun l, lao ng qun l gm lnh o, cc
chuyn gia v nhn vin thc hnh k thut. Nhm lnh o gm nhng ngi
ng u cc cp ca doanh nghip nh lnh o cp cao (gim c, ph gim c,
trng/ph cc phng ban chc nng) v cc qun l tc nghip (qun c, trng
b phn kinh doanh) chu trch nhim trc tip a ra cc quyt nh v thc hin
cc quyt nh qun l trong b phn ca mnh theo mc tiu ca doanh nghip.
Cc chuyn gia l nhng ngi thuc phng ban chc nng trong b my qun l,
thc hin cc cng vic thuc chuyn mn nh nghin cu, xy dng, pht trin v
a vo p dng cc phng php qun l v t chc sn xut kinh doanh mi t
vn cho lnh o ra cc quyt nh qun l, gip t chc thc hin kim tra m
bo thc hin cc quyt nh c hiu qu. Nhn vin thc hnh k thut (ngi lm
cng tc hch ton v kim tra, hnh chnh vn th lu tr, bo v v tp v) vi
nhim v thu thp, chun b, x l cc thng tin ban u nhm cung cp cho nhm
chuyn gia v nhm lnh o doanh nghip, chun b v gii quyt cc th tc hnh
chnh. Cng vi tin b khoa hc k thut s lng nhn vin thc hnh k thut
16

gim xung ng k do p dng mt s phn mm x l thay cho cng vic th


cng. S kt hp hi ha ba nhm lao ng qun l trn theo c im ca mi
doanh nghip s gip cho b my qun l ca doanh nghip hot ng tt nng
cao hiu qu ca doanh nghip
1.1.2 Vai tr ca lao ng qun l
c im ca lao ng qun l l hot ng lao ng tr c i hi t duy v
sng to cao. Ty vo v tr cng vic m nhn i hi ngi qun l phi c s
tp trung t tng, c tnh c lp v quyt on trong cng vic khc nhau. Trong
qu trnh lm vic i hi h phi c kh nng thu nhn v x l thng tin phc
v cho qu trnh ra quyt nh qun l. Khi thc hin nhim v ngi qun l phi
thc hin nhiu mi quan h giao tip vi cp trn, ng nghip, cp di, nh cung
cp v khch hng, v.v. Cng vic ca ngi qun l lun b can thip, ngt qung
do nhng bin ng pht sinh s v trong ngy nn cn phi kin tr. Hn na,
ngi qun l c v tr cng cao th cng phi dnh nhiu thi gian cho hi hp theo
cc chng trnh c ln k hoch hoc pht sinh, v iu gy thm cng
thng cho h [2], [26].
Hot ng sn xut kinh doanh cng pht trin, s cnh tranh cng gay gt th
vai tr quan trng ca ngi qun l cng tng. Nhng mc th hin vai tr l
khc nhau ty thuc v tr cng vic m h m nhn trong doanh nghip. cp
lnh o doanh nghip, nhim v ca h mang tnh chin lc, i hi phi c kh
nng nhn xa trng rng, bit phn tch tnh hnh, bit cch ginh ly c hi xy
dng cc chin lc kinh doanh ph hp doanh nghip c th thch ng vi s
bin ng ca mi trng kinh doanh nhm khng nh v th trn thng trng.
Cp qun l trung gian c nhim v qun l mi hot ng ca mt hoc nhiu b
phn thng qua vic lp k hoch, phn b cc ngun lc, phi hp cc hot ng
v qun l kt qu ca c nhm. Ngi qun l cc cp cn thit lp v duy tr c
cc mi quan h vi mi ngi trong doanh nghip c c s hip tc cng
vic nhp nhng trong cc hot ng ca h v ca doanh nghip.
17

Nh vy, lao ng qun l khng ch thc hin nhng vn chuyn mn m


nhn m phi gii quyt rt nhiu vn lin quan n con ngi trong qu trnh
lm vic. Do , hot ng lao ng ca h khng nhng mang tnh khoa hc m
i hi phi nng ghp tnh ngh thut trong . H chnh l cu ni gia cc yu t
bn trong v bn ngoi doanh nghip, m bo li ch ca cc bn lin quan l
li ch ca doanh nghip, ngi lao ng v ca ton x hi. H khng trc tip
tham gia vo qu trnh sn xut kinh doanh nhng li ng vai tr rt quan trng
trong vic lp k hoch, t chc iu hnh, kim sot v iu chnh cc hot ng
ca doanh nghip ng hng. Cc quyt nh qun l ng s to cho s pht
trin ca doanh nghip v ngc li s lm cho doanh nghip iu ng v c th
ng trn b vc b ph sn. lm tt cng vic ca bn thn i hi ngi qun
l phi lun n lc, ht lng v cng vic v khng ngng nng cao trnh
thch ng vi s thay i ca mi trng tc i hi cn phi c ng lc lm vic.
Chng ti ng vi nhn nh v vai tr ca lao ng qun l nh trn,
nhng i tng nghin cu trong lun n gm nhng ngi c mt v tr v thc
hin nhng chc nng qun l nht nh trong b my doanh nghip gm lnh o
cp cao (gim c, ph gim c, k ton trng), lnh o cp trung gian (cp ph
phng tr ln), qun l tc nghip (qun c, t trng sn xut) v cc lao ng
chuyn mn nghip v thuc cc phng chc nng.
1.2 To ng lc lao ng cho lao ng qun l
1.2.1 Khi nim ng lc v to ng lc lao ng
Maier v Lawler (1973) a ra m hnh v kt qu thc hin cng vic ca
mi c nhn nh sau:
Kt qu thc hin cng vic = Kh nng x ng lc
Kh nng = Kh nng bm sinh x o to x Cc ngun lc
ng lc = Khao kht x T nguyn
Nh vy, ng lc c tc ng rt ln n thc hin cng vic ca mi c
nhn. iu c th l gii ti sao mt ngi bt u lm vic trong t chc, doanh
nghip c trnh cao nhng kt qu thc hin cng vic li thp hn k vng ca
18

t chc l do ngi khng c ng lc lm vic. Cng vi qu trnh pht trin


ca doanh nghip i hi chnh mi thnh vin trong phi n lc khng ngng
nng cao trnh p ng nhu cu tn ti v pht trin ca doanh nghip. Qu
trnh o to c tc ng rt ln n vic nng cao kh nng ca c nhn, khi ngi
c ng lc cng cao th cng mun hc tp pht trin bn thn, v khi kh
nng tng cng ng ngha vi vic tng ng lc lm vic.
Theo Maier v Lawler (1973), ng lc l s khao kht v t nguyn ca mi
c nhn. Kreitner (1995), ng lc l mt qu trnh tm l m n nh hng cc
hnh vi c nhn theo mc ch nht nh. Higgins (1994), ng lc l lc y t bn
trong c nhn p ng cc nhu cu cha c tha mn. Bedeian (1993), ng
lc l s c gng t c mc tiu.
Theo quan im ca tc gi: ng lc l s khao kht v t nguyn ca mi c
nhn nhm pht huy mi n lc hng bn thn t c mc tiu ca c nhn
v mc tiu ca t chc.
Khi ngi lao ng c ng lc lm vic s t gic dn ht kh nng thc
hin cng vic c giao sao cho hiu qu, gp phn gip doanh nghip t c
mc tiu kinh doanh. Thc t li ch c quan h rt cht vi ng lc lm vic,
nhng li ch ca c nhn v li ch ca tp th li lun mu thun. ngi lao
ng c th t nguyn theo cc nh hng ca doanh nghip th cn cho h thy r
li ch ca bn thn h ch t c khi li ch ca doanh nghip t c tc phi
hng mc tiu ca c nhn theo mc tiu ca t chc. Lm c iu chnh l
to ra ng lc lm vic cho ngi lao ng, v chnh l kh nng tim tng
tng nng sut v hiu qu ca doanh nghip.
To ng lc l s vn dng mt h thng cc chnh sch, bin php, cch
thc qun l tc ng ti ngi lao ng nhm lm cho ngi lao ng c ng lc
trong cng vic, thc y h hi lng hn vi cng vic v mong mun c ng
gp cho t chc, doanh nghip.
1.2.2 Cc yu t tc ng ti to ng lc lao ng
19

ng lc ca ngi lao ng gn lin vi cng vic v t chc h lm vic.


ng lc c nhn khng t nhin xut hin m do s vn ng ng thi ca cc
ngun lc thuc chnh bn thn v trong mi trng sng v lm vic ca h to ra.
Bi vy, hnh vi c ng lc trong t chc l kt qu tng hp ca s kt hp nhiu
yu t tc ng bao gm cc yu t thuc chnh bn thn ngi lao ng v cc yu
t thuc mi trng ni h tin hnh cng vic.
1.2.2.1 Cc yu t thuc bn thn ngi lao ng
Mc tiu c nhn: Mc tiu chnh l ci ch mun t ti, n nh hng cho
mi ngi cn lm g v nh th no t c cc mong i t ra. Tuy nhin,
khng phi lc no mc tiu ca ngi lao ng cng cng hng vi mc tiu ca
t chc, nhiu khi nhng ci ngi lao ng cho rng c gi tr i vi h th c th
lm hi n li ch ca t chc. Hai bn li lun mong mun t c mc tiu ca
chnh mnh. Nu khng c s dung ha th c th c hai bn u khng t c
mong i ca chnh mnh. Bi t chc cn cc hnh ng hp sc ca c nhn, cn
chnh bn thn c nhn cn s thnh cng ca t chc m bo li ch ca bn
thn. Bi vy, cng vic ca ngi qun l l phi bit hng cp di t cc mc
tiu theo k vng ca t chc nhng cn lu n tnh hp l ca mc tiu bi nu
mc tiu qu d s lm ngi lao ng t tha mn, cn qu kh dn ti s tht
vng. Mc tiu c xem l hp l khi c th, r rng, lng ha c, c tnh
thch thc to iu kin hon thnh tt mc tiu.
H thng nhu cu c nhn: Mi ngi khi tham gia vo mt t chc u c
nhng mong mun tha mn nhng nhu cu ring ca mnh c th tn ti v pht
trin. V c bn h thng nhu cu ca con ngi c th chia lm hai loi l nhu
cu vt cht v nhu cu tinh thn. Nhu cu vt cht l i hi v iu kin vt cht
cn thit con ngi c th tn ti v pht trin v th lc. Nhu cu tinh thn l
nhng i hi v iu kin c nhn tn ti v pht trin v mt tr lc. Hai loi
nhu cu ny gn b mt thit v c quan h bin chng. Tha mn nhu cu vt cht
cng lm cho con ngi thoi mi tinh thn v thc y h hng say lm vic. Mc
tha mn nhu cu th hin ra l li ch ca h c m bo. Li ch m c nhn
20

nhn nhn u tin l li ch kinh t gia cc c nhn trong tp th v gia ngi


lao ng vi ngi s dng lao ng. Nu li ch kinh t khng c m bo th
s trit tiu ng lc lm vic ca h v khi li ch kinh t c m bo th li ch
tinh thn cng c p ng. Bi vy, to ng lc iu quan trng u tin l
phi bit c ngi lao ng mun g t cng vic m h m nhn. C rt nhiu
nghin cu nhm xc nh nhng mong mun ca c nhn trong cng vic. Theo
nghin cu ca Kovach (1987) M ch ra nhng iu ngi lao ng quan tm
theo nhm cng nhn chnh v gim st vin (bng 1.1, ph lc 1), iu khc bit
l do s khc bit v bn cht cng vic m hai loi lao ng m nhn v v tr,
vai tr ca h trong qu trnh sn sut kinh doanh. Theo Kovach, lng cao c
coi l quan trng nht trong nhm lao ng c thu nhp thp (di 12000 $/nm
trong nm 1986). Yu t ny gim dn mc quan trng xung trong nhm lao
ng c thu nhp cao hn v nhm c thu nhp cao nht (> 28000 $/nm) th mc
xp hng ca n ng th 10 trong nhm yu t m ngi lao ng quan tm.
Hn na, nhu cu ngi lao ng nhng nc c vn ha khc nhau cng c
nhng khc bit nht nh. Nghin cu England (1986) vi cu hi tm hiu v yu
t cng vic m ngi lao ng quan tm, thng k iu tra kt qu c, Nht
Bn v M cng cho kt qu khc nhau (bng 1.2, ph lc 1).
Kh nng v kinh nghim lm vic: Theo Maier & Lawler (1973), kh nng
mi ngi c to thnh t ba yu t l bm sinh, o to v cc ngun lc vn
dng cc kin thc hc vo thc t. Kh nng bm sinh c tnh di truyn, lin
quan trc tip n kha cnh th lc v tr lc ca mi ngi. Mt ngi cng c
tha hng cc gien tt t gia nh th cng c t cht tt hc tp, lnh hi nhng
vn xung quanh, nhng mi ch dng tim n. Kh nng c nhn c c ch
yu l thng qua qu trnh gio dc - o to. Mt ngi cng tr cng tham gia hc
tp nhiu, c nhiu bng cp th cng tip thu, lnh hi c nhiu kin thc
nng cao kh nng lm vic. Tuy nhin, khi c kin thc nhng khng c iu
kin, tc khng c b tr cng vic ph hp vi kh nng v khng c cung
21

cp cc iu kin vt cht thc hin th kh nng cng khng th pht huy


hoc ch c khai thc rt t trn thc t.
Khi qu trnh lm vic cng lu th kinh nghim ca ngi lao ng cng tng.
Kinh nghim lao ng biu hin s ln lao ng lp li nhng cng vic c
giao theo thi gian, ln ca kinh nghim t l thun vi mc lp li cc hot
ng trong cng vic m h tri qua. Nhng ngi cng c nhiu kinh nghim
th s chn chn trong cng vic cng ln v nng sut lao ng cng cao hn. Theo
Jaggi (1979) nghin cu v cc nh qun l n cho rng kh nng v kinh
nghim tc ng rt ln ti ng lc lm vic ca ngi lao ng. Theo ng, nhng
ngi c kh nng v kinh nghim lm vic cng cao th cng quan tm tha mn
nhu cu c tn trng v t ch trong cng vic. pht huy c kh nng v
kinh nghim cn giao cng vic ph hp vi kh nng, s trng, phn nh trch
nhim r rng pht huy ht nhng li th ca ngi lao ng.
c im nhn khu hc: Cc c im v nhn khu hc l nhng yu t
nn tng cho bit ngun gc con ngi v qu trnh pht trin ca h bao gm cc
c im v gii tnh, tui, chng tc v tn gio. Thc t cc yu t ny rt d xc
nh thng qua hnh thc bn ngoi hoc h s nhn s ca nhn vin. Nhng yu
t ny rt c ch xem xt tnh trng hin thi ca h v a v x hi ca gia nh
h. Yu t ny cng phi c quan tm trong cc doanh nghip do ngun nhn lc
ca cc t chc ngy cng tr nn a dng vi nhng nhm ngi c tui, gii
tnh, chng tc, tn gio khc nhau. Hn na, cng vi qu trnh pht trin th lut
php v lao ng lin quan ti vic chng phn bit i x gia cc nhm cng
c cao. C nhiu nghin cu ch ra s khc bit v c im nhn khu hc
tc ng n hnh vi lm vic. ng Deborah Sheppard a ra im khc bit v
gii tnh th hin qua (bng 1.3, ph lc 1). Nam gii thng th hin s cnh
tranh, s nng ng, thch tm ti sng to v th lc tt trong cng vic nhng hay
cu th, nng vi v thiu kin tr trong cng vic. Tri li, n gii thng cn thn,
cn c, c sc chu ng v tnh kin tr cao nhng li d an phn, khng thch di
chuyn, khng thch ganh ua, d di trong cng vic. Khi b tr v s dng lao
22

ng cn lu n cc kha cnh do gii tnh chi phi nhm to ra nhng nhm lm


vic hiu qu.
Mt s nghin cu khc cho thy c rt t s khc bit v mt vi kha cnh
gia nam v n c nh hng n n lc v kt qu thc hin cng vic ca h nh
kh nng gii quyt vn , k nng phn tch, s cnh tranh, ng lc, kh nng
hc tp v s ha ng (bng 1.4, ph lc 1). N hay nam u c th tr thnh nh
qun l gii do nhng th mnh nht nh trong cng vic. Do cn to nhng c
hi ngang nhau cho nhng ngi c kh nng khng phn bit gii tnh h c th
pht trin trn nc thang ngh nghip v cng hin cho doanh nghip.
S khc bit v tui cng cn nhn nhn trong ngun nhn lc ca doanh
nghip. Tui tc th hin vai tr gnh vc x hi trong cuc sng ca mi ngi
nh c hay cha c gia nh, sp ngh hu, cng nh th hin nh hng khc
nhau trong cng vic. La tui khc nhau dn ti li sng v hnh ng khc nhau.
Ngi tr tui thng nng ng, sng to, ham hc hi, thch mo him v thch di
chuyn, nhng li rt sc ni, i khi qu mo him dn ti tht bi. Tui cng tng
th thng t sng to, hay bo th, khng thch di chuyn nhng rt giu kinh
nghim v thn trng hn khi ra quyt nh. Kinh nghim sng ca bn thn gip
h xt on tnh hung mt cch chn chn hn. Nghin cu ca Jaggi (1979) v
cc nh qun l n cho thy nhng ngi qun l di 35 tui rt coi trng
nhu cu c tn trng v t qun, nhng nhng ngi gi hn li coi trng nhu
cu an ton. Kovach (1987) ch ra rng nhng ngi lao ng trn 50 tui coi trng
cng vic th v, cn di 30 tui li rt quan tm n lng cao v s m bo
cng vic. Do , bit b tr v s dng hp l ngun nhn lc c nhng la tui
khc nhau s gip tn dng nhng u im v hn ch nhc im ca h c
c s hp tc tt nht trong cng vic.
S khc bit v chng tc v tn gio cng cn phi lu tm khi xu hng hi
nhp kinh t quc t tr thnh vn ton cu. Thc t cn tn ti nhiu s phn
bit v chng tc da trng, da en, da mu, gia dn tc thiu s vi dn tc a s,
gia nhng ngi c tn ngng khc nhau, lm ph v tnh cng bng trong i x
23

vi ngi lao ng. Bi vy, khng nn phn bit i x lin quan n ngun gc
ca h thc y h lm vic v mc tiu ca t chc.
Mi doanh nghip c mt ngun nhn lc a dng v tui, gii tnh, chng
tc, tn gio m khng c cch qun l ph hp s khng th tn dng c sc
mnh tng hp ca mt tp th em li. Doanh nghip cn nhn nhn ti cc yu t
ny nhm xy dng cc chnh sch qun l hp l to ng lc lm vic cho h,
trnh s phn bit i x vi cc yu t m bn thn c nhn khng th kim sot
c.
c im nhn cch: Nhn cch l tng th cc thuc tnh tm l c nhn,
va c ngha x hi, va c trng cho tnh c nhn trong giao tip. Nhn cch
cho thy r biu hin v hnh thc, suy ngh, cm nhn v hnh ng ca mi
ngi. Hiu r nhn cch c nhn gip ngi qun l c th on bit c nhn
vin c th lm c g v mong mun lm g trong t chc. Nhn cch th hin
qua bn kha cnh: xu hng l mc ch sng ca mi ngi; tnh cch biu hin
qua cch c x vi ngi xung quanh; tnh kh l thuc tnh tm l c nhn gn lin
vi kiu hot ng thn kinh tng i bn vng ca con ngi c th hin thng
qua cc hnh vi hng ngy; nng lc l tng th cc thuc tnh c o ca c nhn
ph hp vi nhu cu c trng ca mt hot ng nht nh, gip h c th hon
thnh tt cng vic c giao [28].
Nhn cch ca mi ngi c hnh thnh v pht trin theo thi gian, chu
s tc ng qua li ca tnh di truyn v mi trng hot ng ca c nhn (s
1.1, ph lc 1). Di truyn l cc yu t tha hng t gia nh c nhn, l cc yu
t ban u hnh thnh nn nhn cch. Vn ha dn tc cng ng vai tr quan trng
trong vic pht trin nhn cch nh tc ng ti nh hng nhm hay c nhn
trong cng vic. Yu t hon cnh tc ng rt ln n vic pht trin nhn cch
gip h xc nh c cc mc tiu ph hp hay phi c gng sa cha t nhng
sai lm.
Chris Argyris v Daniel Levinson a ra m hnh v qu trnh pht trin nhn
cch c nhn (s 1.2, ph lc 1). M hnh ny cho thy mi giai on pht
24

trin nhn cch, mi ngi c nhng biu hin v hnh vi v s thch khc nhau.
Bi vy, ngi qun l cn phn vic v a ra cc chnh sch qun l ph hp
nhm cao v pht trin nhn cch ca cp di trong cng vic. Vi lao ng tr
cn s nh hng v ch dn tn tnh hn ca ngi lnh o trc tip, nhng khi
bn thn h chn chn v quen vic th cn trao cho h s t ch nht nh trong
cng vic c th pht huy sng to v khng nh bn thn. iu s lm cho
mi thnh vin cm nhn c s tn trng t t chc m h ang ng cam cng
kh v mc tiu chung, t s tha mn trong cng vic s c duy tr v pht
trin.
Tnh trng kinh t ca ngi lao ng: Tnh trng kinh t khc nhau cng tc
ng rt ln n nhu cu ca ngi lao ng trong cng vic. Nhn chung, mc
i ngho cng ln th ngi lao ng cng tp trung vo i hi nhm duy tr cuc
sng. Nghin cu ca Singh v Wherry (1963) ti cc cng ty n cho thy vi
nhng ngi c thu nhp thp th h nh gi rt cao lng cao p ng nhu
cu sinh l. Kovach (1987), vi nhng lao ng tr di 30 tui vi tnh trng kinh
t cn thp cng rt coi trng yu t lng cao khi la chn cng vic. T nhng
nm 1990 tr li y, khi mc sng ca ngi dn tng ln cng vi xu hng pht
trin kinh t trn th gii, th lng cao khng cn l yu t to ng lc chnh
nhng nc giu, cng vic th v ngy cng ng vai tr quan trng. nhng
nc ngho, lng cao vn c coi trng. Vit Nam hin nay khi GDP bnh
qun u ngi vn cn mc thp, th vic i lm c lng cao nhm p ng
nhu cu sinh l cn c coi trng, do ngi lao ng thch lm vic trong cc
t chc c vn u t nc ngoi vi hy vng nhn c lng cao.
1.2.2.2 Cc yu t thuc v doanh nghip
Nhm yu t ny th hin s ng h v to iu kin ca doanh nghip
ngi lao ng c th em nhng kh nng ca bn thn cng hin cho mc tiu
chung v cng chnh l gip h t c mc tiu ca chnh mnh. nhn thy r
s tc ng ca chng, c th xem xt mt s yu t cn bn di y.
25

Cng vic c nhn m nhn: Cng vic chnh l tp hp cc nhim v c


thc hin bi mt ngi lao ng, hay nhng nhim v tng t nhau c thc
hin bi mt s ngi lao ng hon thnh mc tiu ca t chc. Mc tiu ca t
chc ch t c khi mi c nhn hon thnh cng vic ca mnh v chnh l
mt t bo cng vic ca t chc. Tuy nhin, ngi lao ng c hon thnh cng
vic hay khng ph thuc rt ln vo s hng th trong lao ng ca h. S hng
th ch t c khi h cm nhn cng vic ph hp vi kh nng s trng, c
hng nhng quyn li xng ng khi hon thnh nhim v c giao. Khi ngi
lao ng cng quen vi nhim v th tnh nhm chn trong cng vic cng xut
hin, l nguyn nhn lm trit tiu ng lc lm vic. Bi vy, cng vic lun
to s li cun cho cp di th ngi qun l cp trn nn quan tm ti phn tch
v thit k li cng vic ph hp vi kh nng s trng, xc nh nhng nhim v
mang tnh thch thc, trch nhim phn nh r rng. iu gip ngi lao ng
lun thy r quan h gia quyn li c hng vi vic hon thnh cc cng vic
c giao v s hng th trong cng vic s c duy tr.
K thut v cng ngh: Trnh k thut v cng ngh ca t chc cng nh
hng rt ln n ng lc lm vic ca ngi lao ng. Cng ngh hin i quan
h t l thun vi cht lng v t l nghch vi s lng ngi c s dng. Lm
vic vi cng ngh hin i to ra nhiu thch thc hn cho ngi lao ng, h phi
lun phn u nng cao kh nng lm ch c cng ngh nu khng s b
o thi. Tuy nhin, s thay i cng ngh ca t chc m khng c s chun b
tm l cho ngi lao ng tc phi o to cho h v cng ngh mi th c th gy
cho h sc p v tm l qu ln v hu qu l ngi lao ng s b vic hoc cn
tr qu trnh thay i. Ngc li, nu doanh nghip s dng cng ngh lc hu th
tnh nhm chn trong cng vic tng, khng thc y ngi lao ng sng to vn
ln. Vi tnh hnh ca Vit Nam hin nay, khi ngun nhn lc ni chung rt di do,
gi r, nu doanh nghip bit la chn cng ngh hp l va thc y sng to ca
ngi lao ng va tn dng c u th trn th trng lao ng th s gip doanh
nghip ginh c th ch ng trong kinh doanh.
26

iu kin lao ng: iu kin lao ng ti ni lm vic l tp hp cc yu t


ca mi trng lao ng bao gm cc yu t v sinh, tm sinh l, tm l x hi v
thm m c tc ng ti trng thi chc nng c th con ngi, kh nng lm vic,
thi lao ng, sc khe, qu trnh ti sn xut sc lao ng v hiu qu lao ng
ca h trong hin ti v tng lai. Cc nh khoa hc chia ni dung iu kin lao
ng thnh bn nhm yu t: v sinh mi trng (cc yu t vt l, ha hc v sinh
hc, c to ra di tc ng ch yu ca cng c lao ng, i tng lao ng v
quy trnh cng ngh); tm sinh l (yu t v ti trng th lc, thn kinh, tm l,
c hnh thnh trong qu trnh lao ng); thm m (kin trc khng gian ni lm
vic, mu sc v khng gian ni sn xut, m thanh v s b tr quy trnh sn xut
ph hp, bu khng kh tm l ca tp th lao ng); kinh t - x hi (to ra do tc
ng ca cc mi quan h kinh t - x hi nh nh mc v t chc lao ng, kh
nng lm vic trong ca, tnh trng sc khe, tai nn lao ng, tin lng, mc sng).
iu kin lao ng ng vai tr quan trng trong vic m bo cng vic din
ra sun s, m bo duy tr kh nng lm vic v sc khe ca ngi lao ng.
Thc tin Vit Nam thi gian qua cho thy, iu kin lao ng trong cc lnh vc
cha c quan tm thch ng. Cc iu kin nh thiu nh sng, ting n, rung
chuyn, nng bi, hi kh c v phng x trong sn xut rt ph bin gy nh
hng ln n sc khe ngi lao ng. Theo nh gi ca cc chuyn gia, Vit
Nam l nc c t l bnh ngh nghip v tai nn lao ng vo loi cao trn th
gii. Theo s liu ca Vin Khoa hc lao ng v cc vn x hi, ch ring hai
ngnh sn xut vt liu xy dng v ch bin lm sn khu vc ngoi nh nc c
ti gn 33% s doanh nghip tn dng nh lm nh xng sn xut. Khu vc
nh nc c gn 5% tng s lao ng lm vic trong tnh trng nh xng xung
cp. Tng hp c hai khu vc cho s liu minh ha (bng 1.5, ph lc 1). T l
ngi mc bnh ngh nghip cng rt cao c bit do nguyn nhn bi phi Silic
chim ti 88,48%, con s ny c bit cao mt s ngnh vt liu chu la, xay
khong sn (bng 1.6, ph lc 1). Ting n trong sn xut vt tiu chun cng rt
ng lu tm (bng 1.7, ph lc 1). Ting n cao gy ra bnh ic ngh nghip.
27

Vi s liu thng k ca B Y t, t l mc bnh ngh nghip theo la tui t 21-30


l 14,28%, t 31-40 l 26,6%, cn t 41-50 tui chim ti 57,1%. T l tai nn v
bnh ngh nghip cao s lm cho ngi lao ng hoang mang, khng an tm dn
ht n lc cho cng vic. khc phc tnh trng ny cc doanh nghip cn quan
tm ci thin iu kin lao ng trong sn xut nh u t nng cp nh xng, bi
trn my mc, dng cc gii php gim ting n, trang b bo h lao ng hay b tr
ngh xen k hp l. Tnh trng xung cp ca iu kin lao ng cng lin quan
trc tip ti cng ngh sn xut, do cc doanh nghip cn ch ti vic s dng
cng ngh hp l va thc y sn xut va m bo sc khe cho ngi lao ng.
Phong cch lnh o: Qun tr l tin trnh thc hin cng vic thng qua
ngi khc. Kha cnh quan trng nht ca qun tr l lm sao phi hp nhng n
lc ca cc c nhn trong t chc to thnh sc mnh tng hp nhm thc hin
tt cc mc tiu chung, chnh l phong cch lnh o ca nh qun l.
Tuy ngi qun l khng trc tip thc hin cc hot ng sn xut kinh
doanh nhng li ng vai tr ht sc quan trng trong vic ch hng v iu phi
hot ng ca nhn vin. Vi t cch l ngi qun l trc tip, h c xem nh
mt hun luyn vin ch dn cho cp di cn phi lm g v lm nh th no.
Chng trnh hun luyn c th thc hin khng chnh thc hoc chnh thc di
s h tr ca b phn nhn lc. i khi h chnh l tm gng cp di noi
theo. Vi t cch l ngi lnh o b phn, th hin vai tr l ngi truyn t
thng tin, chu trch nhim gii thch cc chnh sch, quy nh ca t chc cho cp
di h t tun th k lut. ng thi, h cng l ngi nhn thng tin phn hi,
kin ng gp ca cp di truyn ti b phn khc hoc ban qun l cp cao.
c th khuyn khch cp di a ra kin ng gp th chnh ngi qun l
cn phi to c lng tin v s tn trng t cp di, phi bit ch r xut no
hp l, iu g cha ph hp v phi th hin c s quyt on v kh nng
thuyt phc trong cng vic. Vi t cch l ngi qun l cp cao th vai tr c th
l nh t vn cho cp di. cng v lnh o vi cng vic rt bn rn, nhng
cn dnh thi gian lng nghe tm t cp di v a ra nhng li khuyn hp l
28

cho h. ng thi cn t thi quan tm v ch dn cp di tm ra cch gii


quyt vn theo cch hp tnh hp l. S gip ny s c cp di nh gi
rt cao v cp di s tn trng nhng ngi lnh o quan tm ti h. Hn na,
ngi qun l cn phi bit phn vic r rng, gii quyt mu thun trong b phn
cng bng kho lo cc bn khng b tn thng tip tc hp tc. Khi cp
di thc hin nhim v, ngi qun l trc tip cn nh gi kt qu theo
nhng quy nh c xc lp mt cch cng bng. Nh vy, phong cch lnh
o xuyn sut qu trnh qun l. Nu hnh vi qun l khng ng mc th cp di
s khng hp tc, phn khng li v sc mnh tng hp trong t chc s khng th
t c.
Cc nh khoa hc a ra mt s hc thuyt tip cn vi kiu qun l con
ngi. Douglas Mc.Gregore a ra thuyt X v thuyt Y, cn William Ouchi a ra
thuyt Z tng ng vi cc trng phi qun l theo khoa hc, cc quan h con
ngi v ngun nhn lc. S tip cn ca cc hc thuyt ny xut pht t quan
nim v bn cht con ngi trong lao ng. Thuyt X cho rng bn cht con ngi
khng yu lao ng, khng thch trch nhim, khng sng to v rt th ng,
thc y h lm vic th cn phi qun l cht bng mnh lnh v hnh pht, thc
y h bng tin v cc khuyn khch ti chnh, t thc y tng nng sut lao
ng nhng ngi lao ng s cm thy s hi v tng tnh n iu trong sn xut.
Thuyt Y cho rng con ngi yu lao ng, thch trch nhim, rt sng to v c th
t qun v nh hng bn thn, do cc hot ng qun l nn hng vo thc
y, ng vin v li cun ngi lao ng thc hin cc mc tiu ca t chc, trao
cho cp di mt s quyn t qun nht nh v to iu kin lm vic thun li
h c th pht huy sng kin trong cng vic, ngi lao ng thy vai tr c
cao v s t gic lm vic. Thuyt Z cho rng con ngi rt yu lao ng v mun
c ng gp cho tp th, c th t qun, rt sng to v rt trung thnh, bi vy
cc hot ng qun l nn hng vo to mi trng thun li ngi lao ng
pht huy sng kin, tng s t qun, phn chia quyn li v quyn lc da vo thm
29

nin v nng lc, lm cho ngi lao ng tin tng vo t chc v dn ht tm lc


cho cng vic, nhng c th dn ti s th ng v li.
Thuyt phong cch lnh o ngu nhin ca Fred Fiedler nhn mnh phong
cch lnh o ph thuc ba bin s tnh hung: cc mi quan h lnh o - nhn
vin th hin s ng h ca cp di vi cp trn; cu trc nhim v th hin qua
vic lm r mc ch, quy trnh v hng dn thc hin; quyn lc thuc a v ca
ngi lnh o th hin quyn thng pht ca nh lnh o. S kt hp cc bin
to ra cc kiu qun l khc nhau (s 1.3, ph lc 1).
Thuyt lnh o theo tnh hung ca Hersey v Blanchard cho rng khng c
mt kiu lnh o tt nht duy nht, cc iu kin cn thit lnh o s thay i
cng vi s thc hin cng vic, nng lc v thc ca nhn vin. Nu nhn vin
quen vi mt phong cch lnh o m nh qun l thay i phong cch khc th
cn to iu kin vi mt khong thi gian nht nh cc nhn vin hiu v lm
quen.
Tuy nhin, c th quy v ba cch lnh o cn bn. Phong cch lnh o
chuyn quyn th hin ngi lnh o t ra quyt nh, ra lnh cho cp di cn
lm g v mun h tun th khng thc mc, ngi lnh o theo phong cch ny
thng b cho l c ti, nhn tm, khng hiu qu, nhng trong mt s tnh hung
cn s quyt on, quyt nh nhanh li rt ph hp chng hn quyt nh tn cng
ti phm. Phong cch lnh o dn ch th hin ngi lnh o bit thu thp kin
cp di, li cun h tham gia vo qu trnh ra quyt nh, quyn quyt nh cui
cng thuc nh lnh o, c tc dng tt trong to dng tinh thn hp tc, nhng
i khi gy mt thi gian cho vic ra quyt nh nu ngi qun l khng quyt
on. Phong cch lnh o t do th hin ngi lnh o cho php cp di a ra
tt c mi quyt nh, vi kiu qun l ny tng quyn t qun cho cp di, gim
chi ph qun l trung gian, nhng khng phi lc no cng thnh cng nu cp di
khng c nng lc v s cam kt vi t chc.
Mi phong cch lnh o c nhng u nhc im ring khng th xc nh
mt phong cch lnh o duy nht cho mi tnh hung. Ngi lnh o cn xc
30

nh cho mnh mt phong cch lnh o ph hp nht dn dt v thc y nhn


vin di quyn. lm c iu nh lnh o trc ht phi l tm gng
sng cho cp di, phi tun th cc quy nh ca t chc, cng bng trong cng
vic. H cn a ra cc ch dn r rng, phn chia trch nhim c th, thng pht
nghim minh nhng khng nn ph bnh cp di trc ng ngi s lm nh
hng n lng t trng c nhn. Ngi lnh o cn sn sng tip nhn kin ca
cp di, hiu cp di mun g. T cc quyt nh a ra s c cp di sn
sng chp nhn, h s hng phn trong cng vic tc c ng lc lao ng v iu
cng chnh l ng lc thc y ngi lnh o pht trin trong cng vic.
Vn ha doanh nghip: Vn ha doanh nghip l mt h thng cc nim tin,
cc gi tr c chia s v pht trin trong phm vi ni b mt t chc v hng
dn hnh vi ca nhng thnh vin trong t chc (Wood, 2001). Vn ha doanh
nghip c to thnh t tng th cc mc tiu, cc chnh sch qun l, bu khng
kh tm l ca tp th lao ng, l li lm vic v cc mi quan h nhn s. Vn ha
doanh nghip th hin bn sc ring, li sng v cch thc hnh ng ca cc thnh
vin trong doanh nghip, v kha cnh th hin ca n biu hin qua ba gic (s
1.4, ph lc 1).
Vn ha quan st c l nhng hnh vi m cc thnh vin trong nhm th
hin v hng dn cho ngi mi gia nhp t chc hc theo, c biu hin thng
qua cc cu chuyn, cc nghi thc, cc biu tng vt cht cho thy r lch s pht
trin v s thnh cng ca t chc qua cc giai on. Gi tr c chia s l tp hp
cc gi tr c tha nhn bi cc thnh vin trong t chc. Chng hn, Hewlett-
Parckard quan nim cht lng l yu t thnh cng, khi cc thnh vin
trong t chc u phi hng ti vic khng ngng nng cao cht lng ca sn
phm trn th trng, nu khng chnh h s b o thi. Cc gi nh chung l s
nhn nhn v s chia s gia cc thnh vin trong t chc, l kt qu ca s ng
gp kinh nghim ca cc thnh vin nhm nh hng cho cc gi tr v hnh vi.
Vn ha doanh nghip c tc ng rt ln n cc thnh vin trong nhm. N ch
cho thnh vin thy bng cch no tha mn cc nhu cu c nhn. Thng qua
31

vic chia s kinh nghim, cc thnh vin c th pht trin cc quan im chung
nhm ch dn cho cc hot ng hng ngy ca h. Ngi c c th gip ngi mi
hi nhp vo tp th, cng hiu mc tiu ca t chc, xc lp trch nhim v
phng php hnh ng thch hp nhm th hin mnh vi nhng ngi xung
quanh. Vn ha t chc cn nh hng cch gii quyt cc vn pht sinh trong
cuc sng v cng vic vi cc thnh vin khc to ra s hp tc trong tp th.
Tuy nhin hp tc hiu qu cn phn chia quyn lc v a v ph hp, cc
thnh vin chia s gi tr ai s nhn c thng v ai s b pht cho nhng hnh vi
c th ca bn thn. Vn ha mnh cn gip ngi qun l v nhn vin xt li gn
nhau hn. Ngi qun l s hiu nhn vin ngh g, nhng nh hng chnh sch
ca t chc hp l cha iu chnh kip thi, lm cho cp di t gic tun th
v gim s gim st trong cng vic. T s to c s nht tr cao gia cc
thnh vin, tng s hp tc, s trung thnh v cam kt ca cc thnh vin vi t
chc.
C cu t chc: C cu t chc l h thng cc nhim v, mi quan h bo
co v quyn lc nhm duy tr s hot ng ca t chc (Griffin & Moorhead,
2001). Mi t chc c mc tiu ring nn cn phi c mt c cu ph hp th hin
s b tr, phi hp cc hot ng ca c nhn nhm t c mc tiu . Trn thc
t c mt s m hnh th hin c cu t chc trong doanh nghip.
C cu n gin l c cu t chnh thc ha v quyn lc tp trung vo ngi
ng u t chc. Theo cch ny chi ph qun l thp, linh hot, nhng ch ph hp
vi t chc c quy m nh, bi khi tng quy m sc p v qun l i vi ngi
ng u qu ln, dn n tnh trng qu ti v kh khn trong vic iu hnh.
C cu trc tuyn l ngi lnh o chu trch nhim qun l ton h thng do
mnh ph trch. Mi cp di ch chu s ch o ca mt cp trn trc tip nn
mnh lnh c thc thi nhanh chng. Tuy nhin, i hi ngi lnh o phi c
kin thc ton din lm tt cc chc nng qun l v s n v trc thuc khng
ln, v ch nn p dng cho t sn xut, dch v nht nh.
32

C cu chc nng l nhim v qun l c chia theo cc chc nng ring


bit. Mi chc nng c ngi lnh o ring v h c quyn ra quyt nh lin quan
n chc nng , gip gim bt gnh nng cho ngi qun l chung v tng hiu
qu ca quyt nh thuc chuyn mn. Nhng mi cp di s phi chu s ch o
ca nhiu cp trn, xy ra mu thun gia cc cp lnh o. Khi s chc nng tng
dn ti s phi hp hot ng ca lnh o chung vi lnh o chc nng phc tp
hn.
C cu trc tuyn chc nng l b phn chc nng lm nhim v tham mu
cho ban qun l cp cao v theo di v mt chuyn mn i vi b phn sn xut
nhng khng c ra lnh trc tip. Hnh thc ny nhm pht huy nng lc chuyn
su ca b phn chc nng nhng m bo c quyn ch huy ca h thng trc
tuyn. Tuy nhin s kh khn vi ngi lnh o t chc l cn phi gii quyt
thng xuyn mi quan h gia b phn trc tuyn vi b phn chc nng. C cu
ny hay c dng trong cc doanh nghip.
C cu ma trn l s kt hp b phn chc nng vi b phn theo sn phm
hay d n. Thng c p dng trong cc cng ty a quc gia, hng hng khng,
d n pht trin phn mm. C cu ny tn ti hai h thng mnh lnh l ngi
qun l chc nng v ngi qun l d n, to iu kin pht trin cc nhm lm
vic theo d n c hiu qu, gip pht trin ngh nghip cho nhn vin, tn dng
c ngi ti theo d n. Tuy nhin, vn gp phi khi p dng loi c cu ny
l qun l nhng xung t v quyn lc v vai tr gia hai dng qun l.
Nh vy, c cu t chc lm r mc tp quyn hay phn quyn trong qun
l, quyn ra quyt nh thuc v ai v mc gn kt nhn vin vo qu trnh ra
quyt nh. Khi c mt c cu qun l ph hp vi trch nhim r rng, linh hot,
gn nh, khng chng cho th chi ph qun l gim, thng tin phn hi gia cp
trn v cp di s nhanh chng gip gii quyt tt cc vn pht sinh. Ngi lao
ng s thy r a v trong t chc v h s ch ng v cam kt trong cng vic.
Chnh sch nhn s v s thc hin: Vic xy dng cc chnh sch thng
ph thuc vo mc tiu ca t chc bi chnh mc tiu cho thy lnh vc dng
33

ngi ca t chc . Cc chnh sch nhn s rt a dng bao qut cc kha cnh t
tuyn dng, b tr, o to, nh gi thc hin cng vic, th lao lao ng n vn
bo v lao ng. Cc chnh sch ny a ra cc ch dn cho ngi qun l cn
lm g ph hp vi mc tiu ca t chc v s mong i ca ngi lao ng, ch
khng phi l cc lut l cng nhc. Cc chnh sch cn c sa i cng vi qu
trnh pht trin ca t chc. Bi chng c nh hng quan trng ti vic thc thi
ca cc cp qun l v tc ng ln n ngi lao ng nh: cung cp ni lm vic
an ton; tr lng cao vi ngi c kt qu cao; m bo s thng tin cho nhng
ngi c nng lc v thnh tch tt; khuyn khch nhn vin lm vic ht kh nng
v trung thnh khi h thy r s cng bng.
cc chnh sch thc s pht huy vai tr trong qun l th khi xy dng
doanh nghip cn phi din t r rng, c th v trnh mp m. Ngi qun l
cng cn gii thch cho cp di hiu r v chp nhn cc chnh sch . Nu vic
thc hin chnh sch li khng ng vi nhng iu ni hoc khng cng bng
th d chnh sch c hay ti u cng ch l con s khng. Cn trnh tnh trng u
voi - ui chut trong qu trnh thc hin bi nu tnh trng cn tn ti s lm
gim s cam kt ca ngi lao ng trong cng vic. Chng hn, chnh sch ca t
chc l u tin tuyn con em vo lm vic s khuyn khch ngi trong t chc
lm vic chm ch hy vng ngi thn c th c tuyn dng khi doanh nghip
c nhu cu, nhng i khi cng trit tiu ng lc nu vic u tin li tuyn c
nhng ngi km cht lng th h s c suy ngh c c cng vic l ng
nhin m khng cn c gng. Hn na, iu cn nh hng n uy tn ca doanh
nghip, ngi ti khng mun vo lm vic v ngun nhn lc ca t chc s lm
vo tnh trng tr tr v lc hu. Bi vy, doanh nghip cn c nhng chnh sch
qun l ph hp v s cam kt thc hin chnh sch cng bng.
1.2.2.3 Cc yu t thuc mi trng bn ngoi
Cc yu t mi trng bn ngoi rt a dng c tc ng gin tip ti ng lc
lm vic ca ngi lao ng. S nh hng ca chng c th xem xt qua mt s
yu t in hnh sau.
34

c im v ngnh v lnh vc hot ng ca doanh nghip: Mi doanh


nghip hot ng trong mt ngnh v lnh vc nht nh, mi lnh vc c v th
khc nhau, do cng tc ng n mong i ca ngi lao ng. Theo Chow
(1988), ti Hng Kng ngi qun l trong khu vc cng nh gi cao c hi thnh
t v n nh trong cng vic, cn trong khu vc t nhn li nh gi cao c hi
thnh t v thu nhp cao. Hay Vit Nam, xu hng pht trin ca ngnh hng
khng thu ht nhiu ngi c kh nng vo lm vic bi khi h lm trong lnh vc
ny cng thy t ho hn. Bn cnh s cnh tranh trong lnh vc ny ln i hi
cc doanh nghip trong ngnh phi nng ng v ngi lao ng phi lun phn
u nu khng s b o thi v khng p ng yu cu cng vic. ng thi vi
thch thc ln th thu nhp trong lnh vc ny cng cao hn nhiu lnh vc khc.
Vn ha dn tc: Vn ha dn tc l tt c cc gi nh c tnh truyn thng
m cc thnh vin trong x hi nhn nhn v chia s. Nhng gi nh bao gm cc
gi tr, nim tin v th gii quan v cch thc n vn ng cng nh cc l tng
m mi ngi c gng t ti. Vn ha dn tc lun hin hu trong mi ngi v
tc ng ti hnh vi ca h. Hofstede (1984) a ra m hnh phn bit vn ha
gia cc quc gia da trn bn kha cnh c bn [59], [61].
Ch ngha c nhn/tp th th hin vic coi trng hay khng coi trng mi quan
h gia cc thnh vin trong x hi, cc c nhn thch tham gia vo tp th hay thch
tnh c nhn. cc nc c nh hng c nhn nh M, Anh cc thnh vin c
xu hng tm kim li ch ca chnh bn thn, tip ti l li ch ca nhng ngi c
quan h gn gi vi h, v cc c nhn coi trng s t lp bng chnh kh nng. Tri
li, ti cc quc gia c nh hng tp th, mi ngi li thch tr thnh thnh vin
ca nhm v mong mun s che ch, bo v ca tp th khi gp kh khn nh
i Loan, Nht Bn v ngi Vit Nam thng theo nh hng ny.
Khong cch quyn lc cho thy cch th hin nc thang quyn lc trong x
hi. Nhng nc c khong cch quyn lc thp nh an Mch, Israel mun hn
ch s bt cng bng v quyn lc v li ch cng nhiu cng tt. Nhng quc gia
c khong cch quyn lc cao th mi ngi lun duy tr khong cch quyn lc
35

gia cp trn vi cp di v cp di phi lun phc tng mnh lnh ca cp trn


nh ti Malaixia.
Trnh ri ro cho thy s sn sng hay khng sn sng ca c nhn tip cn vi
nhng iu kh d on trong tng lai. Quc gia c mc trnh ri ro thp, tc
s sn sng tip cn vi ri ro ca mi c nhn cao nh Singapore th mi ngi
quen vi s chp nhn ri ro hng ngy nn rt nng ng trong cng vic. Cn ti
nhng nc c tm l s ri ro th con ngi thng tip cn km vi s thay i
ca mi trng v tnh hiu qu trong cnh tranh thp.
nh hng nam/n th hin s nhn nhn vai tr ca gii trong x hi. Ti
nhng nc c nh hng nam nh c, Nht th nam c vai tr quan trng
trong cc cng vic x hi, gi v tr kim tin nui gia nh v th hin a v trong
x hi. Nhng nc c nh hng n nh Na Uy coi trng cc gi tr quan h x
hi v gip mi ngi, vai tr ca n gii c ci thin v c nhiu c hi
tham gia vo cc cng vic x hi. Vit Nam tuy nam gii d tm vic v nm
nhiu v tr quan trng hn n trong x hi nhng nhng nm gn y vai tr n
gii c ci thin theo chiu hng tch cc th hin qua s tham gia vo b my
chnh quyn v cc lnh vc sn xut kinh doanh ca n ngy cng tng.
Vn ha nh hng trc tip n cch thc quan h cp trn cp di, quan
nim v ng sai ca cc hot ng qun tr nhn lc. Vn ha khc bit dn n s
khc bit v mong i ca cp di vi cp trn i vi vic ra quyt nh v thc
hin quyt nh v nhn nhn v cc yu t to ng lc lao ng. Chng hn, c
nhn c th mong i t t chc nh: coi trng c hi pht trin v thng tin, s t
qun ni vn ha nh hng c nhn; nh gi cao c hi l thnh vin ca nhm
ni vn ha nh hng tp th; nhn mnh cng vic n nh ti ni nhu cu
trnh ri ro cao, tnh a dng trong cng vic s c coi trng khi nhu cu trnh
ri ro gim; tng c hi hp tc vi cp di ni khong cch quyn lc thp, khi
khong cch quyn lc tng th vic gi ch tn ca cp trn vi cp di li c
cao; ni vn ha nh hng n, mi thnh vin li coi trong cc dch v hon
ho, thch thi gian lm vic ngn hn v linh hot hn. Nh vy, s khc bit v
36

vn ha dn tc dn ti nhu cu c nhn khc nhau, m nhu cu li nh hng cc


hnh vi ca h trong cng vic. Bi vy cn nhn nhn ti kha cnh ca vn ha
dn tc trong vic xy dng cc chnh sch qun l nhm cao vai tr ca cc
thnh vin khi xu hng a dng ha ngun nhn lc trong mi t chc xut hin
cng vi tin trnh hi nhp kinh t quc t.
Lut php ca chnh ph: Lut php ca chnh ph chnh l c s php l
m bo quyn li v ngha v ca cc bn trong quan h lao ng v li ch ca
nh nc. Lut php m bo cho s bnh ng ca mi c nhn trn th trng lao
ng, ngn cm s phn bit i x trong s dng lao ng. H thng lut php
cng tt th hin s vng mnh ca nn hnh chnh quc gia, s n nh v chnh tr
v ngi dn c sng trong yn bnh. Chng hn, cc quy nh v lng ti thiu,
s gi lm vic, lng ngoi gi, iu kin lao ng, cc quy nh v x l tranh
chp lao ng cc bn trong quan h lao ng c mc a ra cc i hi ln
nhau. Khi lut php cng c hiu lc th ngi lao ng cng an tm lm vic v h
khng s gii ch bt p, i x khng cng bng v ngi lao ng cng khng
th c nhng i hi qu thi vi ngi s dng lao ng. Cng vi xu hng pht
trin th h thng php lut Vit Nam ngy cng c kin ton, gp phn lm
cho mi trng lm vic tr ln hp dn hn vi cc nh u t, to thm c hi
vic lm cho ngi lao ng, km theo l cc quyn li ca ngi lao ng cng
ngy cng c m bo hn.
H thng phc li x hi: H thng phc li x hi cng c quan tm th
i sng ca ngi lao ng cng c m bo. Vit Nam bo him x hi gm
5 ch (tr cp m au, tai nn lao ng v bnh ngh nghip, thai sn, hu tr v
tr cp t tut) mang tnh bt buc vi ngi lao ng v ngi s dng lao ng.
Ngun hnh thnh ca qu t cc ngun: ngi s dng lao ng ng 15% tng
qu tin lng; ngi lao ng ng 5% tin lng, h tr t ngn sch Nh nc;
tin sinh li t qu; cc ngun khc (tin pht c nhn v t chc vi phm quy ch
bo him x hi, tin ti tr cho qu). Bo him x hi p ng nhu cu an ton ca
ngi lao ng. m bo c cha bnh khi m au, v gi c tr cp hu tr gip
37

ngi lao ng phc hi sc khe v an tm trong cng vic t gip h ch tm


hn ti cng vic tc c ng lc lao ng.
1.2.3 Cc hc thuyt to ng lc v ng dng trong to ng lc cho lao ng
qun l
to ng lc cho ngi lao ng v ngi qun l cc nh khoa hc i
nghin cu cc cch tip cn nhm tc ng ti cc yu t to nn ng lc cho
ngi lao ng, c th hin qua mt s hc thuyt sau.
1.2.3.1 Cc hc thuyt ni dung
Con ngi c rt nhiu nhu cu khc nhau, cc nh nghin cu ch ra cc
cch tip cn vi cc nhu cu . iu gip cho cc nh qun tr tm cch m
bo cho ngi lao ng lun trong tnh trng c tha mn cc nhu cu nhm
t c kt qu lm vic mc cao nht.
Hc thuyt h thng nhu cu ca Maslow (1943). Theo Maslow, con ngi
c nm th bc nhu cu c chia thnh nhm nhu cu bc thp v bc cao, pht
trin theo hnh bc thang. Nhm nhu cu bc thp bao gm nhu cu sinh l, an ton
v nhu cu x hi, cn cc nhu cu bc cao gm nhu cu c tn trng v nhu cu
t hon thin (s 1.5, ph lc 1)
Nhu cu sinh l l nhu cu thp nht, mang tnh cn bn gip con ngi c
th tn ti nh thc n, nc ung, ch , ngh ngi. Ti ni lm vic ngi lao
ng cn nhn c tin lng/tin cng tha mn nhng nhu cu sng ca bn
thn v nui dng thnh vin trong gia nh, cn nhng khong thi gian ngh gia
ca th gin v phc hi sc khe.
Nhu cu an ton l vic con ngi mun c m bo an ton i vi bn
thn. Ngi lao ng mun lm vic trong mi trng an ton, c ngi lnh o
quan tm n an ton v bo h lao ng, bo v h khi nhng iu bt chc,
mun c s n nh v vic lm, khng mun b sa thi v l do khng chnh ng.
Nh vy, t chc cn cung cp bo him x hi, bo him y t cho nhn vin ca
mnh.
38

Nhu cu x hi th hin mong mun c quan h th hin hay chp


nhn tnh cm, s hp tc vi ngi xung quanh. Bi bn cht t nhin ca con
ngi l sng thnh tp th, h lun l thnh vin ca mt nhm ngi no v c
nhng mi quan h rng buc. Hn na, hon thnh cng vic ca c nhn th
cn c s hp tc ca cc ng nghip. hp tc tt th mi ngi cn hiu nhau
v chia s thng tin. Vic cng n tra trong bp tp th, cng thm quan, giao lu
vn ha, chi th thao s l nhng hot ng gip ngi lao ng c c hi tip
xc, giao lu mt cch ci m thn thin vi nhau trong cuc sng v hp tc
trong cng vic, pht trin tinh thn lm vic theo nhm. Bi vy, doanh nghip cn
khuyn khch s giao lu, thnh lp cc cu lc b ngoi gi ngay trong t chc.
Nhu cu c tn trng l mong mun c a v, c ngi khc cng nhn,
tn trng cng nh t tn trng bn thn. Ti ni lm vic, ngi lao ng c
thng tin, c trao tng vt c gi tr, c phng lm vic tin nghi, phn thng
xng ng cho thnh tch c th p ng c nhu cu ny v n th hin s tha
nhn thnh tch ca doanh nghip i vi nhng ng gp ca h theo thi gian.
Nhu cu t hon thin l cp cao nht th hin qua vic vn dng v pht
trin cc kh nng c nhn trong cng vic. H mun c m nhn cc cng vic
i hi s sng to c tnh thch thc, vn ln t c cc thnh tch mi
nhm khng nh bn thn. Do vy, t chc cn to mi trng thun li, tng tnh
t qun ngi lao ng c th pht huy sng kin t c thnh tch, k lc
mi. Thc t, i vi cc qun tr vin cp cao c ti nng, vic thiu s tha mn
v thch thc trong cng vic thng l nguyn nhn lm h t thi vic.
Maslow cho rng mi ngi c nhu cu khc nhau v cn c tha mn bng
cc cch khc nhau. Nhu cu bc thp c tha mn th mt nhu cu cp
cao hn s tr thnh lc thc y con ngi thc hin nhng vic no tha
mn chng. Tuy nhin, mt s nghin cu cho rng, th bc nhu cu khng ch
khc nhau theo c nhn m cn khc nhau theo mt s kha cnh khc. Nhm nhu
cu bc cao li quan trng hn nhm nhu cu bc thp do c nhn phn u
t c a v trn nc thang qun l. Nhu cu c nhn cn khc nhau theo cc giai
39

on ngh nghip, quy m t chc, khu vc a l ca doanh nghip, vn ha ca


mi nc. cc nc ang pht trin th nhu cu bc thp chim a s thi gian
lm vic ca h. Nhng nhng nc pht trin, c thu nhp cao th yu t vn ha
nh hng rt ln ti vic la chn cng vic ca h. Nh Nht Bn, s an ton
n nh c tc dng to ng lc cao. Nhu cu x hi li c tc dng ln cc nc
nh an Mch, Na Uy, Thy in. Theo Maslow, khi xy dng v thc hin cc
chnh sch nhn s nhm to ng lc lm vic cho ngi lao ng, ngi qun l
cn phi tm hiu r ngi lao ng ang c nhu cu g hng vo tha mn cc
nhu cu nhm thc y ngi lao ng lm vic ht kh nng ca mnh.
Hc thuyt ERG ca Alderfer. Hc thuyt ERG khc vi hc thuyt ca
Maslow theo ba kha cnh cn bn. Theo Alderfer, nhu cu c nhn gm:
Nhu cu tn ti l cc i hi v vt cht v cc yu cu c bn ca con
ngi nh thc n, qun o mc v ch sng.
Nhu cu quan h l mong mun thit lp cc quan h nh quan h vi thnh
vin trong gia nh, quan h vi ng nghip, cp trn, cp di trong cng vic.
Nhu cu pht trin l mong mun pht trin bn thn, th hin vic lm c
sng to v nng sut cao ng thi c iu kin th hin cc kh nng ca mnh.
Hn na, theo Maslow nhu cu c nhn tng theo cp bc khi cc nhu cu
bc thp hn c tha mn, cn Alderfer li nhn mnh nu c nhn y nhu cu
ln bc cao hn (nhu cu pht trin) khi nhu cu thp hn (nhu cu quan h) c
tha mn, nhng n lc tha mn nhu cu cao hn cha c p ng th nhu
cu thp hn lin k vn c xem l yu t to ng lc (s 1.6, ph lc 1).
Ba l, theo Maslow ti mt thi im con ngi ch tp trung vo mt nhu
cu, nhng Alderfer li nhn mnh mi ngi c th ng thi c nhiu nhu cu
mt lc.
Hc thuyt ny khuyn cc nh qun l v cch nhn nhn con ngi, phi
xem mi nhn vin u c kh nng hc tp v pht trin khi xy dng v thc hin
cc chnh sch nhn s trong qun l nhm thc y h lm vic t kt qu cao.
40

Hc thuyt v s thnh t, lin kt, quyn lc ca McClelland. Theo ng,


mi ngi c ba nhu cu cn bn.
Nhu cu thnh t l s kht khao ca c nhn t c hay vt qua
nhng mc tiu ca c nhn c xc nh, hay vn ti cc thnh tu v ginh
c thng li mi trong cng vic v cuc sng.
Nhu cu lin kt l mong mun thit lp quan h x hi mt cch thn thin v
hi ha vi ngi khc.
Nhu cu quyn lc l mong mun c th tc ng v kim sot ngi khc,
tri hn ng nghip, tc ng n hon cnh v lm thay i hon cnh.
Theo McClelland cc nhu cu ny lun gn vi mi c nhn v c nng cao
hn khi kinh nghim lm vic tng ln. Nhng ngi lm vic cng thng li nhn
mnh hn vo nhu cu thnh t. Mt s ngi khc li thch kim sot ngi xung
quanh, tc coi trng quyn lc. tm ra kha cnh , ng khuyn ngh cc nh
qun l s dng cc bng trc nghim theo ch ca mnh.
McClelland ch ra ngi thnh t cao thng c kht vng mnh m hon
thnh mt nhim v c bit v s tha mn bn trong cng vic hn l phn thng
m h nhn c. Ngi c thnh tch cao thng c c thc t, bit xc nh cc
mc ch hp l c th t c. Ngi thnh t cao thng mong mun nhn
c ngay thng tin phn hi v thnh tch. Thng tin phn hi gip h tha mn
trong cng vic v khuyn khch h ci bin hnh vi v ra mc tiu thch thc
hn. Theo ng, lnh o cp cao trong doanh nghip cn xem trng nhng ngi
thnh t trong cng vic, giao cho h nhng nhim v quan trng, cung cp ng
v thng tin phn hi h c th pht huy ht nng lc v s trng trong cng
vic (bng 1.8, ph lc 1).
Hc thuyt ny khuyn cc nh qun l trong xy dng v thc hin chnh
sch nhn s, c bit vi nhm lao ng qun l, to ng lc th bn cnh tha
mn cc nhu cu ca h cn nhn mnh nhu cu thnh t v quyn lc. Hn na,
cn quan tm ti rn luyn cc k nng lm vic theo nhm v cch thc hp tc
41

trong cng vic h c phong cch lnh o hiu qu, quan h ng nghip hi
ha v thn thin chnh l c s t c hiu qu cng vic ca nhm.
Hc thuyt hai nhm yu t ca Frederick Herzberg (1959). Thng qua
phng vn su gn 4000 ngi vi hai cu hi: Khi no bn thy hon ton thch
cng vic ang m nhn? Khi no bn thy hon ton tht vng v cng vic ca
bn thn?. Tng hp kt qu nghin cu, Herzberg ch ra hai nhm yu t lin quan
n to ng lc cho ngi lao ng (bng 1.9, ph lc 1).
Theo Herzberg, nhm yu t mi trng c tc dng duy tr trng thi tinh
thn tt, ngn nga s bt mn trong cng vic, nhng khng lm h thc hin cng
vic tt hn. Mi ngi lao ng mun doanh nghip c nhng chnh sch nhn s
ng n v thc hin chng cng bng nht qun, iu kin lm vic c m
bo v c nhn mc lng tng xng vi cng sc b ra. H xem vic tha
mn cc yu t l iu tt nhin, tri li s lm h tr ln bt mn vi cng vic
v dn ti gim kt qu thc hin. Nhm yu t ng lc lin quan trc tip n
ni dung cng vic m nhn. Nu thiu cc yu t ny ngi lao ng s khng
hi lng, li nhc v thiu s ch tm vo cng vic, iu lin quan trc tip ti
s bt n v tinh thn. Tuy nhin, nu t chc ch quan tm ti mt trong hai nhm
yu t th u khng t c kt qu mong i l thc y ngi lao ng lm
vic.
Herzberg cng nhn mnh vo vic lm phong ph cng vic ca nhn vin
to ng lc thng qua lm cho cng vic thm thch thc nh tng trch nhim v
s t qun. T em li cho h cm gic v s hon thnh v tha mn cao hn.
Thit k li cng vic c th thng qua m rng cng vic, lm giu cng vic, hay
lun phin cng vic nhm gim tnh n iu v tng tnh hp dn. M rng cng
vic l thit k cng vic theo chiu rng, thm vo cng vic ngi lao ng ang
lm mt s nhim v c quy trnh tng t tn dng thi gian ri. Lm giu cng
vic l pht trin cng vic theo chiu su, bng cch giao cho ngi lao ng mt
s nhim v kh hn trc nh t kim tra, lp k hoch v t kim sot, m nhng
nhim v ny trc y thng thuc ngi qun l trc tip. iu gip ngi
42

lao ng pht trin thc v thng tin v trng thnh trong cng vic. Lun phin
cng vic l chuyn t cng vic ny sang lm cng vic khc, s thay i s ph
v tnh n iu, to c hi hc hi nhng k nng mi, lnh vc mi v thit lp
quan h lm vic mi lm tng tnh phong ph trong cng vic.
Tuy c mt s li ch trch v hc thuyt ca Herzberg nh phm vi nghin
cu hp, khng cp n s khc bit v c nhn, khng ni r quan h gia s
tha mn vi to ng lc, nhng c ngha nht nh trong to ng lc nh ch
ra mt s yu t tc ng n ng lc v s tha mn trong lao ng. Theo ng,
thc s khuyn khch ngi lao ng th trc ht cn to ra mt mi trng lm
vic thch hp, cao vai tr ca thit k v thit k li cng vic cho ph hp vi
kh nng v s trng ca ngi lao ng, gim tnh n iu v nhm chm nhm
trnh s tht vng trong cng vic ca ngi lao ng.
Tuy cc hc thuyt ni dung khng hon ton ging nhau khi ch ra bn cht
nhu cu ca con ngi, nhng v c bn cng c s tng ng nht nh. Cc hc
thuyt u nhn mnh quan h gia nhu cu vi hnh vi lm vic: cc nhu cu ca
c nhn to ra p lc th hin ra thi v hnh vi tng ng (s 1.7).
S 1.7 Quan h gia nhu cu vi hnh vi lao ng

To ra Tc ng ti

Nhu cu c nhn p lc Thi v hnh vi

Do trch nhim ca ngi qun l l cn to ra mi trng lm vic c


phn ng tch cc vi cc nhu cu ca c nhn to ng lc lm vic cho h.
t c iu , ngi qun l cn quan tm ti ba vn chnh: tm hiu ngi
lao ng mun g t cng vic m nhn, dng cch no tha mn nhng nhu
cu khc nhau , thit k cc cng vic hp l v to c hi cho h pht trin, cng
hin cho mc tiu ca t chc.
1.2.3.2 Cc hc thuyt qu trnh
Khc vi cc hc thuyt ni dung, cc hc thuyt qu trnh i vo tm hiu l
do ti sao mi c nhn th hin hnh ng c th trong cng vic.
43

Hc thuyt tng cng tch cc ca B.F.Skinner (1953). Theo hc thuyt


ny c nhng hnh vi ca c nhn nn c thc y, c hnh vi nn b hn ch
bng cc cng c l phn thng, hnh pht hoc lm l.
Nhng hnh vi c thng c xu hng c nhc li, khng c thng
(lm l) hoc b pht c xu hng b loi b dn. Phn thng c th l nhng li
khen ngi, quyt nh thng tin hay khon tin nht nh. Hnh pht c th l
nhng li qu trch, hay ct gim quyn li. Lm l, coi nh khng bit n vic
lm sai ca nhn vin, cch ny ch ph hp khi ngi qun l ngh rng hnh vi sai
lm ch tm thi hay khng nghim trng n mc phi p dng hnh pht.
Khong thi gian gia thi im xy ra hnh vi v thi im tin hnh thng/ pht
cng ngn th cng c tc dng lm thay i hnh vi. Hnh pht c tc dng hn ch
cc hnh vi mang li kt qu khng k vng, nhng c th gy ra phn khng t
pha ngi lao ng. gim nhng bin c ny cn gn hnh vi pht i lin vi
hnh vi thng cho thnh tch tt hay khen trc - ch sau
qun l c hiu qu, cc nh qun l cn phi xc nh mt s hnh vi c
th m h mun ngi lao ng th hin trong cng vic nh pht huy sng kin,
lch s vi khch hng, quan tm n cht lng. ng thi, ch ra mt s hnh vi
mun loi b nh lng ph thi gian, th l vi khch hng, chy theo s b qua
cht lng. Sau , cc nh qun l cn c gng pht trin cc hnh vi tt bng vic
tha nhn cc thnh tch tt v thng tng xng cho cc kt qa , v tin hnh
pht cc hnh vi sai tri. Vic thc hin thng hay pht cn ch n thi im
gn vi khi xy ra hnh vi nng cao tc dng trong qun l v m bo cng
bng vi mi nhn vin. Tuy nhin, khng nn qu nhn mnh cc hnh vi pht m
cn gn vi cc hnh vi c thng hn ch s phn khng t pha ngi lao
ng.
Hc thuyt k vng ca Victor Vroom (1964). Hc thuyt i vo l gii vic
ngi lao ng mun g m thc y h dn ht n lc hon thnh cng vic.
l gii, Vroom ch ra ba vn : quan nim ca mi ngi l lm vic chm ch c
th mang li nhng kt qu thc hin khc nhau; vi mc thc hin khc nhau s
44

t c nhng kt qu v phn thng khc nhau; lng gi tr khc nhau tng


ng vi mi kt qu thc hin cng vic.
Theo Vroom, ng lc l chc nng k vng ca mi c nhn, vi mt n lc
nht nh s em li mt thnh tch nht nh v thnh tch s dn n mt kt
qu hoc phn thng tng ng. Hc thuyt da theo logc l con ngi s lm ci
h c th lm khi m h mun lm. Chng hn, mt ngi mun c thng tin v
thy r mi quan h cht ch gia thnh tch xut sc vi vic c thng tin, khi
chm ch c th t c kt qu cao th s thc y h chm ch lm vic nhm t
c mong mun ca bn thn (s 1.8, ph lc 1).
Vroom a ra cng thc xc nh ng lc c nhn (s 1.9, ph lc
1).
M=ExIxV (1.1)
Trong :
M: ng lc lm vic
E: k vng (xc sut m c nhn n nh cho mt n lc lm vic vi mt mc
thnh tch nht nh. E = 0 khi c nhn ngh h khng th t c mc
thnh tch, E = 1 khi h hon ton chc chn c th t c mc thnh
tch)
I: phng tin (xc sut m c nhn n nh cho mt mc thc hin cng vic
c th t c em li cc kt qu tng ng. I c th giao ng t 1
(hon ton chc chn v quan h gia thnh tch vi phn thng tng
ng) n 0 (khng c c hi c phn thng khi c kt qu))
V: Gi tr (lng gi tr m c nhn gn vi cc kt qu khc nhau. V c th
giao ng t -1 (kt qu hon ton khng mong mun) n +1 (kt qu
hon ton mong mun))
Nh vy, to ng lc cho ngi lao ng, ngi qun l cn phi tm hiu
qu trnh suy ngh ca c nhn, t tc ng tch cc ti h thng qua hnh ng
c th. Tc l cn phi ti a ha E, I, V bng cch lm cho ngi lao ng hiu r
mi quan h trc tip gia n lc vi thnh tch, thnh tch vi kt qu v phn
45

thng, v cc phn thng phi hp dn vi bn thn h (bng 1.10, ph lc


1).
Hc thuyt cng bng ca Stacy Adams (1965). Hc thuyt ny a ra quan
nim, con ngi mun c i x cng bng. Mi ngi thng mong mun
nhn c nhng quyn li (tin lng, phc li, s n nh v an ton trong cng
vic, s thng tin) tng xng vi nhng ng gp hay cng sc (thi gian, n
lc, gio dc, kinh nghim) m h b ra. Nu mt c nhn nhn thy t chc tr cho
h di mc h ng c hng th ngay lp tc s gim n lc lm vic xung
xc lp s cng bng mi. Ngc li, nu thy c tr cao th s c gng lm
vic chm ch hn. nhn nhn v s i x, ngi lao ng thng c xu hng
so snh s ng gp ca h v cc quyn li m h nhn c vi s ng gp v
quyn li ca ngi khc.
Cc quyn li c nhn Cc quyn li ca ngi khc
>=<
ng gp ca c nhn ng gp ca ngi khc
Nu t s ln hn hay nh hn t s ca nhng ngi khc th u c
th tc ng ti hnh vi lao ng ca c nhn xc nh li s cn bng nh: thay
i u vo cho cng vic nh gim n lc lm vic; thay i phn thng nhn
c nh i tng lng thng; ri b tnh trng hin ti nh b vic; thay i
mc so snh vi cc ng nghip khc; bp mo s so snh v h c th cho rng s
bt cng c th ch l tm thi v c th thay i trong tng lai; tc ng ti thay
i u vo hoc u ra ca ngi h so snh vi nh i tng thm nhim v cho
ng nghip. S cng bng c thit lp khi c nhn cm thy t s gia quyn
li/ng gp ca h ngang bng vi t s ca ngi khc. S so snh lin quan
trc tip vi tnh trng phn chia quyn li ca ngi qun l trong nhm lao ng
c tc ng ti s tha mn v hnh vi lm vic ca c nhn (s 1.10, ph lc
1).
Quyn li c nhn nhn c cm nhn l cng bng c tc dng thc y s
tha mn v lm tng kt qu thc hin cng vic v ngc li. Tuy nhin, cng rt
kh xc lp c s nhn nhn cng bng gia mi ngi trong tp th lao ng do
46

mt s ngi c xu hng cng iu ha thnh tch ca bn thn. iu kh khn


i vi nh qun l l phi kim sot c tnh hnh, loi b hoc hn ch ti a s
bt cng xy ra khi phn chia quyn li trong nhm lao ng. Vic qun l s cng
bng cn kh khn hn trong cc tp on xuyn quc gia, ni c ngi lao ng
c quc tch v vn ha khc nhau cng lm vic. Do s khc bit v vn ha dn
n s nhn nhn v quyn li v ng gp cho cc kt qu nht nh c th khc
nhau, s phn bit v chng tc c th tn ti. c bit, tnh hung phc tp hn khi
ngi lao ng a phng v chuyn gia cng lm vic tng t nhau nhng li
nhn c cc quyn li khc nhau.
to ng lc ngi qun l cn phi to ra v duy tr s cng bng trong t
chc thng qua lu mt s vn sau: phi bit rng mi c nhn s so snh s
cng bng bt c khi no nhng quyn li m h thy r (tin lng, phc li, s
thng tin) c phn chia; phi loi b s bt cng thng qua tr lng thng da
trn ng gp; to c hi thng tin ngang nhau cho nhng ngi c nng lc v
thnh tch ngang nhau; cn loi b s phn bit i x v tui, gii tnh, chng tc,
tn gio; cn thng bo cho ngi lao ng r v cch nh gi thnh tch v cch
nhn nhn v quyn li hp l h xc lp ng im so snh, trnh hiu sai hoc
c suy ngh cng iu ha ng gp ca bn thn.
Hc thuyt t mc tiu ca Edwin A.Locke. Vo cui nhng nm 1960,
cc nghin cu ca Edwin Locke v ng s Gary P.Latham ch ra mi quan h
ng i - mc ch. Theo ng, vic t mc tiu nh hng n ng lc theo
bn kha cnh (s 1.11, ph lc 1).
Khi mt ngi c mc tiu r rng s gip h tp trung n lc vo nhim v
c th. t mc tiu hp l th cn s cam kt v n lc ca ngi qun l v
qu trnh tri qua ba bc (s 1.12, ph lc 1).
Bc 1: Xc nh mc tiu ph hp. iu quan trng i vi ngi qun l l
phi xc nh c mc tiu c th, c ngha, lng ha c v c tnh thch thc
vi ngi lao ng. iu gip cho nhn vin hiu r hn v k vng ca t chc
i vi h, gip h gim hay ti thiu ha nhng sai lm mc phi. Mc tiu hi
47

kh v lng ha c c tc dng rt ln ti thc y c nhn lm vic chm ch


hn. Bi ngi lao ng c iu kin khng nh bn thn v nhn r ci ch
cn t ti m iu nh hng trc tip n quyn li h c hng.
Khi t mc tiu cn lu n s khc bit gia cc c nhn. Theo ng,
nhng ngi c nhu cu thnh t cao thng thch cc mc tiu kh, thng thc
hin tt hn di p lc ca cc mc tiu . Ngc li, nhng ngi c nhu cu
thnh t thp li s cc mc tiu kh v kt qu b gim st do qu cng thng bi
p lc ca mc tiu (s 1.13, ph lc 1). Ngi qun l cn lu n s khc
bit ca cc yu t mi trng nh hng trc tip ti vic t mc tiu, mc
kh ca mc tiu nn gn kt vi vic tng k nng kinh nghim lm vic ca ngi
lao ng.
Bc 2: Lm cho ngi lao ng chp nhn mc tiu. Cn lm cho h thy
mc tiu l hp l, chnh l c s xc nh k hoch hnh ng hp l, nu
khng mi n lc s b mt. Locke nhn mnh, c nhn bit yu cu c xc nh
nh th no l cha , m h cn phi thy r, hiu r v nh gi c, n lc
lm vic s c khi nhng nhn thc c m bo. ngi lao ng chp nhn
mc tiu c th thng qua gii thch h hiu r cc mc tiu, cho php h tham
gia vo qu trnh xy dng mc tiu v n nh cc mc thng cho cc mc thnh
tch, to mi trng thun li thc hin mc tiu. Nh ngi lao ng s cm
nhn c cc mc tiu l mc tiu ca chnh h ch khng n thun ch l
mc tiu ca doanh nghip.
Bc 3: To iu kin v cung cp thng tin phn hi cho ngi lao ng.
Theo Locke, to ng lc m khng c thng tin th cng v ngha. H cn c
bit vic hon thnh v cha hon thnh, nguyn nhn l g nhm gip nhn vin
cng c n lc t mc tiu. Hn na, ngi lao ng cn c b sung cc k
nng cn thit cho thc hin mc tiu. Vic o to, cung cp thng tin phn hi, v
s ng h l nhng kha cnh quan trng thc y c nhn thc hin thnh cng
chng trnh t mc tiu trong t chc.
48

Hc thuyt ny ch ra rng, to ng lc cho ngi lao ng, cn phi n


nh c cc mc tiu c th v mang tnh thch thc, v cn phi thu ht ngi
lao ng vo vic t cc mc tiu y, lm cho h nhn thc r cc mc tiu ca t
chc cng chnh l ci m bn thn h mong mun t c. Trc ht, ngi qun
l khng ch n thun l giao mc tiu cho cp di m phi lm cho h hiu r
mc tiu l g v lng ha nh th no h c th ti a ha cc n lc lm
vic. Tip ti, ngi qun l cn quan st tm hiu cc phn ng ca cc c nhn
vi mc tiu giao, s tc ng ca cc yu t mi trng (phong cch lnh o,
cng ngh, c cu t chc) ti thc hin mc tiu. N lc ca ngi qun l l phi
lm cho nhng ngi tham gia chng trnh chp nhn mc tiu mt cch t
nguyn v ng h h c th thc hin mc tiu c thng nht. Cui cng,
cn cho ngi lao ng thy r quan h trc tip gia phn thng c nhn vi cc
n lc bn thn t mc tiu, quan h gia n lc v kt qu thc hin cng vic.
iu gp phn lm cho c nhn coi trng s khuyn khch nh mt nhn t tha
mn nhng mong i ca bn thn, chnh h nhn thy cch thc hnh ng ca
bn thn s dn ti s tha mn.
Cc hc thuyt v qu trnh nhn thc c nhng tip cn khc nhau v cc
kha cnh c nhn v tnh hung cng vic khi xem xt cc yu t to nn ng lc.
Hc thuyt ca Skinner nhn mnh vic cng c hnh vi tt bng cng c thng.
Hc thuyt ca Adams cho rng c nhn c ng lc ph thuc vo vic so snh
tnh trng v s i x ca t chc vi h vi tnh trng ca ngi khc. Hc
thuyt ca Vroom li mang tnh xu hng c nhn nhiu hn khi so snh chnh
nhn thc ca h vi quyn li thc t nhn c t t chc. C ba hc thuyt ny
u nhn mnh n vai tr ca phn thng trong tng lai vi ng lc v hnh vi
lm vic. Tuy nhin, hc thuyt ca Locke li nhn mnh vo mi quan h bn cht
gia mc tiu - nhim v. im ging nhau ca cc hc thuyt ny trc ht th
hin qua vic nhn nhn ti s khc bit c nhn v tnh hung cng vic. Hn na,
chng u cp ti qu trnh to ng lc vi cc bc c th dn ti hnh vi lm
vic. Tip n, gip cho ngi qun l c th d on c cc hnh vi c nhn
49

trong tng lai thng qua cc bin php qun l. iu cn bn rt ra trong to ng


lc t cc hc thuyt ny th hin qua mt s kha cnh cn bn sau.
Trc ht, xc nh mc tiu ph hp c ngha rt ln vi vic to k vng
lm vic cho ngi lao ng. Ngi qun l cn ch cho ngi lao ng thy r mi
quan h gia kt qu vi phn thng hp dn v phi lun lu rng vic xc nh
cc mc thng phi m bo cng bng gia nhng ngi lao ng trong t chc.
Hn na, ngi qun l cn th hin vai tr ch ng trong vic qun l qu trnh
to ng lc cho ngi lao ng nh to mi trng thun li v m bo s ph
hp cng vic vi tng ngi lao ng, nh gi c im mnh, im yu ca
tng c nhn nh hng cho h theo cch ph hp nht. Tip ti, chi tr phn
thng cn m bo tnh kp thi cho cc thnh tch tt ca ngi lao ng, nhm
cao s tha nhn thnh tch ca t chc i vi ngi lao ng th hin thng
qua vic xy dng v thc hin h thng nh gi thc hin cng vic v h thng
th lao lao ng hp l v cng bng. Cui cng, ngi qun l cn bit rng, n
lc qun l cng ch v ch khi khng c s hp tc v ng h thc hin ca tp th
lao ng. Bi vy, cn khuyn khch ngi lao ng tham gia vo qu trnh xy
dng cc mc tiu ca t chc v cng vic m chnh h m nhn. iu lm
tng s cam kt ca c nhn trong thc hin cc nhim v c giao.
Mi hc thuyt c cp u c nhng ngha vn dng nht nh trong
to ng lc cho ngi lao ng tuy nhin chng ch nhn nhn mt kha cnh nht
nh. Trn thc t, kha cnh to ng lc li rt a dng do t chc c cu thnh
bi nhng ngi khc nhau, c nhng nhu cu v mong i khc nhau t s i x
ca t chc vi nhng cng hin ca h. Bi vy, xu hng chung trong to ng
lc l s a chung m hnh tng th trong to ng lc c a ra bi Lyman
W.Porter v Edward E. Lawler (s 1.14).
S 1.14 M hnh tng th trong to ng lc
50

c tnh Phn thng


c nhn bn ngoi

N lc Kt qu thc So snh tnh


lm vic hin cng vic cng bng
ng lc Tha mn

ng h ca Phn thng
t chc v bn trong
y quyn

Ngun: Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A
global perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.
Theo m hnh ca Porter v Lawler, c ba nhm yu t nh hng n kt qu
thc hin cng vic ca ngi lao ng: c tnh c nhn chnh l kh nng thc
hin cng vic, n lc lm vic to ra s sn lng thc hin cng vic, ng h ca
t chc v s y quyn to c hi thc hin cng vic. Nu mt trong ba yu t
trn khng c m bo th kt qu thc hin cng vic ca c nhn khng t
c mong i. Hn na, c nhn c ng lc th s to ra n lc lm vic v s
nhn nhn v phn thng cho kt qu lm vic chnh l c s to ra s tha mn
trong lao ng gip ngi lao ng c ng lc lm vic. Do , cc yu t thuc
m hnh tng th chnh l cc yu t cn c xem xt vn dng trong to ng
lc cho ngi lao ng v ngi qun l trong cc doanh nghip Vit Nam hin
nay trn c s ph hp vi hon cnh c th v vn ha ca ngi Vit Nam, mc
tiu v vn ha ca doanh nghip.
1.3 Mt s kinh nghim v to ng lc cho lao ng qun l trong doanh
nghip
rt ra bi hc kinh nghim vn dng trong to ng lc cho ngi qun l
trong cc doanh nghip nh nc H Ni, chng ti i vo tm hiu mt s kinh
nghim ca cc nc trong to ng lc cho ngi lao ng.
Cch i x vi nhn vin trong mt s tp on hng u ca M
51

Cng ty Hewlett-Packark (HP). Cng ty HP vi ti sn 13,7 t la, tiu th


16,43 t la, li nhun 550 triu la, c tp ch Hnh phc M xp th 42
trong s 500 doanh nghip ln nm 1992 l mt in hnh v thu ht v s dng
nhn ti. Khu hiu trong HP qun l con ngi l ct li th hin lun tn trng
v quan tm n nhn lc. Lnh o lun tham quan ni lm vic i thoi vi
cp di. Trong 40 nm ng chc, ngi sng lp tp on ng Shewllet v
Aulifer thng xuyn n tn ni lm vic ch dn cho nhn vin, v lm cho h
lun nh iu ny. Lnh o lun chan ha vi cp di, quan tm v ng vin
khin h cm nhn thnh tch c tha nhn, bn thn c tn trng. Cng ty coi
trng gio dc truyn thng vn ha cho ngi lao ng v s chuyn cn, tnh
trch nhim, bt theo nng lc v thnh tch. Cng ty tn nhim v lun tin tng
ngi lao ng mun sng to, tm huyt vi cng vic nn kho ph tng v cng
c d tr ca phng th nghim lun m cc k s c th s dng cho nghin
cu v khuyn khch ly v nh s dng lun khm ph. HP cam kt s dng
nhn lc di hn nn qu trnh tuyn dng c tin hnh rt cht ch m bo
ngi c tuyn p ng yu cu cng vic. ng thi coi trng chnh sch bt
lnh o t trong t chc da vo ng gp. Vi tuyn m bn ngoi, HP a
chung ngun sinh vin xut sc va tt nghip. Hng nm, nh tuyn dng n cc
trng danh ting tm kim ng vin xut sc thng qua phng vn, tm hiu qu
trnh hc tp, nguyn vng v nng lc ca h, la chn v mi ngi c tim nng
n phng vn ti cng ty vi chi ph do cng ty tr, qua bc ny th ng vin
c tuyn.
HP lun coi trng o to v pht trin ngun nhn lc. Nm 1980, HP t
chc 1700 lp hun luyn, vi 27 nghn ngi trong s 47 nghn ngi lao ng
ca cng ty tham gia bao gm c cc cp lnh o v ngi lao ng. Hnh thc kt
hp c o to trong v ngoi cng vic, c di hn v ngn hn nh: km kp, bi
ging, tho lun, chiu phim, m phng, phn tch h s, t hc qua chng trnh
sn. HP yu cu chnh cc cp lnh o ging cho cp di. Hng nm, cc k s v
nhn vin tr c tim nng c c n cc trng i hc nng cao chuyn mn
52

do cng ty ti tr chi ph, nhng khng bt h cam kt phi li sau kha hc m


h t quyt nh. Cng ty l mt trong nhng doanh nghip c phc li tt nht
M. Ngoi vic cung cp cc phc li c bn nh bo him x hi, y t, nc tr,
bnh ngt min ph bui tra hai ngy mt ln, qu sinh nht, ph cp thuyn
chuyn, cn c hai loi c bit l phn chia li nhun v bn c phn cho ngi lao
ng. Nhng ngi lm cng ty na nm tr ln s c thm mt khon thu nhp
vo u ma h v dp Nen, nm 1983 khon ny chim khong 8,35% tin lng
c nm, cn nu trn 10 nm c tng ring 10 c phn. Trong qun l rt t dng
mnh lnh m coi trng qun l bng mc tiu. Nh , HP hng ngi lao ng
vo nim tin l thnh vin ca mt tp th bi vy t h s ng cam cng kh,
gn li ch c nhn vi li ch ca t chc. Theo tp ch Hnh phc M nm
1983, HP v IBM l nhng doanh nghip i u vi 8 ch tiu v ti chnh, cht
lng qun l v thc y tinh thn sng to, v.v. Nm 1994, HP l nh sn xut
my tnh ng th chn trn th gii nhng tng ln v tr th su nm 1995, th
ba nm 1997. Ni lm vic ca nhn vin trong cng ty c ngn thnh cc 5m2
vi bc ngn cao 1,5m v khi ngng u nn c th nhn thy ng h trc mt
nhm nhc mi ngi lun tn dng thi gian. Ngi xut sc c bu l thnh
vin cu lc b ch tch, nm 1994 nhng ngi ginh c danh hiu trn c
hng mt k ngh min ph Hawai. ng LewPlatt c ba thng mt ln li thng
bo trn micro danh sch ngi c khen thng. Khi cn tuyn mi hay thay i
ekip lm vic lun c thng bo cng khai.
Tp on Hilton. Trad Hilton l vua nhng khch sn nh hng ni ting th
gii. Nm 1919, Hilton ri qun ng tr v qu hng v bt u s nghip kinh
doanh bng 5000 la, ginh c thnh cng ln nh vo chnh sch dng
ngi c o. Cng ty lun cao chnh sch bt lnh o t c s, tn nhim
ngi c bt v to iu kin h pht huy sng to. ng p dng khen
trc - ch sau, thung gi ring ngi gp sai lm n vn phng, ng vin an i
v ni Trc y trong cng vic ti tng phm sai lm ln, sai lm nh ny
ca anh cha coi l g, l con ngi khi lm vic u kh trnh khi sai lm, sau
53

gip nhn vin hiu r nguyn nhn mc li v cng tm cch gii quyt. Vi
cch i x khoan dung, lng lm cho mi ngi lun tin tng v trung thnh
vi cng ty. Khu hiu m cng ty c c Tinh thn ng i v s phc v vi
thi ti vui trong kinh doanh gip cho tp on ln mnh nh ngy nay.
Cch i x vi nhn ti mt s cng ty ca Singapore
Cng ty IBM Singapore. Chi nhnh IBM Singapore ngi lao ng t
chn chnh sch phc li. Vi nhn vin cn c thn (chim 63% ngun nhn lc)
c th dng thang im phn b mua thm ngy ngh hoc th hi vin cc cu
lc b th dc. Nhng ngi c gia nh (chim 37%) c th dng im trn vo ph
chm sc y t, sinh con. S im cn li c chuyn thnh tin v cng vo lng
cho nhn vin. Hn na, mi ngi c th chn gi lm vic chnh thc linh hot,
sng t 7g30-9g30 v kt thc t 16g30-18g30. c ngh 5 ngy chm sc
thnh vin gia nh b bnh, ngh 3 nm khng lng hc tip hay chm sc con
nh. Hai vn phng IBM ti Shenton Way v Kaki Bukit c mt phng dnh ring
cho cc b m ngh ngi v 14 nm lin tc IBM thuc danh sch 10 cng ty tt
nht cho cc b m lm vic do tp ch M M lm vic bnh chn.
Cng ty HP Singapore. Chi nhnh HP Singapore chuyn sn xut my tnh
k thut cao v my in, c nhn gii thng sc khe vng v quan tm n
ba n ca nhn vin. Theo HP cch thu phc tt nht trc ht phi thu phc c
d dy ca nhn vin. Cng tin lun phc v thc n phong ph, b dng mc
gi thnh. HP gip nhn vin tit kim cho hu tr bng k hoch mua hng trong
kho tr gi 10% mc lng hng thng vi gi u i mua 2 tng 1 vi iu kin
ngi phi li vi HP l 2 nm sau khi mua hng.
Cng ty t vn u t Frank Russell. Nhn vin mi c tuyn n cng
ty trong ngy u lm vic c thng bo Gia nh ca bn quan trng hn cng
vic ca chng ti. S hp tc ca chng ta quan trng hn ca khch hng. Bi
vy, nu nhn vin c vn trong gia nh s c yu cu gii quyt trc
khng nh hng n cng vic, nu lm thm gi th c ngh b chm sc
54

gia nh. Nhn vin lm cng ty sau 10 nm c ngh 10 tun c lng i du


lch.
Cch c x vi nhn vin trong cc cng ty Thy in
Trong cc cng ty Thy in ngoi vic k cc hp ng lao ng c nhng
iu khon chnh thc nh tin cng, ch lm vic th c nhng iu khng
thnh vn nhng c tc dng khuyn khch rt ln. iu th hin qua cch c x
ca cp trn vi cp di lun c cao nh: knh trng tui tc, gi gn danh
d, t s tin cy, nh gi cao tay ngh, trao i ci m, quan tm n cuc sng
ring ca nhn vin, to iu kin ngi c kh nng c thng tin.
Cch khuyn khch ngi lao ng trong cc cng ty Nht Bn
Ch a n. Cc doanh nghip a ra nhiu gii thng khuyn khch
lao ng trc tip a ra kin ngh ci tin sn xut v t chc lao ng. Cc
sng kin d nh v bnh thng u c khen v tm cch p dng nn ngui lao
ng rt hng hi xut tng. Cng ty Hitachi nm 1980, ngi lao ng a
ra 4.210.000 n ci tin vi hiu qu kinh t em li 2.250,3 t yn. Ngy nay,
Nht Bn vn c mnh danh l nc c s sng kin ln nht th gii.
Hot ng theo nhm t ngi. Sng kin chia ngi lao ng lm vic theo
cc nhm nh cht lng t 2 n 10 ngi (QC- quality control) rt thnh cng
trong cc cng ty Nht Bn. Theo cch ny, c th chia s trch nhim cho cp
di, nhng ngi sn sng pht huy ht kh nng v nng ng trong cng vic.
Hn na, gp phn ci tin bu khng kh tm l v cc quan h nhn s trong tp
th, to v duy tr nim vui trong cng vic, gip mi thnh vin trng thnh
khng nh bn thn. thnh cng th trc khi tham gia nhm QC mi thnh
vin u c gip hiu r: v tr v tm quan trng ca tng cng vic; l do
cn gp phn vo ci thin v y mnh s pht trin ca doanh nghip; mi ngi
u thy nim vui pht huy nng lc ti ni lm vic; nm vng mt s phng
php c s v s dng th, thng k. Nhm hon thnh xut sc s c tuyn
dng v pht thng cng khai nhm tng cm gic c tha nhn thnh tch.
55

Chng trnh qun l bng mc tiu. Cc cng ty Nht Bn rt thnh cng


vi cch qun l bng mc tiu (MBO- management by objectives). Da vo mc
tiu ca t chc v ca b phn m tng nhn vin t t mc tiu phn u ca
mnh, lm tng quyn t ch v thc y s sng to ca ngi lao ng.
khuyn khch nhn vin hon thnh tt th cn xy dng cc mc tiu c th, r
rng v o lng c, l ch phn u nn khng c qu kh hay qu d.
Chng hn, v cht lng sn phm khng th ghi m bo cht lng sn phm
m phi c th t l ph phm bng khng. Khi nhn vin hon thnh th ngi
qun l cn tha nhn thnh tch ca h kp thi, ch r kha cnh cn sa h tip
tc phn u. M cng rt a chung cch qun l ny nhng khng nhiu cng
ty thnh cng. Theo mt nghin cu vo gia nhng nm 1990 ti M c 70% trong
s 500 cng ty hng u p dng th ch c 15% trong s l thnh cng nh
Cng ty HP, IBM.
Pht trin tinh thn ng i. Cc cng ty Nht Bn coi trng tinh thn tp
th trong cng vic. Nhiu cng ty coi trng t chc cc phong tro tp th giao lu
mi ngi c c hi trao i thng tin v hiu bit ln nhau. mt s cng ty
khc, ton th nhn vin tp hp ht nhng bi ht ca cng ty vo bui sng.
Theo Chistopher Wood, Ch tch Estee Lauder Group ti Nht Bn cho rng
s quan tm thn thin, ci bt tay nhit tnh, nhng li khuyn khch t tin ca
ngi qun l s lm cho hiu qu cng vic ca nhn vin tng r rt. Vo cui
tun ng thng dnh thi gian ti thm hi ng vin nhn vin, chia s thng tin
gip h c th pht hin ra cch lm mi hay ci tin thc hin cng vic v
tuyn dng nhng vic lm tt hng tun ca nhn vin [38].
Mt s chng trnh p dng rng trong to ng lc cc nc pht trin
T chc v y mnh phong tro thi ua. Theo quan im truyn thng, thi
ua l m m, vui v vi mc ch l tm ra cc phng php tin tin ph bin
cho mi ngi cng tin b. Theo quan im hin i, thi ua l phng tin kch
thch v pht huy tnh tch cc, ch ng, sng to ca mi c nhn, l cuc ua ti
56

thc s, phn nh r thng, thua, hn, km, thc y sn xut v thu ht ng


o ngi c kh nng tham gia vo qu trnh qun l.
Lm vic theo lch linh hot. nhng nc pht trin, nhiu cng ty p
dng lch lm vic linh hot. Cng ty quy nh khong thi gian m nhn vin bt
u c mt ti cng ty v c th ra v vi iu kin m bo thi gian quy nh
lm vic trong tun. T , nhn vin s thy thoi mi tinh thn, khi sc khe v
tm trng tt h c th dn sc lc lm vic, ng thi c th ch ng gii
quyt vic ring vo nhng gi thch hp khng nh hng n cng vic ti
cng ty. Hn na, nhn vin s phi c trch nhim hn vi cng vic v cp trn
tin tng v to iu kin cho h. Cng ty thu c li ch l iu phi nhn vin
linh hot, gim thi gian do i mun v sm. thnh cng i hi nhn vin c
tinh thn t gic cao v cch theo di s gi lm vic ca nhn vin mt cch t nh
nhng chnh xc.
Trao quyn t qun cho ngi lao ng. Cc doanh nghip cc nc pht
trin rt a chung nhm khai thc tim nng ca nhn vin v cho h cm nhn l
thnh vin ca t chc ch khng ch l ngi lm thu. Thc hin chng trnh
theo cc nguyn tc: xy dng vn ha doanh nghip m, to bu khng kh dn
ch v tin tng trong nhn vin; cc mc tiu, quy nh ca nhm phi r rng c
th hp l; mc y quyn thch hp, quyn hn gn lin v ph hp vi trch
nhim tng v tr; nhn vin c o to ph hp v chuyn mn, k nng phi
hp v t duy c lp; gio dc thc t qun, t ch trong cng vic cho nhn
vin; v cc quyt nh a ra di hnh thc quyt nh tp th.
Cch to ng lc trong mt s doanh nghip Vit Nam
Nhiu ti liu cho thy nhiu doanh nghip Vit Nam cha lm tt vic to
ng lc cho ngi lao ng l do i x khng cng bng. Ti liu [37] ng ti
thng tin cuc hi tho gm 70 ngi t 35 doanh nghip thuc Hi doanh nghip
tr H Ni, Lin minh Cng nghip an Mch t chc ngy 23/4/2004. Cc doanh
nghip tham gia nh Cng ty c phn bng Vit Nam, c phn o to ngh
ng Dng H Ni, c kh Sn H, Thp Vit Bc, FPT, v.v, nhn mnh vai tr
57

to ng lc: khai thc s dng nng lc c nhn tt hn; xc nh kh nng v tng


hiu bit ca nhn vin; thc y nhn vin lm vic hng say thoi mi hn; to c
hi nhn vin t khng nh. Tuy nhin, h cng ch r cc yu t trit tiu ng
lc: phn cng cng vic v nh gi thc hin cng vic khng cng bng; cung
cp khng ngun lc cho sn xut; chnh sch quy nh ca doanh nghip khng
ph hp khin nhn vin bc tc, lm theo kiu i ph, i khi c ph hp nhng
thng tin khng r rng nn h khng hp tc hay hiu sai trong thc hin; bu
khng kh qu nghim khc, thiu ting ci, s chia s, thiu s quan tm ca cp
trn vi cp di, nn h khng mun lm vic v h cn nhiu th hn l lng;
gim lng, ch pht m khng thng. khc phc tnh trng gim ng lc, hi
tho cng a ra mt s gii php: b tr cng vic ph hp vi nng lc v tnh
cch nhn vin; thit k cng vic phong ph v c tm quan trng nht nh; to c
hi nhn vin pht trin v khng nh trong doanh nghip.
Mt minh chng na th hin s khng hi lng ca ngi lao ng vi cc
chnh sch i x ca t chc dn ti tnh trng nhn ti ra i qua kt qu thm d
kin c gi Ngi sao l: hn 45% b vic v khng c c hi thng tin, gn 30%
l do tin lng khng phn nh ng nng lc, 16% l do khng phc trnh sp
v 9% l do ng nghip ghen gt ni xu sau lng [42].
Hn na, chnh sch nhn s khng ph hp l yu t cn bn khin ngy
cng nhiu nhn vin ra i. S khng ph hp ca chnh sch th hin: thu nhp
thp hn mc ng phi tr lm ngi lao ng khng cn hng th lm vic; thu
nhp khng cng bng nhn thy khi so snh vi ng nghip lm nhn vin cm
thy bt mn vi lnh o; chnh sch khen thng, thng tin, o to khng r
rng m li lin quan trc tip n quyn li v tng lai ca h; giao vic khng
ng vi nng lc ca nhn vin; theo di v kim sot nhn vin qu cht lm
gim tnh sng to v lm tng s kh chu do cm gic khng c tin tng; b
qua nhn vin cp trung gian, khng quan tm ti kin ca h lm h thy nh b
tha; cha quan tm h tr ngun lc cn thit nhn vin thc hin cng vic;
nhn vin khng nhn c ch o c th nh mc tiu khng r hoc thay i lin
58

tc nn kh bt kp yu cu; nhn vin khng c pht trin do t chc cha


thng xuyn quan tm n o to, lm h cm gic b vt sc lc v tr tu thay
cho cm gic cng hin; nhn vin khng c pht huy sng to do cng vic qu
n iu v khng c to mi trng lm vic tt; nhn vin b th thch lin
tc, vi ngi xut sc sp li giao nhng ch tiu tng lin tc; khi sp c sai lm
th a cp di ra nhn li thay nn nhn vin khng phc; b my qun l cng
knh, phi hp khng tt, th tc ni b phc tp lm nhn vin bt mn; thiu s
hp tc, mi ngi hay ni xu nhau lm nn lng nhng ngi tm huyt vi cng
vic [41].
Thu nhp cao hn mc th trng cng cha hn to ng lc cao cho nhn
vin, m ch yu c to ra t ti lnh o ca sp. Bi vy, chnh ngi qun l
cn phi hng hi trong cng vic, cn to c uy tn trc tp th thng qua kin
thc, trnh , k nng qun l, li sng, s quan tm n nhn vin, kh nng tp
hp mi ngi, v.v. Ngi lnh o phi bit phn vic cho nhn vin ph hp vi
kh nng, lm h cm nhn l thnh vin ca t chc bng cch li ko h tham gia
vo cc hot ng quan trng ca doanh nghip. Ngi lnh o phi ch ra nhng
mc tiu hp dn nhn vin phn u, khi h thnh cng cn phi khen ngi kp
thi v thng bo cng khai. Nhn vin cn c giao quyn v tng trch nhim,
c cung cp nhng chng trnh o to ph hp gip h thc hin tt cng
vic c giao [39].
Ti liu [40] nhn mnh ngi qun l gii gp phn to ng lc cho nhn
vin. Bi vy, trc khi khi nghip mi ngi cn phi nh gi im mnh, im
yu ca bn thn, bit hc hi nhng kinh nghim t nhng ngi i trc. Sau
tm ngi c vn dy dn kinh nghim tham kho kin. Hn na, bn thn phi
lun t o to, hc hi qua sch bo c thm thng tin. Phi bit cch nh ga
kh nng lm vic ca nhn vin v trao i vi h v mc hon thnh. ng
thi cn phi bit cch o to, h tr v khch l nhn vin di quyn.
Mt s doanh nghip Vit Nam cng rt thnh cng trong to ng lc do
chnh sch i x hp l. ng Foreman, Tng gim c Cng ty Holcim khng
59

nh, cng ty ng thnh cng l nh bit ni ko tp th. bit tm t ca nhn


vin ng lun c mt th mc lu tr trong my tnh cc email ca nhn vin gi
ti ng by t suy ngh nhm t mc tiu ra. Theo ng Trin khai mc tiu
chin lc phi l mt quy trnh t trn xung, c thm su trong t chc v n
tng ngi nn cn thu ht nhn vin cng suy ngh tm cch thc hin tt nht.
Cc cuc tho lun trc tip gia lnh o v nhn vin l rt cn thit c th
trin khai tt mi vic. ngi lao ng thy r n lc, cng sc ng gp ca h
c ghi nhn xng ng th nh qun l phi xy dng mt h thng nh gi, tin
hnh thng pht cng bng [36].
Cng ty Unilever cng rt thnh cng trong vic thu ht v gn gi nhn ti.
Vi khu hiu Unilever v bn cng pht trin th hin s quan tm khng ch
vi khch hng m cn vi nhn vin. Hng nm, cng ty t chc cho nhn vin
cng gia nh i ngh vi chi ph do cng ty ti tr, t chc ngy hi th thao,
ngy hi gia nh to c hi cho nhn vin giao lu v pht trin quan h ng
nghip. Hay Cng ty Ford cung cp cc bn tin ni b cho nhn vin trao i cc
thng tin v cng ty, cng vic v cuc sng gia nh, nhng s kin cp nht v s
tin trin trong cc chng trnh ca cng ty. Trong cc cng ty ny lng cao v
phc li hp dn cng c tc dng kch thch cao. Nhn vin cn c c tham gia
cc chng trnh o to pht trin, Unilever dnh 9,2 t ng (nm 2001) cho o
to gn 2000 ngi. nh gi thc hin cng vic c thc hin rt khoa hc. B
tr nhn lc da trn nng lc s trng v phi tri qua mt quy trnh tuyn dng
rt cht ch m bo cht lng ph hp vi yu cu cng vic [13].
S quan tm ca lnh o v cng on Cng ty Sony Vit Nam to c
sc hp dn ring vi ngi ti. Lnh o cho rng u t cho ngun nhn lc
chnh l lm giu cho doanh nghip. tr thnh nhn vin ca cng ty phi tri
qua thi tuyn nghim tc vi trnh hc vn ti thiu tt nghip ph thng trung
hc. Mc lng kh hp dn trung bnh cho k s l 3,2 triu ng/thng v cho
cng nhn l 1,2 triu ng/thng. Khi c bin ng t gi cng ty iu chnh
nhn vin khng b thit vi cch tng lng nh k 3,5%/nm vi lao ng ph
60

thng, 5-7%/nm vi lao ng c tay ngh. Su thng u nm 1998 cng ty cng


thm phn trt gi l 6% vo lng ngi lao ng. Cng ty coi trng vai tr t
vn ca cng on. T 1996-1998, cng on kin ngh vi Tng gim c h
tr kinh ph cho gn 200 nhn vin hc ngoi ng, tin hc, qun l vi kinh ph gn
140 triu ng, hn 300 lt ngi i hc ti Nht Bn, Singapore, Malaysia,
Indonesia, 1000 lt chuyn gia n hun luyn cho nhn vin ti ch. Cng on
lun quan tm ly kin rng ri ca ngi lao ng xy dng tha c m
bo quyn li cho ngi lao ng nh c 18 ngy php/nm, ngi c t 10 nm
thm nin c thm 5 ngy php, n tra 6000 ng/sut, thng 2 thng
lng/nm, c tin l tt, v.v. Do m bo tha ng li ch ca ngi lao ng nn
cng ty gn nh khng xy ra tranh chp lao ng, vn ha cng ty rt mnh to
cng ty ngy cng pht trin [14].
T kinh nghim thc tin cho thy thnh cng trong to ng lc l cao
con ngi, chnh sch qun l trong doanh nghip cn hng vo tha mn nhu cu
ca ngi lao ng da trn ng gp mt cch cng bng.
1.4 S cn thit phi to ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip
nh nc H Ni
Doanh nghip nh nc l t chc kinh t do Nh nc s hu ton b vn
iu l hoc c c phn, vn gp chi phi, c t chc di hnh thc cng ty nh
nc, cng ty c phn, cng ty trch nhim hu hn [20].
To ng lc cho lao ng qun l l s vn dng mt h thng cc chnh
sch, bin php, cch thc qun l tc ng ti h nhm lm cho h c ng lc
trong lao ng, thc y h hi lng hn vi cng vic v mong mun gp sc cho
doanh nghip. Nh vy, doanh nghip nh nc cn a ra cc chnh sch qun l
hp l, to mi trng thun li ngi qun l c th nng cao trnh , vn
dng kin thc, pht huy sng kin nhm t hiu qu trong cng vic. ng thi
phi cam kt tha nhn nhng ng gp ca h v i x cng bng ngi qun
l c ng lc lm vic bi s tn ti v pht trin ca doanh nghip ph thuc rt
ln vo ngun nhn lc v trc ht l i ng qun l. Do , doanh nghip nh
61

nc cn phi c i ng qun l lun tm huyt vi cng vic tc c ng lc lm


vic. S cn thit phi to ng lc cho lao ng qun l th hin qua mt s l do
sau.
Con ngi l ti sn quan trng nht, vai tr ca lao ng qun l quyt
nh hiu qu hot ng sn xut kinh doanh ca doanh nghip
Doanh nghip c hnh thnh t con ngi v c qun l v vn hnh bi
con ngi. Chnh bn thn ngi lao ng kt hp cc yu t u vo khc ca sn
xut nh vn, nh xng, nguyn vt liu, my mc, v.v to thnh nhng u ra
p ng nhu cu khch hng. Con ngi xuyn sut qu trnh sn xut kinh doanh
t nghin cu th trng, xc nh hng u t, sn xut ra sn phm dch v v
thuyt phc khch hng s dng cc sn phm dch v do doanh nghip cung cp
nhm sinh li cho doanh nghip. Hn na, con ngi lun mun thay i, pht trin
th hin bn thn, h lao ng khng nhng p ng nhng nhu cu vt cht
v tinh thn m cn mun hon thin bn thn v vn ti nhng iu kin tt hn.
Qun l l vic thc hin cng vic thng qua ngi khc. Lao ng qun l khng
trc tip to ra sn phm, dch v nhng li c vai tr quyt nh ti mi qu trnh
hot ng ca doanh nghip th hin qua vic lp k hoch, t chc, iu hnh v
kim sot cc hot ng ca doanh nghip. Cc chc nng qun l c c thc
hin hiu qu hay khng ph thuc vo chnh bn thn ngi thc hin cc chc
nng . v tr lnh o cp cao i hi ngi qun l phi c tm nhn chin
lc lun phi gng sc kt ni hot ng ca cc b phn trong doanh nghip,
h c xem nh nhc trng iu khin mt dn nhc giao hng, nu s ch
o ch sai mt nhp th c dn nhc b lc , gy s tht vng cho khn gi. v
tr thu thp v x l thng tin nhm cung cp cho cc c nhn, b phn v cc cp
lnh o ra quyt nh nu khng m bo tnh kp thi v tin cy th c th gy
hi n cc quyt nh ca cp lnh o v c nhn khc. Nhm chuyn mn thuc
phng ban chc nng thc hin xy dng cc chnh sch t vn cho lnh o m
khng c kh nng hoc khng th hin ht trch nhim trong cng vic th c
th lm hi n hiu qu sn xut kinh doanh ca doanh nghip. Hn na khi giao
62

dch vi cc i tc bn ngoi, nu hnh vi ng x ca ngi qun l khng ng


mc c th lm nh hng n hnh nh ca doanh nghip v lm mt c hi kinh
doanh. Tt c nhng gnh nng u t ln vai ngi qun l, i hi ngi
qun l phi lun i tin phong trong cng vic, tm c hng i t ph gn kt
cc thnh vin trong t chc t c cc mc tiu t ra. Mun lm tt iu ny
i hi ngi qun l phi lun c ng lc lm vic, nh c ng lc m h s n
lc nng cao kh nng thc hin tt nhim v ca mnh v nu gng sng cho
cp di.
S thay i nhanh chng ca mi trng kinh doanh v xu hng hi
nhp kinh t th gii
Cng vi xu hng ton cu ha, s cnh tranh gia cc doanh nghip ngy
cng tr ln khc lit. S thay i nhanh chng ca khoa hc k thut c bit l
lnh vc cng ngh thng tin i hi cc doanh nghip phi thch ng kp thi, nu
khng s b tt hu v phi gnh chu mt chi ph khu hao v hnh qu ln trong
kinh doanh. nng cao kh nng thch ng vi thay i ca mi trng i hi
mi doanh nghip phi c mt b my qun l gn nh, sng sut, nng ng v c
trnh . Nh cc thnh vin trong b my qun l c th thc hin tt chc
nng, nhim v ca mnh, thc hin vic kt ni cc c nhn v b phn m bo
cng vic ca doanh nghip c thc hin mt cch tri chy vi chi ph thp
nhng cht lng cao. Mun lm tt iu ny th i ng qun l cn c ng lc
lm vic. Nh s thc y h gng sc hc tp nng cao trnh c th tip
cn vi nhng tin b khoa hc k thut, tm ra nhng hng i mi trong kinh
doanh hng hot ng sn xut kinh doanh ca doanh nghip bt kp vi tin
trnh hi nhp v s cnh tranh trong mi trng quc t. Hn na, khi c ng lc
ngi qun l s truyn la cho nhn vin to ra sc mnh tng hp cng
hng ti mc tiu ca t chc, lm tng s thch ng v nng ng ca doanh
nghip trong mi trng cnh tranh.
V tr ca doanh nghip nh nc trong nn kinh t quc dn, v tin
trnh cng nghip ha v hin i ha t nc
63

Chuyn sang thi k i mi, ng v Nh nc ta xc nh nn kinh t


nc ta pht trin theo nh hng th trng c s qun l v iu tit v m ca
Nh nc. Kinh t nh nc pht huy vai tr ch o, l lc lng vt cht quan
trng v l cng c iu tit v m nn kinh t. Trong tin trnh cng nghip ha v
hin i ha t nc, doanh nghip nh nc phi th hin s tin phong trong ng
dng cng ngh hin i vo sn xut nhm nng cao hiu qu v sc cnh tranh
trn th trng trong v ngoi nc, bnh ng vi cc thnh phn kinh t khc trn
th trng. th hin ng vai tr ca mnh, doanh nghip nh nc trong qu
trnh i mi cn phi c mt b my qun l gn nh, nng ng, i ng qun l
cn phi thay i t duy, c tc phong lm vic nhanh nhn, tip thu kin thc kinh
doanh hin i a ra cc quyt nh qun l ng hng nhm tng hiu sut v
hiu qu kinh doanh ca doanh nghip.
ng lc ca lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc v
doanh nghip nh nc H Ni cha cao
C nhiu kin cho rng ng lc ca lao ng qun l trong cc doanh
nghip nh nc v doanh nghip nh nc H Ni nhn chung cha cao so vi
ng lc ca lao ng qun l trong cc doanh nghip c vn u t nc ngoi v
doanh nghip ngoi nh nc. Hin tng chy mu cht xm nhng ngi qun
l gii t doanh nghip nh nc sang cc loi hnh doanh nghip khc cn tn ti
t i mi. Hn na, trong s nhng ngi li cn tn ti phong cch lm vic
theo kiu quan liu, tr tr, li v thiu trch nhim. iu b tc ng do c ch
qun l c ko di, tm l da dm vo Nh nc thua l nhng vn c lng
lm cho nhiu ngi qun l v ngi lao ng c t tng ch mun hng th,
li cho nhau m khng mun lm vic. Khi chuyn sang hot ng theo c ch th
trng, cc doanh nghip nh nc phi hch ton c lp v cnh tranh bnh ng
vi cc loi hnh doanh nghip khc lm nhiu doanh nghip nh nc iu ng
phi gii th, ph sn hay chuyn i hnh thc s hu. Nhiu ngi qun l c tm
huyt vi cng vic li mun ng cam cng kh vi s tn ti v pht trin ca
doanh nghip nhng nhng chnh sch nhn s nh vn th lao cng cn bc l
64

nhiu hn ch nn i khi kh gi chn ngi ti. Hn na, trong mt s doanh


nghip nh nc khc li khng to c mi trng lm vic tt ngi qun l
gii c th sng to th hin bn thn, vic bt lnh o cn nhiu hn ch lm
nn lng nhng ngi c tm huyt. Cng vi tin trnh i mi t nc, vic sp
xp, i mi, pht trin nng cao hiu qu cc doanh nghip nh nc theo Ngh
quyt Trung ng III (kha VIII) tng bc nng cao hiu qu ca doanh nghip
nh nc v doanh nghip nh nc H Ni nhng cng cn nhiu hn ch nht
nh. Tin trnh c phn ha cc doanh nghip nh nc cn chm chp mt phn
do chnh nhng doanh nghip cha ch ng. thc s pht huy vai tr ca
doanh nghip nh nc th cn phi nhanh chng thay i phong cch lm vic
trc ht l ca cc cp qun l bi h chnh l nhng ngi cho li doanh nghip
nng ng v i ng hng. Mun vy cn phi to ng lc cho ngi qun l
h hng say trong cng vic.
H Ni l trung tm ca c nc trong cc lnh vc, cc doanh nghip
nh nc H Ni phi ng vai tr trung tm trong tin trnh pht trin kinh
t ca H Ni
H Ni l Th ca c nc, tri tim ca T quc v l b mt ca Vit
Nam. H Ni l ni tp trung nhiu c quan u no ca Trung ng. Bi vy, H
Ni phi lun n lc xng ng l Th ca c nc trn cc lnh vc kinh t,
x hi, anh ninh, quc phng. Vi v tr l trung tm ca c nc, c s h tng tt,
c th thun li giao lu vi cc min ca T quc, an ninh chnh tr n nh nn
rt thun li thu ht u t trong v ngoi nc. Xu hng m rng a bn ca
H Ni ra cc tnh ln cn to iu kin pht trin cc khu cng nghip, khu ch
xut pht trin kinh t. H Ni l trung tm vn ha ca c nc, tp trung nhiu
trng i hc danh ting nn dn ch H Ni nhn chung cao hn. H Ni l ni
tp trung nhiu t chc, doanh nghip thuc nhiu thnh phn kinh t khc nhau.
S lin doanh, lin kt gia cc doanh nghip trong nc vi cc tp on kinh t
nc ngoi rt pht trin va to ra nhng c hi pht trin ngun nhn lc
65

nhng ng thi cng mang li nhng thch thc cho ngun nhn lc v i ng
qun l nu khng lun n lc th s b tt hu.
S pht trin kinh t ca H Ni khng nhng quan trng vi chnh H Ni m
cn quan trng vi thc y s pht trin kinh t cho cc Tnh thnh khc trong c
nc, l tm gng cho cc Tnh khc noi theo, ng thi thc y uy tn ca
Vit Nam trn trng quc t. Bi vy, H Ni phi lun gng sc pht trin
kinh t, m bo n nh v an ninh chnh tr xng ng vi truyn thng ngn nm
vn hin. Quan im nht qun ca ng v Nh nc ta vn khng nh vai tr
ch o ca doanh nghip nh nc trong s nghip pht trin kinh t. Bi vy,
trong giai on pht trin mi doanh nghip nh nc H Ni vn phi nm gi
nhng trng trch quan trng trong tin trnh pht trin kinh t Th v c nc.
Doanh nghip nh nc cn th hin v tr vng chc ca mnh trong cc ngnh v
lnh vc then cht ca nn kinh t nh ngn hng, in lc, vin thng, v.v, quyt
nh n s tn ti v pht trin kinh t ca Th v c nc.
Vi tin trnh tip tc i mi v sp xp li, doanh nghip nh nc gp
phn pht huy r nt hn vai tr ch o ca kinh t nh nc trong nn kinh t
quc dn. GDP khu vc kinh t nh nc tng 10,3% bnh qun giai on 2001-
2005. Tuy nhin, nhng doanh nghip nh nc H Ni vn cn c hn ch nht
nh v chm i mi v m bo hiu qu trong kinh doanh. Tin trnh i mi,
sp xp, nng cao hiu qu hot ng ca cc doanh nghip nh nc vn tip tc
c ng v Nh nc khi xng v thc hin nng cao vai tr ch o ca
kinh t nh nc trong nn kinh t quc dn. iu i hi cn phi c mt i
ng cc nh qun l c ng lc cao trong cng vic bi h chnh l nhng ngi
ng mi chu so, nu tm gng tt kt ni cc thnh vin trong t chc ng
lng v mc tiu chung ca doanh nghip t nng cao kh nng cnh tranh v
hiu qu ca doanh nghip. Chnh v vy, to ng lc cho lao ng qun l trong
cc doanh nghip nh nc ni chung v lao ng qun l trong cc doanh nghip
nh nc H Ni ni ring l cn thit khch quan.
TIU KT CHNG 1
66

Lao ng qun l l tt c nhng ngi nm gi mt v tr trong b my


qun l v tham gia vo vic thc hin cc chc nng qun l. H khng trc tip
to ra sn phm, dch v, nhng nm vai tr quan trng trong lp k hoch, t chc,
iu hnh v kim sot cc hot ng sn xut kinh doanh nhm t cc mc tiu
ca t chc, doanh nghip.
ng lc ca lao ng qun l l l s khao kht v t nguyn ca chnh bn
thn nhm pht huy mi n lc hng bn thn t c mc tiu ca c nhn v
mc tiu ca t chc, doanh nghip.
To ng lc cho lao ng qun l l s vn dng mt h thng cc chnh
sch, bin php, cch thc qun l tc ng ti lao ng qun l nhm lm cho h
c ng lc trong cng vic, thc y h hi lng hn vi cng vic v mong mun
c ng gp cho doanh nghip.
Khi xem xt cc yu t tc ng n ng lc lm vic ca lao ng qun l
cn ch trng ti cc yu t thuc bn thn ngi qun l, cc yu t tc ng t
pha doanh nghip v yu t t pha Nh nc v x hi.
Ngun nhn lc v i ng qun l l ti sn
quan trng nht ca doanh nghip, quyt nh hiu qu sn xut kinh doanh. Doanh
nghip nh nc phi gi vai tr ch o trong nn kinh t quc dn, tin phong
trong s nghip cng nghip ha, hin i ha t nc v hi nhp kinh t quc t.
H Ni phi th hin l trung tm chnh tr, kinh t, vn ha - x hi, lun l hnh
mu trong mi lnh vc, nhng ng lc lm vic ca lao ng qun l trong cc
doanh nghip nh nc H Ni cn nhiu hn ch. Do cn thit phi to ng
lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H Ni.
67

Chng 2: PHN TCH THC TRNG TO NG LC CHO LAO


NG QUN L TRONG CC DOANH NGHIP NH NC H NI
2.1 Mt s c im ch yu ca H Ni c nh hng n to ng lc cho lao
ng qun l trong cc doanh nghip H Ni
2.1.1 Mt s c im v t nhin, chnh tr, kinh t, vn ha - x hi ca H Ni
H Ni vi din tch 920,97 km2, dn s 3,2354 triu ngi, mt dn s
3.513 ngi/km2 c nhn danh hiu cao qu Th anh hng, v danh hiu
Thnh ph v ha bnh u tin khu vc Chu - Thi Bnh Dng. Hin nay,
H Ni gm 9 qun ni thnh v 5 huyn ngoi thnh c chia thnh 226 phng
v 6 th trn ang c iu kin pht trin trn nhiu lnh vc. V kh hu H Ni
cng tng i n nh t nh hng bi thin tai vi nhit trung bnh trong nm
l 24,2oC, lng ma trung bnh nm l 1.764,3mm v m trung bnh 79%. H
Ni l trung tm y t ca c nc nn cc dch bnh c kim sot mt cch nhanh
chng gp phn m bo ngi dn sinh sng c an ton.
H Ni cn l ni tp trung rt nhiu c s o to vi 22 trng cng nhn
k thut, 42 trng trung hc chuyn nghip v 49 trng cao ng, i hc, nn rt
thun li cho cc doanh nghip trn a bn H Ni la chn cc chng trnh o
to nng cao kin thc, k nng cho ngun nhn lc ca doanh nghip.
Kinh t ca H Ni v ang pht trin nhanh v kh ton din, tc tng
GDP bnh qun giai on 2001-2005 l 11,1%, c cu kinh t pht trin theo hng
hin i ha vi t trng trong GDP: dch v (chim 57,5%) - cng nghip (chim
40,8%) - nng nghip (chim 1,7%). Ring nm 2005, H Ni t hn 8% GDP
c nc, hn 10% gi tr sn lng cng nghip, 8% kim ngch xut khu v 13,8%
tng thu ngn sch nh nc. Ngun vn u t vo H Ni chim xp x 11% tng
vn u t trn c nc v GDP bnh qun u ngi l 22,1 triu ng/ngi (t
gp gn 2,2 ln c nc). Trong , khu vc kinh t nh nc ng gp 59,5%, khu
vc ngoi nh nc ng gp 21,9%, khu vc c vn u t nc ngoi ng gp
15,5%. Nh vy kinh t nh nc c nhng ng gp ng k vo s pht trin
kinh t ca Th , trong ch yu cc doanh nghip nh nc c nhng c
68

gng ln. Ch tnh ring trong ngnh cng nghip (gi 1994) nm 2005 kinh t nh
nc ng gp vo GDP l 17.532 t ng [4], [9]. Vi nhng s liu thng k
trn th hin H Ni l mt im n hp dn vi ngi dn c cuc sng an ton
v c c hi pht trin nn c sc hp dn cao vi nhng ngi c kh nng li
lm vic trong cc doanh nghip trn a bn, iu to iu kin cho cc doanh
nghip c nhiu c hi la chn nhn lc c cht lng cao nhm p ng yu
cu cng vic ca t chc.
2.1.2 Mt s c im v doanh nghip trn a bn H Ni
Vi sc ht u t ca Th c truyn thng ngn nm vn hin nn c rt
nhiu i tc u t vo H Ni tin hnh cc hot ng kinh doanh nn hnh
thnh nhiu loi hnh doanh nghip vi hnh thc s hu khc nhau. Cc doanh
nghip hot ng trong nhiu ngnh kinh t vi s lng doanh nghip c xu hng
bin ng ng k (bng 2.1).
Bng 2.1 S doanh nghip theo hnh thc s hu v ngnh kinh t trn a bn
H Ni
n v: Doanh nghip (c s)
Ngnh kinh t S lng doanh nghip
DNNN NNN TNN Tng s
2000 2005 2000 2005 2000 2005 2000 2005
Cng nghip 269 193 16075 16694 100 173 16444 17060
Xy dng 172 192 187(*) 1310(*) 18 20 377 1522
Thng nghip 194 168 2079 7950 10 23 2283 8141
Khch sn, nh hng 23 18 242 620 20 19 285 657
Dch v du lch 10 9 63 280 2 1 75 290
Dch v KD ti sn, t 24 44 292 1650 58 100 374 1794
vn
Giao thng vn ti 36 35 8692 5751 13 8 8741 5794
Nng, lm, thy sn 21 18 21 18
Tng s 749 677 27630 34255 221 344 28600 35276
Ngun: Nin gim thng k H Ni 2005, Cc thng k H Ni.
Ch thch: (*)Khu vc ngoi nh nc khng c h c th
69

Hu ht cc doanh nghip trong cc ngnh kinh t thuc khu vc nh nc


c xu hng gim xung, ch ring c ngnh xy dng, dch v kinh doanh ti sn
v t vn c xu hng tng ln. Vi khu vc ngoi nh nc, ch c ngnh giao
thng vn ti c xu hng gim, cn cc doanh nghip thuc cc ngnh khc tng
ln ng k c bit i vi lnh vc xy dng v kinh doanh dch v, iu ny
cng gn ging vi s bin ng ca cc doanh nghip khu vc c vn u t
nc ngoi, ch khc l cc doanh nghip trong lnh vc khch sn v du lch khu
vc c vn u t nc ngoi gim nh. Cn ngnh nng, lm, thy sn thc s
cha c sc hp dn vi u t nc ngoi pht trin sn xut. Vi s a dng
ca cc loi hnh doanh nghip to ra s cnh tranh ngy cng gay gt ginh
c ch ng trn thng trng, iu ngy cng t ra yu cu v s nng
ng ca ngi lao ng trong cc doanh nghip.
S bin ng v s lng doanh nghip trong cc ngnh kinh t thuc cc khu
vc kinh t cng phn no phn nh ng xu hng pht trin kinh t ca H Ni
theo hng hin i. Cc doanh nghip nh nc lm n thua l c sp xp li
theo hng st nhp, gii th hay chuyn quyn s hu lm cho s lng gim i,
nhm gi li nhng doanh nghip kinh doanh c hiu qu thc s th hin c
vai tr ch o ca kinh t nh nc trong nn kinh t quc dn. Hn na vi chnh
sch ca nh nc khuyn khch t nhn lm kinh t t to vic lm v thu ht
thm nhn lc ngoi x hi v Lut doanh nghip c ban hnh khuyn khch
cc c nhn u t pht trin mnh. iu dn ti s lng doanh nghip trong
khu vc kinh t ny tng ln ng k, tr ngnh giao thng vn ti. Lut u t
nc ngoi c ban hnh v s cam kt ca chnh ph vi vic to mi trng
thng thong cho u t nc ngoi l nhn t chnh thc y lm tng s lng
doanh nghip trong khu vc ny tr lnh vc khch sn, du lch v giao thng vn
ti th hin mc km hp dn hn vi u t nc ngoi.
Vi s bin ng v s lng doanh nghip th doanh thu v gi tr sn xut
ca cc c s doanh nghip theo hnh thc s hu v ngnh kinh t u c xu
hng tng nhng tc tng l khc nhau (bng 2.2). c ba khu vc kinh t gi
70

tr sn xut ca ngnh xy dng u c tc tng cao do my nm gn y c


nhiu d n u t xy dng v nng cp c s h tng, vi ngun vn a dng t
vn trong nc (vn ngn sch, vn tn dng, vn ca doanh nghip nh nc v
ngoi nh nc) chim 87%, v ngun vn ngoi nc (FDI v ODA) chim 13%.
Bng 2.2 Doanh thu, gi tr sn xut ca cc doanh nghip theo hnh thc s
hu v ngnh kinh t (gi thc t) H Ni
n v: T ng
Ngnh kinh t Doanh thu, gi tr sn xut
DNNN NNN TNN
2000 2005 2000 2005 2000 2005
Cng nghip (gi 1994) 9593 17532 2318 8599 5835 15916
Xy dng 7632 28902 172(*) 4500(*) 338 800
Thng nghip, dch v, du lch 4541 6996 15429 31904 915 6100
Giao thng vn ti (1000 tn) 3803 7390 9184 23492
Bu chnh vin thng (**) 1655 3088
Nng, lm, thy sn 63 69 1538 2115
Ngun: Nin gim thng k H Ni 2005, Cc thng k H Ni.
Ch thch: (*) Khu vc ngoi nh nc khng c h c th,
(**)
S liu ch tnh ca Bu in H Ni
i vi lnh vc cng nghip, cc doanh nghip c tc tng trng kh
c ba khu vc kinh t thng tp trung vo cc ngnh sn xut thc phm v
ung, dt may, xut bn in, sn phm t kim loi, thit b in v vn phng, xe c
ng c. c bit lnh vc dch v tng rt nhanh, vi khu vc kinh t nh nc gi
tr dch v tng t 150 t ng (nm 2000) ln 1100 t ng (2005). Tnh chung c
thng nghip, dch v, du lch th khu vc nh nc nm 2005 tng 1,54 ln so vi
nm 2000, khu vc ngoi nh nc tng 2,06 ln, cn khu vc c vn u t nc
ngoi tng 6,66 ln, thc s l mt du hiu ng mng ca kinh t Th . iu
phn no th hin ngi lao ng lm trong cc doanh nghip H Ni c ng
71

lc ngy cng tng ln do gp phn lm tng doanh thu (gi tr sn xut) ca


cc doanh nghip.
2.1.3 Mt s c im v lao ng trong cc doanh nghip H Ni
Vi xu hng pht trin ca cc doanh nghip thuc cc loi hnh trong cc
lnh vc ngnh ngh theo xu hng hin i nn sc thu ht lao ng cng c s
khc bit.
Bng 2.3 S lao ng trong cc doanh nghip theo ngnh kinh t v hnh thc
s hu trn a bn H Ni
n v:
Ngi
Ngnh kinh t S lao ng
DNNN NNN TNN
2000 2005 2000 2005 2000 2005
Cng nghip 110958 117108 72927 134041 11812 31754
Xy dng 94500 182642 7200(*) 43870(*) 1400 2050
Thng nghip 39250 48445 25065 94632 564 2653
Khch sn, nh hng 3694 3845 3936 8703 3871 5102
Du lch 1738 1191 578 2317 54 50
KD ti sn & DV t vn 4926 7318 4487 18513 2251 3793
Giao thng vn ti 12980 23688 16673 17931 507 989
Nng, lm, thy sn 2580 2861
Tng s 270626 387098 130866 142096 20459 46391
Ngun: Nin gim thng k H Ni 2005, Cc thng k H Ni.
Ch thch: (*) Khu vc ngoi nh nc khng c h c th
S lao ng trong cc ngnh thuc cc khu vc kinh t u c xu hng tng
ln (bng 2.3) t nm 2000 n 2005 vi tc tng cng rt khc nhau, tng ng
vi khu vc kinh t nh nc tng 43%, khu vc ngoi nh nc tng 8,5%, khu
vc c vn u t nc ngoi tng 126,7%. Tuy nhin, khu vc kinh t nh nc
vn thu ht a s lao ng chim 67% s lao ng trong c ba khu vc trong nm
72

2005, cn khu vc c vn u t nc ngoi ch thu ht c 8,05%. iu phn


nh mt thc t l khu vc c vn u t nc ngoi quan tm u t vo lnh vc
s dng cng ngh cao, doanh thu ln nhng s dng t lao ng. i vi doanh
nghip nh nc, s lao ng tp trung ch yu vo cc ngnh cng nghip v xy
dng chim t trng tng ng trong tng s lao ng cc ngnh nu trn (nm
2005) l 30,2% v 47,1%. Tuy nhin, nhng ngnh c tc thu ht lao ng tng
nhanh t nm 2000 n 2005 l xy dng (tng 93,2%), giao thng vn ti (tng
82,4%), thng nghip (tng 23,4%), kinh doanh ti sn v dch v t vn (tng
48,5%), cn ngnh du lch c xu hng gim (gim 31,4%). Vi khu vc kinh t
ngoi nh nc, ngnh xy dng cng c sc ht lao ng tng cao nht (tng
509,3%) v t trng lao ng chim trong tng s cc ngnh nu trn l 30,87%,
ngnh du lch ch chim t trng tng i thp trong tng s (chim 6,13%) nhng
tc tng li rt nhanh t nm 2000 n 2005 (tng 300,8%), tip n l ngnh kinh
doanh ti sn v dch v t vn (chim 13,02%, tng 312,59%), thng nghip
(chim 66,59%, tng 277,5%), ngnh cng nghip (chim 94,3%, tng 83,8%). Cc
doanh nghip c vn u t nc ngoi th t trng lao ng trong ngnh cng
nghip v tc tng cng cao (chim 68,4%, tng 168,8%), xy dng (chim
4,41%, tng 46,5%), thng nghip (chim 5,7%, tng 370,39%), giao thng vn ti
(chim 2,13%, tng 95,06%), cn ngnh du lch c xu hng gim s lao ng
(gim 7,4%). Nh vy, vi ngnh du lch th lao ng c xu hng gim trong khu
vc kinh t nh nc v khu vc c vn u t nc ngoi, nhng li tng nhanh
khu vc kinh t ngoi nh nc.
Bng 2.4 S lao ng theo gii tnh, nhm tui v hnh thc s hu
n v: Ngi, %
Loi Tng s (ngi) % theo nhm tui trong tng s
DN Chung N % <25 25-34 35-44 45-54 55
DNNN 387098 120697 31,18 6,48 38,76 31,21 22,01 1,53
NNN 142096 50444 35,50 10,56 43,46 26,47 17,62 1,87
TNN 46391 22258 47,98 15,73 54,10 20,92 8,64 0,61
73

Ngun: iu tra mu mt s doanh nghip v ngi lao ng trn a bn H Ni


nm 2005, Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Theo s liu (bng 2.4) cho thy c cu lao ng theo gii tnh, nhm tui v
hnh thc s hu trn a bn H Ni c nhng khc bit r nt. T l lao ng n
trong doanh nghip c vn u t nc ngoi chim 47,98% cao hn t l ny
doanh nghip nh nc (31,18%) v ngoi nh nc (35,5%). Trong nhng doanh
nghip c vn u t nc ngoi th nhm tui tr (<25, 25-34) chim t l cao hn
tng ng l 15,73% v 54,1%, cao hn cng t l ny so vi doanh nghip nh
nc v ngoi nh nc. Cn cc doanh nghip nh nc v ngoi nh nc
nhm tui chim u th l nhm tui t 25-34, 35-44 v 45-54, vi t l gim dn
khi nhm tui tng ln. Nh vy, vi cc doanh nghip c vn u nc ngoi xu
hng tr ha lao ng cao hn so vi cc loi hnh doanh nghip khc v a
chung tuyn lao ng tr mi tt nghip t thnh tch cao trong hc tp, to iu
kin h t o to cho ph hp vi yu cu cng vic ca doanh nghip.
Bng 2.5 S lao ng theo trnh chuyn mn k thut v hnh thc s hu
n v: Ngi, %
Loi Ngi % T l theo trnh chuyn mn k thut (%)
DN Lao ng S cp/ Trung Cao i hc
ph thng chng ch cp ng tr ln
DNNN 387098 100 10,66 52,60 9,02 5,56 22,15
NNN 142096 100 12,67 31,85 12,07 11,17 32,24
TNN 46391 100 18,38 35,06 16,13 7,56 22,88
Ngun: iu tra mu v nhu cu tuyn lao ng qu IV nm 2005 trn a bn H
Ni, Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Theo mu kho st 1000 doanh nghip trn a bn H Ni nm 2005, trong s
lao ng ang c s dng trong cc doanh nghip tnh chung c t l lao ng
qua o to chim ti 84,97%, trong c trnh i hc tr ln chim 24,1%,
trnh cao ng chim 7,56%, trnh trung hc chuyn nghip chim 10,93%,
lao ng k thut c chng ch v bng ngh chim 42,39%, cn s lao ng ph
74

thng cha qua o to ch chim 15,02%. Nu xt theo khu vc kinh t (bng 2.5),
lao ng c trnh i hc tr ln c ba khu vc u chim mt t trng cao
trong tng s tng ng vi khu vc nh nc, ngoi nh nc v u t nc
ngoi l 22,15%, 32,24% v 22,88%, v c bit vi khu vc ngoi nh nc th
nhm lao ng trnh ny chim t trng cao nht. Tuy nhin, t l lao ng
ph thng trong khu vc c vn u t nc ngoi chim t trng cao hn (chim
18,38%) so vi khu vc nh nc v ngoi nh nc tng ng l (10,66% v
12,67%). Nhn chung cht lng lao ng c xu hng c nng cao, nhng sc
ht ngi c trnh i hc tr ln trong khu vc kinh t nh nc li thp hn so
vi t trng khu vc ngoi nh nc v c vn u t nc ngoi.
2.2 Phn tch thc trng to ng lc cho lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni
2.2.1 Mt s c im ca lao ng qun l trong doanh nghip nh nc H
Ni
Trn c s s liu tng hp iu tra mu mt s doanh nghip sn xut kinh
doanh v ngi lao ng trn a bn H Ni ca Vin khoa hc lao ng v cc
vn x hi, s liu tng hp iu tra mu mt s doanh nghip trn a bn H
Ni ca Phng thng k, V k hoch - ti chnh, B Lao ng thng binh v x
hi, cng cc kho st iu tra khc, c th rt ra mt s c im v lao ng qun
l trong doanh nghip nh nc H Ni khc vi lao ng qun l trong cc
doanh nghip loi hnh khc v vi cc a phng khc nh sau.
Th nht, v v tr qun l
Bng 2.6 S lao ng qun l bnh qun mt doanh nghip theo v tr v hnh
thc s hu
n v: Ngi, %
Loi DN LBQ/ V tr
doanh nghip Lao ng qun l Cng nhn v
Ban gim c Trng ph Vin chc nhn vin

phng ban, chuyn mn


tng ng nghip v
75

Ngi % Ngi % Ngi % Ngi % Ngi %


DNNN 400 100 4 1,00 26 6,50 92 23,00 278 69,50

NNN 161 100 3 1,86 9 5,59 24 14,90 125 77,64

TNN 341 100 3 0,88 11 3,23 26 7,62 301 88,26

Ngun: iu tra mu mt s doanh nghip v ngi lao ng trn a bn H Ni


nm 2005, Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Theo s liu (bng 2.6), trong cc doanh nghip nh nc H Ni, ban gim
c c t l chim trong tng s lao ng ca doanh nghip l 1% cao hn cht t so
vi t l ny trong cc doanh nghip u t nc ngoi (0,88%), nhng thp hn so
vi t l ny cc doanh nghip ngoi nh nc (1,86%). Nu tnh s lnh o t
ph phng v tng ng tr ln, th t l ny bnh qun trong doanh nghip nh
nc chim t l 6,5%, tng ng cc doanh nghip ngoi nh nc v c vn
u t nc ngoi chim 5,59% v 3,23%. Nu tnh bnh qun lao ng qun l
gm cc v tr ban gim c v trng ph phng ban v tng ng th trong
doanh nghip nh nc t l ny chim trung bnh l 7,5% trong tng s lao ng,
gn ging vi t l ny cc doanh nghip ngoi nh nc (7,45%), nhng cao hn
so vi doanh nghip u t nc ngoi (4,11%). Cn nu xt t l lao ng qun l
bao gm c lao ng chuyn mn nghip v trong cc phng ban th t l lao ng
qun l trong cc doanh nghip nh nc H Ni chim trung bnh 30,5%, trong
khi t l ny doanh nghip ngoi nh nc ch chim 22,36%, cn cc doanh
nghip u t nc ngoi chim 11,74%. iu cho thy c cu b my qun l
ca cc doanh nghip nh nc ni chung cn cng knh lm tng chi ph qun l
v cng nh hng n hiu qu kinh doanh ca cc doanh nghip nh nc.
Th hai, v tui v gii tnh
Nhn chung cc tnh trn c nc th t l lao ng qun l l nam vn
chim a s so vi n (bng 2.7). iu cho thy nam gii c nhiu c hi
nm gi cc v tr qun l hn n gii, phn no c l gii bng vic nam gii
thng c nhiu iu kin hc tp nng cao trnh chuyn mn, kh nng di
chuyn v chp nhn i cng tc xa tt hn so vi n gii, v i khi c th do quan
76

nim trng nam chi phi n quyt nh b nhim cc v tr then cht. Tuy nhin, s
chnh lch gia nam v n trong tng s lao ng qun l l khc nhau theo cc
Tnh/Thnh ph. T l n cao nht ti Cn Th (33,3%), thp nht ti Hi Dng
(6,9%), cn H Ni tng ng khong 13,6%, y cng khng phi l mt t l
thp so vi cc Tnh/Thnh ph khc. iu cho thy H Ni cng to iu kin
cho n c kh nng c th tr thnh nhng ngi qun l gii, do H Ni l trung
tm ca c nc nn vn bnh ng gii ngy cng c quan tm hn. Nhm
tui ca lao ng qun l tp trung ch yu vo nhm tui t 25-55, ch c H
Ni, Vnh Phc v Nng c xu hng tr ha i ng lao ng qun l tui
di 25, nhng ni chung cn t tng ng l 2,3%, 6,3% v 4,2%. Cn t l lao
ng qun l t 55 tui tr ln nhn chung cc tnh u c tr Hu v k Lai,
cn H Ni c t l cao hn c (18,2%). Tui cao c th c nhiu kinh nghim
trong qun l nhng i khi cng l hn ch bi tng tnh c hu v kh nng phn
ng vi cng vic c th chm hn so vi ngi tr tui hn.
Bng 2.7 T l lao ng qun l theo nhm tui, gii tnh v a phng
n v: %
a phng Tng s Nhm tui chung
Tng s N < 25 25-55 > 55
H Ni 100 13,6 2,3 79,5 18,2
Qung Ninh 100 20,0 88,0 12,0
Vnh Phc 100 18,8 6,3 81,3 12,5
Hi Dng 100 6,9 86,2 13,8
Hu 100 9,1 100,0
Nng 100 12,5 4,2 87,5 8,3
Khnh Ha 100 11,5 88,5 11,5
k Lai 100 9,1 100,0
Bnh Dng 100 12,2 93,8 6,3
TP. HCM 100 21,7 82,6 17,4
Kin Giang 100 12,5 95,5 4,5
77

Cn Th 100 33,3 96,3 3,7


Ngun: iu tra mu mt s doanh nghip v ngi lao ng nm 2005, Phng
thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Nu xt ring trn a bn H Ni (bng 2.8), nam gii vn chim t l a s
trong tng s lao ng qun l. Tuy nhin, hi c s khc bit v t l trong ba
loi hnh doanh nghip. T l lao ng qun l n trong cc doanh nghip nh nc
H Ni (11,83%) thp hn so vi t l trong cc doanh nghip ngoi nh nc
v doanh nghip c vn u t nc ngoi, c bit cao nht l trong cc doanh
nghip c vn u t nc ngoi chim 20,31%. Nh vy, trong cc doanh nghip
c vn u t nc ngoi n gii cng c nhiu c hi pht trin trn cc nc thang
qun l hn, mt phn do cc ngnh m cc doanh nghip c vn u t nc ngoi
tp trung nhiu hn vo l ngnh cng nghip nh (dt may, ung), thng
nghip, t vn l nhng ngnh ngh m n cng c nhiu u th, mt khc c th
do cao kh nng thc hin cng vic hn l c im v gii tnh ca ngi qun
l, nn nhng v tr qun l l n cng c s dng nhiu hn cc loi hnh s
hu khc.
Bng 2.8 T l lao ng qun l theo gii tnh, nhm tui v hnh thc s hu
n v: %
Loi Tng s Nhm tui chung
DN Tng s N <25 25-34 35-44 45-55 >55
DNNN 100 11,83 0 3,23 20,43 64,52 11,83
NNN 100 18,32 1,50 12,50 28,00 47,50 10,50
TNN 100 20,31 0 10,64 36,17 46,81 6,38
Ngun: iu tra mu mt s doanh nghip v ngi lao ng trn a bn H Ni
nm 2005, Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Nhn vo nhm tui (bng 2.8), trong cc doanh nghip nh nc H Ni t
l ngi nhm tui t 45-54 v trn 55 tui li cao hn so vi cng t l trong
cc doanh nghip khc cho thy xu hng tr ha lao ng qun l trong cc doanh
nghip ngoi nh nc v c vn u t nc ngoi cao hn. Mt phn l do cc
78

doanh nghip nh nc c qu trnh pht trin trc cc doanh nghip trong hai loi
hnh khc, i ng qun l t c bin ng hn mc d cng qua nhiu cuc ci
t cho ph hp vi xu hng pht trin ca nn kinh t, nhng nhm qun l cn
lm vic cha n tui v hu cn kh nhiu. Cn vi cc doanh nghip ngoi nh
nc v c vn nc ngoi ch mi hnh thnh v pht trin mnh t i mi li
mun tuyn dng mt i ng lao ng tr, nng ng mi tt nghip c kinh
nghim lm vic trong nn kinh t th trng thng qua mt quy trnh tuyn dng
cht ch, khoa hc v cng bng.
Hn na, trong cc doanh nghip nh nc H Ni nhm tui ca lao ng
qun l chim a s vn l nhm tui t 35-44 (20,43%) v 45-54 (64,52%) tng
t nh trong cc loi doanh nghip khc. Tuy nhin, nhm tui t 25-34 v t 35-44
c xem l nhm tui sung sc, c ng lc cu tin cao, ang trn pht trin
tch ly kinh nghim, c nhiu c hi hc tp nng cao kh nng, nm bt kin thc
hin i ng dng vo thc tin cng vic, m nhn tt cc cng v qun l
trong doanh nghip th li thp hn cc loi hnh doanh nghip khc.
Th ba, v trnh hc vn, chuyn mn
Bng 2.9 T l lao ng qun l theo trnh hc vn, chuyn mn v hnh
thc s hu
n v: %
Loi DN Trnh hc vn, chuyn mn
Tng s H tr Cao ng Trung S cp CNKT Cha qua
ln cp o to

DNNN 100 90,32 1,08 5,38 3,22 0 0


NNN 100 68,81 4,95 13,86 3,47 3,47 5,44
TNN 100 93,75 2,08 2,08 0 2,08 0
Ngun: iu tra mu mt s doanh nghip v ngi lao ng trn a bn H Ni
nm 2005, Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Theo s liu (bng 2.9), t l lao ng qun l trong cc doanh nghip nh
nc H Ni c trnh i hc tr ln chim a s trong tng s (90,32%), cao
79

hn cng t l so vi cc doanh nghip ngoi nh nc, nhng thp hn cng t


l so vi cc doanh nghip u t nc ngoi. Tuy nhin, khng c ngi qun
l no trong doanh nghip nh nc c trnh cng nhn k thut hoc cha qua
o to, trong khi cn tn ti cc loi hnh doanh nghip khc. Nhng tn ti
mt thc t l nhiu ngi c bng i hc trong cc doanh nghip nh nc l hc
h ti chc, cn trong cc doanh nghip khc th t l hc ti chc l t hn v t l
c vn bng hai cao, kh nng ngoi ng tt hn, kin thc thin v kinh t th
trng hn. Hn na, xu hng c bng sau i hc ca ngi qun l trong cc
doanh nghip u t nc ngoi th hin tnh tri hn.
Nhng nu so snh vi cc a phng khc trn c nc th trnh lao ng
qun l trong cc doanh nghip H Ni ni chung l cao hn so vi cc ni khc
(bng 2.10). T l c trnh i hc trong cc doanh nghip H Ni l 92,5%,
trong khi t l ny ti Thnh ph H Ch Minh l 82,6%, thp nht l Kin
Giang (50%). mt s tnh khc cn c lao ng qun l cha qua o to nh
Qung Ninh, Hi Dng, Kin Giang. Nhn chung trnh lao ng qun l trong
cc doanh nghip H Ni ngy cng tng ln gp phn thc y cc doanh nghip
H Ni pht trin so vi cc a phng khc, v khi trnh cng cao cng to ra
s cnh tranh trong cng vic trong nhm cc nh qun l nhiu hn, t cng
thc y tng ng lc khng nh bn thn ca h trong doanh nghip v ngoi
x hi.
Bng 2.10 T l lao ng qun l theo trnh hc vn, chuyn mn, a
phng
n v: %
a phng Tng Theo trnh hc vn, chuyn mn
s H tr Cao Trung S cp CNKT Cha qua
ln ng cp o to
H Ni 100 92,5 1,5 4,5 1,0 0,5
Qung Ninh 100 68,0 4,0 20,0 4,0 4,0
Vnh Phc 100 87,5 6,3 6,2
Hi Dng 100 65,5 6,9 17,2 3,4 3,4 3,4
80

Hu 100 86,4 4,5 4,5 4,5


Nng 100 91,7 8,3
Khnh Ha 100 76,9 11,5 3,8 7,7
k Lai 100 72,7 9,1 9,1 9,1
Bnh Dng 100 79,6 4,1 10,2 2,0 4,1
TP. HCM 100 82,6 4,3 6,5 2,2 2,2 2,2
Kin Giang 100 50,0 8,3 16,7 8,3 4,2 12,5
Cn Th 100 66,7 3,7 18,5 11,1

Ngun: iu tra mu mt s doanh nghip v ngi lao ng nm 2005, Phng


thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Th t, v thm nin cng tc ca lao ng qun l
Xt v thm nin cng tc (bng 2.11), s nm thm nin cng tc trung bnh
ca lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H Ni l 16,53 nm cao
hn so vi cc doanh nghip khc, cn vi thm nin trong doanh nghip u t
nc ngoi thp hn c. iu ny cng d l gii bi cc doanh nghip nh nc
thnh lp lu, c s nm hot ng thng nhiu hn cc doanh nghip khc.
Tuy cng c s chy mu cht xm t doanh nghip nh nc sang cc loi
doanh nghip khc t i mi, nhng s bin ng cng khng nhiu i vi
ngi li. Hn na, thm nin ca n thng cao hn so vi nam gii. Nh vy
thin hng cng vic n nh vn cn c nhn mnh trong cc doanh nghip
nh nc. Cn trong cc doanh nghip t nhn, u t nc ngoi s cnh tranh l
cao hn, sc p cng vic thng ln hn nn nhng ngi khng tr c s di
chuyn tm vic ni khc, hoc c th ch do tm l thch di chuyn cng vic
ca lao ng qun l trong cc doanh nghip ngoi nh nc v u t nc ngoi
nhiu hn lm cho thm nin trung bnh thp hn so vi doanh nghip nh nc.
Thm nin cao cng c th xem l mt li th v ngi qun l rt quen vi cng
vic v cp di nn c th thc hin cng vic d dng hn, nhng i khi cng l
mt vt cn cho ng lc lm vic bi chng c th lm tng tnh c hu v sc
trong cng vic dn ti hiu qu thc hin cng vic cha cao.
Bng 2.11 Thm nin cng tc ca lao ng qun l theo gii tnh v hnh thc
s hu
81

n v: nm
Loi Chung Nam N
DN Ti Trung Ti Ti Trung Ti Ti Trung Ti
thiu bnh a thiu bnh a thiu bnh a
DNNN 2,00 16,53 35,00 2,00 16,07 35,00 7,00 19,91 31,00
NNN 1,00 11,41 39,00 1,00 11,29 39,00 2,00 11,95 38,00
TNN 2,00 7,69 30,00 2,00 7,28 30,00 3,00 11,20 19,00
Ngun: iu tra mt s c s doanh nghip v ngi lao ng nm 2005 H Ni,
Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Th nm, v lm vic ph hp vi ngnh ngh c o to
T l lao ng lm vic ph hp vi ngnh ngh o to trong cc doanh
nghip nh nc H Ni c xu hng cao hn cng t l trong cc loi hnh
doanh nghip khc (bng 2.12). Trong doanh nghip nh nc c ti 95,7% s lao
ng qun l lm vic ph hp vi ngnh ngh c o to, iu ny s to iu
kin cho lao ng qun l thc hin cng vic theo hng tt hn, c c hi pht
trin nng lc chuyn mn nhiu hn p ng yu cu pht trin ca doanh
nghip trong mi trng cnh tranh ngy cng tng. Trong cc doanh nghip u t
nc ngoi, t l ph hp thp hn c ch chim c 77,1% c th do nguyn nhn,
cc doanh nghip nc ngoi i hi trnh ngoi ng cao m bo cho giao
tip gia hai bn i tc ngi nc ngoi v Vit Nam d hn nn nhiu v tr
tuyn l sinh vin tt nghip cc trng ngoi ng vo o to thm v sau
nhng ngi ny kt hp hc bng hai ti cc trng chuyn ngnh, nn c bn ban
u l khng ph hp vi ngnh ngh o to.
Bng 2.12 T l lao ng qun l lm vic ph hp vi ngnh ngh o to
theo hnh thc s hu
n v: %
Loi DN Tng s C ph hp Khng ph hp
DNNN 100 95,7 4,3
NNN 100 89,3 10,7
82

TNN 100 77,1 22,9


Ngun: iu tra mu mt s c s doanh nghip v ngi lao ng nm 2005 H
Ni, Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Nu so snh vic b tr cng vic ph hp vi ngnh ngh o to so vi cc
a phng khc th H Ni t l s dng lao ng qun l ni chung ph hp vi
ngnh ngh o to l 84,1% nhn chung cha cao so vi cc a bn khc trn c
nc (bng 2.13). Thc t cng gn ging vi Thnh ph H Ch Minh (t l
ph hp 86,7%) cng l mt trung tm kinh t ln ca c nc, ni cng tp trung
nhiu trng i hc. Trong khi vi ba tnh Vnh Phc, kLi v Kin Giang,
s liu iu tra cho thy vic b tr v s dng li hon ton ph hp vi ngnh o
to. Bi vy, cc doanh nghip H Ni cng cn phi nhn r thc t ny c k
hoch o to hay nh hng cho chnh bn thn ngi qun l cn hc tp b
sung nhng kin thc chuyn mn cn thit, hiu bit php lut kinh doanh quc t
cho ph hp vi cng vic m nhn, tip cn tt vi s thay i ca mi trng
kinh doanh.
Bng 2.13 T l lao ng qun l lm vic ph hp vi ngnh o to theo a
phng
n v: %
a phng Tng s C ph hp Khng ph hp
H Ni 100 84,1 15,9
Qung Ninh 100 95,8 4,2
Vnh Phc 100 100,0
Hi Dng 100 82,8 17,2
Hu 100 90,9 9,1
Nng 100 87,5 12,5
Khnh Ha 100 84,6 15,4
kLi 100 100,0
Bnh Dng 100 87,8 12,2
TP. HCM 100 86,7 13,3
83

Kin Giang 100 100,0


Cn Th 100 92,0 8,0
Ngun: iu tra mu mt s c s doanh nghip v ngi lao ng nm 2005,
Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Thc hin vic b sung kin thc cho ngi qun l cng khng qu kh bi
H Ni chnh l trung tm o to ca c nc, vic thc hin hp tc o to quc
t ngy cng c m rng nn cc chng trnh o to hin i lun c cp
nht vi nhiu dch v o to phong ph v cht lng cao. Lm tt vic ny s
gp phn lm cho ngi qun l tng s hng phn trong cng vic, t thc y
hiu qu thc hin cng vic ca h theo hng tch cc.
Th su, v tin lng v tin thng bnh qun ca lao ng qun l
Theo thng tin (bng 2.14), nu so snh vi doanh nghip ngoi nh nc v
u t nc ngoi th tin lng bnh qun (tin lng c bn v ph cp lng)
ca cc v tr qun l tng ng trong doanh nghip nh nc H Ni u thp
hn. Khi xt trong phm vi doanh nghip th tin lng bnh qun ca lnh o cc
cp trong doanh nghip nh nc gp 1,9 ln so vi tin lng bnh qun ca cng
nhn sn xut v gp 1,74 ln so vi tin lng bnh qun ca nhn vin. Nhng t
l tng ng l 2,65 v 2,37 trong doanh nghip ngoi nh nc, cn tng ng
vi doanh nghip c vn u t nc ngoi l 6,99 v 4,58. Nh vy, chnh lch
v tin lng bnh qun gia v tr lnh o cc cp so vi lao ng trc tip trong
cc doanh nghip nh nc l thp hn trong cc loi hnh khc, mt trong nhng l
do cn bn l do t l lao ng qun l trong doanh nghip nh nc cn cao so vi
t l trong cc doanh nghip thuc loi hnh khc. iu dn ti tnh khuyn
khch ca tin lng i vi lao ng qun l trong doanh nghip nh nc H
Ni l cha cao.
Bng 2.14 Tin lng bnh qun mt lao ng theo hnh thc s hu
n v: Nghn ng/thng
Loi DN Loi lao ng
Lnh o cc Chuyn mn k Nhn vin Cng nhn
84

cp thut sn xut
DNNN 2612 1254 1498 1375
NNN 3442 1688 1450 1298
TNN 11184 4132 2438 1600
Ngun: iu tra mu mt s c s doanh nghip v ngi lao ng trn a bn H
Ni nm 2005, Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Tin lng bnh qun (tin lng c bn v ph cp lng) ca lnh o cc
cp trong cc doanh nghip nh nc H Ni khng nhng thp hn so vi cc
doanh nghip ngoi nh nc v u t nc ngoi trn a bn H Ni, m cn
thp hn mc bnh qun chung (bng 2.15). Hn na, khi so snh vi tin lng
bnh qun ca lnh o cc cp trong doanh nghip nh nc a phng khc th
tin lng bnh qun ca lnh o cc cp trong doanh nghip nh nc H Ni
ch cao hn Vnh Phc, Nng, Cn Th cn hu ht u thp hn cc tnh
khc v thp hn tin lng bnh qun chung ca lnh o cc cp trong doanh
nghip nh nc trn c nc. c bit, nu so snh vi mc tin lng bnh qun
trong doanh nghip nh nc Thnh ph H Ch Minh th mc ch bng mt
na, trong khi v th ca hai Thnh ph ny c th xem l tng ng nhau.
Bng 2.15 Tin lng bnh qun ca lnh o cc cp theo hnh thc s hu,
a phng
n v: Nghn ng/thng
a phng Nh nc Ngoi nh u t nc Bnh qun
nc ngoi chung
H Ni 2612 3442 11184 3957
Qung Ninh 3563 3961 24620 7187
Vnh Phc 1325 3272 20000 3588
Hi Dng 3372 1807 16121 4930
Hu 3181 2713 10639 4663
Nng 2533 1878 7750 2558
Khnh Ha 4005 2281 6390 3759
85

kLi 3048 2220 1650 2545


Bnh Dng 3317 3597 9743 4800
TP. HCM 5534 3740 8205 4771
Kin Giang 3281 2292 12000 3067
Cn Th 2347 2847 6780 3099
Bnh qun chung 3329 3004 11238 4244
Ngun: iu tra mu mt s c s doanh nghip v ngi lao ng nm 2005,
Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Tng ng vi v tr chuyn mn nghip v th tin lng bnh qun ca lao
ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H Ni ch cao hn so vi cc
doanh nghip nh nc Vnh Phc, Hi Dng cn li l thp hn (bng 2.16,
ph lc 3). Trong khi , H Ni l trung tm ca c nc, gi c sinh hot tng
i cao so vi cc tnh khc trong c nc. Nm 2004, t l lm pht l 6,27%
tng ln 7,47% trong nm 2005 [4]. Hn na sc p v cng vic khi lm vic trong
cc doanh nghip H Ni thung l cao hn khi lm vic trong cc tnh thnh
khc ca c nc. Nh vy, tin lng cha thc s p ng c yu cu m
bo cuc sng cho lao ng qun l. iu lm nh hng ln n vic kch
thch h dn ht n lc ca bn thn hon thnh xut sc nhim v c giao.
Ni cch khc, tin lng cha thc s tr thnh n by kinh t chnh khuyn
khch i ng qun l trong doanh nghip nh nc trn a bn H Ni n lc ht
mnh v dn ht sc lc cho thc hin cng vic.
Bn cnh vic chi tr tin lng th cc doanh nghip nh nc cng quan tm
n thc hin thng cho ngi qun l v ngi lao ng. Vi hnh thc thng
trc tip c nhn, thng tp th, phn chia li nhun da vo ng gp ca h
trong doanh nghip. Trao cc danh hiu cho c nhn, t nhm hon thnh tt nhim
v thng qua cc danh hiu lao ng tin tin, chin s thi ua cp c s (vi mc
thng dao ng t 100.000 - 500.000ng/ngi), t lao ng tin tin, t lao
ng xut sc (mc thng t 500.000 - 1.000.000ng/t). Cc mc thng c
quy nh c th r rng bng vn bn v cng khai trong doanh nghip, ngun tin
86

thng c trch t ngun tin thng tng nng sut lao ng, tit kim vt t v
chi ph trong nm. Cc doanh nghip nh nc cng xy dng r quy nh v qu
thng trong lng c chnh sch qun l v chi tr ph hp. Chng hn, theo
quy ch tin lng ca Tng cng ty vin thng qun i thng 8/2005, qu tin
thng nng sut c trch t qu lng tr cho ngi lao ng ti a bng 10%
tng qu tin lng thc hin.
Bng 2.17 Tin thng bnh qun mt lao ng chia theo hnh thc s hu
n v: Nghn ng/thng
Loi DN Loi lao ng
Lnh o cc Chuyn mn Nhn vin Cng nhn
cp k thut sn xut
DNNN 85 40 51 57
NNN 130 36 350 51
TNN 850 218 82 69
Ngun: iu tra mu mt s c s doanh nghip v ngi lao ng trn a bn H
Ni nm 2005, Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Tuy nhin, nu so snh tin thng bnh qun ca lnh o cc cp trong
doanh nghip nh nc H Ni vi loi hnh doanh nghip khc th mc thng
bnh qun cng thp hn (bng 2.17). i vi v tr chuyn mn, k thut th mc
thng trong doanh nghip nh nc cao hn so vi doanh nghip ngoi nh nc,
nhng thp hn so vi doanh nghip u t nc ngoi. chnh lch v tin
thng gia lnh o cc cp so vi cng nhn sn xut trong doanh nghip nh
nc l 1,49 ln thp hn so vi doanh nghip ngoi nh nc (2,55) v doanh
nghip c vn u t nc ngoi (12,31). chnh lch thp th hin c trong
lng v thng trong doanh nghip nh nc cho thy tnh bnh qun ha th
hin trong doanh nghip nh nc cao hn, lm gim tnh khuyn khch trong cng
vic v nh hng n ng lc lm vic ca ngi qun l. cc nc tin tin
trn th gii nh M, chnh lch v tin lng gia qun l cao nht vi ngi
c v tr thp nht trong doanh nghip c th ln n 100 ln, s d c th t c
87

nh vy v b my qun l ca h rt gn nh v ngi ng u doanh nghip rt


nng ng trong vic dn dt doanh nghip i ng hng, t lm tng kh nng
cnh tranh ca doanh nghip trn thng trng v lm tng th lao cho cc thnh
vin trong doanh nghip.
Bng 2.18 Tin thng bnh qun mt lao ng trong doanh nghip nh nc
theo a phng
n v: Nghn ng/thng
a phng Loi lao ng
Lnh o cc Chuyn mn Nhn vin Cng nhn
cp k thut sn xut
H Ni 85 40 51 57
Qung Ninh 125 55 57 56
Hu 21 9 0 24
Nng 114 16 0 39
TP. HCM 496 148 91 188
Kin Giang 44 25 0 51
Cn Th 22 26 11 25
Ngun: iu tra mu mt s c s doanh nghip v ngi lao ng nm 2005,
Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Nu so snh tin thng bnh qun cho lao ng qun l trong doanh nghip
nh nc H Ni vi mt s tnh khc ca c nc (bng 2.18) th tin thng
bnh qun ca lnh o cc cp ch cao hn so vi Hu, Kin Giang, Cn Th. Vi
a th tng t Thnh ph H Ch Minh, nhng tin thng li thp hn rt nhiu.
Chnh bi vy ngy nay nhiu sinh vin xut sc sau khi tt nghip i hc ti H
Ni c xu hng chuyn vo Thnh ph H Ch Minh lm vic.
Tuy tin lng v tin thng bnh qun cho lao ng qun l trong cc doanh
nghip nh nc H Ni khng cao nhng nm trn a bn H Ni nn cng c
nhng li th nht nh nh H Ni khng b lit vo danh sch cc tnh hay xy ra
nh cng (bng 2.19, ph lc3). iu cho thy cc chnh sch qun l lao ng
trong doanh nghip H Ni c bn ph hp vi nguyn vng ca ngi lao ng
88

nn t gy ra phn ng tiu cc. Mt khc gp phn lm cho vn ha doanh nghip


ngy cng pht trin, gip ngi qun l v nhn vin xt li gn nhau hn, thc y
s hp tc v cng chnh l ng lc cho ngi qun l trong cng vic.
Nhng theo thng k ca B Lao ng thng binh v x hi th t nhng nm
2006 tr li y, cc v nh cng c xu hng lan rng ti mt s tnh min Bc v
min Trung nh Hi Dng, Hng Yn, Hi Phng, H Ni, Nng, v.v.
chnh l hi chung cnh tnh ti cc doanh nghip trn a bn H Ni cn ch
ti vic m phn xc nh quyn v ngha v ca cc bn tun th php lut lao
ng v cc lut khc hn ch ti a cc tranh chp pht sinh. Khi cc quan h
lao ng c duy tr tt p th chnh Thnh ph H Ni cng c hng li
l cng c s pht trin kinh t v n nh x hi, to dng mi trng kinh doanh
thng thong v thc y thu ht u t cho pht trin kinh t.
Hn na, xc nh trn phm vi c nc s v nh cng trong cc doanh
nghip nh nc thng thp hn rt nhiu so vi cc doanh nghip thuc loi hnh
khc (bng 2.20). iu cho thy tuy tin lng, thng bnh qun cho lao ng
ni chung v lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc ni ring thi
im hin ti thng c xu hng thp hn so vi vi loi hnh doanh nghip khc
nhng b li cc chnh sch qun l khc c tc dng tt nn lm cho ngi lao
ng phn no tha mn nhng nhu cu trong cng vic.
Bng 2.20 S v nh cng chia theo loi hnh doanh nghip
n v: V
Nm 2001 2002 2003 2004 2005
Tng s 73 78 119 103 152
Doanh nghip nh nc 12 6 3 2 8
DN u t nc ngoi 40 49 81 74 105
Doanh nghip t nhn 21 23 35 27 39
Ngun: Nin gim thng k lao ng thng binh v x hi 2005.
Chng hn, trong cc doanh nghip nh nc vn thc hin chnh sch bo
him x hi, bo him y t cng nh vic tr lng lm thm gi tun th php lut
89

v lao ng hn nn lm cho ngi lao ng ni chung an tm cng tc. Vic thc


hin cc tha thun trong quan h lao ng tt v vic m phn nh k gia ngi
s dng lao ng v i din ngi lao ng c thc hin thng xuyn hn
nn pht hin kp thi cc bt bnh ca ngi lao ng tm cch gii quyt
trnh tnh trng tr thnh cao tro s lm pht sinh tranh chp lao ng. Tri li,
trong cc doanh nghip c vn u t nc ngoi th s v nh cng li rt cao
nguyn nhn c th xut pht do s khc bit v vn ha dn ti biu hin hnh vi
khc nhau trong cng vic, mc lao ng i khi li qu cao v lin tc tng lm vt
kit sc lc ca ngi lao ng, hay vic k kt hp ng khng m bo ng quy
nh ca php lut (nh vn bo him x hi, lm thm gi), ng thi do tnh
k lut ca ngi lao ng Vit Nam cng cha cao. Hn na, cng on trong cc
doanh nghip u t nc ngoi c vai tr rt m nht, rt th ng trong vic tm
hiu nhu cu ca tp th lao ng m phn trc khi nh cng pht sinh. L do
ch, lnh o cng on cng ng thi l ngi lao ng h chu sc p ln v
vic lm v thu nhp, s mt vic nu lm gng vi gii ch. Bi vy, rt nhiu v
nh cng xy ra mang tnh t pht khng ng trnh t lut nh v quyn li ca
ngi lao ng cng khng t c. iu cn chng t cc quy nh v gii
quyt tranh chp lao ng cn km hiu qu, cn phi c nhng iu chnh t pha
Chnh ph nng cao tnh gio dc v rn e i vi cc bn lin quan n quan
h lao ng m bo cc quan h lao ng lun tt p gp phn t mc tiu
ca t chc v s n nh v mt x hi.
Hn na, s v nh cng trong cc loi hnh doanh nghip u c xu hng
tng cho thy vic m bo cc quyn li cng bng cho ngi lao ng ni chung
cha c lm tt. Bi vy, trong nhng nm tip theo cc doanh nghip nh nc
ni ring v cc doanh nghip khc ni chung cn ch xy dng cc chnh sch
qun l ph hp vi xu hng pht trin ca nn kinh t. iu ph thuc phn
ln vo s nng ng v kh nng ca chnh ngi qun l trong vic xy dng v
thc hin chnh sch v chnh iu li tc ng n ng lc ca ngi qun l.
90

Thm vo , lao ng qun l trong doanh nghip nh nc H Ni cng


c nhiu c hi tip xc vi khoa hc hin i, i tc nc ngoi, thun li cho
vic la chn cc dch v o to nng cao trnh lnh ngh, tnh cnh tranh
trong cng vic cao, c la chn t ngun nhn lc c cht lng t cc trng
i hc s to cho cc nh qun l trong doanh nghip nh nc pht trin. Tuy
nhin cng vi xu hng cng to ra mt sc p ln vi lao ng qun l trong
doanh nghip nh nc H Ni l phi khng ngng phn u nu khng s b tt
hu, khng tip cn c vi s thay i ca mi trng v khi s khng m
bo c vai tr ng mi chu so cho li doanh nghip i ng hng.
thc s lm cho ngi qun l c c ng lc trong cng vic, cn phi nghin
cu su v kha cnh ng lc v to ng lc cho lao ng qun l trong doanh
nghip nh nc H Ni thng qua kt qu kho st bng bng hi vi mu iu
tra (bng 2.21, ph lc 2) v phng vn su mt s lao ng qun l cc cp
thuc mt s doanh nghip nh nc, ngoi nh nc v chuyn gia trn a bn H
Ni. Thng qua thng tin thu thp c c th rt ra mt s nguyn nhn lm hn
ch ng lc lm vic ca lao ng qun l trong doanh nghip nh nc H Ni.
T c th a ra cc quan im v mt s gii php nhm to ng lc cho lao
ng qun l trong doanh nghip nh nc H Ni ni ring v lao ng qun l
ni chung gp phn t c mc tiu ca Thnh ph ti nm 2020.
2.2.2 Thc trng to ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip nh
nc H Ni
Theo tng hp thng tin t iu tra mu lao ng qun l ca tc gi trong
mt s doanh nghip nh nc H Ni v yu t gp phn quan trng vo thnh
cng ca doanh nghip trn thng trng cho thy cc kin u nhn mnh vo
ba yu t chnh: uy tn v thng hiu, vn, con ngi. Nh vy, con ngi c
xem l mt trong ba yu t quan trng quyt nh n s thnh cng ca doanh
nghip. Nu phn tch su ba yu t c cp ti th mt doanh nghip c th
gy dng c uy tn cao trn thng trng trc ht l nh vo tp th ngi lao
ng trong doanh nghip gng sc, ng lng, bit dng vn kinh doanh ng
91

hng nn li ch tn trong lng khch hng, lm tng uy tn ca doanh


nghip v lm tng ngun vn. c bit, cc kin cho rng s tho vt ca ngi
lnh o v s ng sc ca tp th lnh o mang tnh quyt nh n s thnh
cng ca doanh nghip v h chnh l nhng ngi cho li doanh nghip i ng
hng. lm c iu ny i hi nhng ngi lnh o phi c ng lc lm
vic. iu ny cng c khng nh thng qua cuc hi tho ngy 23/4/2004 gm
hn 70 ngi t 35 doanh nghip trong v ngoi Hi doanh nghip tr H Ni [36].
Bi vy, nh gi v ng lc v cc kha cnh to ng lc cho ngi qun l
cc cp, chng ti xem xt qua mt s kha cnh sau.
2.2.2.1 Mc ch la chn cng vic v nhu cu ca lao ng qun l
Theo thng tin (bng 2.22) cng vic ph hp vi kh nng s trng l
mc ch cng vic m nhiu lao ng qun l la chn nht chim 64% s phiu
tr li, vi la tui tng ln th nhn chung nhn mnh vo kha cnh ny tng ln.
Bi khi cng vic cng ph hp vi kh nng s trng cng to iu kin cho
ngi qun l pht huy nng lc hon thnh tt cng vic c giao v khi
thu nhp v cc quyn li khc ca h cng c m bo. Hn na, nhng ngi
cng c tui th c hi chuyn vic s khng cao m h mun dng chn mt
cng vic ph hp nht vi bn thn, c m nhn mt cng vic tt c thu
nhp cao v khng nh mnh v khi cng mun t c mc ch ny khi la
chn cng vic. V c bn cng vic thch th mi ch nhn nhn mc thp
chim 17,96% lt ngi la chn, v vi nhng ngi tr cha thc s quan tm
n vn ny ch chim 8,7% trong s ngi la chn. Nhm tui di 30 c xu
hng nhn mnh vo la cho nhng cng vic c c hi hc tp, thng tin cao v
iu kin lm vic tt. Bi la tui ny ngi qun l cng mi i lm nn trnh
v kinh nghim cn t, cng vi tui tr ham hc hi nn h mun tm kim mt
cng vic va m bo thu nhp va c iu kin nng cao nng lc ginh
c v tr quan trng trong b my qun l.
Bng 2.22 Mc ch la chn cng vic hin ti theo la tui
92

n v: %, lt ngi,
ngi
Mc ch Theo la tui (%) S lt
Khng 30 30-40 > 40 ngi
r tui (lt)
Cng vic thch th 8,7 17,4 73,9 23
Quan h ng nghip tt 11,1 37,0 11,1 40,7 27
Cng vic ph hp kh nng, s trung 17,1 28,0 19,5 35,4 82
C c hi hc tp nng cao trnh 3,6 42,9 28,6 25,0 28
iu kin lm vic tt 21,6 54,1 5,4 18,9 37
Tnh a dng trong cng vic 12,0 36,0 20,0 32,0 25
Lng cao 45,2 16,1 25,8 12,9 31
Cng vic n nh 13,8 29,3 19,0 37,9 58
c t ch trong cng vic 6,1 30,6 22,4 40,8 49
Lch trnh lm vic thch hp 18,8 18,8 18,8 43,8 32
C c hi thng tin 18,8 43,8 25,0 12,5 32
Tng s ngi tr li (ngi) 128
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi
Nu xt theo trnh chuyn mn ca lao ng qun l (bng 2.23), trong s
23 lt ngi la chn mc ch cng vic thch th th c ti 91,3% trong s
c trnh i hc tr ln. ng thi, vi trnh cng cao th ngi qun l cng
nhn mnh vo vic la chn cng vic c c hi pht trin, ph hp vi kh nng
s trng h c c hi khng nh bn thn trong cng vic, v cng vic c tnh
a dng loi b s nhm chn nhm kch thch kh nng sng to trong cng vic
tng hiu qu thc hin cng vic.
Bng 2.23 Mc ch la chn cng vic hin ti theo trnh chuyn mn
n v: %, lt ngi,
ngi
Mc ch Theo trnh chuyn mn (%) S lt
Khng Trung Cao H tr ngi
bit cp ng ln (lt)
Cng vic thch th 8,7 91,3 23
Quan h ng nghip tt 18,5 7,4 74,1 27
Cng vic ph hp kh nng, s trung 17,1 6,1 3,7 73,2 82
93

C c hi hc tp nng cao trnh 17,9 82,1 28


iu kin lm vic tt 24,3 75,7 37
Tnh a dng trong cng vic 12,0 8,0 80,0 25
Lng cao 45,2 54,8 31
Cng vic n nh 17,2 10,3 72,4 58
c t ch trong cng vic 16,3 4,1 79,6 49
Lch trnh lm vic thch hp 21,9 9,4 68,8 32
C c hi thng tin 15,6 84,4 32
Tng s ngi tr li (ngi) 128

Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh


nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Tuy nhin, c mt s yu t tc ng ti quyt nh la chn cng vic ca
ngi qun l (bng 2.24). V cn bn, ngi qun l hng ti la chn mt cng
vic ph hp vi kh nng s trng chim 61,7% v nguyn vng c nhn
chim 47%. Nh vy, nu b tr cng vic ph hp vi kh nng v nhn nhn n
mong mun v v tr m ngi qun l mun m nhn s thc y kh nng thc
hin cng vic ca h. Hn na, truyn thng gia nh cng c tc ng ln n
vic la chn cng vic chim 18,8%. iu ny cng d l gii khi m hin nay
vic la chn thi tuyn vo cc trng i hc phn ln vn ph thuc vo nh
hng ca gia nh, v b m thng mun con hc ngh theo truyn thng gia nh
d tm vic sau khi tt nghip. Bi vy, vi cc ngh khan him th tuyn con em
nhng ngi ang lm trong doanh nghip cng nn c cao. V chnh sch u
tin tuyn theo cch ny cng ang c a chung trong cc doanh nghip nh
nc. Tuy nhin trong nhiu trng hp cht lng ngi c tuyn cha p ng
tt vi yu cu cng vic do vic ra quyt nh tuyn dng i khi b nh hng bi
kha cnh quan h khng chnh thc hay do vn ng hnh lang m ginh c ch
khng phi nng lc thc s ca ng vin.
Bng 2.24 Yu t tc ng n mc ch la chn cng vic
n v: %, lt ngi, ngi
S lt ngi (lt) % trong tng s

Truyn thng gia nh 24 18,8


94

Khng c s la chn no khc 12 9,4


Ph hp kh nng s trng 79 61,7
Theo li khuyn ca cha m, bn b 11 8,6
Nguyn vng c nhn 47 36,7
Qung co trn phng tin thng tin 12 9,4
Khc 2 1,6
Tng s ngi tr li (ngi) 128
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ngoi ra thng tin qung co v ngh hp dn cng c nhng nh hng nht
nh n kha cnh la chn cng vic ca ngi qun l (chim 9,4%). Khi phng
vn trc tip cc nh qun l a s h cho rng tc ng t qung co ti vic la
chn cng vic s cn tng trong tng lai v ngy cng c tc ng tch cc n
vic la chn cng vic. Theo h, vi cc v tr tuyn dng cng c ng ti trn
cc knh thng tin c uy tn cng c kh nng thu ht nhiu nhn ti n xin vic v
quyt nh tuyn chn cng cng bng. Nhng ngi c tuyn c cht lng, p
ng yu cu cng vic ngay t ban u th ng lc lm vic cng cao v cng c
thc k lut tt trong cng vic, bi h thy t ho v v tr cng vic ca bn thn.
Bi vy, qung co tuyn dng cc v tr qun l trng hoc tuyn dng thay
th cc v tr c cn c nhn nhn ti. Tuy nhin cn lu n vic la chn knh
qung co v thit k ni dung qung co ngn gn tit kim chi ph v hp dn
i vi cc ng vin sng gi trong tng lai.
Bng 2.25 Th bc nhu cu ca lao ng qun l
Nhu cu Th hng
(1: quan trng nht)
Cng vic thch th 4
Quan h ng nghip tt 9
Cng vic ph hp kh nng s 1
trng
95

C c hi hc tp nng cao trnh 7


iu kin lm vic tt 8
Tnh a dng trong cng vic 11
Lng cao 2
Cng vic n nh 3
c t ch trong cng vic 6
Lch trnh lm vic thch hp 10
C c hi thng tin 5
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Theo thng tin (bng 2.25), nhu cu cng vic ph hp vi kh nng s
trng l nhu cu c ngi qun l xem trng nht, v iu ny cng gn vi
mc ch la chn cng vic ca a s lao ng qun l v khi c m nhn mt
cng vic ph hp s to iu kin gip h hon thnh cng vic tt v iu
cng gp phn vo tha mn nhu cu lng cao ca ngi qun l. Hn na, th
trng lao ng Vit Nam ni chung v H Ni ni ring vn tn ti mt thc t
l t l tht nghip cn cao, t l tht nghip trong tui lao ng khu vc thnh
th nm 2005 c nc l 5,31%, cn ti H Ni l 6,52% [3], theo ch tiu phn u
ca Thnh ph n nm 2010, t l tht nghip th di 5,5% [9]. Bi vy, nhu
cu cng vic n nh vn c cao xp th 3 trong tng s 11 nhu cu.
tm hiu su v kha cnh p ng nhu cu ny, tc gi tm hiu vic t nh gi
v tnh n nh ca cng vic h ang m nhn theo gi tr t 1 (hon ton
khng n nh) n 5 (hon ton n nh) th gi tr trung bnh t mc 3,92, gi
tr mt l 4 v trung v l 4 cho thy cng vic nghing v kha cnh n nh, tc l
tnh n nh ca cng vic trong doanh nghip nh nc cao hn trong cc loi hnh
doanh nghip khc bi tng ng vi cc gi tr trong doanh nghip c vn u
t nc ngoi l 3,20, 4 v 3. Tnh a dng trong cng vic thi im hin ti
cha c cao nhng v lu di s c nhn mnh khi m mc sng c nng
cao v s lng vic lm c cht lng trn th trng lao ng tng ln. Khi , s
96

a dng trong cng vic s gp phn lm gim s nhm chn thc y ng lc


lm vic. Bng 2.26 S khc bit v nhu cu theo gii tnh trong nhm cc nh
qun l
Nhu cu Kt qu
Cng vic thch th Nam nhn mnh hn
Quan h ng nghip tt Khng thy s khc bit
Cng vic ph hp kh nng s trng Khng thy s khc bit
C c hi hc tp nng cao trnh Nam nhn mnh hn
iu kin lm vic tt Khng thy s khc bit
Tnh a dng trong cng vic Khng thy s khc bit
Lng cao Hi c s khc bit: nam gii cho rng cn phi
gnh vc trng trch v ti chnh trong gia nh
nhiu hn
Cng vic n nh N nhn mnh hn
c t ch trong cng vic Hi khc bit: nam thch s t ch nhiu hn pht
huy sng kin v t qun trong cng vic
Lch trnh lm vic thch hp N nhn mnh hn
C c hi thng tin Nam nhn mnh hn

Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh


nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Nu xem xt nhu cu theo gii tnh ca lao ng qun l (bng 2.26), th
khng thy bc l s khc bit nhiu gia nam v n, chng t n qun l ngy nay
cng rt mnh dn trong cng vic, mun khng nh a v bn thn trong cng
vic v trong x hi. H cng rt cao c lm mt cng vic ph hp vi kh
nng s trng, cng vic c tnh a dng th sc v khng nh bn thn trong
x hi. Tuy nhin, ngoi cng vic x hi th ngi ph n hin nay vn phi m
nhn nhng cng vic gia nh ht sc nng n nh chm sc gia nh v con ci,
nn nhn mnh hn vo cng vic n nh , lch trnh lm vic thch hp. Bi
vy, khi phn cng cng vic th cp trn cn ch ti cc kha cnh ny khai
thc tt tim nng ca c nhn trong cng vic ch khng nn c s phn bit i
x theo gii tnh ca ngi qun l.
97

Nu xt nhu cu theo nhm tui ca lao ng qun l, th nhng ngi t 40


tui tr ln li cng coi trng kha cnh cng vic ph hp vi kh nng s trng
v c tnh n nh. iu ny cng d l gii bi t 40 tui tr ln th c hi hc mt
ngh mi chuyn ngh s kh khn hn, nhng kinh nghim tch ly c cho
ngh hin ti li nhiu nn h mun thc hin mt cng vic t thay i v ph hp
vi nng lc hin ti tch ly c. Cn vi nhng ngi di 30 tui u cao
kha cnh c hc tp nng cao trnh , cn t 30-40 tui rt nhn mnh vo
c hi thng tin. Nhu cu v c hi thng tin cng tng ln theo trnh ca
ngi qun l v a v hin ti h ang m nhn trong doanh nghip.
2.2.2.2 Mc hi lng trong cng vic ca lao ng qun l
Khi cc nhu cu ca ngi qun l c p ng th s to ra ng lc lm
vic. xem xt v nh gi v mc p ng nhu cu chng ti i vo phn tch
v nh gi s tha mn nhu cu ca lao ng qun l trong cng vic di mt s
gc sau (bng 2.27, ph lc 3). Theo cc cp la chn t cp 1 (rt khng
ng ) n 5 (hon ton ng ), vi cc tiu thc tp trung tm hiu mc hi
lng theo chiu thun th gi tr mt ch yu l cp 4 (gn nh ng ). Cn
cc tiu thc theo chiu nghch nh cng vic qu kh vi kh nng th gi tr mt
cp 2 (khng ng ). Cho thy a s nhng ngi c hi cng cm nhn
c nhng kha cnh lin quan n cng vic h m nhn phn no p ng
c yu cu ca h. Tuy nhin, mc cha cao v thc cht s tn ng trong
tr li ca h c gi tr trung bnh ch yu nm gia 3 v 4. tiu thc (26) trong
bng a s lao ng qun l tn ng cng vic l khng kh i vi h trong thc
hin. Tuy nhin, mt trong nhng kha cnh nh hng n kt qu thc hin cng
vic ca h l do cha c to iu kin lm vic tt (27), v vn thc hin cc
chnh sch nhn s i hi tnh cng bng hn cng l vn cn thc s c
quan tm (40), hay cc chng trnh o to cn phi cht ch v ni dung st thc
hn (24). ng thi, a s ngi qun l u tn ng hiu r cc mc tiu tng
lai ca doanh nghip tiu thc (42) cng chnh l ng lc thc y h lm vic c
hiu qu hn. hiu r hn v mc hi lng trong cng vic ca nh qun l,
98

chng ti i phn tch su tiu thc th nht Ti rt hi lng vi v tr cng vic


hin ti trong (bng 2.27, ph lc 3) theo s khc bit v tui, gii tnh, trnh
v v tr qun l ca h trong doanh nghip.
Bng 2.28 Mc hi lng vi cng vic hin ti phn theo nhm tui qun l
n v: Ngi, %
Mc la chn Nhm tui Tng s
Khng r 30 30 - 40 > 40

2 S ngi la chn (ngi) 5 2 6 2 15


% trong s tr li (%) 33,3 13,3 40,0 13,3 100,0
% trong t tui (%) 18,5 7,1 21,4 4,4 11,7
% trong tng s (%) 3,9 1,6 4,7 1,6 11,7
3 S ngi la chn (ngi) 6 9 5 8 28
% trong s tr li (%) 21,4 32,1 17,9 28,6 100,0
% trong t tui (%) 22,2 32,1 17,9 17,8 21,9
% trong tng s (%) 4,7 7,0 3,9 6,3 21,9
4 S ngi la chn (ngi) 13 11 9 17 50
% trong s tr li (%) 26,0 22,0 18,0 34,0 100,0
% trong t tui (%) 48,1 39,3 32,1 37,8 39,1
% trong tng s (%) 10,2 8,6 7,0 13,3 39,1
5 S ngi la chn (ngi) 3 6 8 18 35
% trong s tr li (%) 8,6 17,1 22,9 51,4 100,0
% trong t tui (%) 11,1 21,4 28,6 40,0 27,3
% trong tng s (%) 2,3 4,7 6,3 14,1 27,3
Tng s ngi la chn (ngi) 27 28 28 45 128
% trong s tr li (%) 21,1 21,9 21,9 35,2 100,0
% trong t tui (%) 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 21,1 21,9 21,9 35,2 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Theo thng tin (bng 2.28), khng ai la chn cp 1 tc l khng c nh
qun l no hon ton khng hi lng vi v tr hin ti h ang m nhn, c th
xem l mt du hiu ng mng. Theo tui qun l, nhng ngi tui trn
40 th mc la chn tng dn theo cc cp , ti 40% s ngi trn 40 la chn
99

cp 5 tc l s hi lng v cng vic rt cao. C th tui ny thng h


c mt v tr qun l tng xng p ng c nhu cu thng tin ca h nn h
cm thy c tha mn cao. Hn na, nh ni trn vi nhm tui ny nhu cu
di chuyn cng vic cng khng cao, h mun s n nh v cng sp n tui ngh
hu, nn h cng d chp nhn vi cc iu kin thc ti ca bn thn hn. nhm
tui thp hn mc la chn cao nht trong nhm tui ch yu tp trung vo cp
4, cho thy cng c s tha mn vi cng vic nhng mc cha cao, bi
tui ny s ng gp cho doanh nghip c th cha nhiu v ang trong qu trnh
phn u t c nhng quyn li cao hn. Hn na, nhm tui tr hn
thng c xu hng so snh cc quyn li nhn c vi quyn li cc doanh
nghip khc cung cp a ra quyt nh chuyn vic hay li v c hi di
chuyn cng vic i vi h c th nhiu hn do tui cn tr v tch ly c
mt s kinh nghim nht nh trong cng vic nn c th tm kim c c hi vic
lm tt hn nu h thc s mun di chuyn. Bi vy, doanh nghip cn c chnh
sch thch hp gi chn nhm c tim nng ny li vi doanh nghip.
Nhn nhn theo gii tnh ca nh qun l (bng 2.29), cho thy trong s
nhng ngi la chn cp 2 (cha hi lng vi cng vic hin ti) th c ti 80%
s ngi la chn l n, chim ti 22,2% s n qun l c iu tra. iu
chng t t l n cha hi lng vi v tr hin ti gic no cn cao hn nam.
C th do n gii c xem l bn gnh vc trng trch gia nh nn t c a
vo cc v tr qun l quan trng trong doanh nghip nn lm cho mt s n qun l
c nng lc cha c c hi bc l cc kh nng tim n ca bn thn.Tuy nhin, t
l n la chn cp 5 chim ti 30,6% trong s n iu tra cao hn cng t l
so vi nam l 26,3%, chng t v cc din chung th n qun l hi lng vi v tr
hin ti cao hn nam qun l. L do c th tuy thu nhp trong doanh nghip nh
nc cha cao nhng xt v kha cnh n nh trong cng vic v cung cp phc li
bo him x hi v bo him y t th doanh nghip nh nc c xem l m bo
tt hn cc doanh nghip loi hnh khc, m nhng kha cnh th n gii li rt
quan tm khi i lm. Hn na, v p lc cng vic trong cc doanh nghip nh
100

nc c xem l thp hn trong cc doanh nghip c vn u t nc ngoi nn


n qun l s t b cng thng trong cng vic hn, khi m nhng cng vic gia nh
cng lm bn tm ln ti thi gian nh ca h.
Bng 2.29 Mc hi lng vi cng vic hin ti theo gii tnh ca nh qun l
n v: Ngi, %
Mc la chn Gii tnh Tng s
N Nam
2 S ngi la chn (ngi) 8 2 10
% trong s tr li (%) 80,0 20,0 100,0
% trong gii tnh (%) 22,2 2,5 8,6
% trong tng s (%) 6,9 1,7 8,6
3 S ngi la chn (ngi) 6 22 28
% trong s tr li (%) 21,4 78,6 100,0
% trong gii tnh (%) 16,7 27,5 24,1
% trong tng s (%) 5,2 19,0 24,1
4 S ngi la chn (ngi) 11 35 46
% trong s tr li (%) 23,9 76,1 100,0
% trong gii tnh (%) 30,6 43,8 39,7
% trong tng s (%) 9,5 30,2 39,7
5 S ngi la chn (ngi) 11 21 32
% trong s tr li (%) 34,4 65,6 100,0
% trong gii tnh (%) 30,6 26,3 27,6
% trong tng s (%) 9,5 18,1 27,6
Tng s ngi la chn (ngi) 36 80 116
% trong s tr li (%) 31,0 69,0 100,0
% trong gii tnh (%) 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 31,0 69,0 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Bng 2.30 Mc hi lng vi cng vic hin ti ca ngi qun l theo trnh
chuyn mn
n v: Ngi, %
Mc la chn Trnh chuyn mn Tng s
Khng r Trung cp Cao ng T H
2 S ngi la chn (ngi) 5 0 3 7 15
101

% trong s tr li (%) 33,3 0,0 20,0 46,7 100,0


% trong TCM (%) 16,1 0,0 50,0 8,1 11,7
% trong tng s (%) 3,9 0,0 2,3 5,5 11,7
3 S ngi la chn (ngi) 8 0 3 17 28
% trong s tr li (%) 28,6 0,0 10,7 60,7 100,0
% trong TCM (%) 25,8 0,0 50,0 19,8 21,9
% trong tng s (%) 6,3 0,0 2,3 13,3 21,9
4 S ngi la chn (ngi) 13 2 0 35 50
% trong s tr li (%) 26,0 4,0 0,0 70,0 100,0
% trong TCM (%) 41,9 40,0 0,0 40,7 39,1
% trong tng s (%) 10,2 1,6 0,0 27,3 39,1
5 S ngi la chn (ngi) 5 3 0 27 35
% trong s tr li (%) 14,3 8,6 0,0 77,1 100,0
% trong TCM (%) 16,1 60,0 0,0 31,4 27,3
% trong tng s (%) 3,9 2,3 0,0 21,1 27,3
Tng s ngi chn (ngi) 31 5 6 86 128
% trong s tr li (%) 24,2 3,9 4,7 67,2 100,0
% trong TCM (%) 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 24,2 3,9 4,7 67,2 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Theo thng tin (bng 2.30), vi nhng ngi c trnh trung cp th u cho
rng tha mn vi v tr cng vic hin ti. Thc t vi trnh trung cp c
c v tr qun l hin ti l rt thnh cng i vi h v trnh cng kh
c th a h vo nhng v tr qun l cao hn. Vi nhng ngi trnh cao
ng th mc hi lng vi cng vic hin ti cha cao, mc la chn tp trung
vo cp 2 v 3. Theo phng vn trc tip mt s ngi lm cng vic qun l
trnh cao ng h cho rng bn thn h i khi cn lm vic tt hn mt s
ngi c trnh i hc nhng vn b xp vo nhng vic c quyn li thp hn
v kh c thng tin nu khng nng cao trnh ti bc i hc. Bi vy, doanh
nghip nn quan tm ti nhng cm nhn ny c nh hng o to cho nhng
ngi cha c bng i hc nhng li c thnh tch tt v c kh nng hc tp
thc y h ht lng v doanh nghip. Vi nhng ngi c trnh t i hc tr
102

ln th mc tha mn vi cng vic hin ti cng th hin mt xu hng r rng


hn, t l s ngi la chn cp 4 v 5 tng ng l 40,7% v 31,4%, chim a
s trong s ngi c trnh cao. iu chng t doanh nghip phn no b
tr cng vic ng vi chuyn mn ca h, to iu kin cho h c c hi pht huy
kh nng v khng nh bn thn trong doanh nghip nn mc hi lng c xu
hng cao hn. Tuy nhin, vi nhm c trnh t i hc tr ln cha c c s
tha mn cng t ra cho doanh nghip s suy ngh v cch qun l bi l mt t
l cng khng nh khong 27,9%.
Vi s liu (bng 2.31), v tr chuyn vin t l ngi cha hi lng vi
cng vic hin ti cao hn cc v tr lnh o, c 20,8% trong s nhng ngi v
tr chuyn vin la chn cp 2, cn cc v tr trng/ph phng, gim c v ph
gim c th t l l 0%. Tt c nhng ngi c hi v tr gim c u la
chn cp 4 tc l c hi lng nhng cha cao, tng t v tr l ph gim c
cng nhn mnh cp ny. Trong khi c ti 45,5% s ngi chc danh
trng/ph phng la chn cp 5 tc l s tha mn l cao hn. iu ny c th
l gii bng vic khi c c mt v tr lnh o trong doanh nghip phn no
tha mn nhu cu thng tin ca ngi lao ng. Bi nh phn tch trn nhu
cu thng tin c nh gi cao ng th 5 trong tng s 11 nhu cu c xp
loi, vi ngi c trnh cng cao th cng mun tha mn nhu cu thng tin.
Bng 2.31 Mc hi lng vi cng vic hin ti ca ngi qun l phn theo
chc danh
n v: Ngi, %
Mc la chn Chc danh
Khng Chuyn Gim c Ph G Trng/
r vin ph
2 S ngi la chn (ngi) 2 11 0 0 0
% trong s tr li (%) 13,3 73,3 0,0 0,0 0,0
% trong chc danh (%) 11,8 20,8 0,0 0,0 0,0
% trong tng s (%) 1,6 8,6 0,0 0,0 0,0
3 S ngi la chn (ngi) 3 12 0 2 3
% trong s tr li (%) 10,7 42,9 0,0 7,1 10,7
% trong chc danh (%) 17,6 22,6 0,0 11,1 27,3
103

% trong tng s (%) 2,3 9,4 0,0 1,6 2,3


4 S ngi la chn (ngi) 9 16 3 11 3
% trong s tr li (%) 18,0 32,0 6,0 22,0 6,0
% trong chc danh (%) 52,9 30,2 100,0 61,1 27,3
% trong tng s (%) 7,0 12,5 2,3 8,6 2,3
5 S ngi la chn (ngi) 3 14 0 5 5
% trong s tr li (%) 8,6 40,0 0,0 14,3 14,3
% trong chc danh (%) 17,6 26,4 0,0 27,8 45,5
% trong tng s (%) 2,3 10,9 0,0 3,9 3,9
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Tuy nhin vic nm gi cng v lnh o cp cao (gim c, ph gim c)
cng t ln vai ngi qun l phi gnh vc rt nhiu trch nhim lnh o
doanh nghip i ng hng, do thng gy au u cho h, lm tng s cng
thng trong cng vic. Nu v tr cao m khng bit cch gii ta cng thng th s
lm cho h lun mt mi v do s hi lng v cng vic cng gim i. Cn
nhng v tr trng/ph phng ban, tuy chc v qun l cha cao nhng vi mt s
ngi li cho rng h khng qu b au u v vn trch nhim, nn s hi lng
vi v tr hin ti dng nh cao hn- cng l tm s thc lng ca mt vi
ngi qun l v tr trng phng khi tc gi tin hnh phng vn trc tip.
Bng 2.32 Mc hi lng vi cng vic hin ti ca ngi qun l theo tnh
cht doanh nghip
n v: Ngi, %
Mc la chn Tnh cht doanh nghip Tng s
C phn nh nc Nh nc
2 S ngi la chn (ngi) 3 12 15
% trong s tr li (%) 20,0 80,0 100,0
% trong TCDN (%) 10,3 12,1 11,7
% trong tng s (%) 2,3 9,4 11,7
3 S ngi la chn (ngi) 4 24 28
% trong s tr li (%) 14,3 85,7 100,0
% trong TCDN (%) 13,8 24,2 21,9
% trong tng s (%) 3,1 18,8 21,9
4 S ngi la chn (ngi) 14 36 50
104

% trong s tr li (%) 28,0 72,0 100,0


% trong TCDN (%) 48,3 36,4 39,1
% trong tng s (%) 10,9 28,1 39,1
5 S ngi la chn (ngi) 8 27 35
% trong s tr li (%) 22,9 77,1 100,0
% trong TCDN (%) 27,6 27,3 27,3
% trong tng s (%) 6,3 21,1 27,3
Tng s ngi chn (ngi) 29 99 128
% trong s tr li (%) 22,7 77,3 100,0
% trong TCDN (%) 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 22,7 77,3 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Nu xt mc hi lng vi v tr cng vic hin ti ca ngi qun l theo
tnh cht doanh nghip chia theo c phn nh nc v nh nc (bng 2.32), th t
l phn trm s ngi la chn cp 4 v cp 5 trong doanh nghip c phn
nh nc c xu hng cao hn, cn t l la chn cp 2 v 3 c xu hng thp
hn. iu chng t trong cc doanh nghip nh nc c phn th ng lc
lm vic ca ngi qun l c xu hng cao hn. Thc t, qu trnh c phn ha
doanh nghip t ra cn c s ci t li b my qun l theo hng tinh gin gn
nh v cu trc li doanh nghip theo hng nng ng thc y tinh thn lm
vic ca ngi qun l. T tng li trong cng vic s gim dn v s cnh tranh
trong cng vic cng nh i hi tnh hp tc gia cc b phn v c nhn thc
hin mc tiu ca doanh nghip phi tng ln nu h mun ginh c quyn li
cao.
Hn na, trong cc doanh nghip nh nc c phn ha th ngi qun l i
khi chnh l nhng c ng ca doanh nghip, nn trch nhim li gn cht hn vi
quyn v li ch c nhn. iu thc y h lm vic chm ch nhm tng kh
nng sinh li ng vn m h u t v ginh c quyn mua c phiu u i
ca doanh nghip khi doanh nghip pht hnh thm c phiu. Do , c phn ha
cc doanh nghip nh nc trong nhng lnh vc khng then cht chnh l xu
105

hng tt yu to ng lc cho ngun nhn lc v i ng qun l trong doanh


nghip nhm thc y s pht trin ca doanh nghip nh nc trong mi trng
cnh tranh. Tuy nhin, iu quan trng cn lu tm l vic xc nh gi tr ti sn
ca doanh nghip trc khi c phn xc nh ng gi tr cc c phiu pht hnh.
Trnh tnh trng nh gi thp gi tr ti sn pht hnh c phiu vi gi thp
nhm mang li quyn li cho mt s t ngi nhng li gy tht thot ti sn ca
nh nc, gy chia r trong ni b doanh nghip gia ngi mua c v khng
mua c cc c phiu trc khi nim yt trn th trng chng khon. Bi trng
hp ny hin nay c bo ch a ra cng lun rt nhiu, iu c
khng nh bng thng tin khi c phiu c nim yt ln u trn th trng chng
khon th gi giao dch cao hn rt nhiu ln gi pht hnh ca c phiu.
2.2.2.3 Mc p ng nhu cu ca cp trn i vi cp di trong doanh
nghip
Ngi qun l v r nht nh h chnh l nhng ngi a ra chnh sch
qun l, thc hin cc chnh sch qun l , th hin s ng h ca doanh nghip
vi tin trnh thc hin cng vic ca ngi lao ng, c tc ng ti ng lc lm
vic ca cp di. Chnh iu mang li ng lc cho h bi cc chnh sch li
tc ng trc tip ti quyn v li ch ca bn thn h, v hn na h ch c th
thnh cng nu c cp di cng hp tc thc hin. nh gi v s quan tm,
s sng sut trong hnh ng v tnh cng bng trong i x ca cp trn vi cp
di c th xem xt thng qua thng tin m t trong (bng 2.33, ph lc 3).
Theo cc cp la chn t cp 1 (rt khng ng ) n 5 (hon ton
ng ), kt qu nghin cu cng c x l theo cc gi tr trung bnh, trung v v
mt nh gi xem ngi lnh o trc tip lm tt cng vic ca mnh cha
nhm to ng lc cho nhn vin. S liu tnh ton cho thy gi tr trung bnh cng
nm gia mc 3 v 4. Tc l, ngi lnh o trc tip cho rng h quan tm
ti kha cnh lm th no tip cn trong qun l mt cch tt hn. c bit
kha cnh thng tin phn hi v cn thit phi thi hnh k lut th ngi lnh o
trc tip cho rng mnh lm tt v quan tm iu tra thng tin v cung cp
106

thng tin cn thit kp thi cp di bit cch iu chnh hnh vi ca bn thn


theo hng tch cc hn. Tuy nhin, nu so snh vi thng tin trong (bng 2.27,
ph lc 3), th cc kt qu (bng 2.33, ph lc 3) thng c gi tr tt hn tc l
gn n mc hon ton ng hn th hin qua gi tr mt la chn a s
cp 5. Ni cch khc, khi ng trn gic l ngi c trch nhim qun l cp
di th ngi lnh o trc tip thng cho rng bn thn c gng lm tt hn
ci m cp di cm nhn c t vic cung cp cc iu kin v s ng h cp
di hon thnh tt cng vic c giao. iu ny phn no l gii khong cch
quyn lc gia cp trn v cp di cn cao dn ti quan h nhn s thc hin cha
tt lm cho cc n lc qun l ca cp trn vi cp di b gim hiu lc v chnh
iu li lm cho qun l cp trn kh tip nhn thng tin ci bin hnh v thc
hin cng vic ca bn thn. Bi vy, cn xc lp cht ch quan h ny xc nh
cc vn cn gii quyt sao cho lm tha mn i hi ca c hai pha. Nu thc s
ngi lnh o lm tt m cp di cha cm nhn ng th cn gii thch cp
di hiu r, ngc li nu thc s cha p ng c i hi thc t th cn phi
tip thu kin ng gp ci tin cch xy dng v thc hin chnh sch theo
hng tch cc, gn vi thc t gp phn t c mc tiu ca doanh nghip.
Hn na, kha cnh thi hnh k lut mt cch nghim minh th gi tr trung
bnh ch t 3,32 v ga tr mt mc 4 cho thy tnh nghim minh trong thi hnh
cc bin php k lut cha cao. Bi theo hc thuyt ca Skinner vic thc hin cc
bin php k lut cng nghim minh th hiu qu qun l cng cao, tnh rn e cng
ln nhm thc y tnh t k lut ca ngi lao ng, nu khng cp di s d
li trch nhim cho nhau v s kh tin b. V chnh t s d di cn lm cho chnh
cp di thiu tn trng cp trn, hoc chnh cp trn li xu xa khng xc nh
ng mc v nguyn nhn vi phm k lut tm cch x l cho thu tnh o
l. Trong mt s trng hp th vic vi phm k lut c lin i ti trch nhim ca
ngi qun l cp trn, nhng h li khng ng ra nhn trch nhim v c tnh l
i cho xong chuyn. iu dn ti lm gim lng tin ca nhng ngi c tm
huyt trong cng vic. Nhng i vi kha cnh thc hin cc bin php thng th
107

gi tr trung bnh l 3,91 v gi tr mt l 5 cho thy vic thc hin thng c


thc hin tt hn. Cng theo hc thuyt ca Skinner th vic nhn mnh hnh vi
thng nn c xem trng hn, tc l ngi lnh o phn no thc hin tt
vic cng c hnh vi tch cc. Tuy nhin iu quan trng cn lm cho mi thnh
vin trong doanh nghip u nhn nhn r quan h gia thc hin thng - pht
cho nhng hnh vi xut sc - yu km nh mt gi tr c chia s di hn trong
doanh nghip. Bi chnh s m bo tnh cng bng v cng minh trong cc quyt
nh qun l mi em li hiu qu tch cc nhm thc y hnh vi c ng lc. Cu
hi t ra liu cch thc y ng lc ca nhn vin c khc nhau gia nhng ngi
lnh o theo tui, gii tnh, trnh , v tr v tnh cht doanh nghip. l gii
cho vn ny chng ti s phn tch su tiu thc 20 trong (bng 2.33, ph lc 3)
Ti thng xc nh r xem nhn vin c c cung cp iu kin v s ng h
thc hin thnh cng cng vic.
Nhn vo s liu (bng 2.34) cho thy tui cng cao th vic la chn cp
4 v 5 cng nhiu. Nhng ngi tui trn 40 chim ti 60,6% s ngi la
chn cp 5 v chim ti 47,6% trong s ngi qun l trn 40 tui. iu
khng nh khi cng c tui th kinh nghim qun l v s chn chn trong cng
vic tng theo v c th hin trong vic x l cng vic theo hng tch cc hn.
H nhn nhn nhiu hn ti vic cp di ngh g v cn g lm tt cng vic
c giao, t tm cch p ng cp di c th hon thnh tt cng vic c
giao.
Bng 2.34 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v s ng
h cho nhn vin theo tui
n v: Ngi, %
Mc la chn Nhm tui Tng s
Khng r 30 30- 40 > 40
1 S ngi la chn (ngi) 2 3 3 0 8
% trong s tr li (%) 25,0 37,5 37,5 0,0 100,0
% trong t tui (%) 7,4 15,0 10,7 0,0 6,8
% trong tng s (%) 1,7 2,6 2,6 0,0 6,8
2 S ngi la chn (ngi) 0 0 3 2 5
108

% trong s tr li (%) 0,0 0,0 60,0 40,0 100,0


% trong t tui (%) 0,0 0,0 10,7 4,8 4,3
% trong tng s (%) 0,0 0,0 2,6 1,7 4,3
3 S ngi la chn (ngi) 8 8 8 8 32
% trong s tr li (%) 25,0 25,0 25,0 25,0 100,0
% trong t tui (%) 29,6 40,0 28,6 19,0 27,4
% trong tng s (%) 6,8 6,8 6,8 6,8 27,4
4 S ngi la chn (ngi) 14 5 8 12 39
% trong s tr li (%) 35,9 12,8 20,5 30,8 100,0
% trong t tui (%) 51,9 25,0 28,6 28,6 33,3
% trong tng s (%) 12,0 4,3 6,8 10,3 33,3
5 S ngi la chn (ngi) 3 4 6 20 33
% trong s tr li (%) 9,1 12,1 18,2 60,6 100,0
% trong t tui (%) 11,1 20,0 21,4 47,6 28,2
% trong tng s (%) 2,6 3,4 5,1 17,1 28,2
Tng s ngi chn (ngi) 27 20 28 42 117
% trong s tr li (%) 23,1 17,1 23,9 35,9 100,0
% trong t tui (%) 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 23,1 17,1 23,9 35,9 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Nhng ngi qun l tui di 30 th c ti 40% s ngi trong nhm
tui la chn cp 3, tc l cn phn vn gia vic quan tm v cha quan
tm trong gii quyt vn theo hng tch cc, t l la chn cp 4 v 5 th
hin xu hng thp hn so vi nhm tui cao hn. Vi nhm tui t 30-40 c
28,6% trong tui la chn cp 4 v 21,6% trong s la chn cp 5.
S liu ny cao hn cng mc khi so snh vi ngi nhm tui thp hn v
thp hn cng mc khi so snh vi nhm ngi tui cao hn. Cn la chn
cp 1 th mc cng gim dn khi tui ca ngi qun l tng ln. iu
chng t tui ca ngi lnh o c nh hng ln ti vic xc nh v cung cp
cc iu kin cp di thc hin tt cng vic c giao.
Bng 2.35 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v s ng
h cho nhn vin theo gii tnh
109

n v: Ngi, %
Mc la chn Gii tnh Tng s
N Nam
1 S ngi la chn (ngi) 3 3 6
% trong s tr li (%) 50,0 50,0 100,0
% trong gii tnh (%) 10,3 3,9 5,7
% trong tng s (%) 2,9 2,9 5,7
2 S ngi la chn (ngi) 0 5 5
% trong s tr li (%) 0,0 100,0 100,0
% trong gii tnh (%) 0,0 6,6 4,8
% trong tng s (%) 0,0 4,8 4,8
3 S ngi la chn (ngi) 10 19 29
% trong s tr li (%) 34,5 65,5 100,0
% trong gii tnh (%) 34,5 25,0 27,6
% trong tng s (%) 9,5 18,1 27,6
4 S ngi la chn (ngi) 8 27 35
% trong s tr li (%) 22,9 77,1 100,0
% trong gii tnh (%) 27,6 35,5 33,3
% trong tng s (%) 7,6 25,7 33,3
5 S ngi la chn (ngi) 8 22 30
% trong s tr li (%) 26,7 73,3 100,0
% trong gii tnh (%) 27,6 28,9 28,6
% trong tng s (%) 7,6 21,0 28,6
Tng s ngi chn (ngi) 29 76 105
% trong s tr li (%) 27,6 72,4 100,0
% trong gii tnh (%) 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 27,6 72,4 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006 tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Nu phn tch kha cnh trn theo tiu thc gii tnh ca ngi lnh o th
cho kt qu tng hp nh (bng 2.35). S liu trong bng th hin hi c cht khc
bit gia nam v n qun l v s quyt on trong gii quyt vn . cp 5 c
73,3% s ngi la chn l nam chim 28,9% trong s nam qun l c hi, c
26,7% s ngi la chn l n chim 27,6% s n c hi. T l nam qun l v
n qun l la chn c xu hng tng dn theo cc cp t thp n cao, cho thy
mc quan tm ca ngi lnh o trc tip ti vic xc nh cung cp cc iu
kin cho cp di nhm h tr cp di thc hin cng vic tt hn c xu hng
tng ln theo gii tnh ca ngi qun l. Tuy nhin nam qun l th hin u th
110

hn trong kha cnh ny, iu ny c th l gii thng qua tnh cch ca nam gii
mt s s kha cnh nht nh c th bo dn v quyt on hn so vi n gii.
Tm hiu su kha cnh trn theo trnh chuyn mn ca ngi lnh o cho
thy ngi lnh o c trnh cng cao cng quan tm ti vic tm hiu cp di
cn g tm cch p ng (bng 2.36). C ti 36,4% s ngi c trnh t i
hc tr ln la chn cp 5 tc l hon ton quan tm ti vic xem cp di
c cung cp iu kin cho thc hin cng vic cha c gii php ph hp.
Cn nhng ngi qun l c trnh thp hn th quan tm t hn v mc la
chn ca h ch yu tp trung vo cp 4 tr xung. iu ny chng t ngi
qun l c trnh cng cao th cng bit cch qun l cp di tt hn. L do c
th l khi ngi qun l cng c trnh th ngi ta cng mun c pht huy
sng kin trong cng vic, nn cn c nhng iu kin sng to. T m h
thy tm quan trng ca vic phi cung cp cho cp di nhng iu kin cn thit
h c th thc hin tt phn vic c giao. Mt khc, khi c trnh th tm
nhn ca ngi lnh o cng rng hn, h nh gi cao hn mi quan h gia vic
cp di hon thnh tt cng vic vi hiu qu cc hot ng qun l c th t
c. Do cn nhn nhn ti kha cnh nng cao trnh v k nng qun l cho
cc cp lnh o thc y tinh thn lm vic v mc tiu chung ca doanh
nghip.
Bng 2.36 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v s ng
h cho nhn vin theo trnh chuyn mn
n v: Ngi, %
Mc la chn Trnh chuyn mn Tng s
Khng r Trung cp Cao ng T H
1 S ngi la chn (ngi) 2 0 3 3 8
% trong s tr li (%) 25,0 0,0 37,5 37,5 100,0
% trong TCM (%) 6,9 0,0 50,0 3,9 6,8
% trong tng s (%) 1,7 0,0 2,6 2,6 6,8
2 S ngi la chn (ngi) 3 0 0 2 5
% trong s tr li (%) 60,0 0,0 0,0 40,0 100,0
% trong TCM (%) 10,3 0,0 0,0 2,6 4,3
% trong tng s (%) 2,6 0,0 0,0 1,7 4,3
111

3 S ngi la chn (ngi) 5 3 0 24 32


% trong s tr li (%) 15,6 9,4 0,0 75,0 100,0
% trong TCM (%) 17,2 60,0 0,0 31,2 27,4
% trong tng s (%) 4,3 2,6 0,0 20,5 27,4
4 S ngi la chn (ngi) 14 2 3 20 39
% trong s tr li (%) 35,9 5,1 7,7 51,3 100,0
% trong TCM (%) 48,3 40,0 50,0 26,0 33,3
% trong tng s (%) 12,0 1,7 2,6 17,1 33,3
5 S ngi la chn (ngi) 5 0 0 28 33
% trong s tr li (%) 15,2 0,0 0,0 84,8 100,0
% trong TCM (%) 17,2 0,0 0,0 36,4 28,2
% trong tng s (%) 4,3 0,0 0,0 23,9 28,2
Tng s ngi chn (ngi) 29 5 6 77 117
% trong s tr li (%) 24,8 4,3 5,1 65,8 100,0
% trong TCM (%) 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 24,8 4,3 5,1 65,8 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Bng 2.37 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v s ng
h cho nhn vin theo chc danh
n v: Ngi, %
Mc la chn Chc danh
Khng r Chuyn Gim c Ph G Trng/
vin ph
1 S ngi la chn (ngi) 2 6 0 0 0
% trong s tr li (%) 25,0 75,0 0,0 0,0 0,0
% trong chc danh (%) 11,8 13,3 0,0 0,0 0,0
% trong tng s (%) 1,7 5,1 0,0 0,0 0,0
2 S ngi la chn (ngi) 0 0 0 0 0
% trong s tr li (%) 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
% trong chc danh (%) 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
% trong tng s (%) 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
3 S ngi la chn (ngi) 2 15 0 4 3
% trong s tr li (%) 6,3 46,9 0,0 12,5 9,4
% trong chc danh (%) 11,8 33,3 0,0 22,2 37,5
% trong tng s (%) 1,7 12,8 0,0 3,4 2,6
4 S ngi la chn (ngi) 10 15 3 4 3
% trong s tr li (%) 25,6 38,5 7,7 10,3 7,7
112

% trong chc danh (%) 58,8 33,3 100,0 22,2 37,5


% trong tng s (%) 8,5 12,8 2,6 3,4 2,6
5 S ngi la chn (ngi) 3 9 0 10 2
% trong s tr li (%) 9,1 27,3 0,0 30,3 6,1
% trong chc danh (%) 17,6 20,0 0,0 55,6 25,0
% trong tng s (%) 2,6 7,7 0,0 8,5 1,7
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Khi phn tch kha cnh quan tm trn theo v tr lnh o m ngi qun l
ang m nhn (bng 2.37) cho thy nhng ngi v tr t ph phng tr ln u
khng la chn cp 1 v 2. iu chng t cc cp lnh o c s quan tm
ti vn cung cp iu kin cn thit cho cp di h c th tin hnh cng
vic c giao. Tuy nhin, mc quan tm cha nhiu v tr cao nht doanh
nghip, vi s liu iu tra cho thy cc gim c mi la chn cp 4. iu
cng nh hng trc tip ti vic to iu kin cho cp di hon thnh tt cng
vic c giao bi ngi ng u doanh nghip chnh l ngi quyt nh mi
chnh sch i x vi mi ngi trong doanh nghip. T tung qun l ca h s
ch ng cho cc cp qun l thp hn thc hin cc quyt nh nhn s hng ngy
m chng c tc ng trc tip ti hnh vi ca cc nhn vin trong cng vic. Hn
na, s su st tnh hnh ca ngi cao nht trong doanh nghip ti cp di s
truyn lc cho cc cp qun l thp hn quan tm hn ti vic lm th no qun
l nhn lc thuc b phn mnh tt hn nhm t c mc tiu ca b phn. Tuy
nhin, v tr gim c do qu bn bu vi nhiu vic nn cng khng th lc no
cng lm tt vic su st thc t. Vn ny c th gii quyt nu lnh o cp cao
thc hin phn quyn cho cp di gim bt nhng cng vic s v trong ngy
m dnh thi gian cho vic qun l chin lc ca doanh nghip, ng thi quan
tm ti vic xy dng mt h thng thng tin phn hi tt tm t nguyn vng
ca cp di c truyn ti nhanh nht v chnh xc nht ti ngi c thm quyn
113

gii quyt. iu m bo cho cc mi quan h nhn s c thit cht v thc


y s hp tc trong cng vic.
Nu xem xt s quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin cho cp di
theo tnh cht doanh nghip, cho kt qu th hin trong (bng 2.38). Trong cc
doanh nghip nh nc c phn ha dng nh mc quan tm ti vic m
bo cc iu kin cho thc hin cng vic th hin u th hn so vi cc doanh
nghip nh nc cha c phn ha. Khng c ngi qun l no trong doanh
nghip c phn nh nc la chn cp 1, trong khi c ti 9,1% s ngi trong
doanh nghip nh nc cha c phn chn cp 1. Thc t cc doanh nghip
c phn ha c c ch qun l nng ng hn v cng thu ht c nhiu ngun lc
u t cho s pht trin, trch nhim c gn cht hn vi ngi lao ng v
ngi qun l. Chnh iu i hi ngi qun l phi lun quan tm ti vic lm
th no cp di c th tin hnh tt cng vic c giao t cng vic ca h
mi c hon thnh v theo quan im hin i qun l l vic thc hin cng
vic thng qua ngi khc. Do khng nh bn thn th nht nh nhng
ngi di quyn h qun l phi hon thnh tt cng vic c giao, nu khng
h cng s kh gi c v tr hin ti ch cha ni n c th thng tin nn v tr
cao hn.
Bng 2.38 Mc quan tm ca lnh o ti cung cp iu kin v s ng
h cho nhn vin theo tnh cht doanh nghip
n v: Ngi, %
Mc la chn Tnh cht doanh nghip Tng s
C phn nh nc Nh nc
1 S ngi la chn (ngi) 0 8 8
% trong s tr li (%) 0,0 100,0 100,0
% trong TCDN (%) 0,0 9,1 6,8
% trong tng s (%) 0,0 6,8 6,8
2 S ngi la chn (ngi) 1 4 5
% trong s tr li (%) 20,0 80,0 100,0
% trong TCDN (%) 3,4 4,5 4,3
% trong tng s (%) 0,9 3,4 4,3
3 S ngi la chn (ngi) 13 19 32
% trong s tr li (%) 40,6 59,4 100,0
114

% trong TCDN (%) 44,8 21,6 27,4


% trong tng s (%) 11,1 16,2 27,4
4 S ngi la chn (ngi) 9 30 39
% trong s tr li (%) 23,1 76,9 100,0
% trong TCDN (%) 31,0 34,1 33,3
% trong tng s (%) 7,7 25,6 33,3
5 S ngi la chn (ngi) 6 27 33
% trong s tr li (%) 18,2 81,8 100,0
% trong TCDN (%) 20,7 30,7 28,2
% trong tng s (%) 5,1 23,1 28,2
Tng s ngi chn (ngi) 29 88 117
% trong s tr li (%) 24,8 75,2 100,0
% trong TCDN (%) 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 24,8 75,2 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: rt khng ng , 2: khng ng , 3: khng c kin r rng, 4: gn
nh ng , 5: hon ton ng
Hn na, ngy nay cc chnh sch tuyn dng v bin ch nhn lc trong cc
doanh nghip nh nc c phn ha c thc hin tt hn, ngy cng gn vi
yu cu cng vic ch khng phi theo quan im bin ch sut i nh thi k
bao cp. Tuy nhin, vi doanh nghip nh nc cha c phn th t tng qun l
ca cc cp lnh o cng c nhng chuyn bin mnh m theo hng tch cc hn.
C ti 34,1% v 30,7% s ngi trong s doanh nghip nh nc cha c phn la
chn cp 4 v 5 tng ng, l mt t l cng kh ln th hin t tng i
mi v cu tin ca i b phn lnh o doanh nghip theo hng quan tm ti
cung cp iu kin cho cp di h c th thc hin cng vic c giao thnh
cng gp phn quan trng t c mc tiu ca doanh nghip. iu chng
minh hot ng trong c ch th trng lm cho ngi qun l phi i mi t duy
v lun nng ng trong thc hin cng vic. Bi vy, ngay c vi doanh nghip
nh nc cha c phn, Nh nc cng khng nn can thip qu su vo hot ng
kinh doanh ca doanh nghip m cn c cc ch ti c th giao quyn t ch v
t chu trch nhim v hch ton ti chnh v tin hnh cc hot ng sn xut kinh
doanh. C nh vy mi thc y tinh thn lm vic, dm ngh, dm lm, t chu
115

trch nhim ca ngun nhn lc v i ng qun l t c hiu qu kinh


doanh, gp phn vo s pht trin kinh t Th v ca t nc.
2.2.2.4 Nguyn nhn lm hn ch ng lc ca lao ng qun l trong doanh
nghip nh nc H Ni
Nu tm hiu su v yu t lm hn ch mc hi lng vi cng vic hin ti
ca nh qun l cho thy a s ngi tr li nhn mnh do yu t tin lng thp
gy ra chim t l 48,4 % s ngi c hi (bng 2.39), c bit c nhn mnh
nhiu nhng v tr lao ng chuyn mn. iu ny cng c phn tch trn
khi m tin lng bnh qun tr cho lao ng qun l trong doanh nghip nh nc
cn thp hn so vi cc doanh nghip ngoi nh nc v c chnh lch ln vi
doanh nghip c vn u t nc ngoi. Trong khi tin lng vn c xem l
khon thu nhp chnh m bo cuc sng cho bn thn v gia nh ca ngi i
lm, do lng thp khng th lm cho h an tm cng hin cho doanh nghip.
Bng 2.39 Yu t lm cho lao ng qun l hin ti cha hi lng vi cng vic
m nhn
n v: %
Yu t T l Yu t T l
Tin lng thp 48,4 T chc lao ng khng hp l 18,0
Quan h trong tp th khng tt 7,8 Lnh o trc tip khng quan tm 18,0
iu kin lao ng khng m bo 8,6 Ni lm vic xa ni 29,7
L do khc 7,0

Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh


nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Hn na, ni lm vic xa ni cng c nh hng n tm l lm vic, nhng
c th d gii quyt nu cc doanh nghip quan tm n dch v a n ngi i
lm. Tip , vn v t chc ni lm vic cha hp l cng nh hng ln n
ng lc ca ngi qun l (chim 18%). Vic b tr lao ng v t chc ni lm
vic cha hp l s lm cho cng vic khng th din ra mt cch lin tc. Tng
t, lnh o trc tip cha quan tm th hin qua vic phn quyn, ch dn cng
vic, thng tin phn hi cha tt cng l nguyn nhn chnh lm gim ng lc ca
116

ngi qun l (chim 18%). V chnh iu li lm nh hng ti hiu qu cng


vic ca ngi lnh o trc tip bi h ch c th thnh cng nu c cp di
cng chung vai st cnh thc hin cc mc tiu ca b phn.
S khng tha mn cng tng khi h cm thy khng ph hp vi ngh ang
lm, iu c th hin thng qua thng tin tng hp trong (bng 2.40). Tnh
n iu nhm chn c xem l nguyn nhn tc ng ln nht n s km tha
mn vi ngh chim ti 36,7% s ngi c hi la chn. iu ny xy ra c th
do cha c s quan tm thch ng n thit k v thit k li cng vic nn lm cho
cng vic cha c ph hp vi kh nng v s trng ca ngi qun l. Cng
nhiu ngi ang lm nhng cng vic khng lin quan n ngh c hc chim
13,3%, c th do hu qu ca vic tuyn chn v b tr cng vic khng ng
vi yu cu cng vic, hu qu l lm gim kh nng hon thnh tt cng vic c
giao. Hn na, c ti 18,0% cho rng ngh ang lm ch mang tnh tm thi, cho
thy xu hng h mun hc tp thay i ngh theo hng hin i nhm ph
hp vi i hi ca c ch th trng. Theo hc thuyt nhu cu ca Maslow khi con
ngi cng tha mn nhng mc cao hn th cng mun khng nh bn thn
bng trnh cao pht huy sng to v s t qun trong cng vic. Tc l to
ng lc cho ngi qun l cn hng h vo nhng cng vic v ngh nghip
mang tnh thch thc thc y hnh vi ca chnh h.
Bng 2.40 Yu t lm cho lao ng qun l cha hi lng vi ngh nghip hin
ti
n v: %
Yu t T l Chia theo TCDN (% trong tng

loi doanh nghip)


chung
C phn nh Nh nc
nc
Cng vic khng lin quan n ngh c hc 13,3 10,71 14,28
Ngh ch mang tnh tm thi 18,0 3,57 22,44
Ngh khng i hi nng cao trnh 18,8 3,57 23,46
117

Ngh mang tnh n iu, nhm chn 36,7 14,28 43,87


L do khc 17,2 42,85 10,2
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Nu phn tch su s khng hi lng v ngh nghip theo yu t gii tnh th
nam gii c xu hng cha hi lng cao hn, cho thy nam c xu hng thch lm
nhng ngh c tnh thch thc cao hn n, iu ny cng ph hp vi tnh cch gii
tnh ca nhm nam.
Nu xt theo yu t nhm tui th nhng ngi tui trn 40 dng nh c
xu hng thy ngh h ang lm c tnh nhm chn cao hn so vi nhng ngi
nhng nhm tui tr hn. Thc t l nhng ngi cng tr tui tc mi bc vo
ngh, m nhn nhng cng vic gn vi ngh m h mi c hc l ph hp vi
i hi ca th trng nn tnh hp dn ca cng vic l cao hn. Cn nhng ngi
trn 40 tui m nhn ngh lu nm nn i khi thy nhm chn nu khng c s
thit k li cng vic theo hng ph hp hn vi kh nng s trng v tng gi tr
ca cng vic.
Khi xem xt s khng hi lng v ngh phn theo doanh nghip nh nc
c phn v cha c phn ha cho thy trong doanh nghip c phn th mc
khng hi lng cc kha cnh c xu hng thp hn trong cc doanh nghip 100%
vn nh nc ti thi im nghin cu. c bit tnh n iu nhm chn gim
i rt nhiu ch c 14,28% s ngi la chn trong khi trong cc doanh nghip
nh nc cha c phn chim ti 43,87%. Ch ring tiu thc cui th trong cc
doanh nghip nh nc c phn ha chim t l cao hn trong s nhng ngi
la chn. Nhng nhn chung th xu hng ci t li doanh nghip c nhng
chuyn bin tch cc v vic thit k v b tr cng vic, gip h c th pht huy
nng lc v s trng trong cng vic nn mc hi lng ca h l cao hn. iu
ny cng c minh chng r rng hn theo thng tin ng trn Thi bo kinh t
Si Gn gii thiu v kt qu iu tra u tin v c phn ha do Vin nghin cu
qun l Trung ng phi hp cng Cng ty t vn Minh H, v chuyn vin Ban
118

i mi doanh nghip cc tnh t chc, do qu ASEM-EU vin tr thng qua Ngn


hng Th gii cng b cho n 15/7/2002 nhm nghin cu nhn c kt qu
ca 261 n v c ba khu vc Bc, Trung, Nam cho thy nhng thay i rt ln.
Hn 90% doanh nghip khng nh tnh hnh ti chnh tt hn trc khi c phn,
83% doanh nghip khng nh c chiu hng tng thu nhp cho ngi lao ng v
gn cht hn vi hiu qu hot ng sn xut kinh doanh, gn 90% doanh nghip
cho rng ng lc lm vic ca ngi lao ng tng ln r rt so vi trc c phn
ha [35].
Nu phn tch s nhn nhn v tnh cng bng trong i x t c s cho
vic tr cng v thng tin l hai trong s nhng nhu cu c cao cho thy
(bng 2.41) c s xc nh v c bn m bo s cng bng trong i x ca
doanh nghip i vi ng gp ca h. V mc hon thnh cng vic l yu t
chim t trng cao hn c c nh hng n kh nng thng tin v thu nhp ca
h. c bit c thng tin th uy tn trong tp th ca ngi qun l chim
a v th hai v kh nng s trng chim a v th 3. iu ny cng ph hp
bi khi c thng tin tc doanh nghip trao cho h quyn lc ch o cp
di thc hin nhim v ca doanh nghip, nhng nu ngi qun l khng th
hin c nng lc ca bn thn th cp di s khng tn trng h, do khng
th kt ni c hot ng ca cc thnh vin trong t nhm v nhim v ca b
phn s khng th hon thnh. Nh vo uy tn m ngi qun l c th to ra sc
ht vi cp di trong thc hin mc tiu chung, gp phn t c mc tiu ca
doanh nghip. cao nhng kha cnh ny l m bo c s cng bng trong i
x. Tuy nhin vi yu t nh hng n thu nhp th yu t trnh cn c
cao hn yu t tnh cht cng vic. iu ny cng kch thch ngi qun l t hc
tp nng cao trnh chuyn mn, nhng cn phi b tr cng vic theo chuyn
mn th mi thc s pht huy c nng lc ca h trong cng vic v khng gy
ra vic s dng lng ph qu tin lng ca doanh nghip. Hn na, vic nhn
mnh yu t tnh cht cng vic trong tr cng s m bo tnh cng bng hn
119

trong tr cng khuyn khch ngi qun l chp nhn m nhn nhng cng vic
kh trong h thng cng vic ca doanh nghip.
Bng 2.41 Yu t nh hng quan trng n kh nng thng tin v thu nhp
ca ngi qun l (theo kha cnh ca quan trng nht)
n v: %
nh hng n thng tin nh hng n thu nhp
Yu t T l Yu t T l
Mc hon thnh cng vic 49,0 Tnh cht cng vic 14,1
Uy tn trong tp th 45,0 Trnh chuyn mn, bng cp 16,4
V tr cng tc 8,6 Mc hon thnh cng vic 53,1
Kh nng, s trng 23,4 Thm nin cng tc 9,4
Thm nin cng tc 10,2 L do khc 4,7
Quan h trong tp th 19,5
L do khc 10,2
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Bn cnh , cng vic ca ngi qun l l cng vic i hi s hot ng
tr no cao, bi vy tm trng khng tt s nh hng quan trng ti hiu qu ca
vic ra quyt nh v thc hin cng vic ca h. Theo iu tra c mt s yu t c
nh hng ln n trng thi tinh thn ca h (bng 2.42).
Bng 2.42 Yu t nh hng xu n trng thi tinh thn ca ngi qun l
Yu t Xp Yu t Xp
hng hng
Quan h khng tt vi lnh o 2 iu kin lao ng cha m 5
trc tip bo
H thng qun l yu km, cng 3 C ng gp nhng cha 1
knh c thng tin
Cng vic cha c th, th v 4 L do khc 6
120

Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh


nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Mc d ngi qun l cho rng yu t chim u th quan trng tc ng n
s thng tin ca h l mc hon thnh cng vic, nhng yu t lm cho h
cm thy cha c thoi mi v tinh thn nht cng do c ng gp nhng cha
c thng tin. iu cho thy vi mt s ngi qun l thy bt ng v vic
cha c thng tin trong cng vic khi h c nhng n lc cao trong cng vic.
Chnh iu ny lm trit tiu ng lc ca mt s ngi c kh nng v h cho rng
c c gng cng khng c tha nhn, hay lm ngi khc c hng, iu
cn gy nh hng lan truyn lm gim s hp tc trong b phn nu tnh trng
ny khng c khc phc kp thi. ng thi, quan h hp tc ca cp trn vi
cp di cha tt cng l nguyn nhn quan trng nh hng n tinh thn ca
ngi qun l. Theo m hnh ca Hofstede, khi phn bit vn ha dn tc theo bn
tiu thc th vi yu t khong cch quyn lc, Vit Nam c lit vo nhm
khong cch quyn lc cao tc l quan h cp trn cp di t gn gi, iu ny
nh hng rt ln n cung cp thng tin v nhn thng tin phn hi t cp di.
S thit cht quan h cp trn cp di s lm cho vic ra quyt nh, ch o thc
hin v nm bt thng tin phn hi ci bin hnh vi lm vic ca ngi qun l
l ht sc cn thit gim tnh bo th v c on trong qu trnh ra quyt nh
v thc hin quyt nh. Bi vy, trc mt cn quan tm ti vn ny ngi
qun l v ngi lao ng cm nhn c ni lm vic l ni h c s thoi mi v
tinh thn v ng cng hin n lc cho mc tiu chung.
Hn na, h thng qun l yu km, cng knh cng l nguyn nhn cn
phi cp ti trong xu hng mi. Thc cht h thng qun l ca doanh nghip
nh nc vn cn b nh hng bi tnh tr tr ca thi k bao cp li. Khi
mi ngi u c b tr cng vic m khng tnh n c cn thit cho b my
hay ph hp vi yu cu cng vic hay khng, ng thi cng vi thn quen, c
n m c a vo b my qun l. Dn ti ngi lm, ngi chi to ra tm l
li ln nhau, to thnh thi quen khng tt trong cng vic. Qu trnh i mi doanh
121

nghip t ra yu cu ci t, gim bin ch v cu trc li h thng qun l theo


hng tinh gin gn nh v nng ng, nhng khng phi mt sm mt chiu m
xa b ht c tnh bo th, quan liu lm nh hng n hiu qu hot ng ca
h thng qun l. ng thi vic tinh gin cng gp phi kh khn v xung t
quyn lc ai i, ai , vic rng buc v cc chnh sch lao ng cng gy au u
cho cc doanh nghip trong vn ny. Ngay c vi doanh nghip nh nc c
phn ha th b my qun l cng cn nhiu bt cp. Theo Ph ch nhim U ban
Kinh t ngn sch quc hi ng Vn Thanh, nhiu cng ty c phn vn hot ng
theo phng thc c t phng n kinh doanh n phn chia li nhun, ti 70-80%
doanh nghip vn b my lnh o v gim c c nn cch thc qun l v c bn
khng thay i [17]. Bi vy, h thng qun l ca doanh nghip nh nc c bn
cn cng knh v km hiu qu, cn phi tip tc c s ci t nng cao hiu qu
thc hin ca b my qun l v tit kim chi ph gin tip trong gi thnh sn
phm v dch v nhm nng cao kh nng cnh tranh ca doanh nghip trn thng
trng.
Cng vic cha c th, th v cng nh hng ln n ng lc lm vic
ca h. Thc t l cng tc phn tch cng vic ca a s cc doanh nghip nh
nc cha c thc hin tt. Rt t doanh nghip xy dng c th cc bn m t
cng vic (nu r nhim v, trch nhim, iu kin lm vic, cc vn khc lin
quan n tng cng vic), bn yu cu ca cng vic vi ngi thc hin (lit k
cc i hi ca cng vic vi ngi thc hin v mt th lc v tr lc), v bn tiu
chun thc hin cng vic (nu r cc ch tiu nh lng, nh tnh phn nh s
hon thnh cc nhim v trong bn m t cng vic) r rng chi tit cho tng v tr
cng vic. Thng tin trong ba bn ny cha c tt th nht nh hng n vic
thit k cng vic cha c ph hp vi mc tiu doanh nghip v kh nng ca
ngi lao ng. Th hai, cn nh hng n k vng ca ngi lao ng trong
doanh nghip v nh hng n tnh cng bng trong nh gi thc hin cng vic.
Ngi nh gi c th c tnh hiu sai v a n kt qu nh gi khng chnh xc,
iu ny cng l gii ti sao mt s ngi qun l cho rng h c ng gp nhng
122

cha c tha nhn trong i x. Th ba, trch nhim khng r rng cng d tn
ti tm l li, da dm, thiu s n lc v sng to trong tip cn v gii quyt vn
pht sinh. Cn vi lnh o cp cao th li phn nn l phi m m v gnh chu
qu nhiu trch nhim nn lm tng s cng thng trong cng vic. iu chng
t vic phn quyn trong b my qun l cha c thc hin tt.
iu kin lao ng cha m bo cng cn phi xt ti. Mun thc hin
cng vic tt th ng nhin iu kin lm vic cn c m bo th ngi qun
l mi pht huy sng to v duy tr tc lm vic. Xu hng hin i, ngi qun
l ngy cng phi m nhn nhiu nhim v cng vi xu hng ci t b my theo
hng tinh gin gn nh cng i hi to ra mi trng lm vic chuyn nghip cho
ngi qun l, c cung cp my mc thit b cn thit, c b tr ni lm vic
mt cch khoa hc, m bo ng truyn thng tin trong qun l l ngn nht
nhm gim ti a s sai s ca thng tin trong qun l. iu kin m bo cn thc
y tinh thn sng to trong cng vic, t gip ngi qun l c th a ra cc
quyt nh qun l gn vi thc t, gp phn t c mc tiu ca doanh nghip.
Hn na, mu thun v quan im vi ng nghip cng nh hng ln ti
trng thi tinh thn v s hp tc trong cng vic. Theo thng tin (bng 2.43), t l
ngi la chn cp 1 v 2 tc l thng xy ra v c nhng thnh thong
xy ra mu thun v quan im vi ngi trong b phn chim u th. iu
chng t vic b tr cng vic cha ch nhiu n m bo s ph hp v tnh
cch, nng lc gia cc c nhn trong t nhm nn s bt ng quan im d xy ra
nhiu hn.
Bng 2.43 S mu thun v quan im vi ng nghip trong tp th phn
theo trnh ca nh qun l
n v: Ngi, %
Mc la chn Trnh chuyn mn Tng s
Khng r Trung cp Cao ng T H
1 S ngi la chn (ngi) 2 0 3 0 5
% trong s tr li (%) 40,0 0,0 60,0 0,0 100,0
% trong TCM (%) 6,5 0,0 50,0 0,0 3,9
123

% trong tng s (%) 1,6 0,0 2,3 0,0 3,9


2 S ngi la chn (ngi) 21 5 3 61 90
% trong s tr li (%) 23,3 5,6 3,3 67,8 100,0
% trong TCM (%) 67,7 100,0 50,0 70,9 70,3
% trong tng s (%) 16,4 3,9 2,3 47,7 70,3
3 S ngi la chn (ngi) 8 0 0 25 33
% trong s tr li (%) 24,2 0,0 0,0 75,8 100,0
% trong TCM (%) 25,8 0,0 0,0 29,1 25,8
% trong tng s (%) 6,3 0,0 0,0 19,5 25,8
Tng s ngi chn (ngi) 31 5 6 86 128
% trong s tr li (%) 24,2 3,9 4,7 67,2 100,0
% trong TCM (%) 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 24,2 3,9 4,7 67,2 100,0

Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh


nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: thng xy ra, 2: c nhng thnh thong, 3: rt him khi
mt gic nht nh, i khi s bt ng v quan im cng c th l mt
ng lc pht trin, nu quan im a ra c tnh xy dng, ch ra ci sai cho
ng nghip v iu nn thc y. Nhng n cng l vt cn v lm chm tin
trnh ra quyt nh v thc hin quyt nh nu s bt ng quan im khng da
trn mc tiu cng xy dng m ch mun th hin ci ti trong t nhm. L do m
a s ngi qun l a ra y l do vic b tr cha hp l dn n i khi kh
tm c ting ni chung, lm nh hng n hiu qu cng vic. Tuy nhin trong
s ngi qun l c trnh t i hc tr ln c ti 29,1% s ngi la chn rt
him khi xy ra bt ng quan im, trong khi cng t l ny vi ngi c trnh
thp hn chim 0%, cho thy ngi qun l c trnh cng cao th vic b tr
tt hn v h cng d t c s ng thun v kin tt hn so vi cc nhm
khc. Thm vo , cng vic ca ngi qun l i hi phi lun nng ng
thch ng vi s thay i ca mi trng. iu i hi trnh v kh nng
qun l lun c nng cao. Theo phng vn trc tip, ngi qun l u cho rng
vic hc tp nh hng quan trng n cht lng thc hin cng vic ca h. Vic
nng cao trnh s dng ngoi ng, vi tnh, chuyn mn su, k nng m phn
124

v phi hp trong tp th l ht sc cn thit. Vn ny ngy cng c quan tm


nhiu hn nhng hiu qu ca chng trnh o to l cha cao, cn 30,5% s
ngi c iu tra cho rng chng trnh cha hiu qu nguyn nhn ch yu
c th hin trong (bng 2.44).
Bng 2.44 Nguyn nhn lm cho chng trnh o to cha hiu qu
n v: %
Nguyn nhn T l
Khng xc nh ng nhu cu o to 17,8
Lnh o khng quan tm 5,8
Hn ch bn thn ngi hc 12,1
Qun l o to yu km 10,8
K hoch o to cha cht ch 31,9
Ni dung o to cn bt cp 23,3
Kinh ph cho o to cn hn ch 25,5
L do khc 5,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Trong s nhng nguyn nhn lm hn ch hiu qu ca chng trnh o to
th nguyn nhn lnh o khng quan tm ch chim 5,8% s ngi la chn cho
thy cc doanh nghip nh nc xc nh c o to l cn thit ginh c
v th trong mi trng cnh tranh. Tuy nhin hiu qu chng trnh cha c tt
l do vic lp k hoch o to cha tt, dn ti hiu qu cha cao chim 31,9% s
ngi la chn. Thm vo ni dung o to cn c s bt cp, thng tin cn c
ch tha ch thiu th hin ngay t khi hc ph thng, vo i hc v cc chng
trnh nng cp kin thc khi lm vic ti doanh nghip. Vic hc c phn nh i
khi hc khng gn lin vi hnh, l thuyt th nhiu nhng thc hnh th t lm cho
kin thc c hc cha thc s p ng c i hi ca tnh hnh mi. ng
thi, phng tin dnh cho hc tp cn lc hu nn khng m bo s ph hp vi
yu cu t ra. Hn na kinh ph o to hn ch cng nh hng trc tip ti vic
125

la chn v thc hin chng trnh o to mang tnh hin i. ng thi, vic xc
nh nhu cu o to i lc cha ph hp dn ti cung cp nhng chng trnh
khng cn thit. Kt hp vi vic xc nh i tng o to cha ng nh ngi
c kh nng, mun hc tp th li khng c p ng, c ngi khng mun hc
v c tui hoc kh nng tip thu chm li c la chn i hc. Bi vy, vi
khon kinh ph hn ch dnh cho o to li s dng khng ng i tng nn
hiu qu o to cha cao. Chnh iu cng hn ch ng lc lm vic ca ngi
qun l.
2.2.2.5 Tc ng ca s cha tha mn trong cng vic ti mun chuyn vic
Chnh s cha tha mn vi mt s kha cnh lin quan n cng vic ca
ngi qun l lm cho mt s ngi qun l c mun chuyn sang mt cng
vic khc thch hp hn nhm hy vng t c nhng quyn li tt hn so vi
ng gp ca h. Nu ngi qun l c nng lc m chia tay doanh nghip th s
gy lng ph v kh khn cho doanh nghip nh nc bi ngun nhn lc c nng
lc v trch nhim chnh l ti sn quan trng nht ca bt c doanh nghip no.
Theo s liu (bng 2.45), c 41,6% s ngi tr li khng mun chuyn sang
lm doanh nghip khc, l mt t l cng kh cao. Cho thy xu hng tha
mn nhu cu ca doanh nghip nh nc i vi ngi qun l ang chuyn bin
theo hng tch cc nn gi chn h, lm cho h ton tm ton vi cng vic.
Tuy nhin t l la chn c mun chuyn cng khng phi nh chim 10,4%, v h
nm trong nhm c trnh chuyn mn cao. Hn na, t l nhng ngi cho
kin phn vn gia i v tc l khng bit chim t l cao hn c, iu cho
thy h vn rt quyn luyn vi cng vic hin ti nu nhng quyn li tr cho h
hp dn hn trong tng lai s gi chn h li vi doanh nghip nhiu hn, nu
khng c tha mn th h s la chn phng n ra i, v iu s nh hng
rt ln n hot ng kinh doanh ca doanh nghip.
Nu phn tch su theo trnh chuyn mn th trnh cng cao mun
chuyn cng vic cng cao th hin t l ngi c trnh i hc tr ln chim
ti 30,8% trong s ngi mun chuyn. iu ny l gii tnh trng chy mu cht
126

xm trong doanh nghip nh nc cn tn ti, v nhng ngi c trnh cao h


mun c tha mn nhu cu mc cao hn c kha cnh thu nhp v iu
kin lm vic pht huy sng to v tng s t qun trong doanh nghip.
Bng 2.45 Mong mun chuyn sang doanh nghip khc trong iu kin lm
vic hin nay theo trnh chuyn mn
n v: Ngi, %
Mc la chn Trnh chuyn mn Tng s
Khng r Trung cp Cao ng T H
1 S ngi la chn (ngi) 9 0 0 4 13
% trong s tr li (%) 69,2 0,0 0,0 30,8 100,0
% trong TCM (%) 32,1 0,0 0,0 4,7 10,4
% trong tng s (%) 7,2 0,0 0,0 3,2 10,4
2 S ngi la chn (ngi) 9 3 3 45 60
% trong s tr li (%) 15,0 5,0 5,0 75,0 100,0
% trong TCM (%) 32,1 60,0 50,0 52,3 48,0
% trong tng s (%) 7,2 2,4 2,4 36,0 48,0
3 S ngi la chn (ngi) 10 2 3 37 52
% trong s tr li (%) 19,2 3,8 5,8 71,2 100,0
% trong TCM (%) 35,7 40,0 50,0 43,0 41,6
% trong tng s (%) 8,0 1,6 2,4 29,6 41,6
Tng s ngi chn (ngi) 28 5 6 86 125
% trong s tr li (%) 22,4 4,0 4,8 68,8 100,0
% trong TCM (%) 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 22,4 4,0 4,8 68,8 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ghi ch: 1: c mun chuyn, 2: khng bit, 3: khng mun chuyn
Nu xt mun chuyn vic theo tui ca ngi qun l (bng 2.46) cho
thy trong 10,4% s ngi mun chuyn th khng thy s khc bit gia cc nhm
tui, tuy nhin s ngi khng bit tui chim t l cao nht 53,8% trong s ngi
la chn s ra i. Nhng trong s 48% s ngi lng l th c ti 31,7% s ngi
tui t 30-40 chim t l cao nht, v chim ti 67,9% s ngi trong nhm
tui ny. Bi nhm tui t 30-40, h tch ly c nhng kinh nghim qun l
nht nh cng vi trnh c o to nn d di chuyn la chn cng vic c
cht lng hn vi quyn li cao hn nu thy cng vic hin ti khng p ng
c i hi ca h. Trong s 41,6% s ngi khng mun chuyn th s ngi
127

trn 40 tui chim t l cao nht, iu ny cng ph hp vi quy lut chung v tui
cng cao th li cng mun cng vic n nh v n mc tui th c th h
ginh c v tr nht nh trong doanh nghip nn s khng mun t b cng vic
, mun tip tc lm vic n khi ngh hu c hng cc ch ca bo him
x hi.
Bng 2.46 Mong mun chuyn sang doanh nghip khc trong iu kin lm
vic hin nay theo tui
n v: Ngi, %
Mc la chn Nhm tui Tng s
Khng r 30 30- 40 > 40
1 S ngi la chn (ngi) 7 2 2 2 13
% trong s tr li (%) 53,8 15,4 15,4 15,4 100,0
% trong t tui (%) 25,9 7,1 7,1 4,8 10,4
% trong tng s (%) 5,6 1,6 1,6 1,6 10,4
2 S ngi la chn (ngi) 9 15 19 17 60
% trong s tr li (%) 15,0 25,0 31,7 28,3 100,0
% trong t tui (%) 33,3 53,6 67,9 40,5 48,0
% trong tng s (%) 7,2 12,0 15,2 13,6 48,0
3 S ngi la chn (ngi) 11 11 7 23 52
% trong s tr li (%) 21,2 21,2 13,5 44,2 100,0
% trong t tui (%) 40,7 39,3 25,0 54,8 41,6
% trong tng s (%) 8,8 8,8 5,6 18,4 41,6
Tng s ngi chn (ngi) 27 28 28 42 125
% trong s tr li (%) 21,6 22,4 22,4 33,6 100,0
% trong t tui (%) 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 21,6 22,4 22,4 33,6 100,0
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi
Ghi ch: 1: c mun chuyn, 2: khng bit, 3: khng mun chuyn
Bng 2.47 Mong mun chuyn sang doanh nghip khc trong iu kin lm
vic hin nay theo tnh cht doanh nghip
n v: Ngi, %
Mc la chn Tnh cht doanh nghip Tng s
C phn nh nc Nh nc
1 S ngi la chn (ngi) 3 10 13
% trong s tr li (%) 23,1 76,9 100,0
% trong TCDN (%) 10,3 10,4 10,4
% trong tng s (%) 2,4 8,0 10,4
128

2 S ngi la chn (ngi) 13 47 60


% trong s tr li (%) 21,7 78,3 100,0
% trong TCDN (%) 44,8 49,0 48,0
% trong tng s (%) 10,4 37,6 48,0
3 S ngi la chn (ngi) 13 39 52
% trong s tr li (%) 25,0 75,0 100,0
% trong TCDN (%) 44,8 40,6 41,6
% trong tng s (%) 10,4 31,2 41,6
Tng s ngi chn (ngi) 29 96 125
% trong s tr li (%) 23,2 76,8 100,0
% trong TCDN (%) 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 23,2 76,8 100,0

Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh


nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi
Ghi ch: 1: c mun chuyn, 2: khng bit, 3: khng mun chuyn
Nu phn tch kha cnh mun chuyn vic theo tnh cht ca doanh nghip ti
thi im iu tra (bng 2.47) cho thy trong cc doanh nghip nh nc c
phn ha t l khng mun chuyn chim cao hn cht t th hin c 44,8% s
ngi c hi trong doanh nghip nh nc c phn khng mun chuyn vic,
tng ng trong doanh nghip nh nc cha c phn l 40,6%. Cn t l lng l
gia c v khng mun chuyn th trong doanh nghip nh nc cha c phn
chim t l cao hn. iu c th l gii, doanh nghip nh nc c phn c
tc ng tch cc hn ti ng lc lm vic ca ngi qun l nn mc gi chn
h li vi doanh nghip chim t l cao hn. Bi thc cht trong doanh nghip
nh nc c phn ha vic b tr ngi qun l ph hp hn, i ng cng
c tng ln cng vi xu hng ci t b my theo hng tinh gin gn nh
tng hiu qu hot ng ca doanh nghip.
Nu nhn nhn mong mun chuyn vic theo kha cnh gii tnh th cng th
hin s khc bit trong vic nhn nhn vn ny (bng 2.48).
Bng 2.48 Mong mun chuyn sang doanh nghip khc trong iu kin lm
vic hin nay theo gii tnh
n v: Ngi, %
129

Mc la chn Gii tnh Tng s


N Nam
1 S ngi la chn (ngi) 4 4 8
% trong s tr li (%) 50,0 50,0 100,0
% trong gii tnh (%) 12,1 5,0 7,1
% trong tng s (%) 3,5 3,5 7,1
2 S ngi la chn (ngi) 19 40 59
% trong s tr li (%) 32,2 67,8 100,0
% trong gii tnh (%) 57,6 50,0 52,2
% trong tng s (%) 16,8 35,4 52,2
3 S ngi la chn (ngi) 10 36 46
% trong s tr li (%) 21,7 78,3 100,0
% trong gii tnh (%) 30,3 45,0 40,7
% trong tng s (%) 8,8 31,9 40,7
Tng s ngi la chn (ngi) 33 80 113
% trong s tr li (%) 29,2 70,8 100,0
% trong gii tnh (%) 100,0 100,0 100,0
% trong tng s (%) 29,2 70,8 100,0

Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh


nghip nh nc H Ni nm 200, tc gi.
Ghi ch: 1: c mun chuyn, 2: khng bit, 3: khng mun chuyn
Mc d khi xem xt kha cnh tnh n nh trong cng vic th n gii nh
gi kha cnh ny cao hn so vi nam gii, nhng xt trong nhm c cng gii tnh
th n li c xu hng mun chuyn vic cao hn so vi nam gii. Vi n, t l
mun chuyn v cha bit chim tng ng l 12,1% v 57,6%, cn vi nam cng
t l tng ng l 5,0% v 50,0%. iu phn no l gii cho vn tuy n mun
cng vic n nh cao hn nhng trong doanh nghip nh nc c hi khng nh
a v ca h so vi nam gii l thp hn, nn h mun chuyn sang loi hnh doanh
nghip khc hy vng s khc phc c tnh trng ny.
Nhn chung, v tr cng vic cng cao cng th hin xu hng mun chuyn
vic thp hn, bi khi h c tha mn nhu cu thng tin cao. Theo phng vn
vi nhng ngi v tr gim c v ph gim c u khng c nh chuyn
vic. Cn nhng ngi qun l c trnh cao, cho rng h c ng gp nhng
130

v tr thp hn th th hin mun chuyn vic cao hn nu tnh hnh khng c


ci thin, v h cng l nhng ngi nm trong nhm di 40 tui.
TIU KT CHNG 2
Trn a bn H Ni c rt nhiu doanh nghip thuc cc hnh thc s hu
khc nhau ang hot ng trong nhiu ngnh kinh t. S lng doanh nghip trong
cc ngnh cng c nhng thay i ng k, c ngnh tng nhng c ngnh li gim,
tc ng ti s tng gim lao ng trong cc ngnh . Tuy nhin doanh thu, gi tr
sn xut u c xu hng tng th hin mt xu hng kinh doanh theo hng c
hiu qu ca cc doanh nghip trong cc thnh phn kinh t.
Doanh nghip nh nc t xy ra tranh chp lao ng hn cc loi hnh
doanh nghip khc. Chng t vic thi hnh cc tha thun trong thit lp cc quan
h lao ng tun th lut php v lao ng tt hn.
c im ca lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H Ni:
t l qun l chim t 25-30% trong tng s lao ng; trnh qun l cao hn cc
tnh khc, nhng t l t i hc tr ln li thp hn so vi doanh nghip c vn
u t nc ngoi; thm nin cng tc cao hn so vi cng ch tiu trong doanh
nghip khc, n trong doanh nghip nh nc c thm nin cao hn so vi nam; t
l lm vic ph hp vi ngnh o to cao hn so vi cc loi hnh doanh nghip
khc; tin lng v tin thng bnh qun ca lao ng qun l trong doanh nghip
nh nc c xu hng thp hn so vi doanh nghip u t nc ngoi v ngoi
nh nc, v chnh lch v tin lng, tin thng bnh qun ca lao ng qun
l so vi lao ng trc tip trong doanh nghip nh nc cng thp hn so vi cc
doanh nghip thuc loi hnh khc; tuy nhin ngi qun l trong doanh nghip nh
nc ngy cng c quan tm n o to tng kh nng thch ng, c nhiu c
hi giao lu quc t v iu kin lm vic tt hn so vi cc a phng khc.
Nhu cu ca ngi qun l c xp theo kha cnh t quan trng nht n t
quan trng nht l cng vic ph hp vi kh nng s trng, lng cao, cng vic
n nh, cng vic th v, c thng tin, c t ch trong cng vic, c c hi
131

hc tp, iu kin lm vic tt, quan h ng nghip tt, lch lm vic thch hp v
tnh a dng trong cng vic.
Doanh nghip nh nc H Ni n lc to ng lc cho ngi qun
l, v h phn no nhn nhn c cc n lc th hin qua cc gi tr trung
bnh u trn 3 v gi tr mt v trung v t mc 4 tr ln vi cc kha cnh theo
chiu thun, cn gi tr trung bnh l thp hn 3 vi yu t tm hiu theo chiu
nghch. Mc p ng trong doanh nghip nh nc c phn ha c xu hng
tt hn so vi doanh nghip nh nc cha c phn ha.
ng lc lm vic cng cha cao l do mt s nguyn nhn lm hn ch
nh: lng thp, t chc lao ng cha hp l, lnh o trc tip cha thc s quan
tm, ni lm vic xa ni , iu kin lm vic cha m bo, quan h ng nghip
cha tt, c ng gp nhng cha c tha nhn, cng vic cn mang tnh nhm
chn cao, h thng qun l bc l nhiu yu km, hn na c o to nhng cn
bc l nhiu bt cp, i khi cn do chnh bn thn ngi qun l cha thc s
mun hp tc nn nh hng ti s phi hp trong cng vic.
S khng tha mn c th lm ny sinh mun chuyn vic, mc ny c
s khc bit gia tnh cht doanh nghip, tui, gii tnh v a v ca ngi qun l.
132

Chng 3: CC GII PHP NHM TO NG LC CHO LAO NG


QUN L TRONG CC DOANH NGHIP NH NC H NI
N NM 2020
3.1 Xu hng bin ng lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc
H Ni
Theo phng n c Chnh ph la chn tip tc sp xp, i mi doanh
nghip nh nc n nm 2010 l c phn ha cc tp on kinh t, tng cng ty
nh nc. Chnh ph quyt tm t nay n nm 2010 c phn ha khong 1505
doanh nghip, tp trung nhiu nht vo nm 2007-2008. Tnh ti thi im cui
2010 d tnh c nc cn 554 doanh nghip 100% vn nh nc, bao gm 26 tp
on quy m ln v tng cng ty, 178 doanh nghip hot ng trong lnh vc an
ninh quc phng, sn xut cung ng sn phm dch v thit yu, 150 doanh nghip
thnh vin cc tp on, tng cng ty nh nc. Cc doanh nghip nh nc vn
c xem l thnh phn kinh t ch o pht trin kinh t Vit Nam theo nn
kinh t th trng nh hng x hi ch ngha [43].
Cng vi tin trnh ci t cc doanh nghip nh nc theo hng nng cao
hiu qu hot ng, cc doanh nghip nh nc v cc doanh nghip nh nc H
Ni cng ang tng bc chuyn mnh ph hp vi tin trnh pht trin mi.
Km vi xu hng l c cu t chc v b my qun l v ang c ci tin
theo hng tinh gin gn nh vi t l lao ng qun l trong tng s lao ng
chim khong t 15-30% nhm tng hiu qu hot ng ca b my. Xu hng t
l lao ng qun l chim 25% tng s lao ng ang c a s cc doanh nghip
la chn. Nhng cc doanh nghip cho rng, t l cng s tip tc c gim
xung mc 15-20% trong nhng nm ti nhm gim chi ph qun l v nng cao
tnh nng ng ca b my qun l trong c ch th trng. Cng vi xu hng
gim bin ch th nhu cu tuyn lao ng v lao ng qun l gii c nng lc ph
hp vi yu cu cng vic c cao b p cho cc v tr cha ph hp v v
tr mi pht sinh. Theo bo co Kt qu kho st nhu cu tuyn lao ng qu IV
nm 2005, nm 2006 v cc nm 2007-2010 ti H Ni ca B Lao ng, thng
133

binh v x hi cho thy trong nm 2006 nhm ngnh cng nghip v xy dng c
bn cn tuyn 59,58%, dch v l 40,09%, nng - lm - ng nghip chim 0,33%
trong tng s lao ng c tuyn. Nhu cu lao ng qua o to chim 64,1%,
trong nhm ngnh cng nghip v xy dng c bn c nhu cu qua o to
chim 67,87% (nu so vi cng nhm ngnh chim 73,02%), nhm ngnh dch v
qua o to chim 31,67% (nu so vi cng nhm ngnh chim 50,64%), cn
nhm ngnh nng - lm - ng nghip chim 0,46% (nu so vi cng nhm ngnh
chim 88,73%). Trong s tuyn 2006 th nhu cu tuyn lao ng qun l ch chim
0,96% trong tng s, trong ngnh cng nghip v xy dng c bn v ngnh dch
v c xu hng tuyn lao ng qun l tng ng nhau chim 48,55% cn li
ngnh nng - lm - ng nghip ch chim 2,88% trong tng s lao ng qun l
c tuyn. T l ny cng ph hp vi thc t l ngnh cng nghip v dch v
ang c xu hng pht trin mnh H Ni. T l nam qun l c tuyn chim
77,4%, cn li n qun l ch chim 22,6% trong tng s lao ng qun l c
tuyn. T l ny cng ph hp vi xu hng trc , v nam qun l vn c cc
doanh nghip a chng hn do a s quan im cho rng nam c kh nng di
chuyn, quyt on v sc khe tt hn n nn c th vng vng hn cng v
qun l. Tuy nhin kt qu iu tra ca lun n li cho thy n qun l cng rt
thnh cng ti mt s cng v khi c b tr ph hp vi kh nng s trng v
c to nhng iu kin ngang vi nam qun l trong thc hin cng vic.
3.2 Mt s quan im v to ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh
nghip nh nc
Quan im 1: To ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip nh
nc l vic lm cn thit khch quan, phi c quan tm thng xuyn lin tc
trong sut qu trnh hnh thnh v pht trin ca doanh nghip ni ring v s pht
trin kinh t - x hi ni chung.
Xu hng ton cu ha v s hi nhp kinh t th gii v ang tc ng ln
lm thay i mi trng kinh doanh ca mi quc gia v mi doanh nghip. Vit
Nam cng khng th nm ngoi xu hng . Tin trnh hi nhp AFTA v WTO
134

bt u, nhiu mt hng gim thu sut cng t ra nhiu thch thc cho cc
doanh nghip v doanh nghip nh nc phi tm cch ng vng trong mi
trng cnh tranh trc ht l th trng trong nc v tip ti vn ra th trng
quc t. Nhiu doanh nghip v doanh nghip nh nc kinh doanh km hiu qu
b ph sn hoc ang gp nguy c ph sn l minh chng cho s yu km trong
tip cn vi mi trng kinh doanh mi. hi nhp v ng vng trong mi
trng cnh tranh ngy cng khc lit th khng th ph nhn vai tr ca to ng
lc cho ngi lao ng ni chung v lao ng qun l ni ring v con ngi chnh
l ngun lc quan trng nht ca mi t chc v mi quc gia. Con ngi c ng
lc s thc y h hng say hc tp, nng cao trnh v vn dng cc kin thc c
c vo vic xc nh cc chin lc kinh doanh hp l qun l v vn hnh
doanh nghip thnh cng trn thng trng.
Mc tiu chin lc pht trin kinh t - x hi 10 nm 2001-2010 m i hi
ng ton quc ln IX khng nh: a nc ta ra khi tnh trng km pht trin,
nng cao r rt i sng vt cht v tinh thn ca nhn dn, to nn tng n nm
2020 nc ta c bn tr thnh mt nc cng nghip theo hng hin i. Ngun
lc con ngi, nng lc khoa hc v cng ngh, kt cu h tng, tim lc kinh t,
quc phng, an ninh c tng cng; th ch kinh t th trng nh hng x hi
ch ngha c hnh thnh v c bn; v th ca nc ta trn trng quc t c
nng cao. T tng ca Chin lc l pht trin nhanh, c hiu qu v bn vng,
tng trng kinh t i i vi vic thc hin tin b, cng bng x hi v bo v
mi trng. Mc tiu chin lc li tip tc c nhn mnh hn trong vn kin
i hi ng ton quc ln th X: y nhanh tc tng trng kinh t, t c
bc chuyn bin quan trng v nng cao hiu qu v tnh bn vng ca s pht
trin, sm a nc ta ra khi tnh trng km pht trin, ci thin r rt i sng vt
cht, vn ha tinh thn ca nhn dn. Nh vy quan im ca ng ta cng khng
nh r vic m bo i sng vt cht v tinh thn cho nhn dn phi lun song
hnh vi qu trnh pht trin kinh t x hi. C m bo s cng bng trong i x
vi ngi lao ng th h mi dn ht sc lc cho qu trnh pht trin.
135

Quan im chin lc v nht qun ca ng v Nh nc ta l quyt tm xy


dng Vit Nam theo nh hng x hi ch ngha, m bo dn giu, nc mnh,
x hi cng bng dn ch vn minh. Trong , ng v Nh nc xc nh kinh t
nh nc phi gi vai tr ch o trong nn kinh t quc dn, doanh nghip nh
nc gi v tr then cht i u v ng dng tin b khoa hc cng ngh, l hnh
mu v nng sut, cht lng, hiu qu v chp hnh php lut. Nhng nm qua
doanh nghip nh nc tip tc c i mi, sp xp li, thay i phng thc
hot ng nh st nhp, c phn ha, gii th hay cho ph sn cc doanh nghip
khng hiu qu. D di hnh thc hot ng no th iu cn bn cng cn phi c
mt i ng cc nh qun l doanh nghip nng ng, sng to, c trch nhim v
v mc tiu ca doanh nghip a ra cc quyt sch kinh doanh ng hng. Bi
vy, vic quan tm thng xuyn, lin tc n to ng lc cho i ng qun l
trong cc doanh nghip nh nc l rt cn thit, m bo nng cao hiu qu kinh
doanh, gi vng vai tr ch o ca kinh t nh nc trong s nghip pht trin t
nc theo nh hng x hi ch ngha.
Quan im 2: To ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip nh
nc i hi phi c s kt hp ng b cc cp qun l, cc ngnh v trong
chnh tng doanh nghip, c bit l s thc hin hp l cc hot ng qun tr
nhn lc trong doanh nghip m bo tha mn nhu cu vt cht v tinh thn
ca ngi lao ng v ngi qun l.
ng lc c nhn to ra khng ch do tc ng ca cc yu t thuc bn thn
h m c s tc ng rt ln t cc yu t thuc mi trng bn trong v bn ngoi
doanh nghip. Bi vy nht thit cn c s kt hp ng b t Trung ng n a
phng v chnh doanh nghip to dng mi trng lm vic thun li cho lao
ng qun l lm vic, pht trin v c c s tha mn trong cng vic. Cc cp
lnh o ng a ra cc nh hng chin lc cho s pht trin kinh t - x hi
ni chung v nh hng pht trin con ngi ni ring. Nh nc xy dng hnh
lang php l cho s n nh ca x hi m bo s an ton v quyn bnh ng ca
mi c nhn trn th trng lao ng, ngn chn s phn bit i x gia cc nhm
136

lao ng. Cc c quan qun l cc ngnh, cc b, cc a phng c th ha cc


chin lc, chnh sch ca ng v Nh nc thnh cc chin lc pht trin kinh
t ca tng ngnh, tng vng, tng lnh vc nhm nh hng cho cc doanh
nghip pht trin ng hng trong lnh vc ca mnh. Cc doanh nghip xy dng
cc chin lc kinh doanh nhm thch ng vi s thay i ca mi trng kinh
doanh ginh thng li trong cnh tranh, tin hnh cc hot ng sn xut kinh
doanh khng tri vi cc quy nh ca php lut hin hnh v cc chnh sch ca
ng v Nh nc. Vic xc nh ng hng s lm cho nhn lc ni chung v lao
ng qun l ca doanh nghip ni ring an tm trong cng vic bi a v ca h
cng c khng nh cng vi s pht trin ca doanh nghip trn thng trng.
T , bn thn mi ngi qun l s hng khi trong cng vic v c gng hc
hi, th hin vai tr tin phong trong cng vic, vn dng cc kin thc c c vo
thc tin nng cao hiu qu thc hin cng vic ca chnh bn thn v ca doanh
nghip nh nc.
Hn na, Nh nc cng lun cn quan tm ti vic kin ton b my, nng
cao nng lc ca cc cp lnh o h c th xy dng, kin ton v thc hin cc
chnh sch v h thng php lut mt cch cng bng, nht qun, x l cc v tranh
chp lao ng mt cch hp tnh hp l, lun to c lng tin trong dn v m
bo quyn bnh ng trc php lut cho tt c cc c nhn v doanh nghip trn
thng trng. Cc doanh nghip cn phi hp cc hot ng marketing, ti chnh,
tc nghip v qun tr nhn lc nhm xc nh v thc hin cc mc tiu kinh doanh
mt cch ng hng khng tri vi cc quy nh ca php lut hin hnh nhm
gip ngi lao ng nh hng ng mc tiu c nhn. Suy cho cng thc hin
tt bn nhnh qun tr trong doanh nghip cng chnh l do con ngi trong doanh
nghip thc hin, trong lao ng qun l nm vai tr quyt nh. Do , vic
thc hin cc hot ng qun tr nhn lc t k hoch ha nhn lc, phn tch v
thit k cng vic, bin ch nhn lc, nh gi thc hin cng vic, o to - pht
trin, th lao, bo v lao ng mt cch cng bng v nht qun s tc ng tch cc
n to ng lc cho ngun nhn lc v lao ng qun l. Bi v, s thc hin cc
137

chnh sch nhn s nht qun lm cho ngun nhn lc v ngi qun l tin tng
vo s cam kt ca doanh nghip trong vic i x i vi bn thn h, m bo
tha mn nhng nhu cu vt cht v tinh thn ca mi c nhn. Khi s thc y
ngun nhn lc v ngi qun l dn tm huyt cho vic ginh c mc tiu ca
doanh nghip v khng nh a v ca t chc trn thng trng. Hn na, khi
ngun nhn lc v lao ng qun l c ng lc lm vic th h s t nguyn hp
tc vi doanh nghip, t nng cao trnh thc hin cng vic tt hn, nh
cc hot ng qun tr nhn lc c thc hin d dng hn, tit kim chi ph v c
hiu qu hn, thc y s pht trin ca doanh nghip v ton x hi.
Quan im 3: Nh nc m bo to mi trng php l cng bng; doanh
nghip cn nng ng nm bt c hi kinh doanh v i x cng bng vi ngi
lao ng; bn thn ngi lao ng cn c thi tch cc, hp tc vi doanh
nghip trong to ng lc lm vic.
Vi nn kinh t pht trin theo hng kinh t th trng nh hng x hi ch
ngha bn cnh nhng u im ca n cng phi i mt vi khng t nhng khuyt
tt ca nn kinh t th trng. c th vt qua nhng thch thc th vn
quan trng nht l cn c mt mi trng php l n nh v cng bng lm cn
c ngn chn v gii quyt cc mu thun v s bt cng trong cc quan h kinh t
pht sinh. Bi v, vi h thng php lut y , minh bch th khi tham gia vo
quan h lao ng th ngi lao ng khng s ngi s dng lao ng c nhng
hnh vi chn p v ngc li ngi lao ng cng khng th a ra nhng hnh vi
sai tri vi ngi s dng lao ng khi thit lp quan h lao ng. Khi cc quan h
lao ng c m bo tt p th chnh Nh nc cng c li, l tng ngun
thu cho ngn sch, x hi n nh v phn vinh, cuc sng ca ngi dn c m
bo m no, hnh phc, an tm lm vic v sng c l tng cao p.
Cng vi tin trnh pht trin t nc, Nh nc tng bc xy dng v
hon thin h thng lut php v cc vn bn di lut nh Lut Doanh nghip,
Lut Doanh nghip nh nc, Lut u t, Lut Thng mi, Lut Lao ng, v
cc Lut khc nhm m bo s bnh ng gia cc thnh phn kinh t, gia cc
138

doanh nghip v cc c nhn trn thng trng. Chnh iu cng to ra nhng


c huch ln thc y cc doanh nghip nh nc phi t vn ng v pht trin
nng cao hiu qu kinh doanh, lm thay i quan nim, thi v tc phong ca
nhng ngi lm vic trong cc doanh nghip nh nc. Tin trnh sp xp, i
mi, pht trin nng cao hiu qu hot ng ca doanh nghip nh nc nhm
cng c vai tr ch o trong nn kinh t quc dn v ang to c s v iu
kin cc doanh nghip nh nc to ng lc cho lao ng qun l.
Hn na, chnh cc doanh nghip nh nc cn phi ch ng trong kinh
doanh, cam kt tun th cc quy nh ca php lut, lun i mi, ch ng tm
kim c hi kinh doanh, cng c cc hot ng t qun tr ti chnh, marketing, tc
nghip n hot ng qun tr nhn lc nhm to dng uy tn trn thng trng.
Chnh uy tn ca doanh nghip l yu t quan trng thu ht v gn gi nhn ti
trong doanh nghip bi chnh ngi lao ng c th th hin lng kiu hnh ca
mnh vi bn b, ngi thn khi lm vic trong mt t chc danh ting. thc
hin tt cc hot ng qun tr th doanh nghip nh nc cn khng ngng ci t
b my qun l theo hng tinh gin, gn nh v nng ng, phn tch cng vic r
rng xy dng cc k hoch nhn lc ph hp, phn nh trch nhim c th,
thc hin th lao, khen thng v k lut nghim minh, bt ng i tng, v.v,
cam kt di hn v vic ngi c ng gp trong doanh nghip c tn vinh. T
to c lng tin vi ngun nhn lc v i ng cc nh qun l trong doanh
nghip nhn nhn v s i x cng bng nh mt gi tr trong vn ha doanh
nghip nhm thc y ng lc lm vic cho cc thnh vin trong doanh nghip.
Nh nc thc hin vic ch o, doanh nghip ch ng i mi trn cc
phng din gp phn to ng lc cho lao ng qun l, nhng s quyt nh n
ng lc li thuc v chnh bn thn ngi qun l trong doanh nghip. Nu doanh
nghip c gng nhng bn thn ngi qun l khng hp tc v c t tng ng
ni ny trng ni n th kt qu cng ch l con s khng. Bi vy, vi t cch l
thnh vin ca mt doanh nghip mi c nhn cng cn phi nhn thc r li ch
ca bn thn ch t c khi chnh li ch ca doanh nghip c m bo, tc
139

doanh nghip t c cc mc tiu sn xut kinh doanh. Do khi quyt nh


tr thnh thnh vin ca doanh nghip th mi ngi cng cn phi th hin s quan
tm ca mnh i vi s tn ti v pht trin ca doanh nghip, cn phi yu cng
vic m nhn, n lc sng to trong thc hin nhim v v c trch nhim phn
hi thng tin cho cp trn v nhng kha cnh cm thy cha hi lng v cch i
x ca doanh nghip i vi h. Lm c nh vy th quan h hai bn s lun
c thng sut v s duy tr c quan h lao ng tt p, mi c nhn trong t
nhm s hp tc vi nhau. Kt qu l tm trng ngi lao ng v ngi qun l s
lun thy thoi mi, vui v tc l c ng lc trong cng vic.
3.3 Mt s gii php nhm to ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh
nghip nh nc H Ni
Thc tin nhng nm i mi va qua, H Ni t c nhng thnh cng
nht nh trong pht trin kinh t - x hi, tuy nhin cng cn tn ti mt s bt cp
nht nh c khng nh trong Vn kin i hi i biu ln th XIV ng b
Thnh ph H Ni. l, cht lng pht trin v sc cnh tranh ca kinh t Th
cn hn ch, hi nhp kinh t quc t cha mnh, nhiu ngun lc v li th Th
cha c khai thc v s dng c hiu qu; c cu kinh t ni b ngnh, nht l
ngnh dch v c chuyn bin chm, cha c nhiu m hnh hay v cch lm mi
trong hot ng kinh t m c sc lan ta cho c vng v c nc; s pht trin vn
ha - x hi cha tng xng vi vai tr v th ca Th ; xy dng v qun l
th cn nhiu bt cp; t chc v hot ng ca b my chnh tr cha theo kp yu
cu i mi v pht trin kinh t - x hi, v.v. Vi mc tiu pht trin n nm 2010
ca Th l Thnh ph phi ch ng, sng to pht huy tim nng, ngun lc,
y mnh qu trnh cng nghip ha v hin i ha, th ha v hi nhp kinh t
quc t; pht trin kinh t - vn ha - x hi ton din bn vng; gi vng an ninh
chnh tr, trt t an ton x hi; y nhanh tin xy dng nn tng vt cht - k
thut v vn ha Th x hi ch ngha giu p, vn minh, hin i; nng cao
cht lng cuc sng ca nhn dn; thc hin vai tr u no chnh tr - hnh chnh
quc gia, trung tm ln v vn ha, khoa hc, gio dc, kinh t v giao dch quc t
140

ca c nc. n nm 2010 hon thnh mt s ch tiu l tc tng GDP bnh


qun hng nm t 11-12%, tc tng gi tr gia tng cng nghip v dch v hng
nm tng ng l 12-12,5% v 10,5-11,5%, t l lao ng qua o to nm 2010
t 55-65%, tht nghip th di 5,5%, h ngho 1%. Tm nhn Th nm
2020, H Ni phi tr thnh mt th vn minh, hin i, thnh ph du lch hp
dn ca khu vc, pht huy tt vai tr l trung tm ln v vn ha, khoa hc - cng
ngh, gio dc - o to, kinh t v giao dch quc t ca c nc; dch v cht
lng cao v trnh cao ng vai tr trng yu trong nn kinh t, hnh thnh mng
li cng nghip p dng cng ngh cao v pht trin nng nghip th sinh thi;
GDP bnh qun u ngi d kin trn 6000 USD; H Ni phn u i trc 5 nm,
gp phn thc hin mc tiu n nm 2020 nc ta c bn tr thnh nc cng
nghip. Mt trong nhng quan im ch o t c nhng ch tiu trn l tip
tc cng c quan h sn xut, pht trin mnh cc thnh phn kinh t, nng cao vai
tr ch o ca kinh t nh nc v nng cao hiu qu hot ng ca doanh nghip
nh nc. thc hin c mc tiu chin lc v quan im ch o nu trn th
cn phi lm cho i ng qun l trong cc doanh nghip nh nc c ng lc cao
trong cng vic bi h chnh l nhng ngi i tin phong trong tin trnh i mi
doanh nghip v gp phn t c hiu qu ca doanh nghip trong cnh tranh.
to ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H Ni c th
tp trung vo mt s gii php c bn sau:
3.3.1 Cc gii php t pha Chnh ph v Thnh ph H Ni
3.3.1.1 To mi trng php l bnh ng cho mi thnh phn kinh t v lm cho
mi ngi lao ng v lao ng qun l cm nhn c s an tm trong cng
vic
Hot ng theo c ch th trng v hi nhp kinh t quc t cng i hi
nn hnh chnh quc gia phi vng mnh. S vng mnh ca nn hnh chnh quc
gia th hin thng qua h thng php lut c r rng, minh bch v nghim minh
hay khng bi php lut chnh l c s php l m bo quyn v ngha v ca mi
t chc, doanh nghip, c nhn sinh sng v lm vic. Khi php lut nghim minh
141

th mi ngi lao ng an tm lm vic, cc doanh nghip thuc mi thnh phn


kinh t hot ng ng hng hn ch cc hot ng sai tri trong kinh doanh, trnh
tnh trng da dm m khng n lc pht trin. Trong nhng nm gn y, Nh
nc v Quc hi ban hnh, sa i, b sung nhiu Lut ph hp vi tnh
hnh pht trin mi. Trong , Lut Doanh nghip, Lut Doanh nghip nh nc,
Lut u t l nhng c s php l quan trng cc doanh nghip v doanh
nghip nh nc tin hnh cc hot ng sn xut kinh doanh ca mnh. Bn cnh
, Lut Lao ng cng ng vai tr quan trng trong vic thit lp v bo v cc
bn trong quan h lao ng gip ngi lao ng an tm khi i lm, m bo quyn
c la chn ch lm vic ph hp vi kh nng s trng v mong mun ca bn
thn. Trong nhng nm trc mt, cc Lut ny cn tip tc c sa i, b sung
cho ph hp hn vi tnh hnh c th chng thc s l nhng hnh lang php l
cng bng cho tt c nhng t chc v c nhn tham gia hot ng kinh doanh v
thit lp cc quan h lao ng.
Tuy nhin, vic t chc thi hnh lut phi lun m bo s nghim minh
khng thin v lut php i vo lng ngi v hng hnh vi c nhn theo nhng
chun mc ca x hi. iu i hi b my qun l nh nc cn c nhng t
ph trong ci cch hnh chnh nh nng cao trnh chuyn mn nhm hn ch s
ca quyn, thiu trch nhim ca mt s b phn cn b cng chc trong vic gii
quyt cng vic cho doanh nghip. Nh nuc cn quyt tm gim nh cc th tc
qun l hnh chnh rm r, vic qun l con du thc s m bo tnh mt ca
gim nhng chi ph khng ng c ca doanh nghip trong vic tip cn vi nn
hnh chnh cng. Cng tc t php cng cn c s ci tin cho thc s ph hp vi
tin trnh ca s pht trin, m bo gii quyt nhanh chng ng php lut cc v
kin tng, vi phm lut php nhm gp phn cng c tnh nghim minh ca php
lut v c tc dng rn e nhng hnh vi sai tri nh s ca quyn v tham , bun
luu ca mt b phn cn b qun l nh nc v lao ng qun l trong chnh cc
doanh nghip nh nc.
142

Hn na, nh nc cng khng nn can thip su vo hot ng kinh doanh


ca doanh nghip, cn nht qun t Trung ng n a phng trong vic tch
chc nng qun l hnh chnh ca Nh nc vi chc nng qun l kinh doanh ca
doanh nghip. Cc chnh sch v m a ra phi m bo quyn bnh ng gia cc
doanh nghip trn thng trng. Mc d xc nh doanh nghip nh nc nm
vai tr ch o trong nn kinh t nhng cng khng v th m c nhng chnh sch
u tin chng hn nh u i cp vn, cho vay tn dng so vi cc doanh nghip
khc. S bao bc qu nhiu lm cho doanh nghip nh nc li cng da dm m
khng gng ht sc tm kim c hi kinh doanh thc s. S t vn ng trong
cnh tranh s lm cho cc doanh nghip nh nc trng thnh, pht trin, t rn
luyn v tch ly cho mnh mt bn lnh vng vng trong kinh doanh. Lm c
nh vy doanh nghip nh nc mi thc s tr thnh cc con chim u n
trong nn kinh t quc dn nng cao s iu tit ca Chnh ph trong nn kinh t
th trng nh hng x hi ch ngha. Ni cch khc, Nh nc qun l trn c s
ca php lut, cc doanh nghip c quyn t ch trong kinh doanh, c trch nhim
tun th php lut v thc hin ng cc ngha v vi Nh nc.
3.3.1.2 Tip tc tin hnh sp xp li, pht trin v nng cao hiu qu hot ng
ca doanh nghip nh nc
So vi cc loi hnh doanh nghip khc th doanh nghip nh nc v doanh
nghip nh nc trn a bn H Ni hin nay cng cn nhiu hn ch trong hot
ng sn xut kinh doanh. Ch trng ca ng v Nh nc ch r cn tip tc
i mi v nng cao hiu qu ca loi hnh doanh nghip ny. C phn ha doanh
nghip nh nc c xem l mt gii php tt cho tnh hnh hin nay. Cc s liu
thng k cho thy khi chuyn sang hnh thc c phn ha cc doanh nghip nh
nc hot ng c hiu qu hn bi s ph thuc gim xung v s t ch trong
hot ng sn xut kinh doanh tng ln. ng lc lm vic ca ngi lao ng v
lao ng qun l cng ci bin r rt do thu nhp v a v ca h gn cht hn
vi hiu qu cng vic ca bn thn. Hn na, khi c phn ha s hnh thnh hi
ng qun tr bao gm cc c ng c t l vn gp cao nht trong cc c ng nn
143

h s kim sot hot ng qun l ca doanh nghip. Nu b my qun l hot ng


khng c hiu qu, cc thnh vin hi ng qun tr c quyn yu cu ct chc v
thay i b my qun l mi thng qua thu bn ngoi hoc thng tin trong doanh
nghip. iu s gn cht trch nhim, quyn hn v li ch ca ngi qun l
doanh nghip vi hiu qu sn xut kinh doanh ca doanh nghip. Hn na, vic c
phn ha cng chnh l xa b tnh c quyn v c quyn sn xut kinh doanh
ca doanh nghip nh nc. S cnh tranh s loi b suy ngh da dm ca mt b
phn lao ng qun l, m h t thy thc s cn thit phi lun n lc trong cng
vic nu khng s b o thi, b mt c hi vic lm v khng nh a v bn thn
trong doanh nghip v ngoi x hi.
tip tc tin trnh i mi, Nh nc m c th l cc B ch qun cn
phn loi cc doanh nghip nh nc mt cch c th ch nn gi li nhng lnh vc
then cht nh lnh vc cng ch, sn xut t liu sn xut, cn nn tin hnh c
phn ha cc doanh nghip trong cc lnh vc khc nng cao s nng ng v
tnh hiu qu thng qua thu ht thm vn, kinh nghim qun l v cng ngh hin
i pht trin. Tuy nhin, trong cc doanh nghip nh nc c phn ha, Nh
nc cng nn xc nh t l nm gi c phn hp l khng nn nm gi qu cao
nhm thu ht thm vn u t ca cc i tc khc cho pht trin kinh t v m
bo s dng vn ngn sch khng dn tri u t vo nhng lnh vc then cht
ca nn kinh t. Bi mt thc t l t l doanh nghip do nh nc nm gi c phn
chi phi trn 50% chim 33%, di 50% s vn 37%, v khng gi li t l %
vn no gn 30% s doanh nghip c c phn ha ( l cc doanh nghip c
vn iu l di 1 t ng v kinh doanh km hiu qu) [44].
Cc doanh nghip nh nc khng nm trong din c phn ha cng cn c
c cu li cho tinh gin gn nh, ch ti vic cng c i ng qun l gii nng
ng nng cao hiu qu hot ng ca cc doanh nghip. c bit, cc gim c,
ph gim c, k ton trng c b nhim hay thu trong cc doanh nghip ny
cn phi c nhng cam kt cht ch vi Chnh ph v B ch qun v trch nhim
vt cht nhm hn ch hnh vi sai tri v tng trch nhim trong cng vic.
144

Cc doanh nghip trong din c phn cn phi thc y hn na tin trnh c


phn ha doanh nghip. Hin ti, tin trnh c phn ha cn din ra chm chm
chng hn n nm 2010 theo k hoch hon thnh vic c phn ha cc ngn hng
thng mi nh nc - lnh vc rt nhy cm ca nn kinh t, nhng tin trnh rt
chm. S chm chp ny c th do mt s nguyn nhn. Trc ht do s nhn thc
bo th ca cc cp lnh o v cc cp qun l trong cc doanh nghip, h s b
mt quyn lc v quyn li khi vic c phn ha din ra, bn thn chnh ngi lao
ng cng s mt vic lm. Hn na, th tc c phn ha cng rm r, chng
cho, quy trnh c phn ha t xy dng n thc hin n bnh qun mt doanh
nghip l 437 ngy, tng cng ty ht 554 ngy, vic xc nh gi tr ti sn trc khi
c phn cng cn nhiu kh khn. Trong nhiu trung hp xc nh gi tr thc thp
hn thc t mua c phn vi gi r nhm tung ra th trng thu li khi gi c
phn tng gy tht thot ln ti sn ca Nh nc. Bi vy, trong vic xc nh gi
tr ca doanh nghip nh nc trc c phn ha cn nh gi tr ti sn v quyn s
dng t theo gi th trng. lm c nh vy c th thu ht s t vn ca cc
cng ty kim ton quc t trong vic xc nh gi tr ti sn doanh nghip trc c
phn ha. Hn na, Nh nc cng cn xc nh r t l nm gi c phn trong
doanh nghip c phn nh nc. T l c phn chi phi khng nn qu cao v nh
vy s kh c nhng t ph ln trong qun l v cng ngh v s tham gia cng
rng th tnh minh bch, cng khai v h thng gim st cng cht ch hn. iu
i hi ngi qun l mun thnh cng v khng b o thi th phi lun lm mi
bn thn ph hp vi tin trnh pht trin tc l c ng lc trong cng vic.
Cng vi tin trnh c phn ha cng cn thc y vic hnh thnh mt s tp
on kinh t mnh tm c khu vc trn a bn H Ni trong mt s lnh vc c
nhiu c hi pht trin nh lnh vc bo him, qu u t ti chnh,nhm thu ht
vn ca c trong v ngoi nc trong Nh nc c th nm c phn chi phi
lm mnh hn thnh phn kinh t nh nc trong nn kinh t quc dn. V ngi
qun l khi c ch ng trong cc tp on kinh t nh nuc mnh cng thc s
145

cm nhn c s t ho v cng vic h m nhn, do s gng sc hn trong


cng vic gp phn vo t mc tiu ca doanh nghip.
3.3.1.3 Xy dng quy hoch o to hp l nhm xy dng mt i ng lao ng
v lao ng qun l c trnh cho pht trin kinh t - x hi
Thng tin iu tra v tnh hnh tuyn dng lao ng v lao ng qun l c
cht lng cao c xu hng tng ln trong nhng nm truc mt. Nhng ngi
qun l c nng lc s p ng tt yu cu qun l doanh nghip theo hng hin
i gip doanh nghip nh nc khng nh c ch ng trn thng trng v
khi nhng ngi qun l cng c c hi khng nh chnh bn thn h trong
x hi.
m bo cht lng o to Nh nc v Thnh ph cn c nhng quy
hoch tng th v cc cp hc t mm non n o to ngh, i hc v sau i hc.
nh hng ca ng v Nh nc l chuyn dn m hnh gio dc hin nay sang
m hnh gio dc m, m hnh x hi hc tp vi h thng hc tp sut i, o to
lin tc, lin thng gia cc bc hc ngnh hc, m bo s cng bng x hi trong
gio dc theo hng chun ha, hin i ha, x hi ha. t c iu ny,
gio dc o to cn hng vo mt s gii php sau:
i mi gio dc mm non v gio dc ph thng. bc mm non cn c s
kt hp hi ha gia hc tp v vui chi pht trin th cht, tinh thn, khu gi
kh nng bm sinh, thc y kh nng ha ng nhm. bc ph thng cn ci
cch nht nh trong phng php dy v hc, ni dung chng trnh o to. B
gio dc o to cn c nhng nghin cu thit k li chng trnh v sch gio
khoa m bo tnh hin i v khoa hc, ph hp vi la tui v tnh hnh ca nc
ta hin nay. Trong gio dc cn tng kh nng t vn ng, pht huy sng to ca
hc sinh, thc y kh nng giao tip ha nhp vi cng ng, bit gip ln nhau
trong hc tp, pht trin lng t ho dn tc. Quan tm ti ph cp tin hc v ngoi
ng trong cc trng hc trn a bn Thnh ph nng cao s hi nhp ca hc
sinh vi xu hng quc t, thc y vic phn ban, t chn t ph thng cn c vo
146

nng lc v nguyn vng ca hc snh ngi hc c th la chn ng hng


ngh nghip ngay ban u.
Thc hin vic gn kt o to gia cc trng o to ngh, cao ng, i
hc v cc doanh nghip xc nh ng nhu cu o to v c c s cho sinh
vin thc tp. Cn nng cp pht trin mnh h thng o to ngh cc tnh v ti
H Ni, cc trng ngh cn ci tin phng tin dy hc ph hp vi yu cu thc
t ngi hc sau tt nghip c th p ng yu cu ti cc doanh nghip. ng
thi khuyn khch ngi hc la chn cc lnh vc o to ngh khng thi nhau hc
i hc va khng m bo cht lng va gy ra s mt cn i v t l o to
ca t nc so vi th gii (nm 2000 cu trc o to Vit Nam gia C, H -
THCN - CNKT l 1 - 1,2 - 1,7 m theo kinh nghim ca mt s nc tin tin th
cu trc ny thng theo t l l 1 - 4 n 6 - 10 n 20) lm cho cht lng ngun
nhn lc x hi khng p ng ng i hi ca thc t.
Hn na, cn nng cao trnh v nng lc ca ngi dy t mm non ti i
hc theo hng c kin thc v c tm huyt vi cng vic. Phn u n nm
2010, H Ni c 100% lc lng gio vin c trnh t chun v trn chun quc
gia. Kt hp vi hnh thc hp tc vi nc ngoi nng cao kin thc ca ngi
dy bc cao ng, i hc v trn i hc gp phn o to ra mt i ng nhn
lc c kin thc tip cn c vi thay i ca mi trng kinh doanh.
c bit bc i hc v sau i hc ni trc tip tc ng ti cht lng ca
i ng lao ng chuyn mn v qun l cn c nhng t ph trong cng tc o
to. Vic o to phi gn vi vic s dng hp l. B Gio dc v o to cn xy
dng cc k hoch nh hng v nhm ngnh ngh cn o to nh hng cho
cc trng i hc xc nh ch tiu o to hp l, trnh tnh trng lnh vc th o
to qu nhiu khng c vic lm m li lm tri ngnh ngh nhng nhiu lnh vc
li rt thiu ngi c nng lc chng hn lnh vc tin hc cn tng cng o to v
nhu cu lao ng trong lnh vc ny n nm 2020 l rt ln. Tip ti, nng cao
cht lng hc tp cn ch i mi phng php hc tp, cn xc nh ly ngi
hc lm trung tm. S dng phng php thu ht ngi hc tham gia pht biu
147

kin, tng cng tho lun, lm bi tp nhm pht huy s ch ng sng to ca


ngi hc. Kt hp mi cc chuyn gia ti cc doanh nghip n trao i kin thc
kinh nghim thc t cho sinh vin. Bn thn cc doanh nghip cng cn chia s
trch nhim trong o to nh sn sng nhn sinh vin ti thc tp v xut nhu
cu o to qun l cc trng i hc c thng tin xy dng cc chng trnh
o to k nng qun l ph hp m bo ng nguyn tc hc i i vi hnh.
Cc trng i hc cn phi l nhng a ch tin cy cho cc nh qun l v chuyn
mn ca doanh nghip n cp nht kin thc hin i trn th gii thng qua cc
chng trnh hc ngn hn hay bc hc cao hn, chnh l c s thc y ng
lc lm vic ca ngi qun l v theo nghin cu ca chng ti ngi c chuyn
mn tt ph hp vi yu cu cng vic cng gng sc lm vic nhiu hn.
Xu hng thc hin x hi ha gio dc c tc dng tt nhm huy ng nhiu
ngun lc u t cho gio dc o to v tn dng nhng ngh nhn trong o to
ngh truyn thng ti cc vng min ca t nc. Tuy nhin cng cn ch ti
tng u t ngn sch ca Nh nc cho gio dc o to, n nm 2010 phn u
t 20% t l trong ngn sch Nh nc. Nhng vic u t khng nn dn tri m
tp trung cho cc mc tiu u tin nh cc chng trnh quc gia pht trin gio
dc, hay h tr hc bng cho hc sinh ngho, hc sinh gii v din chnh sch.
ng thi tng cng hp tc o to quc t nhm tip cn vi nn o to tin
tin ca cc nc trong khu vc v trn th gii. iu s t ra sc p nn gio
dc trong nc nht quyt cn phi gng sc pht trin v mt khc cng nng
cao cht lng ca i ng nhn lc Vit Nam tip cn c vi xu hng pht
trin hin i trn th gii v vn dng ph hp vi tnh hnh ca Vit Nam.
Vi tin trnh ci cch gio dc v o to ang din ra, c th hy vng v
cht lng ngun nhn lc ni chung v i ng qun l ni ring s c nng cao
to iu kin thc y ng lc lm vic ca i ng qun l ni chung v i ng
qun l trong doanh nghip nh nc ni ring gp phn vo vic pht trin Th
v t nc ngy cng giu p, vn minh v hin i.
3.3.2 Cc gii php t pha doanh nghip nh nc
148

Theo quan im trnh by trn Chnh ph v c quan qun l nh nc


H Ni c trch nhim ch o chin lc trong vic ci cch i mi doanh nghip,
mi trng php l v cht lng ngun nhn lc. Cn to ng lc lm vic
cho lao ng qun l th quyn ch ng thuc v doanh nghip. Cc doanh nghip
nh nc cn phi cung cp nhng iu kin thun li thc y s khao kht
v lm cho ngi lao ng v lao ng qun l t nguyn mn c ng gp
sc lc cho doanh nghip. Do , doanh nghip nh nc v doanh nghip nh
nc trn a bn H Ni cn hng vo mt s gii php c bn sau.
3.3.2.1 Chuyn i c ch qun l doanh nghip, ci tin b my qun l theo
hng tinh gin, gn nh hot ng nng ng v hiu qu
Tin trnh i mi doanh nghip nh nc v ang din ra, tuy thu c
mt s thnh cng nht nh nhng ni chung theo cc chuyn gia nh gi l ang
din ra mt cch rt chm chp. Nguyn nhn l cc doanh nghip nh nc
c hng nhiu u i t lu nn khng mun ph b s bao cp ny, c bit
i vi cc nh lnh o doanh nghip c hng nhng quyn lc v quyn li
kh ln m bn thn khng mun t b. Bi vy, mun nng cao hiu qu hot
ng ca doanh nghip nh nc th cc nh lnh o doanh nghip cn c s quyt
tm trong tin trnh ci cch doanh nghip, cn hp tc tin trnh c phn ha
c din ra nhanh chng. Vic nh gi ti sn trong nh gi c phn cn c
thc hin theo gi th trng trnh tht thot ti sn ca Nh nuc, trong c th
tham kho kin ca cc chuyn gia nc ngoi c nng lc.
Thc t cho thy vi c ch qun l c th quyn quyt nh tp trung vo
ngi ng u, nhng thc cht li khng phi nh vy m thng lin quan n
tp th quyt nh v trch nhim chung chung nn khng ai chu trch nhim m
ch mun hng quyn li nn nh hng n hiu qu hot ng ca doanh
nghip, cn b my qun l li c phnh ra. mt thi cc khc, mt s gim c
li thao tng quyn lc, quyt nh mi vic lin quan n s dng vn v ti sn,
xy ra tnh trng tham hoc s dng khng ng mc ch v vn khng phi ca
h nn khng thy st. Hn na, nhiu ngi c b nhim lm gim c li
149

khng c nng lc nn d lm ba. C phn ha c tc ng trc tip ti vic


thay i c ch qun l ca doanh nghip t s c on ca mt hoc vi c nhn
sang mt hi ng qun l, v quyn ti sn gn cht hn trch nhim ca c
nhn vi v tr qun l m h m nhn, gp phn hn ch s tham ca cng, bo
ton v pht trin ngun vn ca doanh nghip. Cc v tr lnh o cn phi do Hi
ng qun tr bu ra v s b cch chc nu Hi ng qun tr nh gi h lm vic
khng c hiu qu v khng ng chc trch. Nhng doanh nghip nm trong din
khng c phn ha th gim c vn do Nh nc b nhim nhng phi c nhng
cam kt v n b ti chnh nu h lm sai chc trch, c hnh vi tham nhng ti
sn ca quc gia.
Hn na, cc doanh nghip nh nc cn tin hnh tinh gin b my qun l
theo hng gn nh, t l lao ng qun l trong tng s lao ng trong thi gian
ti ch nn chim t 15-20% trong tng s lao ng, v s tip tc c gim xung
10-15% khi trnh ca b my qun l c nng cao hn theo hng hin i v
trnh cng ngh ca doanh nghip c nng cp. V theo kinh nghim ca cc
nc tin tin trn th gii, t l qun l trong tng s lao ng ch nn chim t 8-
15%. V thc t l cc doanh nghip u t nc ngoi ti Vit Nam cng c t l
qun l trong tng s lao ng l 11,74% (bng 2.6) thp hn cng t l ny
doanh nghip nh nc v ngoi nh nc v hiu qu kinh doanh ca doanh
nghip u t nc ngoi tt hn hn. Bi tinh gin b my qun l s nng cao
tnh nng ng trong vic ra quyt nh v thc hin quyt nh, gim chi ph gin
tip trong kinh doanh v tng kh nng cnh tranh ca doanh nghip trn thng
trng.
C cu t chc ca doanh nghip c th la chn m hnh trc tuyn chc
nng va c chuyn mn gii quyt, va gn nh v li c s hip tc cht ch
trong qun l nhm gii quyt c hiu qu cc vn pht snh trong hot ng sn
xut kinh doanh ca doanh nghip. ng thi, doanh nghip cn ng dng cng
ngh thng tin vo qu trnh qun l nh thit lp mt h thng thng tin trong qun
l, s dng mng Intranet v Internet lm i mi vn ha truyn tin gp mt trc
150

tip bng truyn tin thng qua mng va nhanh chng, kp thi li tit kim chi ph
hnh chnh. ng thi vic s dng mng trong qun l cng i hi ngi qun l
ti cc b phn lun phi vn ng nng cao kh nng trong cng vic tc c
ng lc lm vic.
3.3.2.2 Phn nh r nhim v, trch nhim v tiu chun thc hin cng vic
cho tng v tr qun l
Ngi qun l trc tip m cp cao nht l gim c ca doanh nghip cn
phi bt u bng vic nh gi hon cnh c th trong to ng lc cho cp di.
iu quan trng u tin l phi ch cho h thy r ci ch cn t ti m t chc
k vng, v lm cho h thy bn thn h c th nhn c nhng g khi p ng k
vng ca doanh nghip.
Trc ht, cng vi tin trnh ci t li c cu ca doanh nghip theo hng
gn nh v nng ng, cc doanh nghip nh nc cn mnh dn sp xp li cc
hot ng sn xut kinh doanh ph hp vi nhu cu th trng, xc nh r cc mc
tiu ngn hn, trung hn v di hn da trn phn tch im mnh, im yu, c hi
v thch thc i vi doanh nghip. Vic xy dng mc tiu cng cn huy ng s
ng gp kin ca ngi di quyn, ng thi thng bo v gii thch cho mi
ngi trong b phn hiu r cc mc tiu c thng nht. iu gip lm
tng cm gic c coi trng v thuc v doanh nghip ca c nhn ch n thun
khng ch l nhng ngi i lm thu. Khi hiu r v chp nhn mc tiu ca t
chc th chnh bn thn h s d nh hng c mi hot ng ca doanh nghip
v v tr ca h trong h thng cng vic ca doanh nghip. T bn thn mi
thnh vin trong doanh nghip s t nh hng cc mc tiu ca c nhn h theo
cc mc tiu ca t chc.
Tip ti, phi xc nh r nhim v, trch nhim c th ca tng cng vic v
cc tiu chun thc hin cng vic m ngi qun l cn phi t c ti v tr
cng vic (v tr gim c, qun l k thut, qun l kinh t, ...). ng thi, cng
khai cc thng tin trc khi thc hin nhm tng s cam kt ca hai bn trong
quan h lao ng. S cng khai ny to tin cho cp trn nh gi cp di v
151

cp di c th gim st hnh vi qun l ca cp trn gip cho ngi qun l cc


cng v qun l khc nhau thc hin ng chc trch v nhim v ca mnh khng
quyn, cy th, da dm ln nhau. Do , doanh nghip nh nc cn tin hnh
phn tch cng vic mt cch khoa hc v nh k 3-4 nm phi xem xt li nu tnh
cht cng vic khng c s bin i ln xy dng nn cc bn m t cng vic,
bn yu cu ca cng vic vi ngi thc hin v bn tiu chun thc hin cng
vic cho tng cng vic trong doanh nghip, ly lm c s tin hnh cc hot
ng qun tr nhn lc khc. Phng nhn lc ca doanh nghip cn la chn
phng php ph hp thu thp thng tin nh phng php bng hi, phng vn,
hay quan st,cng nh la chn nhm chuyn mn c th l nhng ngi trong
doanh nghip hoc thu chuyn gia bn ngoi cng thc hin thu thp thng tin v
xy dng cc kt qu ca phn tch cng vic mt cch khoa hc. Cc vn bn ny
nn a vo cc cun s tay nhn vin pht cho tng ngi trong doanh nghip,
xem nh mt cm nang nh hng hnh vi ca mi ngi lao ng v ngi
qun l.
cho ngi lao ng thy r s cam kt v s i x cng bng, th doanh
nghip nh nc cn nh gi thc hin cng vic mt cch thng xuyn v cng
bng theo chu k 6 thng hay 1 nm, cung cp thng tin phn hi mt cch nhanh
chng v kp thi v mc hon thnh cng vic, tinh thn v thi lm vic
cho ngi lao ng h c th ci bin theo hng tch cc hn. Thc t, cc
doanh nghip nh nc nh thc hin cng vic ch yu bng phng php t
nhn xt c nhn, sau c s bnh bu trong t nhm, ri ngi qun l b phn
cn c vo xp loi A, B, C theo mt vi tiu thc nh s lng cng vic, cht
lng cng vic, m bo ngy cng, tun th k lut. V nguyn tc lm nh vy
cng rt tt c s dng s t nh gi, ng nghip nh gi v cp trn nh gi
nhng do s c n, tiu chun nh gi chung chung, dng qu t tiu thc nn
thng nh gi mang tnh bnh qun. Hoc nu b gii hn v s ngi xut sc
trong nhm th thng b phiu vng trn tc mi ngi c xut sc mt ln
c hng tin thng. iu lm trit tiu ng lc ca nhng ngi lm vic
152

tt. Bi vy, cn nht thit phi ci tin h thng nh gi thc hin cng vic mt
cch khoa hc trong bao gm cc tiu chun thc hin cng vic r rng, cc
phng php o lng khoa hc v s phn hi thng tin mt cch kp thi n
ngi lao ng. Trong , c th s dng phng php thang o nh gi ha
(cho im theo tiu thc lin quan trc tip n cng vic v hnh vi thc hin theo
mt thang o c n nh trc), phng php ny d thc hin nhng kt qu
li d so snh do kt qu tng hp bng im s v c bit c th nh gi c nhn
theo nhiu tiu thc nn tnh cng bng cao hn. Hay phng php qun l bng
mc tiu (ngi lnh o trc tip v nhn vin cng xy dng cc mc tiu ca c
nhn trong tng lai v cng nh gi mc hon thnh), phng php ny cao
vai tr ca mi ngi trong thc hin v s t qun hnh vi nn rt ph hp vi
nhm lao ng c trnh cao mun pht huy sng kin. Ngi nh gi vn nn
duy tr vic t nh gi, ng nghip nh gi v cp trn nh gi nhng mt s
v tr nht nh nn thu ht kin t pha khch hng thng qua nhng t nhn xt,
cp di gp cho cp trn cng tin b. Khi ngi lnh o b phn tp hp
c thng tin v kt qu nh gi thc hin cng vic ca cc thnh vin trong
nhm th cn c lch trnh bo trc cho cp di n gp g cung cp thng tin
phn hi thng qua cuc phng vn nh gi. y l cuc gp g mang tnh chnh
thc nhng ch gp c nhn nhm m bo nhng vn ring t ca tng
ngi, to c hi cho h sa cha nhng mt cha tt trong nhng k tip theo.
iu quan trng l trong cuc phng vn nh gi, ngi lnh o trc tip cn cho
ngi di quyn c hi by t thng tin, khiu ni nhng tiu thc nh gi m
h cho rng cha ph hp vi ng gp ca bn thn. Cn ngi lnh o trc tip
cn c s cn nhc xem xt, nu s khiu ni khng hp l th phi bng thi ci
m, bnh tnh gii thch cho cp di hiu h cm nhn c h thng nh
gi ca doanh nghip m bo s cng bng. Khi kt qu nh gi c ngi lao
ng chp nhn tc m bo s cng bng th chnh l c s xc ng nht
a ra cc quyt nh nhn s (lng, thng, o to, thng tin, hay sa thi) hp
153

l v khoa hc, ng thi ch ra cc bin php gip ngi qun l v ngi lao
ng lm vic tt hn trong tng lai.
3.3.2.3 To iu kin v mi trng lm vic thun li cho ngi qun l h
c th tin hnh cng vic theo cch tt nht
Khi ngi qun l c mc tiu hp l, xc nh c nhng k vng tt
lm vic tt s c phn thng tng xng, th vn tip theo cn phi ch
n chnh l cung cp cho h cc iu kin cn thit t c cc mc tiu
c t ra. iu ny i hi cn c vic to iu kin t pha ngi lnh o
doanh nghip nh m bo c nhn c kh nng thc hin cng vic, c cc
ngun lc cng vic c din ra lin tc v t c s hp tc t cc b phn.
Tc l doanh nghip nh nc cn to ra mt con ng bng phng hn cho cc v
tr qun l tin ti cc mc tiu c thng nht thng qua mt s kha cnh cn
bn sau:
Ngi qun l cn c tuyn dng v b tr lm vic ph hp vi kh
nng, s trng v p ng tt yu cu cng vic
ngi qun l c th thc hin cng vic mt cch tt nht v to c
uy trc tp th th cn phi th hin c bn lnh ca bn thn trong cng vic
tc l h phi c nng lc, sng to, quyt on, bit lnh o tp th t c
mc tiu c thng nht. Bi vy, doanh nghip nh nc cn phi tuyn chn
v b tr lao ng v ngi qun l ph hp vi trnh , kh nng v s trng
theo nguyn tc ng ngi - ng vic - ng thi im cn nhm khai thc tim
nng ca ngun nhn lc v gim chi ph qun l. Nguyn tc ny c p dng vi
tt c cc v tr t tng gim c n nhn vin trong doanh nghip vi mt quy
trnh tuyn dng khoa hc v cc yu cu vi ng vin c th. V nu trnh
khng ph hp th doanh nghip li tn tin cho vic tuyn mi v cc hot ng
qun tr nhn lc khc cng kh thc hin hn. ng thi, s dng ng kh nng,
b tr cng vic ph hp vi nguyn vng v nng lc ca nhn vin to iu
kin gip h c th khng nh bn thn v iu cng nhm p ng nhu cu ca
ngi qun l. Trc ht, doanh nghip nh nc cn xy dng r chnh sch tuyn
154

m bn trong nhm to c hi thng tin bnh ng cho nhng ngi c thnh tch
v cng hin vi hy vng c pht trin trn nc thang ngh nghip. lm tt
iu ny v khng gy ra s cnh tranh khng lnh mnh hay s bt mn vi ngi
cho rng c nhiu ng gp nhng li khng c thng tin th doanh nghip
nh nc cn phi xy dng r s thng tin qun l mi ngi qun l
nhn thy khi no th h s c thng tin v iu kin c thng tin l g (s
3.1 - ph lc 3). S thng tin qun l th hin r s thay i v tr cng vic
theo chiu ngang hay chiu dc ca ngi qun l t cng vic ny sang cng vic
khc trong doanh nghip v nhng i hi ca tng v tr cng vic vi ngi thc
hin. Thng qua s thng tin mi ngi qun l s nhn nhn r mi quan h
gia ng gp cao vi c hi thng tin tt h an tm cng hin, v chnh iu
ny to dng h thng gim st ngc ca cp di vi cc hnh vi ra quyt nh
qun l ca cp trn. T lm tng s cng tm ca cp trn vi cc quyt nh
thng tin, to dng s minh bch v cng bng, trnh s hiu lm gia ngi c
v cha c bt. Quyt nh tuyn chn bn ngoi phi da trn kh nng v
nng lc ca ng vin ch khng nn thin v da vo cc yu t khc chng hn
nh mi quan h c nhn. c bit, vi cc v tr lnh o cp cao (gim c, ph
gim c, k ton ton trng) trong cc doanh nghip nh nc trc y ch yu
l theo b nhim th ngy nay cn kt hp vi chnh sch tuyn t bn ngoi tm
c ngi lnh o ph hp nht, v nhng v tr ny phi tri qua mt quy trnh
cht ch m bo cht lng.
K t i mi cng tc tuyn dng nhn lc trong cc doanh nghip nh
nc c nhng chuyn bin tch cc, nhng vn tn ti thc trng da vo quan
h, vn ng hnh lang, cm tnh c nhn m i khi t quan tm ti nh gi ng
nng lc lm vic ca ng vin trong vic ra quyt nh tuyn dng. ng thi, lao
ng trong cc doanh nghip ny cng theo suy ngh trc y lm vic sut i
th hin qua s nm thm nin rt cao nn c tm l li, t di chuyn lao ng lm
hn ch cc c hi thay th ngi mi nhm thay i tnh c hu trong cng vic.
Vi xu hng trong nhng nm ti s lng v tr qun l gim xung nhng cht
155

lng i ng qun l c nng cao th doanh nghip nh nc cn phi c nhng


quyt tm thay i cng tc tuyn dng theo hng tch cc. Qu trnh tuyn dng
cn din ra theo quy trnh khoa hc v cht ch. Trc ht l qu trnh tuyn m cn
da trn cc k hoch v nhn lc ch ra thiu ngi th mi tin hnh ch khng
tuyn d tr. Cc thng tin v tuyn m cn da trn yu cu ca bn m t
cng vic v bn yu cu ca cng vic vi ngi thc hin c xy dng trn c
s phn tch tnh cht ca v tr cng vic trng. Phng nhn lc s ly thng tin
trong hai bn ny thng bo nhm thu ht cc ng vin c nng lc np n
ng tuyn cho v tr trng. Vic tuyn m nn kt hp c ngun bn trong v ngun
bn ngoi thng qua cc phng php tuyn m nh nim yt cng vic, gii thiu
ca cng nhn vin, qung co, trung tm vic lm hoc hi tr vic lm ty vo v
tr cn tuyn nhm thu ht c ngun ng vin c cht lng tt nht nhng li
tit kim chi ph. Nn ch trng ngun sinh vin c o to chnh quy ti cc
trng danh ting c trong v ngoi nc, nhng ngi qun l c kinh nghim
lm vic trong cc doanh nghip lin doanh tip cn ngn nht vi kinh nghim
qun l tin tin t nc ngoi- chnh l c s tt la chn ra ng vin ph
hp nht cho v tr trng trong doanh nghip. Tip ti, qu trnh tuyn chn cn phi
thc hin khoa hc v cng bng thng qua kim tra h s, trc nghim, phng vn,
kim tra sc khe v th vic tm c ng vin sng gi nht cho v tr trng.
m bo cht lng cc bi trc nghim v phng vn th doanh nghip c th
xy dng di s t vn ca cc chuyn gia c danh ting bn ngoi. Nhng thc
s m bo cht lng ca ngi c tuyn th chnh bn thn ngi lm cng
tc tuyn dng phi l ngi c chuyn mn, kinh nghim v khng b chi phi bi
cc yu t ngoi lai trong vic ra quyt nh tuyn dng th cht lng tuyn mi
c m bo. Hn na, kt thc qu trnh tuyn dng phi k kt hp ng lao
ng theo thi gian ty thuc vo v tr c tuyn th hin r quyn li, ngha v,
trch nhim ca cc bn trong quan h lao ng, thi gian th vic theo ng quy
nh ca Lut Lao ng ban hnh. Quyt nh tuyn dng cng bng da trn
kh nng, tim nng ca ng vin theo yu cu cng vic s to ra c hi vic lm
156

ngang nhau cho nhng ngi c nng lc v ng c lm vic tt. Ngi c


tuyn dng s c tm l tn trng v tr ginh c, s gng sc lm vic, cp di
tn trng cp trn, cao uy tn ca doanh nghip trn thng trng. iu tc
ng ti nim t ho ca cc thnh vin trong doanh nghip, to ra mt tp th c
sc mnh tng hp t s gn kt, hp tc cht ch trong cng vic. Tri li, nim t
ho ca nhng nhn vin chn chnh s b rn lt v hu qu l h c th gim n
lc lm vic hoc quyt nh ri b doanh nghip.
o to v pht trin ngi qun l gip h lun tip cn c vi s
thay i ca mi trng v nng cao kh nng sng to trong cng vic
Hn na, cng vi qu trnh vn ng ca doanh nghip nhm tip cn vi s
thay i ca mi trng, trnh ca ngi lao ng v lao ng qun l cn c
nng cao ph hp vi yu cu ca cng vic. Do , doanh nghip nh nc cn
c nh hng v cung cp cc c hi o to pht trin pht trin kh nng
chuyn mn v khng nh a v ca ngi qun l trong doanh nghip. Cp lnh
o ca doanh nghip cn xc nh o to v pht trin nhn lc v i ng qun
l l iu kin quyt nh n s tn ti v pht trin ca doanh nghip trn thng
trng. S hi nhp kinh t quc t cng t ra yu cu cn nng cao cht lng i
ng qun l. i ng qun l trong doanh nghip nh nc ngy nay cn phi bit
ngoi ng, thnh tho vi tnh, hiu lut php kinh doanh quc t khng b chn
p trong kinh doanh, hiu v vn ha ca cc th trng m doanh nghip mun
tip cn ti,ngoi nhng chuyn mn, nghip v cn nng cp theo chun mc
quc t. Bi vy, doanh nghip nh nc mun i mi th cn quyt tm to iu
kin v thi gian v kinh ph cho ngi lao ng v ngi qun l hc tp v nng
cao trnh , k nng cn thit di nhiu hnh thc hc ti chc, chnh quy ngn
hn, hoc di hn. Khi ngi qun l c nng lc h s sn sng chp nhn s
thay i, to ra tnh t ph trong cng vic, khng cn tr qu trnh pht trin ca
doanh nghip m thy r s thnh cng c nhn t c khi t chc t c a
v trong cnh tranh.
157

cung cp chng trnh o to ph hp, trc ht doanh nghip nh nc


cn xc nh ng nhu cu o to nh o to ci g, ai cn o to v kh nng
ng gp ca ngi hc sau o to, khi no tin hnh o to. V trn thc t nhiu
ngi c hc cc chng trnh hin i l nhng ngi n tui sp ngh hu,
trnh tip thu li rt hn ch gy lng ph chi ph o to ca doanh nghip.
Doanh nghip cng cn nh gi xem cc chng trnh o to ny c th t thc
hin hay nn thu bn ngoi. Xu hng tip cn o to ngoi cng vic ngy nay
c quan tm nhiu hn v n lm cho ngi hc c t duy v tm nhn mi lm
thay i c tnh t ph tnh c hu trong cng vic. Xu hng ny li rt ph hp
vi cc doanh nghip nh nc trong tnh hnh hin nay v tnh c hu do nh
hng ca c ch qun l c cn kh nng n. Bi vy, cc doanh nghip nh nc
c th mi cc chuyn gia c danh ting, kt hp vi cc doanh nghip trong v
ngoi ngnh c trong v ngoi nc t chc cc cuc hi tho ngn hn nhm
trao i kinh nghim v nng cao k nng cho ngi qun l. Tham gia cc cuc
hi tho chuyn rt hu ch cho vic nng cao k nng qun l v n c ngi
qun l nh gi rt cao chim t l 39% s ngi c hi, nhng li cha c
thc hin mt cch thng xuyn. Trong tng lai cc doanh nghip nh nc nn
pht huy hnh thc o to ny pht trin k nng qun l cho ngi qun l.
Hn na p dng o to k nng qun l bng phng php bi tp tnh hung t
chnh thc t ca doanh nghip trong v ngoi ngnh a ra tho lun v rt kinh
nghim nn c quan tm. Theo cch ny lm tng kh nng phn ng trong vic
ra quyt nh ca ngi qun l, gip h nhanh nhy trong vic ra quyt nh gn
vi tnh hnh thc t v tng kh nng thch ng vi s thay i ca mi trng
kinh doanh.
ng thi vi nhng v tr qun l quan trng v qun l k thut nn c c
i o to ti nc ngoi nng cao kin thc hin i nhm gip doanh nghip
nh nc tip cn vi mi trng kinh doanh hin i- l cch tt nht quan
st v hc hi cch thc v vn ha kinh doanh ca cc i tc nc ngoi. Chng
hn nh Tng cng ty Du kh Vit Nam, hay Tng cng ty Hng khng Vit Nam
158

cng rt quan tm n hnh thc o to ny. Nhng ngi qun l c nng lc


c o to theo hnh thc ny c th l mt ngun b sung k cn cho i ng
lnh o ca doanh nghip.
V vn chi ph o to nu doanh nghip khng th chi ton b th c th
huy ng ngun b sung mt phn t chnh nhng ngi c i hc, theo iu tra
th 91% s ngi c hi chp nhn b thm tin hc thm nu chng trnh
o to l cn thit c tc dng cng c v tr, a v ca bn thn h trong doanh
nghip v ngoi x hi. V 100% s ngi c hi u khng nh hc tp cc
kin thc kinh doanh hin i, nng cao kh nng ngoi ng v lut php kinh
doanh quc t l iu kin quan trng gip cho bn thn h c th thch ng c
vi s thay i ca mi trng kinh doanh. Tuy nhin, khi cung cp chng trnh
o to doanh nghip nh nc cng cn phi nng cao cht lng ca chng trnh
v vn cn ti 26,6% s ngi c hi cho rng chng trnh ch gip ch cht t
cho cng vic hin ti v tng lai ca h. ng thi vi mt s chng trnh o
to kin thc qun l hin i th doanh nghip li la chn thi gian qu ngn nh
hn 1 thng nn lm cho h cha thi gian lnh hi kin thc cn thit cho
cng vic. Bi vy, vi tng chng trnh c th m doanh nghip nn la chn
thi gian hc tp c th di hn trn c s tm hiu nhu cu ca chnh ngi hc v
tham kho kin ca cc chuyn gia trong lnh vc cung cp dch v o to la
chn thi lng cho chng trnh o to hp l va m bo tit kim chi ph o
to, va m bo cht lng hc tp.
Vic gio dc v k lut lao ng, o c lm vic, tinh thn hp tc v lng
t ho v truyn thng doanh nghip cng nn c quan tm thng xuyn thng
qua bn tin ni b, s tay nhn vin, i hi cng nhn vin nh k. Tnh k lut s
lm cho ngi qun l lm ng chc trch, nhim v vi hiu sut cao v nu
gng sng cho cp di. Khi ngi lao ng c nhng nng lc cn thit th h
s sn lng chp nhn s thay i theo hng tch cc, khng cn tr tin trnh i
mi ca doanh nghip, gip doanh nghip nh nc ginh c thnh cng trn
159

thng trng v suy cho cng s cnh tranh gia cc doanh nghip l cnh tranh
v ngun nhn lc.
Thit k mi trng lm vic ph hp vi kh nng tm sinh l ca ngi
lao ng v ngi qun l
ng thi, cn cung cp cho ngi lao ng v lao ng qun l mt mi
trng lm vic hp dn, m bo thm m hc trong lao ng nh vn mu sc
ti ni lm vic, cy xanh, h thng nh sng, thng kh c thit k ph hp vi
kh nng tm sinh l ca ngi lao ng. Chng hn, nh sng nn dng n hunh
quang thay cho n si t va tit kim in li lm cho con ngi thoi mi v
cm gic ca nh sng t nhin, nhng n loi ny d gy bnh v mt bi vy cn
phi lp tng cp bng n song song hn ch tc hi ca vic ngt qung ca
n hunh quang. Hay ti ni sn xut, tng v trn nh khng nn sn mu s
gy cm gic mnh v mt mi, thay vo cc mu sc nht nh trng, xanh, kem
hay c dng. Nhng im nhn trn tng nh nhng khu hiu lm vic th nn
dng mu thu ht s ch ca mi ngi. Trong phng lm vic ca ngi
qun l nu thit k l phng ngi chung th nn chia thnh cc lm vic khong
5m2 c ngn bi cc tm g p cao tm 1,5m-1,8m va m bo s thun tin
cho giao lu va m bo khng gian ring cho mi ngi qun l lm vic. Vic
gip tit kim chi ph khi phi xy thnh nhiu phng ring bit, v khng kh
lm vic s khn trng hn v mi ngi u nhn thy s chm ch ca ng
nghip trong cng vic. chnh gia phng nn treo ng h nhc nh mi
ngi bit qun l thi gian cho tt v s dng thi gian lm vic mt cch c hiu
sut. Ni cch khc l nhm kch thch tinh thn t k lut ca ngi qun l trong
cng vic. Hn na, cy xanh c tc dng iu ha khng kh rt tt, ngi lao
ng cng c th tn dng bng mt ngh ngi, trao i thng tin sau nhng gi
lm vic cng thng. nhng phng lm vic ti ta cao p kh c khng gian
trng cy xanh, th c th b tr cc chu cnh nh cng to c khng gian t
nhin thong mt, ha ng vi cnh sc thin nhin.
160

Quan tm lm tt nhng iu ny s gp phn m bo sc khe, tng cm


gic vui ti, thoi mi trong cng vic ca ngi lao ng, gim hiu ng stress v
hn ch t l bnh ngh nghip trong doanh nghip.
Trang b my mc v cng c cn thit m bo cng vic ca ngi
qun l c thc hin t hiu qu cao nht
Cng vi xu hng gim t l qun l th mc m nhim cng vic cho tng
ngi qun l s tng ln. lm tt cng vic th i hi phi c my mc h tr
cho cng vic, ti thiu l cn c trang b my vi tnh ni mng thc hin trao
i thng tin v gii quyt cng vic nhanh chng. c bit doanh nghip nh nc
cn ch ti vic xy dng v nng cp cc trung tm nghin cu ng dng ngay
trong doanh nghip phc v cho b phn nghin cu v pht trin sn phm mi
c iu kin pht huy sng to nhm tm cch t ci tin cng ngh sn xut, to ra
cc sn phm v dch v c cht lng mang tnh cnh tranh trn th trng. Nhng
ni phc v cho nghin cu v pht trin nn thc hin c ch m mi ngi
trong doanh nghip khi c kin sng to u c th n th nghim nhm
tm ra gii php tt u cho sn phm v dch v ca doanh nghip.
Hn na, doanh nghip nh nc cn ch ti vic nng cp quy trnh cng
ngh sn xut theo hng hin i, my mc v thit b theo tiu chun thit k, nu
khng s kh c th cnh tranh c trn thng trng khi hin nay hng ngoi
nhp c cht lng cao nhng gi li r. V khi nhiu ngi qun l c nng lc
trong doanh nghip s khng mun li v chuyn n cc doanh nghip thuc loi
hnh khc. K hoch bo tr sa cha my mc thit b cn phi c xy dng cht
ch trnh tnh trng qu trnh lm vic b t qung do my mc thit b ang lm
vic b hng gy ra. Vic sa cha cn c tin hnh theo nh k vi thi gian
bo dng my mc nn c b tr lch ca vi thi gian lm vic ca lao ng
chnh.
Thc t, mt doanh nghip c t l bnh ngh nghip hay tai nn lao ng cao
khng th to ra tm l lm vic tt m cn lm mt uy tn trn thng trng. Bi
vy, doanh nghip nh nc cn ch ti vic cung cp trang b bo h lao ng
161

cho ngi lao ng v lao ng qun l trc tip lm vic ti ni sn xut v tuyn
truyn gip h hiu r tm quan trng cn s dng cc bo h lao ng .
Nhng ngi qun l khng trc tip tip xc vi ni sn xut c mi trng c
hi hay nguy him nhng cng cn c trang b dng c bo h lao. Bi ngi
qun l cn xung thm quan ni sn xut nh k theo tun hay thng nm bt
tnh hnh thc t ra cc quyt nh qun l mt cch khoa hc khng quan liu v
khi h cn phi s dng. Vic va m bo s an ton cho ngi qun l khi
tham gia cc hot ng kho st sn xut, mt khc cng gio dc thc cn tun
th s dng bo h lao ng cho ngi lao ng trc tip khi h thy ngi qun
l tun th.
Cui cng, cn m bo cung cp nguyn vt liu cho sn xut ng thi im
yu cu v m bo cht lng trnh tnh trng ch i hay lu kho bi qu lu,
trch nhim ny thuc v b phn cung cp. Khi c cc iu kin cn thit th
cng vic s d thc hin hn v lm cho mi ngi c th nhn thy ci ch m h
mun t ti l trong tm tay.
Thit k li cng vic theo hng nng cao gi tr ca cng vic ph hp
vi kh nng, s trng ca ngi qun l v mc tiu ca doanh nghip
Song hnh vi qu trnh lm vic th s nhm chn trong cng vic tng ln.
Mun lm cho ngi lao ng v ngi qun l tip tc gng sc th cn lm cho
h thy cng vic m nhn cn c nhiu iu mi l, mang tnh thch thc v con
ngi lun mun khm ph ci mi v vt ln chnh mnh. Tc l, cn lm cho
cng vic ca ngi qun l tr ln phong ph thng qua lun phin cng vic, m
rng cng vic hay lm giu cng vic.
Trc ht, cn lm cho cng vic ca ngi qun l lun hp dn hay gim s
nhm chn n iu trong cng vic. C th tin hnh thng qua m rng cc
nhim v tng t tng mc m nhn nh mt k ton c th m nhn thm
vic tnh ton s lng. Hay lm giu thm cng vic bng cch tng thm trch
nhim v mc phn u cho cng vic. Trch nhim cao lm cho ngi qun l
phi lun phn u v khm ph nn s thy s hng th v nng lc bn thn c
162

khai thc v pht trin. Vic tng trch nhim ny cng nn tham kho kin ca
chnh ngi thc hin v tng trch nhim g v mc bao nhiu l ph hp vi
kh nng s trng ca h. ng thi, cn lm cho ngi qun l lun c cm gic
c cp trn tha nhn nhng thnh tch ca bn thn. Khi lm tt cn c s khen
ngi ngay bng mt li khen trc tp th hay bng nhng phn thng xng ng,
nhng trong hon cnh c khuyt im cng khng nn ch nhn mnh vo vic sai
tri m cn ni kt hp vi nhng vic thc hin tt h khng cm thy b
mt mt trc tp th v s n lc lm vic.
T chc cc nhm lm vic thng qua vic b tr nhng ngi c cng vic
khc nhau nhng cng phc v cho mt d n thnh nhm, gip cho h c th thy
r v tr v tm quan trng trong doanh nghip cng l xu hng c a chung.
Cc nhm c th thay i khi nhng d n thnh cng v cc thnh vin c th
chuyn sang cc nhm khc tng s linh hot trong cng vic. Thit k theo cch
ny rt ph hp vi b phn k thut hay marketting trong doanh nghip. nhm
hot ng c hiu qu cn la chn ngi lnh o nhm c ti v tm huyt, bit
cch phn cng cng vic v kt ni hot ng ca cc thnh vin cng ng cam
cng kh thc hin tt d n c phn cng. Ngi lnh o nhm cn m
bo tnh tin phong trong cng vic nhm, lun th hin s gng mu v ha ng
vi mi thnh vin m bo mi thnh vin u bnh ng v c c hi ngang nhau
trong cng vic. to ra nhm lm vic c hiu qu cn cn thn ngay t vic la
chn cc thnh vin. Phi xem ngi d nh kt np vo nhm c chuyn mn ph
hp khng? kh nng ra quyt nh v gii quyt vn ? k nng phi hp tp th?
iu quan trng l c nhn c thc s mun gia nhp nhm hay khng v cc
thnh vin khc c mun kt np anh ta khng. Ni cch khc nhng thnh vin
c thit k vo mt nhm l nhng ngi mun s phi hp, cng vic khc
nhau nhng li ng quan im, cao mc tiu ca nhm l c gi tr v quan
trng vi chnh s thnh t ca bn thn h trong doanh nghip. iu gp phn
to ra cc nhm lm vic c tnh hp tc cao, thc y s n lc v mc tiu chung
ca nhm v tha mn nhu cu ca chnh bn thn h.
163

Hn na, thit k cng vic theo hng tip cn thc t cng lm cho ngi
qun l c c nhng quyt nh ph hp vi xu hng ca th trng. Bi vy,
doanh nghip nh nc cn quan tm to thm c hi cho ngi qun l mt s v
tr tip cn trc tip vi khch hng, gip h c c thng tin phn hi cho pht
trin cng vic, tm kim thng tin cho s sng to v nh gi v chnh kt qu lm
vic ca h s lm tng cm nhn v tnh a dng trong cng vic. V d, b phn
thit k sn phm qua qu trnh tip xc trc tip c th ny sinh tng mi ng
thi cng tm hiu c phn ng ca khch hng v cc mu m c thit k
v tung ra th trng tm cch nng cp sn phm v dch v.
B tr lch trnh lm vic linh hot ph hp vi nhu cu, nng lc v c trng
tm l c nhn c tc dng rt ln trong vic gim tnh nhm chn. iu c th
thng qua vic b tr thay i ca lm vic, mang cng vic v nh lm nhng cam
kt m bo ng tin v cht lng ca doanh nghip, lm vic thng qua mng
khng cn ti cng s, hoc kt hp cho ngi lao ng i cng tc cc chi nhnh
trn cc a bn khc nhau ca doanh nghip m rng tm nhn v thu thp thm
thng tin thc t cho cng vic. c bit, lch trnh lm vic linh hot c tc ng
rt tch cc vi mt s n qun l c nng lc nhng i khi li c gnh nng chm
sc gia nh con ci nn thi gian c th kh linh hot. Lch lm vic linh hot c
th gip gii quyt mu thun gia gia nh v cng vic lm cho h cm thy thoi
mi v hiu qu cng vic s tng ln.
3.3.2.4 Thc hin kt hp cc bin php kch thch nhm tha mn nhu cu vt
cht v tinh thn ca ngi qun l
Khi mc tiu c n nh, con ng thc hin c lm r, th
bc tip theo cn lu trong chng trnh to ng lc l cn phi khuyn khch
ngi qun l t c cc mc tiu c thng nht bng vic gn kt thnh
tch vi cc kt qu (cc phn thng v x l k lut). iu quan trng l phi lm
cho mi ngi lao ng v qun l lun nhn thy mi quan h khng kht gia
thnh tch cng cao th phn thng cng ln v ngc li da vo hai nguyn tc
c bn: 1) gn phn thng vi thnh tch, ng gp ch khng phi thm nin hay
164

t cch thnh vin; 2) s dng hnh thc k lut loi b cc hnh vi m doanh
nghip khng k vng v dng thng cng c cc hnh vi mong i. V cn
bn nhu cu ca ngi lao ng v ngi qun l bao gi cng bao hm c nhu cu
vt cht v nhu cu tinh thn, tha mn nhu cu tinh thn cn hn ch cc i hi
qu thi ca ngi lao ng, nn trong to ng lc cng nn s dng kt hp gia
kch thch vt cht vi kch thch tinh thn. Tuy nhin, theo th t nhu cu ca lao
ng qun l c cp trong (bng 2.25), mi doanh nghip nh nc c th
tham kho nhn mnh vo gii php kch thch c thc hin trc v sau.
Chng hn, ti thi im hin nay lng cao c nhn mnh hn do cn nhn
mnh bin php kch thch vt cht, nhng tin ti nm 2020 khi nhu cu ny
c p ng tt th nhng nhu cu th t sau s c y ln v tr quan trng hn
nh s thng tin, tnh t ch, hay tnh a dng trong cng vic c nhn
mnh tha mn nhng nhu cu bc cao hn ca ngi qun l. Bi vy, doanh
nghip nh nc nn quan tm ti mt s vn sau:
m bo chi tr tin cng/tin lng cng bng, hp l, mang tnh cnh
tranh kch thch s hng say lm vic ca ngi qun l
Mc d tc tng trng GDP ca Vit Nam my nm gn y t tc
tng trng kh cao, bnh qun 5 nm (2001-2005) l 7,51%, nhng GDP bnh qun
u ngi cn mc khim tn so vi th gii. Bi vy, nhu cu lng cao vn
chim u th tc ng ti ng lc lm vic ca ngi qun l. Hn na, i vi
ngi qun l lm vic trong cc doanh nghip nh nc H Ni ni ring c tin
lng c bn bnh qun l thp hn so vi cc v tr lm vic trong cc loi hnh
doanh nghip khc. Bi vy, gi chn h li vi doanh nghip v gng sc lm
vic v doanh nghip th cn c tr lng tng xng m bo tnh cng bng v
cnh tranh trn th trng. Do , khi n nh mc lng th cn lu mt s cc
kha cnh sau:
Trc ht, tin cng/tin lng phi m bo ti sn xut m rng sc lao
ng, bi bn cht ca tin lng l biu hin bng tin ca gi tr sc lao ng, l
ngun thu nhp ch yu ca ngi lao ng nn n phi m bo c cuc sng
165

ca ngi lao ng v c mt phn tch ly. Do , cn phi xem xt n s bin


ng ca ch s gi c trn th trng n nh mc lng, trong tin cng nn
bao gm c phn cng v mm. Phn cng mang tnh n nh tng i cn
phn mm iu chnh cho ph hp vi s bin ng ca th trng v kh
nng sinh li ca doanh nghip, c bit vi cc v tr gim c, ph gim c, k
ton trng cng nn nhn mnh kha cnh ny tng thm trch nhim trong cc
quyt sch iu hnh doanh nghip. Trong nn c quy nh r v cch tnh lng
mm v cng khai ha c s tnh ton ngi qun l v ngi lao ng c c s
gim st khon lng m h nhn c c ng vi cam kt ca chnh sch hay
khng.
Doanh nghip nh nc vn dng theo thang bng lng ca Nh nc nhng
nn c s nghin cu vn dng cho ph hp vi tnh hnh kinh doanh ca doanh
nghip. Mc lng n nh da trn s tha thun bnh ng gia ngi lao ng
v ngi s dng lao ng khng c tri vi cc quy nh ca php lut hin
hnh v c th hin r trong hp ng lao ng. Mc lng ti thiu ca doanh
nghip phi t nht bng mc lng ti thiu do nh nc quy nh trong B lut
lao ng.
Ba l, tin cng/tin lng phi tha ng so vi cng sc v phi cng bng.
H thng tr cng phi lm cho mi ngi trong doanh nghip nhn thy v c nim
tin di hn v mi quan h khng kht gia ci m h ng gp vi ci m h nhn
c, khng c c nhng biu hin v s bnh qun hay thin v no tn ti. Bi
vy, trc ht doanh nghip nh nc lun quan tm ti ci tin h thng tr cng
trong doanh nghip. Khi xy dng h thng tr cng cn phi nh gi gi tr cng
vic xy dng cu trc tin cng hp l. Vi trnh qun l ca nc ta hin
nay, vic s dng phng php chia im c xem l ph hp v cc quyt nh v
tin cng c c s l gii v vic qun l cng khng qu phc tp. Theo
phng php cho im l phn chia cho mi cng vic mt s im nht nh theo
mt s cc yu t th lao (gio dc, kinh nghim, trch nhim, iu kin lm
vic,) da trn phn tch c trng t bn m t cng vic v bn yu cu ca
166

cng vic vi ngi thc hin ca tng cng vic trong h thng cng vic ca
doanh nghip. ng thi khi n nh mc lng cn c s so snh vi cc mc
lng tr cho cc cng vic tng t trong cc doanh nghip khc m bo
khuyn khch v mang tnh cnh tranh tc l khng nn qu cao hay qu thp. Thc
t, cc doanh nghip nh nc nn iu chnh mc lng tng thm cho cc v tr
cng vic kt hp vi qu trnh ci t b my qun l cho tinh gin, gn nh, tng
mc m nhn v hiu qu cng vic ca tng v tr cng vic m bo s hp
dn ca tin cng vi n lc lm vic t c mc tin cng .
Bn l, chi tr tin lng/tin cng cho ngi lao ng v lao ng qun l
mt cch hp l, cng bng, cam kt c v thi im chi tr. Khi tr cng phi xem
xt mc hon thnh cng vic ca tng ngi- c xc nh thng qua vic
nh gi thc hin cng vic theo nh k bng cc phng php khoa hc v nhn
nhn v qu trnh ng gp trong doanh nghip ca ngi . Vi xu hng hin
i ha ca h thng ngn hng, cc dch v ca ngn hng cng tng bc c
nng cp, vic tr lng theo ti khon c nhn l mt trong nhng la chn tt cho
vic tr lng. Chi tr theo cch ny s rt nhanh gn, tit kim chi ph hnh chnh
cho doanh nghip. Doanh nghip nn thng nht v cng khai v thi im chuyn
tin vo ti khon c nhn h c th kim tra s cam kt ca doanh nghip v
thi im chi tr. Nhng iu cn bn l chnh sch tr cng ca doanh nghip phi
r rng, c s tnh lng cn cng khai mi ngi lao ng v ngi qun l c
th tnh c mc lng m h c th nhn c hng thng v so snh vi s tin
nhn c qua ti khon. Cn la chn cc hnh thc tr lng hp l ph hp vi
tng loi cng vic trong doanh nghip nh lng sn phm cho cng nhn sn
xut, lng thi gian cho lao ng qun l, trong gn cht trch nhim vi mc
lng c hng thng qua phn cng cng vic r rng v quy nh v cc tiu
chun thc hin cng vic c th. Nu c s phn nn v mc lng nhn c, th
phng nhn lc i din cho doanh nghip c ngha v gii thch v lm r ngi
nhn lng cm nhn c gn kt vi ng gp ca bn thn h cho s tn ti
v pht trin ca doanh nghip.
167

S dng cc hnh thc thng - pht hp l kch thch ngi lao ng


v ngi qun l n lc lm vic v loi b cc hnh vi sai tri
Trc ht, doanh nghip nh nc cn la chn cc hnh thc thng v a
ra cc mc thng hp l. Mi hnh thc thng c nhng u/ nhc im ring,
do vic s dng kt hp mt s hnh thc thng nht nh s gip doanh nghip
tn dng c nhng li th ca chng. Nhng hnh thc thng hay c s dng
nh: thng cho sng kin, m bo v vt mc s lng v cht lng sn phm,
tit kim nguyn vt liu, chp hnh k lut v m bo ngy cng, thng cho tinh
thn hp tc v c thi lch s vi khch hng, thng cho vic tm c bn
hng mi, hay thng hon thnh tt k hoch sn xut kinh doanh, v.v. Khi xy
dng c cc quy nh r rng v cc mc thng cn thng bo v gii thch cho
ngi lao ng hiu r lm tng k vng ca h v quan h gia kt qu - phn
thng.
c bit vi lnh o cp cao nh gim c v ph gim c vai tr ng
mi - chu so rt quan trng vi s thnh cng ca doanh nghip th nn gn cht
trch nhim ca h vi hiu qu sn xut kinh doanh ca doanh nghip. H s c
thng m khi doanh nghip kinh doanh c li, v b pht (khng tng lng,
khin trch, cnh co hoc khng c tip tc lm gim c) khi kinh doanh
khng hiu qu. Theo quy ch ca VINATEX, khi doanh nghip kinh doanh c hiu
qu th gim c s nhn c mc thng t 5-7% li nhun li doanh nghip
sau khi np ngn sch nhng ti a khng qu mt nm thu nhp. y l cch
lm hay cn c nhn rng thc y tinh thn, trch nhim v n lc ca b
phn lnh o cp cao trong doanh nghip.
Vic thc hin thng c th di dng bng tin hay hin vt nhng iu
quan trng cn to c n tng tt ca ngi c thng v ci m h nhn
c, khng c c biu hin thin v trong thc hin thng. Vi nhng ngi
qun l thc hin cng vic lin tc xut sc nn p dng hnh thc tng lng
tng xng vi thc hin, tng lng trc nin hn kch thch s n lc trong
cng vic ca h. Tuy nhin, phng nhn lc cn xy dng r quy nh v cng
168

khai v t l tng lng v nin hn tng lng m bo vic thc hin theo
ng quy nh ca doanh nghip. Hn na, vi b phn qun l th ch yu p dng
hnh thc tr cng theo thi gian, nn cng c nhiu nhc im v n khng gn
kt su vi kt qu m h t c nn nhiu ngi qun l hay chnh mng vi
cng vic v h cho rng vn nhn c lng. loi bt nhng suy ngh tiu
cc lm hn ch n lc lm vic ca ngi qun l cn gn thng vi lng tc p
dng hnh thc tr cng theo thi gian c thng gn tin cng h nhn c
vi mc hon thnh cng vic. Hin nay, mt s doanh nghip nh nc p dng
vic bnh bu theo h s nh hon thnh cng vic da vo tiu chun thc hin
cng vic c quy nh xt thng theo lng c bn trong k trong
thng c th c xc nh nh sau:
Thng = (Lcb + PC) x k1 x k2 x k3 (3.1)
Trong :
- Lcb + PC: tin lng c bn v ph cp
- k1: H s thng chung trong k (da vo mc honh thnh mc
tiu ca ton doanh dip trong sut sc l bng 1,0 v gim i
tng ng vi cc mc hon thnh mc tiu khc nhau) (h s
ny thng do hi ng khen thng cng ty nghin cu v
trnh gim c ph duyt)
- k2: H s thng n v (da vo mc honh thnh mc tiu b
phn m ngi qun l ang lm vic vi mc 1 l 1,0 (n v
hon thnh k hoch c giao t 100% tr ln), mc 2 l 0,8
(n v thc hin k hoch giao t 80-100%) v mc 3 l 0,6
(n v thc hin k hoch di 80%))
- k3: H s thnh tch c nhn (da vo nh gi thc hin cng vic
trong k: loi A = 1,2 (hon thnh xut sc), loi B = 1,0 (hon
thnh), loi C = 0,8 (khng hon thnh do yu t khch quan,
ngi lao ng vn chp hnh ng quy nh), loi D = 0,5
169

(khng hon thnh nhim v c giao do li ca ngi lao


ng vi phm cc quy nh ca doanh nghip))
Theo cch tnh ton ny tha nhn nhng ng gp ca c nhn nn c tc
dng rt cao. Nhng m bo tnh cng bng th cc quy nh xt thng loi A,
B, C cn phi lun nghin cu xy dng cho ph hp vi tnh hnh thc t trnh
tnh trng thng sai i tng do ch tiu thng cha c r rng hay ngi
trong ban thi ua li lm vic khng cng tm.
Hn na, nhiu doanh nghip nh nc hin nay p dng vic thng m
vo cui nm nu kt qu kinh doanh ca doanh nghip tc l li nhun cao. C s
phn chia da vo lng c bn, thm nin v mc hon thnh cng vic v
thng tr ht di dng mt ln- y l mt dng thng di dng phn chia li
nhun. Vic tr khon ln vo cui nm lm cho ngi lao ng v ngi qun l
cm thy rt phn khi v c khon tin ln chi tiu vo cc dp l tt nn cng rt
tc ng tch cc n ng lc lm vic ca h. Nhng tng thm s cam kt
trong cng vic, doanh nghip nn tin hnh tr mt phn khong 60-70% khon
chia cui nm, phn cn li nn thc hin tr chm tch ly li khi ngi lao
ng v ngi qun l n tui ngh hu, hoc kt thc hp ng vi doanh nghip
nu thc hin theo ng cam kt th s c nhn khon tin . iu c li cho
c doanh nghip v ngi lao ng, bi doanh nhgip s c mt ngun vn nh cho
u t, cn ngi lao ng phi cam kt trung thnh, lm ng trch nhim v
khng tham nhng ti sn ca doanh nghip v an tm v tng lai ca bn thn h.
Hai l, quyt nh thng phi a ra mt cch kp thi, ng ni v ng lc.
Nu quyt nh thng qu xa vi thi im xy ra hnh vi tt ca ngi lao ng
v ngi qun l, th h c th cho rng doanh nghip khng nhn nhn ng
nhng ng gp ca h. iu c th lm gim lng tin, tng s tht vng dn ti
hnh vi k tip s gim mc tp chung v n lc lm vic. Bi vy, cc doanh
nghip nh nc cn c nhng ghi nhn kp thi vi nhng thnh tch xut sc, cn
phi c nhng li khen ngi ngay ch khng nht thit phi c khon thng km
theo ngay nu doanh nghip cha c kh nng ti chnh ghi nhn nhng ng
170

gp tch cc v tng lng t ho ca bn thn ngi qun l, gip h to c uy


trc tp th - chnh l iu quan trng m ngi qun l c bit nhng ngi
lnh o cp cao mun t c gip h thnh cng trong cng vic.
Ba l, thng phi m bo cng bng vi tt c mi ngi trong doanh
nghip, n phi da trn mc hon thnh cng vic ca c nhn ch khng phi
l v tr ca ngi lao ng. ng thi, quyt nh thng nn cng khai trc ton
th t chc tng nim t ho ca c nhn tt v nu gng sng cho nhng ngi
khc hc tp vi hy vng c c hi c khng nh chnh mnh trc tp th. Tuy
nhin, cn lu trnh tnh trng thng tr thnh ngun thu nhp chnh khi s
lm mt vai tr ca tin lng. Theo nguyn tc ca Taylor, thng thc s pht
huy vai tr th thng ch nn 30% tin lng.
Bn l, khuyn khch mi ngi trong doanh nghip tham gia ng gp kin
cho vic xy dng chng trnh khen thng hiu r nguyn vng ca h mun
c g khi lm tt cng vic. ng thi khuyn khch s gim st ca chnh h
trong vic thc hin cc hnh thc khen thng ca doanh nghip m bo pht
hin cc sai lm trong thc hin t c nhng s iu chnh cn thit cho nhng
k sau thc hin tt hn. iu ny lm mi ngi cm nhn h thc s l nhng
thnh vin ca doanh nghip, gip h hiu r h thng khuyn khch ti chnh nn
s ch ng phn u trong cng vic t c hiu qu cao nhm ginh c
phn thng xng ng.
Bn cnh thc hin thng th cn c quy nh r rng v cc mc pht tng
ng vi cc hnh vi doanh nghip khng mun ngi lao ng v ngi qun l th
hin trong cng vic. Khi xy dng mc pht cn da vo bn cht ca hnh vi vi
phm, mc nh hng n ngi khc trong b phn v li ch ca ton doanh
nghip, v iu kin xy ra hnh vi. Cc quy nh v k lut lao ng v x l vi
phm k lut cn c cng khai v lm r trong ton doanh nghip. ng thi
m bo ai vi phm cng u phi c x l nghim bi ngi lnh o cp cao
cng gng mu bit nhn sai trc tp th cng to c lng tin ca cp di vo
s lnh o ca h. Tuy nhin, khi thi hnh k lut cn thc hin khn kho khng
171

c lm mt lng t trng ca ngi vi phm, nhm to c hi h c th sa


sai. Sa thi ch c xem nh gii php cui cng khi vic vi phm ti mc
nh im c nh hng nghim trng ti hiu qu v uy tn ca doanh nghip. Bi
vy, khi thi hnh k lut cn xc nh r nguyn nhn v mc vi phm, nn ch
ra cho h nhng kha cnh tt ca bn thn nn c cng c loi b nhng hnh
vi sai tri vi k vng ca doanh nghip. T ngi mc li t cm nhn thy h
cn phi thay hi hnh vi v bit n v vic c to iu kin h c th sa
cha li lm. Chnh vic thng - pht song hnh tn ti mt cch nghim minh s
thit cht quan h gia trch nhim ca ngi qun l vi cng vic h m nhn.
La chn v cung cp cc phc li cho ngi lao ng v ngi qun l
lm cho h an tm hn trong cng vic v phc hi sc khe sau nhng gi lm
vic cng thng
Vic cung cp cc phc li s gip m bo i sng, phc hi sc khe cho
ngi lao ng m cn gp phn gim gnh nng ca nh nc trong vic chm lo
cho ngi lao ng. Vic tng phc li cng ng ngha vi vic tha mn nhu cu
an ton ca ngi qun l. Cc doanh nghip nh nc thng hn cc doanh
nghip thuc loi hnh khc l lun cam kt tun th php lut v lao ng, m bo
ng ng v bo him x hi v mua bo him y t cho ngi qun l v ngi
lao ng. Tuy nhin, trong nm 2006 cng cn mt s doanh nghip nh nc
thuc lnh vc xy dng b thanh tra cn c tnh trng trn mua bo him cho cng
nhn bng cch k cc hp ng rt ngn hn t 1-2 thng v mt ngi phi k
hp ng nhiu ln trong mt nm, nhng vi cc v tr qun l thng khng xy
ra v lm vic theo hp ng di hn. Trong tng lai cn cam kt loi b tnh trng
ny tng uy tn ca doanh nghip trn thng trng.
tng thm tnh a dng ca cc chng trnh phc li nhm hp dn ngi
ti v khuyn khch h cng hin ti nng cho doanh nghip th cc phc li t
nguyn nn c quan tm. Cc phc li ny nn c cung cp mt cch linh hot
da vo kh nng ti chnh v mc tiu kinh doanh ca t chc trong tng thi k.
Doanh nghip c th la chn cc loi phc li nh tr cho nhng gi khng lm
172

vic (ngh l, tt), chi cho cc dch v (di chuyn, cc ph in thoi), hay tr cp
cho gio dc o to, vi mc chi cho tng loi phc li v tng v tr cn n nh
r v cng khai trong doanh nghip. c bit, ni lm vic xa ni cng nh
hng ln n tinh thn lm vic ca ngi qun l do doanh nghip nn quan
tm ti cung cp dch v a n nhn vin khi i lm. Hn na, doanh nghip c
th tnh ton xy dng mt s phng trong chnh doanh nghip ngi lao ng
xa ni lm vic c th tm khi h thy qu mt trong nhng lc lm vic cng
thng v cui tun h mi tr v gia nh.
Hng nm doanh nghip cng nn t chc cc chng trnh qun chng nh
thi ca nhc hay th thao gia cc b phn trong doanh nghip v vi cc doanh
nghip khc vo nhng dp c bit thc y s giao lu v gii ta s cng
thng. ng thi mi nm nn duy tr hot ng thm quan, ngh mt vo dp h
gip cho ngi qun l v ngi lao ng phc hi sc khe, mi ngi c iu
kin gn gi v trao i thng tin ci m, lm tng tinh thn on kt v hiu bit
gia cp trn v cp di gp phn ci thin hiu qu lm vic trong nhng giai
on tip theo. m bo tnh hiu qu trong thc hin cc chng trnh ny nn
c s kt hp vi cng on xy dng k hoch thc hin gn vi nhu cu v s
la chn ca ngi lao ng.
Tuy nhin, la chn cung cp loi phc li no cn phi xem xt n tnh
thnh hnh ca chng v phn ng ca ngi lao ng bi n lc cung cp coi nh
tht bi nu khng c c s ng h v tham gia t nguyn ca a s c nhn
trong t chc. Chng hn, vi mt cng ty c lc lng lao ng tr chim u th
th vic cung cp v xem ca nhc cho ngi lao ng nn l cc bui din dng
nhc tr ch khng phi l nhc giao hng mc d v ngha ngh thut th nhc
giao hng c a v rt cao. Mun c s thnh cng trong vic cung cp cc
chng trnh phc li th b phn nhn lc trong cc doanh nghip nh nc cn c
s tm hiu kin ca tt c ngi lao ng thng qua bng hi, hay phng vn
cn i vi ngun qu ca doanh nghip nhm gip cho lnh o doanh nghip xc
nh c mt chng trnh phc li ti u nht. ng thi thc s mang tnh
173

thnh hnh th cn c s tm hiu thng tin v cc chng trnh phc li ca cc


doanh nghip trong v ngoi ngnh trn cng a bn hot ng a ra cc
chng trnh phc li cho doanh nghip hon ton c tnh cnh tranh nhng vi chi
ph ph hp vi kh nng ti chnh cho php ca doanh nghip.
Hn na, khi x hi cng pht trin, mc sng ngy cng c ci thin th
nhu cu v tinh thn ca ngi lao ng cng a dng v phong ph, ng thi tha
mn cc nhu cu tinh thn cn lm gim nhng i hi qu thi ca ngi lao ng
gip h ngy cng tha mn vi cng vic v cam kt thc hin theo nhng mc
tiu c n nh. Khuyn khch tinh thn cho nhn vin chnh l cc cch thc
nhm tha mn nhu cu tinh thn ngy cng cao ca h. Cc bin php kch thch
tinh thn c th p dng to ng lc cho ngi lao ng v lao ng qun l trong
doanh nghip nh sau.
Cng c uy tn ca doanh nghip trn thng trng nhm cung cp cc
c hi vic lm c cht lng v n nh cho ngi qun l
Doanh nghip nh nc cn thc hin kt hp cc hot ng t hot ng
marketing, ti chnh, tc nghip ti hot ng qun tr nhn lc thc y uy tn
ca doanh nghip trn thng trng. Trong nhn mnh hot ng marketing
thc y uy tn v thng hiu ca doanh nghip trn th trng trong v ngoi
nc, n lc tm kim bn hng v c hi kinh doanh pht trin hot ng sn
xut kinh doanh. Tuy nhin, cn ch n vic ng k bn quyn v nhn hng
ha cc sn phm v dch v do doanh nghip sng to ra trc khi cung cp ra th
trng theo thng l quc t. S ni ting v thng hiu ca doanh nghip s lm
cho mi thnh vin trong doanh nghip lun cm nhn thy t ho v iu chng
minh cc ng gp ca h trong doanh nghip c x hi bit n v cao. S
pht trin ca doanh nghip cng ng ngha vi vic s cung cp nhiu c hi vic
lm c cht lng cho c ngi qun l v ngi lao ng. Thc t l c vic lm
n nh vn l kha cnh c nhiu ngi lao ng coi trng khi m th trng lao
ng Vit Nam cn rt di do, nhng vic lm c cht lng cn khan him. S
cam kt ca doanh nghip trong vic m bo vic lm cho h s gip h an tm
174

lm vic m khng phi phn tm suy ngh tm vic g thay th khi b mt vic lm,
hay lm chn trong chn ngoi gi ch v d thay i cng vic khi cng vic
chnh b mt i. ng thi, s n nh s thc y ngi qun l lun phn u cho
doanh nghip v h s nhn c s cam kt ca doanh nghip v tha nhn qu
trnh ng gp ca h, t h c k vng tt v vic s t c cc v tr cao hn
khi t c nhiu thnh tch. Bi vy, vi nhng ngi qun l c nng lc doanh
nghip nn k kt hp ng lao ng di hn vi h h cm nhn c s an
tm trong cng vic, h s c xem xt s u tin v b tr cng vic khi doanh
nghip c nhng quyt nh thay i hay gim bin ch nhng v tr khng cn
thit. Tuy nhin cng cn lm r s n nh ca cng vic khng mang tnh sut
i s lm tng s tr tr v tnh c hu trong cng vic. Do , doanh nghip nh
nc cn c nhng quy nh r rng trong vic k kt hp ng v cc iu khon
lin quan n tnh trch nhim - thnh tch - vic lm n nh.
Xy dng vn ha doanh nghip mnh lm cho b mt doanh nghip
ngy cng ta sng trn thng trng
Doanh nghip nh nc cn hng ti vic xy dng v duy tr vn ha doanh
nghip mnh th hin r bn sc ring ca doanh nghip trn thng trng, trong
cc ng nghip hiu nhau v gip ln nhau cng hon thnh cng vic, xa
b cch thc lm vic tr tr v li, mi ngi cm nhn c s thoi mi khi i
lm, ci m trong giao tip v hp tc vi ng nghip v cp trn gip doanh
nghip ginh c a v trong cnh tranh.
lm c iu ny doanh nghip nh nc cn phi lm r mt s vn
nh: Nhim v chnh l g? Mi ngi cn lm g? ch cn t ti? Tin ti ch
bng cch no? Nhng thch thc t mi trng cn vt qua? Bng cch no
xc nh r kt qu t c? Cn lm g khi khng t c mt mc tiu c th?
Qung b thnh tu ca doanh nghip bng cch no? Khi no nn dng v chuyn
hng nhim v mi? Vi vic lm r nhng vn trn, ngi lnh o s xc
nh ng hng i ca doanh nghip nhm thch ng vi s thay i nhanh chng
ca mi trng kinh doanh, lm cho mi ngi trong doanh nghip thy r trch
175

nhim cn phi gp sc vo vic t c mc tiu chung. Tip ti, cn tm cch


gn kt n lc ca cc thnh vin li vi nhau h cng sng v cng lm vic
ha ng trong mi trng cng vic chung. Mun vy cn xc nh r cc c
trng (nh trnh , kh nng, kinh nghim, thi , tnh cch v s thch) ca
nhng ngi c th tr thnh thnh vin ca nhm. ng thi, gip cc thnh vin
nhm nhn thc r theo cch khng chnh thc v cc hnh vi c chp nhn v
khng c chp nhn trong cng vic, cng nh cn lm r phi hp tc vi ai v
hp tc nh th no th nhim v ca nhm mi hon thnh v li ch ca tng nhn
vin mi c m bo. Tc l, ngi lnh o cn phn nh r nhim v, trch
nhim, quyn hn cho tng v tr cng vic v phn cp qun l r rng, v lm cho
cc c nhn thy r s cam kt ca doanh nghip trong vic xc lp v thc hin
ng quan h gia hnh vi - kt qu - thng hay pht v khuyn khch h cng
chia s nim tin trong di hn. Cui cng, cn phi tht cht quan h cp trn -
cp di vic phn hi thng tin c thng sut, khuyn khch cp di pht
huy sng to v ng gp kin cho qu trnh ra quyt nh qun l. Cp trn cn
t thi quan tm chn thnh n cp di nh nm vng tn tui, hon cnh gia
nh, thng xuyn thm hi ng vin cp di hay ti ci vi cp di khi
gip mt c trong cng vic v ngoi x hi. Bn cnh cn gim bt s cch bit
gia cp trn cp di bng cch to iu kin cng sinh hot, lm vic, ngh
mt, gii tr, trnh s phn bit qu thi trong chnh sch i ng. S ng tm hip
lc ca cc cp qun l v nhn vin di quyn s lm tng kh nng thch ng
ca doanh nghip vi s thay i nhanh chng ca mi trng kinh doanh, xc nh
r lnh vc no nn u t pht trin cn lnh vc no th tm cch rt lui mt
cch an ton.
Hn na, doanh nghip cng cn quan tm ti kha cnh b ni ca vn ha
doanh nghip tuyn truyn vn ha doanh nghip ti nhng ngi mi v ngi
bn ngoi doanh nghip c th hiu v doanh nghip. Hng nm, doanh nghip nh
nc cn in nhng tp san v doanh nghip trong ni v nhng vic lm tt ca
doanh nghip, nhng gng mt tiu biu v nhng vn cn s hp sc ca mi
176

thnh vin ginh c v cung cp cho mi ngi trong doanh nghip tham
kho. Mi doanh nghip cng nn thit k ng phc ring, quy nh r mt khi
no, ti sao li la chn loi trang phc , n th hin s khc bit vi trang phc
ca cc doanh nghip khc im no. B trang phc phi gy c n tng v s
t ho v thoi mi ca mi ngi khi mc, lm cho mi ngi trong doanh nghip
thy r trch nhim ca bn thn vi t cch l thnh vin cn thit trong doanh
nghip gp phn thc y tinh thn on kt v gn b trong tp th.
Vic sng tc bi ht ring v doanh nghip nn c cao. Bi ht cn
truyn ti c tinh thn on kt, gi tr v bn sc ca doanh nghip n ngi
nghe. m bo khi ct ting ht v doanh nghip mi ngi thy mnh nh ha
chung trch nhim vo tp th to ra mt sc mnh tng hp cho thc hin mc
tiu chung ca doanh nghip. Bi vy, bi ht v doanh nghip cn c ph bin
cho tt c mi ngi hc thuc, ngi c dy li cho ngi mi cng ht vo nhng
dp c bit tng thm tinh thn ca doanh nghip.
Thc hin vic trao quyn v tng s t qun trong cng vic cho cc cp
qun l trong doanh nghip
Doanh nghip nh nc cn khuyn khch mi ngi lao ng tham gia ng
gp kin cho vic ra cc quyt nh qun l v xy dng chnh sch doanh nghip,
gip lm tng cm gic c tn trng v thuc v t chc ca ngi lao ng, lm
cho mi quan h cp trn cp di xt li gn nhau v gip cp trn ra quyt nh tt
hn v t c on hn. ng thi, cn nng cao quyn t ch ca ngi lao ng
trong cng vic gip lm tng tnh t gic v t chu trch nhim trc kt qu lm
vic ca bn thn. nhng b phn i hi s sng to cao v tnh ng lp trong
cng vic ln th doanh nghip c th tin hnh qun l theo phng php qun l
bng mc tiu (MBO) l cch thc c coi trng trong vic khai thc tim nng c
nhn theo xu hng ny. Theo , nhn vin c khuyn khch a ra kin lin
quan n mc tiu thc hin ca c nhn, tham gia vo nh gi thc hin cng vic
v xy dng gii php ci tin hnh vi ca bn thn h trong tng lai. Cp trn
177

cn gi m cp di ni ra nhng thun li v vt cn trong cng vic ca h


cng xc nh gii php ti u cho vn pht sinh.
Hn na, cp trn cng nn thc hin vic phn quyn cho cp di, va gim
ti cng vic s v cho cp trn h c nhu thi gian tp trung sc lc cho
nhng vn quan trng hn, va khai thc c nng lc ca cp di cho cng
vic chung ca doanh nghip, gp phn gii quyt khc mc v mt tinh thn khi h
c cm gic khong cch quyn lc cn qu cao v ngi qun l trung gian khng
cn cm thy nh b tha trong t chc.
Xy dng v qun l h thng thng tin ngun nhn lc hai chiu thng
sut kt hp gia truyn thng v hin i
m bo h thng thng tin phn hi cho ngi lao ng mt cch thng sut
cng chnh l mt bin php thc y tinh thn ca cc c nhn trong doanh
nghip. Khi c thng tin phn hi mt cch ng n v kp thi s gip h hnh
dung bn thn h ang u trong t chc, bc tip theo cn lm g v lm nh
th no, nhn nhn v cch i x ca t chc i vi h c cng bng khng. T
, nhn vin s cm thy thoi mi v phn khi v c cp trn quan tm v
nh gi ng mc. Mun vy, doanh nghip nh nc cn ch n xy dng cho
mnh mt h thng thng tin ngun nhn lc hin i, tc c th p dng cc phn
mm qun l, thc hin ni mng trong ni b doanh nghip, nhng vn cn
thng bo c th c truyn ti nhanh qua mng, v cp di c th xut kin
qua gi email n nhng ngi lin quan mt cch nhanh chng v tit kim chi
ph. iu ny cn gp phn tinh gin b my qun l theo hng gn nh v nng
ng, tip cn nhanh chng vi s thay i ca mi trng kinh doanh.
Thng tin truyn ti n ngi lao ng cn c th thc hin theo cch truyn
thng l thng qua bui gp trc tip, bn tin ni b, tp san doanh nghip hay s
tay nhn vin. ng thi, t chc i hi cng nhn vin theo nh k v hng nm
cp di v cp trn c c hi tip xc trc tip, trao i thng tin mt cch ci
m c ngi qun l v cp di cng pht hin vn v ci tin o c bn
thn. Vic gp g trc tip cn gip cho cp di hiu hn v quan im v cch
178

thc lm vic ca cp trn t s hp tc trong cng vic tng ln, l mt ng


lc to ln cho ngi qun l v h nhn c s h tr ca chnh nhng ngi
thuc quyn qun l.
Thc hin thng xuyn cc chng trnh thc y tinh thn sng to
v quan tm ln nhau ca ngi lao ng
Doanh nghip cn quan tm t chc cc phong tro thi ua ngi tt - vic
tt pht huy tinh thn tng thn tng i ca ngi Vit Nam, phong tro a
sng kin thc y s sng to trong cng vic ca ngi lao ng. Trong
cn xc nh ng i tng khuyn khch da vo nhng xut ca h tn
vinh ngi c nng lc thng qua tng bng khen, giy khen, ng bo, dn hnh
phng truyn thng, tuyn dng trn i pht thanh ca doanh nghip v.v. Nhng
sng kin cha tt cng cn nhn c nhng li khch l tng s t tin trong
nhng ln tip theo. Bi bng nhng li khen hay n mt n ci thn thin ca
nhng ngi xung quanh tng nh n gin nhng li c tc dng rt ln ti tng
cm gic t ho ca ngi c nhn do h thy ng gp ca bn thn c
mi ngi ghi nhn ng lc, gip khng nh ci ti ca bn thn trong tp th.
Cc chng trnh ny nn c thc hin nh k theo qu hay theo cc ngy
k nim truyn thng ca doanh nghip va gp phn gio dc v thc y nhng
truyn thng tt p, va gp phn kch thch tinh thn sng to ca cc v tr cng
vic khc nhau. Nu lm tt cn c tc dng rt ln ti vic lm cho mi ngi c
cm gic c cp trn cng nhn thnh tch v s tn trng ca ng nghip vi
nhng cng hin ca bn thn h cho s pht trin ca doanh nghip. lm tt
iu ny, doanh nghip cn phi xy dng cc quy ch r rng v gii thch cho tt
c mi ngi trong doanh nghip hiu r thnh tch nh th no s c cng nhn
khng phn bit theo a v ca c nhn trong doanh nghip.
Doanh nghip cng cn thnh lp ra ban thi ua, h chnh l nhng ngi
qun l, ngi lao ng cng tm c thc v c trch nhim kim nhim thm
cng vic lm trng ti la chn ra nhng c nhn thc s xut sc trao danh
hiu ng ngi - ng vic. Hn na, cn ch thu ht di din cng on trong
179

doanh nghip cng tham gia vo qu trnh t chc thu c nhng thnh cng
trong thc hin cc chng trnh.
3.3.3 Cc gii php t chnh bn thn nh qun l
Pha doanh nghip cung cp nhng ng h ngi qun l c iu kin
cho thc hin cng vic ca mnh, nhng thc s c ng lc cao trong cng
vic th chnh bn thn ngi qun l cn phi quan tm ci tin hnh vi ca chnh
bn thn v c thi hp tc trong cng vic. Bi v, chnh ngi qun l l nhng
ngi tham gia vo xy dng nn cc chnh sch qun l ngun nhn lc trong
doanh nghip v cc chnh sch li c tc ng ti chnh h. Bi vy, h cn
hiu mi mt xch trong cng vic thuc quyn h qun l, cn bit giao tip vi
cp di, bit thng cm v hiu ngi khc mun g, h phi lun t tin trong
cng vic v trc tp th. Do , ngi qun l lun cn c nhng khao kht trong
cng vic thc y h vn ln v cam kt t nguyn lm ng chc trch ca
bn thn tr thnh nhng tm gng sng trong doanh nghip. lm c iu
th bn thn ngi qun l cn quan tm lm tt mt s kha cnh sau:
3.3.3.1 m bo sc khe trong cng vic
Con ngi c sc khe tt s to ra nhng lc y quan trng thc y c
nhn lm vic chm ch. Trong mi trng cnh tranh gay gt sc p v tm l ngy
cng cao, iu i hi ngi qun l li cng cn c sc khe do dai khng
b gc ng trc p lc ca cng vic. ng thi sc khe tt cng lm cho v mt
ca ngi qun l lun vui v- cng chnh l sc ht vi cp di v bn hng
khi thc hin cc mi quan h trong cng vic. Do , chnh bn thn ngi qun l
ngoi gi lm vic cn t tm cho mnh mt mn th thao ph hp rn luyn sc
khe v gim sc p trong cng vic. Tham gia cc chng trnh th thao cn lm
cho bn thn c c hi giao lu vi bn b, hc hi thm t nhng ngi bn v th
thao d lm cho mi ngi xt li gn nhau hn.
3.3.3.2 Nng cao trnh chuyn mn, ngoi ng, vi tnh, hiu bit lut php
kinh doanh quc t
180

Theo nghin cu, c mi quan h rt cht ch gia trnh cao vi vic tng
ng lc lm vic. Vi mi trng cnh tranh ngy cng gay gt i hi ngi qun
l, c bit cp lnh o doanh nghip l nhng ngi ng mi, chu so cng
i hi phi c hiu bit nhm phn tch r nhng im mnh, im yu, c hi v
thch thc vi doanh nghip trn thng trng lp ra nhng chin lc kinh
doanh ng hng. Bi vy chnh bn thn mi nh qun l cn nhn bit r nhu
cu t hc nng cao trnh chuyn mn ca mnh. Cn xc nh vic trau di
kin thc chuyn mn l cn thit, phi t gic hc tp thng qua cc kha hc nng
cao v thng qua cc cuc hi tho chuyn , tham quan cc doanh nghip hin i
nng cao kin thc. Chi ph hc tp c th mt phn do chnh bn thn cc nh
qun l chi tr bi vic hc tp l khng nh chnh a v ca h trong doanh
nghip v trn thng trng nn vic t u t l cn thit.
Ngi qun l cng cn phi nng cao kh nng ngoi ng c bit l ting
Anh v ngn ng ny rt thng dng trong kinh doanh quc t. Hiu bit v ngoi
ng gip chnh bn thn h c th t c nhng sch vit v kinh doanh hin i
nng cao kin thc. Ngoi ng tt gip ngi qun l c th t giao tip vi bn
hng quc t, c th m phn vi i tc trn c s bnh ng tn trng li ch ca
hai bn. Ngoi ng cn gip ngi qun l hiu r vn ha ca i tc do trong
hp tc kinh doanh s khng lm nh hng n bn sc ring ca h. Hn na,
hiu vn ha ca i tc cn gip xc inh r nhu cu ca khch hng t c th
xc nh ng hng kinh doanh.
Kin thc v vi tnh cng ht sc quan trong vi bt k v tr qun l no.
Ngy nay, nhiu giao dch kinh doanh thc hin qua mng. Qua mng, ngi qun
l cng c th tm kim c nhiu thng tin quan trng phc v cho qu trnh ra
quyt nh qun l. Hn na, am hiu v vi tnh s lm thay i cch thc truyn tin
trc tip tc l phi in thnh vn bn v chuyn ti cc phng ban, b phn lin
quan s rt mt thi gian. Bi vy, ngi qun l cn t hc cp nht cch s
dng cc chng trnh phn mn hin i h tr cho cng vic thc hin nhanh
v hiu qu, ng h s thay i ca doanh nghip theo hng hin i, ng thi
181

tit kim rt nhiu chi ph trung gian khng ng c trong cng vic. iu gp
phn t c mc tiu ca doanh nghip.
Hn na, ng vng v vn ra th trng nc ngoi trong xu hng
ton cu ha i hi ngi qun l cn am hiu lut php kinh doanh quc t. Chnh
mi ngi qun l cn phi n lc tm hiu lut quc t khng b sai lm trong
kinh doanh v mt thc t l mt s doanh nghip Vit Nam thng b kin tng do
c nhng quyt nh cha da trn chun mc lut php quc t chng hn nh vic
ghi sai nhn hng ha, hoc hay b kin v vic bn ph gi do chng ta cha c
c nhng c s l gii r rng.
3.3.3.3 Nng cao k nng qun l tng kh nng thch ng vi s thay i ca
mi trng kinh doanh
Nm 2007, Vit Nam chnh thc tr thnh vin th 150 ca WTO, c hi
kinh doanh cng nhiu nhng thch thc th v cng to ln. i hi ngi qun l
phi l nhng ngi quyt on c nng lc gii quyt vn , kt ni hot ng
ca cc thnh vin trong doanh nghip cho li doanh nghip c th vt qua
bo tp, phong ba mt cch vng vng. Mun lm c iu ny ngi qun l
phi lun t rn luyn nng cao cc k nng qun l cn bn ca bn thn.
Gii quyt vn mt cch quyt on
iu quan trng l ngi qun l cn bit cch nm bt vn u v tm
ra gii php ti u cho tnh hung. gii quyt vn mt cch quyt on ngi
qun l c th tun theo trnh t sau.
Xc nh vn . Ngi qun l cn phn bit r thc t vi suy ngh, xc
nh r nguyn nhn pht sinh t u, lin quan n ai trong b phn v mc
no. phn tch ng thc trng nn khuyn khch mi ngi trong b phn c
m a ra thng tin xc nh vn ng hng.
Xy dng cc gii php. Khuyn khch mi ngi lin quan cng a ra
kin ng gp xy dng cc phng n gii quyt khc nhau. Cc phng n
a ra trn c s nhn nhn kin ca tp th ch khng phi ch quan ca mt
ngi. Trong cn lm r gii php no cho ngn hn v gii php no cho di
182

hn cng nh lm r cc iu kin gii php c th thc hin c v chi ph


km theo.
nh gi v la chn gii php. Vic nh gi gii php phi da trn mc
tiu chung cn t c, xem xt gii php no l ti u nht trn c s phn tch
nhng nh hng chnh v ph khi thc hin phng n mang li gn kt vi
kh nng ti chnh doanh nghip c th chi thc hin phng n . ng thi,
cn xc nh gii php thay th khi khng th thc hin c gii php chnh.
Thc hin gii php v theo di tin trnh. Gii php cn c tin hnh vo
nhng thi im thch hp v gn vi tnh hnh thc t. Trong , cn lm r nhng
tc ng khi thc hin gii php, thng tin phn hi t cp di v nhng vn
lm tt v cha tt. ng thi thit lp vic qun l v theo di thng xuyn qu
trnh thc hin c nhng iu chnh kp thi cho ph hp vi tnh hnh thc t.
Qua cn c nhng c rt kinh nghip, bi hc nng cao kh nng nm bt v
gii quyt cc vn khc pht sinh.
Gii ta s cng thng trong cng vic
Cng vic ca ngi qun l l qu trnh hot ng lao ng tr c cao, bi
vy s cng thng trong cng vic lun l vn thng trc hng ngy nu ngi
qun l khng bit cch gii ta n. Khi s cng thng tng cng ng ngha vi
ng lc lm vic gim. Bi vy gii ta s cng thng ngi qun l c th
quan tm ti mt s kha cnh sau.
Xc nh r nguyn nhn ca s cng thng. Ngi qun l bt u bng
vic xc nh vn hin ti gy ra s cng thng cho h nm u. Cng thng
ca h gy ra l do thi gian, do tnh hnh, do xung t trong qu trnh lm vic hay
do cc k vng t ra cha ph hp. T xc nh nguyn nhn gy ra cng thng
theo bn nhm sau.
Cng thng v thi gian Cng thng do tnh hnh
- qu nhiu vic - iu kin khng m bo
- k hoch cha r rng - thay i qu nhanh chng
- thiu s kim sot theo tin trnh
183

Cng thng do xung t Cng thng v cc k vng t ra


- vai tr m nhn - khng hi lng vi k vng
- vn c th - s hi khng t c
- hnh vi thc hin
La chn bin php ph hp gii ta s cng thng. Khi bit c s cng
thng pht sinh t u ngi qun l c th la chn cho mnh mt gii php tng
ng gii ta nhng khc mc ca bn thn nhm ly li trng thi cn bng v
mt tm l.
Cng thng v thi gian Cng thng do tnh hnh
- lp k hoch thi gian r rng, - cn nh gi li iu kin thc t
xc nh r thi im kt thc cung cp cho cng vic ti u
cng vic thc hin. thit k li cng vic cho ph hp
- xem xt li nhng nhim v ca vi iu kin v hon cnh thc
bn thn, xc nh hin ti c hin.
qu m m nhiu cng vic hay
khng, xc nh nhim v no c
th giao li cho cp di m vn
m bo hiu qu ca cng vic
chung.
Cng thng do xung t Cng thng v cc k vng t ra
- cn th hin r nng lc c nhn - xc nh li cc k vng, khng
trc tp th l bn c kh c qu cao hoc qu thp, cn
nng lm tt cng vic. mang tnh hi thch thc tng
- tin hnh phn cp quyn lc s hng phn trong cng vic.
cho cp di cng hp tc thc - lp r k hoch hnh ng t
hin tt hn, gim khong cch c cc k vng t ra, nhm ch
quyn lc trong qun l. ra con ng tin ti mc tiu l
- trao i ci m vi ng nghip ngn nht.
tng s hiu bit ln nhau v
184

tng cng s hp tc trong cng


vic.
Giao tip vi cp di theo cch ph hp
Quyt nh ca ngi qun l a ra c c thc hin tt hay khng i hi
cn phi c s hp tc ca nhng ngi di quyn trong qu trnh thc hin. Cch
tip cn hp l ca ngi cp trn s lm cho cp di cm nhn c s tn trng
v do s hp tc thc hin v a ra kin ng gp thc nhim nhim v
ca tp th tt hn. Bi vy ngi qun l c th lu mt s kha cnh sau
nng cao kh nng giao tip trong cng vic.
Trong giao tip cn xc nh r vn cn truyn ti hng mi li ni
vo vn cn trao i ch khng ni chung chung hay vng vo m lm cho cp
di kh hiu hoc c tnh hiu sai. Cc thng tin a ra phi c s kt ni v ni
dung tc l din gii cc s kin theo trnh t ngi nghe hiu. Qu trnh giao
tip khng nn cp n vn nh hng n iu ring t ca ngi nghe.
ng thi cn hng ngi nghe vo cc gii php cho vn trong lm r trch
nhim ca nhng ngi lin quan trong qu trnh thc hin. Trong qu trnh giao
tip cn phi kim sot c li ni v c ch theo ng mc tiu, trnh gy tranh
ci s lm hng mc tiu cn t c. iu quan trng l ngi qun l cn bit
lng nghe cp di ngh g v nhng thng tin va truyn ti v mun xut vn
g cho tnh hung c th tc l giao tip phi theo hai chiu ch khng phi theo
cch th ng cp trn ra lnh v cp di phi tun th hon ton s lm trit tiu
ng lc trong cng vic.
Pht trin k nng m phn v gii quyt mu thun trong tp th
K nng m phn nh hng trc tip ti thnh cng trong cng vic ca
ngi qun l. Trong cng vic hng ngy ngi qun l cn phi gii quyt nhng
mu thun pht sinh v quan im gia cc thnh vin trong nhm sao cho t c
s ng thun tt nht. Trong hot ng kinh doanh ngi qun l cn tm cch tip
cn tt nht trong m phn vi i tc k kt cc hp ng kinh doanh sao cho
mang li li ch cho doanh nghip ng thi gi c ch tn vi khch hng. Vi
185

xu hng ton cu ha trn th gii ngi qun l li cng cn phi t nng cao k
nng m phn gip h c th thc hin tt hn cng vic trong mi trng cnh
tranh gay gt. Trn thc t c hai nhm chin lc m phn:
Chin lc tha thun phn phi (distributive): thng p dng trong trng
hp c xung t, trong mi pha c tranh u quyt lit ginh c phn li
ch ln nht trong cc khong phn chia. Theo cch tip cn ny c khi c hai bn
u khng t c li ch g lose - lose hoc mt bn thng mt bn thua win -
lose. Chnh v vy trong nhiu trng hp khng mang li hiu qu cao v c th
gy tn thng cho pha cn li, v kh tip tc thit lp c cc quan h tt p
trong tng lai.
Chin lc tha thun thng nht (intergrative): thng p dng khi hai bn
hp tc gii quyt cc vn , c hai bn u iu tra k lng cc vn v c
gng a ra cc gii php nhm mang li li ch cho c hai pha. Theo cch tip cn
ny s tm cch gii quyt vn trn c s tha mn cc bn lin quan hay cn
c gi l chin lc win - win tc l c hai bn cng thng, khng ai b tn
thng v v vy s tip tc hp tc t c c nhng li ch cao hn trong
tng lai.
Ngi qun l nn la chn cho mnh mt cch tip cn ph hp trong cc
cuc m phn. Tuy nhin, cch tip cn theo kiu cng mang li s thng li cho
cc bn lin quan hin nay c coi trng trn th gii v n gip cc bn u t
c li ch khi tham gia vo mi quan h kinh t. Bi vy n thc y tinh thn
hp tc trong tng lai cng ginh c mc tiu chung. Hn na, d tip cn
theo cch no th iu quan trng thnh cng l cn c s chun b tt thng tin
trc bui m phn tin hnh gii quyt mu thun tt nht, m bo cho cc
quan h nhn s trong doanh nghip c tt p.
3.3.3.4 Ngi qun l cn bit cch t xc lp mc tiu v con ng tin ti
mc tiu ca chnh h trong cng vic
Ngi qun l phi l ngi i tin phong trong cng vic, vi t cch l
ngi lnh o trc tip h cn phi gip cp di nh hng hnh vi cng vic
186

theo mc tiu chung ca doanh nghip. Tuy nhin hon thnh tt cng vic ca
mnh v nu gng sng cho ngi khc th ngi qun l, c bit qun l cp cao
cn ch ng thit lp mc tiu cho chnh bn thn v xc nh gii php cho hnh
ng. H phi l nhng ngi bit rt kinh nghim t chnh nhng vp ng ca bn
thn, l cch tt nht ci bin hnh vi theo hng tch cc. Phi bit cch lm
th no to ra s hng phn trong cng vic. Bi vy, h phi nhn r nhng sai
lm trong thc hin v tm cch lm mi hnh nh trong cng vic, dm ngh,
dm lm v dm chu trch nhim trc tp th c nh th mi c cp di tn
trng v hp tc t lm tng ng lc trong cng vic. lm tt iu ny ngi
qun l c th thc hin vic t nh hng hnh vi theo quy trnh sau.
T lp mc tiu v n nh cc mc t thng v t pht. Da vo mc
tiu chung ca doanh nghip v nhim v, trch nhim c giao, ngi qun l
cn lp ra cc mc tiu c th cho tng n lc cng vic ca bn thn trong tng k,
tng giai on t bn thn thy c cn phi lm g v c th t c g trong
tng giai on thc hin cng vic. T vic lm r cc mc tiu c th ngi qun
l s thy cn tp trung n lc cho tng nhim v nh th no, vic g cn u tin
thc hin trc, vic g c th t t thc hin m vn m bo hon thnh tt nhim
v c giao, hay vic no nn y quyn cho cp di gii ta bt s chng
cho hay qu ti trong cng vic. Hn na, ngi qun l nn suy ngh v n nh
cc phn thng hay cc hnh pht t gn cho cc n lc thc hin cng vic trong
tng lai ca h. Cch t t thng - pht nn suy ngh gn vi nhng iu bn
thn ngi qun l ang yu thch v pht vi nhng iu m bn thn cm thy
ght. Chng hn, bn l ngi thch du lch v c mt ni bn ang mong c ti
, th c th ly kha cnh lm phn thng cho hnh vi xut sc ca bn thn
nu bn hon thnh tt nhim v v c khon thu nhp ln. Tuy nhin, mc ca
t thng v pht cng nn t theo cc mc tha mn tng dn vi chnh bn
thn theo cc kha cnh ca nng lc, kha cnh ca s t qun v kha cnh ca
mc tiu cng vic ch khng nn t ra nhng iu khng th thc hin c m
ch c th tn ti trong suy ngh s lm mt tc dng thc y hnh vi ca chng.
187

Lp cc khu hiu thc y tinh thn. thc hin c hiu qu, th ngi
qun l cn a ra cc khu hiu ring t thu ht s tp trung t tng v to
cm gic phn khch trong thc hin cng vic. Cc khu hiu cn c thit k
ngn gn, d nh, thu ht s ch , v c tnh khi dy tinh thn hng say lm vic.
Cc khu hiu ny cn lm cho ngi qun l thy lun yu thch cng vic ca bn
thn v cm nhn c lm vic l pht trin chnh bn thn, khng nh a v
trong doanh nghip v to c uy tn trc tp th. Cc khu hiu c th nh
quyt tm hon thnh nhim v ng thi hn hay hon thnh nhim v trc
thi hn l s t ho trc tp th hay hon thnh nhim v tc l cng c v pht
trin a v. Cc khu hiu ny nn dn trc bn lm vic khi ngc mt nhn
n s nh mt s ng vin v khch l bn tin ti ch. Tuy nhin, khi cc khu
hiu lm bn cm thy nhm chn th c th t cc khu hiu khc thay th
to ra tm trng mi m trong thc hin cng vic.
Thc hin cc hnh ng c th. Ngi qun l cn nh gi s do dai v
sc thn kinh v th lc xem mc gng sc c th t ti u. Vi cc th
nghim ban u, ngi qun l cn xc nh r mc gng sc bao nhiu l hp
l c th duy tr sc lc lm vic trong khong thi gian di nu khng s lm
tng s cng thng trong cng vic v hu qu l kh c th hon thnh tt nhim
v ng thi hn. Trong cc chng ng thc hin ngi qun l nn xc nh r
nhng im dng chn th dn u c hp l, ph hp vi ng h sinh hc
ca chnh bn thn tip thm sc lc v t gii ta nhng cng thng thn kinh
khng ng c. Ni cch khc, ngi qun l cn bit cch qun l thi gian mt
cc khoa hc. iu gip ngi qun l trnh hin tng cng hng cc loi
cng thng li vi nhau nhm gi c mt phong thi lm vic lun sung sc v
to ra sc ht cc ng nghip v cp di noi theo phn u trong cng vic.
T quan st v nh gi hnh vi c nhn. Trong qu trnh thc hin, ngi
qun l t theo di cc hnh vi thc hin cng vic ca bn thn theo cc mc tiu
c xc lp. T thu thp thng tin cho cc hnh vi c th v nh gi xem hnh
vi no tt? s sai lm xut pht t u? nguyn nhn l g? c th thay i hnh vi
188

nh th no v mc ci bin ca hnh vi ? bng cch no c th t thay i


hnh vi theo hng tch cc hn? Thc t, nhng ngi qun l thnh cng u
cho rng t ng ln t nhng vp ng ca bn thn chnh l cch tt nht pht
trin, gip bn thn mi ngi khng ri vo trng thi thi cc tc l cho a v
ca mnh l nht khng cn phi c gng na, hay bi quan trc hon cnh v iu
chnh l nguyn nhn su xa lm cho h b tt hu v km pht trin.
T thng cho nhng hnh vi xut sc. Khi mt nhim v thc hin hon
thnh nh mong i ca bn thn, ngi qun l cn tin hnh t thng cho chnh
mnh theo nhng vn t lp ra. Trc ht, bn cng nn c nhng li t khen
ngi bn thn, t n n ci vi chnh bn ti phng lm vic hay ti chnh ni
ca bn hoc nhm mt li tng tng v vin cnh tt p ca bn thn, c
ng nghip v cp di tn trng. Nu c kh nng ngay v thi gian v ti chnh
th nn thc hin ngay lp tc cc kha cnh thng ti chnh cho mnh gii ta
cng thng v phc hi sc khe, cn nu cha iu kin th nn t ha vi bn
thn v lp lch trnh cho tng lai s thc hin khch l tinh thn ca chnh bn.
T pht cho nhng hnh vi yu km. Khi mt nhim v t nh gi l cha
hon thnh theo mong i th chnh bn cng phi nghim khc kim im li bn
thn. Tuy nhin khng nn qu d di hay qu kht khe vi bn thn. Nu tc li
v cho qua mi chuyn th s kh xc nh c kha cnh ci bin hnh vi v s
ngh chuyn ri th sau s d tip tc lp li. Nhng ngc li nu qu kht
khe vi bn thn s lm bn ri vo trng thi ca s trm cm, cng thng thy
rng bn thn sao li qu km ci, t li lm bn thy s lm v hu qu cng
khng mun tip tc phn u. iu quan trng khi kim im chnh bn thn, bn
cng cn xc nh nhng s an i v ng vin hng hnh vi theo nhng hng
tch cc theo nguyn tc khen trc - ch sau t m cho bn thn mt hng
i mi v t li lm tng ng lc cho bn thn. ng thi li tip tc suy ngh
thay i cc khu hiu ng vin cho ph hp vi iu kin v hon cnh mi
thu ht s tp trung vo cng vic.
TIU KT CHNG 3
189

To ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc v


doanh nghip nh nc H Ni l vic lm cn thit khch quan, phi c quan
tm thng xuyn lin tc; i hi s phi hp t trung ng n a phng, v
trong mi hot ng qun tr kinh doanh ca chnh doanh nghip.
Nh nc cn to mi trng php l bnh ng, cc doanh nghip nh nc
cn ch ng trong to ng lc, c ng lc thc s th chnh bn thn ngi
qun l cn phi tch cc hp tc nhm t c mc tiu ca doanh nghip v
mc tiu ca chnh mi ngi qun l.
Nh nc v Thnh ph H Ni
m bo c s php l bnh ng cho mi thnh phn kinh t trong kinh
doanh, m bo quyn bnh ng ca mi c nhn trong thit lp quan h lao ng.
Tip tc ch o ci t doanh nghip nh nc theo hng c phn, st nhp, thnh
lp cc tp on kinh t mnh tm c trn a bn H Ni, cho php ph sn nhng
doanh nghip khng c li nhm nng cao hiu qu hot ng ca doanh nghip
nh nc thc s xng ng vi vai tr ch o trong nn kinh t quc dn.
Xy dng quy hoch o to hp l nhm xy dng i ng lao ng v lao
ng qun l c trnh cho pht trin kinh t x hi, p ng nhng i hi
trong tnh hnh mi khi Vit Nam hi nhp AFTA v WTO. Trong , cn c
nhng nh hng o to cp v m ph hp, tin hnh ci tin c phng php
dy v hc, ni dung v chng trnh hc m bo hc i i vi hnh. Kt hp
vi o to quc t ci tin cht lng theo hng hin i nhm nng cao kh
nng thch ng vi s thay i ca mi trng kinh doanh.
Doanh nghip nh nc
Chuyn i c ch qun l doanh nghip, sp xp li b my qun l theo
hng tinh gin, gn nh hot ng nng ng v c hiu qu.
Phn nh r nhim v, trch nhim, tiu chun thc hin cng vic cho tng
v tr cng vic v v tr qun l; cam kt nh gi ng gp ca ngi lao ng,
ngi qun l theo tiu chun thc hin cng vic cng khai c thng nht.
190

To iu kin v mi trng lm vic thun li cho ngi qun l m


ng cho h vng bc tin ti mc tiu mt cch thnh cng qua: tuyn dng b
tr ph hp vi kh nng, s trng; cung cp c hi o to pht trin nng cao
kh nng thch ng vi cng vic; b tr ni lm vic ph hp vi kh nng tm
sinh l; trang b my mc cn thit cng vic c thc hin m bo tc v
cht lng; nh k thit k li cng vic theo hng nng cao gi tr, ph hp vi
kh nng s trng ca ngi qun l v mc tiu ca doanh nghip.
Quan tm ti tha mn c nhu cu vt cht v tinh thn thng qua cc bin
php kch thch thc y ng lc lm vic ca ngi qun l. Trong , tin
cng/ tin lng ph hp vi ng gp ca ngi qun l v mang tnh cnh tranh
trn th trng cn c nht mnh u tin, tip n tr cc khon thng v phc
li ph hp vi c im v mc tiu sn xut kinh doanh ca doanh nghip. N
lc pht trin sn xut kinh doanh cung cp cho ngi qun l nhng v tr vic
lm c cht lng v n nh thc y qu trnh phn u ca h trong doanh
nghip. Xy dng vn ha doanh nghip mnh vi bn sc ring cng c hnh
vi tch cc. Xy dng h thng thng tin hai chiu pht hin v gii quyt kp
thi nhng khc mc trong cng vic. Tng s t qun v thc y tinh thn sng
to vi s tha nhn bng li hay bng khen ng i tng.
Bn thn nh qun l
Lun t rn luyn bn thn m bo s sung sc trong cng vic. T hc
tp nng cao trnh chuyn mn, ngoi ng, vi tnh tng kh nng thch ng
vi s thay i ca mi trng.
Bit cch gii quyt vn mt cch quyt on thng qua xc nh r
nguyn nhn t phn tch tnh hnh thc t xc nh gii php ti u cho tnh
hung c th. Lun tm cch gii ta cng thng trong cng vic tinh thn thoi
mi lm vic c hiu qu thng qua vic xc nh r ngun gc gy ra cng
thng v tm bin php gii ta tng ng. Rn luyn cho bn thn mt k nng
m phn tt nht ginh c thnh cng trong chnh vic gii quyt cc mu
thun ni b v trong cc cuc m phn k kt hp ng kinh doanh, trong
191

chin lc win - win nn c cao bi n m bo tip tc thit lp tt cc


mi quan h trong tng lai do cc bn lin quan u ginh c li ch.
T xc lp mc tiu c th cho tng nhim v thuc cng vic m nhn,
ng thi nghin cu v xc nh con ng tin ti mc tiu mt cch thun li
nht thng qua t t cc khu hiu ng vin bn thn, t nh hng hnh vi thc
hin v nh gi rt ra bi hc t nhng vp ng nhm ci bin hnh vi theo
hng tch cc. ng thi cn bit cch t thng, pht cho chnh nhng hnh vi
tch cc v tiu cc trong qu trnh thc hin nhm t c mc tiu c xc
lp.
192

KT LUN V KIN NGH


To ng lc cho lao ng qun l ni chung v lao ng qun l trong cc
doanh nghip nh nc H Ni ni ring l mt i hi tt yu bi n tc ng
trc tip ti s tn ti v pht trin ca doanh nghip, nh hng n s pht trin
kinh t v n nh x hi ca Th v ca c nc. ng lc ca lao ng qun l
l s khao kht v t nguyn ca bn thn nhm pht huy mi n lc t c
mc tiu c nhn v mc tiu ca doanh nghip. ng lc c to ra t s tc
ng bi nhiu nhn t thuc chnh bn thn ngi qun l nh mc tiu c nhn,
nhu cu, kh nng, c im nhn khu hc v cc yu t mi trng ni ngi
qun l thc hin cng vic nh bn cht cng vic m nhn, k thut v cng
ngh sn xut, iu kin lao ng, chnh sch nhn s, lut php, vn ha dn tc,
v.v. to ng lc cho lao ng qun l cn vn dng mt h thng cc chnh
sch, cc bin php, cch thc qun l tc ng ti nh qun l nhm lm cho h c
ng lc trong cng vic, thc y h hi lng hn vi cng vic v mong mun
c ng gp cho doanh nghip. Trong m hnh tng th trong to ng lc
c la chn nghin cu vic to ng lc cho lao ng qun l trong doanh
nghip nh nc bi n th hin s gn kt tt nht cc gii php ng thi nhm
to ra ng lc cho ngi qun l.
Cng vi tin trnh pht trin kinh t ca Th v c nc ti nm 2020
nc ta c bn tr thnh mt nc cng nghip theo hng hin i th kinh t nh
nc li cng cn cng c a v trong nn kinh t quc dn. Tc l cc doanh
nhgip nh nc cn phi lun n lc vn ln khng nh vai tr ch o trong
nn kinh t quc dn th hin s tin phong trong ng dng khoa hc cng ngh v
kinh doanh c hiu qu. lm c iu ny nht nh cn phi c nhng bin
php ph hp nhm to ng lc cho ngun nhn lc v i ng qun l trong
doanh nghip nh nc H Ni bi suy cho cng s cnh tranh gia cc doanh
nghip l cnh tranh v ngun nhn lc.
Qua qu trnh thu thp thng tin, tm hiu v phn tch v thc trng ng
lc v to ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H
193

Ni theo cc kha cnh nh gi nhu cu, s tha mn ca bn thn ngi qun l


v mc p ng nhu cu ca cp trn vi cp di, v.v, lun n rt ra thc
trng v ng lc lm vic ca lao ng qun l trong doanh nghip nh nc H
Ni. nh gi v cc kha cnh nhu cu v mc tha mn t vic thc hin cc
chnh sch nhn s, lun n rt ra mt s kt lun ng lc ca lao ng qun l
trong cc doanh nghip nh nc H Ni nhn chung cha cao. Ngi qun l
ngy nay i lm vn mun c cng vic ph hp vi kh nng s trng, lng cao,
c vic lm n nh, v c thng tin khi c nhng ng gp, v.v, nhng mc
p ng t pha cc chnh sch ca doanh nghip cha tt. Mc tha mn vi
cc chnh sch qun l mi ch mc trung bnh bi vy hin tng chy mu cht
xm cn tn ti, lm nh hng n s pht trin ca cc doanh nghip nh nc
trong tnh hnh mi.
nh gi nguyn nhn lm hn ch ng lc ca lao ng qun l trong cc
doanh nghip nh nc H Ni, lun n rt ra mt s nguyn nhn c bn nh:
c cu ca doanh nghip cn cng knh, cch thc lm vic quan liu v ca quyn
cn tn ti mt vi b phn lm gim kh nng khi hp trong thc hin mc tiu
ca doanh nghip; vic tuyn dng v b tr cha thc s ph hp vi kh nng s
trng v m bo s cng bng; giao nhim v v trch nhim cha c r rng;
tiu chun thc hin cng vic cn chung chung dn n nh gi thc hin cng
vic cha m bo thc s cng bng v khoa hc; c quan tm n o to, nng
cao trnh cho ngi qun l nhng chng trnh, thi gian v kinh ph cha thc
s hp l v hiu qu; quan h cp trn vi cp di cha cht ch dn ti hp tc
trong cng vic cha t hiu qu cao. iu c bit l th lao cho ngi qun l,
c th l tin lng/ tin cng cha tha mn nhu cu ca ngi qun l v cha
mang tnh cnh tranh trn th trng, vic thc hin thng pht cha m bo nht
qun dn ti trit tiu ng lc lm vic ca nhng ngi c tm huyt vi cng
vic.
Trn c s phn tch v nh gi thc trng ng lc ca lao ng qun l
trong doanh nghip nh nc H Ni, lun n xut mt s quan im nhm
194

to ng lc cho lao ng qun l. To ng lc cho lao ng qun l trong cc


doanh nghip nh nc v doanh nghip nh nc H Ni l vic lm cn thit
khch quan, phi c quan tm thng xuyn lin tc. Trong i hi s phi
hp t trung ng n a phng, v trong mi hot ng qun tr kinh doanh ca
chnh doanh nghip. Nh nc cn to mi trng php l bnh ng, cc doanh
nghip nh nc cn ch ng trong hot ng kinh doanh to ng lc, tuy
nhin thc s c ng lc th chnh bn thn ngi qun l cn phi tch cc hp
tc nhm t c mc tiu ca doanh nghip v mc tiu ca chnh h.
Cc gii php t pha Nh nc v Thnh ph l duy tr c s php l bnh
ng cho mi thnh phn kinh t trong kinh doanh, m bo quyn bnh ng ca
mi c nhn trong thit lp quan h lao ng. Tip tc ch o ci t doanh nghip
nh nc theo hng hin i v hiu qu. Xy dng quy hoch o to hp l
nhm xy dng mt i ng lao ng v lao ng qun l c trnh cho pht
trin kinh t x hi.
Cc gii php t pha doanh nghip nh nc ch yu tp trung vo: quyt
tm i mi c ch qun l doanh nghip, sp xp li b my qun l theo hng
tinh gin, gn nh hot ng nng ng v hiu qu; phn nh r nhim v, trch
nhim, tiu chun thc hin cng vic cho tng v tr trnh tnh trng da dm, nh
gi thc hin cng vic da vo qu trnh v kt qu t c trong cng vic bng
cc phng php khoa hc; to iu kin v mi trng lm vic thun li thng
qua tuyn dng v b tr ph hp vi kh nng s trng, o to - pht trin ng
i tng, b tr ni lm vic ph hp kh nng tm sinh l, trang b my mc cn
thit cng vic c thc hin tt, nh k thit k li cng vic theo hng nng
cao gi tr; tha mn nhu cu vt cht v tinh thn ca ngi qun l thng qua tr
cng tng xng vi ng gp v mang tnh cnh tranh, cung cp thng v phc
li ph hp vi c im v mc tiu kinh doanh ca doanh nghip, cung cp c
hi vic lm c cht lng v n nh thc y qu trnh phn u ca h trong
doanh nghip, xy dng vn ha mnh vi bn sc ring cng c hnh vi tch
cc, thng tin m bo thng sut v tng s t qun trong cng vic.
195

T pha bn thn nh qun l, cc gii php hng vo vic t rn luyn sc


kho m bo s do dai trong cng vic; lun phn u t hc tp nng cao
trnh chuyn mn, ngoi ng, vi tnh tng kh nng thch ng vi thay i ca
mi trng; pht trin cc k nng qun l c bn nh gii quyt vn nhanh
nhng hiu qu, gii ta cng thng tinh thn lun thoi mi, rn luyn k nng
m phn s dng chin lc win - win; ch ng lp mc tiu c th cho tng
nhim v thuc cng vic m nhn, bit cch t nh gi tin trnh thc hin cng
vic ca bn thn km theo cc bin php t thng v pht cho chnh nhng hnh
vi tri qua trn con ng tin ti mc tiu c nhn v mc tiu doanh nghip.
Kin ngh
To ng lc cho lao ng qun l trong cc doanh nghip nh nc H
Ni l mt i hi cp thit v thng xuyn phi c quan tm xy dng, duy
tr v pht trin mt i ng qun l thc s c tm huyt vi cng vic, trung
thnh v lm vic v mc tiu ca doanh nghip. Tuy nhin, nhng nghin cu c
phm vi ln v su v ng lc ca lao ng qun l trong doanh nghip nh nc
ni ring v trong cc loi hnh doanh nghip khc cn hn ch. Cc chnh sch v
bin php to ng lc cho i ng qun l nhm thc y s pht trin ca doanh
nghip nh nc c nhng chuyn bin nht nh nhng hiu qu cha cao.
tng ng lc lm vic ca i ng qun l nhm thc y hiu qu sn xut kinh
doanh ca doanh nghip nh nc th cn c s u t nghin cu su hn c v l
lun, chnh sch v cc gii php c th quy m ln hn v ton din hn.
Lun n phn no em li nhng ng gp nht nh trong nghin cu,
nhng cn tn ti mt vi hn ch nht nh. Mt l, do hn hp v thi gian, v
kinh ph nn qu trnh kho st ch tin hnh thu thp thng tin qua mt s lao ng
qun l mt s ngnh c bn thuc doanh nghip nh nc, mt s doanh nghip
t nhn v doanh nghip c vn u t nc ngoi trn a bn H Ni, do kt
qu iu tra ch phn nh khi qut v ng lc v to ng lc cho lao ng qun
l trong cc doanh nghip nh nc H Ni. tin cy ca nghin cu s tng
nu c iu kin m rng mu iu tra. Hai l, kh khn xut pht t thng tin
196

thng k cha c y v su sc. Nh vy, nhng hn ch ny xut pht t


nhng kh khn khch quan v thi gian, kinh ph v s liu thng k.
197

DANH MC MT S CNG TRNH C CNG B CA TC GI


C LIN QUAN N TI NGHIN CU
1. V Th Uyn (2000), Thnh vin ti Xy dng tiu chun chc danh v xc
nh bin ch vin chc hp l ca Trung tm tin hc v t ng ha PIAC
Tng cng ty xng du Vit Nam, Bo v thng 12.
2. V Th Uyn (2001), Vn ha dn tc v nh hng ca n n hot ng qun
tr nhn lc trong xu hng ton cu ha, Tp ch Kinh t v Pht trin, (S
chuyn thng 11), tr. 51-52.
3. V Th Uyn (2002), ng tc gi bi vit Mt s iu cn bit trong phng vn
tuyn chn nhn lc, Tp ch Kinh t v Pht trin, (61), tr. 48-50.
4. V Th Uyn (2005), Thnh vin ti To vic lm cho ngi lao ng b nh
hng trong qu trnh th ha Huyn Thanh Tr - H Ni , ti cp b,
bo v thng 7.
5. V Th Uyn (2006), Vn ha doanh nghip - Mt ng lc ca ngi lao
ng, Tp ch Lao ng v x hi, (294), tr. 24-26.
6. V Th Uyn (2007), ng lc i vi lao ng qun l: L lun v thc tin
Vit Nam, Tp ch Lao ng v x hi, (319), tr. 29-31.
7. V Th Uyn (2007), Gii ta s cng thng trong cng vic duy tr ng lc
lm vic ca lao ng qun l trong doanh nghip Vit Nam Tp ch Kinh t
v Pht trin, (124), tr. 24-26.
198

TI LIU THAM KHO


TING VIT
1. B mn T chc lao ng khoa hc - HKTQD (1994), T chc lao ng khoa
hc trong x nghip, tp I, NXB Gio dc, H Ni.
2. B mn T chc lao ng khoa hc - HKTQD (1994), T chc lao ng khoa
hc, tp II (lu hnh ni b).
3. B lao ng thng binh v x hi (2006), Nin gim thng k lao ng thng
binh v x hi 2005, NXB Lao ng - x hi, H Ni.
4. Cc thng k thnh ph H Ni (2006), Nin gim thng k H Ni 2005, Cng
ty in Khoa hc k thut, H Ni.
5. Mai Quc Chnh, Trn Xun Cu (2000), Gio trnh Kinh t lao ng, NXB Lao
ng - x hi, H Ni.
6. Carnegie, D (1994), c nhn tm - B quyt ca thnh cng, NXB Tng hp
ng Thp (Nguyn Hin L v P.Hiu dch).
7. Mai Quc Chnh (1999), Nng cao cht lng ngun nhn lc p ng yu cu
cng nghip ha, hin i ha t nc, NXB Chnh tr quc gia, H Ni.
8. Trn Kim Dung (2000), Qun tr ngun nhn lc, NXB i hc quc gia, Thnh
ph H Ch Minh.
9. ng cng sn Vit Nam - Thnh y H Ni (2006), Vn kin i hi i biu
ln th XIV ng B Thnh ph H Ni, H Ni.
10. ng cng sn Vit Nam (2006), Vn kin i hi i biu ton quc ln th
X, NXB Chnh tr quc gia, H Ni.
11. ng cng sn Vit Nam (2001), Vn kin i hi i biu ton quc ln th
IX, NXB Chnh tr quc gia, H Ni.
12. ng cng sn Vit Nam (1996), Vn kin i hi i biu ton quc ln th
VIII, NXB Chnh tr quc gia, H Ni.
13. M Hnh (2001), Unilever Vit Nam: Pht trin nh con ngi v v con
ngi, Tp ch lao ng v x hi, (s thng 9).
199

14. Hoa Lin (1998), Cng on cng ty Sony Vit Nam (TP H Ch Minh): Chm
lo i sng cho ngi lao ng , Bo Lao ng, (s thng 11).
15. Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB & XH (2006), Bo co kt
qu iu tra v tin lng, vic lm mt s doanh nghip trn a bn H Ni
nm 2002, 2005, H Ni.
16. Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB & XH (2006). Bo co kt
qu kho st nhu cu tuyn lao ng qu IV nm 2005, nm 2006 v cc nm
2007 n 2010 ti H Ni, H Ni.
17. Vit Phong (2006), C phn ha cha thot cnh na vi,
http://www.vnexpress.net, ngy 21/9.
18. Vit Phong (2006), C phn ha tt c ngn hng quc doanh,
http://www.vnexpress.net, ngy 21/9.
19. Quc hi nc Cng ha x hi ch ngha Vit Nam (2002), B lut lao ng
ca nc cng ha x hi ch ngha Vit nam ( sa i, b sung nm
2002), NXB Lao ng - x hi, H Ni.
20. Quc hi nc Cng ha x hi ch ngha Vit Nam (2003) Lut doanh nghip
nh nc cng ha x hi ch ngha Vit Nam, Cng bo, (1) (01/01/2004).
21. Nguyn Ngc Qun, Nguyn Vn im (2004), Qun tr nhn lc, NXB Lao
ng-x hi, H Ni.
22. Nguyn Ngc Qun, V Th Uyn (2002), Mt s iu cn bit trong phng
vn tuyn chn nhn lc, Tp ch Kinh t v Pht trin, s 61 (thng 7).
23. Bi Anh Tun (2002), Hnh vi t chc, Trng i hc Kinh t Quc dn H
Ni.
24. Phm c Thnh (1995), Gio trnh Kinh t lao ng, NXB Gio dc, H Ni.
25. Tn Ngn Trc (2001), Thi i kinh t tri thc, NXB Chnh tr quc gia, H
Ni (Ngi dch Trn c Cung & Nguyn Hu c).
26. Trng i hc Kinh t Quc dn (1999), Gio trnh L thuyt qun tr kinh
doanh, NXB Khoa hc k thut, H Ni.
200

27. Trng i hc Kinh t Quc dn (2001), Kt qu tng hp phiu iu tra v


phng vn lnh o v cn b qun l cc doanh nghip (d n iu tra thc
trng i ng cn b qun l cc doanh nghip Vit Nam hin nay v nhng
kin ngh), H Ni.
28. Lng Vn c (2003), Tm l hc lao ng, Trng i hc Kinh t Quc dn
H Ni.
29. Lng Vn c, Phm Thy Hng (2003), X hi hc lao ng, Trng i
hc Kinh t Quc dn H Ni.
30. V Th Uyn (2006), Kt qu kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun
l trong mt s doanh nghip H Ni, H Ni.
31. V Th Uyn (2001), Vn ha dn tc v nh hng ca n n hot ng
qun tr nhn lc trong xu hng ton cu ha, Tp ch Kinh t v Pht trin,
s chuyn thng 11.
32. V Th Uyn (2006), Vn ha doanh nghip - Mt ng lc ca ngi lao
ng, Tp ch Lao ng v x hi, (294) t ngy 1-15/9.
33. V Th Uyn (2000), Thnh vin ti Xy dng tiu chun chc danh v xc
nh bin ch vin chc hp l ca Trung tm tin hc v t ng ha PIAC
Tng cng ty xng du Vit Nam, Bo v thng 12.
34. Vin khoa hc lao ng v cc vn x hi (1996), iu kin lao ng trong
cc doanh nghip Vit nam, NXB chnh tr quc gia, H Ni.
35. Vin nghin cu v qun l Trung ng (2002) Gii thiu v kt qu iu tra
u tin v c phn ha cng b cho n ht ngy 15/7/2002, Thi bo kinh
t Si Gn.
36. http://www.vnexpress.net (2004), Thnh cng nh bit li ko tp th, ngy
17/8.
37. http://www.vnexpress.net (2004) Trit tiu ng lc lm vic, , ngy 23/4.
38. http://www.vtv.vn/vi-vn/kinhnghiem (2005), Nm ng tm l nhn vin,
ngy 23/4 .
201

39. http://www.vnexpress.net (2005), Cch to ng lc cho nhn vin, ngy


22/3.
40. http://www.vnexpress.net (2005), tr thnh mt nh qun l gii, ngy
11/3.
41. http://www.vnexpress.net (2005),Chnh sch nhn s quyt nh s cng hin,
ngy 14/3.
42. http://www.vnexpress.net (2005), V sao ngi ti ra i?, ngy 7/9.
43. http://www.vnexpress.net (2007), Mc tiu hon thnh c phn ha doanh
nghip vo nm 2010, ngy 14/5.
44. http://www.vnexpress.net (2007), C phn ha doanh nghip nh nc - thc
trng v gii php, ngy 3/4.
TING ANH
45. Apostolou, A. (2000 Jan), Employee involvement - report produced for the EC
funded project, Technical University of Crete.
46. Carnall, C. (1995), Managing change in organizations, Prentice Hall Europe,
second edition.
47. Cherrington, D.J. (1995), The management of human resources, Prentice Hall
International, Inc.
48. Ebert, R.J., Griffin, R.W. (1998), Business essentials, Prentice Hall
International, Inc, second edition.
49. http://www.employer-employee.com/motivat.html (2004) How to motivate
employees without using money, Retrieved Jan 1.
50. Griffin, M., Moorhead, G. (2001), Organizational behavior: Managing people
in organizations, Houghton Mifflin company, sixth edition, New York.
51. Gracia, J. (2005), The single most important principle of employee motivation
Retrieved March 16, 2005, from the World Wide Web:
http://www.motivation123.com/earticle5.html.
202

52. Gracia, J. (2005), Three secrets to creating a dedicated workforce. Retrieved


March 16, 2005, from the World Wide Web:
http://www.motivation123.com/earticle4.html.
53. Hendry, C. (1995), Human resource management: a strategic approach to
employmen, Butterworth-Heinemann Ltd, Oxford.
54. Jick, T.D. (1993), Managing change: cases and concepts, The McGraw-Hill
companies, Inc, United States of America.
55. Kerzner, H. (1998), Project management: a systems approach to planning,
scheduling, and controlling, John Wiley & Sons, Inc, Canada.
56. Laudon, K.C., Laudon, J.P. (1996), Management Information System, Prentice
Hall International, Inc, United State of America.
57. Leap, T.L., Crino, M.D. (1990), Personnel/human resource management,
Macmillan Publishing Company, New York.
58. Lindner, J.R. (1998, June), Understanding employee motivation, Journal of
Extension, 36 (3). Retrieved March 15, 2005, from the World Wide Web:
http://www.Lindner.16@osu.edu.
59. Mead, R. (1994), International management: Cross cultural dimensions,
Hartnolls Limited, Great Britain..
60. Newbold, P. (1995), Statistics for Business and Economics, Prentice Hall
International, Inc, United State of America.
61. Noe, Hollenbeck, Gerhart, Wright (1996), Human resource management:
gaining a competitive advantage, The McGraw-Hill companies, Inc, United
States of America.
62. Noe, R.A. (1999), Employee training & Development, The McGraw-Hill
companies, Inc, United States of America.
63. Noori, H., Radford, R. (1995), Production and Operations Management, The
McGraw-Hill companies, Inc, United States of America.
203

64. Pearce, J.A., Robinson, R.B. (1997), Formulation, Implementation, and Control
of Competitive Strategy, Times Mirror Higher Education Group, Inc, United
State of America.
65. Salvatore, D. (1998), International Economics, Prentice Hall International, Inc,
United State of America.
66. Steers, R.M., Black,J.S. (), Organizational behavior, Harper Collins College
Publishers, fifth edition.
67. Whetten, D.A., Cameron, K.S. (1991), Developing management skills. United
State of America: Harper Collins Publishers Inc.
68. Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A global
perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.
69. Wright, P.C., Mondy, R.W., Noe, R.M. (1996), Human resource management,
Prentice Hall Canada, Ontario.
70. Zimmer, E. (1996), Employee Motivation, The Entrepreneur Network.
Retrieved March 16, 2005, from the World Wide Web:
http://www.tenonline.org/art/9611.html.
204
205

PH LC
PH LC 1
Bng 1.1 Cng nhn v gim st vin mun g t cng vic ca h
Yu t Cng nhn chnh Gim st vin
Cng vic th v 1 5
S nh gi y cc cng vic lm 2 8
Cm gic lm ch s vt 3 10
m bo cng vic 4 2
Lng cao 5 1
Thng tin v pht trin trong t chc 6 3
iu kin lm vic tt 7 4
S trung thnh 8 6
K lut nghim minh 9 7
S ng cm vi nhng vn c nhn 10 9

Ngun: Kovach (1987) trch t Mead, R. (1994), International Management,


Blackwell business.
Ghi ch: Mc quan trng: 1 l quan trng nht, 10 l km quan trng nht.
Bng 1.2 Yu t cng vic m ngi lao ng c, Nht Bn v M quan
tm
Y t cng vic c Nht Bn M
Cng vic th v 3 2 1
Lng cao 1 5 2
Quan h ng nghip tt 4 6 7
m bo cng vic tt 2 4 3
Cng vic ph hp vi kh nng s trng 5 1 4
T ch trong cng vic 8 3 8
C hi hc tp 9 7 5
Tnh a dng trong cng vic 6 9 6
Thi gian lm vic thch hp 7 8 9
iu kin lm vic tt 11 10 11
C hi thng tin 10 11 10

Ngun: England (1986), Trch t Mead, R. (1994), International Management,


Blackwell business.
Ghi ch: Mc quan trng: 1 l quan trng nht, 10 l km quan trng nht.
206

Bng 1.3 Mt s c im khc bit gii tnh theo Deborah Sheppard


Gii tnh nam Gii tnh n
L gc Trc gic
Hp l Tnh cm
Nng ng Phc tng
Bo gan Kh nng nhn xt ngi khc
S dng chin lc T pht
c lp Tnh mu t
Thch cnh tranh Hp tc
Ngi dn ng v quyt nh Ngi ng h v t trung thnh

Ngun: Lng Vn c (2003), Tm l hc lao ng, HKTQD, H Ni


Bng 1.4 Biu hin khc bit gii tnh trong nhm cc nh qun l
Kha cnh Kt qu
Hnh vi
- nh hng nhim v Khng khc bit
- nh hng con ngi Khng khc bit
- nh gi tnh hiu qu Nam thch hn
- Phn ng vi nhn vin c thnh Hi khc bit: nam thng nhn mnh hn
tch km
- nh hng n chin lc Hi khc bit: nam s dng khong chin lc rng hn, thng
thin v s lc quan. S khc bit gim xung khi n qun l c
s t tin cao.
ng lc Khc bit khng nhiu: n cng rt c ng lc gn vi s thnh
cng a v ca h
S cam kt Khng c bng chng c th v s khc bit
Phn ng ca cp di Khng khc bit khi h to c uy tn

Ngun: Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A
global perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.
Bng 1.5 Tnh trng nh xng ti ni sn xut
Tiu thc T l (%)
Cht chi 8,50
Dt nt 1,54
m thp 23,22
Sn trn, g g 8,53
Khng thng thong 13,94
207

Ngun: Vin khoa hc lao ng v cc vn x hi (1996), iu kin lao ng


trong cc doanh nghip Vit Nam, NXB Chnh tr quc gia, H Ni.
Bng 1.6 Tnh trng bnh ngh nghip trong mt s ngnh
Ngnh T l ngi nhim Silicose (%)
Vt liu chu la 39,9
Xay khong sn 28,8
Khai thc 27,7
c kim loi 25,5
Luyn cn thp 24,8
Khai thc than 12,3

Ngun: Vin khoa hc lao ng v cc vn x hi (1996), iu kin lao ng


trong cc doanh nghip Vit Nam, NXB Chnh tr quc gia, H Ni.
Bng 1.7 Tnh trng ngh, cng vic c ting n vt tiu chun
Nghnh T l (%)
Cng nghip ng tu 88
Sa cha c kh 74
Luyn kim en 70
Khai thc, sn xut vt liu 54
Vn ti ng thy 53
Vn ti ng st 50
Dt 42

Ngun: Vin khoa hc lao ng v cc vn x hi (1996), iu kin lao ng


trong cc doanh nghip Vit Nam, NXB Chnh tr quc gia, H Ni.

Bng 1.8 S thch trong cng vic ca nhng ngi c nhu cu cao v thnh t, lin
kt v quyn lc
Nhu cu c nhn S thch trong cng vic V d
Nhu cu thnh t cao Trch nhim c nhn; mc tiu Nhn vin bn hng vi n t
thch thc v c th t c; hng ln, c c hi nhn c phn
thng tin phn hi v kt qu thc thng v pht trin
hin cng vic
Nhu cu lin kt cao Quan h con ngi; c hi giao i din dch v khch hng
tip
Nhu cu quyn lc cao C th tc ng n ngi khc, Trao nhim v lm trng nhm,
c tha nhn, c ch mt nhim v quan trng
208

Bng1.9 Hai nhm yu t theo hc thuyt ca Herzberg


Cc yu t v sinh, mi trng Cc yu t ng lc
(phm vi cng vic) (ni dung cng vic)
- Hng dn cng vic - S thnh t trong cng vic
- iu kin lm vic - S cng nhn thnh tch
- Cc quan h con ngi - C c hi thng tin
- Cc chnh sch nhn s v cch qun l - Cng vic c ngha
- Tin lng v phc li - Phn chia nhim v, trch nhim thuc cng
vic r rng
Bng 1.10 ng dng ca hc thuyt k vng trong qun l
Cc bin k vng Cu hi c nhn Bin php qun l
E C th t c mc La chn ngi c kh nng, o to h c th
nhim v mong mun? vn dng c cc k nng, to iu kin thun li
cho thc hin cng vic, xc nh cc mc tiu
thnh tch.
I S t c kt qu no Lm r cc cam kt v mt tinh thn; thng bo v
trong thc hin cng quan h gia kt qa vi phn thng tng ng, v
vic? xc nh r cc mc thng cho cc mc thnh tch
khc nhau.
V Mc gi tr no c Xc nh cc mong i ca c nhn, s dng linh
th gn vi cc kt qu hot cc phn thng sn c tha mn cc nhu
tng ng? cu .
S 1.1 Quan h gia nhn cch vi yu t di truyn v mi trng

Mi trng
Di truyn Nhn cch - Yu t vn ha
- Yu t x hi
Ngun: Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A
global perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.
S 1.2 Qu trnh pht trin nhn cch c nhn
209

Trng thnh

Hnh vi a dng

Ti S thch su sc
nh hng di
Th hin nhiu
Cha trng thnh c lp
Hnh vi hn ch
S thch nng cn
Th ng
Ph thuc
t th hin
Ngun: Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A
global perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.
S 1.3 M hnh kt hp cc bin trong thuyt ngu nhin
I II III IV V VI VII VIII
Cc mi quan h lnh Tt Tt Tt Tt Xu Xu Xu Xu
o - nhn vin
Cu trc ca nhim v c Khng c c Khng c
xc lp xc lp xc lp xc lp
Quyn lc thuc a v Mnh Yu Mnh Yu Mnh Yu Mnh Yu
nh lnh o

Ngun: Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A
global perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.
Ch thch: - Tnh hung I, tr thnh mt nh lnh o thnh cng kh d dng khi
bn thn h c mi quan h tt vi nhn vin, cc nhim v c xc
nh r v quyn lc thuc phm vi mnh.
- Tnh hung VIII, nh lnh o kh c th t c thnh cng khi cc
bin s u khng ng h.

S 1.4 Ba cp ca vn ha doanh nghip


210

Kha cnh bn
Vn ha
ngoi, b ni ca
vn ha t chc quan st c

Gi tr c
chia s

Gi
nh
chung

Kha cnh su,


bn trong ca
vn ha t chc
Ngun: Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A
global perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.

S 1.5 H thng th bc nhu cu ca Maslow


211

T hon
thin

c tn trng

Nhu cu x hi

Nhu cu an ton

Nhu cu sinh l

Ngun: Ebert, R.J., Griffin, R.W. (1998), Business essentials, Prentice Hall
International, Inc, second edition.
S 1.6 Qu trnh pht trin nhu cu c nhn theo hc thuyt ERG

Cha tha Cng c mong Tha mn nhu


mn nhu cu mun cu

Cha tha mn Coi trng Tha mn


nhu cu pht trin
nhu cu pht trin nhu cu pht trin

Cha tha mn Coi trng Tha mn


nhu cu quan h
nhu cu quan h nhu cu quan h

Cha tha mn Nhn mnh Tha mn


nhu cu tn ti
nhu cu tn ti nhu cu tn ti
Ngun: Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A
global perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.

S 1.8 M hnh hc thuyt k vng


212

N lc- thnh Kh nng


tch

Thnh tch-phn
thng ng lc Thnh tch

Gi tr Tip nhn C hi
phn thng vai tr thc hin

Ngun: Steers, R.M & Black,J.S., Organizational behavior, Harper Collins College
Publishers, fifth edition.
S 1.9 Quan h gia cc bin xc nh ng lc lao ng trong hc thuyt
k vng

t c nhn c
N lc Thnh tch Phn thng
km theo

E I V

Ngun: Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A
global perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.
S 1.10 So snh tnh cng bng l bin tc ng ti quan h gia quyn li,
s tha mn v thc hin cng vic

Ngi qun l C nhn so snh tnh Tha mn, tc ng


phn chia quyn cng bng n hnh vi lm vic
li
Ngun: Wood, J., Wallace, J., Zeffane, R.M. (2001), Organizational behavior: A
global perspective, John Wiley & Sons Australia, Ltd, Milton.
S 1.11 Quan h gia t mc tiu vi kt qu lm vic

- To ra s tp trung Thc y
Dn ti Kt qu
tng kt qu
- Tng n lc c nhn thc hin
t mc tiu cng vic
- Cng c tnh lin tc ca nhim
213

Ngun: Steers, R.M & Black,J.S., Organizational behavior, Harper Collins College
Publishers, fifth edition.

S 1.12 Qu trnh t mc tiu

Bc 1 Bc 2 Bc 3

Xy dng mc tiu Lm cho ngi lao ng To iu kin, cung cp


c th, v thch thc chp nhn mc tiu thng tin phn hi ngi
Ngun: Steers, R.M & Black,J.S, Organizational behavior, Harper Collins College
Publishers, fifth edition.

S 1.13 Quan h gia mc ca mc tiu v kt qu thc hin cng vic

Cao

Trung bnh
Kt
qu
cng
vic
Thp
Thp Va phi Hi kh Khng th

kh ca mc tiu
Ngun: Nghin cu ca Locke & Latham trong A Theory of Goal setting and Task
Performance, Englewood Cliffs.N.J.: Prentice Hall, 1990
214

PH LC 2
iu tra v ng lc lm vic ca lao ng qun l trong cc doanh nghip
H Ni
iu tra thng qua bng hi
Tc gi tin hnh iu thng qua kho st bng bng hi v phng vn trc
tip mt s lao ng qun l nm cc cung v khc nhau t gim c ti lao ng
chuyn mn trong cc phng ban chc nng thuc cc doanh nghip nh nc,
ngoi nh nc v u t nc ngoi. Trong , s doanh nghip iu tra tp trung
ch yu vo doanh nghip nh nc l 40 doanh nghip (chim 67,79% s doanh
nghip iu tra). Cn s doanh nghip ngoi nh nc v u t nc ngoi vi t
l t hn nhm mc ch tham kho so snh tng ng vi s doanh nghip
ngoi nh nc (11 doanh nghip, chim 18,64%), s doanh nghip u t nc
ngoi (8 doanh nghip, chim 13,56%). Cc doanh nghip c iu tra phn theo
cc nhm ngnh v loi hnh nh sau.
Bng 2.21 Mu doanh nghip iu tra theo loi hnh v nhm ngnh
n v: Doanh nghip
Nhm ngnh Loi hnh doanh nghip
DNNN NNN TNN
Cng nghip 18 4 2
Giao thng, vn ti 3 2 0
Xy dng 9 2 2
Thng mi, dch v 10 3 4
Tng s 40 11 8
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip H Ni nm 2006, tc gi.
Mu iu tra: Tc gi pht ra 200 phiu trong doanh nghip nh nc, thu v
150 phiu trong c 128 phiu hp l. Pht ra 80 phiu trong doanh nghip ngoi
nh nc (cng ty c phn v trch nhim hu hn) thu v 70 phiu, trong c 55
phiu hp l. Pht ra 70 phiu trong doanh nghip c vn u t nc ngoi thu v
215

60 phiu trong c 45 phiu hp l. S dng chng trnh SPSS x l s liu


cho tc gi cc thng tin cn thit s dng vo vic phn tch su v ng lc lao
ng ca lao ng qun l trong doanh nghip nh nc H Ni trong lun n.
iu tra thng qua phng vn trc tip
i tng phng vn trc tip khong 30 ngi bao gm nhm lnh o cp
cao (gim c, ph gim c doanh nghip), qun l trung gian, qun l tc nghip
v nhm chuyn mn trong mt s doanh nghip nh nc, ngoi nh nc, u t
nc ngoi v mt s chuyn gia c uy tn lm vic trong cc V, Vin thuc cc
B, S, Tng cc ca Trung ng v Thnh ph H Ni nhm tm hiu thng tin
su phc v cho vic phn tch trong lun n.
216

PH LC 3
Bng 2.16 Tin lng bnh qun ca lao ng chuyn mn k thut theo hnh
thc s hu, a phng
n v: Nghn ng/thng
a phng Nh nc Ngoi nh nc u t nc
ngoi
H Ni 1254 1688 4132
Qung Ninh 1695 2130 3569
Vnh Phc 795 1876 2013
Hi Dng 1225 1428 1534
Hu 1765 1199 2139
Nng 1662 1521 1211
Khnh Ha 1442 1315 1391
kLi 1276 1112 2202
Bnh Dng 1931 1864 2005
TP. HCM 2444 2352 3491
Kin Giang 1697 1755 5279
Cn Th 1444 1357 2569
Ngun: iu tra mu mt s c s doanh nghip v ngi lao ng nm 2005,
Phng thng k, V k hoch ti chnh, B LTB v XH.
Bng 2.19 S v nh cng mt s Tnh/ Thnh ph trng im
n v: V
Nm 2001 2002 2003 2004 2005
Tng s 73 78 119 103 152
TP. HCM 36 39 57 41 52
ng Nai 6 13 24 27 41
Bnh Dng 21 11 12 10 7
Cc tnh khc 10 15 26 25 52
Ngun: Nin gim thng k lao ng thng binh v x hi 2005.
217

Bng 2.27 Cc kha cnh nh gi ca ngi qun l v cng vic h ang m


nhn
Tiu thc Trung Trung Mt
bnh v
1. Hi lng vi v tr cng vic hin ti 3,82 4 4
2. Cng vic ph hp vi nng lc, s trng 4,06 4 5
3. S hng dn cng vic ca ngi qun l trc 3,49 4 4
4. Hiu k vng ca doanh nghip v s ph hp vi thc t 3,72 4 4
5. Ni dung cng vic phong ph v a dng 3,74 4 4
6. c to iu kin pht huy sng to, nng lc, s trng 3,84 4 4
7. Cng vic ang lm mang li c hi thng tin, trin vng 3,60 4 4
pht trin
8. Tnh chnh xc, cng bng trong nh gi thc hin cng vic 3,36 4 4
9. Ngi qun l trc tip thng ng vi ti v s lng v 3,89 4 4
cht lng thc hin cng vic ca ti.
10. Doanh nghip lun tha nhn nhng thnh tch ng gp ca 3,67 4 4
ti bng nhng hnh ng c th.
11. Ti cm thy bn thn c trang b kin thc thc 3,66 4 4
hin cng vic hin ti ca mnh.
12. Ti tin rng cc k nng v kh nng ca bn thn rt ph 3,98 4 4
hp vi cc nhim v v trch nhim trong cng vic ca
mnh.
13. Ti tin rng ti c ngun lc v s tr gip ca cp trn 3,78 4 4
thc hin tt cng vic ca mnh.
14. Ti lun nhn c s hp tc ca ng nghip trong thc 3,88 4 4
hin nhim v ca mnh.
15. Doanh nghip lun to iu kin v mi trng lm vic 3,86 4 4
thun li ti hon thnh tt cng vic.
16. Ti cho rng ch lm vic v ngh ngi ca doanh nghip 3,78 4 5
218

l hp l.
17. Ti tin rng cc khon thng c phn chia mt cch cng 3,65 4 4
bng da trn kt qu thc hin cng vic.
18. Ti hi lng vi mc thu nhp ang c hng. 3,47 4 4
19. Mc thu nhp m ti nhn c l tng xng vi sc lao 3,53 4 4
ng m ti b ra.
20. Ngi qun l trc tip ni rng ti cha n lc ht sc 3,54 3 3
thc hin cng vic ca mnh nhng ti phn i.
21. Doanh nghip lun to iu kin ti hc tp nng cao 3,57 4 4
trnh p ng tt hn vi yu cu cng vic ngy cng
phc tp.
22. Doanh nghip thng h tr hon ton kinh ph ti c th 3,32 3 3
tham gia cc kho hc cn thit cho cng vic.
23. Doanh nghip ch nh hng cho ti nn hc chng trnh 3,15 3 3
g b sung kin thc cho cng vic m khng t t chc
cung cp chng trnh .
24. Cc chng trnh o to s c tc dng hn nu n c t 3,95 4 5
chc cht ch hn v ni dung o to st thc t hn.
25. Ti c th thc hin cng vic hin ti tt hn nu ti c 4,04 5 5
o to nhiu hn.
26. Ti tin rng cng vic ca ti qu kh i vi kh nng hin 2,45 2 2
ti ca mnh.
27. Ti tin rng kt qu thc hin cng vic ca mnh b hn ch 3,25 3 4
l do thiu s cung cp v ngun lc h tr thc hin.
28. Ti tin rng gim c ca ti rt quan tm ti vic phn chia 3,75 4 5
cc khon thng.
29. Ti tin rng cc k vng ca gim c v ti l khng r 3,18 3 3
rng v c hi cht phi thc t.
30. Ti khng nhn thy r mi quan h ln gia kt qu thc 3,27 3 3
hin cng vic cao vi phn thng v c hi ln.
31. Doanh nghip lun quan tm n i sng tinh thn ca 3,74 4 4
219

nhn vin, v quan tm gip cc vn c nhn.


32. Ti ang lm vic trong mt bu khng kh tm l tp th 3,78 4 4
vui v, thoi mi v tin tng.
33. Ti hi lng vi phong cch qun l ca cn b lnh o 3,73 4 4
trong doanh nghip.
34. Ngi qun l lun khuyn khch cp di ng gp kin 3,72 4 4
cho vic ra quyt nh qun l.
35. Mi nhn vin u c c hi tip cn thng tin v tm hiu 3,81 4 4
v tnh hnh hot ng ca doanh nghip.
36. Ngi lnh o cp trn lun phn cp quyn lc cho cp 3,77 4 4
di theo ng chc trch.
37. Cc chnh sch nhn s lun c xy dng, cng khai vi 3,70 4 3
mi thnh vin trong doanh nghip ngay t ban u.
38. Ni dung cc chnh sch nhn s d hiu v ph hp vi tnh 3,95 4 4
hnh pht trin ca doanh nghip.
39. Ngi qun l trc tip lun gii thch cho ti hiu r nhng 3,53 4 4
vn m bn thn ti thy khc mc trong chnh sch qun
l.
40. Vic thc hin cc chnh sch nhn s lun m bo cng 3,53 3 3
bng vi tt c mi ngi.
41. Doanh nghip lun cho ti bit r nhng nh hng tng 3,74 4 4
lai ca doanh nghip.
42. Vic hiu r nhng nh hng ca doanh nghip gip ti 4,01 4 4
xc nh r c mc tiu phn u ca bn thn trong doanh
nghip.
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ch thch: Gi tr trung bnh (gi tr tnh bnh qun gia quyn), Mt (gi tr c
la chn nhiu nht), trung v (im ti mt na s ngi la chn thp hn,
mt na s ngi la chn l cao hn)
220

Bng 2.33 T nh gi v cch qun l cp di ca ngi lnh o trc tip


Tiu thc Trung Trung Mt
bnh v
1. Ti lun tip cn vn va pht sinh trong thc hin cng 3,74 4 4
vic ca nhn vin bt k vn pht sinh bi l do g.
2. Ti thng xy dng tiu chun thc hin cng vic r rng 3,91 4 5
lm c s nh gi thc hin cng vic ca nhn vin.
3. Ti thng a ra yu cu phi cung cp dch v o to v 3,85 4 4
thng tin gip cho nhn vin thc hin cng vic tt hn.
4. Ti lun thng thn v trung thc khi cung cp thng tin phn 4,02 4 5
hi v kt qu thc hin cng vic v ch ra nhng c hi trong
tng lai cho nhn vin.
5. Ti p dng nhiu loi thng khc nhau tha nhn v thc 3,80 4 5
y nhng kt qu thc hin cng vic ca nhn vin.
6. Khi vic k lut l cn thit, ti xc nh r vn , ch ra 4,09 4 5
nhng hu qu ca n, v gii thch cho nhn vin bit nn lm
g sa i theo s k vng ca doanh nghip.
7. Ti lun quan tm n thit k nhng cng vic lm cho 3,77 4 5
chng lun th v, hp dn v i hi s n lc ca nhn vin.
8. Ti xc nh r cc mc thng cho kt qu thc hin cng 3,76 4 5
vic v thng bo cho mi ngi bit ngay t u k thc hin
cng vic.
9. Ti khng nh rng mi nhn vin di quyn u cm thy 3,81 4 5
c i x cng bng.
10.Ti khng nh rng mi nhn vin u nhn c thng tin 4,01 4 5
phn hi v thc hin cng vic mt cch kp thi gip h
221

xc nh r phng hng thc hin cng vic trong tng lai.


11.Ti xc nh nguyn nhn khng hon thnh cng vic mt 3,85 4 5
cch cn thn trc khi tin hnh bt c mt hnh ng gip
sa cha hay thi hnh hnh thc k lut no i vi nhn vin.
12. Ti thng gip nhn vin xy dng mc tiu thc hin cng 3,74 4 4
vic ca h mt cch c th, thi hn r rng v i hi s n
lc ca bn thn trong thc hin.
13. Vic ging chc hoc sa thi nhng c nhn c kt qu thc 3,90 4 5
hin cng vic km ch l gii php cui cng.
14. Ti m bo rng trong iu kin c th ti lun gn kt gia 3,63 4 4
kt qu thc hin cng vic tt vi phn thng c gi tr cao.
15. Ti tin hnh k lut mt cch nghim minh khi n lc lm 3,32 4 4
vic thp hn s mong i v kh nng thc hin.
16. Ti c gng kt hp hoc lun chuyn cng vic nhn vin 3,70 4 5
c th s dng v pht trin cc k nng khc nhau.
17. Ti c gng b tr nhn vin lm vic theo nhm, trn c s 3,81 4 5
mi c nhn trong nhm u c li v gip ln nhau.
18. Ti tin rng nhn vin ang s dng cc tiu chun thc hin 3,67 4 4
cng vic ng thc t o lng s thc hin cng vic mt
cch cng bng.
19. Ti khen ngi ngay v tha nhn thnh tch cho nhng vic 3,91 4 5
lm hon thnh tt ca nhn vin.
20. Ti thng xc nh r xem nhn vin c c cung cp 3,72 4 4
iu kin v s ng h thc hin thnh cng cng vic.
Ngun: Kho st v ng lc lao ng ca lao ng qun l trong mt s doanh
nghip nh nc H Ni nm 2006, tc gi.
Ch thch: Gi tr trung bnh (gi tr tnh bnh qun gia quyn), Mt (gi tr c
la chn nhiu nht), trung v (im ti mt na s ngi la chn thp hn,
mt na s ngi la chn l cao hn)
222

S 3.1 S thng tin lao ng qun l

Tng gim c
A
B +

Ph TG - bn Ph TG - sn Ph TG - nghin
hng xut cu pht trin
B C D

Ghi ch:
A, B, C, .: Tn ngi qun l ang ng chc
Du (+): K hiu cho m thng tin, th hin mc t c nhng yu cu cn
thit c th thng tin trong doanh nghip. Trong :
+: Phi pht trin trong thi gian di, cn phn u t c cc yu cu
thuc cng vic (ng gp v nng lc) c thng tin
++: Cn pht trin v n lc trong thi gian ngn hn
+++: C th bt ngay v hi cc iu kin cn thit
223

PH LC 4
BNG HI V NG LC LAO NG
nh gi cng tc khuyn khch lao ng qun l trong cc doanh nghip
hin nay, xin ng/b vui lng cung cp mt s thng tin theo nhng cu hi di
y. Chng ti xin chn thnh cm n s gip nhit tnh ca ng/b.
Tn doanh nghip:
Loi hnh doanh nghip:
Chc danh cn b: Tui: Gii tnh:
Trnh chuyn mn: Chuyn ngnh:
Ngoi ng: Trnh ngoi ng:
Thm nin trong doanh nghip:

1.Theo ng/b yu t no gp phn quan trng vo s thnh cng ca doanh nghip


mnh trn thng trng hin nay(lit k 3 yu t chnh theo th t tm quan trng
1: quan trng nht)?
1.
2.
3.

2. Theo ng/b b my qun l ca doanh nghip hot ng nh th no (xin


khoanh trn vo con s st nht vi kin ca ng/b)?
rt khng hiu rt hiu qu
qu
1 2 3 4 5
L do:
224

3. ng/b nh gi nh th no v vic b tr lao ng qun l trong doanh nghip?


(c th chn nhiu hn 1 la chn)?
Qu nhiu ngi so vi yu cu cng Rt ph hp vi kh nng, s trng
vic
Cha ph hp vi kh nng s trng Nhim v trch nhim phn nh r
rng
Nhim v trch nhim khng r rng

4.T l lao ng qun l chim trong tng s lao ng ca doanh nghip hin nay l
bao nhiu?
=<15% 30% - 40%
15% - 30% > 40%
Vi t l lao ng qun l hin ti trong doanh nghip ng/b cho rng t l l:
Hp l Cha hp l
5. ng/b nh gi g v s bin ng lc lng lao ng qun l trong doanh
nghip mnh trong vng 3 nm tr li y(xin khoanh trn vo con s st nht vi
kin ca ng/b)?
rt bin ng rt n nh
1 2 3 4 5
L do:

6. ng/b hy cho bit mc ch mnh la chn cng vic hin ti (c th chn


nhiu hn 1 la chn)?
Cng vic thch th Lng cao
Quan h ng nghip tt Cng vic n nh
Cng vic ph hp kh nng s trng c t ch trong cng vic
C c hi hc tp nng cao trnh Lch trnh lm vic thch hp
iu kin lm vic tt C c hi thng tin
225

Tnh a dng trong cng vic (cng vic


khng nhm chn)
7. Vic la chn cng vic ca ng/b c b tc ng bi?
Truyn thng gia nh Theo li khuyn ca cha m, bn b
Khng c s la chn no khc Nguyn vng c nhn lm ngh ny
Ph hp kh nng s trng Qung co trn cc phng tin thng
tin i chng
L do khc (c th)
8. ng/b lm g p ng v thc y nhu cu ca nhn vin thuc b phn
mnh qun l (xin khoanh trn vo s st nht vi kin ca ng/b)?
1: Rt khng ng 2:Khng ng 3: Khng c kin r
rng
4: Gn nh ng 5: Hon ton ng
Cu hi Mc
1. Ti lun tip cn vn va pht sinh trong thc hin cng 1 2 3 4 5
vic ca nhn vin bt k vn pht sinh bi l do g.
2. Ti thng xy dng mt tiu chun thc hin cng vic r 1 2 3 4 5
rng lm c s nh gi mc hon thnh cng vic ca
nhn vin.
3. Ti thng a ra yu cu phi cung cp dch v o to v 1 2 3 4 5
thng tin gip cho nhn vin thc hin cng vic tt hn.
4. Ti lun thng thn v trung thc khi cung cp thng tin phn 1 2 3 4 5
hi v kt qu thc hin cng vic v ch ra nhng c hi
trong tng lai cho nhn vin.
5. Ti p dng nhiu loi thng khc nhau tha nhn v thc 1 2 3 4 5
y nhng kt qu thc hin cng vic ca nhn vin.
6. Khi vic k lut l cn thit, ti xc nh r vn , ch ra 1 2 3 4 5
nhng hu qu ca n, v gii thch cho nhn vin bit nn
lm g sa i theo s k vng ca doanh nghip.
226

7. Ti lun quan tm n thit k nhng cng vic lm cho 1 2 3 4 5


chng lun th v, hp dn v i hi s n lc ca nhn vin.
8. Ti xc nh r cc mc thng cho kt qu thc hin cng 1 2 3 4 5
vic v thng bo cho mi ngi bit ngay t u k thc hin
cng vic.
9. Ti khng nh rng mi nhn vin di quyn u cm thy 1 2 3 4 5
c i x cng bng.
10.Ti khng nh rng mi nhn vin u nhn c thng tin 1 2 3 4 5
phn hi v thc hin cng vic mt cch kp thi gip h
xc nh r phng hng thc hin cng vic trong tng lai.
11.Ti xc nh nguyn nhn khng hon thnh cng vic mt 1 2 3 4 5
cch cn thn trc khi tin hnh bt c mt hnh ng gip
sa cha hay thi hnh hnh thc k lut no i vi nhn vin.
12. Ti thng gip nhn vin xy dng mc tiu thc hin cng 1 2 3 4 5
vic ca h mt cch c th, thi hn r rng v i hi s n
lc ca bn thn trong thc hin.
13. Vic ging chc hoc sa thi nhng c nhn c kt qu thc 1 2 3 4 5
hin cng vic km ch l gii php cui cng.
14. Ti m bo rng trong iu kin c th ti lun gn kt gia 1 2 3 4 5
kt qu thc hin cng vic tt vi phn thng c gi tr cao.
15. Ti tin hnh k lut mt cch nghim minh khi n lc lm 1 2 3 4 5
vic thp hn s mong i v kh nng thc hin.
16. Ti c gng kt hp hoc lun chuyn cng vic nhn vin 1 2 3 4 5
c th s dng v pht trin cc k nng khc nhau.
17. Ti c gng b tr nhn vin lm vic theo nhm, trn c s 1 2 3 4 5
mi c nhn trong nhm u c li v gip ln nhau.
18. Ti tin rng nhn vin ang s dng cc tiu chun thc hin 1 2 3 4 5
cng vic ng thc t o lng s thc hin cng vic
mt cch cng bng.
227

19. Ti khen ngi ngay v tha nhn thnh tch cho nhng vic 1 2 3 4 5
lm hon thnh tt ca nhn vin.
20. Ti thng xc nh r xem nhn vin c c cung cp 1 2 3 4 5
iu kin v s ng h thc hin thnh cng cng vic.
9. ng/b c th cho bit v mc hi lng ca bn thn vi cc yu t lin quan
n cng vic m nhn trong doanh nghip hin nay(xin khoanh trn vo s st
nht vi kin ca ng/b)?
1: Rt khng ng 2: Khng ng 3: Khng c kin r
rng
4: Gn nh ng 5: Hon ton ng
Cu hi Mc
1. Ti rt hi lng vi v tr cng vic hin ti ca mnh. 1 2 3 4 5
2. Cng vic ti ang lm ph hp vi nng lc, s trng ca 1 2 3 4 5
bn thn.
3. Ti lun c ngi qun l trc tip ch bo v hng dn v 1 2 3 4 5
nhim v v trch nhim ca bn thn trong cng vic.
4. Ti hiu nhng k vng ca doanh nghip v kt qu thc 1 2 3 4 5
hin cng vic ca ti v thng cm thy nhng k vng
l ph hp thc t.
5. Cng vic ti m nhim c ni dung phong ph v a dng. 1 2 3 4 5
6. Ti c to iu kin pht huy sng to, nng lc v s 1 2 3 4 5
trng ca mnh trong cng vic.
7. Ti tin rng cng vic ti ang lm mang li c hi thng tin 1 2 3 4 5
v trin vng pht trin trong tng lai cho bn thn.
8. Vic nh gi kt qu thc hin cng vic ca doanh nghip l 1 2 3 4 5
chnh xc v cng bng.
9. Ngi qun l trc tip thng ng vi ti v s lng v 1 2 3 4 5
cht lng thc hin cng vic ca ti.
10. Doanh nghip lun tha nhn nhng thnh tch ng gp ca 1 2 3 4 5
228

ti bng nhng hnh ng c th.


11. Ti cm thy bn thn c trang b kin thc thc 1 2 3 4 5
hin cng vic hin ti ca mnh.
12. Ti tin rng cc k nng v kh nng ca bn thn rt ph 1 2 3 4 5
hp vi cc nhim v v trch nhim trong cng vic ca
mnh.
13. Ti tin rng ti c ngun lc v s tr gip ca cp trn 1 2 3 4 5
thc hin tt cng vic ca mnh.
14. Ti lun nhn c s hp tc ca ng nghip trong thc 1 2 3 4 5
hin nhim v ca mnh.
15. Doanh nghip lun to iu kin v mi trng lm vic 1 2 3 4 5
thun li ti hon thnh tt cng vic.
16. Ti cho rng ch lm vic v ngh ngi ca doanh nghip 1 2 3 4 5
l hp l.
17. Ti tin rng cc khon thng c phn chia mt cch cng 1 2 3 4 5
bng da trn kt qu thc hin cng vic.
18. Ti hi lng vi mc thu nhp ang c hng. 1 2 3 4 5
19. Mc thu nhp m ti nhn c l tng xng vi sc lao 1 2 3 4 5
ng m ti b ra.
20. Ngi qun l trc tip ni rng ti cha n lc ht sc 1 2 3 4 5
thc hin cng vic ca mnh nhng ti phn i.
21. Doanh nghip lun to iu kin ti hc tp nng cao trnh 1 2 3 4 5
p ng tt hn vi yu cu cng vic ngy cng phc
tp.
22. Doanh nghip thng h tr hon ton kinh ph ti c th 1 2 3 4 5
tham gia cc kho hc cn thit cho cng vic.
23. Doanh nghip ch nh hng cho ti nn hc chng trnh g 1 2 3 4 5
b sung kin thc cho cng vic m khng t t chc
cung cp chng trnh .
229

24. Cc chng trnh o to s c tc dng hn nu n c t 1 2 3 4 5


chc cht ch hn v ni dung o to st thc t hn.
25. Ti c th thc hin cng vic hin ti tt hn nu ti c 1 2 3 4 5
o to nhiu hn.
26. Ti tin rng cng vic ca ti qu kh i vi kh nng hin 1 2 3 4 5
ti ca mnh.
27. Ti tin rng kt qu thc hin cng vic ca mnh b hn ch 1 2 3 4 5
l do thiu s cung cp v ngun lc h tr thc hin.
28. Ti tin rng gim c ca ti rt quan tm ti vic phn chia 1 2 3 4 5
cc khon thng.
29. Ti tin rng cc k vng ca gim c v ti l khng r rng 1 2 3 4 5
v c hi cht phi thc t.
30. Ti khng nhn thy r mi quan h ln gia kt qu thc 1 2 3 4 5
hin cng vic cao vi phn thng v c hi ln.
31. Doanh nghip lun quan tm n i sng tinh thn ca nhn 1 2 3 4 5
vin, v quan tm gip cc vn c nhn.
32. Ti ang lm vic trong mt bu khng kh tm l tp th vui 1 2 3 4 5
v, thoi mi v tin tng.
33. Ti hi lng vi phong cch qun l ca cn b lnh o 1 2 3 4 5
trong doanh nghip.
34. Ngi qun l lun khuyn khch cp di ng gp kin 1 2 3 4 5
cho vic ra quyt nh qun l.
35. Mi nhn vin u c c hi tip cn thng tin v tm hiu v 1 2 3 4 5
tnh hnh hot ng ca doanh nghip.
36. Ngi lnh o cp trn lun phn cp quyn lc cho cp 1 2 3 4 5
di theo ng chc trch.
37. Cc chnh sch nhn s lun c xy dng v cng khai ho 1 2 3 4 5
vi tt c mi thnh vin trong doanh nghip ngay t ban u.
38. Ni dung cc chnh sch nhn s d hiu v ph hp vi tnh 1 2 3 4 5
230

hnh pht trin ca doanh nghip.


39. Ngi qun l trc tip lun gii thch cho ti hiu r nhng 1 2 3 4 5
vn m bn thn ti thy khc mc trong chnh sch qun
l.
40. Vic thc hin cc chnh sch nhn s lun m bo cng 1 2 3 4 5
bng vi tt c mi ngi.
41. Doanh nghip lun cho ti bit r nhng nh hng tng 1 2 3 4 5
lai ca doanh nghip.
42. Vic hiu r nhng nh hng ca doanh nghip gip ti 1 2 3 4 5
xc nh r c mc tiu phn u ca bn thn trong doanh
nghip.
10. Nu khng hi lng vi cng vic hin ti, iu g lm ng/b khng hi lng?
Tin lng thp T chc lao ng khng hp l
Quan h trong tp th khng tt Lnh o trc tip khng quan tm
iu kin lao ng khng m bo Ni lm vic xa ni
L do khc (c th)
11. Nu khng hi lng vi ngh nghip hin ti, iu g lm ng/b khng hi
lng?
Cng vic m nhn khng lin quan Ngh nghip khng i hi nng cao
n ngh c hc trnh
Ngh nghip ch mang tnh tm thi Ngh nghip mang tnh n iu, nhm
chn
L do khc(c th)
12. ng/b cho bit yu t no nh hng quan trng ti kh nng thng tin ca
bn thn hin nay trong doanh nghip(xp theo th t t 1:quan trng nht n 7: t
quan trng nht)?
Mc hon thnh cng vic Kh nng, s trng
Uy tn bn thn trong tp th Thm nin cng tc
231

V tr cng tc Quan h trong tp th


L do khc(nu r)

13. Trong iu kin lm vic hin nay, ng/b c mun chuyn sang lm mt
doanh nghip khc khng?
C Khng bit Khng
L do:

14. ng/b hay c mu thun v quan im vi nhng ng nghip trong tp th


khng?
Thng xy ra C nhng thnh thong Rt him khi
L do:

15. Trong cng vic iu g nh hng xu ti trng thi tinh thn ca ng/b?
Quan h khng tt vi lnh o trc iu kin lao ng cha m bo
tip
Qun l yu km C ng gp nhng cha c thng
tin
Cng vic khng th v L do khc (nu r)

16. Anh/ ch hy sp xp cc nhu cu sau theo th t tm quan trng (t 1: quan


trng nht n 11:t quan trng nht)?
Cng vic thch th Lng cao
Quan h ng nghip tt Cng vic n nh
Cng vic ph hp kh nng s trng c t ch trong cng vic
C c hi hc tp nng cao trnh Lch trnh lm vic thch hp
iu kin lm vic tt C c hi thng tin
Tnh a dng trong cng vic (cng
232

vic khng nhm chn)

17. Theo ng/b yu t no quan trng nht nh hng ti thu nhp ca bn thn
trong doanh nghip? (xp theo th t t 1: quan trng nht n 5:t quan trng
nht).
Tnh cht cng vic Mc hon thnh cng vic
Trnh chuyn mn, bng cp Thm nin cng tc
Khc (ni r)

18. Mc lng hng thng ca ng/b l bao nhiu?


< 1 triu ng 1 - 2 triu ng
2 - 3 triu ng 3 - 5triu ng
> 5 triu ng
19. Chu k nh gi thc hin cng vic trong doanh nghip l bao lu?
1 thng 3 thng 6 thng
1nm Khc (ni r)
20. Vic nh gi thc hin cng vic trong doanh nghip phc v mc ch g
(nh du nhiu hn mt la chn)?
Tr lng Ra quyt nh thng, pht
Ra quyt nh thng tin Ra quyt nh o to, pht trin
Gip ngi lao ng c k hoch lm Khc (c th)
vic tt hn trong tng lai
21. Trong thi gian cng tc, ng/b c doanh nghip cho i hc my ln?
Mt Hai Ba
Bn T nm ln tr ln Cha c ln no
22. Khi c o to th ng/b c o to theo hnh thc no?
C i hc cc trng chuyn nghip: Doanh nghip t t chc lp o to
( Hc ti chc Hc tp trung)
233

Tham gia hi tho i hc ngn hn nc ngoi


Khc (ni r)
Theo ng/b phng php o to no ph hp nht vi cng vic v bn thn ca
ng/b:

23. Kho hc ng/b tham gia thng ko di trong bao lu?


< 1 thng 1 - 3 thng
3 - 6 thng 6 thng - 1 nm
> 1 nm
Vi thi gian o to nh trn c gip ng/b lnh hi kin thc cn thit khng?
C Khng
L do:

24. Ni dung chng trnh hc c gip ch nhiu cho cng vic hin ti v tng lai
ca ng/b khng?
Rt nhiu Cht t
Nhiu Khng gip ch g
L do:

25. Chi ph cho tham gia kho hc ca ng/b ly t ngun no?


Doanh nghip chi tr ton b Doanh nghip h tr mt phn
Bn thn t chi tr
Nu do doanh nghip h tr, th phn doanh nghip h tr l bao nhiu?
< 30% < 50% 50% > 50%

26. ng/b nh gi nh th no v tnh hiu qu ca chng trnh o to?


Rt hiu qu Bnh thng Cha hiu qu
Nu cha hiu qu, th tn ti l do:
234

Khng xc nh ng nhu cu o to K hoch o to cha cht ch


Lnh o khng quan tm Ni dung o to cn bt cp
Hn ch bn thn ngi hc Kinh ph cho o to cn hn ch
Qun l o to yu km L do khc (c th)

27. Mc n nh ca cng vic ng/b ang m nhn th no(xin la chn con


s ph hp nht vi kin ng/b)?
Hon ton Hon ton n
khng n nh nh
1 2 3 4 5
28. ng/b c k hoch chun b thch nghi vi s thay i ca cng vic trong
tng lai khng?
C Khng
Nu c, d nh ca ng/b l g?

29. p ng cng vic tng lai, ng/b mun cn phi b sung kin thc, k
nng g?
Chuyn mn su K nng lm vic theo nhm
Ngoi ng, vi tnh Hiu bit php lut kinh doanh
K nng giao tip K nng m phn
Khc (c th)

Xin chn thnh cm n ng/b nhit tnh gip chng ti cung cp cc thng
tin trong bng hi.
235