េរ�បេរ�ងេ�យ នូ ច័ ន ទ�រ ិទធិ គណិតវិ ទយ��វ�ជវ

គណិតវិទយ ស�មប់សស
ិ �ពូែក និង ��រ ូបករណ៍បរេទស
ិ ដំេ�ះ��យ
លំ�ត់ នង

លំ�ត់ទី ១ : េគេ�យអនុ គ3មន៍ f កំណត់េ�យ :
 sin π |x|
ចំេពះ x ̸= 0
f (x) = x2 ។

0 ចំេពះ x = 0

ី នុគមន៍ f (x) ជប់�តង់ x = 0 ែដរឬេទ?
ក. េតអ

ខ. េតីអនុគមន៍ f (x) មនេដរេវ�តង
ី ់ x = 0 ែដរឬេទ?

ដំ េ�ះ��យ

ក. េតអី នុគមន៍ f (x) ជប់�តង់ x = 0 ែដរឬេទ?
 3
 sin π |x|
ចំេពះ x ̸= 0
េគមន f (x) = x2

0 ចំេពះ x = 0

−x េបី x ∈ ]−∞ ; 0]

�មលកខណៈតៃម��ច់ខត : |x| = 0 េបី x = 0


x េបី x ∈ ]0 ; +∞[
េយង ី �ចសរេសរ
 :

 sin 3
π x

− 2 េបី x ∈ ]−∞ ; 0]
 x
f (x) = 0 េបី x = 0



 sin π x
3

េបី x ∈ ]0 ; +∞[
x2
េដីមបីឲអនុគមន៍ f (x) ជប់�តង់ x = 0 លុះ��ែត f (x) ជប់ខងេឆ�ង នងិ ជប់ខង���ំ តង់
x=0
េយង ី បន :
f (0) = 0

sin3 π x
lim f (x) = lim −
x→0− x→0− x2
[( )2 ]
sin π x
= − lim · π 2 sin π x
x→0− πx
= −12 × π 2 sin 0
= 0 = f (0)

⇒ f (x) ជប់ខងេឆ�ង�តង់ x = 0 (1)

1
េរ�បេរ�ងេ�យ នូ ច័ ន ទ�រ ិទធិ គណិតវិ ទយ��វ�ជវ

sin3 π x
lim f (x) = lim
x→0+ x→0+ x2
[( ) ]
sin π x 2 2
= lim · π sin π x
x→0− πx
= −12 × π 2 sin 0
= 0 = f (0)

⇒ f (x) ជប់ខង���ំ តង់ x = 0 (2)
�ម (1) និង (2) :
អនុគមន៍ f (x) ជប់�តង់ x = 0 ។

ខ. េតីអនុគមន៍ f (x) មនេដរេវ�តង
ី ់ x = 0 ែដរឬេទ?
( ) ( )
េដីមបីឲអនុគមន៍ f (x) មនេដរេវ�តង
ី ់ x = 0 លុះ��ែត f ′ 0− = f ′ 0+
េយង ី បន :

( ) f (x) − f (0)
f ′ 0− = lim
x→0− x−0
sin3 π x
− 2 −0
= lim x
x→0− x −0
sin π x
3
= − lim
x→0− x3
[( ) ]
sin π x 3
= − lim × π3
x→0− x
= −π 3

( ) f (x) − f (0)
f ′ 0+ = lim
x→0+ x−0
sin π x
3
−0
= lim x2
x→0+ x−0
sin π x
3
= lim
x→0+ x3
[( ) ]
sin π x 3
= lim × π3
x→0+ x
= π3

( ) ( )
េ�យ f ′ 0− = −π 3 ̸= f ′ 0+ = π 3
ដូចេនះ អនុគមន៍ f (x) គមនេដរេវ�តង
ី ់ x = 0 េទ

2
េរ�បេរ�ងេ�យ នូ ច័ ន ទ�រ ិទធិ គណិតវិ ទយ��វ�ជវ

∫1
លំ�ត់ទី ២ : ក. គណន (1 + x)n dx , n ∈ N ។
0
1 1 1 2n+1 − 1
ខ. ទញបញជក់ថ 1 + Cn1 + Cn2 + · · · + Cnn = ។
2 3 n+1 n+1

ដំ េ�ះ��យ

∫1
ក. គណន (1 + x)n dx , n ∈ N
0
�ង u = x + 1 ⇒ du = dx
x=0 ⇒ u=1
x=1 ⇒ u=2
េយង
ី បន :

∫1 ∫2
n
(1 + x) dx = un du
0 1
[ ]2
un+1
=
n+1 1
2 n+1 −1
=
n+1

1 1 1 2n+1 − 1
ខ. ទញបញជក់ថ 1 + Cn1 + Cn2 + · · · + Cnn =
2 3 n+1 n+1
�មរូបមន�េទ�ធញូតុន :
(1 + x)n = Cn0 +Cn1 x +Cn2 x2 +Cn3 x3 + · · · · · · +Cnn xn
េយងី បន :

∫1 ∫1
n
(1 + x) dx = Cn0 +Cn1 x +Cn2 x2 +Cn3 x3 + · · · · · · +Cnn xn dx
0 0
[ ]1
1 1 2 1 2 3 1
= Cn x + Cn x + Cn x + · · · +
0 n n+1
C x
2 3 n+1 n 0
1 1 1 2 1
= Cn + Cn + Cn + · · · · · · +
0
C n
2 3 n+1 n
∫1
2n+1 − 1
ែត (1 + x)n dx =
n+1
0
1 1 1 2n+1 − 1
នំេ�យ 1 + Cn1 + Cn2 + · · · + Cnn =
2 3 n+1 n+1

3