Anatomia i poznawcze funkcje

układu nerwowego
Adriana Schetz

Ogólna budowa układu nerwowego

MAMY DWA MÓZGI?!

OUN PUN

MÓZG RDZEŃ KRĘGOWY RUCHOWY CZUCIOWY

SOMATYCZNY AUTONOMICZNY

WSPÓŁCZÓLNY PRZYWSPÓŁCZÓLNY

narządy rozrodcze. • Czynnościowo związany z narządami wegetatywnymi . serce.unerwia np. nerki. . trzewny) . nerki. serce.ta część układu nerwowego kręgowców. Autonomiczny układ nerwowy • Autonomiczny układ nerwowy (wegetatywny. której zespół nerwów i zwojów nerwowych jest niezależny. lub częściowo niezależny od ośrodkowego układu nerwowego. płuca. mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. czy skórę i naczynia krwionośne.

SYMPATYCZNY PIERSIOWO-LĘDŹWIOWY Autonomiczny układ nerwowy PARASYMPATYCZNY MÓZGOWO-KRZYŻOWY .

Autonomiczny układ nerwowy .

.

Opony ochronne mózgowia • opona twarda mózgowia (dura mater encephali) –zewnętrzna • opona pajęcza mózgowia (pajęczynówka - arachnoidea encephali) – środkowa • opona miękka mózgowia (pia mater encephali) – przylega do mózgowia .

.

.

• rdzeniomózgowie: komora IV – połączona z komorą III w śródmózgowiu wodociągiem Sylwiusza.połączona z komorami bocznymi. . • międzymózgowie: komora III . Komory mózgowia • kresomózgowie: dwie komory boczne - komora I i komora II.

Komory mózgowia .

Budowa mózgowia • kresomózgowie (telencephalon) • międzymózgowie (diencephalon) • śródmózgowie (mesencephalon) • tyłomózgowie wtórne (metencephalon) • rdzeniomózgowie (rdzeń przedłużony) (myelencephalon. albo medulla oblongata) .

Ogólna budowa OUN .

Mózgowie .

Mózgowie .

Układ limbiczny królik kot małpa .

Pień mózgu .

Neurony .

Neurony .

Neurony .

Rodzaje komórek nerwowych Neuron Neuron jednobiegunowy Neuron Komórka wielobiegunowy lub dwubiegunowy piramidowa pseudojednobiegunowy .

Rodzaje komórek nerwowych .

Mielinizacja .

Otoczka mielinowa .

Otoczka mielinowa .

Mielina w neuronach OUN .

.

Mielina w neuronach OUN .

Funkcje osłonki mielinowej • Izolator • Przyspiesza przewodnictwo elektryczne • Ochrania włókno nerwowe .

Synapsa – KOMUNIKACJA CHEMICZNA .

.

Synapsy te umożliwiają przekaz pobudzenia. glicyna. przez które jony K+ wypływają z komórki.  noradrenalina.  dopamina.  serotonina.  kwas glutaminowy. • Do neuroprzekaźników pobudzających zalicza się:  acetylocholinę. przy równoczesnym wnikaniu do komórki przez odpowiednie kanały jonów Cl–.  adrenalina. Neuroprzekaźniki • Neuroprzekaźniki: pobudzające lub hamujące. • W synapsach hamujących neuroprzekaźnik wywołuje hiperpolaryzację błony postsynaptycznej dzięki otwarciu kanałów potasowych. co umożliwia napływ jonów Na+ do komórki. • Synapsy pobudzające lub hamujące. Synapsy te zmniejszają pobudliwość neuronów. • Neuroprzekaźnikami hamującymi są: kwas γ-aminomasłowy (GABA). . • W synapsach pobudzających neuroprzekaźnik wywołuje depolaryzację błony komórkowej na skutek otwarcia kanałów sodowych.

Przewodnictwo nerwowe – KOMUNIKACJA PRZEZ IMPULSACJE .

Stan spoczynku i depolaryzacji .

Depolaryzacja w aksonie rdzennym .

Depolaryzacja w neuronie bezrdzennym .

Przewodnictwo nerwowe .

OUN .

Wybrane zaburzenia OUN .

Wybrane zaburzenia OUN .

Wybrane zaburzenia OUN .

Wybrane funkcje OUN Pień mózgu: śródmózgowie. (dysfazia). kaszel i odruchy wymiotne (rdzeń przedłużony).  kontrola systemu autonomicznego: pocenia się. most.  sen  utrzymywanie równowagi. koordynacją.  trudności w postrzeganiu środowiska. temperatury i trawienia.  odruchy zaskoczenia.  problemy z równowagą. Efekty uszkodzeń:  płytki oddech i problemy w produkcji mowy. ruchami.  ogólny poziom przytomności. zaburzenia snu (bezdech.  trudności w połykaniu płynów i pozywienia. rdzeń przedłużony:  oddychanie (most).  kontrola rytmu serca (rdzeń przedłużony). cisnienia krwi.  połykanie.  kręcenie się w głowie i wymioty (vertigo). . bezsenność). podskoku (śródmózgowie).

niezgrabność.  wpływ na ruchy oczu. . zaburzenia równowagi.  problemy z utrzymaniem normalnej postawy ciała. Funkcje OUN Móżdżek:  koordynacja ruchów celowych.  potykanie się. Uszkodzenia:  brak koordynacji ruchów (asynergia). gwałtowne ruchy gałek ocznych.  słabe napięcie mięśni (hipotonia). brak precyzji ruchów.  trudności w ocenie zasięgu i momentu zatrzymania ruchu. trudności w łapaniu obiektów.  utrzymanie równowagi.  drżenie ciała. tendencja do przewracania i "chodzenia na szerokich nogach".  niezdolność do wykonywania szybkich ruchów naprzemiennych.  regulacja napięcia mięśni.  niewyraźna mowa.  pamięć niektórych odruchów. nystagmus.

Funkcje OUN • Móżdżek kognitywno-afektywny [osobna prezentacja] .

współpraca z ciałem migdałowatym.  kontrola negatywnych emocji. W.  reprezentacja pojęć dotyczących "ja". Duch .  wrażenia ciągłego bólu lub brak wrażeń bólowych. Funkcje OUN Płat limbiczny i jego okolice:  analiza wrażeń węchowych. niepokój.  nadpobudliwość. Uszkodzenia:  złudzenia węchowe.  skupienie uwagi. zanik wrażeń węchowych.  analiza wrażenia bólu.  utrata kontroli nad emocjami.

kojarzenie sytuacyjne. nawyki. zmiany osobowości.  część podstawna. uporczywe nawracanie do jednej myśli. pierwotna kora ruchowa. np. Duch dla niewybrednego humoru.  trudności w koncentracji na danym zadaniu.  pola czołowe oczu (ruch gałek ocznych zależny od woli). takt.  przewidywanie konsekwencji działań . frustracji.trudności w zrozumieniu kawałów i śmiesznych rysunków. dodatkowa kora ruchowa. lęku i napięcia.  oceny sytuacji.  planowanie i inicjacja działania w odpowiedzi na zdarzenia zewnętrzne.  nieakceptowalne zachowania społeczne.  lewy płat .depresja.  "zapętlenie". kora przedruchowa. taniec.  uczucia błogostanu (układ nagrody). wyrazy twarzy. zmiany nastroju.  wola działania.  konfromizm społeczny.  niezdolność do działań spontanicznych.  pamięć robocza. podejmowanie decyzji.  schematyczność myślenia.  niestabilność emocjonalna.zadowolenie. prawy . kora okołooczodołowa - Efekty uszkodzeń płata czołowego:  utrata możliwości poruszania częściami ciała. kontrola sekwencji zdarzeń. zachowania agresywne.  pamięć wyuczonych działań ruchowych.  część przedczołowa: "zdawanie sobie sprawy".  afazja Broki.kojarzenie znaczenia i symbolu (słowa). specyficzne schematy zachowań. wyczucie sytuacji. preferencje W.symulacje w modelu świata.funkcje ruchowe.  prawy tylny .obszar Broki (mowa.  lewy płat .  analiza i kontrola stanów emocjonalnych. . trudności w rozwiązywaniu problemów.  niezdolność do planowania wykonania sekwencji ruchów przy wykonywaniu czynności. Funkcje OUN Płat czołowy: działanie  część górna .  relacje czasowe. rozumienie zachowań).  lewy płat . ekspresji językowej.

 niezdolność do nazwania obiektu (anomia).  trudności w orientacji przestrzennej. bólu.  prawa część dolna: pamięć robocza związana z orientacją przestrzenną. zaprzeczanie niesprawności. układ odniesienia względem swojego ciała konstruowany na podstawie wrażeń wzrokowych. lewa-prawa  trudności w liczeniu (dyskalkulia) i matematyce.  trudności w rysowaniu. wyobraźnia. zarówno algebrze jak i geometrii.  rozumienie języka symbolicznego.  lewy . W.niezdolność do odróżnienia kierunków.  prawy .  manipulacja obiektami wymagająca koordynacji i wyobraźni przestrzenno/ruchowej.  problemy z czytaniem. ocena szybkości ruchu.niezdolność do umiejscowanienia słów pisanych (agrafia).  niezdolność do skupiania wzroku na określonym miejscu (apraksja wzrokowa). Duch . rotacja mentalna.Płat ciemieniowy: Funkcje OUN  część górna: czucie dotyku.  integracja czucia i wzroku w jeden percept.  trudności w konstruowaniu obiektów. temperatury.  pomiędzy i część przyśrodkowa: celowe ruchy.brak świadomości niektórych obszarów przestrzenii i części ciała (jednostronne zaniedbanie).  okolice lewego zakrętu kątowego . Uszkodzenia płata ciemieniowego:  całkowita niepodzielność uwagi.  anozagnozja. pojęć abstrakcyjnych.  lewa część dolna: modelowanie relacji przestrzennych ruchów palców.  niezdolność do celowego działania wymagającego ruchu (apraksja).  trudności w integracji wrażeń wzrokowych w jedną całość (symultagnozja).  trudności w koordynacji ruchu oczu i rąk. zaburzenia osobowości (zwykle lezje ciemieniowo-skroniowe).  umiejscowienie wrażeń czuciowych. problemy w troszczeniu się o siebie.  integracja ruchu i wzroku. geometrycznych.

gramatyka. zaburzenia kontroli zachowań agresywnych. zapamiętywanie.  część podstawna: analiza zapachów Uszkodzenia płatów skroniowych:  zaburzenia słuchu.rozumienie mowy. trudności w rozpoznawaniu twarzy (prozopagnozja).  problemy w rozpoznawaniu widzianych obiektów.  zaburzenia zachowań seksualnych. pamięć werbalna.  lewa półkula .trudności w rozumieniu mowy (afazja Wernickego).amnezja następcza. Funkcje OUN Płat skroniowy:  zakręt górny i wieczko: słuch muzyczny. fonematyczny i wrażenia dźwiękowe. prozodia.  zaburzenia pamięci .  upośledzenie porządkowania i kategoryzacji informacji werbalnych.  zaburzenia wybiórczej uwagi na bodźce słuchowe i wzrokowe.  uszkodzenia prawej półkuli moga spowodować słowotok.  zakręt dolny: rozpoznawanie obiektów.  obszar Wernickego .  kategoryzacja obiektów. rozumienia mowy i percepcji dźwięków.  trudności w opisywaniu widzianych obiektów. . problemy z przypominaniem.

ruchu. słów pisanych. symboli.  trudności w rozpoznawaniu rysunków. ocena.  trudności w rozpoznawaniu ruchu obiektu. głębi. analiza koloru.  halucynacje wzrokowe. niedokładne widzenie obiektów. Funkcje OUN Płat potyliczny:  widzenie. Wyniki uszkodzeń płata potylicznego:  dziury w polach wzrokowych (skotoma).  skojarzenia wzrokowe.  trudności w rozpoznawaniu kolorów.  trudności w umiejscowieniu widzianych obiektów. kształtu. widzenie aureoli. . trudności z czytaniem i/lub pisaniem. decyduje czy wrażenie jest analizowane i jaki jest jego priorytet.  trudności w rozpoznawaniu znaków.

Kalat.W prezentacji wykorzystano wiele materiałów dostępnych w internecie oraz opracowaniach książkowych. Fizjologia człowieka w zarysie. Traczyk. . m. Duch. W. Wstęp do kognitywistyki [www]. in: W. Biologiczne podstawy psychologii. W.