MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK

TAJUK 4

TEORI PENGENALAN SISTEM
Tajuk 4
AMALI PEMASANGAN SISTEM

4.0 Sinopsis

Dalam bahagian teori anda akan mempelajari pengenalan sistem bunyi berkaitan
peranan amplifier dan asas penggunaan mixer. Anda akan didedahkan dengan ciri-ciri
dan jenis-jenis amplifier, kuasa, pengendalian dan cara penggunaannya. Manakala bagi
mixer pula anda akan berpeluang meneroka fungsi butang-butang, lubang terminal serta
saluran-saluran yang berkaitan dengan mengadun bunyi.

Di bahagian amali pula anda akan didedahkan dengan cara pemasangan serta
pengendalian sistem bunyi termasuk amplifier, mixer, equalizer, mikrofon dan loud
speaker. Kaedah pemasangan sistem bunyi ini bergantung kepada tujuan dan situasi di
mana sistem ini digunakan.

4.1 Hasil Pembelajaran
1. Menghuraikan jenis-jenis dan peranan-peranan amplifier dalam menjana bunyi
audio
2. Mengaplikasikan teori sistem bunyi dalam pemasangan set peralatan sistem
bunyi

4.2 Kerangka Tajuk

PENGENALAN SISTEM PEMASANGAN SISTEM

Equalizer Mixer
Peranan Amplifier Asas
Penggunaan
Mikrofon Amplifier
Mixer

Loud
Speakers

141

Dalam erti kata lain sebuah amplifier membekalkan tenaga untuk meningkatkan output. power amplifier.3 Peranan Amplifier Amplifier adalah sebuah peranti elektronik yang dapat meningkatkan tenaga (power) sesuatu signal. current amplifier.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 TEORI TAJUK 4 PENGENALAN SISTEM 4. transresistance amplifier. Voltage Amplifier ► Tenaga voltan input dijana menjadi voltan output yang lebih besar ► Galangan input tinggi dan galangan output pula rendah Current Amplifier ► Menukar input arus letrik menjadi output yang besar ► Galangan input rendah dan galangan output pula tinggi ► Transconductance Amplifier ► Memberi tindakbalas terhadap perubahan input voltan dengan menghantar perubahan output arus letrik Transresistance Amplifier ► Memberi tindakbalas terhadap perubahan input arus letrik dengan menghantar perubahan output arus letrik ► Nama lain bagi amplifier ini ialah current- to-voltage converter 142 . Alat amplifier memperoleh tenaga dari kuasa elektrik yang kemudiannya mengawal output supaya selaras dengan bentuk input sesuatu signal dalam amplitud yang lebar. Terdapat beberapa jenis amplifier elektronik di antaranya adalah voltage amplifier. transconductance amplifier. pre amplifier dan sebagainya.

Jika kita faham tentang fungsi dan kegunaan semua butang-butang di saluran 1. Ada dua jenis mixer yang biasanya digunakan. Split Mixer (Console) ► Saluran (Channel) yang mengandungi jaluran butang-butang kawalan termasuk lubang input. Jika sesebuah mixer mempunyai 12 saluran. pan. namun panggilan tersebut adalah merujuk kepada alatan yang sama. butang gain. mute. 143 .4 Asas penggunaan mixer Terdapat beberapa takrifan tentang mixer. EQ (equalizer). sementara in line mixer pula biasanya digunakan dalam studio rakaman. dan sebagainya. ia itu split mixer dan in line mixer. Split mixer biasanya digunakan bagi persembahan secara langsung (live sound). bererti kita juga sudah faham untuk menggunakan kesemua butang-butang di saluran yang lainnya. Ada yang menamakannya sebagai mixing desk. kesan bunyi (effect) dan fader ► Fader warna merah L (left) R (right) mengawal total stereo dari mixer ► Fader yang di sebelah kanan berfungsi untuk mengatur keluaran (output) terakhir daripada mixer. bermakna setiap saluran akan mempunyai butang-butang yang sama iaitu butang pre amp. lo.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Power Amplifier ► Menjana signal audio bertenaga rendah ► Frekuensi di antara 20 hingga 20 000 hz pada tahap pendengaran manusia ► Sesuai bagi sistem speaker audio Pre Amplifier ► Membekalkan signal rendah bagi penjanaan oleh power amplifier ► Menggandakan tenaga voltan ► Menguatkan lagi signal yang dihantar menerusi kabel ke suatu alat lain tanpa mengurangkan mutu bunyi (signal to ratio SNR) 4. atau console. aux. solo. panning. Mixer untuk audio mempunyai beberapa jumlah saluran (channel). hi. Kedua-duanya mempunyai perbezaan dari segi fungsi penggunaan. mid. sub. di mana pada setiap saluran mempunyai butang-butang (knob) yang sama.

MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Saluran Butang Fader (Channel) LR Rajah 4. Sebagai contoh sebuah alat mixer berjenama Allen & Heath mixer 16x4x2.2: In Line Mixer Kebiasaannya sesebuah alat mixer mempunyai jenama dengan kod yang khas.1: Split Mixer In Line Mixer ► Knob di atas saluran masing-masing yang mengatur signal yang akan dihantar ke alat perakam Butang/Knob Rajah 4. BUTIRAN DISKRIPSI Allen & Heath Jenama alat mixer 16 Alat mixer mempunyai input sebanyak 16 saluran 4 Terdapat sebanyak 4 saluran sub group 2 Semua saluran boleh disalurkan ke output stereo kiri dan kanan (L & R) 144 .

saksafon (14) dan baritone (15) boleh disalur ke SUB 1 hanya dengan menekan butang sub 1 di saluran masing-masing.4: Konektor XLR Rajah 4. Rajah 4.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Butang output Butang sub 1 1 Saluran (Channel) Saluran sub group Rajah 4. arus letriknya adalah 0.5: Bahagian Mixer A B C 145 . Input mikrofon XLR Bahagian A ► Input untuk mikrofon ► Menggunakan kabel jenis konektor XLR (canon jack) ► Signal yang berada pada mic level. saluran trumpet (12).1 V dan +4dB. Di dalam sebuah mixer terdapat beberapa bahagian yang mempunyai fungsi-fungsi yang tertentu. kita akan dapat lihat tiga input yang ditandakan dengan A.3: Saluran (channel) Sebuah saluran sub group boleh mengawal output dari beberapa saluran. Sebagai contoh. trombone (13). Pada rajah bahagian mixer berikut. Dengan menggunakan saluran sub group. seorang juru adun hanya perlu menaikkan atau menurunkan satu fader di SUB 1 untuk mengawal bunyi semua saluran yang dipilih.B dan C.

9: Bahagian Mixer A B C 146 .8: Insert Rajah 4.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Bahagian B ► Input untuk line in bagi alat muzik ► Bermain pada tahap line .7: Jack stereo ¼ ► Input mikrofon jack Bahagian C ► Input Insert (INS) untuk sambung kabel signal processor ke suatu channel seperti compressor ► Menggunakan kabel jenis konektor TRS dan TS ► Masukkan kedua-dua konektor ke input dan output compressor tersebut Input Insert Rajah 4.6: Jack mono ¼ ► Kabel menggunakan konektor jack ¼ audio ► Terdapat dua jenis Jack ¼ ia itu mono dan stereo ► Nama teknikal jack mono ¼ ialah TS (Tip Sleeve) ► Nama teknikal jack stereo ¼ ialah TRS (Tip Ring Sleeve) Rajah 4. atau melebihi tahap mic ► Tahap Line bermain di sekitar 1 V dan -10 dB Rajah 4.

E.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Bahagian D ► Input Direct Out (DIR) digunakan untuk salur keluar signal audio bagi kegunaan lain seperti merakam atau sambungan ke alat efek (Effect devices) ► Menggunakan kabel jenis konektor TRS ► Disambungkan ke soundcard dan ke komputer ► Bahagian E ► Butang Gain atau Trim (SENS) ► Input Sensitiviti (SENS) digunakan untuk mencari headroom bagi mengelakkan masalah noise atau distortion pada mutu audio ► Disambungkan ke soundcard dan ke komputer ► Rajah 4.10: Bahagian Mixer D. Bahagian F ► Butang High Pass Filter (HPF) menapis frekuensi tinggi yang masuk sahaja ► Frekuensi rendah (low) akan terpotong. F dan G .16 menunjukkan frekuensi 100Hz dipotong ► HPF ini digunakan untuk vokal bagi mengurangi dengungan atau feedback Rajah 4.11: Frekuensi HPF 147 . Rajah 1.

MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Bahagian G ► Butang Equalizer (EQ) mengatur frekuensi dengan memboost atau memotong frekuensi pada bunyi audio. ► Low Frekuensi (LF) ► Sweep EQ (MID) di mana kita boleh memilih beberapa frekuensi yang akan dipotong atau ditambah ► Fixed EQ di mana frekuensi LF dan HF telah ditetapkan Rajah 4.12: Bahagian Mixer G Bahagian H ► Butang Auxiliary (AUX) ialah output untuk mengirim signal dari mixer ke speaker monitor ► Biasanya aux ini digunakan bagi persembahan pentas atau kegunaan alat seperti kesan bunyi (effect) ► Pre Aux bermaksud signal tidak melalui EQ. Walau butang frekuensi pada EQ telah diubah tetapi tidak mempengaruhi signal Rajah 4.14: Bahagian Mixer I 148 .13: Bahagian Mixer H ► Post EQ bermaksud butang frekuensi yang diubah akan memberi kesan kepada signal yang dihantar Bahagian I ► Butang Panoramic (PAN) berfungsi untuk menentukan stereo image atau hala bunyi audio keluar di speaker ► Biasanya aux ini digunakan bagi persembahan pentas atau kegunaan alat seperti kesen bunyi (effect) ► PAN ini boleh digunakan untuk menghantar signal ke jalur SUB/BUS/GROUP Rajah 4.

Selain mudah dikendalikan. alatan ini mudah alih serta ringkas penggunaanya. Nama lain SOLO ► Jika fader dinaikkan tidak akan mengubah kekuatan bunyi audio secara keseluruhan ► Tekan butang PFL untuk mendengar audio melalui hedfon ► Sangat berguna untuk persembahan secara langsung Rajah 4. Rajah 4.17: Powered Mixer dan Speaker 149 .15: Bahagian Mixer J Terdapat alat mixer yang telah dilengkapi dengan amplifier serta processor seperti equalizer dan reverberation.16: Powered Mixer Ada juga terdapat alat mixer yang dilengkapi dengan amplifier dan speaker beserta processor seperti equalizer dan reverberation. Hanya memerlukan dua kabel mono untuk menghubungkan ke dua belah speaker.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Bahagian J ► Butang Pre Fader Listen (PFL) untuk mendengar sesuatu channel sahaja. Pengendalian dan pemasangannya memudahkan pengguna. Rajah 4.

18: Rangkaian Asas Sistem Audio . AMALI TAJUK 4 PEMASANGAN SISTEM AUDIO Monitor Speaker Loud Speaker Amplifier speaker Amplifier Speaker Loud Speaker Amplifier monitor Mikrofon Crossover Compressor Equalizer Reverb Amplifier Gitar D I Box Mixer Console Rajah 4.

20: Pemasangan alat Amplifier ke Speaker 151 .MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 4.5 Pemasangan kabel sistem audio Pemasangan kabel mixer ke amplifier Alat Mixer Alat Amplifier Output Kanan Input Kiri Output Kiri Input Kanan Rajah 4.19: Pemasangan alat Mixer dan Amplifier Pemasangan kabel amplifier ke speaker Output Kiri Output Kanan Input Speaker Input Speaker Kiri Kanan Rajah 4.

MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Pemasangan kabel mikrofon dan alat muzik ke mixer Input Mic Input Line Rajah 4.21: Pemasangan Alat Mikrofon dan Alat Muzik ke Mixer Pemasangan kabel alat equalizer ke mixer Input Kiri Input Kanan Output Kanan Output Kiri 152 .

23: Pemasangan alat Equalizer ke crossover 153 .22: Alat Equalizer dan Alat Muzik ke Mixer Pemasangan kabel alat equalizer ke crossover Crossover Fungsi alat crossover adalah untuk membahagikan frekuensi tinggi dan rendah kepada beberapa speaker yang Output Kanan boleh menampung frekuensi bass atau treble Output Kiri Input Kanan Input Kiri Rajah 4.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Atau dipasang dengan cara di bawah Jack mono Output Jack mono Input Jack Stereo Insert Rajah 4.

24: Pemasangan alat Crossover ke Amplifier dan Speaker 154 .MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Pemasangan kabel alat crossover ke amplifier dan speaker Output Lo Output Mid Output Hi Input Hi Input Hi Speaker High Speaker High Range kanan Range kiri Input Mid Input Mid Speaker Mid Speaker Mid Range kiri Range kanan Input Lo Input Lo Speaker Low Speaker Low kiri kanan Rajah 4.

Jika signal bunyi terlalu lembut maka compressor dapat meningkatkan bunyi tersebut menjadi lebih jelas. 155 . threshold. Pada asasnya terdapat 4 jenis kawalan compressor ia itu ratio. Jika sesuatu signal itu menjadi terlalu kuat sehingga terjadinya kesan distortion maka alat compressor ini akan menurunkan signal tersebut menjadi stabil semula. attack dan release.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Pemasangan kabel alat compressor ke mixer Jack mono Jack mono Output Input Jack Stereo Insert Rajah 4.25: Pemasangan alat Compressor ke Mixer Compressor Alat compressor ini berfungsi untuk menstabilkan signal sesuatu bunyi.

bergandaan dan adunan bunyi atau signal secara berulangan.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Pemasangan kabel alat reverb ke mixer Output kiri Input kanan Output kanan Input kiri Return kanan Return kiri Aux send 1 Aux send 2 Rajah 4. sebenarnya jumlah pengulangan tersebut bertambah. selain meluaskan ruang dimensi serta memberikan keseronokan dalam pengalaman mendengar. Apabila pengulangan-pengulangan ini berkurangan dari segi kepadatan. CATATAN Sistem pemasangan sistem audio berbeza mengikut jenis perlatan dan cara penggunaannya. reverb atau alat-alat processor yang lain. maka tidak perlulah alat-alat tersebut dipasang atau disambungkan lagi 156 .26: Pemasangan alat Reverb ke Mixer Reverberation Reverberation direka dengan cara rambang. Jika alat mixer telah dilengkapi dengan equalizer. Reverberation atau kesan gema dapat meningkatkan tahap signal dan memantapkan kepadatan bunyi secara purata.

Perfect Pitch Software for Windows and Mac. Belmont: Wadsworth Publishing Company. ed. Music Ace. Kita tidak mahu majlis atau acara persembahan terganggu dengan kelemahan sistem audio yang dipasang. Alatan audio yang terdapat di sekolah atau yang digunakan pada majlis-majlis tertentu boleh dikawal dengan baik jika kita peka dengan kuasa ampifier serta jenis mixer yang digunakan. equalizer dan reverberation. R.com/auralia/ 4. http://www.htm 157 . Latihan Tambahan 1. 2. samada menggunakan jack jenis mono atau stereo bergantung kepada komponen khas yang terdapat pada alatan tersebut.com/index. Menggunakan power amplifier dan mixer memerlukan kaedah pemasangan yang betul bersama alatan lain seperti equalizer. Terdapat juga alat mixer yang dilengkapi dengan amplifier. Schirmer. Kenal pasti punca-punca setiap masalah tersebut dengan mencadangkan langkah-langkah bagi mengatasinya. 1999. mikrofon. R. Audio in Media: The Recording Studio. 1999. Lakarkan sebuah gambarajah lengkap pemasangan sistem audio di dewan sekolah anda. 2013.MZU3233 TEKNOLOGI MUZIK TAJUK 4 Rumusan Pengetahuan tentang peranan dan fungsi alatan sistem audio seperti amplifier dan mixer boleh membantu guru menggunakan serta mengendalikan alatan tersebut dengan sepenuhnya. 3. Experiencing Music Technoloy. speaker. Auralia 4: Ear Training . Peralatan yang anda perlu sediakan adalah seperti berikut: a) Mixer b) Amplifier c) Equalizer d) Speaker e) Mikrofon f) Kabel-kabel 2. http://www. Williams. 2013. Supaya bersesuaian dengan keluasan dewan. keperluan majlis atau konsert. Peter Richard. Software that Brings Music to Life. dan lain-lain alatan tambahan. Belmont CA: Wadsworth Group/Thompson Learning.harmonicvision.risingsoftware. Kabel-kabel yang digunakan juga perlulah bersesuaian dengan terminal input dan output sesuatu alatan. 2nd. Alten. Huraikan masalah-masalah gangguan bunyi pada sistem audio yang biasanya berlaku dalam sesuatu majlis yang sedang berlangsung. David Brian and Webster. Stanley. Alten. pengendalian alatan audio memerlukan latihan serta tahap pengetahuan sistem yang mantap. Harmonic Vision. Bacaan Tambahan 1.