You are on page 1of 10

1.

0 Pengenalan

Dalam buku yang bertajuk Susur Galur Bahasa Melayu, Asmah Hj. Omar(1985),
menyatakan bahawa istilah Melayu digunakan dalam pengertian yang luas dan sempit.
Dalam pengeritian yang luas, istilah ini merujuk kepada bangsa Austronesia yang
terdapat di Semenanjung Tanah Melayu dan kawasan yang secara tradisional disebut
gugusan pulau Melayu, termasuklah Indonesia yang ada sekarang ini. Bahasa Melayu
dituturkan oleh orang-orang Melayu. Bahasa Melayu dituturkan daripada satu generasi
kepada generasi yang lain sejak zaman-berzaman. Pewarisan bahasa daripada satu
generasi kepada generasi yang lain ini tentunya menyebabkan perubahan berlaku pada
bahasa tersebut, sama ada dari segi bunyi bahasa, bentuk kata, makna atau struktur
ayat.

Bahasa yang hidup ialah bahasa yang sentiasa berkembang dan terus dituturkan
oleh bangsa yang berkenaan. Demikian juga bahasa yang bermigrasi akan terus hidup
di tempat baharunya jika ada kumpulan manusia yang menuturkannya. Jangka hayat
sesuatu bahasa itu juga akan lebih lama jika terdapat usaha-usaha penutur untuk
menunturkannya kepada anak cucu mereka. Penyebaran bahasa berlaku disebabkan
oleh beberapa faktor penarik dan penolak. Faktor penarik merujuk kepada tempat yang
hendak didatangi oleh mereka itu dan menawarkan keadaan hidup yang lebih baik
daripada yang sedia ada di tempat mereka. Faktor penolak pula adalah kerana mereka
ingin lari daripada keadaan yang tidak selesa di tempat asal mereka seperti kejadian
kemarau, banjir, taufan dan melapetaka yang lain.

Catatan awal menunjukkan bahawa sebelum bahasa Inggeris dan bahasa-bahasa
lain datang dan tersebar ke Semenanjung Tanah Melayu, bahasa Sanskrit ialah bahasa
yang pertama hadir ke alam Melayu. Namun demikian, tiada sebarang catatan atau
perninggalan yang dapat menjelaskan sejauh mana bahasa ini tersebar dan
mendominasi bahasa di alam Melayu. Perkara yamg dapat menjelaskan hal ini ialah
bukti dengan berdasarkan begitu banyak penggunaan tersebut sudah sebati terserap
dalam bahasa Melayu. Sebahagian besar perkataan tersebut sudah sebati dengan
sebutan dan sistem bahasa Melayu sehingga tidak lagi dirasakan sebagai unsur asing.

Walau bagaimanapun. Sumatera. Secara umumnya. ada baiknya dilihat dahulu asal usul orang-orang Melayu itu sendiri kerana bahasa itu lahir bersama-sama dengan bangsa yang menuturkannya. letaknya kerajaan orang Mo-lo-yue ini tidak dapat dipastikan. bahasa Melayu menjadi bahasa kebangsaan Malaysia. Terdapat tanda-tanda sejarah yang cuba membuktikan kehadiran perkataan Melayu. iaitu daripada sebatang sungai yang deras alirannya. Demikian juga asal usul perkataan Melayu masih belum disahkan oleh sejarawan. Satu lagi catatan orang cina ialah catatan rahib Buddha bernama I’tsing yang menggunakan perkataan mo-lo-yue terhadap dua buah kerajaan yang dilawatinya sekitar tahun 675 masihi. Ada yang mengatakan kerajaan ini terletak di Semenanjung Tanah Melayu dan ada yang mengatakan kerajaan ini letaknya di Jambi. Tidak kurang pula yang percaya bahawa kerajaan Mo-lo-yue berpusat di daerah Jambi. . Dikatakan orang Mo-lo-yeu mengirimkan utusan ke negara China untuk mempersembahkan hasil bumi kepada raja China. iaitu Sungai Melayu. tempat asal lahirnya orang atau keturunan Melayu ini amat kabur kerana sejarah kuno Asia Tenggara masih belum diselidiki dengan mendalam. Hal ini boleh dikaitkan dengan orang-orang Indo- Melayu(Austronesia) yang bergerak dari Yunan. Greek dan Latin dikatakan sebagai bahasa yang mengalami penyusutan. Dalam bahasa Jawa kuno. perkataan mlayu bermaksud berlari atau mengembara. Bahasa-bahasa tertua seperti Sanskrit. Hal ini kerana bahasa ini tidak lagi melahirkan penutur-penutur baharu seperti bahasa-bahasa moden pada hari ini. Antaranya adalah catatan orang cina yang menyatakan bahawa terdapat sebuah kerajaan Mo-lo-yeu yang mempersembahkan hasil bumi kepada raja China sekitar tahun 644-645 masihi. 2. Sumatera. Akhirnya kini.0 Definisi konsep Sebelum memperkenalkan asal usul bahasa Melayu. Penggunaan istilah Melayu oleh dikatakan sangat baharu dan timbul buat pertama kali dalam tulisan orang cina antara tahun 644 dan 645 masihi.

2. Pulau Bangka pada tahun 686 masihi dan akhir sekali di Karang Brahi. Mereka mula berpindah dalam beberapa bentuk gelombang pergerakan manusia ke Asia Tenggara. Namun demikian. Menurut beberapa teori. berlaku gelombang pergerakan kedua yang dipanggil Melayu-Deutro. . iaitu kira-kira tahun 2500 sebelum masihi. Lambang-lambang yang diujarkan itu mempunyai makna-makna tertentu berdasarkan lingkungan masyarakat menuturkannya. Mereka berpindah ke Asia Tenggara pada zaman Logam dan menduduki kawasan-kawasan pantai dan tanah-tanah lembah di Asia Tenggara. Golongan pertama dipanggil Melayu-Proto. Mereka berpindah ke Asia Tenggara pada zaman Batu Baru. Keturunan mereka ialah orang Asli di Semenanjung Tanah Melayu. Ada juga sesetengah ahli sejarah yang berpendapat bahawa bahasa Melayu bukan berasal dari Asia Tengah. di Kota Kapur. Palembang pada 684 masihi. Palembang pada 683 masihi. Bukti ini menunjukkan bahawa bahasa Melayu sudah lama wujud di Kepulauan Melayu sejak beratus-ratus tahun dahulu. Hal ini berdasarkan penemuan orang Jawa yang telah menghuni Kepulauan Melayu sejak ribuann tahun dahulu. Bukti tersebut berupa empat buah batu bersurat yang dijumpai di empat yang berbeza iaitu di Kedukan Bukit.1 BAHASA Bahasa telah didefinisikan dengan pelbagai cara mengikut sifat-sifat semula jadi bahasa. Dayak di Sarawak dan Batak di Sumatera. Meringin daerah Hulu Jambi pada tahun 686 masihi. Mereka mendakwa bahasa Melayu berasal dari Kepulauan Melayu sendiri. peranan dan fungsinya. kebanyaan ahli bahasa dan ahli linguistik telah memberikan konsep dan takrif bahasa yang hampir sama. Ada pendapat yang mengatakan bahawa bahasa Melayu berasal dari Asia Tengah. penutur-penutur bahasa Melayu berasal daripada golongan Austronesia yang datang sejak tahun 2500 sebelum masihi dari daerah Yunan di negara China. Bahasa diertikan sebagai satu sistem bunyi yang terdiri daripada lambang-lambang yang diujarkan oleh manusia dengan menggunakan alat-alat artikulasi yang ada pada mereka. Kemudian. pada kira-kira 1500 tahun sebelum masihi. di Talang Tuwo. Bukti yang dapat dilihat tentang bentuk dan sifat bahasa Melayu hanya diperoleh sejak tahun 683 masihi.

Dari segi pragmatik. iaitu kecekapan bahasa dan pengucapan bahasa. ahli-ahli lingustik bersetuju bahawa bahasa merupakan satu sistem yang menghubungkan maksud kepada bunyi. Proses ini bertukar ganti antara penutur dengan pendengar yang berkomunikasi itu. maka diakan mengucapkan bunyi-bunyi berkaitan dengan tepat. iaitu untuk membantu manusia menyampaikan percakapan . jika sesuatu bahasa itu sentiasa dikomunikasikan. Sebaliknya. bahasa tersebut boleh mempengaruhi pengguna bahasa yang lain. Bahasa merupakan satu sistem ujaran dan tulisan konvensional yang digunakan oleh manusia untuk berkongsi budaya dan berkomunikasi antara satu sama lain. Kecekapan bahasa berada dalam otak manusia dam diertikan sebagai satu sistem rumus bahasa yang mampu meghasilkan kalimat yang tidak terbatas banyaknya. Bahasa dapat menggambarkan dan memberikan kesan terhadap cara berfikir serta perubahan dan perkembangan budaya. bahasa memainkan peranan dan fungsi untuk memenuhi pelbagai tujuan dan matlamat tertentu. yang dapat diertikan sebagai bunyi-bunyi yang dilafazkan. . Antara fungsi bahasa yang amat ketara adalah perananya sebagai alat komunikasi. Seterusnya. mendefinisikan bahasa sebagai sistem lambang-lambang vokal yang digunakan oleh manusia untuk berkomunikasi. Bloch dan Trager(1942). setiap penutur dan pendengar mempunyai dua perkara penting. sama ada berdasarkan aksi penutur atau pendengar. Dalam setiap kegiatan manusia. Pengucapan bahasa pula ialah unsur yang berada di luar. Menurut Chomsky(1957). misalnya digunakan dalam urusan perdagangan. Dengan andaian bahawa manusia memounyai beberapa makna yang hendak dikomunikasikan. Proses komunikasi bahasa berlaku apabila adanya penutur dan pendengar. Pengucapan bahasa menghasilkan ayat-ayat yang didengar oleh pendengar melalui telinga dan diproses dalam minda atau sistem saraf pusat yang disebut otak. Sesuatu bahasa itu akan menjadi semakin berbeza jika penuturnya terasing daripada penutur bahasa yang lain. buah fikiran dan maklumat kepada orang lain. orang yang mendengar bunyi-bunyi tersebut akan cuba memberikan makna kepada ujian yang dilafazkan oleh penutur.

Semua bahasa bermula dengan bahasa lisan. Bahasa kebangsaan mempunyai kaitan rapat dengan sejarah bangsa dan negara tersebut. Sesuatu bahasa itu diiktiraf sebagai bahasa kebangsaan melalui penggubalan undang-undang. yang telah wujud beberapa lama sebelum wujudnya sistem bahasa tulisan.2 BAHASA KEBANGSAAN Bahasa kebangsaan ialah bahasa yang dapat memperlihatkan identiti nasional dan lambang bagi sesuatu bangsa atau negara. Namun. Bahasa mempunyai struktur yang kompleks. demikian. tetapi boleh dianalisis dan diperlihatkan secara sistematik. iaitu berasal daripada satu rumpun bahasa yang lebih besar. Fungsi utama bahasa kebangsaan secara khusus adalah untuk menyerlahkan lambang inspirasi dan semangat kebangsaan dan kemerdekaan. Kebanyakan bahasa yang ada pada hari ini adalah sekeluarga dengan bahasa yang lain. terutamanya dengan melihat bentuk-bentuk yang sama sifatnya atau perkataan yang sama. struktur sintaksis dan intonasi ujaran. Bahasa mengandungi struktur ayat yang berbeza-beza untuk menyampaikan makna. 2. Tidak ketinggalan juga pengisian bahasa kebangsaan juga dapat bertindak sebagai alat perhubungan dan seterusnya akan menghasilkan satu kumpulan besar masyarakat yang mempunyai pandangan hidup yang sampir sama. . Bahasa kebangsaan digunakan untuk tujuan politik dan komunikasi rasmi. ada negara yang mempunyai lebih daripada satu bahasa kebangsaan seperti negara Kanada yang mengiktiraf bahasa Perancis dan bahasa Inggeris yang digunakan secara bersama-sama. Hubungan antara satu bahasa dengan bahasa yang lain ditentukan dengan membandingkan tatabahasa dan sintaksis. Kandungan bahasa tersendiri daripada bentuk dan susunan perkataan. Usaha untuk mengharmonikan rakyat Malaysia melalui penggunaan satu bahasa yang sama ini dicadangkan berdasarkan sistem pendidikan kebangsaan yang terkandung dalam Laporan Jawantankuasa Pelajaran 1955 yang kemudiannya dikenali dengan nama Penyata Razak (1956).

Hal ini bermakna bahasa Malaysia merujuk kepada bahasa Melayu. Apabila Malaysia mencapai kemerdekaan tahun 1957. . telah menegaskan bahawa bahasa kebangsaan di negara ini mempunyai satu matlamat yang murni. terutama dalam kalangan orang bukan Melayu. negara tersebut akan dikenali. iaitu untuk menyatupadukan rakyat yang pelbagai bangsa dan kaum. Untuk memenuhi hasrat ini. tetapi penggunaanya tidak meluas. apabila kedudukan bahasa Melayu sudah mantap dan menjadi keperluan untuk memperkukuh perpaduan rakyat serta serta memupuk keperibadian masyarakat. Kemudian. pada peringkat awal bahasa kebangsaan diperkenalkan sebagai satu mata pelajaran di sekolah-sekolah. Dalam hal ini. Sebuah negara yang merdeka memerlukan satu bahasa kebangsaan untuk menjadi dasar bagi satu identifikasi nasional. isitilah ‘Bahasa Malaysia” pula digunakan. bahasa Melayu menjadi bahasa kebangsaan. Persekutuan Tanah Melayu telah mencapai kemerdekaan. malah ada kalanya kekuatan dan kemasyhuran sesebuah negara terletak pada keistimewaan dan penggunaan bahasa kebangsaannya. Ternyata bahawa fungsi bahasa Melayu adalah berterusan sepanjang zaman. Jawatankuasa yang merangka Perlembagaan Persekutuan yang diketuai oleh Lord Reid sedar peri pentingnya bahasa kebangsaan bagi negara Malaysia. Akta Perlembangaan 1971(pindaan) telah memperuntukkan bahawa status bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan tidak boleh dipersoalkan. Dengan adanya satu bahasa yang diterima oleh rakyat. Bahasa Melayu pada zaman awalnya berfungsi sebagai asas bagi perjuangan kemerdekaan dan seterusnya sebagai asas bagi perjuangan kemerdekaan dan seterusnya sebagai asas untuk menyatupadukan rakyat yang berbilang bangsa dan keturunan pada zaman selepas kemerdekaan. Pada 31 Ogos 1957. Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong dalam titah baginda semasa merasmikan pembukaan Maktab Perguruan Bahasa di Kuala Lumpur pada 4 Jun 1959. Sesiapa yang mempersoalkan hal ini dituduh melakukan kesalahan di bawah Akta Hasutan 1984.

bahasa ilmu. menggunakan istilah khusus. tiada pembaziran kata dan bersifat objektif. iaitu formal dan tidak formal.bahasa Melayu tidak formal pula ialah bentuk bahasa umum yang digunakan dalam kalangan masyarakat Malaysia di negara ini. Namun demikian. Hal ini bermakna bahasa kebangsaan negara itu hanya tinggal sebagai lambang sahaja. terdapat dua peranan yang penting basaha Melayu. Terdapat perbezaan antara bahasa kebangsaan dengan bahasa rasmi. Sebaliknya. Bahasa ini bersifat peribadi dan kemesraan serta penggunaan ayatnya mudah. di negara Malaysia. selepas peristiwa 13 Mei. sederhana dan ringkas. Bahasa Melayu mempunyai dua bentuk. bahasa kebangsaan. . bahasa kebangsaan. Secara umumnya. iaitu sebagai bahasa rasmi. Bahasa ini bebas daripada peraturan tatabahasa dan digunakan dalam berbagai-bagai keadaan. iaitu bahasa Melayu merupakan bahasa rasmi negara ini. istilah bahasa Melayu dan tarafnya sebagai bahasa kebangsaan tetap tidak berubah dan terus kekal dalam perlembagaan negara. Oleh itu.0 JUSLIFIKASI Bahasa Melayu yang diujarkan oleh sebahagian besar rakyat Malaysia mempunyai peranan dan fungsi yang pelbagai. istilah bahasa Melayu ditukar kepada bahasa Malaysia yang membawa erti hak atau kepunyaan rakyat Malaysia. 3. Bahasa Melayu formal ialah bahasa Melayu standard yang dituturkan dengan cara sistematik mengikut peraturan-peraturan tatabahasa yang telah ditetapkan. iaitu sebagai bahasa yang mampu mendukung perkembangan ilmu dan pemikiran bangsa Malaysia dalam segala lapangan dan sebagai alat komunikasi masyarakat serta alat perpaduan rakyat Malaysia yang berbilang kaum. bahasa pengantar dan bahasa perpaduan. Bahasa ini pertuturannya lebih sempurna dan banyak fakta. Ada bahasa rasmi yang juga diiktiraf melalui perundangan dan menjadi bahasa yang lebih dominan dan paling ketara digunakan dalam sesebuah negara berbanding bahasa kebangsaan negara itu sendiri.

sebaliknya dicerna sebagai bahasa elit dan bahasa cerdik pandai yang bertanggungjawab untuk membentuk pemikiran masyarakat dan pembangunan negara. Bahasa Melayu tidak lagi berada pada tahap yang rendah. Bahasa rasmi merupakan bahasa yang dipilih untuk tujuan urusan seharian negara. Antara faktor bahasa Melayu menjadi bahasa kebangsaan ialah bahasa Melayu merupakan bahasa rasmi di negara Malaysia. Dengan demikian. istilah dan bahasa yang sesuai untuk mengungkapkan konsep dan pemikiran yang kompleks dan abstrak. Untuk mencapai taraf sebagai bahasa ilmu. bahasa Melayu perlu mempunyai dua ciri. Faktor yang seterusnya ialah bahasa Melayu merupakan bahasa ilmu di negara Malaysia. iaitu keintelektualan bahasa dan kesempurnaan bahasa. upacara rasmi dan antarabangsa. terutama urusan pentadbiran negara. urusan perdagangan dan perusahaan. Bagi sesetengah negara. Bahasa rasmi merupakan bahasa yang sedemikian secara sah oleh sesebuah negara. Bahasa Melayu telah direncanakan untuk menjadi bahasa yang ekspresifdalam pelbagai bidang ilmu. bahasa rasmi digunakan oleh kerajaan dan pemerintah dalam dokumen rasmi kerajaan berbanding penggunaan bahasa kebangsaan. bahasa Melayu dapat mencapai taraf kecendekiawan dan bahasa saintifik. Bahasa rasmi merupakan bahasa yang digunakan dalam situasi rasmi seperti dalam urusan pemerintahan dan pentadbiran. termasuk bidang sains dan teknologi. negeri atau wilayah. Sebagai bahasa ilmu. . Peranan bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu telah diperlukan seiring dengan penekanan terhadap budaya ilmu. Dalam konteks Malaysia. bahasa Melayu perlu mempunyai perbendaharan kata. bahasa rasmi bererti pelaksanaan bahasa Melayu sebagai wahana pembinaan negara dalam semua urusan. kehakiman. Bahasa Melayu juga seharusnya boleh berfungsi sebagai bahasa akademik yang lengkap dengan laras-laras bahasa yang luas untuk membincangkan ilmu baharu. Bahasa ilmu ialah bahasa yang mampu menjadi pengantara untuk menyampaikan ilmu pengetahuan sehingga ke peringkat tinggi. sistem pendidikan.

Faktor yang akhir sekalinya ialah bahasa Melayu merupakan bahasa perpaduan. Semasa pemerintahan British. di Maktab Perguruan Sultan Idris dan di Maktab Perguruan Perempuan Melaka. Keadaan pembangunan ekonomi mengakibatkan jurang sosial yang bertambah besar dan ini menjadikan fungsi bahasa Melayu menjadi lebih penting. Kedudukan bahasa Melayu dalam sistem pendidikan negara mulai meningkat apabila Penyata Razak(1956) dilaksanakan. Penyata Razak juga merupakan asas kepada pembentukan Dasar Pelajaran Kebangsaan. Keseluruhan usaha untuk menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantaryang berperanan bagi melahirkan bangsa Malaysia yang mempunyai pemikiran yang tinggi tidak akan berjaya selagi rakyat sendiri tidak dapat menguasai bahasa Melayu dengan baik. Penyata Razak yang dijadikan Dasar Pelajaran Kebangsaan itu adalah untuk mewujudkan sebuah mayarakat yang bersatu padu melalui sistem persekolahan yang menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar yang utama. Bahasa Melayu hanya digunakan sebagai bahasa pengantar di sekolah- sekolah Melayu hingga darjah 4. Oleh itu. Faktor yang seterusnya ialah bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar. . penggunaan bahasa Melayu dalam sistem pendidikan amat terhad. Tumpuan dan penekanan adalah untuk membinbing pelajar ke arah pemupukan semangat kewarganegaraan dan mengamalkan nilai-nilai murni masyarakat Malaysia yang universel. Kita tidak harus menolak pentingnya mempelajari bahasa Inggeris. peralihan daripada bahasa pengantar bahasa Inggeris kepada bahasa Melayu untuk berbagai-bagai mata pelajaran dimulakan pada pelajaran yang dianggap penting. Fungsi bahasa Melayu sebagai bahasa perpaduan tidak boleh dinafikan. bahasa Melayu bertindak sebagai alat yang menghubungkan penutur-penutur daripada berbagai-bagai bangsa dan berupaya untuk menyatupadukan bangsa yang dikenal sebagai bangsa Malaysia. Untuk menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama dalam sistem pendidikan negara ini.

Secara umumnya. bahasa pengantar dan bahasa perpaduan. menunjukkan bahawa bahasa mempunyaisifat semula jadi sama seperti manusia juga mempunyai ciri peribadi yang diwarisnya daripada orang tuanya. iaitu menjadi asas kebudayaan kebangsaan dan menyatupadukan rakyat. 4. Tegasnya. bahasa Melayu sudah mencapai taraf kematangannya menjelang abad ke-21 dan kini bahasa Melayu telahpun menjadi bahasa kebangsaan negara Malaysia. sama ada dari segi fizikal intelek atau emosi. Faktor-faktor yang mendorong untuk menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan ialah bahasa melayu sebagai bahasa rasmi. bahasa berfungsi untuk merangsang pendengaran. Hal ini demikian kerana Malaysia mempunyai pola kepelbagaian bahasa berdasarkan rakyatnya yang berbilang kaum dan keturunan. . Bahasa Melayu mempunyai syarat-syarat untuk memenuhi keperluan menjadi bahasa kebangsaan serta melambangkan kesatuan dan perpaduan negara.0 KESIMPULAN Dari segi ciri bahasa yang disenaraikan. ilmu. lebih daripada sekadar fungsinya sebagai alat komunikasi antara seorang dengan yang lain.