You are on page 1of 4

DYNAMICZNE

WIZADA
Wspczenie dokonuje si radykalna zmiana rozumienia mechanizmu
dziaania systemu miniowo-szkieletowego. Coraz bardziej oczywiste jest,
e znana do tej pory koncepcja mini jest przestarzaa i niezjologiczna.
Wizja powizi, jako wszechobecnego systemu regulacji organizmu,
niesie nastpn generacj efektywnych technik manualnych. Nieco
czasu upynie, zanim to nowe spojrzenie na sposb organizacji ywego
organizmu pojawi si w podrcznikach. Ich autorzy, przyzwyczajeni
do modelu mini poruszajcych szkielet, musz zrozumie, w jaki sposb
dziaa mechanizm ruchu. Terapeuci manualni mog skrci ten czas
oczekiwania i ju teraz skorzysta z wynikw nowych bada naukowych.

Thomas Myers

i
Tumaczenie Mariusz Kurkowski

Zmiana modelu postrzegania tego mecha-


nizmu czciowo wywodzi si z nowych
bada z zakresu neurologii ruchu (ktre
stawiaj pod znakiem zapy tania najbardziej
zaufane koncepcje) i z bardzo dokadnie opi-
sanych w The Brain that Changes Itself Nor-
mana Doidgea (http://www.normandoidge.com)
odkry waciwoci plastycznych sieci pocze
nerwowych. Kolejnym elementem wpywajcym
na odmienne ujmowanie tego zagadnienia jest
wzrost liczby bada nad waciwociami matrycy
pozakomrkowej oraz traktowanych do tej pory
po macoszemu tkanek cznych. Wyniki tych
nowych bada naukowych prezentowane s
na Fascia Research Congress.
Mona zada pytanie, co jeli nie pojedynczy
misie jest odpowiedzialne za sposb i archi-
tektur funkcji ruchu czowieka?

20 i www.praktycznafizjoterapia.pl h
Nowoczesne metody zjoterapii

PO DRUGIEJ STRONIE LUSTRA dookoa torebki stawowej. Minie z wknami uoo-


Na Fascia Research Congress, ktry odby si w 2009 r. nymi jak piro ptaka w kierunku stawu poprzez ukad ner-
w Amsterdamie, zadziwiajca publikacja i prezentacja wowy w dynamiczny sposb stabilizuj go w penym jego
holenderskiego lekarza i anatoma dra Jaapa van der zakresie ruchu, a do jego koca. I gdy staw jest napity
Wala (www.embryo.nl) bezpowrotnie przeniosa sucha- w penym zakresie, zaczynaj swoj prac wizada
czy na drug stron lustra do krainy czarw. zaciskajc si gwatownie, uniemoliwiaj dalszy wyprost
Wyniki bada zaprezentowane przez van der Wala i uraz na kocu zakresu ruchu.
w publikacji The Architecture of the Connective Tissue in
the Musculoskeletal System-An often overlooked Func- PRAWDA CZY FASZ?
tional Parameter as to Proprioception in the Locomotor Prostym przykadem jest staw okciowy. Mona oczeki-
Apparatus [2] cakowicie zmieniaj rozumienie zaleno- wa, e misie dwugowy ramienia i misie ramienny
ci pomidzy miniami i wizadami w poczeniach sta- kontroluj stabilno stawu, gdy wykonuje si wiczenia
wowych. z obcieniem na minie dwugowe. Gdy tylko pozwoli
Pierwsza wersja efektw powyszych bada van der si ciarkom opa w ty w penym zakresie, wizada
Wala zostaa opublikowana ju w poowie lat 80. XX w., zacisnyby si, aby zapobiec przeprostom w stawach
jednak wwczas jego odkrycia byy zbyt radykalne okciowych. W trakcie reakcji usztywniajcej wizada ich
i zostay potraktowane w typowy sposb praca zostaa zakoczenia nerwowe komunikuj rdze (czasami wrcz
zignorowana, odoona na pk i zapomniana. Nawet krzycz), aby wczy lub wyczy minie w celu zapo-
dzi jego idee s znacznym wyzwaniem dla obecnego bieenia urazom staww.
stanu wiedzy. Jednak ich logika wydaje si niezaprze- Gdyby torebki stawowe byy zbyt lune, okie pro-
czalnie jasna. stowaby si do momentu, a wyrostek okciowy zosta-
Wsplny pogld autora i van der Wala opiera si na mi- nie zatrzymany przez ko ramienn. W takim przypadku
niach i wizadach pracujcych rwnolegle (rys. 1AB). staw jest naraony na wiksze ryzyko, poniewa lune
W swojej ksice pt. Tamy anatomiczne autor artykuu wizada nie informuj rdzenia o zblianiu si do koca
zaproponowa model relacji pomidzy miniami a wiza- zakresu ruchu, jak rwnie samo wizado powinno spo-
dami. Obecnie w wietle wynikw van der Wala wydaje wolni ruch, zanim dojdzie do kontaktu koci. Jak do tej
si on jednak przestarzay. pory wszystko zgadza si z tradycyjnym modelem pojmo-
W tym przestarzaym i wszechobecnym modelu wi- wania tego ruchu.
zada s mocnymi pasywnymi strukturami kolageno- A co, jeli tak nie jest? Co, jeli dotychczasowe wyobra-
wymi, ktre przebiegajc ponad stawem, cz dwie enie jest pozostaoci po sposobie, w jaki kiedy wyko-
koci. Gdy staw jest w zgiciu, wizada le wtedy lune nywano sekcje, gdy badano zwoki? Wiadomo jedynie, jak

Rys. 1AB. W tradycyjnym rozumieniu wizada postrzega si je jako zaaranowane rwnolegle do wkien mini
i angaowane jedynie wtedy, gdy s w peni rozcignite w stawie

ilipiec/sierpie 2016 h 21
trzymano skalpel, a nie wiadomo, w jaki sposb ciao byo Innymi sowy, skurcz minia, ktry go napina razem
i jest zorganizowane. z tkankami cznymi (epimysium, perimysium, endomy-
W poszukiwaniu sensu w baaganie, jaki przedstawia sium), napina rwnie wizado, jako e jest ono czci
sob ciao dla osoby wykonujcej sekcje, wycito skal- tej cigoci powiziowej, a nie jak do tej pory uwaano
pelem dookoa minia, wyjto z ciaa, oczyszczono osobn gbsz warstw.
i nadano mu nazwy: dwugowy ramienia czy ramienny. Oznacza to, e wizada nie s, jak sdzono, aktywne
Jako e tkanka czna jest wszdzie i spaja wszystko jedynie w momencie prostowania okcia. Wizada s
razem, poszukiwano w niej spjnego wizerunku orga- dynamicznie aktywn stabilizacj stawu w penym zakre-
nw, a pobliskie minie wycito. Tkank, jaka pozo- sie jego ruchu, zarwno w trakcie ekscentrycznej, jak
staa pod odcitym miniem, nazwano wizadem i koncentrycznej pracy minia. To ogromnie wane
i sdzono, e jest to rwnolega do mini struktura w skutkach odkrycie poczenia minia i wizada
zapobiegajca nadruchomoci, jak w w yej opisa- van der Wal nazwa dynamentem (poczenie sw z j-
nym przykadzie. W tym modelu wizada s pasywne zyka angielskiego dynamic dynamiczne i ligament
do momentu, gdy osignie si maksymalny zakres wizado).
dostpnego ruchu. Odkrycia te cakowicie zmieniaj pojcie funkcji ele-
Prawda jest jednak bardziej skomplikowana, ale za to mentw w ciele. Warto spojrze na przykad rotatorw
duo bardziej funkcjonalna. Wczeniej ignorowano fakt, ramienia cztery minie kocz si dystalnie cignami,
e w rzeczywistoci minie s kontynuacj znajdujcych ktre wtapiaj si w torebk wizade dookoa stawu
si poniej tkanek czcych ko z koci. barkowego. W trakcie sekcji trudno stwierdzi, gdzie
tkanka przestaje by cignem i zaczyna by wizadem.
DYNAMICZNIE AKTYWNE WIZADA Zatem jeli minie s niezbdne, aby stabilizowa lun
Van der Wal przeprowadzi bardzo dokadne sekcje oko- torebk stawow w ruchomym barku, to warto przenie
lic stawu okciowego, w ktrych nie wyci caego mi- t analogi na cae ciao. Owszem, s wizada, ktre nie
nia z okalajc go powizi, a wyci sam tkank mi- s poczone z siatk mini ponad nimi tu idealnym
niow, pozostawiajc okalajce powizi i ich cigi przykadem s wizada krzyowe kolana wikszo
nienaruszone. Poprzez dokadne przeledzenie po- jednak znanych wizade jest czci sieci pocze
cze mg stwierdzi, e w wikszoci przypadkw to, dynament z caym systemem miniowo-powiziowym.
co nazywane jest wizadem, poczone byo z miniem Faktycznie, wikszo mini jest czci cigw serii
nie rwnolegle, ale seryjnie (rys. 2AB). pocze: ko, powi, misie, powi, ko (rys. 3).

Rys. 2AB. Wnikliwe obserwacje cigoci powiziowych prowadzone przez Jaapa van der Wala doprowadziy
go do wniosku, e minie i wizada s poczone seriami i przez to wzmacniaj si nawzajem. Nazwa to czste
poczenie dynamentem

22 i www.praktycznafizjoterapia.pl h
dotyk 1/3 poziom

REKLAMA

KOMPLEKSOWE WARSTWY Warto spojrze na prostowniki grzbietu lub minie


Koncepcje i wyniki bada przedstawione w detalach przedramienia lub goleni wszystkie te zespoy mini
przez van der Wala na miniach okolic okcia stanowi wywodz si ze skomplikowanej sieci patw pogrubio-
wietny przykad i s odzwierciedleniem wielu podob- nej powizi, ktra spaja minie oraz czy je z gbiej
nych pocze tkanek w okolicach koczyn i krgosupa. pooonymi wizadami. Dynament jest bardziej funk-
Na bliszym kocu, bliej okcia, obie grupy tak przed- cjonalnym sposobem mylenia o sposobie organizacji
nich zginaczy, jak i prostownikw rozpoczynaj si nie aktw ruchu nawet minie podudzia, bdce zwykle
z samych nadkykci koci ramiennej, a z warstw uoo- sztandarowym przykadem pojedynczych mini, obec-
nych jak paty powizi, ktra zaczyna si na nadkykciu. nie uwaane s za zoon z bon i strun cz skompli-
Te paty (przegrody midzyminiowe) tworz przyczep kowanego cigu typu dynament z wizadem krzyowo-
pocztkowy cigu mini, ktry schodzi w d przedra- -kulszowym.
mienia w kierunku przegubu, zawajc si do indywidu-
alnych cigien, ktre przyczepiaj si do konkretnych WACIWA ARCHITEKTURA
miejsc na drugim kocu. Koncept wyizolowanych mini Mwic krtko nie mona rozdziela mini i wiza-
ma wicej sensu w odniesieniu do cigien ni do mis- de. S one poczone w cigu i stabilizuj stawy i aparat
nej czci, gdzie minie stapiaj si z powizi i poprzez ruchu. Gwn struktur w architekturze relacji misie
ni tworz przyczep. wizado jest nie misie, ale dynament.
Pozostawanie w zauku mylenia o miniu jako funk-
cjonalnym elemencie jest wytumaczalnym bdem
poznawczym. Dopenia to bowiem mechanistyczne rozu-
mienie wiata, jest przystpne i logiczne. Jednak jest
bdne.

PIMIENNICTWO:
1. Myers T. Tamy anatomiczne. DB Publishing, Warszawa 2010.
2. van der Wal J. The Architecture of the Connective Tissue in the
Musculoskeletal System-An often overlooked Functional Parameter as
to Proprioception in the Locomotor Apparatus. Fascia Research II: Basic
Science and Implications for Conventional and Complementary Health
Care. Elsevier 2009.

Rys. 3. Budowa dynamentw. Po lewej stronie


przykad rzadkiego poczenia wizada ko Thomas Myers
twrca koncepcji Anatomy Trains, dyrektor Kinesis szkoy
powi ko (tak jak wizada krzyowe).
oferujcej kursy i warsztaty technik uwalniania i anatomii
Wikszo wizade uoona jest w seriach ko
powiziowej, jak rwnie pene szkolenia do certykatu
powi misie powi ko (tak jak KMI Integracji Strukturalnej, szkoli si u Idy Rolf, Moschego
w miniach podudzia czy rotatory ramienia) Feldenkraisa, Emilie Conrad i wielu europejskich osteopatw,
tworzc swoje unikalne spojrzenie na medycyn przestrzeni
opisane w bestsellerze Tamy anatomiczne

ilipiec/sierpie 2016 h 23