You are on page 1of 10

EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

Metody leczenia
nietrzymania moczu
Method of treating urinary incontinence

European Journal
of Medical Technologies
2015;3(8): 29-38
Copyright 2015 by ISASDMT
All rights reserved
Dorota Purc, Agnieszka Rasaa www. medical-technologies.eu
Published online 10.11.2015
Studenckie Koo Naukowe przy Samodzielnej
Pracowni Umiejtnoci Pooniczych, Adres do
Wydzia Pielgniarstwa i Nauk o Zdrowiu, korespondencji:
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Polska Studenckie Koo Naukowe
przy Samodzielnej
Pracowni Umiejtnoci
Pooniczych Wydziau
Pielgniarstwa i Nauk
Streszczenie oZdrowiu Uniwersytetu
Medycznego w Lublinie
Nietrzymanie moczu polega na niekontrolowanym wycieku moczu. Jest to ul. Staszica 4-6,
20-081 Lublin, Polska
schorzenie niezwykle uciliwe dla pacjentek. Wana jest dobra diagnostyka
Tel.: 81 448 68 92
nietrzymania moczu, ktra opiera si na badaniach laboratoryjnych oraz ba-
daniach przeprowadzanych przez ginekologa. Jest wiele sposobw leczenia Sowa
nietrzymania moczu. Dwie gwne grupy to leczenie zachowawcze ileczenie kluczowe:
operacyjne. Metody zachowawcze, takie jak wiczenia, farmakoterapia oraz te-
rapia behawioralna, s zazwyczaj proponowane kobietom zlekkim stopniem nietrzymanie moczu,
nietrzymania moczu. Nietrzymanie moczu mona rwnie leczy operacyjnie. metoda Sling, t erapia
Istnieje kilka rodzajw operacji przeprowadzanych na to schorzenie na przy- behawioralna
kad metoda Sling.

Abstract
Urinary incontinence is definied as involunatory leakage of urine. It is a very
inconvenient disease for patients. Good diagnosis is important when someone

29 Copyright 2015 by ISASDMT


EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

have urinary incontinence. Diagnosis is based on laboratory tests and examina-


tions performed by gynecologist. There are many ways to treat urinary inconti-
nence. The two main groups are conservative treatment and surgical treatment.
Key words:
Conservative methods such as exercise, pharmacotherapy and behavioral ther-
apy. These methods are often offered to women with minor incontinence. In- urinary incontinence,
continence can also be treated surgically. There are several types of operation Sling Method,
carried out in this condition, for example Sling Method. behavioral therapy

Wstp Nietrzymanie moczu co prawda nie stanowi zagro-


enia ycia, ale jest powanym kalectwem idysfunk-
Wedug nomenklatury International Continence cj, ktra znacznie obnia jako ycia pacjentek.
Society (ICS) nietrzymanie moczu to kady niekon- Kobiety staj si mniej aktywne wwielu dziedzinach
trolowany wyciek moczu przez cewk moczow. swojego ycia. Wycofuj si z ycia zawodowego,
W definicji tej podkrela si, e fakt towarzyszenia towarzyskiego, spoecznego, a take w wielu przy-
objawom konsekwencji ocharakterze higienicznym, padkach z ycia rodzinnego. Dolegliwoci towarzy-
zdrowotnym czy socjalno-spoeczny jest mao istot- szce kobietom powoduj due zakopotanie rw-
ny [1, 2]. nie w kontaktach intymnych. U ok. 25% chorych
Dolegliwo, jak jest nietrzymanie moczu, dotyka pacjentek wtrakcie wspycia seksualnego pojawia
osb obu pci, jednak a dwukrotnie czciej cierpi si mimowolne oddawanie moczu. Kobiety czuj lk,
na ni kobiety ni mczyni. Najwiksze naraenie zakopotanie, czsto rwnie wstyd. Z tego te po-
na wystpienie u kobiety powyszych objaww to wodu, dolegliwoci towarzyszce nietrzymaniu mo-
okres okoomenopauzalny oraz okres staroci. Nie- czu s bardzo czsto tematem tabu [5]. Powszechna
pokojcym jest jednak fakt, e pierwsze objawy cho- wstydliwo ibagatelizowanie problemu maj bezpo-
roby diagnozowane s coraz czciej u kobiet coraz redni wpyw na wyduenie czasu, jaki upywa od
modszych [3]. momentu wystpienia dolegliwoci do poszukiwania
Wedug Midzynarodowej Organizacji Zdrowia profesjonalnej pomocy. Okres ten wwikszoci przy-
(WHO) problem nietrzymania moczu jest jednym padkw wynosi ponad 5 lat [6, 7].
zwaniejszych oglnowiatowych problemw zdro- Dotychczas wliteraturze wiatowej opisano wiele
wotnych XXI wieku. Wyniki bada przeprowadzo- rnorodnych podziaw czynnikw ryzyka zwik-
nych wkrajach rozwinitych oraz rozwijajcych si szajcych prawdopodobiestwo wystpienia nietrzy-
wykazay, e prawdopodobnie 200 mln osb cierpi mania moczu. Istnieje podzia na 3 grupy czynnikw
na nietrzymanie moczu. Szacunkowe dane z wielu predysponujcych do wystpienia choroby, ktre
bada wykazuj, e ok. 10-25% kobiet po 30. roku cz si ze sob i wystpujc jednoczenie, zwik-
ycia ma problemy znietrzymaniem moczu wyst- szaj istniejce ryzyko. S to czynniki genetyczne,
pujcy stale bd okresowo. Po 50. roku ycia liczba rodowiskowe oraz sposb (styl) ycia. Kolejny po-
kobiet, ktrych dotyka to schorzenie, wzrasta a do dzia wyrnia czynniki predysponujce, wywoujce,
1/3. Wyniki te potwierdzaj stosowno nazywania dekompensacyjne ipromujce. Do czynnikw predys-
nietrzymania moczu chorob spoeczn. Dodat- ponujcych zalicza si czynniki genetyczne, rasowe,
kowo dane epidemiologiczne wskazuj tendencj neurologiczne, anatomiczne oraz kulturowe. Nietrzy-
starzenia si spoeczestwa polskiego, co nieroze- manie moczu czciej diagnozowane jest ukobiet rasy
rwalnie czy si ze wzrostem zapadalnoci na t biaej oraz u pacjentek cierpicych na takie choroby,
chorob [4]. jak choroba Parkinsona, zwyrodnieniowe krgosupa

30 Copyright 2015 by ISASDMT


EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

bd pacjentki po udarze mzgu [8]. Wrd czynni- nietrzymanie moczu jest najczciej wystpujcym
kw wywoujcych uwzgldnia si przebyte porody, typem nietrzymania moczu ukobiet [11].
uszkodzenia mini lub/inerww, popromienne oraz Naglce nietrzymanie moczu (wskrcie NNM) jest
operacje ginekologiczne. Zarwno liczba przeby- to mimowolne popuszczanie moczu pod wpywem
tych ci iporodw oraz dugo ich trwania wprost przymusowego parcia. Parcie naglce jest odczuciem
proporcjonalnie zwikszaj prawdopodobiestwo nagej i trudnej do opanowania potrzeby oddania
wystpienia nietrzymania moczu. Zabieg histerekto- moczu. Pacjentki wielokrotnie opisuj parcie naglce
mii wykonany z dojcia przezpochwowego zwiksza jako cig ikopotliw potrzeb korzystania ztoale-
prawdopodobiestwo wystpienia schorzenia. Star- ty. NNM moe by spowodowane przez dwie gw-
szy wiek, demencja, niedorozwj umysowy, a take ne przyczyny: niestabilno pcherza moczowego
wystpujce choroby towarzyszce s okrelane jako lub jego nadmiern pobudliwoci. Kolejnym typem
czynniki promujce do wystpienia nietrzymania mo- nietrzymania moczu jest nietrzymanie moczu zprze-
czu. Ostatni grup wskanikw okrela si mianem penienia. Nazywane jest ono take przewlekym za-
dekomensacyjnych. Zalicza si do nich m.in.: poziom leganiem moczu w pcherzu i spowodowane jest
aktywnoci fizycznej, BMI (powyej normy, otyo), upoledzon kurczliwoci wypieracza. Zaburzona
diet, choroby puc, otyo idysfunkcje ukadu mo- kurczliwo prowadzi do nadmiernego wypenienia
czowego spowodowane lekami [9, 10]. pcherza moczowego. Ten rodzaj nietrzymania moczu
bardzo czsto spowodowany jest polekowy upoledze-
niem funkcji orodkowego ukadu nerwowego lub te
Podzia przebytymi chorobami, takimi jak np. polineuropatia
cukrzycowa, sclerosis multiplex lub przepuklina jdra
Nietrzymanie moczu zostao podzielone przez ICS miadystego krka midzykrgowego przebiegajca
na pi rodzajw. Wysikowe nietrzymanie moczu zuszkodzeniem drg nerwowych [12]. Nietrzymanie
(genuine stress incontinence WNM) wystpuje, gdy moczu spowodowane przyczynami pozazwieraczo-
podczas wzrostu cinienia wewntrz jamy brzusznej wymi jest rodzajem schorzenia wyrnionym przez
pojawia si mimowolne wyciekanie moczu. Do fi- ICS, ktre polega na bezwiednym oddawaniu moczu
zjologicznych wzrostw cinienia wjamie brzusznej przez przetok. Przetoka ta omija mechanizm cewki
dochodzi np. w trakcie kaszlu, kichania czy pracy moczowej, ktry jest czciowo sprawny. Do kolejnej
fizycznej. Wysikowe nietrzymanie moczu charak- ostatniej grupy zaliczone zostay: mieszane iodrucho-
teryzuje si bezwiednym wypywaniem niewielkich we nietrzymanie moczu, moczenie nocne oraz cige
iloci moczu bez uczucia parcia. Przy tym rodzaju nietrzymanie moczu [13].
nietrzymania moczu czstotliwo mikcji w cigu
dnia oraz podczas odpoczynku nocnego nie ulega
zmianie. WNM dzieli si na 3 stopnie w zaleno- Diagnostyka
ci od nasilenia objaww. I stopie wysikowego
nietrzymania moczu wystpuje, gdy do mimowol- Rnorodno postaci nietrzymania moczu stano-
nego popuszczania moczu dochodzi tylko przy wi istotny problem w diagnostyce rnicowej. Za-
znacznym i gwatownym wzrocie cinienia w ja- stosowanie dokadnych bada diagnostycznych jest
mie brzusznej. II stopie nasilenia objaww wyst- wymagane w celu obiektywnego ustalenia rodzaju
puje, gdy bezwiedne oddawanie moczu pojawia si i stopnia zaburzenia. Prawidowo przeprowadzony
ju przy umiarkowanym wzrocie cinienia rd- proces diagnostyczny obejmuje wspprac gineko-
brzusznego, np. przy podskakiwaniu, lekkiej pracy loga iurologa [14]. Proces diagnostyczny rozpoczyna
fizycznej, chodzeniu po schodach. III najbardziej si od oceny podstawowej, wktrej skad wchodz:
zaawansowany stopie nasilenia objaww wystpu- wywiad, badanie ginekologiczne, badania laborato-
je gdy do mimowolnego wypywu moczu dochodzi ryjne moczu, testy czynnociowe oraz zaoenie karty
w czasie leenia, chodzenia czy stania. Wysikowe czstoci mikcji iobjtoci oddawanego moczu [15].

31 Copyright 2015 by ISASDMT


EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

Z kad pacjentk zgaszajc problem nietrzy- s duo czciej w nietrzymaniu moczu ni w in-
mania moczu powinien zosta przeprowadzony nych sytuacjach, jednake naley pamita, e nie
szczegowy wywiad. Zawiera on pytania dotycz- wystpuj one zawsze. W przebiegu nietrzymania
ce wystpujcych objaww, oglnego stanu zdrowia, moczu zaobserwowa mona podwyszon warto
w tym chorb towarzyszcych, przebytych zabiegw pH pochwy (>5). Czsto rwnie wystpuje wzrost
chirurgicznych oraz zaywanych obecnie lekw. Ob- mikroorganizmw, ktre s nietypowe dla okresu
jawy, ktre pacjentka okrela mianem najbardziej okoomenopauzalnego, takie jak: ziarniaki Gram-do-
dokuczliwych, powinny zosta szczegowo om- datnie, Staphylococcus ureus czy Escherichia coli. Do-
wione. Jak czsto pacjentka bezwiednie oddaje mocz, datkowym wynikiem zwizanym z wystpowaniem
jakie objtoci moczu gubi, w jakich sytuacjach do- nietrzymania moczu jest zmiana wskanika dojrze-
legliwoci pojawiaj si, wjakich nasilaj, awjakich wania komrek nabonka wkierunku komrek war-
zmniejszaj. Wan informacj zwizan zobecnymi stwy podstawnej [15, 19].
dolegliwociami jest stosowane leczenie (jeli takie Kolejnym etapem niezbdnym do kompleksowej
miao miejsce), jego rodzaj, czas trwania i uzyska- diagnostyki nietrzymania moczu jest wykonanie ba-
ny rezultat. Kolejnym elementem przeprowadzane- da diagnostycznych.
go wywiadu powinny by pytania dotyczce stanu Bridge Fluid Test jest to test pozwalajcy oce-
oglnego pacjentki i chorb towarzyszcych. Cz ni wydolno szyi pcherza moczowego. Wy-
chorb powszechnie wystpujcych u pacjentw ma konuje si go poprzez wprowadzenie do wy-
bezporedni wpyw na nietrzymanie moczu. S to penionego pynem (ok. 150-200 ml) pcherza
np.cukrzyca, niewydolno krenia, przewleka ob- moczowego cewnika. Kolejnym etapem bada-
turacyjna choroba puc oraz szerokie spektrum cho- nia jest powolne wysuwanie cewnika zpche-
rb neurologicznych, ktre mog dotyczy ktrego- rza a do momentu, gdy przestaje wydobywa
kolwiek odcinka drogi nerwowej bdcej odpowie- si zniego pyn. Nastpnie cofa si cewnik do
dzialna za wydalanie moczu. Leki przyjmowane przez pcherza moczowego ook. 0,5 cm. Ozmniej-
pacjentk rwnie powinny zosta dokadnie odnoto- szonej wydolnoci aparatu zamykajcego szyj
wane. Benzodiazepiny, -agonici, -blokery, blokery pcherza wiadczy wypywanie moczu przez
kanau wapniowego czy inhibitory konwertazy angio- tak umieszczony cewnik wczasie wzrostu ci-
tensyny wsposb poredni ibezporedni przyczyniaj nienia rdbrzusznego (kaszel, kichanie).
si do wystpienia objaww chorobowych [16]. Test kaszlowy (test Bonneya) polega on na
Badanie ginekologiczne powinno zosta wykonane sprawdzeniu, czy nie dochodzi do mimo-
ukadej pacjentki zgaszajcej objawy mimowolnego wolnego wypywu moczu z cewki moczowej
oddawanie moczu. Ocenia si oglny wygld sromu, wmomencie, gdy pacjentka kaszle. Jeeli ob-
sprawdza, czy nie wystpuje maceracja skry bd serwujemy wypyw moczu, lekarz wprowadza
stany zapalne wobrbie sromu. Wbadaniu zwracamy rodkowy palec do pochwy pacjentki, uciska
uwag na lokalizacj cewki moczowej, jej wraliwo przedni cian pochwy (bez ucisku na cew-
na palpacj oraz elastyczno. Wobrbie pochwy na- k) i prosi pacjentk o ponowne zakasanie.
ley sprawdzi stan bony luzowej oraz oceni, czy Jeli mocz nie wypywa wtrakcie ponownego
nie wystpuje obnienie jej cian lub wypadanie ma- zakasania, wwczas wynik testu Bonneya jest
cicy. Niezbdne jest take sprawdzenie, czy wobrbie pozytywny. Oznacza to, e wykonanie zabiegu
miednicy mniejszej nie wystpuj guzy przydatkw, upacjentki ma due prawdopodobiestwo po-
miednicy lub innych narzdw ssiadujcych [18]. zytywnego wpywu na stan pacjentki.
Badania laboratoryjne obejmuj analiz i posiew Q-Tip test test polega na wprowadzeniu do
moczu, ocen pH pochwy oraz badanie mikrobio- cewki cienkiej szpatuki, do poziomu pocze-
logiczne wydzieliny zpochwy. Analiza iposiew mo- nia cewkowo-pcherzowego. Pomiar okrela
czu pozwalaj okreli, czy i jakie drobnoustroje s zmian kta nachylenia szpatuki wspoczynku
obecne wmoczu. Stany zapalne moczu stwierdzane iwtrakcie wzrostu cinienia wjamie brzusznej.

32 Copyright 2015 by ISASDMT


EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

Wzrost rnicy kta nachylenia szpatuki owi- nastpstw czy wynikw bierze si pod uwag wyni-
cej ni 30% oznacza zmniejszon ruchomo kajce zdiagnostyki stosunki anatomiczne, czynno
cewki iszyi pcherza moczowego [20]. dolnych drg moczowych, mas ciaa, oglny stan
Test podpaskowy ICS zaleca, aby trwa on zdrowia, ch posiadania potomstwa oraz wyczyno-
godzin. Badana pacjentka wypija 500 ml py- we uprawianie dyscyplin sportowych czy wspist-
nu iczeka 30 min. Po tym czasie pacjentka bie- nienie patologii narzdu pciowego. Wana jest ca-
ga ichodzi po schodach. Od 45 minuty trwa- ociowa ocena izlokalizowanie uszkodzenia aparatu
nia testu badana pacjentka wykonuje specjalny mocujcego aparat narzdu pciowego. Przeciwwska-
program treningowy. Po 10 raz siada iwstaje, zaniami do przeprowadzenia zabiegu bd te same
10-krotnie kaszle, przez 1 min biegnie wmiej- czynniki jak wprzypadku zabiegu wchirurgii ogl-
scu, podnosi przedmioty lece na pododze, nej przy patologii niezagraajcej yciu. Wyjtkiem,
myje rce pod biec wod. Po zakoczeniu ktrego nie znajdziemy wreszcie przeciwwskaza do
testu, czyli po 60 minutach, way si podpask. zabiegw chirurgicznych, bdzie tutaj zatrzymanie
Wzrost masy podpaski <2 g sucho, 2-10g moczu iinfekcja drg moczowych. WXX wieku zo-
mimowolne odpywanie moczu miernego stao opisane 200 metod operacyjnych nietrzymania
stopnia, 10-50 g intensywne odpywanie mo- moczu ukobiet [22].
czu, >50 g bardzo intensywne odpywanie
moczu. Jedn zistniejcych odmian tego testu
jest domowy test podpaskowy. Test ten trwa Operacje zdostpu
12 godz. W czasie caego badania pacjentka nadonowego
wypija okrelon ilo pynw, a15 min przed
kocem badania wykonuje zestaw okrelonych Leczenie to ma na celu przytwierdzenie tkanek okoo
wicze. cewkowych (Marsall-Krantz-Marchetti) lub sklepie-
Badanie urodynamiczne jest to aktualnie jed- nia pochwy iprzegrody pcherzowo-pochwowej do
no znajpowszechniej stosowanych bada uro- wizade Coopera (Burch). Operacja typu Buncha
dynamicznych pomocnych wocenie czynnoci jest zabiegiem moliwym do wykonania w skadzie
dolnego odcinka drg moczowych. Badanie to dwuosobowym. Operator wkada rk do pochwy
wykonane powinno zosta przed kadym pla- i unosi jej boczne sklepienie. Zsuwa jednoczenie
nowanym leczeniem operacyjnym z powodu drug rk pcherz moczowy zpochwy przyrodko-
wysikowego nietrzymania moczu oraz po ka- wo. Asystent zakada szew na pochw, akolejnie do
dej nieudanej prbie leczenia zachowawczego wizada Coopera. Po zaoeniu szww szew zosta-
ioperacyjnego. Badanie to wykonuje si przy je dowizany, aoperator unosi pochw oraz odsuwa
wypenionym pcherzu moczowym do war- pcherz moczowy. Korzystne w tym typie zabiegu
toci ok. 200 ml. Pacjentka stopniowo napina jest zaoenie szwu limakowego na pochw w celu
brzuch. Przy uyciu uroflowmetru bd ob- jak najwikszego uniesienia pochwy. Preferowany-
serwujc moment wyciekania moczu, okrela mi w tej metodzie szwy to szwy dugo wchaniane.
si warto cinienia rdpcherzowego, przy Wwielu orodkach zabieg ten uznawany jest za zoty
ktrym dochodzi do mimowolnego wycieka- standard wleczeniu WNM [22, 23].
nia moczu [20, 21].

Operacje typu sling


Operacyjne leczenie
W1996 Falconer opisa now metod leczenia zuy-
nietrzymania moczu ukobiet ciem bez napiciowej tamy dopochwowej (TVT).
Przy wyborze metody operacyjnej leczenia nietrzy- Polega ona na umieszczeniu pod cewk moczow
mania moczu oraz przewidywania jej ewentualnych siatki polipropylenowej, ktra wywiera na cewk

33 Copyright 2015 by ISASDMT


EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

nacisk w stopniu umiarkowanym. W trakcie zabie- Podanie Durasphere wymaga uycia grubszej igy
gu niezbdne jest niewielkie nacicie pochwy. Tama ijest trudniejsze wwykonaniu ni podanie kolagenu.
pokryta poliuretanow osonk przymocowana jest Osignicie wymaganego efektu leczenia moe wy-
do dwch 5-milimetrowych zakrzywionych trokarw. maga podawania substancji uszczelniajcych wkilku
Tama ta owymiarach 40 cm x 1 cm przesuwana jest iniekcjach. Efekty zabiegu zmniejszaj si wraz zupy-
bocznie wstosunku do cewki moczowej, do przestrze- wajcym czasem. Pacjentki bardzo czsto wymagaj
ni zaonowej poprzez powi wewntrzmiedniczn. wykonania dodatkowych zabiegw mniej wicej co
Nastpnie trokary s przesuwane wzdu tylnej po- roku bd co dwa lata [16].
wierzchni koci onowej, przez powi minia pro-
stego brzucha, do dwch niewielkich naci na skrze
powyej spojenia onowego. Kolejnym etapem zabie- Leczenie zachowawcze
gu jest regulacja napi tamy iusunicie plastikowej
osonki. Nadmiar tam zostaje przycity do poziomu Najbezpieczniejsz, a zarazem najtasz metod le-
skry. Niewtpliw zalet tej metody jest jej krtki czas czenia nietrzymania moczu jest leczenie zachowaw-
trwania, dowiadczony operator przeprowadza zabieg cze, ktre zawiera: farmakoterapi, fizjoterapi oraz
nawet wokoo 30 min. Zalet metody T-Sling jest tak- terapi behawioraln [26, 27].
e moliwo przeprowadzenia zabiegu wograniczo-
nym znieczuleniu. Po zabiegu wskazane jest wykona-
nie cystoskopii wcelu jak najszybszego wychwycenie Farmakoterapia
jakichkolwiek uszkodze cewki moczowej lub pche-
rza moczowego. Wystpienie uszkodze jest bardzo Leczenie farmakologiczne dobierane jest indywidu-
prawdopodobne, poniewa wtrakcie zabiegu trokary alnie dla kadego pacjenta, dostpne s preparaty do
wprowadzane s na lepo [16, 24, 25]. stosowania miejscowego oraz oglnego [26, 27].
Estrogenoterapia miejscowa stosowana jest u ko-
biet, ktrych dolegliwoci zwizane z nietrzyma-
Wstrzykiwanie substancji niem moczu spowodowane s menopauz. Tego
uszczelniajcych typu terapi stosuje si przed leczeniem operacyj-
nym wysikowego nietrzymania moczu u pacjentek
Zabieg ten jest zadecydowanie mniej inwazyjny ni z atrofi urogenitaln. Preparaty w estrogenoterapii
operacja chirurgiczna. Daje on take mniejsze szanse stosowane s wcelu zwikszenia turgoru tkankowe-
na wyleczenie wporwnaniu zinterwencj chirurgicz- go w obrbie przedsionka pochwy [26, 28]. W celu
n. Jest jednak czsto stosowany, gdy uwielu kobiet kontrolowania odruchu zamknicia cewki moczo-
agodzi objawy WNM. Do przeprowadzenia zabiegu wej stosuje si duloksetyne. Substancja ta wykazuje
najczciej stosuje si kolagenu pochodzenia woowe- lepsz skuteczno wzmniejszeniu uciliwoci ob-
go, sprzonego z glutaraldehydem (Contigen) oraz jaww wysikowego nietrzymania moczu w porw-
mikrokulek wglowych (Durasphere). Wstrzykiwane naniu do stosowania wicze mini dna miednicy
s one okoo- lub przezcewkowo. Ostrzykiwanie tka- oraz wpywa na popraw jakoci ycia. Upacjentek
nek okoocewkowych uatwia adaptacj cewki wsytu- stosujcych duloksetyn wykazano korzystny wpyw
acjach zwikszonego cinienia rdbrzusznego. Conti- leku na wyduenie mikcji. Midzynarodowe Towa-
gen moe zosta podany wznieczuleniu miejscowym rzystwo Uroginekologiczne (Intrnational Urogyne-
przy uyciu cienkich igie o maej rednicy otworu. cological Association) zaleca stosowanie tej substan-
Niezbdne jest wczeniejsze przetestowanie preparatu cji pocztkowo przez 2tygodnie wdawce 20 mg 2x
na skrze pacjentki wcelu wykluczenia bd potwier- dziennie, nastpnie wdawce 40 mg 2 x dziennie. Tak
dzenia ewentualnej reakcji alergicznej. Duraphase nie owe stosowanie zmniejsza objawy zwizane znieto-
ma waciwoci antygenowych, dlatego wykonywanie lerancj leku, nie wpywajc na skuteczno lecze-
testw alergicznych przed jego podaniem jest zbdne. nia [26, 27, 28]. Lekami drugiego rzutu w leczeniu

34 Copyright 2015 by ISASDMT


EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

pcherza nadreaktywnego s neurotoksyny, najbar- dopochwowe. Metoda ta ma za zadanie zwikszy opr


dziej znanym lekiem ztej grupy jest toksyna botuli- dla mini dna miednicy. Zaleca si wykonywanie wi-
nowa irezynyferatoksyna. Swoje zastosowanie maj, cze wcigu dnia podczas czynnoci dnia codzien-
gdy zawiod leki antycholinergiczne; ich skuteczno nego. Metoda ta polega na umieszczeniu w pochwie
to okoo 60-70% [29]. Kolejn grup lekw stosowa- stoka bd kulek dopochwowych dwa razy dziennie
nych wleczeniu nietrzymania moczu s trjpiercie- po 15-20 minut. Pacjentka powinna kurczy minie
niowe leki antydepresyjne, ktre maj dziaanie cho- dna miednicy podczas odczuwania wysuwania si
linolityczne ialfa-agonistyczne. Najbardziej znanym przyrzdu. Na pocztku stosuje si ciarek, ktry
przedstawicielem tej grupy jest Imipramina. Skutecz- pacjentka jest w stanie utrzyma w pochwie. Wraz
no dziaania tego leku okrelana bya na 60-70%, zzaawansowaniem wicze zwiksza si mas ciar-
jednake wystpoway nawroty moczenia nocnego kw. Wane, aby napina odpowiednia parti mini
wynoszce okoo 50% oraz skutki uboczne wpywa- podczas kichania, kaszlu, dwigania oraz wstawania.
jce na ukad krwionony [29]. Do leczenia nietrzy- Stoki stosowane s od 1985roku, wa okoo 20-80
mania moczu nie stosuje si lekw alfa-adrenomime- gramw. Kulki dopochwowe maj rednic od 28 do
tycznych (efedryna, pseudiefedryna, midodryna, fe- 44 mm. Kiedy kobieta odczuwa e ciarek si nie wy-
nylopropanolamina) z powodu niskiej skutecznoci suwa, naley przeprowadzi dodatkowe wiczenia, np.
oraz duej liczby moliwych dziaa niepodanych kaszel, chodzenie po schodach. Jeli podczas tych wi-
(zaburzenia rytmu serca, podwyszenie cinienia tt- cze nadal si nie wysuwa, mona ciarek zmieni na
niczego, bl gowy oraz zaburzenia snu [27, 28]. Jeli ciszy [26, 27, 30, 31, 32, 33].
dolegliwoci zwizane znietrzymaniem moczu nie s
uciliwe dla pacjentki, moliwe jest niestosowanie
leczenia farmakologicznego [27, 28]. Terapia behawioralna
Terapia ta polega na edukacji, zmianie stylu ycia
Fizjoterapia oraz diety. Wcelu profilaktyki watro wystrzega si
palenia tytoniu, naduywania kofeiny oraz spoy-
Jedn z najbardziej znanych fizjoterapeutycznych wania duych iloci napojw gazowanych. Zaleca-
metod s wiczenia mini dna miednicy (pelvic ne jest stosowanie poczoch uciskowych, obnienie
floor muscle training PFMT). wiczenia te maj masy ciaa oraz regularne wyprnianie. Minie
na celu zwikszenie objtoci wkien miniowych. dna miednicy mog ulec osabniciu u osb oty-
Metod ta polega na systematycznym wiadomym ych. Czste zaparcia mog powodowa rozci-
napinaniu, a nastpnie rozlunianiu mini dna gnicie dolnego odcinka przewodu pokarmowego,
miednicy. wiczenia wykonuje si wtrzech seriach ucisk na pcherz moczowy oraz cewk moczow,
po 8-12 napi i rozlunie trwajcy 6-8 sekund. co moe prowadzi do wystpienia nietrzymania
Zleca si ich wykonywanie 3-4 razy w tygodniu, moczu z przepenienia. Unikanie zakae ukadu
poprawa nastpuje po 4-8 tygodniach systematycz- moczowego jest wane wprofilaktyce nietrzymania
nego treningu. Istotne, aby podczas wykonywania moczu zwaszcza uosb starszych oraz przewlekle
owych wicze minie ud, poladkw, brzucha unieruchomionych. Istotnym elementem terapii be-
byy rozlunione, aoddech pozostawa rwnomier- hawioralnej jest samokontrola poprzez dzienniczek
ny. Ju wroku 1948 Arnold Kegiel opublikowa wy- mikcji [26, 27, 28, 34].
niki swoich pitnastoletnich bada, ktre ukazywa-
y pozytywny zwizek wicze mini dna miednicy
zzmniejszeniem dolegliwoci zwizanych znietrzy- Elektrostymulacja
maniem moczu [30, 31].
Stosuje si rwnie wiczenia czynne. Pomocne Biern metod stosowan w leczeniu nietrzyma-
w nich mog by przyrzdy, takie jak stoki i kulki nia moczu jest elektrostymulacja. Polega na uyciu

35 Copyright 2015 by ISASDMT


EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

prdu impulsywnego oczstotliwoci od 20-100 Hz Pessaroterapia


powodujcego skurcz tcowy mini dna miedni-
cy trwajcy 1-5 sekund. Metoda ta jest stosowana Pessar stosowany jest wcelu zapobiegania popusz-
od 1963 roku. Za pomoc elektrody dopochwowej czania moczu przez kobiety. Przy prawidowej lo-
i prdu zmiennego stymuluje si nerw sromowy kalizacji pessara wpochwie nawet bardzo silne ob-
w celu odbudowy mini. Okres leczenia t meto- jawy nietrzymania moczu mog ustpi. Pacjentka
d trwa kilka miesicy. Ten rodzaj terapii mog sto- sama moe zakada pessar wpozycji stojcej. Roz-
sowa osoby ciko chore oraz otye, poniewa nie miar jest dobierany indywidualnie do pacjentki,
obcia takich ukadw, jak ukad kostny, krwiono- tak aby noszenie jego byo komfortowe, ale jedno-
ny czy oddechowy. Elektrostymulacj mona prze- czenie skuteczne. Skuteczno zaley od dobrego
prowadza rwnie samemu wdomu po uprzednim dopasowania oraz odpowiedniej lokalizacji. Pessar
przeszkoleniu przez fizjoterapeut. Tej rodzaj tera- powinno si stosowa podczas dnia, na noc powi-
pii przeciwwskazany jest ukobiet wciy, majcych nien by wyjty wcelu zapobiegania odciskom. Na
stan zapalny ukadu rodnego bd moczowego oraz rynku dostpne s rne rodzaje, ksztaty oraz roz-
u pacjentek, u ktrych trwa proces nowotworowy miary pessarw [34, 39].
w okolicy przeznaczonej do stymulacji. Elektro-
stymulacja pozwala rwnie uwiadomi pacjent-
ce, ktre minie powinna wykorzystywa podczas Wnioski:
wicze. Skuteczno tej metody ocenia si na 30-
50% [27, 30, 31, 35, 36]. 1. W dzisiejszych czasach wydua si rednia
dugo ycia. Ma to bezporedni wpyw na
wzrost zachorowania na dolegliwo, jak jest
Pole magnetyczne nietrzymanie moczu.
2. Nietrzymanie moczu jest dla kobiet nie tylko
Now metod od niedawna stosowan jest stymu- zaburzeniem fizycznym. Powoduje ono sze-
lacja magnetyczna. Pacjentka podczas tego zabiegu reg problemw psychicznych, emocjonalnych
siedzi w ubraniu na fotelu, ktry jest rdem pola isocjalnych. Choroba ta nadal uznawana jest
magnetycznego. Jest to metoda bezbolesna trwajca przez pacjentki jako wstydliwa, dlatego do
20 minut. Wykonywana jest 2 razy wtygodniu przez pno zaczynaj one szuka pomocy.
5-8 tygodni. Metoda ta prowadzi do aktywacji mini 3. Najczciej stosowanymi metodami leczenia
ima dobre wyniki, jeli chodzi oleczenie nietrzyma- zabiegowego nietrzymania moczu s opera-
nia moczu [30, 36, 37]. cja metod Burcha oraz operacje slingowe, do
ktrych stosuje si syntetycznych materiaw
opartych na polimerach propylenu.
Biofeedback 4. Jest wiele sposobw zachowawczego leczenia
nietrzymania moczu. Metody zachowawcze s
Rwnie znan metod jest biofeedback. Metoda ta
bezpieczniejsze i znacznie tasze ni metody
polega na biologicznym sprzeniu zwrotnym oraz
operacyjne. Skuteczno metod zachowaw-
nauce wiadomego kurczenia irozkurczania mini
czych jest do wysoka jednake potrzebne jest
dna miednicy. Aparatura pozwala na odbir reje-
zaangaowanie kobiety oraz cierpliwo.
strowanych zmian, ktre powstaj podczas kurcze-
nia mini przez pacjenta. Jest rwnie moliwo
zwikszania siy skurczu poprzez elektrostymulacj. Pimiennictwo
Skuteczno tej metody dochodzi do 45% [27, 31,
36, 38]. 1. Rechberger T., Tomaszewski J., Adamiak A., Nie-
trzymanie moczu ukobiet czy zawsze leczenie
operacyjne? Prz Menopauz 2005; 6: 45-49.

36 Copyright 2015 by ISASDMT


EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

2. Adamczuk J., Kraczkowski J.J., Robak M.J. i wsp. 16. Berek J.S., Novak E. Nietrzymanie moczu. [W:] Be-
Rola poonej aoczekiwania kobiet zwysikowym rek J.S., Novak E. [red.] Ginekologia. Wyd. Medipa-
nietrzymaniu moczu. Probl Hig Epidemiol 2011; 3: ge, Warszawa 2008.
675-678. 17. Minassian V.A., Devore E., Hagan K. iwsp. Severity
3. Ogrek-Tcza B., Pulit A. Nietrzymanie moczu of Urinary Incontinence and Effect on Quality of
u kobiet a zaburzenia depresyjne. Pielg XXI w. Life in Women by Incontinence Type. ObstetGyne-
2012; 1: 25-29. col 2013; 5: 1083-1090.
4. Adamczuk J., Kraczkowski J.J., Robak M.J. i wsp. 18. Sikorski R. Nietrzymanie moczu diagnostyka
Czy nietrzymanie moczu to choroba cywilizacyj- kliniczna. [W:] Gomua A. [red.] Zaburzenia sta-
na?. Probl Hig Epidemiol 2011; 3: 382-386. tyki narzdu rodnego. Wysikowe nietrzymanie
5. Sherburn M., Guthrie J.R., Dudley E. C. iwsp. Is In- moczu - niedowartociowany problem kliniczny.
continence Associated With Menopause? Obstet Biaystok 1999.
Gynecol 2001; 4: 628-633. 19. Khandelwal C., Kistler C. Diagnosis of Urinary In-
6. Banach R., Zdziennicki A., Diagnostyka iaktualne continence. Am Fam Physician 2013; 8: 543-550.
wytyczne postpowania terapeutycznego wnie- 20. Zbrzeniak M., Nietrzymanie moczu ukobiet. Post
trzymaniu moczu ukobiet. Ginekol Prakt 2004; 4: Nauk Med 2014; 1: 22-26.
37-43. 21. Piechuta L., Zajczkowska M.M. Ambulatoryjna cy-
7. Gugaa B., Gaz J., Drelich A. Zapotrzebowanie na stometria alternatyw dla konwencjonalnej cysto-
edukacj wzakresie profilaktyki nietrzymania mo- metrii. Med Oglna iNauki oZdrowiu 2013; 1: 8-12.
czu ukobiet. Prz Med Uniw Rzesz Inst Lekw 2011; 22. Somko Z. Urologia ginekologiczna. [W:] Som-
3: 340-347. ko Z. [red.] Ginekologia. Wydawnictwo Lekarskie
8. Mieko E., Sosnowski M., Zydek C. Czynniki ryzyka PZWL, Warszawa 2008.
wystpowania i zapobieganie nietrzymaniu mo- 23. Skrt A., Kluz T. Leczenie operacyjne wysikowego
czu ukobiet. Prz Menopauz 2004; 5: 43-49. nietrzymania moczu. [W:] Gomua A. [red.] Zabu-
9. Wierzbicka M., Urban K., Murawski M., Wronecki K. rzenia statyki narzdu rodnego. Wysikowe nie-
Wystpowanie iczynniki ryzyka nietrzymania mo- trzymanie moczu - niedowartociowany problem
czu ukobiet. Fizjoter 2009; 1: 38-44. kliniczny. Biaystok 1999.
10. Waejten L.E., Fen W.-Y., Ye J. Iwsp. Factors Associa- 24. Martius G. Operacje wleczeniu obnienia narzdu
ted with Worsening and Improving Urinary Incon- pciowego oraz wysikowego nietrzymania moczu.
tinence Across the Menopause Transition. Obstet [W:] Martius G. [red.] Operacje ginekologiczne.
Gynecol 2008; 3: 667-677. Wyd. Medyczne Urban & Partner, Wrocaw 2000.
11. Surkont G., Wlalak E., Suzin J., Nietrzymanie mo- 25. Wrbel A., Rechberger T., Winkler J. iwsp. Ocena
czu ukobiet problem spoeczny, medyczny ina- efektywnoci klinicznej operacji typu T-Sling zfik-
ukowy. Prz Menopauz 2003; 1: 59-65. sacj tamy wykonywanej w ramach procedury
12. Wrbel R., Kremska A., Koodziej B. i wsp. Ocena jednodniowej i standardowej. Ginekol Pol 2014;
czstotliwoci wystpowania objaww nietrzy- 11: 833-837.
mania moczu wpopulacji kobiet po 40. roku ycia. 26. Kwolek A., Rzucido S., Zwoliska J. i wsp.
Prz Med Uniw Rzesz Inst Lekw 2013; 1: 40-49. Leczenie zachowawcze wysikowego nie-
13. Wlalak E., Surkont G., Stetkiewicz T. iwsp. Wpyw trzymania moczu u kobiet. Prz Med Uni-
wybranych metod nieoperacyjnego leczenia wy- wersytetu Rzeszowskiego, Rzeszw 2006,
sikowego nietrzymania moczu (WNM) na jako 3: 227-233.
ycia pacjentek. Prz Menopauz 2005; 2: 53-60. 27. Bender S., Borowski J., Borowski T. iwsp. Nietrzy-
14. owicki R., Sosnowski M. Wpyw wczesnej diagno- manie moczu. Med Dypl 2011; 6: 76-81.
styki urodynamicznej na wyniki leczenia nietrzy- 28. Radziszewski P., Baranowski W., Nowak-Mar-
mania moczu u kobiet. Prz Menopauz 2008; 4: kwitz E. i wsp. Wytyczne Zespou Ekspertew
184-189. odnonie postpowania diagnostyczno-tera-
15. Darewicz B., Skrodzka M., Kudelski J. Problemy peutycznego u kobiet z nietrzymaniem moczu
urologiczne kobiet okresu pomenopauzalnego. ipcherzem nadreaktywnym. Ginekol Pol 2010;
Prz Menopauz 2008, 4: 175-183. 81: 789-793.

37 Copyright 2015 by ISASDMT


EJMT 3(8) 2015 Technologie w optymalizacji opieki medycznej

29. Stachowicz N., Maciejczyk-Pencua M., Morawska 35. Gaczyski K., Romanek K., Kulik-Rechberger B.
D. iwsp. Naglce nietrzymanie moczu wystpna i wsp. Elektrostymulacja mini dna miednicy
diagnostyka ileczenie farmakologiczne. Wiad Lek wleczeniu nietrzymania moczu ukobiet. Prz Me-
2012; 3: 162-166. nopauz 2011; 6: 427-431.
30. Borowicz A.M., Wieczorowska-Tobis K. Metody fi- 36. Klisowska I., Dbek A., Zborowska I. iwsp. Nietrzy-
zjoterapeutyczne wleczeniu nietrzymania moczu. manie moczu zadanie dla fizjoterapeuty. Cz
Gerontol Pol 2010; 3: 114-119. II. Piel Zdr Publ 2012; 2: 145-152.
31. Fiodorenko-Dumas ., Paprocka-Borowicz M. Po- 37. Strupiska E., Gomua A., Chojnacki J. i wsp. Re-
stpowanie fizjoterapeutyczne w nietrzymaniu habilitacja wleczeniu wysikowego nietrzymania
moczu. Med Og Nauk Zdr 2014; 1: 12-16. moczu ukobiet. [W:] Gomua A. [red.] Zaburzenia
32. Opara J., Socha T., Prajsner A. i wsp. Fizjoterapia statyki narzdu rodnego. Wysikowe nietrzymanie
w wysikowym nietrzymaniu moczu u kobiet. moczu niedowartociowany problem kliniczny.
Cz I. Aktualne rekomendacje wicze wedug Biaystok 1999.
Kegla. Fizjoter 2011; 3: 41-49. 38. Smyczak M., Majchrzycki M. Therapeutic conduct
33. Klisowska I., Dbek A., Zborowska I. iwsp. Nietrzy- in postmenopausal women with different forms
manie moczu zadanie dla fizjoterapeuty. Cz of urinary incontinence. Prz Menopauz 2013; 6:
II. Piel Zdr Publ 2012, 2: 145-152. 484-488.
34. Narojczyk-wieciak E. Nietrzymanie moczu 39. Surkont G., Wlalak E., Suzin J. Pessaroterapia
ukobiet wwieku podeszym. Nowa Klin 2012, 5: wnowoczesnej uroginekologii. Prz Urol 2010; 6:
5067-5071. 14-16.

38 Copyright 2015 by ISASDMT