1

DOKUMENTY
SOBORÓW POWSZECHNYCH

2

„Źródła Myśli Teologicznej”

Seria pod redakcją:
Adama Bandury, Arkadiusza Barona, Tytusa Górskiego, Henryka Pietrasa i Edwar-
da Stańka
1. Orygenes, O zasadach , 1996
2. Święty Atanazy, Listy do Serapiona, 1996
3. Pamfil z Cezarei, Obrona Orygenesa, Rufin z Akwilei, O sfałszowaniu pism Orygenesa,
1996
4. Trójca Święta. Tertulian, Przeciw Prakseaszowi, Hipolit, Przeciw Noetosowi, 1997
5. Teodeoret z Cyru, Komentarz do Listu św. Pawła Apostoła do Rzymian , 1997
6. Orygenes, Korespondencja, 1997
7. Ireneusz z Lyonu, Wykłady nauki apostolskiej, 1997
8. Święty Hieronim, Komentarz do Księgi Jonasza, 1998
9. Teodoret z Cyru, Komentarz do I i II Listu do Kor yntian, 1998
10. Orygenes, Komentarz do Ewangelii według Mateusza, 1998
11. Grzegorz Cudotwórca, Mowa na cześć Orygenesa, 1998
12. Grzech pierworodny. Augustyn, Proces Pelagiusza, 1999
13. Mariusz Wiktoryn, Dzieła egzegetyczne, 1999
14. Teodoret z Cyru, Komentarz do listów św. Pawła do Galatów, Efezjan, Filipian i Kolosan,
1999
15. Pelagiusz, Komentarz do Listu św. Pawła do Rzymian, 1999
16. Orygenes, Homilie o Księgach Izajasza i Ezechiela, 2000
17. Demonologia w nauce Ojców Kościoła. Hipolit, O antychryście, 2000
18. Św. Jan Chryzostom, Homilie na Ewangelię według św. Mateusza
(część pierwsza: homilie 1-40), 2000
19. Ambrozjaster, Komentarz do Listu św. Pawła do Rzymian, 2000
20. Teodoret z Cyru, Komentarz do Listów Pawłowych do Tesaloniczan, Tymoteusza, Tytu-
sa, Filemona i Hebrajczyków, 2001
21. Św. Grzegorz z Nyssy, Drobne pisma tr ynitarne, 2001
22. Klemens Aleksandryjski, Wypisy z Theodota, 2001
23. Św. Jan Chryzostom, Homilie na Ewangelię wg św. Mateusza
(część druga: homilie 41-90), 2001
24. Dokumenty Soborów Powszechnych, t. I, 2001

3

DOKUMENTY
SOBORÓW POWSZECHNYCH
Tekst grecki, łaciński, polski

TOM I

Nicea I Konstantynopol I Efez Chalcedon
Konstantynopol II Konstantynopol III Nicea II

(325 – 787)

Układ i opracowanie
Ks. Arkadiusz Baron
Ks. Henryk Pietras SJ

Wydawnictwo WAM • Księża Jezuici
Kraków 2002

4

© Wydawnictwo WAM, 2001

Projekt okładki
Andrzej Sochacki

Niniejsze wydanie zostało dofinansowane
przez Komitet Badań Naukowych

ISBN 83-7097-928-9

NIHIL OBSTAT: Prowincja Polski Południowej Towarzystwa Jezusowego,
ks. Adam Żak SJ, prowincjał, Kraków, 12 grudnia 2001 r., l. dz. 277/01.

Wznowienie pierwsze

WYDAWNICTWO WAM
ul. Kopernika 26 • 31-501 KRAKÓW
tel. (012) 29 • fax (012) 429 50 03
e-mail: wam@wydawnictwowam.pl

DZIAŁ HANDLOWY
tel.  

 • fax (012) 430 32 10
e-mail: handel@wydawnictwowam.pl

Zapraszamy do naszej KSIĘGARNI INTERNETOWEJ:
http://WydawnictwoWam.pl

Druk i oprawa:
Drukarnia Wydawnictwa WAM
ul. Kopernika 26 • 31-501 Kraków

5

TŁUMACZENIE

Teksty soborowe obecnego wydania zostały przetłumaczone z języka oryginalne-
go albo z możliwie najlepszej zachowanej starożytnej wersji tekstu, która każdorazowo
umieszczona jest na górze stron parzystych.

1. Sobór Nicejski I:
List Euzebiusza do swego Kościoła – ks. Arkadiusz Baron
pozostałe pisma – Teresa Wnętrzak
2. Sobór Konstantynopolitański I – Teresa Wnętrzak
3. Sobór Efeski:
List Kapreola z Kartaginy – ks. Andrzej Bober SJ
pozostałe pisma – ks. Arkadiusz Baron
ks. Henryk Pietras SJ
Teresa Wnętrzak
4. Sobór Chalcedoński – Teresa Wnętrzak
5. Sobór Konstantynopolitański II – Teresa Wnętrzak
6. Sobór Konstantynopolitański III – ks. Arkadiusz Baron
7. Sobór Nicejski II – Teresa Wnętrzak

6

7

OD REDAKCJI

1. U WAGI WSTĘPNE

Przedstawiamy w naszej serii tom szczególny, odmienny od dotychcza-
sowych. Nie ma w nim pism Ojców, jak dotychczas, ale oficjalne dokumen-
ty Kościoła. Tak ważne, że zdecydowaliśmy się na ich wydanie integralne,
w językach oryginalnych, w jakich zostały sporządzone. Większość ich jest
po grecku, wtedy dajemy także tłumaczenie łacińskie. Nie jest ono naszym
dziełem, ale jest tekstem oficjalnym Kościoła Zachodniego.
Siedem pierwszych soborów jest wspólnym dziedzictwem Kościoła
Wschodu i Zachodu, a dla Prawosławia są one jedynym wyznacznikiem
ortodoksyjności. Dlatego teksty publikowane w niniejszym tomie powinny
być odbierane również w aspekcie ekumenicznym. Jako ich wydawcy mamy
nadzieję, że odegrają i na tej płaszczyźnie znaczącą rolę.
Na początku warto odnotować książkę ks. Marka Starowieyskiego, So-
bory Kościoła niepodzielonego wydaną przez Biblos w Tarnowie w 1994
roku. Daje w niej opis ośmiu pierwszych soborów uznanych za powszech-
ne, z bibliografią i wstępnym rozdziałem o Kościele czasów przedsoboro-
wych, z rodzącą się wówczas instytucją synodów.

2. SYNODALNOŚĆ W KOŚCIELE STAROŻYTNYM

Odsyłając dla pełniejszego przedstawienia do wspomnianej powyżej książki
ks. Starowieyskiego, postaram się krótko opisać to zagadnienie. Zauważmy
na wstępie, że nie ma wyczerpującej odpowiedzi na pytanie, skąd w Ko-
ściele wzięły się synody biskupów. Świadectwa starożytne podają nam wia-
domości o synodach, nikt jednak nie odpowiada na pytanie skąd się wzięły.

kan. z wyliczaniem imion. To prawdopodobnie przede wszystkim prze- ciwko nim będą zwrócone liczne wystąpienia Ojców Kościoła zwane „prze- ciwko Żydom”. spoza Narodu Wybranego. Dzieje apostolskie w roz- dziale 15. gdyż chrześcijaństwo przyjmowali również prozelici. poniżej Sobór Nicejski I. 1 Tym terminem. a przynajmniej liczby uczestniczących w spotkaniu biskupów. Od II wieku posiadamy świadec- twa o zbieraniu się biskupów poszczególnych regionów dla omówienia waż- niejszych spraw. To zebranie apostołów bywa nieraz nazywane «soborem jerozolimskim».8 Od Redakcji Rzecz – widocznie – była dla wszystkich oczywista. określamy chrześcijan pochodzących z innych narodów (po grecku etne znaczy «naród»). Ideową podstawą dla organizowania takich spotkań zdaje się być przede wszystkim przekonanie. zawsze jednak używa się przy tym cudzysłowów. Poczuli się oni po trosze zawiedzeni takim werdyktem. że nie wszystkich to roz- wiązanie zadowoliło. Wiele cennych na ten temat informacji przekazują nam listy Cypriana z Kartaginy. gdyż późniejsze «prawdzi- we» synody miały jednak inny charakter. ze świadomością działania w łączności z Duchem Świętym. że praktyka ta 2zostanie potwierdzona specjalnym kanonem soboru nicejskiego w roku 325 . których pociągała czystość żydowskiego monoteizmu i wielkość Prawa. 2 Zob. ich ponownego przyjmowania do wspólnoty Kościoła i warunkami. łącznie z czysto rytualnymi przepisami Prawa. To nastawienie będzie obecne w Kościele przez wiele wieków. że to nie tyle każdy biskup z osobna jest następcą któregoś z apostołów – choć takie duchowe genealogie starano się wyka- zywać – ile wszyscy biskupi są następcami całego kolegium apostolskiego. informują nas o spotkaniu apostołów w Jerozolimie. dla wymiany in- formacji o istniejących problemach. Już w III wieku takie synody odbywały się w rzymskiej prowincji Afryki prokonsularnej dwa razy do roku. z nostalgią spoglądali w stronę synagogi i nie tyle przyjmowali apostolski edykt jako koncesję. poświęcone problemowi przyjmowania do Kościoła przedstawicieli innych ludów. ile jako zakaz. dla ujednolicenia praktyki dyscyplinarnej. z których wiele jest listami postsynodalnymi. jakie musiałyby być przy tym spełnio- ne. zachowywania szabatu itp. że apostołowie. Wiemy. zobaczymy. Ich celem było nie tyle dokuczanie Żydom. nie uznali za stosowne rozciągania Prawa mojżeszowego na etnochrześcijan1. utworzonym w analogii do judeochrześcijaństwa. 5. W okresie prześladowań synody te często zajmowały się sprawą odstępców od wiary. Wydaje się. ciągle bowiem będą znajdywać się tacy – i to dość liczni – którzy będą chcieli zachowywać wszystkie przepisy zawarte w Biblii. . ile zniechęcanie chrześcijan do chodzenia do synagogi.

Świadomość prymatu biskupa Rzymu w Kościele starożytnym. w oderwaniu od reszty episkopatu prowa- dziło do ryzyka podziałów. zwykle stolicy prowincji i miały zasięg terytorialnie ograniczony. W Cesarstwie Rzymskim głównym odpowiedzialnym za wszystkie reli- gie i kulty był Pontifex Maximus 4 . do którego wyłącznej kompetencji należało ustalanie kalendarza świąt poszcze- gólnych religii. którzy przyznawali mu władzę jurysdyk- cyjną ponad synodami. Instytucja ta sięga zamierzchłych czasów. Od Redakcji 9 Dla zachowania jedności Kościoła trzeba było zatem spotkań i wspólnych ustaleń. pontyfika» itd. Z synodalnością Kościoła łączy się świadomość roli biskupa Rzymu. które uważał za ważne.e. oraz tymi. Można by wręcz pokusić się o napisanie historii Kościoła pod kątem napięć pomiędzy wizją koncyliarną i autorytarną. ale jakby organem kontrolnym. to znaczy pomiędzy tymi. począwszy od 313 roku. Najlepszym znanym mi opracowaniem na ten temat jest książka Tadeusza Zielińskiego. ani arcykapłanem. 4 Mylące jest tłumaczenie tego tytułu jako „najwyższy kapłan”. gdyż wiadomo że była już reformowana w 300 roku p. Pierwsze synody były zwoływane przez biskupa ważniejszego miasta. gdy w roku 313 cesarz Konstantyn uznał chrześcijaństwo za jedną z pełnoprawnych religii cesarstwa. Religia Rzeczy- pospolitej Rzymskiej. czy nie. gdyż zdążył przyro- snąć do stanowiska imperatora. On też decydował. kiedy to po raz pierwszy zwołał biskupów do Rzymu w sprawie donatyzmu. Tylko dlatego między innymi Juliusz Cezar mógł zrobić reformę kalendarza i wprowadzić swój słynny kalendarz zwany juliańskim. Konstantyn działał mocą tej samej władzy: zdecydowawszy się na uznanie chrześcijań- stwa. czy kult jakiś będzie w Cesarstwie legalny. oraz przechowywanie wszystkich ksiąg świętych. To jest jednak już inny temat. Działanie w pojedynkę. Sytuacja zmieniła się. Cesarze zrezy- gnowali z tytułu Najwyższego Pontyfika w roku 379. zwanych schizmami. przyjął je pod skrzydła swojej władzy pontyfikalnej. także gdzie indziej przeze mnie poruszony3. stojący na czele kolegium pontyfików. Od początków Cesarstwa na to zaszczytne i ważne stanowisko kazali się wybierać imperatorzy i mieli w ten sposób wpływ na całość życia religijnego. H. w: Praca zbiorowa Uniwersytetu Gdańskiego w druku. Nie był on kapłanem. . spolszczając. zwyczaj zwoływania niektórych synodów pozostał przy nich jeszcze na długo. 3 Por. Zrobił tak osiem razy. § 34. sam zaczął zwoływać biskupów w sprawach. «pontyfik. konsekwentnie będę więc pisał.n. Nie likwidując bynajmniej instytu- cji synodów prowincjonalnych. którzy uznawali w papieżu jednego z członków kolegium biskupów z li tylko przy- wództwem honorowym. PIETRAS.

w spra- wach. Te synody przyjęło się nazywać soborami po- wszechnymi (ekumenicznymi) i nimi w tej książce będziemy się zajmować.).10 Od Redakcji Mamy zatem w starożytności synody dwojakiego rodzaju: prowincjonal- ne zwoływane przez metropolitę. Te ostatnie mogły mieć w zamierzeniu cesarza zasięg terytorialny albo uniwersalny. ALBERIGO.- P. zwoływane nieregularnie. 1. JOANNOU. C. Wydawca przekładu angiel- . które imperator uważał za ważne i odbywały się z udziałem takich biskupów i innych ekspertów. G. którzy w różnych aspektach opracowali przesłania kolejnych soborów. W celu przejrzystości zaproponowaliśmy następujące graficzne rozmieszczenie tekstów: 1. starożytny przekład (najczęściej łaciński) tekstu oryginalnego. Colonia. ale że brali w nich udział przedsta- wiciele Wschodu i Zachodu. R OSSETTI. że zapraszano wszystkich biskupów. PRODI (wyd. 3. 3. 1991. U dołu na stronach parzystych umieszczono. 3. których numery umieszczono we wszystkich wersjach tekstu (greckim. U góry na stronach parzystych prezentujemy «tekst oryginalny» stanowiący podstawę polskiego przekładu (grecki lub łaciński). oraz „cesar- skie”. Nie znaczyło to. L. Conciliorum Oecumenicorum Decreta. NINIEJSZE WYDANIE Wydanie tekstów pierwszych siedmiu soborów ekumenicznych okresu patrystycznego wraz ich polskim przekładem stanowi owoc pracy zespołowej tłumaczy oraz redaktorów. 4. 3. łacińskim oraz polskim). zwykle dwa razy do roku. jakich sam zaprosił. Układ tekstu Obecny tom zawiera tekst oryginalny (najczęściej grecki) wraz z jego starożytnym przekładem łacińskim oraz przekład polski dokonany w oparciu o tekst oryginalny. U góry na stronach nieparzystych został umieszczony polski przekład «tekstu oryginalnego». 2. U dołu na stronach nieparzystych (pod polskim przekładem) podano przypisy objaśniające tekst. Zaproponowany układ tekstu ma na celu ułatwienie Czytelnikowi korzy- stanie z niniejszego tomu. Edizioni Dehoniane. jako drugorzędny. LEOPARDI. że tak pozwolę je sobie nazwać. 2. Tekst oryginalny W ustaleniu tekstu oryginalnego niepodważalne osiągnięcie stanowi wie- lojęzyczne wydanie z przekładem włoskim: G. P. P.

Proponowany w obecnym wydaniu tekst oryginalny (grecki lub łaciński) nie jest reprintem żadnego z istniejących wydań krytycznych. Został on poprawiony (usunięto dostrzeżone pomyłki) oraz na nowo opracowany pod względem odnośników biblijnych i zależności źródłowych przez ks. Sheed & Word and Georgetown Univ. P. że wyróżniona tłustym drukiem numeracja pochodzi od wydawców obecnego wydania. zaznaczając bloki dotyczące jakiegoś jednego konkretnego zagadnienia. Simonetti (por. które w istotny sposób wpływały na przebieg zgromadzeń soborowych oraz stanowią wykładnię ich rozumienia (zob. poniżej: Sobór Nicejski I. przypisy 4. Joannou. Jednakże powyższe uwagi skłoniły nas – wydawców – do odejścia od takiego zamiaru. które stanowią jego podstawę. P. Sobór Nicejski I. choć w zasadzie nie różni się wiele od tekstów E. Zachowano zaś je w przypadkach teologicznie ważnych (przykładowo zob. 44). t. II. np. Podobnie czyni M. Rossetti'ego. Od Redakcji 11 skiego: N. W kilku przypadkach konie- czne było (chociażby ze względu na jego brak) wprowadzenie własnego podziału. Nie ulega wątpliwości. Zabieg taki posiada swe plusy: utrwala przyjętą paginację ułatwiając wprowadzenie ujednoliconego cytowa- nia i odsyłania czytelnika do wydanych tekstów soborowych. C. posłużył się wydaniem Alberigo proponując reprint tekstów oryginalnych. List Euzebiusza z Cezarei do swego Kościoła). Il Cristo. P. Przykładowo wydanie zawierające grecką wersję tekstu Li- stu Kapreola do Soboru Efeskiego nie stosuje 4 subscriptum ani adscrip- . Przygotowanie tekstu oryginalnego wymagało niejednokrotnie ujednoli- cenia pisowni. L. Press 1990. Prodi'ego. W obecnym wydaniu tekstu oryginalnego pominięto niektóre wersje – jak się wydaje – nieistotne z teologicznego punktu widzenia (przykładowo wersja ¦BÂ J−H (−H zamiast ¦< J± (± w wyznaniu wiary z Nicei nie jest motywowana teologiczną treścią). W trakcie tejże pracy został wprowadzony podział tekstu na sekcje wyróżnione tłustym drukiem. Podział taki występuje na przykład w wydaniu Opitza. 34. Alberi- go. N. np. Temu samemu służy także omówiony wyżej układ poszczególnych tekstów. Tannera oraz G. tym bardziej że zdecydowaliśmy się na dołączenie kilku innych jeszcze dokumentów (w odniesieniu do soborów pierwszego tysiąclecia). Przy wprowadze- niu takiego podziału kierowano się przede wszystkim treścią. że rzeczą łatwiejszą jest dokonanie reprintu. Arkadiusza Barona.-P. Schwartza. 100). o czym czytelnik jest powiadamiany. Ma to na celu ułatwienie korzystania (w tym również w aspekcie dydaktycznym ze stu- dentami) i porównywania przekładu z tekstem oryginalnym. G.). TANNER (wyd. Leopardi'ego. P. Decrees of the Ecumenical Counciles I. Jednakże po- siada także cienie: powiela wszelkie potknięcia i braki ani nie daje możliwości wprowadzenia dodatkowych wyjaśnień.

Podobnie ujednolicone zostało rozpoczynanie nowych zdań od dużej litery. a dołączona do nich bibliografia ogranicza się jedynie do wyszczególnienia źródeł. Henryk Pietras SJ Kraków. Henryka Pietrasa. że on właśnie jest autorem wszystkich wprowadzeń do poszczególnych soborów. Przypisy mające służyć wyjaśnieniu poszczególnych tekstów sobo- rowych stanowią owoc wspólnej pracy redakcyjnej ks. 3. ani rozróżnienia majuskulno-minuskulnego. które mają za zadanie dostarczyć Czytelnikowi przede wszystkim informacji o charakterze historyczno-teologicznym w odniesieniu do kolejnych soborów. Arkadiusza Baro- na i ks. ks. Podobnie czynią. które wprowadzono w obecnym wydaniu. ani współ- czesnej interpunkcji.12 Od Redakcji tum. W celu ułatwienia korzystania z przypisów odsyłających do innych tekstów soborowych zawartych w tym tomie zachowano nu- merację ciągłą osobno dla każdego z siedmiu soborów. akapity. aby móc udoskonalić następne wydania. Uczynili to już wydawcy tekstu Alberigo. Umożliwiła ona wzajemną wymianę spostrzeżeń oraz wskazówek dotyczących ulepszenia obecnego wydania w możliwie wielu aspektach. a nie poprawianie naszych starożytnych świątobliwych pisarzy. Wprowadzenia i przypisy Objaśnieniami o charakterze historyczno-teologicznym tekstów sobo- rowych zajął się ks. chociaż wiadomo. 3. mając na uwadze – jak się wydaje – współczesnego czytel- nika. Nie dziwi więc fakt. Henryk Pietras. numerowane zdania (a nawet na wyrazy). Mają one charakter zupełnie podstawowy. 1 października 2001 roku . Taki podział pracy miał na celu nie tylko jej ułatwienie. teologicznych oraz historycznych poszczególnych soborów. wydania krytyczne Nowego Testamentu. że niniejsze pierwsze polskie wydanie tekstów so- borowych w takiej formie jest dalekie od doskonałości. Mamy świadomość. Z uwagą będziemy się wsłuchiwać we wszelkie głosy krytyki. Arkadiusz Baron ks. ale przede wszy- stkim dostrzeżenie i ukazanie ciągłości i wzajemnych zależności językowych. Oczywiście ma to na względzie ułatwienie panowania nad tek- stem współczesnemu czytelnikowi przyzwyczajonemu do tego typu struktu- ry tekstu. że tekst oryginalny nie zawierał podziału na sekcje.

Schönmetzer. II. Colonia. DS – H. Acta Conciliorum Oecumenicorum. Fonti. Denzinger – A. I/2. IX. Grottaferrata – Roma 1962. Fasc. CSP – Les canons des synodes particuliers. Edizioni Deho- niane. Friburgi (wiele wydań). 13 WYKAZ SKRÓTÓW 1. LEOPARDI.-P. P. JOANNOU. 1866nn. L. P. C.-P. ALBERIGO . J OANNOU. Fasc. Les canons des conciles oecuméniques. Skróty biblijne Sigla poszczególnych ksiąg biblijnych podano za Biblią Tysiąclecia. Pontificia com- missione per la redazione del codice di diritto canonico orientale. Pontificia commissione per la redazione del codice di diritto canonico orientale. P. PRODI (wyd. R OSSETTI. t. Fasc. IX.-P. t. Enchiridion symbolorum. t. CSEL – Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum. ALBERIGO – G. I/1. CCO – P.-P. BT – Biblia Tysiąclecia LXX – Septuaginta Wlg – Wulgata 2. SCHWARTZ. Fonti. Conciliorum Oecumenicorum Decreta. P. wyd. J OANNOU. wyd. CPG – Les canons des Pères Grecs. 1991. . serii i czasopism ACO – E. G. IX. Berolini et Lipsiae 1927-1932. JOANNOU . Fonti. Skróty dzieł. Grottaferrata – Roma 1962. defini- tionum et declaratianum de rebus fidei et morum. Grottaferrata – Roma 1963.). Pontifi- cia commissione per la redazione del codice di diritto canonico orientale.

HEFELE. pol. H-L – K. – zobacz (odsyła do obecnego tomu) WYKAZ ZNAKÓW [] – teksty dodane ze względu na czytelność tekstu () – teksty objęte nawiasami w wydaniach krytycznych <> – teksty objęte takimi nawiasami w wydaniach krytycznych * + – przypis odnoszący się do jednego z tekstów (gr. 1924nn. Patrologia Latina. – porównaj s. 1942nn. POK – Pisma Ojców Kościoła. – strona zob. MANSI – J.-P. So- kratesa Scholastyka. Sheed & Word and Georgetown Univ.14 Wykaz skrótów HE – (Historia Ecclesiae) „Historie” Kościoła Euzebiusza z Cezarei. Migne. – polski por. Teodoreta z Cyru lub Filostorgiusza. łac. G. J. ŹM – Źródła Monastyczne. 1996- 3. Sozomena. Decrees of the Ecumenical Counciles I. TANNER – N. Opitz..-P. D. PL – J. Patrologia Greca.1857-1886. 1934- PG – J. TANNER (wyd. Athanasius' Werke.). LECLERCQ. SCh – Sources Chrétiennes. PSP – Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy. Migne. 1969nn. Histoire des conciles d’après les doc- uments originaux. – kanon n – następny pol. OPITZ – H.. reprint: Paris 1901. Skróty ogólne gr. Kraków-Tyniec 1993- ŹMT – Źródła Myśli Teologicznej. – grecki łac. P.). 1844-1864. Paris 1907nn. MANSI. pod którym jest umieszczony. H. Sacrorum Conciliorum Nova et Amplissima Collec- tio. – łaciński kan. Florentiae 1759nn. Press 1990. PLS – Patrologia Latina Suplementum. . VoxP – “Vox Patrum”.

Le concile et les conciles. Fonti. Grottaferrata – Roma 1962. . Early Christian Creeds. H. SALLES-DABADIE. PRODI (wyd. G.-P. P. Les canons des conciles oecuméniques. Sacrorum Conciliorum Nova et Amplissima Collectio. Decrees of the Ecumenical Counciles I. Les structures ecclésiales vues dans l’histoire des sept premiers conciles oecuméniques. K. Alberigo. O. 1934. Contribution à l’histoire de la vie conciliere de l’église. C. London 1950. Urkundenzur Geschichte des arianischen Streites. LEOPARDI . Konciliengeschichte.. J. ROSSETTI. L. OPITZ. G. TANNER (wyd. A. HEFELE. Press 1990. J. G. Ważniejsze opracowania K. J. G. Les conciles oecuméniques dans l’histoire.). Histoire des conciles d’après les documents originaux. M. D. Pontificia com- missione per la redazione del codice di diritto canonico orientale. P. LECLERCQ. P. ROUSSEAU (wyd. Edizioni Dehoniane. KELLY .). 15 BIBLIOGRAFIA (w układzie chronologicznym) Teksty J. 42-47. reprint: Paris 1901 (Mansi) E. N. Freiburg 1873-1890.). D. Conciliorum Oecumenicorum Decreta.. Fasc. Colonia. Acta Conciliorum Oecumenicorum. Orient et Occident. HEFELE. DE VRIES. SCHWARTZ . J. W. H. Paris 1963. JOANNOU. N. Mansi. Opitz. IX. Paris 1907nn. Berolini et Lipsiae 1927- 1932 (ACO). 1991. H. Sheed & Word and Georgetown Univ. Chevotogne 1960. Athanasius' Werke. P. Paris 1974.-P.. JOANNOU. Flo- rentiae 1759.

Amsterdam 1969-. Sobór Chalcedoński w aspekcie ekumenizmu. 585-592. Polska bibliografia Soboru Efeskiego. Vom Apostelkonzil zum Ersten Vaticanum: Studien zur Ge- schichte der Konzilsidee. Siedem soborów. 1996. 2. 1. Czasopismo poświęcone historii soborów Annuarium Historiae Conciliorum. Balcanica Posnanensia 3 (1984). J. Quiriniana.S. Sobory i synody II-VIII w. 91-104. Augustyna na Sobór Efeski. Sourozh 42 (1990) 1-15. Paris 1985. 190-199. 417-419. Warszawa 1978. Atti del Congresso Teologico Interna- zionale di Pneumatologia. Poznań 1971. J. Kanony Kościoła prawosławnego w przekładzie polskim. Wojciecha. L’HUILLIER. The Church of the Ancient Counciles. SIEBEN. ZNOSKO . Sedes Sapientiae 67-70 (1999) 35-47.A. w: Słownik Wczesno- chrześcijańskiego Piśmiennictwa. Les sources du droit de l’Église en Occident du Ier au VIIe siècle. Le Filioque. P.). VoxP 3 (1983). z. Storia dei concili ecumenici. . Creswood NY. WANDA KOWALSKA. RTK 21 (1974). ŚRUTWA . K. Warszawa 1968. E BOROWICZ. The Pope. J. J. C LÉMENT. Paderborn 1979. A. ALBERIGO (ed. A. GAUDEMET. 11. MAZUR . Cz. IW Odrodzenie. VoxP 6 (1986). Brescia 1990. H. Internationale Zeitschrift für Konzilien- gechichtsforschung. Synod akwilejski 381 – zachodni odpowiednik Soboru Konstantynopolskiego. O. avant le concile d’Éphèse. SIEBEN. Le mystère du Christ à la lumière des premiers conciles oecuméniques. Libreria Editrice Vaticana 1983. I LSKI. LONGOSZ. 4. Św. PATFOORT. Ks. The Disciplinary Work of the First Four Ecumenical Councils. Die Konzilsidee der Alten Kirche. z.. G.16 Bibliografia H. Credo in Spiritum Sanctum. 615- 632. VoxP 1 (1981). Wybrana literatura polska SZ. MISIUREK . 22-23 III 1982. J. z. A. z. Udział biskupów trackich w obradach Soboru Chalcedoń- skiego (451). Vladimir’s Seminary Press. W ŁODARSKI.41-43. Paderborn 1996. St. W OLIŃSKI. W. Paris 1989. J. Zaproszenie św.. the Council and the Emperor Durin9 the Period of the Seven Ecumenical Councils.

19. BRALEWSKI. Wydawnictwo WAM. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 1997. 28-39. M AZUR. Mickiewicza. K.. I LSKI. 12-13. Niepokalanów 1997. z. Problematyka Soboru Efeskiego w publikacjach polskich. 1-2. STAROWIEYSKI . M. J. C Z. STAROWIEYSKI . . Kraków 2001. Kraków 1998. B. M. Dissertationes Paulinorum 2(1989) 5-16. Uniwersytet A. Niepokalanów 1997. VoxP 7 (1987) f. Encyklika patriarchy konstantynopolitańskiego Dymitriosa I z okazji 1200 rocznicy Soboru Nicejskiego II. 291-302. K. Niepokalanów 1997. K LAUZA. Historia Soborów. K. Sobór Efeski i sprawa Nestoriusza – problem źródeł. K. Poznań 1992. Sobór Efesko-Aleksandryjski jako wydarzenie historyczne. 15-27. F. M. SCHATZ. STAROWIEYSKI. w: Maryja w tajemnicy Chrystusa. Eos 76 (1988). Sobory w polityce religijnej Teodozjusza II. B ARTNIK. Cz. Sobory Powszechne. Biblos. VoxP 7 [1987] f. VoxP 10(1990) z. Wydawnictwo M. Eucharystia w kanonach soborów IV w. w: Maryja w tajemnicy Chrystusa. Boże Macierzyństwo Maryi a Sobór Efeski i Chalcedoński. I LSKI. 107-124. A. 570-582. Sobory Kościoła niepodzielonego. 204-211. Bibliografia 17 A. Zalążki ogólnokościelnej dyscypliny duchowieństwa w świet- le postanowień I Soboru Nicejskiego [325]. punkty zwrotne w historii Kościoła. Niepokalanów 1997. 345-352. MŁOTEK. Meander 50 (1995) 23-35. w: Maryja w tajemnicy Chrystusa. w: Maryja w tajemnicy Chrystusa. Zagraniczne publikacje poświęcone Soborowi Efeskiemu. B ÉCHAU. DEGÓRSKI. 198-198-203. ŻUREK. Communio w czasie Soboru Efeskiego (431). J. Tarnów 1994. Sobór Efeski i sprawa Nestoriusza – problem źródeł. DUDZIAK. 12-13. Imperatorzy późnego Cesarstwa Rzymskiego wobec zgro- madzeń biskupów.

.

19 SOBÓR NICEJSKI I (325) .

20 .

Prawdopodobnie miał też przy tej okazji zamiar ogłosić uroczyście datę Wielkanocy. jako święta obowiązującego w Kościele w całym cesarstwie. które mógłby wpisać w Liber pontificalis. Ata- nazego (De decretis Nicaenae Synodi). mogło więc stano- wić wspólny punkt odniesienia. o ile udało mi się ustalić. by w ten uroczysty sposób roz- począć obchody dwudziestolecia swego panowania. nie wysuwano takiego po- stulatu. So- kratesa Scholastyka. oraz ujednolicone wyzna- nie wiary. . Mimo wielowiekowych studiów na ten temat daleko jeszcze do ustalenia rzeczywistych powodów jego zwołania i przebiegu obrad. każdy Kościół lokalny posiadał swój tekst i na żadnym synodzie. Teodoreta i Filostorgiusza. z Historii Kościoła Rufina. list Ojców synodalnych do Kościoła Alek- sandrii. który podajemy jako dzieło soboru. W Kościele do tej pory nie odczuwano po- trzeby ujednolicania wyznań wiary. 21 SOBÓR NICEJSKI I (325) WPROWADZENIE Zgromadzenie biskupów w Nicei na zaproszenie cesarza Konstantyna Wielkiego zostało uznane za Pierwszy Sobór Powszechny dopiero na Sobo- rze Efeskim w 431 roku. Wyznanie wiary było używane w Kościo- łach w ramach rytu chrztu jako inicjacji chrześcijańskiej. Wydaje się. U tych history- ków zachowało się nicejskie wyznanie wiary oraz listy: cesarza do całego Kościoła i do Kościoła Aleksandrii. Wia- domości o nim czerpiemy od Euzebiusza z Cezarei (Vita Constantini). pierwszym. Cesarz był Pontifex Maximus i jako taki był zwierzchnikiem wszystkich religii i kultów Impe- rium. że cesarz zaprosił biskupów. by wszystkie kulty spra- wowane były zgodnie z prawem. który miał świadomość własnej po- wszechności. Do jego obowiązków należało dopilnowanie. Sozomena.

Ustalono wyznanie wiary. przede wszystkim z powodu niewystępowania terminu w Piśmie świętym. że cesarz sam interweniował dla ich skrócenia. że jest ono owo- cem kompilacyjnej pracy. Dopiero spe- cjalne orzeczenie o znaczeniu czysto duchowym tego terminu skłoniło do podpisania wszystkich biskupów. o czym świad- czy fakt. Ułożone tam wyznanie wiary (prawdopodobnie po raz pierwszy na synodzie) wyraź- nie nie znalazło powszechnej aprobaty. Nie udało się do tej pory ustalić w sposób przekonujący. spotkało się z nader niechętnym przy- jęciem. jakie Credo mogło stanowić podstawę dla tekstu soborowego. uzgodnienia z biskupami daty Wielkanocy oraz tekstu wyznania wiary. którym bardziej zależało na potępieniu Ariusza negującego odwieczność Syna Bożego i tymi. Hozjusz odwiedził Aleksandrię i Antiochię (o innych miejscach nic nie wia- domo).22 SOBÓR N ICEJSKI I (325) Prawdopodobnie równolegle do rozsyłania zaproszeń – co z powodów komunikacyjnych musiało nastąpić jesienią roku poprzedzającego Sobór – Konstantyn wysłał swego doradcę do spraw kościelnych. Dopiero w ćwierć wieku po Soborze Nicejskim Atanazy z Aleksandrii 1 Por. którzy byli jednak tylko prezbiterami. by w czasie obrad w Nicei do niego nawiązywano. kto przewodniczył obradom soborowym: Hozjusz z Kor- doby. gdyż nie ma żadnego śladu. roz- poczętych 19 lipca 325 roku w pałacu cesarskim. Hozjuszowi nie udało się także zała- godzić istniejących sporów i ustalić daty Święta. podobno zaproponowane przez samego cesarza. Dyskusje się przeciągały do tego stopnia. Nie wiadomo. . Eustacjusz z Antiochii. do pogodzenia biskupa Aleksandra i Ariusza w Alek- sandrii. Stąd w czasie obrad. z misją «na Wschód». a petycje do rozpatrzenia przywiezione przez biskupów kazał po prostu spalić. Aleksander z Aleksandrii czy legaci papiescy: Wit i Wincenty. Kluczowe dla później- szych dyskusji trynitarnych pojęcie współistotności Ojca i Syna. Wypada raczej uznać. by doprowadził do załagodzenia schizmy melecjańskiej w Egipcie. Wiosną 325 przewodniczył obradom synodu w Antiochii. którzy bardziej obawiali się sformułowań przypominających twierdzenia Pawła z Samosaty. biskupa Hozjusza z Kordoby. które wydaje się być owocem kompromisu pomiędzy tymi. Ustalone Credo nie znalazło od razu uznania w Kościele. że wszyscy uczestnicy Soboru w następnych latach angażowali się w synody. Podobno uroczysty adres na cześć cesarza wygłosił Euzebiusz z Cezarei. trzeba było wszystkie te problemy podejmować na nowo. poniżej. List synodu w Nicei do Egipcjan 5 przypis 35. z wyjątkiem dwóch1. jakie budziło. oraz z powodu materialnych skojarzeń. która nikogo nie zadawalała – z wyjątkiem cesa- rza. na których poszukiwano lepszego sformułowania.

Atanazy też roz- powszechnił opinię. EUZEBIUSZ Z CEZAREI. jako znak imienia Jezus. Athanasius Werke III. El Simbolo Niceno. Berlin – Leipzig 1934. że Sobór był przede wszystkim antyariański. Kanony: CCO 22. OPITZ. BIBLIOGRAFIA: G. Berlin – Leipzig 1934. 1. OPITZ. Peeters. document 23. Leuven 1993. Studia Patristica 26. ORTIZ DE URBINA. List do Kościoła w Cezarei. który zamieścił wersję łacińską ze starożytnego kodeksu z Werony. Kanony dyscyplinarne podajemy za G. List soboru do Kościoła w Aleksandrii: H. 36nn. Walter de Gruyter and Co. liczbie interpretowanej chrystologicznie. Il Simbolo di Nicea e di Costantinopoli. 8. HE I. Berlin – Leipzig 1934. Consejo Superior de Investigacio- nes Cientificas. Madrid 1947. jako podpisanego przez największą liczbę biskupów. 42nn. który podaje tekst grecki Jana Scholastyka i łaciński Dionizego Małego. A Textual Variant in the Creed of the Council of Nicaea. Herder Roma 1967. G. L. gdyż jest to jedyny auten- tyczny dokument relacjonujący przebieg dyskusji i wyjaśniający znaczenie poszczególnych sformułowań. G. Dokument synodu antiocheńskiego z 325r: H. z czasem zaczęto mówić o 300. 1. Na koniec zamieszczamy także list Euzebiusza z Cezarei do swego Ko- ścioła. Walter de Gruyter and Co. document 22 s. Wy- danie krytyczne: H. (tekst syryjski i tłumaczenie greckie. Walter de Gruyter and Co. D OSSETTI. List soboru do Kościoła w Aleksandrii podajemy za wydaniem Opitza. a ostatecznie o 318. 17-24 tekst syryjski). Edizione criti- ca. jaką udało się dotąd zgromadzić. I. Wprowadzenie 23 zdecydował się na podjęcie tego akurat wyznania wiary. document 18 s. wysłany tuż po ustaleniu wyznania wiary. Alberigo. F. Athanasius Werke III. tak jak rozumieli je – przynajmniej niektórzy – uczestnicy Soboru. G. Athanasius Werke III. 1. F. W ILES. Było ich bowiem około 250. . NAU in Revue de l’Orient Chrétien IV (1909) 12-16 (tłumaczenie francuskie). SOKRATES. OPITZ. M.

B"2`<J" 6"Â •<"FJV<J" J± JD\J® º:XD‘.. deum de deo.<−.ÆH ª<" 1. hoc est de substantia patris. 24 SOBÓR N ICEJSKI I (325) 5 }+62.82`<J" 6"Â F"D6T2X<J". lumen de lumine2.BJÎ< ´ •88@4TJÎ< JÎ< LÊÎ< J@Ø 2. hos anathe- 40 matizat catholica et apostolica ecclesia. dicentes[ 4] mutabilem et convertibilem filium dei.ä<J"H 6"Â <.ÆH ª<" 6bD4@< z30F@Ø< OD4FJÎ< JÎ< LÊÎ< J@Ø 2.Î< ¦6 2.F4H Jä< J40r B"JXDT< 1 A4FJ. incarnatus est.@Ø. ÓJ. *4z @â J BV<J" ¦(X<. vel alia substantia.Ø:". per quem omnia facta sunt sive quae in caelo sive quae in terra. ascendit in caelos venturus iudicare vivos et mortuos.<<02X<J" @Û B@402X<J".ÆH J@×H @ÛD"<@bH. JÎ< *4z º:H J@×H 15 •<2DfB@LH 6"Â *4 J¬< º:. 6"Â •@DVJT< B@40JZ<q 6"Â . 35 homo factus est. ¦DP`:.<<02X<J" ¦6 J@Ø B"JDÎH :@<@(. passus est et resurrexit tertia die. 2. Eos autem qui dicunt: erat quando non erat. quod Graeci exuconton dicunt.Î< •8024<Î<3 ¦6 2.<<02−<"4 @Û6 20 µ<» 6"Â ÓJ4 ¦> @Û6 Ð<JT< ¦(X<. qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit. 2. Ò:@@bF4@< Jè B"JD\. (. Et in unum dominum Iesum Christum filium dei. NäH ¦6 NTJ`H2. BV<JT< ÒD"Jä< 10 J.@Ø •8024<@Ø. et quia ex nullis extantibus factus est.b@:.JXD"< FTJ0D\"< 6"J. Et in spiritum sanctum. @Û6 µ<» 6"Â «BDÂ< (. J@bJ@LH •<"2. I@×H *¥ 8X(@<J"H «µ< B@J.ÆH JÎ (4@< B<.6D@bHq 6"Â .4 º 6"2@846¬ 6"Â •B@FJ@846¬ ¦6680F\". •<.@Ø (.@Ø. J@LJXFJ4< ¦6 J−H @ÛF\"H J@Ø B"JD`H. natum non factum. NVF6@<J"H .:"J\.< .J@. unius substantiae cum patre. ¦< Jè @ÛD"<è 6"Â J ¦< J± (±. ¦<"<2DTBZF"<J".J@ JV J.TH ´ @ÛF\"H. deum verum3 de deo vero.<@< 6DÃ<"4 .Î< B"JXD" B"<J@6DVJ@D".É<"44 ´ JD. quod Graeci dicunt homousion. ´ ¦> ©JXD"H ßB@FJVF. 25 EXPOSITIO FIDEI CCCXVIII PATRUM1 Credimus in unum deum patrem omnipotentem visibilium et invisibilium 30 factorem. natum de patre. et: priusquam nasceretur non erat. .82`<J" .

1: przyjdzie sądzić żywych i umarłych. stał się człowiekiem. Liczba «318» odnosi się do liczby sług Abrahama z Rdz 14. Boga z Boga. PS. zrodzonego. Enneady. J 1. 3. 250 bisku- pów. 1 P 4. Boga prawdziwego3 z Boga praw- dziwego. 2 LXX. 4. przez które- go wszystko się stało. że terminy «zrodzony. 3. 8) jako oznaczającej Imię Jezusa (po grecku 18 = IH) oraz krzyż (greckie T = 300). który dla nas ludzi i dla naszego zbawienia zstąpił i przyjął ciało. 4 W tym miejscu wersje zależne od Atanazego dodają: ´ 6J4FJ`< («stworzo- ny»). 13: wszystko się stało. Kol 1. 25 WYZNANIE WIARY 318 OJCÓW1 Wierzymy w jednego Boga Ojca Wszechmogącego. współistotnego Ojcu. 9. jednorodzony.-JUSTYN (3x). 2 Kor 6. 167. światłość» są także pochodzenia biblijnego. przyjdzie sądzić żywych i umarłych. Tych. Kol 1. 3 Jr 4.-BARNABĘ (IX. 2 Słowa NäH ¦6 NTJ`H występują w: F ILON. lub. tych wszystkich powszechny i apostolski Kościół wyłącza. VI. IV. to jest z istoty Ojca. jednorodzonego. Mt 16. zrodzonego z Ojca. I w Ducha Świętego. 18: Pan Wszech- mogący. 2 Tm 4. 17. I w jednego Pana Jezusa Chry- stusa. 6: Jeden Bóg Ojciec i jeden Pan Jezus Chrystus. cierpiał i zmartwychwstał trzeciego dnia. co jest w niebie i co jest na ziemi. P LOTYN. zrodzony z Boga. 14. Słów tych brakuje w wersji łacińskiej. którzy mówią: «był kiedyś czas kiedy go nie było» lub «zanim się narodził nie był» lub «stał się z niczego» lub pochodzi z innej hipostazy. że Syn Boży jest 4 zmienny i przeobrażal- ny. HIPOLIT (2x). Stworzyciela wszyst- kich rzeczy widzialnych i niewidzialnych. wstąpił do nieba. Światłość ze Światłości2. 16. 5. lub z innej substancji [niż Ojciec]. 21 (np. 20: co jest w niebie i co jest na ziemi. interpretowanej już przez PS. 1 W Soborze uczestniczyło w rzeczywistości prawdopodobnie ok. Ponadto z ważniejszych odnośników biblijnych do Wyznania wiary wypada wskazać na: 1 Kor 8. a nie uczynionego.): zmartwych- wstał trzeciego dnia. Warto nadmienić. 16: widzialne i niewidzialne. . Legum allegoriae 3. Syna Bożego. 7.

`<JT< ©"LJ@×H 6"Â B.ÆH BD.4 6"Â ¦< Ï8\(å PD`<å 6"J0P02X<J"H .ÆH 68−D@< BD@F\.B"ØF2"4 BD@FZ6.4(@:X<T< Jä< •<2DfBT< ¦(X<. sic eos quos barbari aut domini castraverunt. 20 6"8äH §P. simulque ut baptizati sunt.4< .< J@Ø 8@4B@Ø :0*¥< J@4@ØJ@ (\<.J JÎ $VBJ4F:" *@64:"F\"H B8.4. J@ØJ@< 6"Â ¦< Jè 68ZDå ¦>.4< .4< .Û2XTH ¦BÂ JÎ B<.J:Z20.J@ B"D JÎ< 6"<`<" JÎ< ¦6680F4"FJ46`<.H ßBÎ $"D$VDT< ´ ßBÎ *.<@< B.L:"J46Î< 8@LJDÎ< •<V(.?. Manifesta est enim .D *¥ J@ØJ@ BD`*08@<.ÇD0J"4.DÂ Jä< . et post baptismum probatione quam plurima. dictum est.FB@Jä< .J".Û<@LP4. 26 SOBÓR N ICEJSKI I (325) 5!. @àJTH . . •<2DfB@LH •BÎ ¦2<46@Ø $\@L –DJ4 BD@F.Û2×H 680D@L:X<T<6 15 z+B. De his qui se ipsos abscidunt5 Si quis a medicis per languorem desectus est aut abscisus a barbaris. inveniuntur autem alias dignissimi. A. Si quis autem se sanus abscidit.DÂ Jä< ¦B4J0*. A.Ã@<. ad clerum regula tales admittit.Ç J4<.ÆH ¦B4F6@B¬< ´ .F2"4.:. hunc et in clero constitutum 30 abstineri coveniet et deinceps nullum debere talium promoveri.F$LJ. ÓJ4 B.ßD\F6@4<J@ *¥ –>4@4. Sicut autem hoc claret.`:. hic in clero permaneat. Nam et tempore opus est ei qui 40 catecizatur.+E !.\@<@Hq 25 CANONES I.DÂ Jä< :. quod de his qui hanc rem affectant audentque se ipsos abscidere.J"4 Ò 6"<f<..J JÎ $VBJ4F:" . òFJ.4*¬ B@88 ³J@4 •BÎ •<V(60H ´ –88TH ¦B. ad episcopatum vel presbyterium pro- moverent: optime placuit nihil tale de reliquo fieri. ~SFB.ØD@ :0*X<" Jä< J@4@bJT< PD−<"4 BD@FV(.Æ *X J4H ß(4"\<T< ©"LJÎ< ¦>XJ. II. 6"Â ¦6 J@Ø *. De neophytis6 35 Quoniam plura.F2"4q 6"Â (D 6"Â PD`<@L *. 6"Â :" Jè $"BJ4F2−<"4 BD@V(. #.4< §*@>.L`<JT< JÎ BD(:" 6"Â J@8:f<JT< ©"LJ@×H 10 ¦6JX:<.4D@LD(Z20 ´ ßBÎ $"D$VDT< ¦>.Ã Jè 6"J0P@L:X<å 6"Â :. J@×H J@4@bJ@LH .D.Û<@LP\F20F"<.DÂ Jä< B"Dz –88T< J@ØJ@ B"FP`<JT<5 5 +Ç J4H ¦< <`Få ßBÎ Æ"JDä< ¦P.<XJT ¦< Jè 68ZDåq .82`<J"H J± B\FJ. @âJ@H :. ut homines ex gentili vita nuper acceden- tes ad fidem et instructos brevi temporis intervallo mox ad lavacrum spiritale perducerent. aut per necessitatem aut alias cogentibus hominibus adver- sus ecclesiasticam facta sunt regulam.

O przyjmowanych do stanu duchownego od razu po chrzcie 6 Uczyniono wiele rzeczy przeciwnych kanonom kościelnym czy to z ko- nieczności czy też na skutek nalegań niektórych osób. gdy biskup Demetriusz unieważnił święce- nia Orygenesa powołując się na jego samookaleczenie (por. Katechu- men potrzebuje bowiem nieco czasu. którzy dopiero co przeszli z życia pogańskiego do wiary i uczyli się kate- chizmu tylko przez krótki czas. którym uczynili to inni5 Jeśli ktoś został okaleczony przez lekarzy podczas choroby lub wykastro- wany przez barbarzyńców. Mówi o tym wyraźnie pismo apostolskie: „Nie może być 5 Por. do którego już należał. 27 K ANONY I. 230). r. II. Po raz pierwszy przepis taki pojawił się na synodzie w Aleksandrii (ok. HE VI. zostać do stanu duchownego dopuszczeni. O pozbawiających się męskości oraz o tych. . by na przyszłość nie postępowano w ten sposób. że to. co zostali okaleczeni przez barbarzyńców albo przez swoich panów. którzy w ten sposób postępują. kto będąc dobrego zdrowia sam siebie pozbawił męskości. Jest rze- czą słuszną. Kanony apostolskie 21-24 (CSP 17-18). ten niech pozostanie w gronie duchownych. co powiedziano wyżej. Tak więc ludzie. 5). zgodnie z kanonem. a uważani są za godnych. Lecz ten. 8. E UZEBIUSZ Z CEZAREI. mogą. powinien zo- stać wykluczony z grona duchownych. 6 Por. którzy uczynili to celowo i którzy sami chcieli się okaleczyć. Kanony apostolskie 80 (CSP 48). Ci. Od tej chwili nie należy wyświęcać żadnego z tych. Jest jednak oczywiste. musi też mieć dłuższą próbę rów- nież po chrzcie. zaraz są prowadzeni do kąpieli duchowej. a wraz z chrztem ustanawia się ich biskupami lub prezbiterami. dotyczy tylko tych.

J"4 Ò J@4@ØJ@H J@Ø 5 68ZD@L. III.D@< :ZJ.B.DÂ Jä< B"D 680D46@ÃH FL<. aut propter instantem necessita- tem aut propter itineris longitudinem: modis omnibus tamen tribus in id ipsum convenientibus et absentibus episcopis pariter decernentibus et per scripta consentientibus tunc ordinatio celebretur. *4V6@<@< :ZJ.ÆH 6DÃ:" ¦:BXF® [. J`J.\F"6J@< §P. 10 BD.ÂH . De ordinatione episcoporum9 35 Episcopum convenit maxime quidem ab omnibus qui sunt in provincia epi- scopis ordinari.L(.<@H.DÂ J@Ø 68ZD@L J@Ø Æ*\@L. Si vero processu temporis aliquod animae delictum circa personam reperiatur huiusmodi et a duobus vel tribus testibus arguatur: a clero talis abstineat. Ë<" :¬ JLN8T2. Ó8TH Jä< ¦< Jè 68ZDå J4<Â ¦>. quae dicit: non neophytum. '.:X<T< *4 (D"::VJT<.] 6"Â B"(\*" J@Ø *4"$`8@L »7. Quae mulieres cum sacerdotibus commorentur8 30 Interdixit per omnia magna synodus.`NLJ@<. licere subintroductam habere mulierem.4 B. IV.4<.4 :V84FJ" :¥< ßBÎ BV<JT< Jä< J−H ¦B"DP\"H ¦B4F6`BT< 6"2\FJ"F2"4q .ÃH ¦BÂ JÎ "ÛJÎ FL<"(@:X<@LH. Si autem hoc difficile fuerit. metropolitano tribuatur episcopo.8N¬< ´ 2. ¦>VB"<J@H JD. ipse de clericatus honore pereclitabitur.ßD.bF. quasi contra magnum concilium sese efferens. +Æ *¥ BD@^`<J@H J@Ø PD`<@L RLP46`< J4 :VDJ0:" . apostolica scriptura.Æ *¥ *LFP. ne in superbiam elatus in iudi- 25 cium incidat et laqueum diaboli7. quae gerun- 40 tur per unamquamque provinciam. ¦B\F6@B@< :ZJ.Ç0 J@ØJ@ ´ *4 6"J. qui est in clero.\0 B. B8¬< .\"< ´ Ÿ :`<" BD`FTB" ßB@R\"< *4"BXN.2. Si quis autem praeter haec fecerit.DÂ JÎ BD`FTB@<.B"bF. J¬< P. nisi forte matrem aut sororem aut amitam vel eas tantum personas quae suspicionem effugiunt.LF.Ã<"4 FL<. ).\(@LF"< •<V(60< ´ *4 :−6@H Ò*@Ø. 28 SOBÓR N ICEJSKI I (325) F"N¥H (D JÎ •B@FJ@846Î< (DV::" JÎ 8X(@<q «9¬ <.D¥H .4D@J@<\"< B@4. nec episcope nec presbytero nec ali- cui prorsus. . {? *¥ B"D J"ØJ" B@4ä<.. FL:RZNT< (4<@:X<T< 6"Â Jä< •B`<JT< 6"Â FL<J42. Firmitas autem eorum.. {KBÎ B`FT< 6"2\FJ"F2"4 JÎ< ¦B\F6@B@<9 15 z+B\F6@B@< BD@FZ6. 6"2`8@L º :. B.Æ :¬ –D" :0JXD" ´ •*.ÃF2"4q JÎ *¥ 6ØD@H Jä< (4<@:X<T< 20 *\*@F2"4 6"2z ©6VFJ0< ¦B"DP\"< Jè :0JD@B@8\J® ¦B4F6`Bå.(V8® FL<`*å 2D"FL<`:.(V80 Fb<@*@H :ZJ. 6"Â ¦8X(P@4J@ ßBÎ *b@ ´ JD4ä< :"DJbDT<.F$bJ. "ÛJÎH 64<*L<.<.4FV6JT< (L<"46ä<8 z!B0(`D. ñH ßB. A.<"<J\" J± :.

winien opuścić stan duchowny. ciotka lub inna osoba stojąca poza wszelkimi podej- rzeniami. prezbiterom. zamieszkiwać z kobietą. i wówczas dokonają konsekracji. zaopatrzonych w pi- semne zezwolenie nieobecnych. poświadczony przez dwóch lub trzech świadków. 6. Ile osób powinno konsekrować biskupa9 Jest rzeczą szczególnie ważną. Kanony apostolskie 1 (CSP 8). aby biskup był konsekrowany przez wszyst- kich biskupów prowincji. należy w każdej prowincji do biskupa metropolity. Jeśliby to wymaganie napotykało na trudności z po- wodu pilnej potrzeby. kto działa przeciw temu zarządzeniu i ośmiela się być nieposłuszny wielkiemu soborowi. Ten. że jest to matka. czy gdyby stała na przeszkodzie odległość. O kobietach zamieszkujących razem z duchownymi8 Wielki sobór zabronił całkowicie biskupom. Potwier- dzenie tego. 7. ażeby wbiwszy się w pychę nie wpadł w diabelskie potępienie”7 . 7 1 Tm 3. kan. siostra. 19 (CSP 70). ale zwrócony jest przeciwko ukrytym formom konkubinatu. IV. co się stało. naraża się na utratę godności du- chownego. że człowiek ten popełnił grzech ciężki. . Przepis ten nie ma związku z celi- batem. 9 Por. Jeśliby później okazało się. 8 Por. synod w Ancyrze (314). diakonom i wszystkim członkom stanu duchownego. chyba. niech się zbierze w jednym miejscu przynajmniej trzech biskupów. który nie był jeszcze w Kościele obowiązujący. Kanony: 2-4 29 świeżo ochrzczony. III.

Libyam et Pentapolim. Ë<" 6@4<± BV<JT< Jä< ¦B4F6`BT< J−H ¦B"DP\"H ¦BÂ JÎ "ÛJÎ FL<"(@:X<T< J J@4"ØJ" . JÎ< z!8. 6"8äH §P.\"H ¦B\F6@B@< BV<JT< J@bJT< §P. qui suo peccaverunt evidenter episcopo.F\ J4F4 *4"N.\T<. non recipiantur ab aliis. A. bene placuit annis singulis per unamquamque provinciam bis in anno concilia celebrari. 6"Â B. òFJ.FF"D"6@FJ−H.F2"4 *\P" (<f:0H J@Ø :0JD@B@8\J@L11 I •DP"Ã" §20 6D"J.46\‘ ´ J4<4 J@4"bJ® •0*\‘ J@Ø ¦B4F6`B@L •B@FL<V(T(@4 (. 15 !Ê *¥ Fb<@*@4 (4<XF2TF"< :\" :¥< BDÎ J−H J. 30 Ut hoc ergo decentius inquiratur.J".4< §*@>. :¬ :46D@RLP\‘ ´ N48@<. A. VI.DÂ J@Ø *ÂH J@Ø §J@LH JH FL<`*@LH (\<.b@<J" J@×H ßNz©JXDT< •B@$802X<J"H ßNz©JXDT< :¬ BD@F\.F2"4q 6"Â B. ut communiter omnibus simul epi- scopis provinciae congregatis questiones discutiantur huiusmodi et sic.J@BfD@L 6"4D`<. 30 SOBÓR N ICEJSKI I (325) +.<@:X<T< .< ©6VFJ@L ¦<4"LJ@Ø 6"2z©6VFJ0< ¦B"DP\"< 10 *ÂH J@Ø ¦<4"LJ@Ø FL<`*@LH (\<.(X<0<J"4q Ë<" @Þ< J@ØJ@ J¬< BDXB@LF"< ¦>XJ"F4< 8":$V<@4.<J"B`8.ÇJ.JV.4< J¬< ¦>@LF\"<.4.\JT J ¦< !Æ(bBJå 6"Â 74$b® 6"Â A. :XPD4H —< Jè 6@4<è Jä< ¦B4F6`BT< *`>® J¬< N48"<2DTB@JXD"< ßB¥D "ÛJä< ¦62XF2"4 R−N@<. Jä< ¦< Jè 68ZDå .J JÎ< J@Ø :. De excommunicatis10 De his qui communione privantur seu ex clero seu ex laico ordine.D`<JT< BDTJ.F2"4. ita ut 40 Alexadrinus episcopus horum omnium habeat potestatem. secundum vero circa tempus autumni.É<"4 *`>TF4.è.H Jè ¦B4F6`Bå 6"J 8`(@< •6@4<f<0J@4 B"D BF4< .DÂ Jä< •6@4<T<ZJT< ÓJ4 @Û *. De primatibus episcoporum11 Antiqua consuetudo servetur per Aegyptum.LJXD" *¥ :.Ã J@bJ@LH ßNz©JXDT< *XP. usque quo vel in communi vel eidem episcopo placeat humanio- 35 rem pro talibus ferre sententiam. quia et urbis Romae .DÂ J@Ø 20 ¦B\F6@B@< :¬ (\<.F2"4.>"<*D.XF2T *X. Concilia vero caelebrentur unum quidem ante quadragesimam paschae.DÂ Jä< B`8. *. rationabiliter excommunicati ab omnibus aestimentur. ut omni dissensione sublata munus offeratur Deo purissimum.6D@L6`J. ab epi- scopis per unamquamque provinciam sententia regularis obtineat.@4J@. Jä< ¦< Jè 8"^6è JV(:"J4 ßBÎ Jä< 6"2z©6VFJ0< ¦B"DP\"< ¦B4F6`BT< 5 6D"J. H . ne pusillanimitate aut pertinacia vel alio quolibet episcopi vitio videatur a congregatione seclusus. 6"Â @àJTH Ò:@8@(@L:X<TH @Ê BD@F6. 25 V. Requiratur autem.0JZ:"J" ¦>. Ë<" BVF0H :46D@RLP\"H •<"4D@L:X<0H JÎ *äD@< 6"2"DÎ< BD@FNXD0J"4 Jè 2.ÇJ.DÂ Jä< •6@4<T<ZJT< (. z+>.F2"4 10 A.\JT º (<f:0 6"J JÎ< 6"<`<" JÎ< *4"(@D. ut hii qui ab aliis abiciuntur.

Efez (Jan) i Aleksandrię (Marek Ewangelista). jeden przed postem czterdziestodniowym. spodoba się ją złagodzić. 11 Por. O precedencji niektórych stolic i o tym. Kanony: 5-6 31 V. aby w każdej prowincji zwoływano synod dwa razy do roku. Żeby mogło zostać przeprowadzone takie dochodzenie. że ci. na Wschodzie zaś Antiochię (Piotr). chęcią rywalizacji lub też jakimś innym uczuciem niechęci. Kanony apostolskie 34-35 (CSP 24). że nie można zostać powołanym na urząd biskupa bez zgody metropolity11 Starożytny zwyczaj niech będzie zachowany w Egipcie. Libii i Pentapolis. gdy zgromadzeniu biskupów lub bisku- powi. Kanony apostolskie 12. czy biskup nie wydał wyroku wykluczenia ze wspólnoty powodowany małoduszno- ścią. 22). a drugi jesienią. mogli oddać Bogu czystą ofiarę. sprawiedliwie zostali ukarani ekskomuniką. zgodnie z kanonem. Trzeba jednak zbadać. Synody te mają się odbywać. którzy zostali wyłączeni ze wspólnoty przez jednych. Za najczcigodniejsze uważano Ko- ścioły założone przez apostołów: Rzym na Zachodzie. to wyrok wydany przez biskupów każdej prowincji musi mieć moc prawa. która pozostanie w mocy aż do chwili. . 32 (CSP 13-14. wydaje się nam rzeczą słuszną po- lecić. zgodnie z którym biskup aleksandryjski posiada władzę nad tymi wszystkimi 10 Por. byśmy oddaliwszy wszel- ką małoduszność. który nakazuje. że ci. który ten wyrok wydał. którzy zostali ekskomunikowani. nie mogą być przyjmowani przez innych. O ekskomunikowanych: aby nie byli przyjmowani przez innych oraz o tym. VI. którzy ewidentnie poróżnili się ze swoim biskupem. W ten spo- sób zebrani razem wszyscy biskupi prowincji będą mogli rozpatrzyć wszystkie kwestie tego rodzaju. że synody mają się odbywać dwa razy do roku10 Co się tyczy duchownych lub świeckich. aby wszyscy dowiedzieli się. 13.

10 .É<"4 ¦B\F6@B@<. 5"2`8@L *¥ BD`*08@< ¦6. P.4*¬ FL<Z2.4. obtineat sententia plurimorum.. salva metropolitani propria dignitate12.DP@:X<T< *¥ 6@4<± J± 6"2@846± 6"Â •B@FJ@846± ¦6680F\‘. JÎ< J@4@ØJ@< º :.12 15 /..4"< 6"Â ¦< J"ÃH –88"4H ¦B"DP\"4H J BD. Sin autem communi cunctorum decreto rationabili et secun- 30 dum ecclesiasticam regulam comprobato duo vel tres propter contentiones proprias contradicunt. 6D"J.(V80 Fb<@*@H òD4F.F$. òFJ.Ç J4H PTDÂH (<f:0H J@Ø 5 :0JD@B@8\J@L (X<0J"4 ¦B\F6@B@H. id est bigamis se communicare et his. 20 ÓJ4 FL<2ZF@<J"4 6"Â •6@8@L2ZF@LF4 J@ÃH J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H 25 episcopo parilis mos est. 35 VIII. Haec autem eos prae omnibus scriptis co- nvenit profiteri. . id est mundos.Ã" Ff.4*¬ 6"Â Jè ¦< J± {Cf:® ¦B4F6`Bå JÎ J@4@ØJ@< Fb<02XH ¦FJ4<.DÂ Jä< Ï<@:"FV<JT< :¥< ©"LJ@×H 6"2"D@bH.F2"4 J"ÃH ¦6680F\"4H.Û8`(å @ÜF® 6"Â 6"J 6"<`<" ¦6680F4"FJ46`<. id est Hierusolimae Quia consuetudo praevaluit et antiqua traditio ut Heliae episcopus honoretur. De honore episcopi Heliae.46\"< •<J48X(TF4. J± (\‘ 6"Â :. quod si quis praeter consilium metropo- litani fuerit factus episcopus. :0*¥ . 6"Â B"DV*@F4H •DP"\".@:X<@L J@Ø @Æ6.(V8® FL<`*å. òFJ. habeat honoris consequentiam. J± :0JD@B`8.4" 6.4D@2. *b@ ´ JD.Ã<@q ÓJ4.\@L •>4f:"J@H.(@:X<T< 6"2"Dä<13 A. A. JÎ< ¦< !Æ8\‘ ¦B\F6@B@< J4:F2"4. ut impositionem manus accipientes sic in clero permaneant. A. Similiter autem et apud Antiochiam ceterasque pro- vincias sua privilegia serventur ecclesiis. B@J¥ BD@F. §*@>. Illud autem generaliter clarum est. ¦PXJT J¬< •6@8@L2\"< J−H J4:−H. De his qui se catharos.6DVJ06. quod catholicae et apostolicae ecclesiae dogmata suscipiant et 40 sequantur.4`<T< R−N@H. . placuit sancto et magno concilio. id est mundos appellant 13 De his qui se cognominant catharos. si quando venerint ad ecclesiam catholicam. VII.J@L:X<@LH "ÛJ@×H @àJT :X<. 32 SOBÓR N ICEJSKI I (325) ¦B. {?:@\TH *¥ 6"Â 6"J J¬< z!<J4`P. qui in persequutione prolapsi .\JT º Jä< B8.4< ¦< Jè 68ZDåq BDÎ BV<JT< *¥ J@bJT< Ò:@8@(−F"4 "ÛJ@×H ¦((DVNTH BD@FZ6. z+< :X<J@4 J± 6@4<± BV<JT< RZNå.DÂ Jä< 8.ÃH *4z @Æ6.4 Få. hunc magna synodus definivit episcopum exsi- stere non debere.DÂ J@Ø !Æ8\"H ¦B4F6`B@L z+B.\"< N48@<.

Konieczne jest jednak. O tych. z rozsądkiem i w sposób zgodny z kanonami kościelnymi. a będą mogli pozostać w gronie duchownych. [to znaczy «czystymi»]. a sprzeciwiają mu się dwaj lub trzej z powo- dów osobistych. niech otrzyma wszystko. 13 Por. Kanony apostolskie 46-47. Kanony: 6-8 33 prowincjami. którzy zwą się «czystymi»13 W sprawie tych. odgradzające się od innych. Niech będzie rzeczą całkowicie jasną. synod w Neocezarei (315/324). kan. co z tej czci wynika z zachowa- niem przywilejów metropolii12. synod w Ancyrze (314). Po- dobnie ma się rzecz w odniesieniu do Antiochii i innych prowincji: niech bę- dzie zachowywane w Kościołach pierwszeństwo wynikające ze starszeństwa. wówczas niech obowiązuje postanowienie większości. których uważali za niegod- nych przynależności do Kościoła. po śmierci pierwszego współmałżonka. muszą otrzymać nałożenie rąk. tak jak i biskupowi Rzymu przysługuje podobny zwyczaj. czy choćby tylko ucieczki przed prześladowcami. kan. przede wszyst- kim. «Czyści» tworzyli ugrupowania radykalne. wielki sobór zarządził. VIII. Należeli do nich na przy- kład montaniści. VII. Aelia Capitolina była jeszcze miastem w większości pogańskim. 14 (CSP 81). aby oni przyobiecali na piśmie. O biskupie Aelii [czyli Jerozolimy] Ponieważ utrzymał się zwyczaj i stara tradycja. 13 (CSP 65). że jeśli ktoś został biskupem bez aprobaty metropolity. wybudowanym przez Rzymian na gruzach Jerozolimy zburzonej w 135 roku. święty i wielki sobór postanowił. czy to z powodu zawarcia drugiego małżeństwa. że zgadzają się i będą posłuszni nauczaniu 12 W Cezarei Palestyńskiej. Lecz gdy wybór został dokonany przez wszystkich. 68 (CSP 31. że biskup Aelii powinien być honorowany. czy z powodu załamania się w czasie prześla- dowań. że jeśli chcą powrócić do po- wszechnego i apostolskiego Kościoła. 42). . że nie może on być biskupem. którzy nazywają samych siebie «katharoi». donatyści czy nowacjanie.

F$LJXD@L Ð<J@H BD@FXDP@<J"\ J4<. Is autem.ÇJ.ÃD"H ¦B4J.JVFJTH .H.H. 15 1.D@< BD@"P2X<JT<15 +Ç J4<. 5 ¦< B`8.Ã< 6"Â J@ÃH ¦< Jè *4T(:è B"D"B.Ã< ¦< BF4 J@ÃH *`(:"F4 J−H 6"2@846−H 6"Â •B@FJ@846−H ¦6680F\"H. qui nominatur apud eos episcopus. ita ut ecclesiae catholicae et apostolicae placita sequantur in omnibus. sua peccata confessi sunt et homines moti contra canones confessis manus impo- nere temptaverunt.F4< "ÛJ@Â :`<@< . tales regula non admittit.B4F6`B@L 14 ´ BD.4<q .F$LJXD@L J4:¬< ª>.DÂ Jä< •<.<@H B"D J@ÃH 8. 20 J@bJ@LH Ò 6"<ã< @Û BD@F\. BD`*08@<. certum est quod episcopus ecc- lesiae habebit ecclesiae dignitatem.ßD4F6`:.ÉJ" •<"6D4<`:.Ã º 6"2@846¬ ¦6680F\". ñH Ò :¥< ¦B\F6@B@H J−H ¦6680F\"H ª>. . providebit ei aut corepiscopi14 aut presbyteri locum.Æ :¬ – D" *@6@\0 Jè ¦B4F6`Bå J−H J4:−H J@Ø Ï<`:"J@H "ÛJÎ< :. IX. ¦< 6f:"4H . B"D 6"<`<" 64<@b:. Ubi autem catholicae ecclesiae episcopo vel 30 presbytero constituto quidam ex illis adveniunt.<@4 ñ:@8`(0F"< J º:"DJ0:X<" "ÛJ@ÃH.É<"4.BJT6`F4<.`:. ne in una civitate duo episcopi 35 probentur exsistere. Ò *¥ Ï<@:".4D@J@<02X<J.4 *b@ ¦B\F6@B@4 ìF4<. 25 sunt.4 JÎ •>\T:" J@Ø ¦B4F6`B@L.D@4. @Ê .Ã< . erga quos et spatia constituta sunt et tempora definita.<@H ¦B\F6@B@H J¬< J@Ø BD.Æ *¥ :¬ J@ØJ@ "ÛJè •DXF6@4.B\80BJ@< ¦6*46.ÇJ.(`:.J"4q JÎ (D •<. Si vero hoc ei minime placuerit.ßD\F6@4<J@ P. B8¬< . Ubicumque vero sive in municipiis sive in civitatibus ipsi soli repperti fuerunt ordinati: qui inveniuntur in clero. òFJ. 34 SOBÓR N ICEJSKI I (325) *`(:"F4.4. honorem presbyterii possidebit. ¦Nz @ÍH 6"Â PD`<@H JXJ"6J"4 6"Â 6"4DÎH òD4FJ"4. nisi forte placuerit episcopo nominis eum hono- re censeri.2.H •<.<@4 @Ê –<2DTB@4 J@ÃH J@4@bJ@4H P. ut in clero prorsus videatur.\6"F4.JXP. A.>. ¦B4<@ZF. quia quod inreprehensibile est. . in eodem habitu perseverent. "ÛJ@×H •6@8@L2.F$LJXD@L ßB¥D J@Ø ¦< Jè 68ZDå Ó8TH *@6. De his qui ad sacerdotium sine examine promoventur15 Si qui presbyteri sine examinatione sunt promoti vel cum discuterentur.4 J`B@< ´ PTD.F$bJ. J@LJXFJ4 6"Â *4(V:@4H 6@4<T<. 40 catholica defendit ecclesia.(@:X<@4H 6"2"D@ÃH 6"Â 10 8.<@4 ¦< Jè 68ZDå §F@<J"4 ¦< "ÛJè Jè FPZ:"J4q ÓB@L *¥ J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H ¦B4F6`B@L ´ BD. }+<2" :¥< @Þ< BV<J.H .F$bJ. 6"Â Ò:@8@(0FV<JT< "ÛJä<. Ë<" :¬ ¦< J± B`8.JVFJTH BD@ZP20F"< BD.ÆH BD.>.

a którym został wyznaczony czas na odbycie pokuty i stosowna pora. do których się przyznali. którzy upadli w czasie prześla- dowań. pewni ludzie działający wbrew kanonom udzielili im święceń. 10 (CSP 75. niech da mu miejsce chore- piskopa14 albo prezbitera. 61 (CSP 19). . odpowiedzialny za jakiś Kościół na peryferiach metropolii i podległy biskupowi miasta. to są one uznane za nieważne. że nadal rzeczywiście należy do kleru. aby było wiadomo. Kościół po- wszechny chce bowiem ludzi o nieskazitelnej opinii. chyba. że biskup tego kościoła zachowa swe biskupie stanowisko. że biskup uzna za właściwe zostawić mu jego godność. że pozostaną we wspólnocie z tymi. 1. aby uznali swe posłuszeństwo we wszystkim nauczaniu powszechnego i apo- stolskiego Kościoła. O wyniesionych do kapłaństwa bez okresu próbnego15 Jeżeli jacyś prezbiterzy zostali wyniesieni do swej godności bez okresu próbnego. 14 Dosłownie «biskup wiejski». Jeśli zaś nie będzie tego chciał. Kanony: 8-9 35 Kościoła powszechnego. Kanony apostolskie 25. lecz aby nie było dwóch biskupów w jednym mieście. 15 Por. synod w Neocezarei (315/324). to jest oczywiste. kann. zaś ten. Więc jeżeli w niektórych wioskach i miastach znajdują się duchowni tylko z ich grupy. będzie miał prawo do godności prezbitera. Następnie. albo jeśli w okresie próbnym badani wyznali jakieś przestępstwo. któ- rzy dwa razy zawarli małżeństwo oraz z tymi. IX. 79-80). należy ich pozostawić w gronie duchowień- stwa i na dotychczasowym stanowisku. gdzie jest już biskup kościoła katolickiego lub prezbiter. ale pomimo grzechów. Gdy zaś przybędzie któryś z «czy- stych» tam. którego nazwali biskupem owi nazywający siebie «czystymi». 9.

J± (\‘ FL<`*å.N46\@4H 6"J@D2äF"4 JÎ •<"FJD"J.<.4>V:. 3! 3!. De his qui renuntiaverunt et iterum ad saeculum sunt regressi18 Quicumque vocati per gratiam primum quidem impetum demonstrarunt deponentes militiae cingulum. hi . De his qui in persecutionibus negaverunt et postmodum ad clericatum pro- moti sunt16 Quicumque de lapsis dudum per ignorantiam vel ordinantium dissimulatio- nem in ordinem sunt provecti. òH J4<"H 6"Â •D(bD4" BD@XF2"4 6"Â $.f<"H.H (D 6"2"4D.b. . postmodum vero ad proprium vomitum19 sunt 40 relapsi.ÆH JÎ< 6`F:@< •<"*D":`<JT<18 ?Ê BD@F6802X<J.ÆH "ÛJ@bH . Ó:TH PD0FJ.J@<19 •<"*D":`<J. 36 SOBÓR N ICEJSKI I (325) 3 . §*@>.4*`JT< Jä< BD@P.ÆH 68−D@< 16 ~?F@4 BD@. quod factum est sub tiran- nide Licinii.H :¥< •BÎ J−H PVD4J@H 6"Â J¬< BDfJ0< ÒD:¬< ¦<*. :. XII. quamquarn humanitate probentur indigni. 6"Â ©BJ §J0 ßB@B. ita ut quidam et pecunias tribuerent et beneficiis militiam se pararent.F@Ø<J"4 .< ¦BÂ J−H JLD"<<\*@H 7464<\@L.TH 10 ßB"DP`<JT< ´ PTDÂH 64<*b<@L ³ J4<@H J@4@bJ@L .DÂ Jä< •B@J">":X<T< 6"Â BV84< .b.H. tamen eis benevolentiam commodari. *b@ *¥ §J0 PTDÂH BD@FN@DH 6@4<T<ZF@LF4 15 Jè 8"è Jä< BD@F. Ô (X(@<.4 Jè 6"<`<4 Jè 5 ¦6680F4"FJ46èq (<TF2X<J. ~?F@4 @Þ< (<0F\TH :.2ZF@<J"4. A. A.DÂ Jä< •D<0F":X<T< 6"Â J.LPä<.8@b<JT< ¦< 8"^6@ÃH 17 A. De his qui praeter necessitatem aliquam negaverunt17 De his qui praeter necessitatem praevaricati sunt aut praeter ablationem fa- cultatum aut praeter periculum vel aliquid huiusmodi.Æ 6"Â •<V>4@4 µF"< N48"<2DTB\"H.8ä<J"4.4D\F20F"< Jä< B"D"B.J":. fide- 35 les tribus annis inter audientes habeantur et sex annis omni humilitati succum- bant.F2"4 .<@4 6"Â •B@2X:. Quo quod enim veraciter paenitudinem gerunt.H ñH 6b<.Ã@< 20 §:. nam cogniti deponuntur.P. 30 XI.DÂ Jä< B"D"$V<JT< PTDÂH •<V(60H ´ PTDÂH •N"4DXF. A. @âJ@4 *X6" §J0 25 X.BJT6`JT< 6"J –(<@4"< ´ 6"Â B"D. JD\" §J0 ¦< •6D@T:X<@4H B@4ZF@LF4< @Ê B4FJ@\.F2"4. placuit synodo. 3# 3#.DÂ Jä< •D<0F":X<T< ¦< *4T(:è 6"Â BD@"P2X<JT< . J@ØJ@ @Û BD@6D\<.<@4 JH .J *¥ J"ØJ" ¦BÂ JÎ< @Æ6. hoc ecclesiasticae non praeiudicat regulae. duobus autem annis praeter oblationem populo in oratione communicent.4D4F":X<T<.

17 Por. Więc ci. 2. lecz następnie podobni do psów powracających do swych wymiocin 19. 12 (CSP 56-57. por. aby tylko uzyskać ponowne przyjęcie do wojska. kan. kan. . chociaż nie są godni życzliwości. że ci. 49-51). 2 P 2. 65). kan. 9. Kanon kościelny nie czyni tu różnicy: jeśli to wyj- dzie na jaw. muszą czynić pokutę przez trzy lata z pokutnikami słuchającymi i siedem lat z klęczącymi. albo udawali nieświadomość. którzy wyrzekli się świata. Godzono się na powrót «upadłych» do Kościoła. PIOTR ALEKSANDRYJSKI . PIOTR ALEKSANDRYJSKI. O tych. 18 Por. którzy ich święcili nie znali ich grzechu. kann. którzy upadli podczas prześladowań. którzy są szczerze skruszeni i już należą do wiernych. synod w Ancyrze (314). muszą pozostawać przez trzy lata 16 Por. a następnie do niego powrócili18 Ci. Podczas dwóch następnych lat będą mogli uczest- niczyć z ludem w modlitwa. chociaż nie zmuszała ich konieczność albo konfiskata majątku lub jakiekolwiek inne nie- bezpieczeństwo. 62). jednak bez udziału w samej ofierze. 11 (CPG 42-46. którzy w czasie prześladowań zaparli się wiary (lapsi). 2. XII. kan. ale nie na przyjmowanie przez nich święceń jakiegokol- wiek stopnia. 11. posunęli się nawet do dawania pieniędzy i prezentów. święty sobór postanowił okazać im pobłażliwość. kan. XI. 3 (CPG 36). którzy zaparli się wiary i są zaliczani do stanu świeckiego17 Co zaś do tych. zostali wyświęceni albo dlatego. a na- stępnie zostali dopuszczeni do stanu duchownego16 Niektórzy spośród tych. synod w Ancyrze (314). którzy wezwani przez łaskę w pierwszym porywie entuzjazmu porzu- cili służbę wojskową. 1. 10 (CPG 46-48). Kanony apostolskie 62 (CSP 40). O tych. synod w Ancyrze (314). zostaną pozbawieni swojej godności. 6 (CSP 61). PIOTR ALEKSANDRYJSKI. 60. którzy zawiedli podczas tyranii Licyniusza. 22. 19 Prz 26. Kanony: 10-12 37 X. 5. 7 (CSP 57. O tych.

ÛPä< 6@4<T<ZF@LF4.(V80H @Æ6@L:. Quod si desperatus et consecutus communionem oblationisque particeps factus iterum convaluerit. hi definitum tempus modis omnibus implebunt. ut.J"*4*`JT J−H 20 BD@FN@DH.\@L 6"Â •<"(6"4@JVJ@L ¦N@*\@L :¬ •B@FJ. òFJ.D.L`<JT< Ò B"8"4ÎH 6"Â 6"<@<46ÎH <`:@H B"D"NL8"P2ZF. B80DfF"<J.(6"< 6"Â JÎ FP−:" J@Ø . .TH. in afflictione per- maneant.ÂH 6"Â 15 6@4<T<\"H JLPã< 6"Â BD@FN@DH :. demonstrant.D(\"4H J¬< ¦B4FJD@N¬< §D(å 6"Â @Û FPZ:"J4 ¦B4*.bF"F2"4q ÓF@4 *¥ •*4"N`DTH ³<.DÂ "ÛJä< $@L8.H 5 JÎ< PD`<@< JÎ< ñD4F:X<@< J−H •6D@VF.J Jä< 6@4<T<@b<JT< J−H . Sed in his omnibus propositum et speciem paenitentiae convenit explo- rare.4 ¦>. A.DÂ B"<JÎH @ßJ4<@F@Ø< ¦>@*.4< J¬< BD@"\D.J"FP. episcopus probabiliter ex oblatione 40 dare debebit. Ò ¦B\F6@B@H :.J J@Ø ¦>.b@<J@H.J"F2. quod inter audientes erunt.\6<L<J"4.<46−H FL<`*@L PD`<@H>*.J *@64:"F\"H :. non simulatione.TH PD`<@<. . postmodum vero 30 licebit episcopo.0J@b<JT<20 A.D`< J4 B. De his qui in obitu positi communionem deposcunt20 De his qui ad exitum vitae veniunt. sit inter eos.É*@H J−H :. Quotquot enim metu et lacrimis ac patientia vel bonis operibus re ipsa conversionem.J JÎ< J−H JD4. Quicumque vero indifferen- ter tulerunt et formam introeundi in ecclesiam sibi arbitrati sunt ad conversio- nem posse sufficere.4< 6@4<T<\"< ¦B4.JV. 5"2`8@L *¥ 6"Â B. de his aliquid humanius cogitare. XIII. si quis egreditur e corpore. §FJT :. . 25 decem annis post trienni tempus.DÂ Jä< ¦< Jè •B@2<¯F6.J"<@\"Hq ÓF@4 :¥< (D 6"Â N`$å 6"Â *V6DLF4 6"Â ßB@:@<± 6"Â •("2@. CCO. +Æ *¥ •B@(<TF2. tum demum fidelibus in oratione communicent.äF4< ¦>. :.ÂH ßBÎ J−H :.\0.DÂ *¥ Jä< ¦>@*.Æ6`JTH Jä< .\F2T. hi definitum tempus auditionis implentes. @âJ@4.J@ØH •6D@VF. z+Nz B"F4 *¥ J@bJ@4H BD@FZ6. J@Ø J.F4< 6"Â JÎ .ÆF4X<"4 . "ÆJ@Ø<J@H *¥ :. * Tekst w <> zob.8.ÛP−H :`<0H. ultimo et necessario viatico mini- me privetur. etiam nunc lex antiqua regularisque 35 servabitur ita.Ã< "ÛJ@ÃH º(ZF"<J@ BDÎH J¬< ¦B4FJD@NZ<.J"FPã< BV84< ¦< J@ÃH .Ã< .. ¦>VB"<J@H B80D@bJTF"< JÎ< PD`<@<.b@4.ÆH J¬< ¦6680F\"< •D6. Generaliter autem omni cuilibet in exitu posito et poscenti sibi communionis gratiam tribui. qui communionem orationis tantummodo consequuntur. <–PD4H —< B80DT2± Ò ÒD4F2.J"4 6"Â <Ø<.Ã<"4 Jè ¦B4F6`Bå 6"Â N48"<2DTB`J.ÛP"D4FJ\"H. 10 3'.Ç J4H ¦>@*. 38 SOBÓR N ICEJSKI I (325) ßB@B4BJXJTF"< :.

Kanony: 12-13 39 między pokutnikami słuchającymi. Tych. Niech jednak będzie regułą obowiązującą. szczerość na- wrócenia. po niezbędnym zbadaniu sprawy. nie pozbawiać ostatniego i najbardziej koniecznego wiatyku. należy go zaliczyć do tych. którzy w godzinie śmierci proszą o Komunię20 Wobec umierających trzeba zachowywać starą i kanoniczną regułę Ko- ścioła. 6 (CSP 61). dopuszcza do udziału w ofierze i udziela Eucharystii temu. jaka jest ich wola popra- wy i sposób okazywania skruchy. po wypełnieniu się czasu pokuty wśród słuchających. 20 Por. Należy się tym ludziom uważnie przyjrzeć i zbadać. kto znajduje się w obliczu śmierci. a nie udawaniem. że biskup. synod w Ancyrze (314). któ- rzy odbywają pokutę z obojętnością i przekonaniem. Jeśli po dopuszczeniu do jedności i uczest- niczenia w ofierze nie zmarł. Ci zaś. kto znajduje się w niebezpieczeństwie śmierci i o nią prosi. O tych pokutujących. kan. łzami. przepisany czas pokuty. Wówczas biskup może zadecydować o traktowaniu ich z większą pobłażliwością. a potem czynić pokutę przez dziesięć lat. cierpliwością i dobrymi uczynkami wykażą w czynach. można bę- dzie dopuścić do uczestnictwa w modlitwach wiernych. . XIII. mają wypełnić cały. by tego. że ona wystarcza do zadośćuczynienia za grzechy. którzy bojaźnią. co pokutują uczest- nicząc tylko w modlitwie (dopóki nie wypełni się czas pokuty ustalony przez wielki i ekumeniczny synod).

ut ad suas paroecias24 revertantur. •88 BF"< •<V(60< "ÛJ@ÃH ¦BV(. •BÎ B`8.ßD. 5 3+.4DZF. De catechuminis lapsis 21 De catechuminis sancto et magno concilio placuit.TH . aut si non fecerint oportet eos com- .\8@LF4< . post haec autem cum catechuminis orent. De his qui in quibus promoti sunt ecclesiis non demorantur23 Quicumque temere ac periculose neque timorem Dei prae oculis habentes nec agnoscentes ecclesiasticam regulam discedunt ab ecclesia presbyteri aut diaconi vel quicumque sub regula modis omnibus adprobantur. :ZJ.Æ *X J4H :.F$bJ.4H JH (4<@:X<"H §*@>.(V80H FL<`*@L ÓD@< J@4@bJå J4<Â ¦B4P. ¦B\F6@B@< :ZJ. 40 SOBÓR N ICEJSKI I (325) 3). sed omnem necessitatem convenit illis 40 inferri. *4V6@<@<q .$8Z20F"< ¦6680F\"4H :¬ ¦::.ÆH JH ©"LJä< B"D@46\"H24.2. hoc factum prorsus in irritum deduca- tur et restituatur ecclesiae.4D@J@<Z20.Æ*`J.D@4 ´ *4V6@<@4 ´ Ó8TH ¦< Jè 6"<`<4 ¦>. ut tribus annis sint inter audientes tantummodo.F$bJ.@Ø BDÎ ÏN2"8:ä< §P@<J. cui fuit episcopus. B"<JVB"F4 B. JD4ä< ¦Jä< "ÛJ@×H •6D@"F":X<@LH :`<@<.D@< :ZJ.DÂ 6"J0P@L:X<T< B"D"B.H. BD.\0 §< J4F4 :XD.<@4.(V8® FL<`*å. òFJ.F2"4 :.ÆH B`84< 680D46@Ø22 )4 JÎ< B@8×< JVD"P@< 6"Â JH FJVF.4X< J4H ßN"DBVF"4 25 XIV.<`<JT<23 ~?F@4 Õ4R@64<*b<TH.TH .ÆH B`84< :¬ :.F$bJ.H.DÂ *¥ Jä< B"D"B.F`<JT< 6"J0P@L:X<T< §*@>. òFJ.J"$"\<.4. ´ ¦B4*@\0 ©"LJÎ< BDV(:"J4 J@4@bJå.J".6J@Â ÏN.4< .É<"4 ¦< ©JXD‘ ¦6680F\‘.J"4 ¦>VB"<J@H JÎ 6"J"F6.4"< J¬< B"D JÎ< 6"<`<".`:. A. Quod non oporteat demigrari 22 Propter multam perturbationem et seditiones quae fiunt placuit consuetudinem 30 omnimodis amputari. A. JÎ< N`$@< J@Ø 2.F2"4 PD¬ •<"FJDXN.É<"4 BD@FZ6.J JÎ< J−H (\"H 6"Â :.F`<JT<21 A.b"F:" 6"Â •B@6"J"FJ"2ZF. presbyter aut diaconus ordinatus. •6LDT2ZF.DÂ J@Ø :. ½H ´ ¦B\F6@B@H ´ BD. 15 3H. huiusmodi ne- quaquam debent in alia ecclesia recipi.Æ .F4<. @âJ@4 @Û*":äH 20 *.DÂ Jä< ¦< "ÍH BD@. non presbyter. A.J"4 J± ¦6680F\‘. BD. ´ ¦B4:X<@<J"H •6@4<T<ZJ@LH . J± (\‘ 6"Â :. 35 XVI.<.J J"ØJ" .D4"4D.4< 10 :ZJ. quae praeter regulam in quibusdam partibus videtur admis- sa: ita ut de civitate ad civitatem non episcopus. . Si quis vero post definitionem sancti et magni concilii tale quid agere temptaverit et se huiusce modi manciparit. •<"PTDZF@LF4 J−H ¦6680F\"H.2−<"4 J¬< FL<Z2.J"$"\<@<J@H •BÎ B`8.ÜP. XV.D@H ´ *4V6@<@H ¦P. non diaconus transferatur. +Æ *¥ 6"Â J@8:ZF. :. JÎ< ¦6680F4"FJ46Î< 6"<`<" .4.J Jä< 6"J0P@L:X<T<. :ZJ.

Gdy ktokolwiek ośmiela się 21 Por. kan. Gdyby ktoś się na to odważył po tym postanowieniu świętego i wielkiego soboru i postą- pił według tego zwyczaju. opuszczają swój Kościół. byli przez trzy lata pokutnikami tylko słuchającymi. którzy upadli. należy ich wykluczyć ze wspólnoty. którzy upadli [w czasie prześladowań]21 Święty i wielki sobór postanowił. po- stanawia się bezwarunkowo skończyć ze zwyczajem. w których zostali wybrani23 Prezbiterów. pre- zbiterom i diakonom przechodzić z jednego miasta do drugiego. zaś po tym czasie niech się modlą razem z katechumenami. XV. 473). nie mając przed oczyma bojaźni Bożej i nie znając żadnego respek- tu dla praw kościelnych. O katechumenach. prezbitera lub diakona. 23 Por. synod. dla którego został wyświęcony na biskupa. które miały miejsce. Kanony apostolskie 15-16 (CSP 15). O duchownych. którzy przenoszą się z miasta do miasta22 Z powodu wielkiego zamieszania i rozruchów. aby koniecznie wrócili do swoich parafii24. jeśli sprzeciwią się i pozostaną. to znaczy zakazuje się biskupom. nie wolno w żadnym przy- padku przyjmować w innych Kościołach. 22 Por. 24 W sensie dzisiejszej diecezji. 5 (CSP 77). synod w Neocezarei (315/324). który wbrew kanono- wi ustalił się w niektórych stronach. kan. 21 (Msi 2. by katechumeni. O nie przebywających w kościołach. Kanony: 14-16 41 XIV. Trzeba ich wszelkimi sposobami zobowiązać. w Arles (314). XVI. Kanony apostolskie 14-15 (CSP 14-15). którzy lekko- myślnie. przejście zostanie uznane za nieważne i będzie zmuszony powrócić do kościoła. diakonów i w ogóle wszystkich duchownych. .

DÂ 680D46ä< J@64. ÓJ4 §< J4F4 J`B@4H 6"Â B`8. XVIII.4*¬ B@88@Â ¦< Jè 6"<`<4 ¦>.\@L (DV::"J@H J@Ø 8X(@<J@Hq «IÎ •D(bD4@< "ÛJ@Ø @Û6 §*T6.D*\"< *4f6@<J.`:.PfD0F.ÛP"D4FJ\"< J@ÃH BD. –6LD@H §FJT º P.4" B"DX*T6. J@×H ¦>@LF\"< :¬ §P@<J"H 20 BD@FNXD.2ZF. 15 3/. XVII. De privilegiis presbyterorurn Provenit ad sanctum magnumque concilium.J JÎ< ÓD@< J@ØJ@< J`6@LH 8":$V<T< ¦6 :. centesimas exigunt: iuste constituit sancta et magna synodus.4< J@bJ@LH J@ÃH BD@FNXD@LF4 *4*`<"4 JÎ Fä:" J@Ø OD4FJ@Øq 6•6.< Ò ¦< Jè 6"<`<4 ¦>.`:. cum mutuum dederint.< .(V80 Fb<@*@H.>\"< 6"Â J¬< "ÆFPD@6.TH.D @ÜJ.\0 10 :.Ã<@ *¥ ¦(<TD\F20 ÓJ4 ³*0 J4<¥H Jä< *4"6`<T< 6"Â BDÎ Jä< 25 munione privari.J". id est sescupla. De clericis qui usuras accipiunt25 Quoniam multi sub regula constituti avaritiam et turpia lucra sectantur.H ¦B. ´ Ó8TH ªJ. ñH .8V2@<J@ J@Ø 2. Ò 6"<ã< @ÜJ.ßD.<@H. :¬ FL(6"J"J42.DÂ J@Ø :¬ *4*`<"4 J@×H *4"6`<@LH J¬< . exigens vel aliquid tale prorsus excogitans turpis lucri gratia28: 35 deiciatur a clero et alienus exsistat a regula. A. Si quis autem ad alium pertinentem audacter invadere et in sua ecclesia ordinare praesumpserit non consentiente episcopo. 6"Â *"<.@<J.J".J"4 J@Ø 68ZD@L 6"Â •88`JD4@H J@Ø 6"<`<@H §FJ"4.< ¦BÂ J`6å» 26. 42 SOBÓR N ICEJSKI I (325) JÎ< Jè ©JXDå *4"NXD@<J" 6"Â P.ÆH J¬< (\"< 6"Â :.F4 J@ÃH BD.@<. ÓB. ob- 30 litique divinae scripturae.6". qui regulae mancipatur: ordinatio talis irrita comprobetur.F$LJXD@4Hq 6"Â Ë<" :¬ BDÎ J@bJT< 6V20<J"4 ‚/82.<@H JÎ BD(:" ´ º:4@8\"H27 •B"4Jä<. 5 3-.4D@J@<−F"4 ¦< J± "ÛJ@Ø ¦6680F\‘. dicentis qui pecuniam suam non dedit ad usuram26. ¦*46"\TF.(V80< Fb<@*@<.2.4D@J@<\". ´ –88TH :.Ç J4H .< º (\" 6"Â :. Quod nec regula nec consuetudo permittit. quod .F$LJXD@4H J¬< 6@4<T<\"< @Ê *4V6@<@4 *4*`"F4<. @â •<. 6"2"4D.J"P.4D\F. A. º FL<Z2.\.<@4 J¬< B8. Necnon et illud innotuit.:X<@L J@Ø Æ*\@L ¦B4F6`B@L.DP`:.H ©6"J@FJH •B"4J@ØF4<. quod in quibusdam locis et civitatibus presbyteris gratiam sacrae communionis diaconi porrigant.`<JT<25 z+B. ut.D`< J4 ¦B4<@ä< "ÆFPD@Ø 6XD*@LH 28 ª<.. si quis inventus fuerit post hanc definitionem usuras accipiens aut per adinventionem aliquam vel quolibet modo negotium transigens aut himolia27. a quo disces- sit is.J. ut ab his qui potestatem non habent offe- 40 rendi illi qui offerunt Christi corpus accipiant.

powodowani chciwością. którzy zajmują się lichwą25 Ponieważ liczni duchowni. 28 Por. lub domaga się himolii27 czy cokolwiek innego zamyśla dla haniebnego zysku28. Diakoni nie powinni podawać Eucharystii prezbiterom ani być sta- wiani wyżej od nich Doszło do wiadomości świętego i wielkiego soboru. O duchownych. które mówi: „Który swych pieniędzy nie dał na lichwę” 26 i pożyczając pieniądze doma- gają się procentów. że w niektórych miej- scowościach i miastach diakoni podają Komunię prezbiterom. którzy nie mogą składać ofiary. że kto po wydaniu tego prawa bierze udział w lichwie. Kanony: 16-18 43 przejąć duchownego należącego do innego biskupa i święcić go dla swego własnego Kościoła bez zgody biskupa. od którego odszedł. poda- wali Ciało Chrystusa tym. . 1 P 5. winien być usunięty z grona duchownych i pozostawać poza prawem. Tt 1. 27 To znaczy półtora raza tyle. święty i wielki sobór sprawiedliwie postanawia. 2. że niektórzy diakoni przyjmują Eucharystię nawet przed biskupami. Kanony apostolskie 44 (CSP 30). zapomniawszy o słowach Boskiego pisma. Sobór dowiedział się także tego. 11. 26 Ps 14. czy w inny sposób uprawia ten proceder. XVII. gonią za niegodzi- wym zarobkiem. to takie święce- nia są nieważne. XVIII. Ani kanon ani zwyczaj nie pozwala na to. Wszystko 25 Por. aby ci. 5. którzy mogą.

presbyteris autem inferiores probentur. qui in eadem regula versantur. .F2"4 "ÛJ@×H ¦>VB"<J@H. scientes. {SF"bJTH *¥ 6" B. Meminimus autem de diaconissis quae in eodem habitu esse probantur. z+:<ZF20:.H P.ÉJ" BD@FN. et de diaconissis29 De paulianistis ad ecclesiam catholicam confugientibus prolata definitio est. +Æ *X J4H :¬ 2X8@4 B.F2"4. A.4J"4 •<"$"BJ\. De his qui ab errore Pauli Samosateni refugiunt. ut baptizentur omnimodis.D Jä< B"L84"<4FJä<.D Jä< ¦< Jè 6"<`<4 ¦>.@:X<T< Ò "ÛJÎH JbB@H B"D"NL8"P2ZF. haec forma servabitur. praeter regulam et ordinem probatur exsistere.JV.J". et ideo modis omnibus eas inter laicos deputari. . B"LXF2T J−H *4"6@<\"H.J J@bJ@LH J@×H ÓD@LH.F$LJXDT< ¦8VJJ@LH JL(PV<@LF4q 8":$"<XJTF"< *¥ 6"J JV>4< J¬< . Jä< *¥ BD.\@LH "ÛJ@×H . abici tales conveniet.:BJ@4 6" •<. 20 ¦>VB"<J@H ¦< J@ÃH 8"^6@ÃH "ÛJH ¦>.F$LJXD@L. z!88 :0*¥ 6"2−F2"4 ¦< :XFå Jä< BD.H ÓJ4 J@Ø :¥< ¦B4F6`B@L ßB0DXJ"4 .. baptizati ordinentur ab episcopo ecclesiae catholicae.H ¦< Jè B"D. .B\80BJ@4 N"<.<@<.. Per ordinem ergo post presbyteros gratiam communionis accipiant aut episcopo eis aut presbytero porrigente. si hoc fiat.4. Similiter autem et de diaconissis et omnino de his. . 35 si quidem inmaculati et inreprehensibiles apparuerunt.D Jä< ¦6 A"b8@L J@Ø E":@F"JXTH BD@F4`<JT<29 A. òFJ.Ã< 6" :. a ministerio cessare debe- bit.ÛP"D4FJ\"< 5 :.L(`<JT< J± 6"2@846± ¦6680F\‘ ÓD@H ¦6JX2. P. quia. Si qui vero ex his praeterito tempore in clero fuerunt.D4"4D.42"DP.J"F2.J J@×H BD. •<"$"BJ4F2X<J. :ZJ.J"4.ßD\F6@4. Si quis 30 autem etiam post has definitiones oboedire noluerit.ÆF\.F$LJXDT< ¦>XFJT J@ÃH *4"6`<@4Hq B"D 6"<`<" (D 6" B"D JV>4< ¦FJ JÎ (4<`:.Æ *¥ º •<V6D4F4H •<.4D@J@<.808L2`J4 PD`<å ¦< Jè 68ZDå ¦>0JVF20F"<. 6" ¦::.B4J0*. quod non habeant aliquam manus impositio- 40 nem. 6"2"4D.Æ :¥< –:.F\"< J4< §P@LF4<.< *¥ Jä< *4"6@<4FFä< Jä< ¦< Jè FPZ:"J4 ¦>.\@4H :XJD@4H. I"ØJ" :¥< @Þ< BV<J" B. Sed nec sedere in medio presbyterorum diaconis liceat. Quod si discussio repperit eos incongruos.Ã. XIX. ¦B.4Fä<. quod epi- scoporum quidem ministri sunt. ´ J@Ø ¦B4F6`B@L *4*`<J@H ´ J@Ø BD.\F2TF"< ßBÎ J@Ø 15 J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H ¦B4F6`B@Lq .\F2T.Æ*`J. +Æ *X J4<.<.4D@2. Haec igitur 25 omnia resecentur et in sua diaconi mensura permaneant.<XJTF"< @Ê *4V6@<@4 ¦< J@ÃH @Æ6.F$LJXD@LH.D Jä< *4"6@<4FFä< 6" Ó8TH B. 10 31. nonnulli diaconorum ante episcopos sacras oblationes attingunt.ÃF2"4 "ÛJ@×H BD@FZ6. 44 SOBÓR N ICEJSKI I (325) ¦B4F6`BT< J−H .ÛP"D4FJ\"H BJ@<J"4.

a okazał się uczciwy i bez zarzutu. Paweł z Samosaty. będzie zawieszony w diakonacie. Gdyby któryś z nich był poprzednio członkiem duchowieństwa. a następnie został usynowiony przez Boga w nagrodę za swoje posłuszeństwo. Odnośnie do diakonis. Kanony apostolskie 47 (CSP 31). XIX. jeśli wracają na łono kościoła katolickiego. 29 Por. Diakoni niech pozostają w granicach swoich przywi- lejów i niech wiedzą. że ponieważ nie miały „nałożenia rąk”. żeby zawsze chrzcić na nowo zwolenników Pawła z Sa- mosaty. biskup Antiochii. z całą pewno- ścią muszą być zaliczone do stanu świeckiego. przypominamy. którzy odeszli od Pawła z Samosaty29 Przyjęto zasadę. Jeśli zaś badanie wykaże. Jeśli po wydaniu tych zarządzeń ktoś odmówi im posłuszeń- stwa. sprzeciwia się to bowiem regule i jest niezgodne z porządkiem. Kanony: 18-19 45 to musi się skończyć. że jest niegodny. niech zostanie ochrzczony. . że są sługami biskupów i że są niżsi od prezbiterów. Podobnie należy postępować w przypadku diakonis i przestrze- gać niniejszego polecenia względem wszystkich duchownych znajdujących się w wykazie Kościoła. należy go złożyć z urzędu. a biskup kościoła katolickiego niech mu udzieli „nałożenia rąk”. został wykluczony z Kościoła na synodzie antiocheńskim w 268 roku. Uważał on. O tych. Nie wolno też diakonom zasia- dać pomiędzy prezbiterami. że narodził się z Maryi Dziewicy. które są w tym samym poło- żeniu. Zgodnie z właściwym porządkiem mają przyjmować Komunię po prezbite- rach i ma jej im udzielać biskup lub prezbiter. że Jezus Chrystus jest Synem Bożym tylko dlatego.

@Ø PVD4J@H 6"Â J@Ø 2.<J06@FJ−H º:XD"4H (`<L 68\<. J\<" *¥ §*@>.H 6"Â J¬< :. quae vero placita.46"\‘ BDÎH J@×H !Æ(LBJ\@LH31 10 1.4<.DH FL<`*@L 6"Â BDÎH ß:H ¦B4J.2−<"4 (DV::"J"32. 5"Â B":R0NÂ §*@>.DÂ J@Ø :¬ *. 3. J± (\‘ FL<`*å JH .<JVB@84< •("B0J@ÃH •*. omni modo necessarium visum est a sacro concilio etiam ad vos litteras dare32.\@L 6"Â Jä< F×< "ÛJè ¦BÂ B"D@LF\‘ J@Ø 2. 3. quae ventilata.@N48..FJVJ@L $"F48XTH 5T<FJ"<J\<@L.46"\‘ FL<"P2X<J. A.(V8® 2. ¦> B"<J@H •<"(6"Ã@< ¦NV<0 B"D J−H Ê. J\<" :¥< ¦64<Z20 6"Â ¦>0JVF20.46"\‘ FL<.T< º :. Et ex omnium sententia definiimus anathematizare . Ë<z .@N48.ÛPH •B@*4*`<"4 Jè 6LD\å. 35 2.4< 30 z+B. 46 SOBÓR N ICEJSKI I (325) 5.F2"4. Libyam et Pentapolim apud Nicaeam civitatem collecti sanctum et magnum concilium constituerunt in deo salutem. z+B4FJ@8¬ J−H FL<`*@L J−H ¦< . Quoniam per gratiam dei piissimo imperatore Constantino nos congregante ex diversis ac multis provinciis sancta ac magna synodus apud Nicaeam convenit.4"< 20 6"Â J¬< B"D"<@:\"< z!D. ßB¥D J@Ø BV<J" ¦< BVF® B"D@46\‘ Ò:@\TH 5 B"D"NL8VJJ. ut cognoscatis. placuit sancto con- cilio stantes Domino vota persolvere.H 6"Â ¦< J"ÃH J−H B. ©FJäJ"H §*@>. Primum quidem examinatum est de impietate ac scelere Arrii et eius sociorum sub praesentia piis- 40 simi imperatoris Constantini.Ã< ¦< 6LD4"6"ÃH 6"Â J"ÃH J−H B. I± (\‘ 6"Â :. 2.6D@JZ20.4*¬ J4<XH . quae sunt mota.FJVJ@L $"F48XTH 15 5T<FJ"<J\<@L FL<"("(`<J@H º:H ¦6 *4"N`DT< ¦B"DP4ä< 6"Â B`8. ADäJ@< :¥< @Þ< BV<JT< ¦>0JVF20 J 6"J J¬< •FX$. 30 EPISTULA NICAENI CONCILII AD AEGYPTIOS31 1.8N@ÃH @Ê ¦< . z+B.4*¬ J−H J@Ø 2.H ¦B\F6@B@4 ¦< 6LD\å P"\D.(V80< 6"Â (\"< Fb<@*@< FL(6D@JZF"<J.< XX.(V80 6"Â (\" Fb<@*@H ¦< .>"<*DXT< ¦6680F\‘ 6"Â J@ÃH 6"Jz !Ç(LBJ@< 6"Â 74$b0< 6"Â A. Sancta et magna synodus per dei gratiam ecclesiae Alexandriae dilectis- simis fratribus per Aegyptum.ÆF4< ¦< J± 6LD4"6± (`<L 68\<@<J.<J06@FJ−H º:XD"4H. De flectendo genu30 25 Quoniam sunt quidam in die dominico genu flectentes et in diebus penteco- stes: ut omnia in universis locis consonanter observentur.Æ*X<"4 §P@4J.@Ø PVD4J4 z!8. 6"Â ¦6D"Jb<20.

PG 20. 15 (CPG 57-58). święty sobór postanowił. aby odbyć wielki i święty sobór w Nicei. 1535-1544). Ecclesiasticae historiae I. że modlitwa do Pana ma być zanoszona w postawie sto- jącej. Tekst zachowany u TEODORETA Z CYRU. co postanowiono i co zarządzono. by wszędzie był przestrzegany jeden i ten sam porządek. 9. Libii i w Pentapolis biskupi zgromadzeni w Nicei i odbywający wielki i święty sobór. Pragniemy. [przesyłają] pozdrowienie w Panu. List synodu w Nicei do Egipcjan 47 XX. 2. u SOKRATESA S CHOLASTYKA. Kanon: 20. kan. aby- ście się dowiedzieli. 32 Nie zachował się żaden inny list. LIST SOBORU W NICEI DO E GIPCJAN 31 1. Uznaliśmy przeto za rzecz ze wszech miar konieczną. W obecności umiłowanego przez Boga cesarza Konstantyna. Postanowiliśmy jednomyślnie potępić jego bezbożną doktrynę oraz słowa 30 Por. co było przedmiotem naszych obrad. Nie należy modlić się na kolanach w niedziele i w dniach Pięćdziesiąt- nicy30 Ponieważ są tacy. 31 List przytoczony przez ATANAZEGO w dodatku do De Decretis Nicaenae Syno- di (por. 3. PIOTR ALEKSANDRYJSKI. Dzięki łasce Bożej i umiłowanemu przez Boga cesarzowi Konstanty- nowi zebraliśmy się z różnych prowincji i miast. HE I. jakie sprawy zba- dano. 11[12] (PG 82). rozpatrzyliśmy sprawę bezbożności i przestępstwa Ariusza oraz zwolenników jego nauki. . którzy klęczą w niedzielę i w dni pięćdziesiątnicy. Świętemu i dzięki łasce Bożej wielkiemu Kościołowi Aleksandrii oraz umiłowanym braciom w Egipcie. jako pierwszą ze wszystkich. by został wysłany również do was list od świętego soboru32. 1.

T<< •BÎ 9"D:"D46−H 6" E.F2"4 :ZJ. ÓJ.2. ut etiam cum eo pateretur Theonas de Marmarica et Secundus de Ptolemaide.4".4< •<*D *4z @Æ6. I@F@ØJ@< *¥ ÇFPLF. 5. ´ •6@bF.:4H FL((<f:0H –>4@H µ< – :X<.D@< 64<02.JLPZ6"F4<35.L2XDTF. Jä< (D "ÛJä< 6•6. 30 ne insultare homini videamur obprobrium peccato dignuin pexpesso.É<"\ B@J.Ã<@< @Ë@L JX8@LH J. Tantum autem praevaluit eius impietas.>@LF4`J0J4 6"6\"H 6" •D.4D\.F2"4 J"bJ0H J−H BD@NVF.< 15 J¬< !Ç(LBJ@<.\F0H J−H FL<`*@L – 6"J (D JÎ< •6D4$− 8`(@< @Û*.\<0H 6" J−H $8"FN0:\"H 6" Jä< BD@FfBT< Jä< J@8:0FV<JT< *4VFJ"F4< 6" *4"\D. . quibus utebatur bla- 25 sphemans dei filium et dicens33ex nihilo esse et antequam nasceretur non fuisse et fuisse tempus. ñH 6" B"D"B@8"ØF"4 1.4D@J@<02X<JT<q 6" B. quando non erat.< 8"@Ø ²8. P. R48Î< *¥ JÎ Ð<@:" J−H J4:−H 6.Ã< :ZJ. sed nec audire glorificationem impiam et inmanitatem ac maledica verba sustinuit.É<"4» 6" «BDÂ< (.344. glorificationem eius impiam et verba maledicta ac sensus.< "ÛJ@Ø 10 º •FX$.< @Þ< 9. ¦< B`8.84J\@L36 6" Jä< ßBz "ÛJ@Ø P.<<02−<"4 :¬ .< º (\" Fb<@*@H @Û*¥ ÓF@< •6@ØF"4 J−H •F.< ß:Ã<.:\"< ¦>@LF\"< §P. dilectissimi fratres. BV<JTH ´ •606`"J. ¦8.ÆD0<. }+*@>.\B.4D@2. 8X(T< 33 «¦> @Û6 Ð<JT< .4 6" 20 :0*.D J@bJ@L J@Ø :XD@LH  §*@>.L@:X<@L –<T2.Ã<@4 J.J.@Ø PVD4H J−H :¥< 6"6@*@>\"H ¦6.@Ø. de temeritate Meletii36 et ordinatorum ab eo quae statuta sunt vobis indicamus.< ¦B.\"< :"DJ\"< –>4" J ¦B\P. 6" "ÛJ. @ÍH ¦6XPD0J@ $8"FN0:ä< JÎ< LÊÎ< J@Ø 2.JbP06. Ë<" :¬ *`>T:.:"\*@H. 34 4. ¦< PfD‘ :ZJ.. Placuit igitur Meletium quidem.$− "ÛJ@Ø *`>"< 6" J ÕZ:"J" 6" J Ï<`:"J" J $8VFN0:".4D" 6@:4F":X<å.J@ *¥ JÎ 6"J J¬< BD@BXJ.4 ©JXD‘ N"\<.F2.35 Sed quoniam dei gratia illa mala glorificatione et blasphemiis ac personis praesumentibus sibi separationem et heresim facere pacifico ab initio populo 35 Aegyptum liberavit.manere in civitate sua nullamque habere pote- statem neque provehendi nec ordinandi episcopos sive in territoriis sive in 40 aliqua civitate huius rei causa apparere.8N@\.6J46Î< JÎ< LÊÎ< J@Ø 5 2.@:.$@ØH *`>0H 6" J−H •B@<@\"H 6" Jä< $8"FNZ:T< Õ0:VJT< •<"FP@:X<0.4*¬ º 2. humanius agere sancto concilio benignius commoto . J± FL<`*å ¦:N"<\.F4< B@4ZF"F2"4 J@Ø . Haec omnia posuit anathema sanctum concilium. et propria potestate virtutis ac malitiae esse capa- cem filium dei.É<"4» 6" «.@Ø. nam et ipsi quoque eadem meruerunt. •("B0J@ •*.6J−F2"4.4"< 9.:VJ4F.8\J4@< :¥< N48"<2DTB`J. 5. @Û6 µ<»..:$"\<. Et ille quidem quem exitum vel finem habuerit meritorum forsitan audistis vel audietis.4< ¦< J± ©"LJ@Ø B`8. 48 SOBÓR N ICEJSKI I (325) •<"2.4< :ZJ.pro enim certa ratione nullam indulgentiam merebatur . 5" J :¥< 6"Jz¦6.TH ª<.6@Ø<*@< •BÎ AJ@8.:"J4F2−<"4 J¬< •F.J−H *.6". 6. z!88z ¦B. 6. ~!B"<J" •<. BD@P.

Sobór postanowił. przeto niech się nie uważa. znieważając Syna Bożego: «jest z niczego». pozostaje tylko powiado- mić was. nie wolno mu też udawać się w tym celu na wieś czy do innego miasta. S OKRATES SCHOLASTYK. . Zadecydowano. 36 Z języka greckiego: Melicjusz. by potraktować Melecjusza łagodnie. 8 (PG 82. Jego bezbożność miała tak wielką siłę oddzia- ływania. w literaturze polskiej częściej występuje imię z języka łacińskiego: Melecjusz (stąd schizma melecjańska). jaki wyrok zapadł w jego sprawie. który za swój grzech poniósł sprawiedliwą karę. «zanim się narodził nie był». 4. że przyłączyli się do niego Theonas z Marmaryki i Sekundos z Pto- lemais – obaj otrzymali ten sam wyrok [co Ariusz]35. «był kiedyś [czas]. nie wystę- pujące w wersji listu zachowanej u TEODORETA Z CYRU. którzy zostali przez niego wyświęceni. święcąc swoich księ- ży i nie godząc się na przyjmowanie do Kościoła «upadłych». 6. których używał. Ecclesiasticae historiae I. HE I. że znieważamy człowieka. wersja łac. że może on pozostać w swoim mieście. Melecjusz był bisku- pem. że jest stworzeniem i dziełem»). biskupem Aleksandrii. Por. że «Syn Boży zdolny jest z własnej woli do dobra i do zła»34. («mówił też o Nim. umiłowani bracia. 33 Por. aby nie słuchać dłużej nauki bezbożnej i szalonej i by nie znosić cierpliwie słów pełnych bluźnierstw.@<J@H 6"Â B@\0:". który wszedł w konflikt z Piotrem.: asserens creatu- ram esse et facturam. 35 Obaj biskupi popierali Ariusza od początku kontrowersji i zostali już potępieni na synodzie w Aleksandrii przed Soborem. choć ściśle rzecz biorąc. ale nie wolno mu wybierać kleru ani udzielać święceń. co święty sobór postanowił w sprawie lekko- myślności Melecjusza36 i o tych. powyżej anatemy dołączone do Wyznania wiary. zadawalając się samą godnością biskupa i tytułem. 928C). Wszystko to święty sobór potępił. 34 W tekstach zależnych od Atanazego pojawia się tu dodatkowe zdanie: 8X(@<J@H 6"Â 6J\F:" Ï<@:V. kiedy go nie było» i to. nie zasłużył na żadną pobłażliwość. Lecz ponieważ łaska Boża Egipt uczyniła wolnym od tej błędnej i bluź- nierczej doktryny i od ludzi ośmielających się wprowadzać schizmę i sze- rzyć herezję wśród ludu zawsze miłującego pokój. List synodu w Nicei do Egipcjan 49 i bluźniercze wyrażenia33. 6. Wy zaś usły- szeliście już zapewne albo usłyszycie. 5.

2X<J"H.4< :¥< "ÛJ@×H J¬< J4:¬< 6"Â 8. habeant potestatem pro- vehendi.8NÎ<> 6"Â FL88.ßD. *4 J¬< •<X6"2.PTDZ20. 8. *.>"<*D.4< .J. tunc ad honorem ac- 35 cedere mortui nunc susceptos. 50 SOBÓR N ICEJSKI I (325) 7. 10 •88 •6084*fJ@LH ¦< J± 6"2@846± 6"Â •B@FJ@846± ¦6680F\‘ Ð<J"H ¦>@LF\"< §P.Ã< J4 PTDÂH (<f:0H J@Ø J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H ¦B4F6`B@L Jä< ßBÎ z!8X>"<*D@<.4J@LD(Î< º:ä< z!8X>"<*D@< BD@6. §P. 7.<Â FP\F:"J4 . ¦Nz øJ.LJ06`J@H J@×H –DJ4 BD@F- 80N2X<J"H. :`<@< .É<"4 ¦>VB"<J@H BV<JT< Jä< ¦< ©6VFJ® B"D@46\‘ 6"Â ¦6680F\‘ ¦>. +Æ *X J4<" FL:$"\0 •<"B"bF"F2"4 Jä< ¦< J± ¦6680F\‘. Si autem evenerit quosdam quiescere in ecclesiis.F:Î< JÎ< ¦6680F4"FJ46`<.F2"4 Jä< •>\T< J@Ø 68ZD@L 6"Â Ó8TH BV<J" B@4.4< 6"Â BD@P.4D\... I@×H 37 *¥ ßBz "ÛJ@Ø 6"J"FJ"2X<J"H :LFJ46TJXD‘ P.\0 •<2DfBå *L<":X<å BV84< JH "ÛJH •J">\"H B@4−F"4.4< Ï<`:"J" ´ Ó8TH B@4.Æ –>4@4 N"\<@4<J@ 6"Â Ò 8"ÎH "ÊD@ÃJ@ FL<. Hoc autem omnibus aliis concessum est.4D@J@<\‘ $.É<"4 J@×H •DXF6@<J"H "ÛJ@ÃH BD@P. 9.@<J@H J@Ø J−H z!8. ñH J@bJ@4H :¥< :0*.4D@< 6"Â BD@B. . J0<46"ØJ" 15 BD@F"<"$"\<.F2"4 6"Â Ï<`:"J" ¦B48X(.Ã<.:\"< ¦>@LF\"< .JXD"4H ¦< :0*.@<J@H "ÛJè 6"Â ¦B4FND"(\. 10. quibus ne liceat quos voluerint ordinare aut pro nomine alicuius suggerere vel omnino quid facere sine voluntate epi- scopi catholicae et apostolicae ecclesiae.$"4T2X<J"H 6@4<T<02−<"4 ¦BÂ J@bJ@4H.:\" ¦>@LF\" ´ "Û2. ut <clerum> teneant quidem et ministrent. sed sunt in maculati in catholica et apostolica ecclesia constituti.ÆH J¬< J4:¬< J@Ø J. Qui vero sub Alexandro sunt qui 30 per dei gratiam et vestras orationes in nullo delicto repperti sunt.<J\" "ÛJè *@2. tantum si quis dignus videatur et populus volu- erit consentiente et confirmante catholicae et apostolicae episcopo Alexandriae ecclesiae. Ordinatos37 sane ab ipso in archana ordinatione firmatos communicare 25 sub hac videlicet conditione.B4R0- N\. 10.ÛP"ÃH ß:.@:X<T< Jä< ßBÎ JÎ< J4:4fJ"J@< 5 <•*.LJXD@LH *¥ .84J\@L BD@FfB@L @Û6XJ4 J "ÛJ §*@>.4D\. ¦BÂ *¥ J@Ø 9. I@×H *¥ PVD4J4 2.J¥H J−H (<f:0H.Ã< 6"J <`:@< 6"Â 2. Ë<" :0*.8.J". nominandi et eligendi dignos cleros <et> omnia denique facere secun- dum legem et ordinem ecclesiasticum.< "ÛJ@Ø •J">\"< 6"Â 20 *4 JÎ BD`P.@Ø 6"Â .4D4F:X<T<. 9.F2"4 ´ ßB@$V88. quo nulla potestas auctoritatis concedatur homini praevalenti ad eas- 40 dem insolentias reppedare. 8.4J@LD(. I@ØJ@ *¥ J@ÃH :¥< –88@4H B"F4 FL<.P. qui sunt in parociis et in ecclesiis sub caxissimo et conministro Alexandro. nam in Meletii persona non placuit propter insitam eius insaniam et morum procacitatem atque teme- ritatem.\"H ¦B4F6`B@L. secun- dos autem esse sine dubio omnium.

List synodu w Nicei do Egipcjan 51 7. aby nie dawać żadnej władzy ani autorytetu człowiekowi zdolnemu znowu wywołać podobny nieporządek. a ten wybór zatwierdzi biskup Aleksan- drii. muszą otrzymać potwierdze- nie święceń rękami bardziej świętymi. Zaś ci. z racji jego głęboko zakorzenionego niezdyscyplinowania. . którzy dzięki łasce Bożej i waszym modli- twom nie zostali zamieszani w żadną schizmę. Jeśli się zdarzy. którzy zostali przez niego wyświęceni. co jest zgodne z prawem i zwyczajem Kościoła. że umrze któryś z duchownych i pozostawi swoje stanowisko w kościele. lecz nie postanowiono tego samego o osobie Melecjusza. 9. kan. zechce go lud i zgodnie wybierze. których zaaprobował i wyświęcił nasz najczcigodniejszy brat i współsługa w biskupstwie. Aleksander. Ci 37. Nie wolno im też wyświęcać kogo by chcieli ani wysuwać imion kandydatów na du- chownych i w ogóle nic czynić bez zgody biskupa kościoła katolickiego. pod- ległego Aleksandrowi. oraz wolno im czynić to wszystko. gdy okaże się godny. zuchwalstwa i lekkomyślnego usposobienia. Sobór Nicejski I. ale w każdej parafii i w każdym kościele są bezwzględnie podporządkowani tym duchownym. że zachowują swoją godność i prawo pełnie- nia służby Bożej. wtedy mogą być przyjęci do jedności kościelnej na tych warunkach. mają władzę wybierania ludzi godnych stanu duchownego i wyświęcania ich. lecz bez skazy trwają w ko- ściele katolickim i apostolskim. którzy zostali ostatnio przyjęci do wspólnoty wówczas. 8. 37 Por. jego godność może uzyskać jeden z tych. 8. 10. Przyznano te prawa wszystkim innym.

ÆDZ<® 6"Â FL:NT<\‘ 6"Â ¦BÂ Jè BF"< "ËD. *¥ 6"Â B. z!:Z<.J Jä< z3@L*"\T< JÎ BD`J.4<.JXD"4H .D@< •<@\F.ÆH J@×H "Æä<"H Jä< "Æf<T<.ÆDZ<0< (.<0:X<T< JL(PV<T<38.DÂ J−H FL:NT<\"H J@Ø (\@L BVFP". Haec sunt praecipua et pertinentia ad Aegyptum et sanctam ecclesiam Alexandriae. 39 13.Æ *X J4 –88@ ¦6"<@<\F20 ´ ¦*@(:"J\F20 FL:B"D`<J@H J@Ø 6LD\@L 6"Â J4:4TJVJ@L FL88.<XF2"4 6"Â B"Dz ß:Ã<.@<@H J4:−H 6"Â B8.>"<*DXT< ¦6680F\‘q .2z 10 ß:ä< NL8VFF@LF4 JÎ BVFP" ¦6 J@Ø *.8N@×H J@×H :.4 BDÎH ß:H J.8N@Ø º:ä< z!8.4J@LD(@Ø 6"Â •*.4J@LD(Î< º:ä<. +Û"((.@Ø 6"Â *4 J@Ø 6LD\@L º:ä< z30F@Ø OD4FJ@Ø ¦< (\å B<.b:"J4. ø º *`>" . 12.4< *`>"<J" J"ØJ" $X$"4" :X<@4 *4 J@Ø B"<J@6DVJ@D@H 2. :¥< :. 52 SOBÓR N ICEJSKI I (325) 11.DÂ º:ä< BV<JT<. ÓJ4 ß:.H @Þ< ¦BÂ J@ÃH 6"J@D2f:"F4 6"Â ¦BÂ J± 6@4<± . 20 25 11.ØD@ –(.J :.F2.ÛNDV<"<J" º:H J± B"D@LF\‘ 15 6"Â ¦< J"bJ® J± º846\‘ J@F@ØJ@< B`<@< ßB@FJV<J" ßB¥D J@Ø . Si quid vero aliud est redactum ad regulam vel decretum praesen- tibus nobis cum carissimo et conministro nostro Alexandro.(. Ë<" J 6"8äH §P.F4< ¦66@B−<"4 •B@*X>"F2. òFJ. BV<J"H J@×H ¦< J± ©æ‘ •*. "ÛJÎH B"Dã< •6D4$XFJ. ut potest dominus ac socius actitarum <rerum>38 [versio latina antiqua deest]39 30 35 40 . praesens ipse refert. +ÜP. O"\D@<J.D@< B@4@Ø<J"H FL:Nf<TH {CT:"\@4H 6"Â ß:Ã< 6"Â BF4< º:Ã< J@ÃH ¦> •DP"\@L :.ÛP"ÃH 6"JTD2f20 6"Â J@ØJ@ JÎ :XD@H. 5 *¬ 6"Â 6bD4@H 6"Â 6@4<T<ÎH Jä< (.2" *¥ ß:H B.\@<@H •(VB0H JÎ< FL88. ß:ä< *¥ ¦B\F6@B@< z!8X>"<*D@< JÎ< . I"ØJV ¦FJ4 J ¦>"\D.\.>V<*D@L.J" 6"Â *4"NXD@<J" !Æ(bBJå 6"Â J± (4TJVJ® z!8.`:.84.

którego obecność na obradach była dla nas radością. będą ją obchodzić od tego czasu z Rzymianami i z nami oraz z tymi wszystkimi. co my 39. J. Takie oto są postanowienia dotyczące Egiptu i najświętszego kościoła aleksandryjskiego. którzy od dawnych czasów obchodzili Wielkanoc w tym samym czasie. przez Boga Wszechmogącego. . 38 Odtąd brakuje wersji łacińskiej. Geneza chrze- ścijańskiej rachuby lat. jaka zapadła co do Świętej Paschy. Kraków 2000. mimo podeszłego wieku. pozostali chrze- ścijanie w niedzielę po pierwszej pełni wiosennej. Pełni radości z doprowadzenia do pomyślnego końca naszych obrad i podjęcia słusznych postanowień. Wydawnictwo Benedyktynów. przez Pana Naszego Jezusa Chrystusa w Duchu Świętym. Na wasze prośby ustalono jeden. gdyż łaskawie uczestniczył w naszych obradach i brał udział w podejmowaniu decyzji38. List synodu w Nicei do Egipcjan 53 11. odpowiedni czas. które przyjęliśmy w obecności naszego najczcigodniejszego brata i współsługi Aleksandra. którzy niegdyś świętowali Wielkanoc z Żydami. Inne orzeczenia dotyczące kanonów i dogmatów kościel- nych. który. aby podjęte przez nas słuszne postanowienia przetrwały niezmienione. 12. Módlcie się także za nas wszyst- kich. Aleksandra. podjął tak liczne trudy dla przywrócenia wam pokoju. z zapanowania powszechnego pokoju i jed- ności oraz z odrzucenia herezji. Jemu chwała na wieki wieków. przyjmijcie z jeszcze większą czcią i miłością naszego współsługę a waszego biskupa. 39 Judeochrześcijanie obchodzili Paschę 14 dnia miesiąca Nisan. Amen. Ogłaszamy wam dobrą nowinę o jedności. Przeto wszyscy bracia ze Wschodu. 13. NAUMOWICZ. 82 nn. Por. on sam wam dokładniej przekaże.

Ý J.<<0:X<@<. 2. 2. A. «5"2ãH B"D. NäH ¦6 NTJ`H.JXD"< FTJ0D\"< F"D6T2X<J" 6"Â ¦< •<2DfB@4H B@84J.LJXD"<.<@< 6"Â B"2`<J" 6"Â •<"FJV<J" J± JD\J® º:XD‘ 6"Â 25 •<.Î< ¦6 2.ÆT2L\"H JÎ< B.H J¬< º:.4< 6"Â *@6\:TH •B@N"<2¥< J@ØJ@< §P. 6"Â •@DVJT< B@40JZ<. I@ØJT< ª6"FJ@< .DÂ J−H ¦6680F4"FJ46−H B\FJ.< 6"Â 6"2ãH •BÎ 15 Jä< 2.4J" J¬< *.É<"4 6"Â ßBVDP.DÂ Jä< BD"JJ@:X<T< •6D4$− 8`(@<.TH (D"NZ<.2" ß:Ã< BDäJ@< :¥< J¬< ßNz º:ä< BD@J"2.4 6"Â ÓJ.*f6"F4<. JÎ< Jä< BV<JT< ÒD"Jä< J.ä<J"H 6"Â <.JXD"< B\FJ4< ß:Ã< BD@F"<"NXD@:.LFV:.L2X<J" 6"J J¬< :.(V80< Fb<@*@< J¬< ¦< . *4z @â 6"Â ¦(X<.H :"20J.b@:. A4FJ. BV<J" J §2<0.b@<J.b@<J.D@\TH ß:Ã< •B"((X880J"4.ÆH JÎ «< B<.b@:X< J.ÉB.4< B4FJ. 54 SOBÓR N ICEJSKI I (325) [+ÛF.L2X<J.$\@L z+B4FJ@8¬ BDÎH J@×H J−H B"D@46\"H "ÛJ@Ø]40 1. §B.@Ø 8`(@<.ÃF"< .:RV:. 6"Â ¦*4*VF6@:.F$LJ.J@ J BV<J"42q JÎ< *4 J¬< º:.JXD"4H NT<"ÃH 10 BD@F2Z6"H ¦B4$"8`<J. „A4FJ.TH 41.Æ6ÎH :¥< ß:H. BDTJ`J@6@< BVF0H 6J\F. @àJTH 6"Â <Ø< B4FJ.Ø:" (4@< •802äH (4@< B<.\T< (D"Nä< :.<.< 6"Â ñH ¦< Jè BD. B"<J@6DVJ@D". JÎ 8@LJDÎ< ¦8":$V<@:.@N48.8V$@:.(.H B"JXD" •802äH B"JXD" 6"Â LÊÎ< •802äH LÊÎ< 6"Â B<. 6"Â . BDÎ BV<JT< Jä< "Æã<T< ¦6 J@Ø B"JDÎH (.b:"J@H" 43.@<J.ÃF"< B. •<"(6"\TH *4.4< . 5 •("B0J@\.b@:.DÂ ô< 35 [Eusebii Caesariensis epistola ad suae parociae homines]40 40 [versio latina antiqua deest]41 42 43 .< B"D Jä< BDÎ º:ä< ¦B4F6`BT< 6"Â ¦< J± BDfJ® 6"J0PZF. §P. 5.T¬< ¦6 . 6"Â –88@2.<q 30 "B@D. LÊÎ< :@<@(. .4 JÎ< JD`B@<q 3.bF"J.< *¥ 6"Â .ÆH JÎ 6ZDL(:" J@×H ©"LJ@Ø :"20JH .ÆH JÎ Ð<@:" J@Ø B"JDÎH 6"Â J@Ø LÊ@Ø 6"Â J@Ø (\@L B<.<q §FJ4 *¥ "àJ0q 4. I B.D\å 6"Â ¦< "ÛJ± J± ¦B4F6@B± ¦B4FJ.FJVJ@L º:ä< $"F48XTH •<"(<TF2¥< .Î< B"JXD".Ø:" (4@<.T−H. z!88z Ë<" :¬ ¦6 J@4"bJ0H •6@−H J J−H •802.<−.B. IÎ :¥< @Ý< B"Dz º:ä< (DV::" ¦BÂ B"D@LF\‘ J@Ø 2.DÂ J−H B\FJ.:"2Z6":.:"206X<"4.ÆH ª<" 6bD4@< z30F@Ø< 20 OD4FJÎ< JÎ< J@Ø 2.< . 6"2äH 6"Â Ò 6bD4@H º:ä< •B@FJX88T< .TH BD"(:"J. J−H NZ:0H BD@JDXP.< :.H ¦6*.46"\‘ FL(6D@J02. ¼< J"ÃH º:.H "ÛJ@×H . $"BJ\.\"H ©J.@Ø.6D@bH .Ø:".ÆH ª<" 1.82`<J" BDÎH JÎ< B"JXD" 6"Â »>@<J" B84< ¦< *`>® 6DÃ<"4 .

jak ją przyjęliśmy od naszych poprzedników biskupów w czasie katechezy. 2. J. IW PAX Warszawa 1986. G. 41 42 43 Kol 1. Simonetti. SOKRATES SCHOLASTYK. 104-112). Pismo przeze mnie przedstawione. przez którego wszystko się stało42. Ojca wszechmogącego. aby jedynie na podstawie tego rodzaju informacji ust- nych. J 1. KAZIKOWSKI. Por. w czasie przyjmowania chrztu oraz jak ją poznaliśmy z Bożych Pism. 8. co powiedział także nasz Zbawiciel. 5. tego. Zazwyczaj wieści poprzedzają dokładną relację wydarzeń. OPITZ. Wierzymy także w jednego Ducha Świętego. «Wiarę naszą. jaką wyznawaliśmy i jakiej nauczaliśmy jako prezbiterzy. 55 LIST EUZEBIUSZA Z CEZAREI DO SWEGO KOŚCIOŁA 40 1. Je- zusa Chrystusa. Słowo Boga. Syna jednorodzonego. 15. 42-47 (tekst ten znajduje się także w: Il Cristo. tak samo 40 EUZEBIUSZ Z CEZAREI. światłość ze światłości. 1535-1544. przedstawia się następująco: 3. podjętych przez wielki sobór ze- brany w Nicei. 82-86 (brak w tekście greckim punktu 16). tłum. 3. zgodnie z tym. że każdy z Nich jest oraz istnieje [pod- miotowo]: Ojciec jest prawdziwie Ojcem. ponownie przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych. 19. a po drugie. który dla naszego zbawienia przybrał ciało i przebywał między ludźmi. że tak samo utrzymujemy.. pierworodnego całego stworzenia 41. . Urkundenzur Geschichte des arianischen Stre- ites. HE I. uznałem za konieczne wysłanie do was po pierwsze przedłożonego przeze mnie pisma dotyczącego wiary. Jednocześnie wierzymy. Zapewniamy was. w: PG 20. Duch Święty prawdziwie Duchem Świętym. prawda nie została wam przedstawiona w innym świetle. Fondazione Lorenzo Valla 1986. a cura di M. a następnie jako biskupi. t. S. W trosce więc o to. zrodzo- nego z Ojca przed wszystkimi wiekami. wam przedsta- wiamy. Syn prawdziwie Synem.. Oto ona: 4. umiłowani. Mt 28. posyłając swoich uczniów w celu przepowiadania: „Idźcie i nauczajcie wszystkie narody. wstąpił do Ojca. cierpiał. Wierzymy w jednego Boga.Tekst grecki według H. które zostało odczytane w obecności najmilszego Bogu naszego cesarza oraz uznane jako dobre i godne przyjęcia. Boga z Boga. o uchwałach dotyczących wiary Kościoła.. tak samo wierząc w chwili obecnej. trzeciego dnia zmartwychwstał. Stworzyciela wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych oraz w jednego Pana. II: Testi teologici e spirituali in lingua greca dal IV al VII secolo. i Ducha Świętego”43. co zostało opublikowane po dodaniu do niego pewnych uzupełnień. życie z życia. udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna. Zapewne dowiadywaliście się już i z innych źródeł.

L.6D@bHq 6"Â .4< ß:H ÓJ4 6"Â J@×H B"D. •<"2. «A4FJ. 2. ¦N48@F`N. J@ÃH *`(:"F4 6"Â FL:NT<.4< 6"Â @àJTH ND@<.Ø:".H BF"< –2.B@4Z6"F4<q 8.@Ø. ©<ÎH :`<@L BD@F.. B"2`<J" 6"Â •<"FJV<J" J± JD\J® º:XD‘. *. 6"Â <Ø< ND@<.T< 6"Â B.D4XP.BJÎ< ´ •88@4TJÎ< JÎ< LÊÎ< J@Ø 2. •88z "ÛJ`H J.@Ø.Î<. I"bJ0H ßNz º:ä< ¦6J.×H J@4V*. ¦<"<2DTBZF"<J".@Ø •8024<@Ø.Î< •8024<Î< ¦6 2. 6"JV J4<" •B@J@:¬< ¦6 J@Ø B"JDÎH ßB@FJ−<"4q :0*¥ (D *b<"F2"4 J¬< – d8@< 6"Â <@.<.:"J\.ä<J"H 6"Â <.82`<J" 6"Â F"D6T2X<J". J@LJXFJ4< ¦6 J−H @ÛF\"H J@Ø B"JD`H. @ÜJz @Þ< 6"J *4"\D.<”». 25 (. ¦< Jè @ÛD"<è 6"Â J ¦< J± (±. 6.b@:.Ã< J. I"ØJ" •BÎ 6"D*\"H 6"Â RLP−H BV<J@J. 6"Â •@DVJT< B@40JZ<q 6"Â .2". 30 I@×H *¥ 8X(@<J"H "µ< B@J.Ã< 6"Â BV8"4 @àJTH ¦FP06X<"4 6"Â :XPD4 2"<VJ@L ßB¥D J"bJ0H ¦<\FJ"F2"4 J−H B\FJ.((D"NX<J@H ÕZ:"J@H J@Ø Ò:@@LF\@L.6.É<"444 JD.ÆH ª<" 6bD4@< z30F@Ø< OD4FJÎ<.TH ´ @ÛF\"H NVF6@<J"H . B"JXD". 2. 7.TH @Û*.@<J. BV<JT< ÒD"Jä< J. BDäJ@H Ò 2. @Û6 µ<" 6"Â "BDÂ< (. 2. 6"Â J"bJ® J@×H BV<J"H FL(6"J"2XF2"4 ßB@(DVN.4< J J@4"ØJ" <@. 35 [versio latina antiqua deest]44 40 .JXD"< FTJ0D\"< 6"J.Ã< FL<T:@8`(0F.TH •<"2.< .J@.2.4 J−H J@Ø Ò:@@LF\@L BD@F2Z60H JZ<*.<<02X<J" @Û B@402X<J".ÆH @ÛD"<@bH. ¦> @âB. ¦DP`:.@Ø.D< 6"Â •Ff:"J@< NbF4< FT:"J46`< J4 BV2@H ßN\FJ"F2"4.<<02X<J" ¦6 J@Ø B"JDÎH :@<@(.82`<J" .4< "ÛJ¬< ¦:"DJbD0F. Ô 6"Â "ÛJÎH ©D:Z<. NäH ¦6 NTJ`H. ?àJT J. B"<J@6DVJ@D". ÓJ. JÎ< LÊÎ< J@Ø 2.4. ?Ê *¥ 20 BD@NVF.808L2`J"H PD`<@LH @àJTH ¦B4FJ.4< ¦> •802.ÛF.46<b<"4 §P@<J.$XFJ"J@H $"F48. J¬< (D"N¬< B. 5"Â Ò :¥< F@NfJ"J@H º:ä< 6"Â .\>. 8X(T<q ÓJ4 :¬ 6"J Jä< 15 FT:VJT< BV20 8X(@4J@ Ò:@@bF4@H <Ò LÊ`H>.4< J. 6"Â ¦60DbFF@:.2" §P.<Â B"D−< •<J48@(\"H 10 J`B@H.b@:X< J.J@ JV J.<@< 6DÃ<"4 . B.Î< ¦6 2. *4z @â J BV<J" ¦(X<.8.F4<. 6"Â ©"LJÎ< ND@<.<−.\@4H *¥ 6"Â •B@DDZJ@4H 8`(@4H BD@FZ6.ND@<06X<"4 .@Ø J@Ø B"<J@6DVJ@D@H 6"Â J@Ø 6LD\@L º:ä< z30F@Ø OD4FJ@Ø :"DJLD`:.< ©"LJ@bH.ÆH JÎ (4@< B<.×H ÏD2`J"J" B.\"H ¦BÂ J@Ø 2.b.\F0H J−H B\FJ.$"4@b:.@< "ËD.ÆH ª<" 1.Ã<. JÎ< *4z º:H J@×H •<2DfB@LH 6"Â *4 J¬< º:. 5 6"Â 8X(.@N48XFJ"J@H º:ä< $"F48.J@ ´ ¦> ©JXD"H ßB@FJVF.4 º 6"2@846¬ 6"Â •B@FJ@846¬ ¦6680F\"».F4< @ÜJ. •<.<<02−<"4 @Û6 µ<" 6"Â ÓJ4 ¦> @Û6 Ð<JT< ¦(X<. Ò:@@bF4@< Jè B"JD\. (. 56 SOBÓR N ICEJSKI I (325) 6"Â *4"$.:"J\.D ÇF:.H *4z •B@*.\2.Ã< J@bJ@4H "ÛJ@ÃH B"D.

światłość ze światłości. co się zdarza ciałom. przyjdzie sądzić żywych i umarłych. by je wspólnie przyjęli. Albowiem natura niematerialna. Przez którego wszystko się stało w niebie. że <Syn> jest «współistotny» nie według tego. Stworzyciela wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych. cierpiał i zmartwychwstał trzeciego dnia. Uroczyście oświad- czamy wobec Boga wszechmogącego i wobec Pana naszego Jezusa Chrys- tusa. Syna Bożego. że i on tak samo myśli. współistotnego Ojcu. odkąd się znamy. 11[12] (PG 82. Tych zaś. Przeciwnie. że jest z innej hipostazy czy istoty. I w jednego Pana. od dawna tak samo utrzymywaliśmy i aż do śmierci wytrwamy w tej wierze. List Euzebiusza z Cezarei do swego Kościoła 57 myślimy. lub też twierdzą. albo że stał się z niczego. a więc że On nie istnieje ani na zasadzie podziału. Oni zaś w związku z wyrażeniem «współ- istotny» ułożyli takie oto pismo: 8. Możemy przy tym dowieść i przekonać was. jedynego zrodzonego z Ojca. 944A). stał się człowiekiem. nie nastąpił żaden sprzeciw. nawet sam najmilszy Bogu nasz cesarz pierwszy zaświadczył. 6. 44 Teksty zależne od Atanazego dodają tu: ´6J4FJÎ< «stworzony» (zob. i że obecnie myślimy i mówimy zgodnie z prawdą. Nie pojawia się ono w tymże samym liście u TEODORETA Z CYRU. i wezwał wszystkich. którzy mówią. jak i na ziemi. albo że Syn Boży jest44 zmienny albo przeobrażalny – tych wszystkich powszechny i apostolski Kościół wyłącza [z liczby wiernych]». powyżej przypis 4). Boga prawdziwego z Boga prawdzi- wego. Gdy tak przedstawiałem wyznanie wiary. iż mówi się. Jezusa Chrystusa. Boga z Boga. podpisali się pod tym nauczaniem oraz byli z nim zgodni. dodając tylko jedno słowo: «współistotny». że jest ono ze wszech miar trafne. a nie uczynionego. który dla nas ludzi i dla naszego zbawienia zstąpił [na ziemię] i przybrał ciało. Ecclesia- sticae historiae I. które są nie do wypowiedzenia. zrodzonego. Stwierdził z naciskiem. On sam je wyjaśnił mówiąc. Tak rozumował najmądrzejszy i najpobożniejszy nasz cesarz. że wszystko to myśleliśmy z całego serca i z całej duszy. [Wierzymy] w Ducha Świętego. czyli z istoty Ojca. wyklinając wszelką bezbożną herezję. . albo że nie istniał. ani na zasadzie jakiegoś rozdzielenia się od Ojca. wstąpił na niebiosa. że był kiedyś [czas]. duchowa i bezcielesna nie może przyjmować żadnych doznań cielesnych. tego rodzaju rzeczy wypada poznawać w oparciu o słowa Bo- że. że również w przeszłości tak samo wierzyliśmy i tak samo nauczaliśmy». zanim nie został zrodzony. 7. «Wierzymy w jednego Boga Ojca wszechmogącego. kiedy Go nie było.

5"J J "ÛJ *¥ 6" JÎ «(.2" @Û*¥ J¬< NT<¬< J@Ø Ò:@@LF\@L B"D"4J@b:.<0J± NbF.J J¬< B\FJ4< BDÎH "ÛJä< ¦6J.4< FL(6"J"J\2.É<"4 ¦> ©JXD"H J4<ÎH ßB@FJVF.(.\F"H 6" J@ÃH . A"D"FJ"J46Î< *¥ 6" . ø 6" "ÛJè J@ØJ@< ©D:0<.TH.F.FJVJ@L $"F48XTH ¦>. @Û :¬< :XD@H "ÛJ@Ø J−H @ÛF\"H JL(PV<.4<. 6" Jä< B"8"4ä< J4<"H 8@(\@LH 6" ¦B4N"<.JVFJTH. 5" JÎ< •<"2. 13.\F"H *4"<@\"H ¦Bz "ÛJ@Ø J@Ø 2.ÃH FL<.4*¬ JÎ «B@402¥<» 6@4<Î< §N"F6@< . Ò 8`(@H 5 J¬< *4V<@4"< Jä< .64<@Ø<J@ ¦$"FV<4.<@H Ò 8`(@H FL<\FJ0F4<.4< @ÛF\"H.É<"4 JÎ «Ò:@@bF4@< Jè B"JD» J@Ø :0*.É<"4 J¬< •(X<<0J@< J@Ø B"JDÎH NbF4<. •88z @Û*¥ 6"JV J4 BV2@H ´ JD@B¬< ´ •88@\TF4< J−H J@Ø 25 B"JDÎH @ÛF\"H J. @ÜJ.ÃH ¦B4F6`B@LH 6" FL((D"N.*.2" 40 *4 JÎ •B.ÃH §(<T:.B48@(\FJ@L BVF® (.(.L2.L2X<J4 JÎ< JD`B@< 6"8äH §P.Ø2.TH.4"< BDÎH J (. 35 14.>V:.<<06`J4 6"J BV<J" JD`B@< •NT:@4äF2"4 6" :¬ .J42X:.É<"4 J@Ø ¦6 :¥< J@Ø B"JDÎH .F4< J−H @ÛF\"H @ÜJ.NT<ZF":. I@bJT< (D BV<JT< •88@JD\"< .É<"4.<.É<"4 BD`FD0:" 15 Jä< 8@4Bä< 6J4F:VJT< Jä< *4 J@Ø LÊ@Ø (.D J± *4"<@\‘ 6" º:.4< JÎ< LÊ`<q *4Î *¬ :¬ .4< J@Ø B"JD`H.<<−F2"4 J 2.2X<J" –8LB@< .<@4.< ¦B J−H J@Ø B"JDÎH 6" LÊ@Ø 2. @Û 6"J JÎ< Jä< FT:VJT< JD`B@< @Û*¥ J@ÃH 2<0J@ÃH .L@bF0H ¦6 J@Ø B"JDÎH .<@:X<T<. 5" *¬ JÎ «¦6 J−H @ÛF\"H» ñ:@8@(.Ã< *4"<@\"H. :`<å *¥ Jè B"JD Jè (. •88z ¦6 J@Ø B"JD`H.H @Û6 •<.D J−H ¦6J.æ@4H B"D"B80F\TH.*Î< º BF" (X(@<.ÛF.É<"4 JÎ< LÊ`<. 58 SOBÓR N ICEJSKI I (325) 9.4< •(DVN@4H PD−F2"4 NT<"ÃH. *4Î FP.<0J 6J\F:"J" JÎ< LÊÎ< J@Ø 2.< •<.4H ¦<J. 11.J". 6D. 5" *¬ J"bJ0H J−H (D"N−H ßBz "ÛJä< ßB"(@D.ÇD0J"4 "ÛJ@ÃH JÎ «¦6 J−H @ÛF\"H J@Ø B"JDÎH» 6" JÎ «Jè B"JD Ò:@@bF4@<».ÆDZF2T B\FJ. ¦B. J@Ø JD`B@L J−H (. ¦B.2.\D(.2". I"bJ® *¥ 6" º:Ã< ¦*`6. @Û6 •<.4 6"8äH §P.@Ø NXD.É<"4 "ÛJÎ< B@\0:" J@ÃH *4z "ÛJ@Ø (.4:X<@L 6" J@Ø :¬ J−H ÏD2−H ¦6B.DXH.<<02X<J" 6" @Û B@402X<J" » 6"J. ¼< ¦6 J@Ø B"JDÎH (. .4 20 JL(PV<@<J@H.< @Ê BV<J.ÆD0:X<T<.@N48.TH 30 J.X< J. 10.É<"4 º(0FV:. 6"J •B@J@:Z<. 10 )4`B. 6" @ÛF\"H. z+B.ÆD0:X<@4H 8@(4F:@ÃH FL<@:@8@(02.@8@(\"H Jè J@Ø Ò:@@LF\@L FL(PD0F":X<@LH Ï<`:"J4. ÓBTH .:"J4F:Î< *¥ JÎ< :.<<ZF.Ã" *4*VF6.>.É<"4 J@Ø B"JDÎH JÎ< LÊÎ<» ¦>.\F0H. 12. ?àJT *¥ 6" JÎ «Ò:@@bF4@< . •88 6"J JH •B@*@2.F2"4 J± *4"<@\‘ J−H .4< ¦NV<0 FL(6"J"2XF2"4.$@ØH *4*"F6"8\"H ßB"(@D.\JJ@<@H *¥ ´ 6"J B< B@\0:" JL(PV<. I"ØJ" :¥< @Þ< B.\F0H .4H J@4("D@Ø< 6" •B@6D\F.<@:X<@4H ¦:N.84:BV<@:.DTJZF. 15. Á FL<. ô< @Û*¥< Ó:@4@< §P.ÆDZ<0H F6@B@Ø BDÎ ÏN2"8:ä< º:Ã< 6.`:. (D 6"J *4"\D. 6" *L<V:.TH •<.J"F2.>XJ"FJ@< "ÛJ@ÃH 6"J. J@Ø J−H .:\"< ¦:NXD. @Û :¬< ñH :XD@H ßBVDP.ÃJ@ BDÎH "ÛJä< *08TJ46Î< .\F"H.4<.4 8`(4".6NDVFJ@L 6" •<.

które zostały powołane do bytu przez Syna. który Go zrodził. w jakim znaczeniu użyli zwrotu «z istoty Ojca» oraz wyrażenia «współistotny Ojcu». a słowa Boże pouczają. zwłaszcza że dowiedzieli- śmy się. I mnie się również wydawało. że określenie «uczyniony» jest wspólne dla wszyst- kich stworzeń. mając przed oczyma cel w postaci pokoju oraz utrzymania się w granicach wytyczonych przez właściwe rozumienie [zasad wiary]. że dobrze będzie zgodzić się na takie ro- zumienie zbożnej nauki. Mówili bowiem. ale nie jest częścią Jego istoty. w trakcie dyskusji ustalono. 13. Tak samo poddając badaniu wyrażenie. że Syn Boży nie przejawia żadnego podo- bieństwa do zrodzonych stworzeń. podobny jest natomiast we wszystkim tylko do Ojca. ale nie istnieje jako część Ojca. Dlatego także ja sam wyraziłem zgodę na tę interpretację i nie odrzuciłem słowa «współistotny». Co do anatemy zamieszczonej przez nich bezpośrednio po wyznaniu wiary. zmiany czy przeobrażenia istoty i mocy Ojca. Zwrot «współistotny Ojcu» wskazuje. iż określeniem «współistotny» posługiwali się już w dawnych cza- sach niektórzy uczeni. 10. ja nie po- zostawiam bez wyjaśnienia kwestii. lecz na zasadzie dyskusji przeprowadzonej w obecności samego najmilszego Bogu cesarza. . co dotyczy ciał ani nie na podobieństwo żywych istot śmiertelnych. lecz z Ojca. 15. że «Syn jest współistotny Ojcu». Albowiem niezro- dzona natura Ojca obca jest tym wszystkim wyobrażeniom. I ja sam również odniosłem wrażenie. 12. wybitni biskupi i pisarze. kiedy wykładali naukę o Oj- cu i Synu Słowie-Bożym. i nie jest z innej hipostazy czy istoty. Oto bowiem przy tej okazji posypały się pytania i odpowiedzi. a nie uczy- niony». ani na zasadzie rozdzielenia się. I tak zwrot «z istoty» zgodnie przyjęto za wskazówkę. ani na zasadzie doznania. Dlatego On sam nie jest dziełem podobnym do dzieł. 14. 11. ani na zasadzie podziału istoty. List Euzebiusza z Cezarei do swego Kościoła 59 9. a której rezultaty zostały przedstawione w przytoczonej powyżej argumentacji. Na tej samej zasadzie przyjąłem słowa «został zrodzony. że słusznie postąpię wyra- żając swą zgodę na tego rodzaju interpretację. że współistotny jest nie według tego. chociaż sposób zrodzenia jest nie do wypowiedzenia i nie do pojęcia dla żadnej stworzonej natury. na które wszyscy razem wyraziliśmy naszą zgodę nie bez zastanowienia. że został On zrodzony z Ojca. Tyle zatem niech będzie powiedziane na temat ogłoszonego wyznania wiary. która poddała analizie znaczenie [poszczególnych sformułowań]. a dyskusja zaczęła badać szczegółowo sens wypowiedzi. I kiedy ojcowie soborowi w tym brzmieniu ułożyli formułę. które przez Niego się stały. która głosi. że Syn jest z Ojca. a Syn nie ma z nimi żadnego podobieństwa. Albowiem istota Jego nieskończenie przewyższa wszelkie dzieła. że [Syn Boży] jest z Ojca.

<<02−<"4 @Û6 µ<» 10 @Û6 –J@B@< ¦<@:\F20 Jè B"D BF4< Ò:@8@(..TH46.4<.É<"4 "ÛJ`<. Ó2z º:Ã< J ©J.b".6J.2"..\.PD0:X<0H @Û6 . 6" 6"J J¬< §<2.Æf2":.<<02−<"4 *L<V:.@Ø BDÎ J−H 6"J FVD6" (. @Û6 µ<» 6" J@ÃH ©>−H ¦B48.F2"4 JÎ «BDÎ J@Ø (.:RV:.(@:X<@4H 6.JV.F6.É<"4 JÎ< LÊÎ< J@Ø 2. 17. Ó2z º:Ã< .2. *¥ •N48@<.D@\TH (D"NX<J" BD@FX6@BJ. 90*.2".@< "ÛJ@Ø (X<<0F4< JÎ BDÎ BV<JT< "Æf<T< .< FL(PD−F2"4 J@ÃH ÕZ:"F4<.×H Jè 8`(å 6"J. 6" BDÂ< ¦<.4 BV<J" Ð<J@H. Ð<J@H J@Ø B"JDÎH •.JVF.6D4:X<@< J−H º:.D(. 15 B"JDÎH ñH 6" $"F48XTH •.<<ZJTH..@LF4 J¬< *4V<@4"< ¦NV<0 FL<JDXP.Ü8@(@< ¦NV<0 J"ØJ" 8X(.ÃF2"4 JÎ .TH N"<. •("B0J@\.H 6" ñH .DÎ< ß:Ã< 6"24FJä<J. 1645. 6" FTJ−D@H •.4< 6" *4*VF6.\ J. }+*0 *¥ Ò 2.@N48XFJ"J@H º:ä< $"F48. }+J4 :¬< JÎ •<"2.>V:.2". :¥< 6" :XPD4H ¦FPVJ0H òD"H 20 ¦<4FJV:. :0*¥ ¦< Jè 5 BDÎ J@bJ@L PD`<å J@bJ@4H .\6TH J :¬ 8LB@Ø<J" 6"J. 25 30 35 [versio latina antiqua deest]45 46 40 .4 µ< ¦< Jè B"JD •(.fH J.@B<.bFJ@L (D"N−H Jè «¦> @Û6 Ð<JT<» 6" Jè «µ< B@J.*.\F® B\FJ. ¦B.4< J@ÃH ßNz º:ä< "ÛJä< ¦< J± BD@. ø 6" "ÛJè 6"8äH *`>"<J4 FL<.4 ñ:@8@(0:X<@4H.2".:4H (@Ø< 2.B.:"J\.Û8`(TH J`J. 6"J J "ÛJ 6" ñF"bJTH §P@<J@H.JXD"H ¦>. 6" FL(6"J"2XF.Û(<T:`<TH Jä< 8`(T< ¦>. ÓJ.<<ZF. JÎ 6. J`J. *L<V:. ¦B.\‘ (. 60 SOBÓR N ICEJSKI I (325) Fb(PLF4H 6" •6"J"FJ"F\" J−H ¦6680F\"H. •. I"ØJ" ß:Ã< •<"(6"\TH *4.2X:.

II: Testi teologici e spirituali in lingua greca dal IV al VII secolo. że i dotychczas nigdy nie miałem zwyczaju używać takich stwierdzeń. ani żadnych dalszych tego rodzaju dodatków. 7). H. Ponadto nie wydawało się nie na miejscu potępić sformułowanie: «[Syn] nie istniał zanim nie został zrodzony». 46 Euzebiusz potępia stwierdzenie. Fondazione Lorenzo Valla 1986. przedstawioną wcześniej. 17. jak słusznie przedtem się przeciwstawiałem i aż do ostatniego momentu. 31). Według M. . 8 brakuje całego punktu 16. 556-557n. który uznawał istnienie Syna Bożego dopiero od narodzenia z Maryi (por. Uznałem za konieczne. przyjąłem bez sprzeciwu brzmienie nie budzące żadnych zastrzeżeń. t. ani też: «Był kiedyś [czas]. skoro zapobiega używaniu określeń nie poświadczonych przez Pisma. napisać do was o tych wszyst- kich sprawach i wyjaśnić wam dokładnie motywy mego wahania i wyrażenia zgody [na decyzję soboru]. Mocą wszystkiego co istnieje i ze względu na to zawsze identyczny z sobą samym. podobnie jak zawsze Panem i zawsze Zbawicielem. że Syn Boży istniał zanim narodził się według ciała46 . że «[Syn] nie istniał zanim nie został zrodzo- ny» w sensie istnienia przed zrodzeniem cielesnym z Maryi. 45 W wersji SOKRATESA SCHOLASTYKA . Jeśli tedy w żadnym piśmie natchnionym przez Boga nie ma stwierdzenia: «[Syn Boży powstał] z niczego». Jednakże po przeprowadzeniu uważnej analizy znaczenia terminów. że nie nastręcza ona żadnych obaw. Simonetti'ego zmienia jego sens. rzeczą absurdalną wydawało się głoszenie i rozprzestrzenianie podobnych tez. Wyraziłem swą zgodę na tę słuszną decyzję tym chętniej. w: Gregorianum 82/1 Roma 2001. Wydaje się jednak. że prawdziwym powodem sporu była polemika z poglądami Pawła z Samosaty. HK 1. Il Cristo. [Synem] Ojca. umiłowani. gdyż – jego zdaniem – chodziło o odwieczne zrodzenie Boże negowane przez Ariusza (por. póki raziły mnie sformułowania inaczej napisane. ponieważ wszyscy się zgodzili. Le ragioni della convocazione del Concilio Niceno da parte di Costantino il Grande. a cura di M. gdy treść przyjętego sformułowania wydała mi się całkowicie zgodna z moją własną formułą. 1645 . zawsze Ojca. ponieważ zanim został doko- nany akt zrodzenia. a następnie wykazać. kiedy nie istniał». Przez to przecież powstało całe to zamieszanie i anarchia w Kościele. List Euzebiusza z Cezarei do swego Kościoła 61 uważałem. był Mocą Ojca w stanie niezrodzenia. że Syn stosownie do swego Bożego zrodzenia jest uprzedni do wszystkich wieków. Już nasz najmilszy Bogu cesarz w swoim słowie wyjaśnił. Simonetti.PIETRAS.

62 .

63 S OBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) .

64 .

ale za to przeczył prawdziwości człowieczeństwa Chrystusa. Używał on pojęcia homoousios w znaczeniu zupełnej jedności Ojca i Syna. było opowiedzenie się za nim przez paru biskupów posądzonych o herezję. gdyż odwiecznie tworzy z Nim jedną osobę. w latach pięćdziesiątych. że Konstantynowi nie zależało szczególnie akurat na tym wyznaniu wiary. który co prawda nie oddalał się od nicejskiego. biskupi wraz z towarzyszącymi im osobami rozjechali się do domów bez specjalnych zamiarów propagowania podpisanego tam wyznania wiary. Nieco później. Jednym z głównych tego powodów. że po zakończeniu obrad Soboru Nicejskiego. Nadal przeważała niechęć do określenia homoousios i w kolejnych sformułowaniach wiary starano się tego słowa unikać. czy sposób objawiania się. przedstawione mu później przez Ariusza. że biskupi pozostali podzieleni. Tylko w tym znaczeniu może być nazywany prawdziwym Synem. to znaczy bardziej ducho- wego znaczenia terminu. Zapamiętano. Dotyczyło to przede wszystkim Marcelego z Ancyry. który nadawał mu znaczenie monarchiańskie. 65 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) WPROWADZENIE Można odnieść wrażenie. nie widząc między Nimi żadnej ważniejszej różnicy niż postać. że urodził się z Maryi. Faktem jest. skoro przyjął za dobrą monetę zupełnie inne. gdyż za- częły mnożyć się synody. jako wewnętrzna Bogu moc (dynamis). dołączył do nich Apolinary z Laody- cei. W po- wszechnym przekonaniu zapewne uważano te wysiłki za próżne. Niewiele oddalał się od niego w poglądach trynitarnych biskup Antiochii Eustacjusz. na których starano się ułożyć inne credo i dostar- czyć je cesarzowi zamiast nicejskiego. Jego zda- niem Syn jest współistotny Ojcu. a raczej po uroczystościach rozpoczynających dwudziesty rok panowania cesarza Konstantyna. Wydaje się też. . narażając się na oskarżenie o herezję z innej strony. że został tam potępiony i skazany na wygna- nie Ariusz i że starano się opisać należycie bóstwo Jezusa Chrystusa.

który zdobył sobie zaufanie Grzegorza z przewrotnym zamiarem zastąpienia go czym prędzej. Warto zauważyć. Pod koniec rządów Walensa biskupem stolicy był arianin Demofil. Warto też zaznaczyć. Toczyły się wręcz regular- ne bitwy. Cieszył się on jednak po- parciem cesarza. Odtąd Rzym zaczął traktować wszystkich przeciwników obu biskupów za zwolenników arianizmu. kiedy Marceli z Ancyry został w Rzymie poproszony o wyłusz- czenie swego stanowiska. Po powrocie Liberiusza zwolennicy Feliksa nie chcieli łatwo ustąpić. Panarion 72. wcześniej wy- święconego już na biskupa Sasimy. że nie przyjął on tytułu pon- tifex maximus. W Kon- stantynopolu urzędował w małej kaplicy zwanej Anastasis. Gru- pa jego przeciwników wybrała sobie Grzegorza z Nazjanzu. zwany później Wielkim. Kilku biskupów egip- skich konsekrowało go i rozpoczęła się formalna schizma. a inna Damazego. Nawet śmierć Feliksa w listo- padzie 365 roku i Liberiusza we wrześniu 366 roku nie przerwała tumultów. Teodozjusz jed- nak wypędził biskupa ariańskiego i poparł Grzegorza. Walentyniana I. Do 378 roku panował na Wschodzie cesarz Walens. Wspomniane problemy sta- nowiły tło dla sporów doktrynalnych. popierający arian różnych frakcji. EPIFANIUSZ. 2. którzy nie chcieli mieć nic wspól- nego z Atanazym. 1 Por. a jego zachodni kolega Gracjan w tym samym roku zrzekł się go i – konsekwentnie – rozwiązał wspólnotę westalek. Na tej podstawie został uznany za orto- doksa. . a nawet na domiar złego miało rzekomo dojść do wymordowania 137 zwolenników Ursyna przez ludzi Damazego. W 357 roku cesarz Konstans zesłał papieża Liberiusza. a później z Bazylim z Cezarei czy Piotrem z Aleksandrii. by zwolenników Ursyna zniechęcić do pozostawania w Rzymie. Grupa duchownych i świeckich wybrała na papieża diakona Ursyna. wobec zarzutów ze Wschodu. Na Zacho- dzie również nie było spokojnie. Podziały były jednak głębsze: w Antiochii na przykład aż pięciu biskupów przewodniczyło różnym wspólnotom i walczyło o hegemonię. «nawróconego» zwolennika Feliksa. podobnie jak i Atanazy. tak zwany Symbol Apostolski. a na jego stolicy zainstalował Feliksa. gdzie jednak nigdy nie pojechał. który zrobił wszystko. Zależało mu na pokoju religijnym w cesarstwie i wi- dział ostoję w wierze bronionej przez biskupów najważniejszych stolic. to jest Rzymu i Aleksandrii. że w 341 roku.66 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) Na polu doktrynalnym nic szczególnego – ani za ani przeciw nicejskiemu credo – się nie działo: po prostu było ono ignorowane. przedstawił papie- żowi Juliuszowi wyznanie wiary kościoła rzymskiego. Piotr z Alek- sandrii wysłał tam Maksyma Cynika. to znaczy w praktyce tych. Walensa na tronie cesarza Wschodu zastąpił w 379 roku Teodozjusz. a nie credo nicejskie1.

9. a na jego miejsce wybrano Nektariusza. Za wydaniem G. PL 69. PL 67. czy też dokument oryginalny. Gdy przyjechali spóźnieni biskupi egipscy (mogli wypłynąć dopiero po «otwarciu morza». Alberigo. Uznali oni Grzego- rza za «prawdziwego» biskupa i unieważnili święcenia Maksyma (por. który informuje pa- pieża Damazego o postanowieniach Soboru i podaje interpretację niektó- rych sformułowań wyznania wiary. CCO 43- 44. PG 82. Spośród kanonów uważanych za soborowe. D OSSETTI. L. BIBLIOGRAFIA: Credo: Akta Soboru Chalcedońskiego. 14. GCS 19 (1954). Tekst łaciński kanonów 1-4: Dionizy Mniejszy. To skło- niło Grzegorza do ustąpienia. a siódmy pochodzi z listu biskupa Gennadiosa z Kon- stantynopola do biskupa Antiochii Martiriosa (459-570). Alberigo (por. Dwa następne zostały uchwalone na synodzie w roku następnym. Kanon 7: CCO 43n. Il Simbolo di Nicea e di Costantinopoli. chcieli poprzeć Maksyma. PG 82. ka- non 4). że obrady zakończyły się 9 lipca. bez pretensji do powszechności. raczej jednak co do zawartości. jako synod biskupów wschodnich. 5-6 – TEODORET Z CYRU. niż wierności literze. List synodu z 382: TEODORET Z CYRU . 293. tylko pierwsze cztery zosta- ły ułożone na Soborze i były znane na Zachodzie oraz przełożone na łacinę przez Dionizego Małego. Herder Roma 1967. 2. Joannou. zmiany te musiały zająć sporą część czasu ich trwania. ułożony na podstawie innych wyznań wiary. GCS 19 (1954) 289-294. 13. Historia tripartita IX. ACO część 2. bibliografia) przytaczamy zatem tekst listu synodu konstantynopolitańskiego z roku 382. Credo ustalone na Soborze stało się oficjalnym wyznaniem wiary Ko- ścioła. Stąd też Credo tego Soboru najczęściej określa się jako nicejsko-konstantynopolitańskie. Tekst łaciński kanonów 5-7 pochodzi z wydania G. Historia ecclesiastica 5. Wprowadzenie 67 Sobór został zwołany przez Teodozjusza na maj 381 roku. . 1212. Istnieją spo- ry co do tego. Wersja łacińska: KASJODOR. kanon 7 – list Kościoła aleksandryjskiego. G. 9. HE 5. czy jest to tylko przeróbka Credo z Nicei. III. CCO 45-54. Bio- rąc pod uwagę fakt. Edizione criti- ca. 1211-1218. Kanony: 1-4 – Zbiór Jana Scholastyka w: P. czyli po 25 maja). 1130-1133. Niewątpliwie w opinii samych Ojców Soborowych jest to «wiara nicejska».-P. W kolekcjach wschodnich utworzyły one jeden zbiór. Nie zachował się żaden dokument Soboru poza wyznaniem wiary i ka- nonami. zatwierdzonym na Soborze Chalcedońskim w 451 roku.

<@< 6"Â FL<*@>". ex patre proceden- tem.ÆH ª<" 1.JXD"< FTJ0D\"< 6"J.<@< :. in unam catholicam et apostolicam ecclesiam..J@.`:.< . (.82`<J" .T@B@4`<.<@<.ÆH J@×H 15 @ÛD"<@×H 6"Â 6"2. cuius regni non erit finis2 .Î< •8024<Î< ¦6 2. confitemur unum baptisma in remissionem peccatorum4et expectamus resurrectionem mortuo- 40 rum et vitam futuri saeculi.6Dä< 6"Â . BV<JT< 6"Â •@DVJT<q 6"Â . JÎ< *4z º:H J@×H •<2DfB@LH 6"Â *4 J¬< º:.@Ø JÎ< :@<@(. visibilium omnium et invisibilium. qui propter nos homines et nostram salutem descendit et incarnatus est de spiritu sancto et Maria virgine humanatus est et crucifixus pro nobis est sub Pontio Pilato et sepultus et tertia die resurrexit et ascendit in caelis et sedit ad dexteram patris 35 et iterum venturus cum gloria iudicare vivos et mortuos.T¬< J@Ø :X88@<J@H "Æä<@H. natum non factum. qui locutus est per prophetas.<−.82`<J" ¦6 Jä< @ÛD"<ä< 6"Â F"D6T2X<J" ¦6 B<.b:"J@H (\@L 6"Â 9"D\"H J−H B"D2X<@L 6"Â ¦<"<2DTBZF"<J" FJ"LDT2X<J" J.<@<. deum ex deo.L`:.Î< B"JXD" B"<J@6DVJ@D".< «< $VBJ4F:" .<<02X<J" @Û B@402X<J". *4z @â J 10 BV<J" ¦(X<.`:.6D@bH. cum patre et filio coadorandum et conglorificandum.>4” J@Ø B"JDÎH 6"Â BV84< ¦DP`:.F4< :"DJ4ä<4q BD@F*@6ä:. NäH ¦6 NTJ`H. JÎ< ¦6 J@Ø B"JDÎH (.ä<J"H 6"Â <. 2. omousion patri. amen. 25 EXPOSITIO FIDEI CL PATRUM Credimus in unum deum patrem omnipotentem.<@< ¦< *. JÎ ¦6 J@Ø B"JDÎH ¦6B@D. lumen ex 30 lumine.< •<VFJ"F4< <.<<02X<J" BDÎ BV<JT< Jä< "Æf<T<1.ÆH –N. ex patre natum ante omnia saecula1. Ò:@@bF4@< Jè B"JD\.F4H Jä< D<r B"JXDT< 5 A4FJ. factorem caeli et terrae.b@:.\"H @Û6 §FJ"4 JX8@H2q 6"Â . JÎ F×< B"JDÂ 6"Â LÊè FL:BD@F6L<@b:.ÆH :\"< (\"< 20 6"2@846¬< 6"Â •B@FJ@846¬< ¦6680F\"<q Ò:@8@(@Ø:.ÆH JÎ B<.J *`>0H 6DÃ<"4 . JÎ 8"8−F"< *4 Jä< BD@N0Jä<q . et in spiritum sanctum3. . B@40J¬< @ÛD"<@Ø 6"Â (−H ÒD"Jä< J. deum verum ex deo vero. per quem omnia facta sunt. ßB¥D º:ä< ¦BÂ A@<J\@L A48VJ@L 6"Â B"2`<J" 6"Â J"NX<J" 6"Â •<"FJV<J" J± JD\J® º:XD‘ 6"J JH (D"NH 6"Â •<. hoc est eiusdem cum patre substantiae.Ø:" JÎ (4@<3. •:Z<.ÆH ª<" 6bD4@< z30F@Ø< OD4FJÎ< JÎ< LÊÎ< J@Ø 2. @â J−H $"F48. dominum et vivificatorem. 68 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) }+62. JÎ 6bD4@< 6"Â .@Ø •8024<@Ø. et in unum dominum Iesum Christum filium dei unigenitum.

światłość ze światłości. którego panowaniu nie będzie końca2. który przemawiał przez proroków. Sens uzależniony jest od postawienia interpunkcji. Pana i Ożywiciela. który głosił ostateczny powrót Syna i Jego królestwa do Ojca. co wiązałoby się ze «zniknięciem» Syna jako odrębnej Osoby Boskiej. I w Du- cha Świętego3. po- niósł mękę i został pogrzebany i zmartwychwstał trzeciego dnia według Pi- sma. Stworzyciela nieba i ziemi. W jeden. powszechny i apostolski Kościół. który od Ojca pochodzi. zrodzonego z Ojca przed wszystkimi wiekami1. Amen. przez którego wszystko się stało. syna Bożego jednorodzonego. że ta sama treść mieści się już w homoousios. który dla nas ludzi i dla naszego zbawienia zstą- pił z nieba i przyjął ciało za sprawą Ducha Świętego z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem. i znowu przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych. wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych. Został ukrzyżowany za nas pod Poncjuszem Piłatem. 4 Inna możliwa lektura to: «W jednym świętym. powszechnym i apostolskim Kościele wyznajemy jeden chrzest dla odpuszczenia grzechów». którego należy czcić i wielbić wraz z Ojcem i Synem. 69 WYZNANIE WIARY 150 OJCÓW Wierzymy w jednego Boga Ojca Wszechmogącego. 3 Credo nicejskie kończyło się w tym miejscu. Boga prawdziwego z Boga prawdziwego. 2 Wyrażenie podkreślające trwałość Chrystusowej ekonomii zbawienia wbrew Marcelemu z Ancyry. Wyjaśnienia Atanazego (De synodis) i precyzacje Ojców Kapadockich doprowadziły do przekonania. współistotnego Ojcu. święty. poniżej przypisy 7 i 27). Wyznajemy jeden chrzest dla odpuszczenia grzechów4. 1 Opuszczono nicejskie «z istoty Ojca». Oczekujemy zmartwychwstania umarłych i ży- cia w przyszłym wieku. . i wstąpił do nieba i siedzi po prawicy Ojca. zrodzonego a nie uczynionego. i w jednego Pana Jezusa Chrystusa. Dodatek konstantynopolitański był zapewne spowodowany aktywnością duchoburców (pneumatomachów) w cza- sie Soboru (zob.

6"Â Jä< ÏN.\<0< 6LD\"<.4<4"<ä<10 6"Â J¬< •B@884<"D4"<ä<11. 6"Â •<"2. A.Ã ¦B\F6@B@< •88@JD\‘ 15 ¦6680F\‘ ¦B4$"\<.F4<.ÇJ@L< . qui apud Nicaeam Bythiniae convenerunt.Û<@:4"<ä< ³(@L< •<@:@\T<5. 6"Â Æ*46äH J¬< Jä< .4< JH ¦6680F\"H13. sed iuxta canones Alexandrinus antistes quae sunt in Aegypto regat solummodo.DÂ J@Ø :X<.DÂ J−H 6"2z ©6VFJ0< *4@\60F4< .:"J4F:@Ø "ÊD. #.J0:X<" •FV8. et de privilegiis quae Alexandrinis. Ut ea quae apud Nicaeam constituta sunt.<@:@2.Û*@>4"<ä< 6.F$. et de anathe- matizandis haereticis Non rescindendam fidem patrum trecentorum decem et octo.LJ" 6"Â B. quae sunt extra terminos sibi praefixos13. et specialiter eunomianorum vel anomianorum5 et arianorum vel eudoxianorum6 et machedonianorum vel Spiritui sancto resi- stentium7 et sabellianorum8 et marcellianorum9 et photinianorum10 et apollina- rianorum11.?.J46ä< 5 9¬ •2.DÂ •<"2.884"<ä<8 6"Â J¬< :"D6. anathe- 30 matizandum omnem haeresem. 70 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) 5!.ØF4 6"Â 5T<FJ"<J4<@LB@8\J"4H J"ÃH :. Antiochenis Constantinopolitanisque debentur12 Qui sunt super dioecesin episcopi.ÛJ">\"H. 20 CANONES 25 I.\T< .\T< .884"<ä<9 6"Â 10 J¬< NTJ. Et 40 orientis episcopi orientem tantum gubernent servatis privilegiis. 35 II.F4 BD. accedant nec eas hac praesumptione confundant.46"\‘ <.46"\‘ J−H #42L<\"H FL<.J.ÇJ@L< B<.D@D\@4H ¦6680F\"4H :¬ ¦B4$"\<.+E !.4"<ä< .4< :0*¥ FL(PX. quae Nicaenis .\"H ¦B\F6@B@< J ¦< !Æ(bBJå :`<@< @Æ6@<@:. 6"Â ÓJ4 @Û *.82`<JT<.4< ¦6. 6"Â J¬< F"$. De dispositione singularum dioeceseon.Ã<.:"J4F2−<"4 BF"< "ËD. immota permaneant. •88 :X<. nequaquam ad ecclesias. 6"Â J¬< Jä< •D.L:"J@:VPT<7.48@:X<T< !Æ(LBJ\@4H 6"Â z!<J4@P. 6"Â J¬< Jä< º:4"D. A. sed manere eam firmam et stabilem.(V8"4H B`8.4< 12 I@×H ßB¥D *4@\60F4< ¦B4F6`B@LH J"ÃH ßB.ÃF2"4 J¬< B\FJ4< Jä< (\T< B"JXDT< Jä< ¦< .4< J ¦< .>"<*D. •88 6"J J@×H 6"<`<"H JÎ< :¥< z!8.

że Boski Logos zajmował w Jezusie Chrystusie miejsce ludzkiej duszy rozumnej. powyżej Sobór Nicejski I. kan. 175-178). o przywilejach na- leżnych wielkim miastom w Egipcie. 12 Por. który głosił. należy też wyłączyć każdą herezję. synod w Sardyce (342/ 343). 3. Por. 9 (CSP 110-111). kann. wprowadzenie. 10 Diakon Fotyn był zwolennikiem Marcelego z Ancyry i razem z nim głosił jedność Bożej Monady. co zostało ustanowione w Nicei ma pozostać niezmienione i o wyłą- czeniu heretyków Wyznania wiary świętych Ojców zebranych w Nicei w Bitynii nie wolno zmieniać. Kanony: 1-2 71 K ANONY USTALONE NA S OBORZE I. któ- rzy uważali się za uprawnionych do ingerowania w inne Kościoły. 12 (CSP 162-163. kann. 11 Od Apolinarego z Laodycei. 9 Od Marcelego z Ancyry (zm. które są poza granicami ich okręgów kościelnych13. II. działającego wówczas radykalnego arianina głoszącego cał- kowitą inność istoty Syna względem Ojca. oraz Antiochii i Konstantynopolo- 12 wi. że jest tylko jedna Osoba Boska objawiająca się na różne sposoby (modi). 7 Słowo utworzone prawdopodobnie przez Atanazego określającego nim tych. 11. a szczególnie herezję eunomian czyli anomejczyków5. 24). Syna i Ducha. 5 Od Eunomiusza. którzy uznawali bóstwo Syna Bożego. 6 Zwolennicy bpa Eudoksjusza. O dobrym uporządkowaniu poszczególnych diecezji. ponieważ ma początek i odrębną wolę. Po końcu świata znów będzie tylko jeden Bóg bez rozróżnienia Ojca. 13 Kanon wymierzony przede wszystkim w aspiracje biskupów Aleksandrii. ok. czyli poglądu. To. marcelian9. żyjącego w II wieku zwolennika monarchianizmu moda- listycznego. 6. Przykładem tego było popieranie przez Piotra samozwańczego biskupa Maksyma w Konstantynopo- lu przeciwko Grzegorzowi z Nazjanzu. biskupowi nie wolno angażować się w sprawy cudzego Kościoła Biskupi należący do jednej diecezji nie powinni angażować się i wtrącać w sprawy Kościołów. że Syn jest niepodobny do Ojca. fotynian10 i apolinarystów11. lecz należy je zachować z całą jego mocą. arian lub eudoksjan6 i półarian czyli pneumatomachów7. 374) głoszącego istnienie Trójcy jedynie w aspekcie ekonomii zbawienia. uważanego za nieosobową moc Boga. . 7 a także Kanony apostolskie 14. 8 Od imienia Sabeliusza. 35 (CSP 14. ale negowali je odnośnie do Ducha Świętego. zgodnie z kanonami biskup Aleksandrii zajmuje się tylko sprawami Egiptu. który głosił. 34. wykluczającą realne istnienie Syna i Ducha jako odrębnych Osób. a także [herezję] sabe- lian 8. synod w Antiochii (341).

sicut Nica- eno constat decretum esse concilio.F4 J@Ø 2.4D@J@<\‘ ³ J4F4< – 88"4H @Æ6@<@:\"4H ¦6680F4"FJ46"ÃH.DÂ J−H 6"J 9V>4:@< •2XF:@L P. '. quod illa. Servata vero quae scripta est de gubernationibus regula manifestum est.DÂ J@Ø :. quae 30 sunt per unamquamque provinciam.DÂ "ÛJÎ< 6"Â Jä< B"Dz "ÛJ@Ø (.TH ¦B\F6@B@< §P.F$.<XF2"4 20 ´ . qui ab ipso in quolibet gradu clerici sunt ordinati. 6"Â J@×H J−H A@<J46−H J J−H 5 A@<J46−H :`<@<.(D"::X<@L B. IH 10 *¥ ¦< J@ÃH $"D$"D46@ÃH §2<. provinciae synodus dispenset. 9V>4:@< ¦B\F6@B@< (. et Thraciarum.J JÎ< {Cf:0H ÓJ4 *. Asianae quoque dioeceseos epi- 25 scopi ea solum quae sunt in dioecesi Asiana dispensent. guber- nent.4"<. in irritum deducta esse videantur. quae est patribus instituta. :ZJ.4< ¦BÂ P.Ã<.É<"4.TH IÎ< :X<J@4 5T<FJ"<J4<@LB`8.<@:X<T< •6LDT2X<JT<. òFJ. canonibus ecclesiae Antiochenae tributa sunt14.46"\‘ ñD4F:X<". IV. J J−H 1D‘646−H :`<@<q •68ZJ@LH *¥ ¦B4F6`B@LH ßB¥D *4@\60F4< :¬ ¦B4$"\<. A.F$.<@:X<0H. quae Constantinopoli facta est. quae ab eodem perpe- 40 trata sunt.bJ. 72 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) J@×H *¥ J−H •<"J@8−H ¦B4F6`B@LH J¬< •<"J@8¬< :`<0< *4@46.Ã<.É<"4 "ÛJ¬< <X"< {Cf:0<. .\T< J± z!<J4@PXT< ¦6680F\‘14.T< 6"<`<@H .J JÎ< {Cf:0H ¦B\F6@B@< *4 JÎ .4D@J@<\"H A.ÃF2"4 PD¬ 6"J J¬< 6D"JZF"F"< ¦BÂ Jä< B"JXDT< FL<Z2. cum omnia. De inlicita Maximi ordinatione 16 De Maximo cynico et eius inordinata constitutione. 6"J J ¦< .4D@J@<02X<J"H ¦< @Êå*ZB@J.4 (.\6"4"< BD. $"2:è 68ZD@L.4< J BD. Necnon et Ponti episco- pi ea tantum quae sunt in Ponto. Ut secundus post Romanum episcopum Constantinopolis episcopus sit Verumtamen Constantinopolitanus episcopus habeat honoris primatum pra- 35 eter Romanum episcopum.DÂ Jä< *4@46ZF. placuit neque Maximum episcopum fuisse vel esse nec eos.D@H Ò 5T<FJ"<J4<@LB`8. 6"Â J@×H J−H 1D‘646−H. 6"Â J@×H J−H z!F4"<−H *4@46ZF.DÂ 9">\:@L J@Ø 6L<46@Ø16 6"Â J−H 6"Jz "ÛJÎ< •J">\"H J−H ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8.4.TH ¦B4F6`B@LH J 6"J J¬< z!F4"<¬< :`<0< @Æ6@<@:. A. Non vocati autem episcopi ultra suam dioecesim non accedant propter ordinationes faciendas vel propter alias dispensationes ecclesiasticas. ñH J 6"2z ©6VFJ0< ¦B"DP\"< º J−H ¦B"DP\"H Fb<@*@H *4@46ZF.@Ø ¦6680F\"H @Æ6@<@:. Ecclesias autem Dei in barbaricis gentibus constitutas gubernari convenit iuxta consuetudinem. J@×H B"Dz "ÛJ@Ø P.15 ). propterea quod urbs ipsa sit iunior Roma15. quae in Thraciis sunt.Ü*08@<. :ZJ. ML8"JJ@:X<@L *¥ J@Ø (. BV<JT< 6"Â Jä< B. III.Ã" J−H 15 J4:−H :. NL8"JJ@:X<T< Jä< ¦< J@ÃH 6"<`F4 J@ÃH 6"J .

z powodu argumentacji politycznej: Konstantynopol wysunął się na czoło z racji swej stołeczności. że Maksym nigdy nie był biskupem ani nie jest nim dziś. Święcenia udzielane przez Maksyma są nieważne Co do Maksyma Cynika 16 i nieporządków. 14 Por. co dotyczy kościoła Pontu. a nie apostolskiej fundacji Kościoła. co on sam uczynił. Biskupi nie powinni bez specjalnego zaproszenia udzielać święceń ani wykonywać innych czynności swego urzędu poza obszarem swojej die- cezji. co dotyczy Tracji. IV. oświadczamy. że zgodnie z zaleceniami synodu w Nicei. powyżej przypis 12. jest nieważne. jak również ci. III. ponieważ wszystko. a biskupi Pontu nad tym. zachowane zostają przywileje przyznane kościołowi w Antiochii w kanonach nicejskich14. Według tej zasady jest rzeczą jasną. powyżej: wprowadzenie. którzy byli przez niego wyświęceni na jakikolwiek stopień duchowny. biskupi diecezji Tracji nad tym. Kanony: 2-4 73 biskupi Orientu zajmują się tylko Orientem. władza synodu prowincji reguluje wszystkie sprawy tej samej pro- wincji. należy nimi zarządzać zgodnie z obyczajem przyjętym przez na- szych ojców. . 15 Kanon uważany na Zachodzie za nie do przyjęcia. 16 Zob. Biskup Konstantynopola jest drugi po biskupie Rzymu Biskup Konstantynopola powinien mieć honorowe pierwszeństwo po bi- skupie Rzymu. także więc przywileje Rzymu postrzegano tam jako związane z cywilną rangą miasta. ponieważ to miasto jest Nowym Rzymem15 . które z jego powodu powsta- ły w Konstantynopolu. Co się tyczy kościołów Bożych znajdujących się wśród ludów barba- rzyńskich. Biskupi diecezji Azji czuwają jedynie nad sprawami dotyczącymi Azji. czego dokonano ze wzglę- du na niego i wszystko.

F`<J. B46D`J."D`H. PD`<@H Jä< *4T(:ä< 15 <.T<. (D BVD. Brittonio. Velut ignoranti vestrae reverentiae insinuare atque narrare multitudinem passionum ab ariana potentia nobis saepius illatarum.D(@< J 6"2z º:H 6D\<.H º:H P.D4"<è.("8@B`8.4<. 5 z!<.8. z!:$D@F\å.4"< ñH *.JXD"< º(@b:.FJVJ@4H •*. ut ita dicamus. J@4@ØJ@\ J4<. z!P@8\å.H 6"J JÎ< :"6VD4@< 25 EPISTULA CONSTANTINOPOLITANI CONCILII AD PAPAM DAMASUM ET OCCIDENTALES EPISCOPOS 17 1.ÆH JH ©"LJä< ¦6680F\"H *4 :LD\T< ¦B"<Z6"F4 28\R.4 5T<FJ"<J4<@LB`8.4 {Cf:®.@FX$. ¦< 6LD\å P"\D. Acholio.4< ßBÎ F:46D`J0J@Hq Ó J. IÎ :¥< ñH •(<@@ØF"< *4*VF6.Ã< J"ØJ" @ÍH ¦PD−< FL<"8(. Quidam vero etiam ab exsi- .ÆB. 2. Jä< *¥ 6"Â J.808L2`F4< ¦< J± :. ut pro sui parvitate latere potuissent. ut adhuc egeatis discere. B. quos certum est condolere.:\å .H *.4<"<.D" Jä< ¦BÂ J−H •88@JD\"H ¦BÂ J−H @Æ6.8.("8@B`8.6@:\F20 J 8.\R"<"q J4<¥H *¥ 6"Â 20 :.B@<2`F4 :`<@<.D4JJÎ< ÇFTHq @ÜJ.Ã<.4.H @Ê B.4T2X<J.808L2`JT< ¦< J± :.8N@ÃH 6"Â FL88. º (\" Fb<@*@H Jä< ÏD2@*`>T< ¦B4F6`BT< Jä< FL<.4< J¬< ß:.D4FP`<J.4 FL<.4"< 6"Â 10 *40(. #"F48. Basilio et reliquis sanctis epi- scopis in maxima Roma collectis. Valeriano. 8\2@4H B"Dz "ÛJä< J. #D\JJT<4.H ñH 8"<2V<. )":VFå.H 2L:è. post innumeras tribulationes ad ecclesias proprias sunt reversi. forsitan supervacuum est.\"H. @ÜJ.J46ä< B.\å 6"Â J@ÃH 8@4B@ÃH (\@4H ¦B4F6`B@4H J@ÃH FL<.4"<ä< *L<"FJ.F:ä< . Dominis honorabilibus atque venerandis fratribus et comministris Da- maso.ÃF2"4 J@Ø :"2. Ambrosio. §<"L8@< §J4 NL8VJJT< J¬< :<Z:0< @Û J@ÃH B.D4B.\"H ßBX:. Sed neque tales nos constrinxere tempe- 35 states.B@<2`JT< @Æ6. •88 6"Â J@ÃH *4z •(VB0< J Jä< B. 5LD\@4H J4:4TJVJ@4H 6"Â . Hesterno enim. Aliorum 40 vero in exsilio defunctorum funera revocata sunt.4J@LD(@ÃH.Û8"$. sed adhuc memoriam servat antiquam.Ã< §J4 6"Â BDf0< @Ê :¥< Jä< J−H ¦>@D\"H 8L2X<J. in Domino salutem. Non enim ita negligere vestram credimus sanctitatem.4:ä<.4@L:X<@4Hq P2¥H (D ñH . ?Û"8. Neque tempus persecutionis est novum. aut hodie exsiliorum vinculis resolu- ti.Û8V$. non solum in his qui passi sunt.4< J¬< ß:.2" 2. sancta synodus orthodoxorum episcoporum 30 congregatorum in maxima civitate Constantinopoli.@<J4 Jè Jä< "ÊD. sed etiam in eis qui participes sunt illorum quorum proprias indicant passiones.82`<JT< ¦B4F6`BT<17 1. 2.JXD"< .ÃF2"4 Jä< B"20:VJT< JÎ B8−2@H Jä< ¦B"P2X<JT< º:Ã< B"D J−H Jä< •D. 74 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) z+B4FJ@8¬ Jä< ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8.4T2X<JT< ¦< J"ÃH ¦>@D\"4H ¦B"<.J J¬< J−H ¦>@D\"H ¦BV<@*@< §J4 $DV.

Lecz nawałnice. któ- re w nas uderzają. Ale po powrocie z wygnania niektórzy narazili się na wrzący gniew heretyków i w swojej ojczyźnie musieli wytrzymywać gorsze przykrości niż na obcej ziemi. Anemiuszowi. powodowani miłością. Numeracja wyróżniona tłustym drukiem pochodzi od wydawców. Britonowi. po niezliczonych udrękach powrócili do swoich kościołów uwolnieni z wię- zów wygnania. [przesyła] pozdrowienie w Panu. jak błogosła- 17 List adresowany do papieża Damazego i biskupów Zachodu ze zgromadzenia biskupów zebranych na synodzie w Konstantynopolu w 382 roku. mają je żywo w pamięci nie tylko ci. Nieodległy jest czas prześladowań. Najczcigodniejszym panom i najwielebniejszym braciom oraz współ- sługom. bo z pewnością te fakty nie są Ci nieznane. święty synod ortodoksyjnych biskupów zgro- madzonych w wielkiej stolicy Konstantynopolu. współ- czuli z prześladowanymi. można powiedzieć. 75 LIST BISKUPÓW ZEBRANYCH W KONSTANTYNOPOLU17 1. są tak wielkie. którzy wtedy cierpieli. Damazemu. Jesteśmy przekonani. 2. lecz także ci. Walerianowi. Ambrożemu. że nie możemy dłużej o nich milczeć. powrócić mogły tylko ich szczątki. Acholiuszowi. którzy zebrali się w wielkim mieście Rzymie. Rzeczą być może zbyteczną jest wyjaśniać Waszej wielebności i przed- stawiać szczegółowo. Wczoraj albo przedwczoraj. którzy. komu słusznie należy się współczucie. a że wielu wygnanych zmarło. że Wasza Pobożność nie lekceważy naszych spraw. Bazyliuszowi i pozostałym świętym biskupom. obrzucani byli przez nieprzyjaciół kamieniami. jak wiele cierpień wyrządziła nam przemoc ze strony arian. ale uważa za konieczne dowiedzieć się. .

et in nullo segnes ad 40 ecclesiae laesionem. Nobis itaque tempus et labor maximus necessarius fuit.$.\"4H JÎ Fä:" J−H ¦6680F\"H ¦6<@F08.< .H ¦B"<"FJVF. Propter haec itaque gratias Deo referimus: quia et per tantas tribulationes servos corripit suos. ÇFTH :¥< ¦B.ÆH J¬< Jä< ¦6680F4ä< $8V$0<q µ< :¥< 20 @Þ<.D ¦6 :"6DH •DDTFJ\"H J"ÃH 6"J :46DÎ< ¦B4:.ÛF.@<J@H. 3.0:\"H 6"Â BD@FJ4:ZF. ut.F:TJZD4" J\H —< ¦>"D42:ZF"F2"4 *b<"4J@.T<. denuo reparare. ÇFTH *¥ 6"Â J@Ø N48"<2DfB@L 2. 6"Â 6"J JÎ B8−2@H Jä< @Æ6J4D:ä< "ÛJ@Ø 10 BV84< ¦>Z("(. BDÎH J¬< •DP"\"< J−H .J46ä< 6"J"FP. diligentia paulatim adhibita.4H ¦B802b<20F"< ßB¥D •D42:`<.@<J. et ferventi haereticorum furore detenti. . et ecclesias. I@bJT< :¥< @Þ< Jè 2. populos commoventes. •<J4FL<V>. iniurias atque vincula. sicuti beatus Stephanus.< J−H Jä< *4T(:ä< 15 •B088VP2"4 FN@*D`J0J@H 6"Â JH ¦6680F\"H PD@<\TH B"D Jä< "ÊD.4H.H @Û*¥< . et secundum multitudinem miserationum suarum deduxit nos rursus ad refrigerium19 . quis nu- merare valebit ad singula? Omnes enim tribulationes vere super nos multiplica- tae sunt ultra numerum.Æ J :V84FJ" *@6@Ø:. quoniam valde peccavimus. lio remeantes. Aut certe 30 clemens Dominus passionum multitudine nos voluit exercere. Hoc ete- nim modo putabimur persecutionibus acerrimis liberari.b@<J. –88@4 *4"N`D@4H 6"J">"<2X<J. 5"Â (D .F2"4. Ë<z òFB. Ï6<@Ø<J. priscam pietatis redderet sanitatem.\"H ß(4.4H B`8. necessarium huic operi tempus.4H 6"Â *. amariora quam in exsilio in propriis sunt perpessi... Alii 25 diversis macerati sunt suppliciis. ex ipsis pascuis oves abripiunt: collectas facere contendentes.è PVD4H.8. B8¬< •88 $"D. longo tem- pore ab haereticis detenta.2.D4NXD@LF418q PD0:VJT< *¥ . Pecuniarum vero dispendia. honoris ademptiones.H. adhuc stigmata Christi18et vulnera in suo cor- pore circumferrenoscuntur. singulorumque confiscationes et machinamina. lapidibus ab eis obruti.4H 6"Â FLF6. sicut diximus.< º:H . ÓB. 3.H.\@<" º:H BD@F"FP@802−<"4 PD`<@<. Verumtamen graves adhuc nobis sunt lupi. *Z:T< 64<@Ø<J.@Ø *4 J@Ø B8Z2@LH Jä< B"20:VJT< º:"H (L:<V.LF.\"< ¦B"<"(V(T:.H "Æ6\"4H §J4 J FJ\(:"J" J@Ø OD4FJ@Ø 6"Â J@×H :f8TB"H ¦< Jè Ff:"J4 B. qui postquam de caulis expulsi sunt.D . quatenus emendatio proveniret ecclesiarum.4 FP@8−H 6"Â B@88@Ø PD`<@L 6"Â B`<@L BDÎH J¬< Jä< ¦6680F4ä< ¦B"<`D2TF4< .bF. Iuste quidem.ÆDZ6":. •<"(6"Ã@< B8.LH 6"Â à$D. 76 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) EJXN"<@<.4*¬ *\6"H :"DJ0:VJT< ¦J\<":.< .<.\F"H •DJ\TH •<"6@:\.ÃH º:Ã< @Ê 8b6@4 6"Â :. 5 BF"4 (D Ð<JTH ¦Nz º:H "Ê 28\R.T< J@×H ©"LJ@Ø *@b8@LH ¦B"\*.H.4H J@8:ä<J.J JÎ J−H :V<*D"H ¦>TF2−<"4 6"J JH <VB"H J B@\:<4" *4"DBV.ÆH •<"RLPZ<19q º:Ã< *¥ :"6DH §*. ÔH 6"Â *4 J@F@bJT< 28\R. tanquam pro longa aegritu- 35 dine. Erat itaque. 6"Â JH Jä< 6"2z ª<" *0:.

długi czas opanowane przez heretyków. a przez swoje wielkie miłosierdzie zno- wu przyprowadził nas na miejsce wytchnienia19 . sprawiedliwe są również dlatego. wszystkie akty ucisku. konieczne było. List biskupów z Konstantynopola 77 wiony Stefan. aby. aby ciało Kościoła zostało przywrócone do dawnego zdro- wia czyli do pobożności. Uważamy je zresztą za sprawiedliwe. właśnie wracają do zdrowia. Ps 65. to jednak te wilki wyrządzają nam wiele szkód: wypędzone z owczarni na pastwiskach pory- wają owce. konfiskaty dóbr prywatnych. 3. Za to wszystko dzięki składamy Bogu. My zaś potrzebujemy teraz długiego czasu pokoju. 12. uwię- zienia? Zaprawdę. co wyrządziłoby szkodę Kościołowi. ponieważ w ten spo- sób ponosimy karę za grzechy. . 58. Stygmaty Chrystusa – por. Choć jesteśmy jak najbardziej przekonani. poddając tak rozlicznym cierpieniom. Któż mógłby policzyć grabieże majątków. odważają się jednoczyć w opozycję i wywoływać rozruchy wśród ludu. do dziś noszą na ciele rany i stygmaty Chrystusa18 . Ga 6. że łaskawy Bóg wypróbowuje nas. Jak już powiedzieliśmy. nie wahają się uczynić niczego. są nieprzeliczalne. ponieważ czasu i wielkiego wysiłku wymaga odbu- dowa Kościołów. odbiera- nie zaszczytów i godności. 19 Por. intrygi. męczeni różnymi torturami. byśmy się tym zajmowali przez dłuż- szy czas. któremu jesteśmy poddawani. 18 Stefan – por. że uwolniliśmy się już od okrucieństwa prześladowań. Dz 7. a Kościoły. jak ciało dręczone chorobą. że zsyłając tak wiele utrapień wychowywał swoich niewolników. 17. gwałty. inni. mógł odzyskać zdrowie otoczony opieką i troską.

J J¬< ¦< z!6L8. secundum apostolicam vocem.DH. <Ø< 5 ¦< J± Jä< "ÛJ@6D"J`DT< B.<@4. litte- ris Deo amabilis principis evocastis.6"8XF"F2. requie nuper inchoata.fF. BDÎH :`<0< J"bJ0< J¬< •B@*0:\"< J¬< :XPD4 5T<FJ"<J4<@LB`8.4"< FL:NT<\‘ :¬ PTDÂH º:ä< $"F48.82. propter hanc solummodo causam usque ad Constantinopolim properati.4*¬ *¥ J@ØJ@ B"<J.z+B.*D":Z6":. B"F4< •2D`TH 6"J"84B@ØF4 JH ¦6680F\"H.ÛP¬ :¥< µ< º:Ã<.L"FV:. ut quoniam tunc ad tribulationes soli su- mus addicti. JH 28\R.ÛFX$. Maioris vero profec- tionis neque speravimus opus.\"< :ZJ.4*¬ J`J.\. 6" B.46<b:. et apud vos requiescamus?21 Sed quoniam hoc omnino nudabat ecclesias.D º:H •(VB0< ¦B4*. 5.*46VF20:. .<20.8N46¬< B.4<V<JT< ¦B4F6`BT< FL(6"JV2. BD@F*@6ZF"<J.<.4 20 FL<.<21. et nos illic tanquam membra propria. 6" JÎ BD(:" B"<JVB"F4< µ < J@ÃH B@88@ÃH •*b<"J@< .@*`F4@< ¦B4FJ"82X<JT< . resque nimis erat plurimis impossibi- lis: quia concurreramus in urbem Constantinopolitanam causa litterarum ad nos praeterito anno directarum a vestra charitate post Aquileiense concilium ad 35 Deo amabilem imperatorem Theodosium..Ã" :X80 BD@F.D J"bJ0H :`<0H J−H FL<`*@L Jä< ¦< J"ÃH ¦B"DP\"4H :.4*¬ :X<J@4 J¬< •*.@Ø $@L8ZF.D J¬< . (FL<*. neque praeaudivimus omnino. BD@"6@bF"<J.F:\"H *4 FJ. 6" B.H 6" º:H ñH @Æ6. nunc sub imperatorum pia concordia non sine nobis regnaretis. neque univer- .Æ *L<"J`<.H Ó8TH BDÂ< ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8.H PD. sed etiam nos vobiscum.<@4. Jè B`2å ´ J± PD.bFT:.4 BJXDL("H ñF. Fb<@*@< ¦B J−H {Cf:0H 2.FJVJ@L $"F48XTH (D"::VJT<. Quis enim nobis dabit pennas sicut columbae.TH •DP@:X<"H.@N48XFJ"J@< 15 $"F48X" 1.L¬< :"6D@JXD"H •B@*0:\"H ¦<*4*@bF0H 6"4DÎ< :ZJ.<`J0J" :ZJ. z+B.ÃH ß:Ã< 6"J J¬< •B@FJ@846¬< NT<¬< FL:$"F48. et de hac tantummodo synodo ferentes consensum episcoporum qui per provincias permansere. si esset possibile ut omnes nostras simul relinqu- 30 entes ecclesias.J"F20F`:.< (  D .\‘ P"D\F"F2"4q J\H (D º:Ã< *fF.Ã<q BDÎH *¥ J@bJ@4H 6" J−H BD@2.TH B"D"F6. •88 6" º:. desiderio utili iungeremur.8äH ¦(b:<@L JH ¦6680F\"H –DJ4 J−H •<"<. 5.D4FJ.@N48. 78 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) 4.@<@H *¥ •B@*0:\"H :ZJ.F4< ¦B"(`:. Ë<z ¦B. antequam Con- stantinopolim veniremus. *4 Jä< J@Ø 2. BV<J"H J@×H ¦< J"ÃH ¦B"DP\"4H 6@4<T<46@×H ¦B4F6`B@LH ßB@:<0F2−<"4 6" JH 4.bF0J.2" 6" BDÎH 10 ß:H 6"J"B"bF@:. B. .JXD"H J4:4`J0J@H :. Oratio quidem nostra fuit. ut volemus.Ä‘ Fb<@*@< BDÎH JÎ< 2. neque praeparare nos valentes ad longam profectionem. conregnaremus20.4 FL(6D@J@Ø<J. Quia tamen fraternam circa nos charitatem ministrantes. Æ H J¬< 5T<FJ"<J4<@bB@84< ¦6 Jä< BXDLF4 (D"::VJT< Jä< B"D J−H ß:.4H :`<@4 6"J. BDÎH B"D"F6. :.<@4. Super haec autem induciarum angusto tempore fa- 40 ciente. synodum in 25 Romana urbe Dei voluntate fecistis.

inne liczne przyczyny stanęły na przeszkodzie wyjazdowi większości z nas. którzy pozostali w prowin- cjach. byśmy i my. które właśnie zaczynają się odradzać i rzecz jest z wielu powodów absolutnie niemożliwa. umiłowanego przez Boga. Dalszej podróży nie uważamy za konieczną ani jej nie przewidujemy przed spotkaniem w Konstantynopolu. . gdy panuje zgoda władców co do spraw religijnych. po synodzie w Akwilei. 1 Kor 4. List biskupów z Konstantynopola 79 4. cóż innego 20 Por. 7. do umiłowanego przez Boga cesarza Teodo- zjusza. zgromadziliśmy się w Konstanty- nopolu z powodu listów wysłanych w ubiegłym roku przez Waszą czcigod- ność. nie chcecie królować bez nas. wszyscy jednocześnie opuścić nasze Kościoły. lecz pragniecie. 8. mogli współkrólować z wami20. aby zadośćuczynić naszemu pragnieniu i dostąpić pożytku płynącego z przyjęcia zaproszenia. Ponieważ sami byliście niegdyś poddani prze- śladowaniom. jeśli byłoby to możliwe. prócz tych. i otrzymać ich zgodę. 21 Por. Ps 54. Życzylibyśmy sobie. Lecz któż da nam skrzydła jak gołębicom. zaprosiliście nas jako faktycznych uczestników na synod. przebywają- cych w prowincjach. 5. Skoro te i. Ponadto zbliżanie się wyznaczonej daty nie pozostawia czasu na przygotowanie się do dłuższej drogi i nie po- zwala zwrócić się do wszystkich biskupów naszej wspólnoty. teraz. Okazując nam braterską miłość. listami cesarza. Przeto mogliśmy udać się w podróż jedynie do Konstantynopola i tylko na ten jeden synod posiadamy zgodę biskupów. który z woli Boga zwołujecie w Rzymie. abyśmy ulecieli i spoczęli u was?21 Ponieważ nasza podróż uczy- niłaby pustymi Kościoły. według słów Apo- stoła.

F4< . 6"Â *4*VF6@LF"< º:H B4FJ.<.Hq *4z ô< 6"Â J¬< º:.46"\‘ J−H #42L<\"H B"D Jä< J40r B"JXDT<22 6LDT2. @ÞF"< 6"Â •6`8@L2@< Jè $"BJ\F:"J4. ¦< JD4FÂ J. 6. quod erat secundum effectum rerum.4@JVJ"4H ßB@FJVF. sive quaslibet alias tentationes haereticorum. *4T(:@×H .ÇJ. 10 6.4< † *.\F0H ßBXFJ0:. atque substantiam23 unam Patris. zelumque 30 nostrum quem pro saluberrima fide gerimus.Ã< –PD4H ß:ä< *LFTBZF"<J. J4< B. et eorum con- sensum sumere praevaluimus.Ã<).JXD"< BD@"\D. *08"*¬ 2.<q J"bJ0< (D 6"Â ß:Ã< 6"Â º:Ã< 6"Â BF4 J@ÃH :¬ *4"FJDXN@LF4 JÎ< 8`(@< 15 J−H •802@ØH B\FJ. et ve- strae circa nos charitatis ostensionem.J46ä< ßB. ³(@L< JD4FÂ J.@:X<T< sos communicatores nostros. et Filii.4< . et Filii.ÆD0<46¬< @ÞF"< 6"Â F6@BÎ< ©<fF. sive minas imperiales.TH J−H ¦< .4>4<. sive tribulationes.Û"((.D@< µ< . J¬< E"$.846−H B\FJ. ut neque sabellini24 languor habeat .:. in provinciis positos commonere. et omnibus 35 qui non subvertunt verbum verae fidei. et aequ- alem honorem ac dignitatem. Eusebium et Priscianum usque ad vos laborare alacriter exorantes.DÂ º:H •(VB0H •B`*.b:"J@H B4FJ.<.F4<.TH N"<. quam scimus antiquissimam exsistere.ÃH (D . quae in Nicaea Bithyniae a trecentis decem et octo patribus22 roborata dignoscitur. Hanc enim et vobis.88\@L24 <`F@< PfD"< 8"$.ÆH JÎ Ð<@:" J@Ø B"JDÎH 6"Â J@Ø LÊ@Ø 6"Â J@Ø (\@L B<.\@LH •B. indicamus.<.B@4Z6":. per quos et nostram voluntatem pacificam et intentionem habentem unitatis ostendimus.4*¬ J"ØJ" 6"Â B@88 BDÎH J@bJ@4H ªJ.b. Ô *.`J0J@H 6"Â *L<V:.D" J¬< Jä< B8.−8@< º:ä< JÎ< ßB¥D J−H ß(4@ØH B\FJ.bJ.TH §P@LF"< ¦B4*. J@×H "Æ*.TH FL<"DXF6. Ò:@J\:@L J.{/:.TH 6"Â @ÛF\"H23 :4H J@Ø B"JDÎH 6"Â J@Ø LÊ@Ø 6"Â J@Ø (\@L B<. 28\R.ÆH J.<.8N@×H 6"Â FL88. et Spiritus sancti credimus.8. et virtutem. libenter su- stinuimus pro evangelica fide.4H 8"$. ñH :ZJ.\@4H BD@FfB@4H.\"H.48H . •>\"H 6"Â FL<"^*\@L 20 J−H $"F48. ßB¥D J−H . J¬< Jä< BD"(:VJT< ¦B"<`D2TF4< 6"Â J¬< J−H ß:. hoc egimus: reverendissimos atque charissimos fratres et comministros nostros episcopos Cyriacum.L@:X<0H.Ã [¼< :`84H B@J¥] BD.4J@LD(@×H º:ä< ¦B4F6`B@LH 5LD4"6`<. sive crudelitates iudicum.Ã< FL(P.b:"J@H. et sequacem baptismatis.DÎ< B@4@Ø:. z+B.F$LJVJ0< J.F4:TJVJ@LH 6"Â 5 J4:4TJVJ@LH •*.4D"F:Î< ªJ.ÇJ. Nos etenim persecutiones. et nobis.4H .\6<L:. seu tribus perfectis personis. et Spiritus sancti.8. docentemque nos credere in nomine Patris. 80 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) B"Dz "ÛJä< FL(6"J"2XF.ÇJ. 6"Â JÎ< . +ÛFX$4@< 6"Â AD4F64"<Î< BD@2b:TH 6":.ÇJ.<. Divinitatem quippe.\<":. in tribus perfectissimis 40 subsistentiis.JXD"H B. Quoniam igitur haec et alia multa plurimorum 25 adventum prohibere videbantur. $"F48.6f8LF. J@ØJ@ B.ÇJ. et imperium coaeternum.D@< B"D Jä< "ÊD. JH Jä< •DP`<JT< é:`J0J"H .4`<T< –N4>4< *4. complacere confidimus.

. Nauczyła nas wierzyć w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. aby podjęli trud udania się do was. a także naszą gorliwość w świętej wierze. bo- wiem jest starożytna i wynika z chrztu świętego. 24 Żyjący w II wieku zwolennik monarchianizmu modalistycznego. którym jest jedność. Wierzymy tak. Wierzymy również w jedną Boskość. przecierpieliśmy to dla wiary ewangelicznej. okru- cieństwa urzędników i inne próby ze strony heretyków. jaką nam okazaliście? To uczyniliśmy: ubłagaliśmy najdostojniejszych i najczci- godniejszych naszych braci w posłudze biskupiej. i cel. w trzy najdoskonalsze hipostazy to znaczy w trzy doskonałe osoby. kan. 1 wersja łacińska. gdyż słowo to było używane synonimiczne z hypostasis i mogło oznaczać zarówno substancję jednostkową jak gatunkową. ustalonej w Nicei bityńskiej przez trzystu osiemna- stu Ojców22 . w równą godność i współwiecz- ne panowanie. Syna i Ducha było jeszcze niemożliwe. My bowiem znieśliśmy prześladowania i ucisk. 23 Na Soborze Nicejskim mówienie o jednej istocie (ousia) Ojca. którym jest pokój. czyli poglądu. że jest tylko jedna Osoba Boska objawiająca się na różne sposoby (modi). List biskupów z Konstantynopola 81 pozostało dla poprawienia stanu rzeczy i dla odwzajemnienia miłości. biskupów Cyriaka. groźby władców. Za ich pośrednic- twem dajemy wam poznać nasze pragnienie. Euze- biusza i Pryscjana. Wyznanie wiary przypis 1 oraz Sobór Konstan- tynopolitański I. moc i substancję23Ojca i Syna i Ducha Świętego. Bazyli Wielki i Grzegorz z Nyssy (przede wszystkim) wprowadzili rozróżnienie na ousia dla okre- ślenia substancji gatunkowej i hypostasis oznaczające jednostkę. by nie miał miejsca obłęd Sabeliusza24. powyżej Sobór Nicejski I. który miesza 22 Zob. Powinna być zaaprobowana i przez was i przez nas i przez wszystkich. Za tą konwencją opowiedział się synod. którzy nie zmieniają przewrotnie słów prawdziwej wiary. 6.

<. et increatae consubstantiali.4@< :¥< BDÎ "Æf<T< Ð<J" 2. –RLP@< @ÜJ. ñH ÇFJ.<@<.4@< *¥ –<2DTB@< ¦Bz ¦FPVJT< Jä< º:.<.Ã@< RLP"(T(02−<"4 *L<ZF.`J0J@H J. Igitur quae de fide a nobis aperte praedicantur.Ã<@4 20 $@b8@4<J@. ne- que sine mente.DÂ *¥ Jä< @Æ6@<@:4ä< Jä< 6"J :XD@H ¦< J"ÃH ¦6680F\"4H B"8"4`H J. 5"Â JÎ< J−H ¦<"<2DTBZF. De dispensationibus autem particularibus ecclesiarum antiqua. et arianorum26.J"(.<@428.TH ´ J−H 2.6DVJ06. .T< •<"2.D@< J¬< B\FJ4< ñ:@8@(ZF":.:"J4F:Î< §((D"N@< B. id est Spiritui resisten- tium. sicuti no- stis. JX8. aut natura.<. 6"2z ©6VFJ0< ¦B"DP\"< J@×H J−H ¦B"DP\"H 6"Â. Jè J.Î< 8`(@<.4<. 25 aut divinitate divisa. ¦< @ÍH B8"JbJ. quibus rebus consequenter et caeteras .ÇB. et quod anno superiori in Constanti- nopoli ab universali synodo cognoscitur esse prolatum29: in quibus latius fidem 35 professi sumus.D@@LF\@L NbF. Inhumanationis vero Christi sermonem sine aliqua violatione servamus. sed totum scientes perfectum quidem ante saecula exsistere Dei Verbum. 8.TH ¦B"(@:X<0H. velut in summa haec esse noscuntur: de quibus amplius instrui poteritis.Û<@:4"<ä<25 6"Â •D.ÇJz @Þ< Jä< Æ*4@JZJT< •<"4D@L:X<T<.(. ut cum eis vicini 40 propter utilitatem celebrent ordinationes. :ZJ.. Ó8@< *¥ . blasphemia praevaleat.4 B"D J−H @Æ6@L:. @ÜJ.46"\‘ (\T< B"JXDT< ÓD@H.P`:..2X<J4 15 FL<`*@L29.DÂ ô< 6"Â ¦BÂ B8. aut imperfectam carnis dispensationem suscipientes28. ¦< z!<J4@P.L:"J@:VPT<27 $8"FN0:\"< ÆFPb. et coaeternae Trinitati postre- ma quaedam vel creata. 7.JXD"< FTJ0D\"< (.4Fä< "ÊDXF.T< . 82 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) Jä< ßB@FJVF.ÃF2"4 JH locum confusione subsistentiarum aut peremptione proprietatum.Ã FL<.H ¦<JLP.F2.<`:. 6"Â Jä< ¦< . J−H @ÛF\"H ´ J−H NbF. neque sine anima.<0:X<å 6"J">4fF"<J.D ¦6. A. 8.TH *¥ J@Ø 6LD\@L 8`(@< •*4VFJD@N@< Fæ. F×< "ÛJ@ÃH J@×H Ò:`D@LH BDÎH JÎ FL:NXD@< B@4. substantia videlicet secundum illos.\‘ J`:å B"D J−H ¦6.:<@:X<0H 6"Â J± •6J\FJå 6"Â Ò:@@LF\å 6"Â FL<"^*\å JD4V*4 :.82@bF0H FL<`*@L (. et si pontifices voluerint.F:ÎH 6.B@4Z6":. sanctio tenuit. et contra novitates haeresum nuper exortas anathemata ex scripto protulimus.< 6"Â Jä< §<"(P@H 6"4<@J@:02. neque euno- mianorum25.FJXD"H J4<ÎH ´ 6J4FJ−H ´ 5 ©J. 2.Dä< *4 J¬< º:. I :¥< @Þ< 6"J J¬< B\FJ4< J¬< B"Dz º:ä< •<LB@FJ`8TH 60DLJJ@:X<0< ñH ¦< 6. –<@L< ´ •J.Ã< 6"Â Jè BXDLF4< ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8. vel alterius substantiae natura detur.Æ*`J. et pneumatomachorum27. :¬< J¬< .<46−H ¦6J. perfec- 30 tum vero hominem in novissimo dierum propter nostram salutem factum.4"<ä< 26 6"Â B<.H JX8. 10 7.N"8"\å J@4"ØJ"q B..@:. si et tomum in Antiochia factum a synodo ibi constituta dignemini legere. et definitio sanctorum patrum in Nicaea convenientium: se- cundum unamquamque provinciam.8− J¬< J−H F"D6ÎH @Æ6@<@:\"< B"D"*.

powyżej przypis 11 oraz poniżej 46. 8. Jesteśmy zupełnie przekonani. jak wiecie. to. 26 Por. którą otwarcie głosimy. Będziecie mogli poznać ją pełniej. stosownie do potrzeb udzielają święceń ka- 25 Od Eunomiusza. że Słowo Boga istniało przed wiekami w sposób doskonały i dla naszego zbawienia stało się doskonałym człowiekiem w czasach ostatnich. 29 Dokument zaginiony. wprowadzenie do dokumentów Soboru Nicejskiego I. Taka jest w najważniejszych punktach wiara. Co do zasad administrowania w poszczególnych Kościołach. zob. również biskupi z sąsiedztwa. W nich wyznali- śmy wiarę bardziej szczegółowo i dopisaliśmy potępienie rozpowszechnia- nych ostatnio heretyckich nowości. 7. współ- istotnej i wpółwiecznej Trójcy przypisują naturę późniejszą. skrajnego zwolennika arianizmu głoszącego całkowitą od- mienność natury Ojca i Syna. Zachowujemy też nie skażoną naukę o staniu się człowie- kiem Pana i nie przyjmujemy samego przyjęcia ciała bez duszy. stworzoną i o różnej istocie. 28 Wypowiedź o wydźwięku antyapolinarystycznym. . 27 Zob. bez inteli- gencji. arian26 i pneumatomachów27 którzy dzielą substancję albo naturę albo Boskość i niestworzonej. utrzymał się w mocy starożytny zwyczaj i zarządzenie świętych Ojców z Nicei: w każdej prowincji biskupi i wraz z nimi. List biskupów z Konstantynopola 83 hipostazy a zatem usuwa indywidualne własności [osób Boskich] i by nie utrzymywały się bezbożne poglądy eunomian25. w sposób niepełny 28. jeśli tego chcą. powyżej przypis 7. jeśli zechcecie przeczytać tom zredago- wany w Antiochii przez synod tam zebrany i ten ogłoszony publicznie przed rokiem w Konstantynopolu przez synod ekumeniczny29.

ÃF2"4 (4<fF6. et insignium ecclesiarum haec appro- basse sacerdotes.@N48XFJ"J@< ¦B\F6@B@< M8"$4"<Î< @Ë J.<. BVF0H FL:RZN@L J−H ¦6680F\"H òFB. ~?2. B"D Jä< J−H ¦B"DP\"H P. reverendissimum et Deo amabilem episcopum Flavianum.4"<@×H ¦< *4"N`D@4H 20 PD`<@4H •28ZF"<J".D@F@8b:@4H JÎ< "Æ*.@:X<0H J−H B`8. ¦6680F\"H.4D@J`<0F"<. cuncta decernente pariter civitate. Porro Constantinopolitanae urbis novellam. 8@4BH ¦6680F\"H B"Dz º:Ã< @Æ6@<@:.@Ø. plurima propter arianos 40 diversis temporibus certamina passus est.F:@< P.< J−H :¥< ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8. ¼< òFB.6JVD4@< ¦B\F6@B@< 6.D ¦6 FJ`:"J@H 8X@<J@H30 5 J−H Jä< "ÊD. velut ex ore leonis30 haereticis suffossam blasphemiis abstraximus. tanquam legalem su- scepit commune concilium. In seniore autem et vere apostolica ecclesia Antiochiae Syriae. regulariter ordinarunt.F4:fJ"J@< 6"Â 2. ut ita dicamus.F$LJVJ0H 6"Â Ð<JTH •B@FJ@846−H ¦6680F\"H J−H ¦< z!<J4@P.É<"4 (<TD\. JÎ< "Æ*. qui regulariter olim a provincialibus ordinatus.ÃP2"4 J@×H Ê.ÃH.4D@J@<02X<J" BV8"4 6"Â B8..ÇB@4 J4H.4D@J@<Z6":.< *4 Jä< @Æ6J4D:ä< J@Ø 2. et quasi sub una voce hunc honorante virum.TH FL<*D":`<J.D *4 :4H NT<−H 15 JÎ< –<*D" J4:0FVF0Hq »<B.P. . et per misericordias Dei reverendissimum et Deo amabilem Nectarium episcopum 30 ordinavimus coram universali concilio cum communi concordia.@B"(@ØH. Quam ordinationem.@N48.H 6"<@<46äH ¦P.@N48XFJ"J@< 5bD488@< ¦B\F6@B@< .F4:fJ"J@< 6"Â 2.D §<2. sub aspectu etiam Deo amabilis imperatoris Theodosii.@:.@N48XFJ"J@< . 6"<@<46äH J.\‘ J−H ELD\"H.< ¦BÂ J−H @Æ6@L:. de universa provincia et orientali dioecesi 35 concurrentes.4D@J@<\"Hq @ÍH •6@8@b2TH JVH J.F4 6"Â J@Ø 2.F4:fJ"J@< 6"Â 2. ¦< Á BDfJ® JÎ J\:4@< Jä< PD4FJ4"<ä< ¦PD0:VJ4F. 25 ecclesias apud nos aedificari cognoscite. universique cleri. 84 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) P. JÎ< "Æ*.ÃFJ" BDÎH J@×H •D. ecclesiam. :0JDÎH B"Fä< Jä< ¦6680F4ä< J−H ¦< {3. J@Ø 68ZD@L 6"Â BVF0H ¦B4R0N4.@*@F\@L B"<J`H J.D. ñH –< .*. in qua prius venerabile christianorum appellatum est nomen31. reverendissimum et Deo amabilem Cyrillum episcopum esse signifi- camus.FJVJ@L $"F48XTH 1.J46ä< $8"FN0:\"H ßB`(L@< ¦>0DBVF":.4D@J@<\"< ¦*X>"J@ 6"Â JÎ J−H FL<`*@L 6@4<`<q J−H *X (.< Ð<@:"31. In matre vero cunctarum ecclesiarum Hierosolymis constituta.THq J−H *¥ 10 BD.J 6@4<−H Ò:@<@\"H. ßBz ÐR.J. 6"Â Jä< ¦B4F0:@JVJT< ¦6680F4ä< •<"*. omni ecclesia pariter decernente.<46−H FL<`*@L :.4 <. J−H ¦B"DP\"H 6"Â J−H •<"J@846−H *4@46ZF.

. Stało się to na synodzie ekumenicznym. por. Zawiadamiamy was także. w różnych czasach i okolicznościach. Dla najstarszego i prawdziwie apo- stolskiego Kościoła w Antiochii Syryjskiej. 31 Por. Synod zaś uznał or- dynację za prawomocną. 30 Por. niedawno wyrwa- liśmy bluźniącym heretykom jak z paszczy lwa30 . Co zaś się tyczy młodego. Kościoła w Konstantynopolu. List biskupów z Konstantynopola 85 płańskich. w którym po raz pierwszy uży- to czcigodnego imienia «chrześcijan»31. że najczcigodniejszy i miły Bogu Cyryl jest biskupem Jerozolimy. występował on prze- ciwko arianom. kanonicz- nie. za zgodą wszystkich. Aluzja do problemów z obsadzeniem stolicy biskupiej w tym mieście. Dz 11. matki wszystkich Kościołów. to konsekrowaliśmy tam na biskupa najczcigodniejszego i miłego Bogu Nektariusza. że zgodnie z tymi rozporządzeniami zarządzane są wszystkie Kościoły u nas i w ten sposób zostali ustanowieni kapłani w Ko- ściołach najważniejszych. 66n. Stało się to za zgodą całego Kościoła. tak jakby jeden głos obdarzył tego męża zaszczytem. 26. 22. Został on konsekrowany przez biskupów prowincji wcześniej. Ps 21. zebrani razem biskupi tej prowin- cji i diecezji wschodnich kanonicznie konsekrowali na biskupa wielce czci- godnego i miłego Bogu Flawiana. dzięki Bożemu miłosierdziu. Wiecie. spotkało się też ze zgodną aprobatą całego miasta. wiele razy. który. na oczach umiłowanego przez Boga cesarza Teodozjusza i wszystkich duchownych. by tak rzec.

D J@Ø ÓJ4 Ò Jä< *LJ46ä< J`:@H . ego vero Apollo.F4J. ÔH ¦< º:Ã< @Û :.2" J@×H :\"< Ò:@8@(@Ø<J"H B"JDÎH 6" LÊ@Ø 6" (\@L B<.J B"DD0F\"H B"D"FJ0F`:.Û8V$.(<TF:X<@<q «¦(ã :X< . 86 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) 9.Ü*.D J@Ø J`:@L Jä< *LJ46ä< 36. 6" J@Ø 6LD4"6@Ø N`$@L BF"< :¥< 6"J"FJX88@<J@H •<2DTB\<0< BD@FBV2. J−H B<.4"< . etiam vestram reve- rentiam congaudere deposcimus.@Ø *¥ 6"J">4@Ø<J@H . qui in nobis divisus non est33. dum omnes videlicet appare- amus Christi.L:"J46−H :.H JÎ B"D Jä< •B@FJ`8T< 6"J. cessavimus dicere quod reprehendebat Apostolus: Ego quidem sum Pauli. 6" J@×H ¦< z!<J4@P.2"34. His igitur tam legaliter et canonice apud nos gestis.`J0J". et christiana in nobis chari- tate firmata. B"LF`:. Et si sine schismate corpus eccle- 35 siae. per quae humana removetur offensio et ecclesiarum aedificatio praepo- nitur universis.L@bF0H •(VB0H. Sic etenim verbo fidei concordante.H .r 6" Hr]35 15 +. J−H B\FJ. ?ÍH ñH ¦<2XF:TH 6" 6"<@<46äH B"Dz º:Ã< 6.:XD4FJ"433.4< B"D"6"8@Ø:.TH FL:NT<02X<J@H 8`(@L 6" J−H PD4FJ4"<46−H 6LDT2. ego autem Cephae32.H *¥ OD4FJ@Ø N"<X<J. et timore do- 30 minico.< .\‘ •B. Quod tomus occidentalium de homousio recipiatur De libello occidentalium36: etiam eos suscipimus qui Antiochiae unam Patris 40 et Filii et Spiritus sancti deitatem confitentur. BV<J.JXD"< FL(P"\D. [CANONES ANNO 382 PROMULGATI] 35 V.6D"J06`F4 6" J¬< ß:.*. A. 20 25 9. J¬< *¥ Jä< ¦6680F4ä< 5 @Æ6@*@:¬< BD@J4:@JXD"< B@4@Ø<J@H J−H BDÎH JÎ< 6"2z ª<" FL<02.b:"J@H J¬< 2. ¦(ã *¥ z!B@88f.H.6J@H A.\"H ´ PVD4J@Hq @àJT (D J@Ø J. .\F0H ¦< º:Ã< •(VB0H.2" 8X(@<J. –FP4FJ@< JÎ Fä:" J−H ¦6680F\"H J0DZF@:.< 6" Jè $Z:"J4 J@Ø 6LD\@L :. servemus. ¦(ã *¥ 50N»32.Æ:4 A"b8@L. [5"<`<. cum fiducia ante Domini tribunal astabimus34. spirituali intercedente dilectione.4"< . Deo adiuvante. 10 2.>V:.

Ponieważ postanowienia. 12. 35 Por. a wspólne wznoszenie bu- dowli kościoła czyni ważniejszym od indywidualnych uczuć przyjaźni czy życzliwości. Rz 14. a ja Apollosa. zacho- wamy niepodzielone ciało kościoła. że jest jedna Boskość Ojca i Syna i Ducha Świętego. O dobrym przyjęciu «tomu» biskupów zachodnich Co do «tomu» biskupów zachodnich36: przyjmujemy także te z Antio- chii. Kanon: 5 87 9. . prosimy Waszą wielebność o podzielenie naszej radości. 34 Por. TEODORET Z CYRU. Historia ecclesiastica V. Przeto jednomyślni w wierze i umocnieni chrześcijańską miło- ścią nie wypowiemy więcej słów potępionych przez Apostoła: „Ja jestem Pawła. są zgodne z prawem i ka- noniczne. 1 Kor 1. 10. który w nas nie jest podzielony33 . z ufnością staniemy przed trybunałem Pana34. 1212). 9. 13. [K ANONY UCHWALONE NA SYNODZIE W 382 ROKU I DODANE DO CZTERECH KANONÓW SOBOROWYCH] 35 V. które podjęliśmy. która powściąga wszystkie ludzkie namiętności. ja zaś Kefasa”32. ponie- waż jednoczy nas wzajemna miłość płynąca z Ducha Świętego i bojaźń Boża. 13 (PG 82. Jeśli więc z Bożą pomocą. 33 Por. wszyscy bowiem należymy do Chry- stusa. które wyznają. 36 Dokument zaginiony prawdopodobnie z powodu bronienia Paulina Antio- cheńskiego. 32 1 Kor 1.

D`:. •88z .. J± (\‘ FL<`*å Jä< ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8..ÃF2"4q ("ÊD.ÃF2"4 6"J Jä< @Æ6@<@:@b<JT< JH ¦6680F\"H. *@64:V.F2"4 JH 6"J0(@D\"H B@4. J¬< 2D0F6. accusationes permittere.JVFJTH BD@F\.DÂ Jä< ÏN.F2"4 J@×H 6"J0(`D@LH.Ç0 2D0F6.6.Ã< 6"Â •<"JDXB.4D@Ø<J.b2.J46@ÃH :¬ ¦>± 6"J0(@D\"H 6"J Jä< ÏD2@*`>T< ¦B4F6`BT< ßB¥D ¦6680F4"FJ46ä< BD"(:VJT< B@4.4< $@L8`:. sed si quis propriam quidem querelam.4H 6"Â J"D"PH Jä< .É<"4 6"Â JÎ< •*46. quod episcopo intenditur.JV. Jä< *46"\T< JL(PV<. J`J.DXT< ßB@8ZR.B@<2fH. qui ecclesias administrant.ÂH ´ –88@ J4 B"D JÎ *\6"4@< B"Dz "ÛJ@Ø B. J@ØJz §FJ4< Æ*4TJ46Z<.\"H. Si autem sit crimen ecclesiasticum. 88 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) H.4< ¦B4P. nec omnibus eorum.4 FL<*D":`<JT< ¦B4F6`BT< :¬ •<. tunc examina- ri personas accusatorum. intendat episcopo.<@4. +Æ *¥ ¦6680F4"FJ46Î< .ÆD0<. et eum qui sibi iniuriam factam esse dicit. nec religionem examinari. ¦B"(V(@4 Jè ¦B4F6`Bå. FL<.D@< ´ PD"\<. :0*¥ :¬< BV<J"H •B@68. id est privatam.L`<JT< 8"ä< 6"J"F6. @Û*¥< ªJ.ÆH 6"J0(@D\"< ¦B4F6`BT< ´ 680D46ä<37 z+B.4<.@<.LV. nec omnes excludere. JÎ BD`FTB@< J@Ø 15 6"J0(@D@L:X<@L :ZJ..6Jä< .Æ :X< J4H @Æ6. (haereticos autem dicimus et qui 40 olim ab ecclesia abdicati sunt.D@< . nihil aliud quam sacerdotum bonam existimationem contaminare et in pace degentium populorum tumultus concita- re conantes.J46@×H *¥ 8X(@:.ÃF2"4 8X(@<J". 10 :0*¥ BF4< ¦B4JDXB. ut primum quidem haereticis non liceat orthodoxos episcopos pro rebus ecclesiasticis accusare.\.H.F2"4 PD¬ Jä< 6"J0(@D@b<JT< J BD`FTB". et qui sunt postea a nobis anathematizati.4<. Quinam ad accusationem contra episcopos vel clericos recipiendi sint37 25 Quoniam multi ecclesiasticum ordinem confundere et subvertere volentes. vel iniuria aliqua ab ipso affectus.4*ÎH J@Ø ¦B4F6`B@L ¦8. cuiuscumque sit religionis.Ç0 JÎ ¦B4N.É<"4 . ñH B8. N48XP2DTH 6"Â FL6@N"<J46äH "ÆJ\"H J4<H 5 6"J Jä< @Æ6@<@:@b<JT< JH ¦6680F\"H ÏD2@*`>T< ¦B4F6`BT< FL:B8VFF@LF4<. ea de causa placuit sanctae synodo episcoporum qui Constantino- 30 poli convenerunt.4< JH Jä< Ê.ÛJ">\"< FL(P. @Ë"H —< . in eiusmodi accusationibus nec accusatoris personam. Oportet enim episcopi con- 35 scientiam esse omnibus modis liberam. nec sine discussione admittere accusatores. ut detri- mento aliquo.6J02. accusationcs quasdam confingunt.4*¬ B@88@Â J¬< ¦6680F4"FJ46¬< .F2"4 :ZJ.< VI. qui ecclesias admini- strant. ad haec .\"<q PD¬ (D B"<JÂ JD`Bå J` J. A. inimice et sycophantice adversus orthodoxos episcopos. ius suum consequi.48`<JT< *. J@bJ@L ª<.>.< ³D.F. ¦BÂ Jä< J@4@bJT< 6"J0(@D4ä< :¬ ¦>.<@< §(680:" Jè ¦B4F6`Bå.\"< :X:R4<. Ë<" BDäJ@< 20 :¥< "ÊD.

że został skrzywdzony. przeto ten. 12. Herety- 37 Por. by nie dopuszczać oskarżycieli bez uprzed- niego przebadania. w tego rodzaju oskarżeniach nie trzeba poddawać badaniu ani osoby oskar- żającego ani jego religii. ani też wszystkich nie odrzucać. to jest prywat- ną. kan. synod w Sardyce (342/343). 15 (CSP 114-116). wówczas trzeba sprawdzić osoby oskarżające. 4 (CSP 163-164). przede wszystkim z tego powodu. Jest bowiem rzeczą absolutnie konieczną. Kanon: 6 89 VI. Owi nieprzyjaciele i oszczercy wymyślają różne oskarżenia przeciwko za- rządzającym kościołami prawowiernym biskupom. 1 (CPG 93). nie pozwalać wszystkim na wnoszenie oskarżeń prze- ciw tym. aby sumienie biskupa było wolne od jakiegokolwiek zarzutu. Z tego powodu święty synod biskupów zebranych w Kon- stantynopolu uznał za właściwe. starają się o to tylko. 14. Gdy ktoś złoży na biskupa skargę o charakterze osobistym. jaką wyznaje. Jeśli zaś wytoczone przeciwko biskupowi oskarżenie miałoby cha- rakter kościelny. kan. którzy zarządzają kościołami. by splamić dobrą reputację kapłanów i wywołać niepokój wśród żyjącego w pokoju ludu. że został przez niego oszukany lub doznał innej niesprawiedliwości. by heretycy nie mogli w sprawach kościel- nych formułować oskarżeń przeciwko prawowiernym biskupom. który twierdzi. Kogo można dopuścić do wniesienia oskarżenia przeciw biskupowi czy 37 duchownemu Wielu jest takich. kann. BAZYLI WIELKI. dostąpi sprawiedliwości niezależnie od religii. synod w Antiochii (341). . którzy chcą zakłócić i zburzyć kościelny porządek. Kanony apostolskie 74 (CSP 45-46).

ÇB. BV8"4 J−H ¦6680F\"H •B@60DLP2X<J"H 6"Â J@×H :. J`J. avulsi autem sunt et abscissi et adversus canonicos nostros episcopos congregationem fa- 25 ciunt)38.b. •6@4<f<0J@4 .(<TF:X<@4 . non prius ad epi- scopi vel aliorum clericorum accusationem admitti. quod si evenerit ut 35 provinciales episcopi crimina quae episcopo intentata sunt.4J" *¥ 6"Â 5 .8Z:"F4. Praeterea autem et si aliqui eorum ab ecclesia ob aliquas causas prius condemnati et eiecti vel excommunicati fuerint. 6"Â :¬ BD`J.D ¦< J± autem et eos.ÇJ. {?:@\TH *¥ 6"Â J@×H ßBÎ 6"J0(@D\"< BD@8"$@ØF"< Ð<J"H :¬ BD`J. pro causa convocatorum.Æ *¥ FL:$± •*L<"J−F"4 J@×H ¦B"DP. si quidem in rebus examinandis accusatum epi- scopum calumniari convicti fuerint. quam in scriptis aequale periculum sibi statuant. +Æ :X<J@4 J4<¥H :ZJ. quam se obiectorum sibi 30 criminum insontes ostenderint. BDÎH *¥ J@bJ@4H 6"Â J@×H J¬< B\FJ4< :¥< J¬< ß(4− BD@FB@4@L:X<@LH Ò:@8@(.< 6"Â •B@$.\>TF4< ¦(680:VJT<. sive laicorum ordine.TH ¦B4F6`BT< ¦6. "ÛJ@×H BD@F4X<"4 :. :0*¥ J@bJ@4H ¦>.Ã< ¦B4F6`B@L.4< J ¦(68Z:"J" J@Ø ¦< "ÆJ\"4H J4FÂ< ¦B4F6`B@Lq .É. ausus fuerit vel imperatoris aures molestia . dicant autem se habere aliquas adversus episcopum criminationes.D@< .(<TF:X<@4 ´ BD@6"J0(@D0:X<@4 ¦B\ J4F4 B80::. nec eis licere episcopum accusare. BDÂ< —< JÎ @Æ6. vel aliquorum criminum accusati.6J@×H . qui aliquarum rerum accusatur. sive ex clero.É<"4 *.ÆH ¦B4F6`B@L 6"J0(@D\"< 10 ´ ©JXDT< 680D46ä<. •B@FP\F"<J"H *¥ 6"Â •<J4FL<V(@<J"H J@ÃH 6@4<T<46@ÃH º:ä< ¦B4F6`B@4H )38.É. quae.\.H Jä< •BÎ J−H ¦6680F\"H ¦BÂ "ÆJ\"4H J4FÂ BD@6"J. BDÂ< ¦((DVNTH "ÛJ@×H ÇF@< "ÛJ@ÃH ßB@J4:ZF"F2"4 6\<*L<@<. et accusationem non prius intendere. •BÎ 68ZD@L .D@:X<T< ¦(680:VJT< Jè ¦B4F6`Bå. decreta fuerunt.8. contemptis.ÇJ.Ç J4<.4 º (\" Fb<@*@H BDäJ@< :¥< 15 ¦BÂ Jä< J−H ¦B"DP\"H BV<JT< ¦B4F6`BT< ¦<\FJ"F2"4 JH 6"J0(@D\"H 6"Â ¦Bz "ÛJä< ¦8X(P. Sed si nonnulli nec haeretici.@<4 FL<`*å Jä< J−H *4@46ZF. qui prius rei facti accusatique.4< J4< ¦6680F4"FJ46¬< 6"J J@Ø ¦B4F6`B@L 6"J0(@D\"<. ßB¥D J−H "ÆJ\"H J"bJ0H 20 FL(6"8@L:X<T<. eos iubet sancta synodus primum quidem apud provinciae episcopos accusationem persequi et apud eos probare crimina episcopi. tunc ipsos accedere ad maiorem synodum dioecesis illius episcoporum.J46@Â :ZJ. "ÊD. BD@6"J.< :ZJ. Si quis autem iis. . 8X(@4.:"J4F2X<J"H.D@< •B@*bFT<J"4.Ã@< §(680:" BD`J.J J"ØJ" ßNz º:ä< •<"2.Ã<"4 6"J0(@D.D@< ¦<\FJ"F2"4 J¬< 6"J0(@D\"<. •BÎ 8"^6@Ø JV(:"J@H. 90 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) J@bH J. Similiter autem et eos.\<0H. J@bJ@LH 6.< *¥ §P. BDÂ< —< •2æ@LH ©"LJ@×H Jä< ¦B"P2X<JT< "ÛJ@ÃH •B@*.$80:X<@4 ´ •6@4<f<0J@4 . priusquam proprium crimen abster- serint. nec prius damnati.fJ"H BDÎH *4`D2TF4< Jä< ¦B4N. nec excommuni- cati fuerint.Ã< . corrigere non po- ssint. ut prius declaratum 40 est. qui se sanam quidem fidem confiteri prae se ferunt. }+B.

ani potępio- nym. 38 Biskupi utożsamiają pojęcie herezji i schizmy. nie mogą wcześniej występować ze skargą przeciwko bi- skupowi czy innemu duchownemu. powiedziałby. którzy niegdyś zostali wyłączeni ze wspólnoty kościoła i tych. którzy wprawdzie zgadzają się wyznawać prawdziwą wiarę. zanim się nie oczyszczą ze swoich wła- snych zarzutów. zanim na piśmie nie ustali dla siebie kary równej tej. Kanon: 6 91 kami zaś nazywamy tych. Podobnie i osoby. którzy z pewnych powodów zostali przez kościół potępieni. kto nie jest ani heretykiem. Jeśliby się zdarzyło. zarówno duchowni jak i osoby świec- kie. wówczas (oskarżyciel) może się udać do większego synodu. nie mogą oskarżać biskupa. przeciwko którym zostało przyjęte oskarżenie. wypę- dzeni albo wyłączeni ze wspólnoty. Ponadto i ci. ani oskarżonym o jakiś występek. zanim nie wykażą swej niewinności. by ten człowiek najpierw przedstawił swoje zarzuty przed wszystkimi bi- skupami prowincji i przed nimi dowiódł. . który będzie zwołany z powodu tej sprawy. którzy zostali wykluczeni przez nas oraz tych. Jeśli więc ktoś. ani wyłączonym. ale oddzielili się od prawowitych biskupów i utrzymują osobne zgromadzenia38. że ma przeciwko biskupowi oskarżenie w materii kościelnej. święty synod nakazuje. gromadzącego biskupów diecezji. że biskupi prowincjonalni nie są w sta- nie naprawić przewinień oskarżonego biskupa. która dotknęłaby owego biskupa. które oddzieliło się zachowując jedność wiary byli melecjanie i inni uważający się za „czy- stych”. że oskarżenie tego biskupa jest uzasadnione. Osoba oskarżająca nie bę- dzie dopuszczona do przedstawienia swojego zarzutu. Przykładem zgromadzenia.

recipimus. ³J@4 PD4@:X<@LH.6J`<.Ã< •6@H ´ 6@F:46ä< •DP`<JT< *46"FJZD4" ´ @Æ6@L:.É<"4 *. z!D. 6"Â •D4FJ.:X<@LH J± ÏD2@*@>\‘ 6"Â J± :. :XJTB@< 6"Â J@×H ÏN2"8:@×H 6"Â JH Õ\<"H 6"Â JÎ FJ`:" 6"Â J 25 afficere.*@(:X<T< J@8:ZF.<@< ¦B\F6@B@< ¦8.F4<.Ã.FF"D. ut qui canonibus iniuriam fecerit et ecclesiasticum ordinem everterit.JVF.2" *4*`<J"H 84$X88@LH 6"Â •<"2. [5"<f< . neglectis dioecesis episcopis.<.6"J\J"H .6JX@<40 I@×H BD@FJ42.(P2. et omnem haeresim anathematizantes. *. eum nullo modo esse ad accusationem admit- tendum. ñH 6"2L$D\F"<J" J@×H 6"<`<"H 6"Â J¬< ¦6680F4"FJ46¬< 8L:0<V:. sive unctos primum sancto chrismate et 40 frontem et oculos et nares et os et aures. et Macedonianos41.J"(:X<0< •6@8@L2\"< 6"Â FL<Z2. 30 [CANON EX EPISTULA GENADII AD MARTIRIUM A NTIOCHENUM] 39 VII. vel saecularium principum iudicia vel universalem synodum perturba- re. 6"Â •B@884<"D4FJVH46.@<J"H BF"< "ËD. et Novatianos43.< ´ $"F4846H ¦<@P8.JD"*\J"H45. 92 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) Jä< BD"(:VJT< ¦>.F6"4*.4 FL6@N"<J@Ø<J.4<. BDäJ@< Jè (\å :bDå 20 J` J.4"<@×H :¥< 6"Â :"6.DÂ Jä< BD@FJ42.TH ¦B4F6`B@LH. et signatos.P`:.D\*4 Jä< Få.4"<.ÆH 6"J0(@D\"< :¬ .ÇJ@L< J. et Apollinaristas46 recipimus. secundum subjectam hic consequentiam et consuetudinem.:X<T< J± ÏD2@*@>\‘ BäH "ÛJ@×H *.r] 39 10 -.J46ä< *. mundos. :¬ ND@<@ØF"< ñH ND@<.D@×H44 6"Â J. et Sabbatianos42 .4. qui dicunt se ipsos Catharos et Aristeros44 (hoc est.P`:.*@<4"<@×H41 6"Â F"$$"J4"<@×H 42 15 6"Â <"L"J4"<@bH43 . 5 BV<J"H •J4:VF"H J@×H J−H *4@46ZF.Ã º (\" J@Ø 2. Quomodo recipiendi sint qui ad rectam fidem accedunt 40 Eos qui rectae fidei adiiciuntur. Aria- 35 nos quidem. et parti eorum qui ex haereticis servantur. et Tessarade- catitas. A. J@×H 8X(@<J"H ©"LJ@×H 6"2"D@bH . sive Tetraditas45.@Ø 6"2@846¬ 6"Â •B@FJ@846¬ ¦6680F\"q 6"Â FND"(4.<@< . JÎ< J@4@ØJ@< JÎ B"DVB"< . dantes quidem libellos. +Æ *X J4H 6"J"ND@<ZF"H Jä< 6"J J BD@*08T2X<J" *.ÛJ">\"<.@:X<@LH.@:X<T< •BÎ "ÊD.2" 6"J J¬< ßB@J.H JÎ< 6"J0(@D@b:. Et eos signantes dicimus: Signaculum . vel sinistros).:"J\.<46¬< Fb<@*@< J"DVFF. quae non sentit ut sancta Dei catholica et apostolica ecclesia.

44 Trudno ustalić. oraz za tych. 19. 5. 45 Obie nazwy określają judeochrześcijan obchodzących Paschę razem z Żydami w 14 dniu miesiąca Nisan. 42- 43). Jeśliby kto zlekceważył powyższe rozporzą- dzenia i ośmielił się naprzykrzać uszom cesarza albo niepokoić trybunały cywilne lub synod powszechny. 103. Kanony apostolskie 46. 42 Od Sabbatiosa. że oskarżenia były fałszywe. 137). zob. kann. nie chcących utrzymywać jedności z tymi. 40 Por. Naznaczamy ich znakiem Krzyża namaszczając Krzyżmem świętym czoło. usta i uszy. przywódcy judeochrześcijańskiej grupy wiernych obchodzą- cych Paschę razem z Żydami. 39 Por. nozdrza. kwartodecymanie czy tetardyci45 i apoli- naryści46 mają być przyjmowani. kann. którzy nazywają siebie katharami [czy- stymi] i aristerami44 [«lewymi»]. oczy. Arianie. których uważali za upadłych w czasie prześladowań. Kanony: 6-7 93 taką karę sam poniesie gdyby w czasie badania sprawy okazało się. 46 Zwolennicy Apolinarego z Laodycei (310-390). w któ- rym wyrzekną się każdej herezji. gdyż ich wiara trynitarna była ortodoksyjna. którzy dopuszczali ich do jedności Kościoła. 43 Od Nowacjana. dlaczego nowacjanie sami się tak określali. powyżej przypis 7 (szczególnie tekst ła- ciński odnośny do tego przypisu). synod w Laodycei (325/381). macedo- nianie41. kann. gdyż miej- sce ludzkiej duszy rozumnej zajmował w Nim boski Logos. W jaki sposób należy przyjmować pozyskanych dla wiary ortodoksyjnej40 Tych. który w połowie III wieku skupił wokół siebie grupę «czy- stych» chrześcijan. ponieważ znieważył kanony i niszczy porządek kościoła. powszechnego i apostolskiego. nowacjanie43. która jest niezgodna z nauką świętego ko- ścioła Bożego. a nie w niedzielę po pierwszej pełni wiosennej. wzgardziwszy zupełnie biskupami die- cezjalnymi. tego absolutnie nie wolno dopuścić do składania oskarżeń. 8. BAZYLI WIELKI. 47. bez względu na dzień tygodnia. którzy przychodzą do wiary ortodoksyjnej i uciekają od herezji. 47 (CPG 93. po odpowiedniej pokucie. CCO 43-44. 7. 8 (CSP 133-134). Sobór Nicejski I. sabatianie42 . przyjmujemy według następującego porządku i sposobu. [K ANON Z LISTU GENNADIOSA DO MARTIRIOSA ANTIOCHEŃSKIEGO ]39 VII. mimo potępionych błędów chrystologicznych: Chrystus nie był prawdziwym człowiekiem. List Gennadiosa (patriarcha Konstantynopola w latach 458- 471) jest najstarszym świadectwem tego kanonu. 68 (CSP 31. 41 Inna nazwa pneumatomachów. . jeśli złożą pisemne oświadczenie. 1. Mogli być przyjmowani bez ponawiania chrztu.

(¦B.< "ÛJ@×H :. deinde tertio exorcizamus sive adiuramus ipsos. et Montanistas48. Atqui Eunomianos47 . et alia gravia et 20 indigna faciunt.@:.ÉJ" J± JD\J® ¦>@D6\. et maxime qui ex Galatarum regione veniunt) quicumque ex his rectae fidei ad- scribi volunt.J J@Ø ¦:NLF< JD\J@< . 15 doni Spiritus Sancti.(@:X<@LH MDb("H.ÆF4< ¦<J"Ø2".< "ÛJ@×H PD4FJ4"<@bH.ÆH :\"< 6"JV*LF4< $"BJ4.ÆH JÎ 10 BD`FTB@< 6"Â .4< ¦< J± ¦6680F\‘ 6"Â •6D@F2"4 Jä< (D"Nä< 6"Â J`J.2"q 6"Â J¬< BDfJ0< º:XD"< B@4@Ø:.@<J. Et sic eos catechizamus 25 sive initiamus. et audiant scripturas. 6"Â 5 JH –88"H BVF"H "ÊDXF. 30 35 40 . J@×H .F2"4 J± ÏD2@*@>\‘ ñH ~+880<"H *. 94 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) ìJ"q 6"Â FND"(\.@:.884"<@bH.< "ÛJ@bH.P`:.B B@4@Ø<J"H. ut Graecos admittimus: et primo quidem die ipsos Christianos facimus.< PD@<\.@:X<@LH. 6"Â F"$. et alias omnes haereses (quoniam hic multi sunt haeretici..H "ÛJ@×H 8X(@:. et curamus ut longo tempore versentur in ecclesia. +Û<@:4"<@×H47 :X<J@4. qui hic dicuntur Phryges. J¬< *¥ *. qui eumdem esse Patrem et Filium opinantur. 6"Â :@<J"<4FJVH48. ter simul in faciem eorum et aures insufflando. "ÛJ@×H $"BJ\. BV<J"H J@×H •Bz "ÛJä< 2X8@<J"H BD@FJ\2.H B<.b:"J@H (\@L.4*¬ B@88@\ . utrumque simul confundentes. . 6"Â B@4@Ø:.DV J4<" P"8. J@×H ¦<J"Ø2" 8. :V84FJ" @Ê •BÎ J−H '"8"Jä< PfD"H ÒD:f:.ÆH J ìJ"q 6"Â @àJT 6"J0P@Ø:. qui in unam demersionem baptizan- tur.<. et Sabellianos.<@4). et tunc eos baptizamus. J@×H LÊ@B"J@D\"< *4*VF6@<J"H 6"Â ªJ.<q END"(ÂH *TD. secundo catechumenos.LJXD"< 6"J0P@L:X<@LH.4H.

sabelian. trzeciego dnia. Potem zaś nauczamy ich i każemy im przez dłuższy czas przychodzić do kościoła. aby słuchali Pisma świętego. którzy tutaj są nazywani Frygami. Kanon: 7 95 a czyniąc znak Krzyża mówimy: Znak daru Ducha Świętego. który około roku 160 ogłosił się wcieleniem Ducha Świętego. krytykujący hierarchicz- ność i instytucjonalność Kościoła na rzecz przywództwa proroków. którzy w swym naucza- niu utożsamiają Ojca i Syna i inne jeszcze poważne błędy popełniają oraz wszystkich pozostałych heretyków (ponieważ jest ich tutaj wielu. egzorcyzujemy ich przez trzykrotne tchnienie na twarz i uszy. którzy przybywają z kraju Galatów). Eunomian47 natomiast. następnie. Jego ruch był skrajnie charyzmatyczny. tych wszystkich. przypis 5. wyżej. Pierwszego dnia czynimy ich chrześcijanami [czyli naznaczamy znakiem Krzyża] a drugiego dnia katechumenami. dopiero potem udzielamy im chrztu. 48 Wywodzący nazwę od Montana. to znaczy jakby byli poganami. którzy są ochrzczeni przez jedno zanurzenie w wodzie. 47 Por. przyjmujemy jak Hellenów. szczegól- nie tych. gdy pragną przyjąć prawdziwą wiarę. . montani- stów48.

96 .

97 SOBÓR EFESKI (431) .

98 .

że zapro- szenie do Afryki dotarło dopiero w czasie Wielkanocy. Cyryl zdołał przekonać przybyłych na czas biskupów. Delegaci z dalszych stron nie mieli możliwości zdążyć na czas: Jan z Antiochii z delegacją swoich biskupów przybył dopiero 24 czerwca. Trudno zrozumieć ustalenie daty tak wczesnej. Nestoriusza potępiono i tym zakończono obrady. Przeczy- tano też inny list Cyryla do Nestoriusza z dołączonymi 12 anatematyzmami. który wraz ze zwołanym na tę okoliczność synodem przychylił się do opinii Cyryla i potępił Nestoriusza w 430 roku. gdyż został wprowadzony do akt soborowych. że zgadza się z nim list Cyryla do Nestoriusza. Po- zornie chodziło o prawomocność używania tytułu Bogarodzica (Theotokos). biskupem Aleksandrii. informuje. a datę wyznaczono na Zesłanie Ducha Świętego. Ten z kolei skłonił cesarza Teodozjusza II do zwołania soboru z udziałem wszystkich metropolitów Kościoła. z roku 430. 99 SOBÓR EFESKI (431) WPROWADZENIE Zwołanie tego soboru poprzedził epistolarny konflikt pomiędzy Nestoriu- szem. zaled- wie 50 dni od Wielkanocy i w trzy tygodnie od wznowienia żeglugi na Morzu Śródziemnym. który zamiesz- czamy. natomiast nie zgadza się odpowiedź Nestoriusza. biskupem Konstantynopola oraz Cyrylem. mimo nieobecności wielu i protestów Kandydiana. aby sobór rozpo- cząć 22 czerwca. Przygotowany . w istocie jednak chodziło o określenie złożenia natury boskiej i ludzkiej w Chrystusie. Warto zauważyć. że list zapraszający do Efezu został wysłany dopiero 19 listopada 430 roku. Obaj biskupi szukali mediacji w Rzymie u Celestyna I. Na pierwszej se- sji przeczytano nicejskie Credo i stwierdzono. dele- gata cesarskiego dla kontrolowania prawidłowości obrad. Nie było więc moż- liwości zwołania synodu i wyboru delegatów. co przypadło na 7 czerwca 431 roku. List Kapreola z Kartaginy. a legaci papiescy dopiero 10 lipca.

V. 1. III. z. 64-65. cz. 4. III. 1. VoxP 8 (1988). . IV. V. cz. 1 29-32 (greka). 259-260 (łacina oryginału). I. Uchwały «cyrylowe» zatwierdził papież Sykstus III w 432 roku. Cesarz nie zaakceptował żadnych z powyższych ustaleń – choć kazał Nestoriuszowi wrócić do swego klasztoru w Antiochii – i rozwiązał zgro- madzenie. Dekret przeciwko mesalianom: ACO cz. 1. I. 1. Kapreola Kar- tagińskiego list do Soboru Efeskiego. 25-28 (greka). PLS 3. 354-355 (łacina z kolekcji Winteriana). ACO cz. 82-83 (łacina Rustyka). 1. 122 (greka). 1. 1. Dopiero w dwa lata później. 7. 4. 22 lipca so- bór «Cyrylowy» potępił Jana i ustalił dekret o niezmienności Credo nicej- skiego. Dekret o Symbolu nicejskim: ACO cz. 1.) Formuła pokoju: ACO cz. 337-340 (łacina z kolekcji Quesneliana). 1. cz. I. 8-9 (greka).w. 1. cz. cz. 1. 1. 1. 26-28 (greka). tekst grecki: tłum. 1-33-42 (greka). 7. na którym potępiono Cyryla i biskupa Efezu Memnona. List Cyryla do Jana: ACO cz. 1. 1. 23 kwietnia 433 roku doszło do podpisania ugody pomiędzy Cyrylem Aleksandryjskim i Janem Antiocheńskim. 117-118 (greka). 15. III. cz. BIBLIOGRAFIA: List Kapreola z Kartaginy do Soboru: ACO cz. 23-26 (łacina Rustyka). Dekret o Kościele na Cyprze: ACO cz. 17-20 (greka). V. 120- 133 (łacina Rustyka). 1. I. III. polskie: BOBER A. cz. II. 1. cz. V. I. III. 236-244 (łacina Dionizego Małego). 1. 2. I. 89-106 (greka). Potępienie Nestoriusza: ACO cz. cz. 1039-1042. I. Po przybyciu Jana z Antiochii ten nie zaakceptował ustaleń i zwołał «swój» sobór.100 SOBÓR EFESKI (431) na takie rozwiązanie lud efeski przyjął wychodzących z kościoła wiwatami.. 2 List Cyryla: ACO część 1. List synodalny: ACO cz. 189-191 (łacina Rustyka). I. 3. 54 (greka). I. I. 186-187 (łacina Rustyka). 360 (łacina j. 3 List Cyryla do Nestoriusza z 430 roku: ACO cz. 1. 1. 242-243 (łacina z kolekcji Cassino). 7. 2 List Nestoriusza: ACO cz. 1.

101 .

Orabam.L"F:X<0< BD. . qui ipsam imperialem noti- tiam.4. ÓFJ4H J¬< "ÛJ¬< $"F4846¬< F0:.\TF4<.P2X<JT< 6@4<± 6D\F. Etenim primum domini et filii nostri piissimi imperatoris Theodosii tales 10 litterae ad manus uenerunt. 102 SOBÓR EFESKI (431) [CAPRIOLUS.JXD"H :"6"D4`J0J@H 40 6"J"B. 3.ÆH JH º:. . [5"BDX@8@H BDÎH J¬< (\"< J"bJ0< Fb<@*@<]1 20 1.Æ :¬ J¬< º:.8N@\.FB`J@L 6"Â LÊ@Ø º:.$. 5 2. 4. Ë<" ¦B48. nisi nostram instantiam causae diuersae impedirent.>V:0< 6"J"B. @Û B"D"\J0F4< 2DZ<@L •>\"< . accepi missam.4D0:X<" (DV::"J" .ÆH J"bJ0< J¬< .<. ¦B48.Û8"$XFJ"J@4 •*.4 J¬< 25 BD@F6L<0J¬< ß:ä< Fb<@*@< FL(6D@J02−<"4 .F6.4 •*. quae beatae memoriae fratris nostri et coepiscopi Augustini praesentiam specialiter exigebant. quae praedictae litterae in hac uita inuenire eum nullatenus potuerunt2.ÆH J¬< Fb<@*@< FL<.ÃD"H (DV::"J" ¦8Z8L2.ÆH J¬< BD@F6L<0J¬< Fb<@*@< J−H ß:. in tali statu venerabilem uestram syno- dum celebrari.JXD@L .B`*4. Unde ego.FJVJ@4H 6"Â :"6"D4TJVJ@4H 6"Â (4TJVJ@4H FL88.*b<0<J"42.B4F6`BT< º:.F$.@*@F\@L J@4"ØJ" .< ¦(f. ut et nos electis communi iudicio fratribus et coepiscopis no- stris non recusationem lamentatione dignam.Ã<. Ë<" 6"Â º:.Ã< "ÛJÎ< @Û*":äH *. et in omnibus prouinciis Africae conpetentibus litteris et solitis colloquiis synodum uolui congregare.\"< :88@< BX:RT:.@F.T¬< . 6"J BVF"H JH ¦B"DP\"H J−H z!ND46−H D:@*\@4H (DV::"F4 6"Â J"ÃH ¦2\:@4H *4"8X>.4.8N@Ø º:.JXD"H P. ¦*. I@ÃH 2.FJVJ@L 30 $"F48XTH 1. E PISTOLA AD CONCILIUM EPHESINUM] 1 1. Reuerentissimis et beatissimis et sanctissimis comministris undique ad sanctam synodum conuenientibus Capriolus.:N2.82@ØF4 5"BDX@8@H. /ÛP`:0<. 2.F4 Fb<@*@< ²$@L8Z20< FL<"("(.8Nä< 6"Â FL<.JXDT<.BX:N2"4 ¦*`6.H •BÎ J@Ø •D42:@Ø Jä< •*. ut 15 electi e numero fratrum et episcoporum nostrorum ad adorabilem synodum uestrae beatitudinis destinarentur.B4F6`B@L !Û(@LFJ\<@L J¬< B"D@LF\"< Æ*46äH •BZ4J. J4<" BD@.ÛF.@<.ßD.<. J4<" J@Ø J−H :"6"D\"H :<Z:0H •*.4J@LD(@ÃH J@ÃH B"<J"P`2. 4.JXD@L 6"Â FL<.$.P2X<J. sed instructam legationem magis mitteremus.JXDT< .ÃF"<. licet praedicto destinata uidetur.Æ 35 6"Â J :V84FJ" Jè BD@. •88 B"D. . reuerentissimi fratres.8Nä< 6"Â ¦B4F6`BT< Jä< º:.ÃH.:N2äF4<. . 5"Â (D BDäJ@< J@Ø *.< .4D0:X<è B. 3. ¦< J@4"bJ® 6"J"FJVF.JXD"< §<FJ"F4< "ÆJ\‘ *4VN@D@4 ¦<. ~?2.

żebyśmy i my mogli posłać oficjalną delegację wybraną przez wspólne głosowanie spośród braci i współbiskupów naszych. że i on powinien być na nim obecny. 2. 4. Wobec tego uznałem to cesarskie wezwanie. za wysłane do mnie i postanowiłem przez oficjalną korespondencję i zwykłe ustne rozmowy zwołać ogólnoafrykański synod. by uzmysłowić uczestnikom Soboru. 103 LIST KAPREOLA Z KARTAGINY DO SOBORU EFESKIEGO 1 1. że biskup Kapreolus poczuł się tym urażony i napisał tak. choć było skierowane do wspomnianego Augustyna. . Różne niestety przeszkody stanęły w po- przek naszym wysiłkom. 2 Św. Augustyn zmarł 28 sierpnia 430 roku. Czcigodnym. żeby czcigodny wasz sobór mógł się odbyć w takich warunkach. zbierającym się zewsząd na święty sobór – Kapreol przesyła pozdrowienie. List ten nie zastał go już przy życiu2. błogosławionym i świętym współsługom. ze specjalnym wezwaniem błogosławionej pamięci brata naszego i współbiskupa Augustyna do osobistego stawienia się na sobór. 1 Cesarz osobiście zaprosił do Efezu Augustyna z Hippony. I tak po pierwsze: dotarł do naszych rąk list Pana i Syna naszego. a nie pożałowania godną odmowę. pobożnego cesarza Teodozjusza. Pragnąłem. a nie biskupa Karta- giny. żeby spośród braci i współbi- skupów naszych wybrać delegację i wysłać ją na wasz czcigodny i dostojny sobór. metropolity Afryki Prokonsularnej. Bracia najdrożsi. 3. Wydaje się.

4 J@Ø ¦82.JXD"4H 6"D*\"4H ¦< BF4 J@ÃH 40 BD"6JX@4H B4FJ.\‘ J@Ø º:.TH ÐR4< . ~?2.DXT< $. et si nulla difficultas ab hostibus praesens accideret4.TFJ@L:X<0< J± ¦6680F4"FJ46± ¦B4FJZ:® JÎ< LÊÎ< JÎ< ¦:Î< #.82.84:BV<. quando uix usque ad venerabilem totius synodi duorum mensuum spatium restabat. adorabiles fratres. licet credam auxilio nostri dei per tantam synodum uenerabilium sacerdotum firmam per omnia fidem catholi- cam futuram.:\T< º B"D@ØF" FL:$.FF@b8"< JÎ< *4V6@<@< :. Unde postulo uestram sanctitatem. .J@ .F2X<JT< Jä< @Æ60J`DT< ´ NL(`<JT< •28\"< ¦D0:fF.*L<Z:.\<@LF" J¬< . 6. Hinc factum est.4*¬ J $"F4846 (DV::"J" ¦< º:XD"4H J@Ø BVFP" .Ã<)3 .D J"ÃH ß:. 6. his igitur impedimentis co- 5 nuenire ad unum qui circum Africam sunt episcopi nullatenus potuerunt.bT J± $@02.ÃF" Jä< B@8. 6"Â .4H @Û*":äH ¦6BX:R"4 *.D4.Ø2. J@bJ@4H J@4("D@Ø< J@ÃH 6T8b:"F4 FL<.4" •BÎ Jä< B@8.TH (D"::VJT< ¦BX:R":.JXD@L 2.Ã" Jä< ¦B"DP4ä< »J4H ´ •B@F$. 7.ÛPXD.Æ :0*.JXD"< (4`J0J".ÇF@*@H J−H B"D`*@L (6"Â (D º ¦B4PL2.F`:. 15 7. quae aut extinctis habitatoribus aut fugatis miserandam exterminationis faciem in longitudinem et in latitudinem extendentem facultatem consummauit ueniendi)3. z!88z ¦B.2". BD@F6L<0J@Â •*.<.44.:\" *LFPXD.Æ 6"Â J :V84FJ" BDXF$.H :`84H ³D6@L< 6—< "ÛJ± J± 30 6"J z!ND46¬< FL<`*å . licet lega- 10 tos nullo modo destinare potuimus.:\T< B802×H 6"Â º B`D20F4H º B8"J.$"\"< *4 BV<JT< J¬< B\FJ4< J¬< 6"2@846¬< ¦F@:X<0<.ÆH :−6@H 6"Â B8VJ@H ¦6J. Sed quoniam non est apertus accessus uiae (etenim infusa inimicorum multitudo et uastatio lata prouinciarum.D(@Ø<J@H J@Ø (\@L B<.ÆH º:H µ82.b@:.b:"J@H. :`84H :XPD4 J−H BD@F6L<0J−H BVF0H FL<`*@L *b@ :0<ä< *4VFJ0:" B.Æ 6"Â J :V84FJ" B4FJ.ÆH «< J@Ø 6b68@L J−H z!ND46−H @Ê ¦B\F6@B@4 @Û*":äH ²*L<Z20F"< .(X<0J"4 Ë<".$Z6. *4 J¬< .Ã< .4"< Ó:TH J¬< PD. nouas doctrinas et ante hoc ecclesiasticis auri- 20 5. Quibus additur quoniam imperiales in diebus paschae ad nos uenerunt litte- rae. JH 6"4<H *4*"F6"8\"H 6"Â BDÎ .JX20 ¦B. ËB.<@<.< (. @ËJ4<.4"< 25 FLFJX88.Û8V$. 104 SOBÓR EFESKI (431) 5. z+<J. Ë<" ¦<.J J@bJT< Jä< J−H 35 B"D"4JZF.<. ut operante sancto spiritu. quem uestris cordibus in omnibus gerendis credimus adfuturum. qui uix sufficiebant et ipsi Africanae synodo in unum conuenire. . ?ÍH BD@F.@Ø J"F"bJ0< Fb<@*@< BD@F6L<0Jä< Ê.ÆH JÎ FL<.Ã<.8N@\.< "ÆJä J¬< ß:.82. propter reuerentiam tamen debitam eccle- siasticae disciplinae filium meum Bessulam diaconum cum his excusationis litteris destinauimus. ÓJ.< B"D.4*¬ @Û6 •<Xå6J"4 º .

nawet gdy- by nie zaszły żadne trudności ze strony nieprzyjaciół4 . . co ledwie by starczyło na zwołanie synodu afrykańskiego. Jednakże w chwili obecnej wszystkie drogi są zamknięte. Takie oto były przeszkody. 7. kiedy do otwarcia czcigodnego soboru pozostały zaledwie dwa mie- siące. że list cesarza nadszedł do nas w dniach Paschy. W rezultacie – choć w żaden sposób nie zdołaliśmy wyznaczyć delegatów. jakie na każdym kroku rzuca się w oczy3. że wiara katolicka przy pomo- cy Bożej utwierdzi się pod każdym względem na tym wielkim soborze czci- godnych biskupów. który będzie Was – jak wierzy- 3 W 429 roku Wandalowie dotarli do Afryki. wprowadzenie. lud- ność częściowo wymordowano. 4 Zob. to jednak kieruję do Was. wszystkie prowincje okropnie zniszczono. kilka lat później (w 439 roku) zdobę- dą Kartaginę. 6. z listem usprawiedliwiającym naszą nieobecność. List Kapreola z Kartaginy 105 5. diakona Bessulę. Do tego trzeba dodać jeszcze i to. Jestem wprawdzie głęboko przekonany. to przecież z uwa- gi na szacunek. Bracia świętobliwi. częściowo wyprowadzono w niewolę – oto żałosny obraz spustoszenia. które całkowicie uniemożliwiły biskupom afrykańskim odbycie wspólnego zjazdu. jaki należy się dyscyplinie kościelnej – wysyłamy. czcigodni Bracia. następujące wezwanie: umocnieni łaską Ducha Świętego. naszego syna. Ogromne zastępy wrogów zalały kraj.

ne eos quos pridem expugnauit ecclesia et in his tem- poribus quibus exorti sunt. 20 J@bJ@L J"ÃH ¦6680F4"FJ46"ÃH •6@"ÃH •B.J"(. òFJ.4J" *4 JÎ Jä< :.TH •<V(60<. .TH »J4H :XPD4 *.<. nihil 10 aliud uidebitur siquidem de fide quam hactenus tenuit. sub habitu secundae collocutionis uox 5 uideatur pridem ablata renouari.4<. 9.LJXD"H *4"8X>.ØD@ 6"JXFP.D"J46¬ FL<XPTF. Ë<" J"ØJ" B. sed antiquorum 15 sententia debet confirmare quod sensit..4(:". 106 SOBÓR EFESKI (431) bus expertes prouincialis auctoritatis5 uirtute repellere et ita nouis quibuscu- mque erroribus resistite.$"\TF4< .JXDT< B8± 6"2"D`J0J4 6"Â •0JJZJå "Û2.Nb0F"<.4"< •BÎ Jä< B"DåP0:X<T< 6"4Dä< :XPD4 Jä< º:.6¥H :X<.< º ¦6680F\" 6"Â J@bJ@4H J@ÃH 6"4D@ÃH ¦< @ÍH •<. necesse est aut acceptum probetur aut condemnatum posiit discerni6.4 •BfF0F2.D *4"$. quoniam si quis uoluerit quae pro catholico statu decreta sunt.<− J−H ¦6680F\"H J−H 6"2@846−H J¬< •8Z2.D <Ø< ßB¥D J−H 6"2@846−H B\FJ.ÆH «< FL:NT<@ØF" º R−N@H º Ê. 6"Â @àJTH J"ÃH 6"4<"ÃH @Ê"4F*ZB@J. BD@FPZ:"J4 25 *. ¦B. et apostolicae sedis auctoritas et in unum conso- nans sententia sacerdotalis frequenter.FJXDT< ßB`*. 6"Â J−H •B@FJ@846−H 6"2X*D"H º "Û2. Ë<" ´ *. 35 •88 6"Â J± Jä< •DP"4@JXDT< RZNå ÏN. :@<@(. haec autem de quibus iam pridem iudicatum est. haec quae iam a patribus sunt definita. ¦V< J4H ¦B"N± .D@< *`>.<. unde sic hoc quidem ab antiquioribus.DÂ J−H B\FJ.DÂ ô< ³*0 BV8"4 ¦6D\20.2.D ³*0 ¦FJÂ B"D Jä< B"JXDT< ÒD4F2X<J".<J\" JDXP@LF"< ©"LJÎ< 40 6"Â 8X(.4< *4*V>.<.<J\"H5 J± *L<V:. in perpetuum manere. @àJTH J@ØJ@ :¥< •BÎ Jä< •DP"4@JXDT<.P2¥< *@64:"F2± ´ 6"J"*46"F2¥< *L<02± •B@6D@LF2−<"4 6q J"ØJ" *¥ B. custodienda sunt.ÃF" •<"<.$"4@ØJ"4.4 (D. Dein- de et propter posteriorum exemplum. J"ØJ" B.TH ¦2XFB4F. probans.LJXD"< *4V8. habere possint perpetuam firmitatem. hoc autem a recentioribus uidens hoc quod confirmat. @Û J± Æ*\‘ "Û2.J"4 J4<" ßB¥D J−H 6"2@846−H 6"J"FJVF. Ë<" :¬ J@bJ@LH @áH BV8"4 ¦B@8X:0F.<. si aliquis dimiserit ad secundam conlocutionem uocari.ÆH JÎ *40<.TH º NT<¬ *`>® º BV8"4 •N"4D.0JZF.4< *L<02± *40<.4*¬ ÓFJ4H $@b8.<J\‘. unigenitam catholicae ecclesiae ueritatem a praeteritis temporibus usque ad nostram sim- plici puritate et inuicta auctoritate currentem semet et dicere doceat et tenere. ut haec quae nunc pro catholica fide definita sunt.D ¦ND`<0F. non sua auctoritate. ipse ambigere. B8V<"4H •<J4FJ−J. 9.4<.ÆH *.\8.<. @Û*¥< ªJ.6− $.@ØF2"4. }+B.4<. 30 "ÛJÎH •:N4$V88. NL8"6JX" ¦FJ\<. 8.4 $. . . §P.<J\" 6"Â . J@ØJ@ *¥ •BÎ Jä< <XT< ÓDT< J@ØJ@ ÓB.4 6"Â 6"JXP. Si quid forte nouiter exortum est quaestionis.TH òD4FJ"4.\D@LH J−H •DP"\"H "Û2.>4< 6802−<"4. .4 ´ B. 8.TFJÂ •<"NL±.$"4äF"4 ÓB.Ç J4 JLPÎ< <. }+P.

co już dawno zostało osądzone. lecz decyzją starych [Ojców]. Trzeba rów- nież z uwagi na przyszłe pokolenia i to jeszcze mieć na oku: aby to. 8. Idzie o to. że sam uwikłał się w wątpliwości w wierze. płyną- cej w nieskazitelnej czystości i z niezrównaną powagą od dawnych czasów. aby to. co przez ojców zostało już zdefiniowane. Jeżeli zatem na wieki ma trwać to. trzeba je albo uznać i przyjąć. trzeba. 5 To znaczy prawdopodobnie: „mocą autorytetu synodu biskupów pochodzą- cych z wielu prowincji”. . należy to umacniać nie własną powagą. jest potwierdzone zarówno przez stare jak i nowe definicje. List Kapreola z Kartaginy 107 my – wspomagał we wszystkich czynnościach. 9. skoro już dawno głos im odebrano. 6 Tłumacz wybrał lekcję «secerni» zamiast «discerni». czego ktoś mocno się trzyma. albo potępić i odrzucić6. aż do naszych dni. nie były pod pozorem ponownego przedyskutowania jeszcze raz wznawiane. wówczas jest jasne. Gdy zatem to. że taki głosi i trzyma się jedynej prawdy Kościoła katolickiego. którą dotąd wyznawał. co na obronę wiary zostało obecnie zdefiniowane. powagą Stolicy Apostolskiej i zgodnym wyrokiem biskupów odrzucone. aby błędy dawno już przez Kościół potępione i w czasach. Gdyby ktoś dopuścił do ponownego dys- kutowania tego. Gdyby atoli wyłoniły się jakie nowe zagadnienia. mogło na zawsze swą ważność zachować. da tylko dowód. co zostało dla utwierdze- nia wiary katolickiej postanowione. było przestrzegane. sugerując się zapewne tekstem greckim. odrzućcie nowe i dotąd uszom kościelnym obce nauki mocą autorytetu prowincji5 i postawcie tamę nowym wszelkiego rodzaju błędom. a nie tylko jednej. w których się narodziły.

. Ô *¥ 2.4Fä< Jä< ¦< J@ÃH BDV(:"F4 6" J@ÃH 6"4D@ÃH FL:N@Dä< J¬< º:. J"ÃH 25 BD@F6L<0J"ÃH ß:ä< •6@"ÃH ßBX$"8@<.\‘..4< 1. 6" JVP" B@L 6" JXDB.:4” ßB. 108 SOBÓR EFESKI (431) 10. 5LD\88@L ¦B4FJ@8¬ *. •88 J"bJ® J± BD@*Z8å •<V(6® :88@< 8@(\F"F2"4 6"J">4fF0J.H *X. ñH :"<2V<T.D"B"\<® FL(6. »<J4<" 6"J"BX:R"4 º •<V(60 º BD@DD02. A8¬< @Û B@8×H Jä< 10. et fortasse opinan- tes tuas aures delectari.FJ`D4@< 10 Iè . alius quia cum ancilla aurum .68@NãH PDLF\@< •88`JD4@< 6" J@4"bJ0< ¦FP06ãH •. ¼< @Û6 — 20 < .D0N"<\‘ ´ •:. 30 CYRILLI EPISTULA ALTERA AD NESTORIUM <Reverentissimo et optimo dei cultori comministro Nestorio Cyrillus in domi- no salutem> 1.\"H.(P2X<J. J¬< ßB`80R4<.8.LJXD" BDÎH . non adeo ex voluntate tales adversus nos voces emit- tunt.\<"H. Haec interim pro praesenti legatione Africae quam destinare necessitas praedicta non concessit. ²*460:X<@4 :¥< @Û*X<. 6" J@ØJ@ PD0FJäH. ¦8.TD02. I"ØJ" JXTH ßB¥D J−H B"D@bF0H BD.F$. plurimum pe- tens quatenus conspectis quae in rebus sunt et temporibus calamitates.@N48. B8. Comperi quosdam existimationi meae detrahentes apud reverentiam tuam 35 multa garrire et id crebro frequenterque agere et maxime tunc cum virorum inlustrium atque prudentium praesto esse plurimos vident.FJVJå 6" 2.4 6" BX<0J"H.4J@LD(è .<@4 J¬< F¬< •6@¬< 6" •$@L8ZJ@LH BX:B@LF4 NT<VH.FJVJå FL88. JH Jä< ¦< JX8. Ô :¥< ÓJ4 JLN8@×H ²*\6.H :V84FJ".\"H J−H z!ND46−H.4 FL<`*@LH 15 6"4D@NL8"6@Ø<J.. 5"J"N8L"D@ØF4 :¥<. no- stram absentiam nullam superbiam aut neglegentiam. sed modeste a nobis clementerque convicti.JXD"< •B@LF\"< :0*. J4<¥H J−H ¦:−H ßB@8ZR.Û8"$. sed manifestum necessi- 5 tatem magis arbitrari dignamini.@F. uenerabilibus uestris auribus summisi. 6" J@ØJ@ FLP<äH.TH ¦B J−H F−H 2. 40 alter quia super matrem suam erexit gladium. homines nulla quidem in re a me prorsus offensi nec laesi.ÃFJ" B"D"6"8ä< Ë<" 2.Ü>"4J` J4H FL:$−<"\ J4F4< 6" Jä< 8\"< ¦P2Dä<.FJ@D\å 5bD488@H ¦< 5LD\å P"\D.$.4< @Æ`:.ÃF" @Û FL<..PfD0F. unus quia caesis vim egentibusque faciebat. Ô *¥ ñH :0JD >\N@H ¦B"<"J.

których w żaden spo- sób nie obraziłem ani nie skrzywdziłem. wraz ze swą słu- żącą. Drugi list Cyryla do Nestoriusza 109 10. Jeden z nich wyrządzał niesprawiedliwość ślepcom i bieda- kom. Są to ludzie. Proszę Was gorąco. abyście naszej nieobecności nie chcieli uwa- żać za wynik pychy czy ospałości. drugi podniósł miecz na własną matkę. inny jeszcze. pewni ludzie rozpowiadają rzeczy nieprawdziwe o moich uczuciach wobec Twojej pobożności i wiele na ten temat plotkują. DRUGI LIST C YRYLA DO NESTORIUSZA Najczcigodniejszemu i umiłowanemu przez Boga współsłudze Nestoriu- szowi. szczegól- nie wówczas. traktowałem ich natomiast dobrotli- wie i łaskawie. lecz sytuacji przymusowej i abyście wzięli pod uwagę obiektywne klęski. Takie oto myśli podsuwam czcigodnym uszom Waszym w miejsce poselstwa afrykańskiego. ukradł komuś złoto i zawsze cieszył się taką sławą. Cyryl [przesyła] pozdrowienie w Panu. którego wspomniane przeszkody wysłać nam nie pozwoliły. jakie nas nawiedzają w obecnej chwili. że sprawiają w ten sposób przyjemność twoim uszom. Jak wiem. 1. gdy mają okazję spotkać znakomite i sławne osobistości. jakiej nikt nie ży- . Roz- noszą te bezpodstawne oszczerstwa zapewne w przekonaniu.

Sed illi maledictionis et amaritudinis os plenum habentes7 rationem iudici omnium reddituri sunt. JÎ< ¦6 2.@Ø •8024<@Ø rapuit alienum et hac semper existimatione vixit. Ë<" :ZJ. .@<J.4 6"J JÎ (. JÎ *. si patrum recensentes scripta sanctorum.Æ ¦F:¥< ¦< J± B\FJ. 2. }+FJ"4 *¥ J@ØJ@ 6"Â :V8" ÏD2äH. quam nullus inimicissimo suo optat evenire. sed multitudo decepta. Filium unigenitum. neque enim fieri potest ut aliquis maledicorum virus et molestiam vitare possit.FJZ6":. sccundum quod scriptum est9.\‘ 6"2. •88z ¦6.Ã< J. ¦<<@. J"ÃH ¦6.<<02X<J" LÊÎ< :@<@(. Ait igitur sancta et magna synodus10 ipsum qui est ex Deo Patre naturaliter 40 natus.Ã< ¦:ND`<TH B.ÆH 10 OD4FJÎ<8 •N`D0J@< §P.H 8`(@4H 15 B.Ç0 J@F"bJ0 Jä< 8.ÃF2"4 BDÎH J@×H 8"@bH.0J@ØF4 JÎ •802¥H. 3. }+N0 J@\<L< º (\" 6"Â :. sciens plane quod si quis ex his qui in Christum credunt.Ã< J F6V<*"8" 6"Â JÎ< ß(4 J−H B\FJ.ÃF2"4 FB@L*V.D4JL(PV<@<J.4 ND`<0:" :. ÓJ4 JÎ F6"<*"8\F"4 6"Â :`<@< ª<" Jä< :46Dä< Jä< B4FJ.\<@4:4 :XJD@<q @Û (D ¦<*XP. Sin vero non unus sit.<.(D"::X<@<9.ÛJ.J"4 JH Jä< N"b8T< *4"*D<"4 F6"4`J0J"H.\<T< ÏD2"ÃH 6"Â •<.\"H B@4. "ÛJ@×H B@4.LDØ<"4 8`(@< J@ÃH .8. Id autem facile fiet. ego autem me converto ad id quod me maxime decet. 110 SOBÓR EFESKI (431) J@4@bJT< Ò 8`(@H ¦:@\. Ceterum talium hominum nullam omnino habeo curam.JDVR@:"4 *¥ BV84< ¦(ã BDÎH JÎ Ó J4 :V84FJ" BDXB@< ¦:"LJè 6"Â ßB@:<ZFT 6"Â <Ø< ñH •*. :¬< ßB¥D J@×H B"JXD"H JÎ J−< ¦<@bF0H ¦:@Â $D"PbJ0J@H ¦6J. ne vide- 25 ar supra dominum aut magistrum vel supra patrcs nostros mensuram meae mediocritatis extendere. quamvis rectissime vivat.@4:.FB`J0< 6"Â *4*VF6"8@< :ZJ. eos plurimi faciamus et nosmet ipsos consulentes si in fide consi- stimus. +Æ *¥ *¬ B802×H . Deum verum de Deo vero.8NÎ< ¦< OD4FJè J−H *4*"F6"8\"H JÎ< 8`(@< 6"Â JÎ ¦BÂ J± B\FJ.<−. indignationi subiacebit in- genti.Æ J@ÃH Jä< (\T< B"JXDT< B.D4.TH 6"J. unum dumtaxat scandalizaverit8.8LB0:X<T<.B48ZBJ@4H *`>"4H JH ¦< º:Ã< ¦<<@\"H .J BVF0H •FN"8.L`<JT< .4 J¬< •("<V6J0F4<.Ã<@4 :¥< •DH 6"Â B46D\"H :. tum demum rectis illorum atque inre- prehensibilibus institutis sensus nostros animosque formemus.H ©"LJ@×H . 3.DÂ B@88@Ø J.Þ :V8" FL:B8VJJ@4:.(V80 Fb<@*@H10 "ÛJÎ< JÎ< ¦6 2. ñH — < ª8@4J` J4H *4"$4@Ø<q 2. per quem .H JÎ FJ`:" Jè BV<JT< •B@8@(ZF@<J"4 6D4J±7q J.< BD`H (.@Ø 20 B"JDÎH 6"J NbF4< (. BäH @ÛP BVF0H . et te nunc quoque admonebo 30 quasi fratrem in Domino ut doctrinam verbi et sensum fidei caute et cum omni observatione facias semper ad populos. tunc omni arte nobis uten- dum est ut circumcidamus scandala et illis qui quaerunt veritatem. lumen de lumine.FJÎ< 5 §P@<J.< 6"Â *@64:V. sanam rec- 35 tamque fidei dirigere rationem.P<\"H ¦< PD. ßB¥D JÎ< *.

Ja tymczasem znowu wracam do sprawy. Ps 10. obojętnie. według słów Pisma 9. Zresztą nie da się uciec przed głupotą niegodziwców. że ten sam «Syn Jed- norodzony. 5. 2. aby się nie wydawało. których usta pełne są przekleństwa i goryczy7. 8 Por. zrodzony z Boga Ojca co do natury. badając zaś samych siebie w sprawach wiary. Bóg prawdziwy z Boga praw- 7 Por. za- pragniemy wysoko cenić ich naukę. aby roztropnie unik- nąć zgorszenia. że kto by się stał powodem grzechu nawet tylko dla jednego z tych małych. Rz 3. gdy będziemy sądzeni wszyscy. użyć każdego sposobu. Mt 18. Jeśliby zaś wielu zostało w ten sposób zaniepokojonych. to czy nie powinni- śmy. . wie- dząc. Więcej na ten temat nie powiem. 3. szczególnie ważna i również te- raz ciebie upominam. 6. 9 Por. którzy wierzą w Chrystusa8. 10 Słowa zamknięte poniżej w cudzysłów «» – zob. która jest. czytając pisma świętych Ojców. gdy jest taka konieczność. prawdziwymi nienagannymi. powyżej Sobór Nicejski I. że stopniem cechującego mnie umiarkowania chcę prze- wyższyć mego Pana i Nauczyciela oraz Ojców. 14. Lecz ci. abyś słowa nauczania i spo- sób rozumienia wiary objaśniał ludowi z całą ostrożnością i rozwagą. 7. jaki by się wybrało sposób życia. a poszukującym prawdy przedstawić zdrową naukę wiary? Będziemy mogli czynić to lepiej. jak wierzę. Drugi list Cyryla do Nestoriusza 111 czyłby swemu najgorszemu wrogowi. zdadzą sprawę ze swoich uczynków. Mówi przeto święty i wielki sobór [w Nicei]10 . uformujemy swój sposób myślenia doskonale zgodny z ich naukami. jako brata w Chrystusie. jeśli. 2 Kor 13. naraża się na wielki gniew [Boga]. Wyznanie wiary.

4H. Itaque is qui ante saecula omnia est natus ex Patre. 112 SOBÓR EFESKI (431) 2.< –<2DTB@H 6"Â 6. Non enim dicimus quod Dei natura conversa vel immutata facta sit caro nec quod in totum homi- nem.< 10 LÊÎH •<2DfB@L11. @ÛP ñH J−H Jä< NbF. 8X(.ÃF" (X(@<. .Ã 6"Â J@ÃH 8`(@4H 6"Â J@ÃH *`(:"F4<.J. •B@J.`< •8024<`<.$8Z20 JÎ< ¦> RLP−H 6"Â Ff:"J@H.@Ø 8`(@<.\F0H •<"(6"\TH *4z ©"LJ¬< *.ÆH @ÛD"<@bH. id est divinitas et 35 humanitas.<<02−<"4 6"Â 6"J FVD6"12 ¦6 (L<"46`H. Ò:@Ø 6"Â •:"2¥H JÎ< ßBVDP@<J" BDÎ B"<JÎH "Æä<@H 13 6"Â FL<"Ä*4@< Jè B"JDÂ *.PD0:VJ46. non evacuata aut sublata diversitate naturarum per coniunctionem.82. 6"Â •B.F"Fä< *¥ :88@< º:Ã< JÎ< ª<" 6bD4@< 6"Â OD4FJÎ< 6"Â LÊÎ< 15 2.< Ò B"JZD.Æ6"Ã`< J.D4<@ZJTH (X(@<.ÆH Ó8@< –<2DTB@< :. secundae generationis eguerit.ÃF"4 NbF. transformata sit.É<"4 8"$@bF0H ¦< J± (\‘ B"D2X<å @ÜJ.4 BD@FfB@L :`<@Lq 6"Â ÓJ4 *4VN@D@4 :¥< "Ê BDÎH ©<`J0J" J¬< •8024<¬< FL<. ineffabiliter et 30 inreprehensibiliter factus sit homo et nuncupatus sit etiam filius hominis11. 4. (§FJ4 (D . non quia divina ipsius natura de sacra Virgine sumpsit exordium nec quod propter se ipsam opus habuit secundo nasci post illam nativitatem quam habebat ex Patre. (est enim ineptum et stultum hoc dicere quod is qui ante omnia 40 saecula est13 consempiternus Patri. FVD>.J"B@402.<<ZF.P2. I@bJ@4H 6"Â º:H ªB.`J0J`H J.\"H "ÛJ@Ø NbF. sed quia simul nobis effecerunt unum Dominum et Christum et Filium.Ã< •<"FJ−<"4 J± JD\J® º:XD‘ 6"Â •<.J J¬< ¦6 B"JD`H. incarnatum esse et hominem factum. •88z @Û*¥ ñH ¦< BD@F8ZR.Û*@6\"<. his nos convenit obtemperare dogmatibus. @Û 6"J 2X80F4< :`<0< ´ .ÂH ¦6 B"JD`H. qui est ex anima et corpore. passum esse.J"4. ¦<<@@Ø<J"H J\ JÎ F"D6T2−<"4 6"Â 5 ¦<"<2DTB−F"4 *08@Ã JÎ< ¦6 2. JÎ< *4z @â J BV<J" B. ut esse incipe- .TH :. @ÛP ñH J−H 2. 6"Â •<2DTB`J0J@H *4 J−H •NDVFJ@L 6"Â •B@DDZJ@L BDÎH ©<`J0J" FL<*D@:−H.F2"4 *. JÎ NäH JÎ ¦6 J@Ø NTJ`H.Ã< . ?Û (D N":¥< ÓJ4 º J@Ø 8`(@L NbF4H :.<<02. :¬< *. ¦6.8.<. 6"J. sed quod diver- sae quidem naturae in unum convenerint.82. non nuda tantummodo voluntate. Haec 25 nos sequi verba debemus. sed illud magis quod carnem animatam anima rationabili sibi copulaverit Verbum substantialiter.T< *4"N@DH •<®D0:X<0H *4 J¬< ª<TF4<.Ã<@ *¥ :88@< ÓJ4 FVD6" ¦RLPT:X<0< RLP± 8@(46± ©<fF"H Ò 8`(@H ©"LJè 6"2z ßB`FJ"F4< •NDVFJTH J.Ã< F"D6T2−<"4 ¦<"2DTB−F"4 B"2. etiam ex muliere carnaliter12 dicitur procreatus. 4.ÃF2"4 et cum quo omnia fecerit Pater. 6"\J@4 BDÎ "Æf<T< §PT< J¬< àB"D>4< 6"Â (. (. •88z @Û*¥ ÓJ4 .02. sed nec adsumptione sola personae.ÍH *¥ ¦> •:N@Ã< OD4FJÎH 6"Â LÊ`H. per arcanam illam ineffabilemque copulationem ad unitatem.B@\06. hunc descendisse. unus tamen ex ambabus Christus et Filius. ?àJ@ J. consideran- tes quid sit incarnatum esse et hominem factum Dei Verbum.LJXD"H 20 (. surrexisse tertia die et ascendisse rursus in caelos.TH •DP¬< J@Ø .

Sobór Konstantynopolitański I. cierpiał. byśmy dobrze rozumieli te słowa i te dogmaty. stał się człowiekiem. że Słowo. . np. Zob. ani. Wyznanie wiary. które występuje w NT tylko kilka razy – por. że chociaż istniał przed wiekami i był zrodzony z Ojca. Nie mówimy bowiem. Zjednoczenie to nie polega na woli czy samym tylko upodobaniu ani też nie dokonało się ono w samym przyjęciu osoby. 26-27. 7. że Ten. że Bóstwo i człowieczeństwo. a szczególnie rozważyli co znaczy. J 5. przez którego Ojciec uczynił wszyst- kie rzeczy. ten. 7-8. 5. 4. stało się człowiekiem w sposób nie do wypowiedzienia i nie do pojęcia i że zostało nazwane Sy- nem Człowieczym11 . 13-16. I cho- ciaż natury złączone w prawdziwą jedność są różne. że były koniecz- ne drugie narodziny za Jej pośrednictwem. List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju. 6. (Niedorzeczne i głupie jest mówić. Hbr 2. przyjął ciało. złożonego z ciała i duszy. według ciała12 narodził się z niewiasty. 14. zstąpił. 12 Por. jednocząc się przez unię hipostatyczną z ciałem ożywionym rozumną duszą. Nie znaczy to. Dlatego mówi się. 6 = Ps 8. 13. który istniał przed wszystkimi wiekami13 i jest współwieczny z Ojcem. Rz 1. Trzeba. że w Ewangeliach często (około 70 razy) występuje to wyrażenie w wersji LÊÎH J@Ø •<2DfB@L – por. światłość ze światłości. Drugi list Cyryla do Nestoriusza 113 dziwego. Chry- stusa i Syna. aby 11 Cyryl używa tu wyrażenia LÊÎH •<2DfB@L. to jednak zjednoczyły się w jednego Chrystusa i Syna. że natura Słowa zmieniła się w ciało ani że zamieniła się w pełnego człowieka. ww. poniżej Trzeci list Cyryla do Nestoriusza. J 3. po tych. dały nam jednego Pana. potrzebował drugich narodzin. lecz twierdzimy raczej. nie w ten sposób. 3. Trzeba jednak zaznaczyć. że Słowo Boże przy- jęło ciało i stało się człowiekiem. zmartwych- wstał trzeciego dnia i wstąpił do nieba». jakoby zjednoczenie znio- sło różnicę natur. ale tak. które stały się z Ojca. przez to niewypo- wiedziane i tajemne połączenie w jedność. że Jego natura Boża wzięła początek ze świętej Dziewicy. 13 Zob.

carnis suae nativitatem suam faciens. .J"4 B"2. sed quia resurrexit corpus. J"bJ® J@4 8X(. sed quod.N@\J06. Neque enim primum natus est homo communis de sancta Virgine et tunc demum inhabitavit in eo Verbum14.4< ´ ND@<.J"4.bF"J@ 2"<VJ@L17. ¦B. 5"J JÎ< ÇF@< *¥ JD`B@< 6"Â .F`<J@H . absit.Ã<"4 8X(.Ã< ßB¥D º:ä<q µ< (D Ò •B"2¬H ¦< Jè BVFP@<J4 Ff:"J4.4H »8T< ´ (@Ø< J ªJ. vera caro ipsius mortem gustavit.<<02−<"4 F"D646äH. non quia in corruptionem ceciderat. @ÛP ñH B.(@<ÎH "ÛJ@Ø Ç*4@< Fä:" BXB@<2. ñH J−H Æ*\"H F"D6ÎH J¬< (X<<0F4< @Æ6. ?Û (D BDäJ@< –<2DTB@H ¦(.4*¬ *¥ JÎ (. ÓJ4 6"Â •Ff:"J@<).J"4 (X<<0F4< F"D646Z<. 20 BV84< º •<VFJ"F4H "ÛJ@Ø 8X(. Sic illum dicimus et passum esse et resurrexisse. non quia Deus Verbum in sua natura 30 passus sit aut plagas aut clavorum transfixiones aut alia vulnera.2<V<"4 <@@Ø:. (•B"2¥H (D JÎ 10 2.BÂ J@Ø J. sed in ipsa vulva uteroque virginali se cum carne coniunxit et susti- nuit generationem carnalem. idcirco ipse dicitur mortem passus esse pro no- bis. 114 SOBÓR EFESKI (431) 8X(.ÆH JÎ . •88z ¦> "ÛJ−H :ZJD"H ©<T2. 6"2VB. ?àJT 6"Â ¦(0(.4*¬ *¥ *4z º:H 6"Â *4 J¬< º:.É<"4 *. (insania est enim hoc vel sentire vel dicere).Ã<).É2z 5 @àJTH 6"J"B.ÆH Æ*\"< NbF4< ´ B80(H ´ *4"JDZF. Deus qui pati non poterat. non quod ipse mortem esset expertus quantum ad ipsius naturam pertinet.D:X<0H "ÛJ@Ø J−H F"D6`H. Ita et resurgente carne. 8X(. inerat enim in eo corpore quod patiebatur. ipsius rursus resurrectionem dici- 40 mus.ÆH N2@DV<. •88z ÓJ4 JÎ "ÛJ@Ø BV84< ¦(Z(. sed quia propter nos et propter nostram salutem naturam sibi copulavit hu- 25 manam et processit ex muliere.< ¦6 (L<"46`H. ßB¥D B"<JÎH ¦(. ¦B.4@b:. ½6@< .J"4 B"2.J"4 (.T¬ 6"Â . sed quia corpus ipsius proprium gratia Dei iuxta Pauli vocem pro omnibus mortem gustavit17. ¦B.@Ø 8`(@L B"2`<J@H . º FD> "ÛJ@Ø ¦(. ut supra diximus. :¬ (X<@4J@.4*¬ *¥ BV84< JÎ Ç*4@< 15 "ÛJ@Ø Fä:" PVD4J4 2.< J"ØJ". sed quia corpus illud quod ipsius proprium factum est. (•B@B80>\" (D J@ØJ@ 8X(. .T@B@4`H16 ¦FJ4< Ò J@Ø 2.LJXD"H).JXD"< FTJ0D\"< ©<fF"H ©"LJè 6"2z ßB`FJ"F4< JÎ •<2DfB4<@< BD@−82.D §N0< •DJ\TH. (Deus namque incorporalis extra passionem est15).<q •2V<"J@H :¥< (D 6"J NbF4< 6"Â –N2"DJ@H 6"Â .<<Z20 6@4<ÎH ¦6 J−H (\"H B"D2X<@L.DJ"4 Fä:". 5.@Ø.4< •DP−H J−H . @ÛP ñH .ÆH J¬< "ÛJ@Ø NbF4<. ?àJT N":¥< "ÛJÎ< 6"Â B"2. idcirco dicitur natus esse carnaliter.ÆH B. ret). @ÛP ñH J@Ø 2.bF"J@ 2"<VJ@L. BV84< "ÛJÎH 8X(.< ¦Bz "ÛJÎ< Ò 8`(@H14.<@H.Ã@<15. 5. •88z ÓJ4.@Ø 8`(@H. Simili modo et mortem ipsius intellegimus. ideo haec omnia pro nobis ipse dicitur passus. Immortale enim et incorruptibile est naturaliter et vita et vivifi- 35 cans Dei Verbum16.D" Jä< JD"L:VJT<. passum est. 6"2V N0F4< Ò A"Ø8@H.ÂH ßB@:.Ã< "ÛJÎH JÎ< ßB¥D º:ä< 2V<"J@<.ÃD"< ¦82ã< J@Ø 2"<VJ@L J` (.Ã< 6"Â •<"FJ−<"4.

14. Met. potępiony w roku 268 w Antiochii. Lecz znowu. który jest poza cierpieniem. 14 Tak utrzymywał Paweł z Samosaty. przebicie gwoździami – por. 16 Por. Słowo Boże jest z natury nieśmiertelne i nie podlega zepsuciu. Tak samo z powodu zmartwychwstania Jego ciała. że On cierpiał za nas. nie dlatego. że On poniósł śmierć za nas. Dlatego mówi się. jako niecielesne. Jako określenie dotyczące bóstwa występuje między innymi w tak zwanym «średnim platonizmie» np. Albowiem nie urodził się najpierw ze świętej Dziewicy zwykły człowiek. u Plutarcha. że naro- dził się cieleśnie. że cierpiał On i zmartwychwstał nie dlatego. lecz ponieważ cierpiało te rzeczy ciało. mówimy. jak mówi Paweł17 . 7 1073a11. Przeto mówi- my. J 5. 383a: •B"2¥H 6"Â (<`< («beznamiętny i czysty[święty]. Nie w tym sensie. 9. Jego ciało zaznało śmierci. lecz twierdzimy. jest poza cierpieniem15 ). Drugi list Cyryla do Nestoriusza 115 zacząć istnieć). jak powiedziałem wcześniej. mówimy znowu o Jego zmartwychwstaniu. ponieważ w cierpiącym ciele był Ten. przebicie gwoździami i inne rany (Bóstwo bowiem. Słowo •B"2ZH nie jest terminem biblijnym i w odniesieniu do myślenia ludzkie- go i bożego pojawia się już u Arystotelesa – por. np. które uczyniło swoim własnym. 21. że. przyjmując jako własne narodziny swego ciała. że Słowo Boże we własnej naturze cierpiało chłostę. Hbr 2. 17 Por. W ten sam sposób rozumiemy Jego śmierć. że [Słowo] doznało unicestwienia – niech Bóg broni tak twierdzić – lecz ponieważ zmartwychwstało Jego ciało. . De anima III 430a18. 6. skoro Jego własne ciało z łaski Bożej za wszystkich zaznało śmierci. jest życiem i stwarza życie16. 15 Aluzja do Męki Pańskiej. Lecz ponieważ dla nas i dla naszego zbawienia zjednoczył się hipostatycznie z ludzką naturą i wyszedł z niewiasty. 5. 25. De Iside et Osiride. że już w łonie matki [Słowo] zjednoczyło się z ciałem i poddało się narodzinom cielesnym. że podleganie śmierci należy do Jego natury – byłoby szaleństwem tak mówić lub myśleć – lecz dlatego. w którego by potem wstąpiło Słowo14 . twierdzimy. J 20.

b.*D.F$.Æ :¬ ÓJ4 B"D"B80F\TH º:Ã< :.b. @ÛP ñH –<2DTB@< FL:BD@F6L<@Ø<J.TH 8`(@< .4 F"D6ÎH :. ?Û *4"4D. sed unum iam et eundem adorantes.Ã< JÎ< :¥< –<2DTB@< Æ*46äH J± J@Ø LÊ@Ø 68ZF. quod erat.4< LÊ@bHq •<V(60 (D BF" *4@D\F"4 6"Â .ÇD06.ND@<06`J"H B"JXD"Hq @àJT J.<<02−<"4 B"JD`H. non abiecta nec deposita deitate aut generatione illa quam habebat ex Patre.:.TH Ò 8`(@Hq @àJTH 20 . Neque enim id adiuvat rectam fidei rationem.JXFP. sed uno cum carne per unitatem. Necesse est enim discernere et dicere hominem separatim fuisse sola filii appellatione honoratum et rursus 30 Verbum quod est ex Deo et nomine et veritate Filius Dei. non . ideo illi non dubitarunt sanctam Virginem dicere Theotocon.2"DFZ6"F4 6.L`<JT< LÊä<.ÆH JÎ *b@ 8X(.H Jè 8`(å. z+< *¥ J¬< 6"2z ßB`FJ"F4< ª<TF4< ´ •<XN46J@< ´ ñH •6"88− B"D"4Jf:.J J−H Æ*\"H F"D6`H. Nec hoc ita dicimus quasi duobus filiis adsidentibus.<06ãH ÓB.4< JÎ «FL<». in tali sensu sanctos patres fuisse 40 comperimus.< J@×H (\@LH B. ¦:B\BJ@:.ÆB. :.H. •88z ñH ©<ÎH 6"2z ª<TF4< :. 6—< .4 B"<J"P@Ø J−H •6D4$@ØH B\FJ. •88z ÓJ4 (X(@<. 7.< º (D"N¬ ÓJ4 Ò 8`(@H •<2DfB@L BD`FTB@< »<TF.@Ø (.*D.$806ãH JÎ .2".D`< ¦FJ4< . 6"Â 10 PD−:" §P@<J" NLF46äH. quia si talem copulationem factam per sub- stantiam aut quasi inpassibilem aut quasi parum decoram noluerimus accipere.ÎH 6"Â JÎ ¦6 2.TF\ J4<.4 J.ßDZF@:.4 *¥ 6"Jz@Û*X<" JD`B@< JÎ< ÏD2Î< J−H B\FJ. @ÛP ñH *b@ BV84< FL<. 7.4<.D µ<. ÓJ4 :¬ •88`JD4@< J@Ø 8`(@L JÎ Fä:" "ÛJ@Ø. •88 6"Â ¦< BD@F8ZR. Fä:" JÎ º:ä< ¦B@4ZF"J@ 6"Â BD@−82.JX@< J@4("D@Ø< .@Ø 8`(@< LÊ`J0J@H Ð<@:V J. FVD>18q JÎ *¥ FVD6" (. quia non est alienum a Verbo corpus suum. z?<ZF.< –<2DTB@H ¦6 (L<"46`H.ÆH JÎ @àJTH §P. @Û6 •B@$. Ë<" :¬ J@:−H N"<J"F\" B"D.< ©"LJè. I@ØJ@ BD. ne divisionis quaedam species inducatur.<XF2"4 JÎ< 8`(@< @Û*¥< 15 ªJ. sed mansisse etiam in adsumptione carnis Deum.< "Ë:"J@H 6"Â F"D6ÎH19.< . non tamquam hominem cum Verbo coadorantes. Hoc ubique rectae fidei ratio protestatur.4 Jè 5 B"JD\. 116 SOBÓR EFESKI (431) 6. Non dixit enim scriptura Verbum Dei personam sibi hominis ad- sumpsisse. sed carnem factum esse18.4F6D\<0J"4 *4 J@Ø 8X(.ÆH LÊ@×H *b@ JÎ< ª<" 6bD4@< z30F@Ø< OD4FJ`<. •88z ñH ª<" 6"Â JÎ< "ÛJÎ< BD@F6L<@Ø<J. in id incidimus ut duos filios esse dicamus. sed discernere in duos filios non debemus unum dominum Iesum Christum. Ita Christum unum et dominum confitemur.J4:0:X<@<. cum quo 25 ipsi etiam adsidet Patri. licet nonnulli copulationem nescio quam perhibeant per- sonarum. Æ*46äH *¥ BV84< JÎ< ¦6 2. ?àJT OD4FJÎ< ª<" 6"Â 6bD4@< Ò:@8@(ZF@:.Æ BD@FfBT< ª<TF4< ¦B4N0:\.2z @â 6"Â "ÛJè FL<. id autem est ostendere Dei Verbum 35 similiter ac nos participatum habuisse carnis et sanguinis19 et corpus nostrum proprie suum fecisse et hominem ex muliere processisse. Ç*4`< J.É<"4 2.Hq @Û (D .<.

że jest dwóch synów. lecz nie przestało być Bo- giem i nie odrzuciło narodzin z Boga Ojca. kim było wcześniej. popadamy w mówienie. że Słowo stało się ciałem. jakbyśmy razem wielbili człowieka i Słowo. aby nie wprowadzać wrażenia podziału przez użycie słowa «razem». . 14. uważając ją za niemożliwą i niegodną. jak tylko to. Tymczasem trze- ba rozróżniać i mówić następująco: z jednej strony człowiek został zaszczy- cony imieniem syna. Hbr 2. a z drugiej strony Słowo Boga posiada imię i fizyczną realność Syna. że podobnie jak my miało udział w ciele i krwi19. lecz wielbimy jednego i tego samego. że Słowo zjed- noczyło się z osobą człowieka. Pismo nie mówi. lecz. Nie przynoszą też żadnej korzyści prawdziwej nauce wiary ci. przekonaliśmy się również. Stwierdzenie. 19 Por. lecz przyjmując ciało pozostało. J 1. że stało się ciałem18. I tak będziemy wyznawać jednego Chrystusa i jednego Pana. którzy mówią o zjednoczeniu osób. ponieważ nie jest czymś obcym dla Słowa jego ciało. nie znaczy nic innego. Przeto nie wahali się na- 18 Por. skoro wraz z ciałem współzasiada ono obok samego Ojca. 14. Nie wolno jednak dzielić na dwóch synów jednego Pana Jezusa Chrystusa. Jeśli nie przyjęlibyśmy tej unii hipostatycznej. nie jakoby zasiadało razem z Ojcem dwóch synów lecz jeden. nie w ten sposób. Te rzeczy potwierdza wszędzie nauka prawdziwej wiary. Drugi list Cyryla do Nestoriusza 117 6. że nasze ciało uczyniło swoim własnym ciałem i jako człowiek narodziło się z niewiasty. 7. wraz z własnym ciałem jako jedność. że tak samo myśleli święci Ojcowie.

$. ñH :X("< NXD@<.4<. •88z ñH (.<<02X<J@H ¦> "ÛJ−H J@Ø (\@L Ff:"J@H RLPT2X<J@H 8@(46äH. cui substantialiter adunatum Dei Verbum carnaliter20 natum esse dicitur.J"4 5 6"J FVD6"20 .4<−H 6"Â *LFBXBJ@L :"6D0(@D\"H <"LJ4"F:Î< NL8"JJ`:. 1. quasi ma- gnum ferat.4<`:. ut ecclesiarum pax salva servetur et concordiae caritatisque vinculum indissolubile maneat sacer- 30 dotibus Dei. I"ØJ" 6"Â <Ø< ¦> •(VB0H J−H ¦< OD4FJè (DVNT. Haec igitur prae caritate in Christo scribo.D.TH ³J@4 J−H 2. @Û BDÎH :"6D@8@(\"< •B@J. facere temptabo narrationem compendiosam.ØF4 J@Ø 2.J"4.\0.É<"4 8"$@bF0H ¦6 J−H (\"H B"D2X<@L. utpote medicinali patientia dignas et per ipsas res secundum tempus ad eas responsione.@F. .<@H. 118 SOBÓR EFESKI (431) 2.ÂH Ò 8`(@H (. Ë<" Fæ.FJVJå 6"Â 2. B"D"6"8ä< ñH •*. Incipiam autem a sa- .0J"4 Jä< ¦6680F4ä< º . quod vero taciturnitatem non patitur.4< .F:@H •DD"(¬H *4":X<@4 J@ÃH Ê.4H Jä< 2"L:"FJä< F@L (D"::VJT< •N\0:4 ñH :"6D@2L:\"H •>\"H Æ"JD46−H 6"Â J−H *4 Jä< BD"(:VJT< "ÛJä< 6"J 6"4DÎ< BDÎH "ÛJH •B@6D\F. ì.4J@LD(è 5LD\88å 15 ..<@H .THq Ô *X (. JÎ< J−H F6@J. 20 B@4ZF"F2"4 B.FJ@D\@L ¦B4FJ@8¬ *.Ã< 6"Â *4*VF6. @ÛP ñH J−H J@Ø 8`(@L NbF. sed quod ex 25 ea natum sit sacrum illud corpus animatum anima rationabili.FJVJå FL88. mirandarum tuarum litte- rarum dimitto. non ad multiloquium extensus. quaerens tamquam fratrem et contestans coram Christo et electis angelis ut haec nobiscum et sentias simul et doceas.Ã< J¬< (\"< B"D2X<@<. 6"2ãH —< @Í`H J. }!D>@:"4 *¥ quod Verbi natura deitasque in sancta Virgine sumpsit exordium. si taceatur.Æ F4(02. ob- 40 scuri et indigestibilis longi sermonis vomitum cavens. NESTORII EPISTULA ALTERA AD CYRILLUM Reverentissimo et deo amicissimo comministro Cyrillo Nestorius in domi- 35 no salutem.6Jä< •((X8T< J"ØJ" :.(. periculum. 1. J@bJ@L.. hoc secundum quod possibile est mihi. Iniurias quidem quae contra nos sunt. ø 6"Â 6"2z ßB`FJ"F4< ©<T2.<<−F2"4 8X(.ÆB.Û8"$.4DVF@:"4 J¬< *4Z(0F4< Fb<J@:@< .FJ`D4@H ¦< 6LD\å P"\D.8NÎ< 6"Â *4":"DJLD`:.@J`6@< . 10 .2z º:ä< 6"Â ND@<. JÎ< 6\<*L<@<.@Ø. F4TB−H @Û6 •<XP. IH :¥< 6"2z º:ä< à$D.<@H ¦<fB4@< J@Ø OD4FJ@Ø 6"Â Jä< ¦68.`J0J@H "ÛJ@Ø J¬< •DP¬< J@Ø .ÆDZ<0 6"Â J−H Ò:@<@\"H 6"Â •(VB0H Ò Fb<*.LJXD" BDÎH 5bD488@< Iè .

1. w miarę możliwości. zawiłym i rozwlekłym wykładem. . że natura Słowa czy Jego Boskość wzięły początek istnienia ze świętej Dziewicy. Rz 1. nie dlatego. we właściwym czasie. Z tym ciałem zjednoczyło się hipostatycznie Słowo i. Piszę teraz te słowa z miłości do Chrystusa. lecz ponieważ z Niej zrodziło się święte ciało ożywione duszą rozumną. dlatego postaram się. będą na nie odpowiedzią. Rozpocznę więc od przemądrych 20 Według ciała – por. nie wysilając się na długi wywód. Zniewagi skierowane przeciwko mojej osobie w twoim zadziwiają- cym liście odpuszczam. zasługują bowiem na lekarską wyrozumiałość. DRUGI LIST N ESTORIUSZA DO C YRYLA Wielce czcigodnemu i pobożnemu współsłudze Cyrylowi Nestoriusz w Pa- nu pozdrowienie. a ciebie proszę jak brata i wzywam wobec Chrystusa i jego wybranych aniołów. Drugi list Nestoriusza do Cyryla 119 zwać świętej Dziewicy Bogarodzicą. a kapłani Boga pozostawali złączeni niewzruszonym węzłem zgody i miłości. abyś zgodził się rozumieć te prawdy wiary i nauczać ich podobnie jak my. ponieważ moje milczenie niosłoby wielkie niebezpieczeń- stwo. 3. a sa- me fakty. narodziło się według ciała20. jak się mówi. i aby w ten sposób został oca- lony pokój Kościoła. aby nie wywoływać nudności długim. przedstawić sprawę w spo- sób zwięzły. Nie wolno mi jednak milczeć.

4. ex deo vero deum verum. Haec sunt tuae reverentiae verba. Inspice. per quem omnia fecit pater. J@ÃH Õ0J@ÃH •6D4$XFJ.ÛF.Ã<@< Jä< B"JXDT< .@Ø B"JDÎH 6"J NbF4< (.82. "ÛJH "ÛJ@8. I\ *X :@4 JÎ BD`F.Ã@< ¦6. JÎ< ¦6 2.$. ipsas tibi sanc- torum illorum patrum voces apponens a calumnia quae contra illos est. I\<.\T< (D"Nä< *4z ¦6. resurgere. incarnari.\"H J ÕZ:"J" 6" (<TD\. J± B"D"68ZF. lumen de lumine.Ã. «I@ØJ@ (D B@4ä< 6" F.D@< 6" JÎ< 2. . JÎ NäH JÎ ¦6 NTJ`H.J"4.@F.ÆD06`J" @Û*¥ BD`FN"J@< (. si placet. J± *4*"P±»22.@Ø •8024<@Ø 2. passibilem eos dixisse arbitratus patri consempiternum 35 verbum. Quid autem mihi hoc attende24 vult? quia sanctorum illorum ex superficie legens traditionem venia dignam ignorasti ignorantiam.<<02X<J" LÊÎ< :@<@(.\<T<. 6"J.ÆD06X<"4 <@:\F"H JÎ< Jè B"JD FL<"\*4@< 8`(@<q §(6LR@< *X.\"H B"D"\<.ßDZF.\<T< •B"88V>T FL6@N"<J\"H 6" J−H 6"J Jä< 2.. 120 SOBÓR EFESKI (431) •BÎ Jä< B"<F`NT< J−H F−H •(VB0H NT<ä<.8N46¬< ßB¥D . libera- 40 bo et ab illa quae contra divinas scripturas per illos est. pientissimis tuae dilectionis vocibus.B@\06.<@H J−H 20 6"Jz ¦6. •*. ÓJ4 J¬< Jä< (\T< ¦6.4H 6" J@×H •6@b@<JVH F@L»23 . pati."LJÎ< FfF.4.4H ÇFTH J FVq –6@L. audi vero et a 30 nobis fraternam pro pietate ammonitionem et quam magnus ille Paulus amato a se Timotheo contestatus est: attende lectioni consolationi doctrinae22.\"< B"DVFP®H. humanari.Ã< F"D6T2−<"4 ¦<"<2DTB−F"4 B"2.P.<<0J¬< J¬< Jè B"JD FL<"\*4@< @Û*¥ •<"FJF"< J¬< JÎ< 8.\<T< ¦> ¦B4B@8−H •<"(4<fF6T< B"DV*@F4< FL((<f:0H •>\"< ²(<`0F"H –(<@4"<. {/ (\" N0FÂ< 6" :.Ã< •<"FJ−<"4. et cognoscis forte tua. *¥ 6" J B"Dz º:ä<. et illum divinum repperies patrum chorum non consubstantialem patri deitatem passibilem dicentes nec recentem natam patri consubstantialem nec resurgentem eam quae solutum templum suscitavit.<−.8L:X<@< <"Î< •<"FJZF"F"<.8N46¬< Æ"JD. descendisse.Î< 5 •8024<`<.Æ *@6.24 $@b8.:"DJbD"J@q «BD`F. 2. 5–< :@4 JH •6@H .P. dicta diligentius.H J@\<L< "Ê J−H 2"L:"FJ−H Jä< Fä< (D"::VJT< *4*"F6"8\"H NT<"\.F4< 6" ¼< Ò :X("H ¦6. B"D"2.\H. ipsas isdem sermonibus apponens.< Ò B"JZD. "ÛJVH F@4 JH Jä< (\T< B"JXDT< NT<H B"D"2X:.Ã<@H A"Ø8@H Jè N48@L:X<å B"Dz "ÛJ@Ø I4:@2Xå 10 *4.`J0J" B"20J¬< . JÎ< *4z @â J BV<J" B. B"20JÎ< "ÛJ@×H .ÆH •*. I"ØJ" J−H F−H 2.$. J± •<"(<fF. Hoc enim faciens. Et si mihi aurem in fraternam medellam adhibueris.>. Quae 25 sunt igitur ammirandae tuarum litterarum doctrinae voces? Sancta inquit et magna synodus21 ipsum ex deo et patre secundum naturam genitum filium unigenitum. 2. 15 . et te salvabis et eos qui te audiunt23.4H P@DÎ< @Û J¬< Ò:@@bF4@< 2.(V80 Fb<@*@H21 "ÛJÎ< JÎ< ¦6 2.

24 BD`F. że współwieczna z Ojcem Boskość narodziła się w ostatnich czasach. że zmartwychwstała. zachęcania. iż współwieczne Ojcu Słowo podlega cierpieniu! Pochyl się. 13. od błędnej interpretacji Bożych pism. Te oto są słowa Twojej pobożności. 23 1 Tm 4. Posłuchaj więc i od nas braterskiego upomnienia w rzeczach religii. bym. 13. którzy cię słuchają 23. zstąpił. „To bowiem czyniąc i siebie samego zbawisz. zrodzony co do natury z Boga Ojca. światłość ze światłości. A co znaczy to «przykładaj się»24? Znaczy. jeśli łaska. Zapewne rozpoznajesz je jako swoje. Jakaż jest owa zadziwiająca treść doktrynalna twojego listu? Święty i wielki sobór mówi 21. przyjął ciało. Ten. i tych. ani. (attende) – por. postaram się dokładnie je zacytować. Wyznanie wiary. za ich pośrednictwem. a także. stał się człowiekiem. GNT ma J± *4*"F6"8\‘ zamiast J± *4*"P±. nauki”22. ani tego. 1 Tm 4. poddał twoje uszy leczeniu. tak samo jak ów wielki Paweł błagał swego umiłowanego Tymoteusza: „Przy- kładaj się do czytania. Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego. przez którego Ojciec uczynił wszystkie rzeczy. nad tymi tekstami i dokładniej zbadaj. Słowa te obejmujemy w cudzysłów «». . zbłądziłeś przez swoją zasłużoną ignorancję i w związku z tym uznałeś. że powiedzieli oni. ani. że czytając powierzchownie tradycję owych świętych Oj- ców. 22 1 Tm 4. że odbudowała Ona swoją zburzoną świątynię. 21 Zob. Drugi list Nestoriusza do Cyryla 121 słów Twojej miłości. że boski chór Ojców nie powiedział ani. 16. cierpiał i zmartwychwstał». powyżej tekst odnośny do przypisu 10 oraz Sobór Nicejski I.P. to przytoczę ci te same słowa świętych Ojców i uwolnię cię od fałszywego ich rozumienia. Jeśli pozwolisz. Nestoriusz przytacza tu niemalże dosłownie część wyznania wiary w wersji zacytowanej przez Cyryla. powodowany braterskim uczuciem. że ten sam «Syn Jednorodzony. 2. że współistotna [Ojcu] Boskość podlega cierpieniu. a odkryjesz.

ponit Christus tamquam inpassibilis et passibilis substantiae in singulari persona appellationem significativam.TH •N"<4F:è 64<*L<.4*¬ (D §:. ut nominibus naturae utriusque communibus quibusdam significativis propositis neque quae filiationis et dominationis sunt.@Ø ßBVDPT< @ÛP DB"(:Î< º(ZF"J@ JÎ . quate- nus et inpassibilis Christus et passibilis sine periculo vocetur. Considera quomodo dominus et Iesus et Christus et unigenitus et filius 25 primum ponentes.\F2T ¦< ß:Ã< Ô 6" ¦< OD4FJè z30F@Ø. 35 sed.TH J−H 2.D@< 2. infert sermonem utrasque conde- centem naturas. •B"2¬H :¥< 2. 2"<VJ@L *¥ FJ"LD@Ø»26. ne per singula dicam oboediens factus est usque ad mortem.(X<0J"4. Credo igitur in dominum nostrum Iesum Christum filium eius unigeni- tum. mortem autem crucis26.bT J@\<L< N"F\.\"H J¬< :<Z:0< B@4@b:. ÓBTH 6" •B"2¬H Ò OD4FJÎH 6" 20 B"20JÎH •64<*b<TH 6"8@ÃJ@.D@< §N0<.T< Ð<@:". secentur neque ea quae naturarum sunt.Bf*0 J"ÃH NbF. ßBZ6@@H ¦(X<. non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo25.<ZH 6" LÊ`H BD`J. commu- ne.4. JÎ 6@4<`<. In 30 hoc enim eis eruditor Paulus factus est. 6" .`J0J4.TH 6" J@Ø BV2@LH ¦B@46@*@:@ØF4 B"DV*@F4<. 3. 4. 4. 122 SOBÓR EFESKI (431) 3. ÔH ¦< :@DN± 2. sicut paulo ante dixi. Ë<" :¬ J 6"2z ª6"FJ@< 8X(T. impassibilis qu- 40 idem deitate.Î< 8`(@< ¦<J. Jä< NbF.<@H 6" :X88T< J J@Ø BV2@LH ¦BV(. passibilis autem corporis natura. B"20JÎH *¥ J± J@Ø Ff:"J@H NbF. J J−H LÊ`J0J@H 6" 6LD4`J0J@H JX:<0J"4 :ZJ.:. tunc humanationis et resurrectionis et passionis superaedificant traditionem.D@< 2X<J.è»25.Ø2X< J4H B"20JÎ< ßB@8V$®.J@ «:XPD4 2"<VJ@L. Quoniam enim memoriam mortis facturus erat. nomina.8\@LH Ï<`:"J" J`J.T< ¦< Jè J−H LÊ`J0J@H :@<"*46è FL(PbF.<−. I\ (VD N0F4<. ÔH J−H 10 ¦<"<2DTBZF.4 JÎ< 8`(@< •:N@JXD"4H BD.< J@Ø 2"<VJ@L :. J¬< J−H 5 ¦<"<2DTBZF. qui cum in forma dei esset. A4FJ. •88z. ñH J−H •B"2@ØH 6" B"20J−H @ÛF\"H ¦< :@<"*46è BD@FfBå BD@F0(@D\"< F0:"<J46Z<. qui humanationis divinae memoriam faciens et futurus inferre quae passionis sunt. in filiationis singularitate confusionis exterminatione periclitentur. z+B.`J0J@H 6" J−H •<2DTB`J0J@H ñH 2. I@bJ@L (D "ÛJ@ÃH B"4*. communia deitatis et humanitatis. J\20F4< JÎ OD4FJ`H. Quid enim dixit? hoc sapiatur in vobis quod et in Christo Iesu. E6`B0F@< ÓBTH JÎ 6bD4@H 6" z30F@ØH 6" OD4FJ`H 6" :@<@(.4:X<T< :ZJ.b®. . prius ponens Christus. naturarum nomen.88. ut fundamenta.H J 6@4< J−H 2. ut ne verbum deum hinc aliquis aestimet passibilem.4<.ÆH JÎ< 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< OD4FJÎ< JÎ< LÊÎ< "ÛJ@Ø JÎ< :@<@(. J Jä< NbF.LJ¬H Ò A"Ø8@H (. Ë<" :¬ JÎ< 2. «J@ØJ@ ND@<.É<"4 15 ÇF" 2.TH 6" J−H •<"FJVF.ÂH JÎ OD4FJ`H.:<−F2"4.F4<. Ë<" Jä< Ï<@:VJT< J−H NbF. BD`J. BD@FV(.TH ©6"JXD"H 6@4<ä< J4<T< F0:"<J46ä< BD@6. ñH :46Dè BD`J.

imię wspólne dla obu natur. że to Boże Słowo pod- lega cierpieniu. Jednorodzony. aby ktoś nie zrozumiał w tym miejscu. dalej również używa terminów oznaczających obie natury. por. „lecz – bez przytaczania każdego słowa – stał się posłusz- ny aż do śmierci. 26 Flp 2. ponieważ ten termin oznacza naturę niepodlegającą cierpieniu i naturę podlegającą cierpieniu w jednej osobie. 25 Flp 2. podlega zaś cierpieniu w naturze swego ciała. Flp 2. jak powiedziałem wy- żej. nie skorzystał ze sposobności. 5-6. i to śmierci krzyżowej”26. że Ojcowie najpierw kładą jako fundament sło- wa: Pan. Chodziło im o to. 7: •88 (sed). a także. zmartwychwstaniu i męce. by własności obu natur nie były narażone na niebezpie- czeństwo zniknięcia w wyniku pomieszania się w jednej tylko naturze Syna. użył słowa «Chrystus». Wierzę przeto w Pana naszego Jezusa Chrystusa. . które oznaczają jedną i drugą naturę. istniejąc w postaci Bożej. gdy wspo- mina o wczłowieczeniu Bóstwa i chce podjąć zagadnienie męki. tych. Syna Jego Jedno- rodzonego. On. 8. 4. Syn. aby na równi być z Bogiem”25 . Drugi list Nestoriusza do Cyryla 123 3. ono też było w Jezusie Chrystusie. nie były one dzielone na te odnoszące się do synostwa oraz na te odnoszące się do Bóstwa. Jezus. Chrystus. Nauczycielem takiego rozumowania był dla nich Paweł. terminy wspólne dla Boskości i dla człowieczeństwa i na tym fundamencie wznoszą gmach tradycji o czło- wieczeństwie. by po ustaleniu terminów wspólnych. Przeto gdy zamierza przypo- mnieć śmierć. aby można było bez obawy nazwać Chrystusa i niepodlegającym cierpieniu i podlegającym cierpieniu: nie podlega cierpieniu w boskości. kładzie naj- pierw słowo «Chrystus». Cóż bowiem mówi: „To dążenie niech was ożywia. On. Zwróć uwagę.

\‘ *4.@:X<@L J@Ø JÎ< •<":VDJ0J@< <"Î< 6"Â J−H 2.\"H . Orthodoxa enim.FB@J46H NbF.`J0J@H 8`(@< 6"Â J¬< J@bJT< .TH ¦BÂ J−H @Æ6@<@:\"H. J¬< J−H $D"PL8@(\"H ¦< BD@@4:\@4H ßB`FP.T< 10 B"Fä< B.è 8`(å BD@F`<JT< J± J@Ø <"@Ø FL<"N.4< B.ÆF−(.D2ZF. A@88 8X(. @Ûq 8bF"JX :@L J¬< 2. 6.8. quasi haec quae secundum naturam dei verbo assunt.−F2"4 (. 124 SOBÓR EFESKI (431) 5. z?D2`*@>" (D ñH •802äH J J@4"ØJ" 6"Â J"ÃH Jä< "ÊDXF. brevis ser- 25 monis in initiis pollicitationem sentio refrenare sermonem et ad secundum tuae dilectionis movere capitulum.4< ¦*`6. In primis enim impassibilem praedicatum et secundae nativitatis incapabilem iterum passibilem et in recenti creatum ne- 35 scio quomodo intulit.DÂ J@bJ@L *L<V:. et in tribus diebus suscitabo illud27.b.Æ :X< J4<" F@N\"< 6.`J0J" 6"Â ¦< JD4FÂ< º:XD"4H ¦(.6J@< BV84< B"20JÎ< 6"Â <. tuae est diligentiae scire.F2"4 J−H *. in quo naturarum quidem laudabam divisio- nem secundum humanitatis et deitatis rationem et earum in unius personae coniunctionem et quod deus verbum secunda ex muliere non eguisse dicitur nativitate.NV8"4@<.TH J¬< ßB¥D :"DJT8ä< (X<<0F\< J.Dä "ÛJ`<» 27. sed humanationis sanctos illos memoriam fecisse patres.4"<. Multa dicere de hoc valens et primum quidem neque nativitatis in dispen- satione.48@bF0H NT<−H BDÎH z3@L*"\@LH $@fF0Hq «8bF"J.<.Ã< J¬< 2.ØF"4 B"JXD"H.TH J@×H (\@LH ¦6. Reliqua autem. non: solvite meam 40 divinitatem et in tribus diebus suscitabitur.F4< P"84<@ØF"< JÎ< 8`(@< "ÆF2V<@:"4 6"Â BDÎH JÎ *. huiusmodi sunt et haeresium omnium pravis sensibus circa domini- cas naturas contraria. templi copulatione corrupta sint aut parum aliquid hominibus putetur quod sine peccato templum et a divina inseparabile natura pro peccatoribus nativitatem et mortem sustinuisset. ñH Jä< 6"J NbF4< Jè 2.<<ZF. IÎ< (D ¦< J@ÃH BDfJ@4H •B"2− 60DLP2X<J" 6"Â *.TH 6"Â JÎ BV2@LH –*.Î< 8`(@< *. 5.bJ. JÎ :0*¥ (. sicut 30 vere est. 5"Â JÎ JÎ< 2. 6"Â J. aut non credi debeat dominica vox ad Iudaeos clamans: solvite templum hoc.<<ZF.Ã<"4 ´ B4FJ.LJXD"H ¦6 (L<"46ÎH :¬ NVF6. ¦< ø J¬< :¥< Jä< NbF. 20 JÎ< <"Î< J@ØJ@<.\<@LH :<0:@<.`6J4FJ@< @Û6 @É*z 15 ÓBTH . .D@< J−H F−H •(VB0H 5 64<@ØF"< 6.4.6DL::X<0< ¦BZ(.6J@< Ò:@8@(. mihi vero illa prima pervertere videbantur.*. si quidem aliquam sapientiam occultam inferebant legentium auribus inconprehensibilem. J−H F−H ¦FJ4< •6D4$.Æ*X<"4q ¦:@Â (@Ø< J BDäJ" 6"J"FJDXN.<@H 6"Â BDäJ`< (.`J0J".J@ J"ÃH Jä< •<"(4<TF6`<JT< •6@"ÃH •6"JV80BJ@<.4< *.4H ¦<"<J\" 6"6@*@>\"4H.T< ¦B¯<@L< *4"\D.J"4.N2"D:X<T< ´ :46D@Ø J4<@H J@ÃH •<2DfB@4H <@:4.<<ZF.FB@J46−H @Û6 ÏN.LJXD"H (. •88z ¦<"<2DTBZF. 6"Â ¦< JD4FÂ< º:XD"4H ¦(.\"H •PfD4FJ@< NbF.LJ¬< ßB@:.DÂ JH *.ÆH ©<ÎH BD@FfB@L FL<VN. et passionis incapabilem profiteri deitatem.TH –*. 6.F4< 6"J JÎ< J−H •<2DTB`J0J@H 6"Â 2. I 8@4B *¥ .

Lecz twoje pozostałe wywody. mó- wili raczej o staniu się człowiekiem. że owi święci Ojcowie nie wspomnieli o roli narodzin w ekonomii zbawienia. iż będę mówił krótko. 6. które sam wcześniej napisałeś. jakby wła- ściwości z natury cechujące Boga-Słowo zostały zniszczone w wyniku po- łączenia ze świątynią [ciała]. a przeciwne błędnym doktrynom wszystkich herezji o naturach na- szego Pana. że Bóg-Słowo podlega cierpieniu i narodziło się w niedawnych czasach. to jest ona niezrozumiała dla uszu czytelników – trzeba. Pamiętam jednak. gdy mówisz. że świątynia. poddała się narodzinom i śmierci za grzeszników. 27 J 2. a nie [mówił]: «Zburzcie moją boskość. będąca bez grzechu i nierozdzielna od natury Bożej. albo: że nie należy wierzyć Panu. że Słowo nie podlega cierpieniu i nie potrzebowało drugich narodzin. W tym miejscu chwalę roz- dzielenie natur ze względu na człowieczeństwo i boskość. Drugi list Nestoriusza do Cyryla 125 5. albo: jakby ludzie mogli dojść do takiego nie- mal przekonania. . Najpierw stwierdziłeś. Dalej zaś – nie wiem w jaki sposób do tego doszedłeś – zaczynasz mówić. To tak. 19. Zgadzam się z tobą. Mógłbym mówić na ten temat wiele przede wszystkim dlatego. który wołał do Żydów: „Zburzcie tę świątynię. że Boskość podlega cierpieniu. Jeśli idzie o mnie. jeśli przynoszą jakąś ukrytą mądrość. Ograniczam więc swoje wywody i przechodzę do drugiego rozdziału listu Twojej miłości. uważam. że na wstępie obie- całem. że Bóg-Słowo nie potrzebował drugich narodzin z niewiasty i że nie sposób wyznawać. a w trzy dni będzie odbudowana». Te twierdzenia są prawdziwe i zgodne z orto- doksją. że zaprze- czasz słowom. abyś w swo- jej skrupulatności wiedział o tym. a Ja w trzech dniach wzniosę ją na nowo”27. a także ich połą- czenie w jednej osobie.

A"<J"P@Ø J−H 2. J± J−H ¦B"((. Rursus dilatare hic volens. 15 [.ÆH 20 !Ç(LBJ@<»34 6" JÎ «B.b:"J@H J\H –< J¬< J@Ø :@<@(.D :"DJ\"H 6"JX6D4<.4 BV84< ©JXD"< º:H *4":"DJLD@:X<0< NT<Z<q «J@Ø *¥ z30F@Ø OD4FJ@Ø º (X<<0F4H @àJTH µ<q :<0FJ. ¦> ½H ¦(. J¬< :"DJ\"< ¦< J± F"D6\»36 6" BV84< «OD4FJÎH •BX2"<.D J@Ø BV2@LH "Þ24H ÓJ4 «Ò 2.à 8X(.8\"H •<"FJX88@:"4 :<Z:®q Õ0JX@< *z @Û< Ó:TH $D"PL8@(\‘ PD0FV:. Accipe.L2. .Ø(.<@H . quandocumque me- moriam facit dominicae dispensationis. generationis Iesu Christi filii David.ÃF2"4 6"J •6D4$. filii Abraham28.<@ØH ßB@8V$@4 2. E6`B. et de pas- sione rursus quia deus suum filium misit in similitudine carnis peccati et de 40 peccato condemnavit peccatum in carne36.<@:X<@L ¦6 FBXD:"J@H )"LÂ* 6"J FVD6"»35 6" B. 30 et certum est quia David filius deus verbum non erat.< 7.TH z30F@Ø OD4FJ@Ø LÊ@Ø )"LÂ* LÊ@Ø {!$D"V:»28 . 126 SOBÓR EFESKI (431) 7.4< 6" JÎ «µ< º :ZJ0D J@Ø z30F@Ø ¦6. .ÎH JÎ< ©"LJ@Ø LÊÎ< BX:R"H ¦< Ò:@4f:"J4 F"D6ÎH :"DJ\"H 6" B.FJXD"< BD@F0(@D\"< J¬< (\"< B"D2X<@< OD4FJ@J`6@<. in- venta est in utero habens de spiritu sancto30.<@H OD4FJ`H» 29. 5" BV84< JÎ «F×< 9"D\‘ J± :0JD J@Ø z30F@Ø»32 6" JÎ «JÎ ¦< "ÛJ± (. et accipe puerum et matrem eius et fuge in Aegyptum34 et de filio eius qui factus est ei ex semine David secundum carnem35. Creaturam vero spiritus quis 35 utique unigeniti aestimabit deitatem? Quid oportet dicere et quod ait quia mater Iesu erat ibi31.<@<. inquit. et aliud testimonium: Iacob autem genuit Ioseph virum Mariae. J"ØJ" Jä< .\F0H (D J−H :0JDÎH "ÛJ@Ø 9"D\"H Jè z3TFZN. Et audi haec evangeliis clamantibus: Liber. (X<<0F4H º:Ã< 6" BV2@H @Û J−H 2. I\ *. qui dicitur Christus29. @Û 2. 5" –6@L.\"H (D"N−H.ßDX20 ¦< ("FJD §P@LF" ¦6 B<. sed humanitatis Christi tradidit.û 31.b:"J`H ¦FJ4< (\@L»33 6" JÎ «8V$. Ubique divina scriptura. AV84< B8"JØ<"4 6•<J"Ø2" $@L8`:. ñH 6"8. ex spiritu sancto est33.`J0J". 5J\F:" *¥ B<.b:"J@H (\@L» 30. si placet..D J@Ø LÊ@Ø "ÛJ@Ø J@Ø (. ex qua natus est Iesus. a promissionis memoria retrahor.. N0F\<.`J0J@H.<<Z20 z30F@ØH Ò 8.FB@J46−H 5 @Æ6@<@:\"H B@4−J"4. )−8@< *¥ ÓJ4 10 J@Ø )"LÂ* LÊÎH Ò 2.<<02¥< ¦6 B<. ut vocetur secundum integram appel- lationem sancta virgo Christi genetrix. )XP@L 6" –880<. dicendum 25 tamen est utenti brevi sermone. º<\6" —< :<Z:0< J−H *.<XF.Æ *@6. (.Û"((. et iterum Christus mortuus est pro . non dei genetrix. JÎ B"4*\@< 6" :0JXD" "ÛJ@Ø 6" N. nativitatem nobis et passionem non deitatis.ÎH 8`(@H @Û6 µ<. :"DJLD\"<q «z3"6ã$ *¥ ¦(X<<0F. et quod in ea natum est.Ã.(`:. Considera iterum alteram adtestantem nobis vocem: Iesu vero Christi generatio ita erat: desponsata enim matre eius Maria Ioseph.] . JÎ< z3TF¬N JÎ< –<*D" 9"D\"H.8\T< $@f<JT<q «#\$8@H.@J`6@<. et rursus cum Maria matre Iesu32. •88 J−H •<2DTB`J0J@H J@Ø OD4FJ@Ø B"D"*\*@J"4 .

co się w Niej poczęło” 33. 33 Mt 1. Maryi. 29 Mt 1. Przeto. trzeba nazywać świętą Dziewicę Matką Chrystu- sa. 30 Mt 1. że Boskość Jednorodzonego jest stworzeniem Ducha Świętego? Co zaś powiedzieć na to: „I była tam Matka Jezusa”31. znalazła się brzemienną za sprawą Ducha Świętego”30. „Matką Jezusa” 32. 31 J 2. a nie Matką Bożą. ale z człowie- czeństwem Chrystusa. 20. chociaż zwięźle. ale powstrzy- muje mnie pamięć o obietnicy danej na wstępie. dalej zaś: „Albowiem z Du- cha Świętego jest to. Pismo święte. Jak można by przypuszczać. jeśli łaska. 1. które są dla nas świadectwem: „Z narodzeniem Jezusa Chrystusa było tak. i jeszcze: z Maryją. oraz: „Chrystus 28 Mt 1. jeszcze jednego świadectwa: „Jakub był ojcem Józefa. gdziekolwiek wspomina o Bożej ekonomii [zbawienia] Pana. 3. że Bóg-Słowo nie był synem Dawida. co wołają słowa Ewangelii: „Rodowód Jezusa Chrystusa. aby użyć naj- właściwszego określenia. Chciałbym jeszcze raz obszerniej omówić te zagadnienia. Po zaślubinach Matki Jego. 32 Dz 1. narodziny i mękę łączy nie z boskością. 34 Mt 2. z Józefem. 16. 35 Rz 1. i wreszcie: „O Jego Synu – pochodzącym według ciała z rodu Dawida”35 . 3. Jasną jest rzeczą. Drugi list Nestoriusza do Cyryla 127 7. oraz: „Weź Dziecię i Jego Matkę i uchodź do Egiptu”34 . syna Dawida. 36 Rz 8. 13. męża Maryi. z której narodził się Je- zus. O Jego cierpieniu zaś jest [napisane]: „Bóg zesłał Syna Swego w ciele podobnym do ciała grzesznego i dla usunięcia grzechów wydał w tym ciele wyrok potępiający grzech”36. . 14. Jednakże muszę mówić. zwany Chrystusem”29. 18. Słuchaj więc. Posłuchaj. Zwróć uwagę i na te słowa. syna Abrahama”28 . 1. i taką naukę nam przekazuje.

ait.ÃF2"4 6"8Î< 6"Â Jä< . Respondit Iesus et dixit eis: quomodo ergo David in spiritu dominum eum vocat. 128 SOBÓR EFESKI (431) ßB¥D Jä< :"DJ4ä< º:ä<» 37 6"Â «OD4FJ@Ø B"2`<J@H F"D6\»38 6"Â «J@ØJ` ¦FJ4<».DÂ J@Ø OD4FJ@Ø.>4ä< :@L. divina natura. magis vero et illis aliquid gravius. ´ B8"<T:X<0H ¦FJ\<. sede a dextris meis?40 utpote filius existens omnino David secundum carnem41.4< Ï<`:"J4 6"Â JH J−H FL<0::X<0H F"D6ÎH Æ*4`J0J"H. Ò:@8@(. confiteri bonum est et dignum evangelicarum traditionum.ÆB. quatenus propria ducat quae eius sunt. .D@<.6J46Z<.`J0J@H FVD6" (Ó2. .4 J−H 2.`J0H :@L. ñH @Æ6.Ã.`J0J" 6bD4@H).8NX.T<. Quid enim.b:"J4 6bD4@< "ÛJÎ< 6"8. dicens: dixit dominus domino meo.<@$8"$@ØH z!B@84<"D\@L42 6"Â z!D. 5"Â –88T< :LD\T< NT<ä< *4":"DJLD@:X<T< Jä< •<2DfBT< JÎ (X<@H :¬ J¬< J@Ø LÊ@Ø <@:\. Esse enim filii deitatis corpus templum et templum secundum summam 35 quandam et divinam unitum coniunctionem. ß:Ã< *@6. vobis videtur de Christo? cuius est filius? Dicunt ei: David.ÉB. frater.<@<»39.\@L43 6"Â Jä< –88T< <@F@bF0H "ÊDXF.»40 ñH LÊÎH ë< BV<JTH J@Ø )"LÂ* 6"J FVD6"41. nomini vero propriificationis carnis atterere etiam carnis proprietates.< "ÛJ@ÃHq BäH @Þ< )"LÂ* ¦< B<. sed coniunctam naturae de- itatis carnem. aut errantis est secundum paganos. 6"2z ~+880<"H *4"<@\"H ´ J J@Ø ND.< 6"Â 6bD4@< J@Ø )"LÂ* ©"LJÎ< Ò OD4FJÎH 6"Â LÊÎ< Ï<@:V. 8X(T<q . J\<@H LÊ`H ¦FJ4. quod pro vobis frangitur39.4q «J\ (VD N0F4<. •*.T< –>4@<q JÎ *¥ *¬ Jè J−H @Æ6. et mille aliis vocibus protestantibus hominum generi non filii putare deita- tem recentem aut passionis corporeae capabilem. Unde et dominum David Christus semet ipsum et filium nomi- 30 nat.6D\20 z30F@ØH 6"Â . nativita- tem dico et passionem et mortem.\<T< $"DbJ.4@ØF2"4 J J@bJ@L J¬< J−H 2.4"<.Ã B.`J0J" BD`FN"J@< ´ BV2@LH FT:"J46@Ø 5 *. secundum deitatem autem domi- nus.`J0J@H JÎ Fä:" <"Î< 6"Â <"Î< 6"Jz –6D"< J4< 6"Â 2.É<"4 :¥< @Þ< J−H J@Ø LÊ@Ø 2.4`J0J@H 15 BD@FJD\$.Û"((. z!B. •88 J¬< FL<0::X<0< J± NbF. •88 «JÎ Fä:" JÎ ßB¥D ß:ä< 68f:. et hoc est non deitas. @ÛP º 2. 7X(@LF4< "ÛJèq J@Ø )"L\*. (X<<0F4< 8X(T 6"Â BV2@H 6"Â <X6DTF4<. :88@< *X J4 6•6. 20 25 peccatis nostris37.< Ò 6bD4@H Jè 6LD\å :@Lq 10 6V2@L ¦6 *.\"< º<T:X<@< FL<VN.846ä< B"D"*`F. intellegentiae aut laesae mentis Apollinarii42 et Arrii43 et quae sunt aliarum aegro- 40 tantium haereseon.4< 2. et Christo passo in carne38.`J0J@H NbF4<.. 6"J *¥ J¬< 2.. sed corpus meum.

że natura Boska czyni swoimi własnymi te właści- wości. 42-44. Wtedy Jezus odpowiedział i rzekł do nich: «Jakżeż więc Dawid natchniony przez Ducha może nazwać Go Panem. lecz „ciało moje za was wydane”39 . odno- si się to raczej do ciała połączonego z naturą Bożą. i jeszcze: „To jest” nie moja Boskość. 1. Wyznawanie tego jest rzeczą dobrą i zgodną z tradycjami ewangelii. Drugi list Nestoriusza do Cyryla 129 umarł za nasze grzechy”37. 336) nie uznawał bóstwa Chrystusa. 41 Por. które należą do tej świątyni [ciała]. że nie należy przyjmować. tak. Mt 22. iż Boskość Syna narodziła się w niedawnych czasach i podlega cielesnemu cierpieniu. cierpienie i śmierć. 394). i znowu: „Chrystus cierpiał w ciele”38 . 43 Ariusz (zm. przypisywać Słowu właściwości przynależące do ciała. Te i jeszcze inne niezliczone wypowiedzi stanowią dla rodzaju ludzkiego świadectwo potwierdzające. 42 Apolinary z Laodycei (zm. mianowicie: narodziny. według której Chrystus jest prawdziwym Bogiem. błądzenie wskutek pogańskiego sposobu myślenia albo popadanie w szaleństwo herezji Apoli- narego42 . Jednakże posługując się terminem «uczynienie swoimi». znacznie groźniejszą chorobę. Dlatego ciało jest świątynią Boskości Syna i ta świątynia jest zjednoczona [z Boskością] przez jakieś doskonałe i boskie połączenie. 37 1 Kor 15. nie posiada natomiast pełnej natury ludzkiej. 24. 3. 38 1 P 4. oznacza. a jego Pa- nem ze względu na swoje Bóstwo). A więc jest synem Dawida według ciała41. gdy mówi: „«Co sądzicie o Me- sjaszu? Czyim jest synem?» Odpowiedzieli mu: «Dawida». 39 1 Kor 11. (Stąd Chrystus nazywa samego siebie Panem Dawida i jego synem. Ariusza43 czy w inną jeszcze. twórca teorii. . Rz 1. 3. bracie. gdyż miejsce duszy rozumnej zajmuje w nim boski Logos. 40 Por. gdy mówi: Rzekł Pan do Pana mego: Siądź po prawicy mojej?»”40 .

deifice loquitur.4 *4 J¬< J@Ø OD4FJ@Ø PVD4< J@F"bJ®.4`J0J" JÎ< 2.4 6"Â J Jä< 8"ä< ¦< ¦B4*`F. cum suscipiuntur. Ò A"Ø8@H BDÎH BV<J"H N0F\<.4`J0J@H J@×H J@4@bJ@LH B"D"FLD@:X<@LH Ï<`:"J4 ("8"6J@JD@N\"H 6@4<T<Î< *4 J¬< @Æ6.Ãq «J"ØJ" :. aut forsan a clericis qui sunt tuae caritatis. I−H *X (.P`:. *¥ B. 5"Â F4TBä B.Ã<"<. et nobis ut calumnia- toribus condemnationis iustae causa.TH :XJ@P@< 6"Â J−H ¦< Jè J@Ø BV2@LH 6"4Dè *.B8"<0:X<@< F"LJÎ< ßBÎ Jä< ¦<J"Ø2" B"D J−H (\"H FL<`*@L 6"2®D0:X<T<.@8@(. Quae sunt enim ecclesiae.D4:<0J46± F@L RLP± 6"Â Jä< 15 B"Dz º:Ã< ND@<J4. !âJ"4 Jä< (\T< B"JXDT< "Ê B"D"*`F.<" 6"Â º:Ã< ñH FL6@NV<J"4H *46"\"H 6"J"6D\F.J"4 º (− J@Ø (<ä<"4 JÎ< 6bD4@< ñH à*TD Necesse est enim proprietatis huiusmodi subinde tractos nomine et lactis nutrimenti socium propter proprietatem deum verbum facere et paulatim in- 25 crementi participem et in tempore passionis pavoris etiam et auxilio angelorum eguisse.8XJ"q ¦< J@bJ@4H ÇF24.846−H ¦<*.\T< (D"Nä< 10 J B"D"((X8:"J"q @àJT J4H 6"Â J J−H N48"<2DTB\"H J−H 2.\"H •((. in deitate vero haec et mendacia sunt.. haec meditare. sic aliquis et quae sunt misericordiae divinae et quae sunt auctorita- tis.\T< :.@bF®q (\<TF6. ñH J J@Ø BD@NZJ@L J@×H $8XB@<J"H 20 J B8Z20 $@<q «B80F2ZF. 8. ´ Jä< J−H F−H ÇFTH *4"2XF. 30 8. sapientes.Î< 8`(@< B@4. sollicitae. Paulus ad omnes dicit.`J0J@H J"ØJ" 6"Â R.48\"H 6"Â $@02. in augmento per gratiam Christi sunt tanto. ut tuus profectus manifestus sit omnibus44. cognosce autem deceptum esse temet ipsum ab eis qui hic a sancta synodo depositi sunt utpote quae sunt Manichaeorum. in his esto.ÃH •<J. Quod vero pro scandalizatis curam geris. Ë<" F@L º BD@6@B¬ N"<. 130 SOBÓR EFESKI (431) z!<V(60 (D Jè J−H @Æ6.D ¹ BF4<»44. Ÿ J± F"D6Â :¥< ñH *4z º:H FL:$V<J" BD@F6L<0J BD@F"BJ`:. cottidie proficiunt et quae populorum. bene quidem facis esse sollicitus et gratia sit divinorum curam gerenti animae 35 tuae et pro his quoque qui apud nos sunt.<@H 6"Â PVD4H J± Jä< 2. Jä< F6"<*"84.<J\"H 2.@:X<T< ND@<J\*@H 6"8äH :¥< B@4.\"H 6"Â J J−H "Û2.Ã< 6"Â J−H 6"J :46DÎ< "Û>ZF. quae carni quidem coaptata adoranda sunt quippe quae propter nos evenerunt. ñH J 9"<4P"\T< ND@<@b<JT<. I (D J−H ¦6680F\"H 6"2z ©6VFJ0< BD@6`BJ. ¦BÂ *¥ J−H 2.4Hq J"ØJ" Jä< 2.D4J@:¬< 5 6"Â 2LF\"< 6"Â Ê*DäJ"H 6"Â B. haec divinarum scripturarum praecepta.L*− 8":$"<`:. ut videntes multitudines ea quae sunt prophetae.TH 680D46ä<.<" . Et taceo circumcisionem et sacrificium et sudores et esuritionem. Haec sunt sanctorum patrum traditiones.TH "ÇJ4". 40 clament: implebitur terra ad cognoscendum dominum quasi aqua multa cope- .

Postępujesz szlachetnie troszcząc się o tych. Milczę o obrzezaniu. słusznie narażamy się na potępienie jako oszczercy. takie jest nauczanie Pisma święte- go. cały im się oddaj. że Słowo Boga było karmione mlekiem. dzięki łasce Chrystusa. Taka jest tradycja świętych Ojców. Drugi list Nestoriusza do Cyryla 131 Konieczne więc jest. 8. o trudach i głodzie. Wdzięczny jestem twojej duszy. konsekwentnie zgodzili się przyznawać. jak się mówi w języku teologii. powoli wzra- stało. co wycierpiał za nas w ciele. . to wzrastają z dnia na dzień. stał się tak liczny. że na widok takiego tłumu wiernych. a w czasie męki odczuwało strach i potrzebowało pomocy aniołów. co dało nam Boże umiłowanie człowie- ka i Boży autorytet: „W tych rzeczach się ćwicz. a co my wielbimy w odniesieniu do ciała. których święty sobór pozbawił stanowisk jako manichejczyków albo przez innych duchownych przynależą- cych do twojej wspólnoty. że sam zostałeś oszukany przez ludzi. których mi powierzono. zgodnie z rozumowaniem w tych kategoriach. którzy są narażeni na zgor- szenie. gdy tak mówimy. a lud Boży. lecz przypisywanie tego wszystkiego Boskości jest kłamstwem. można by wykrzyknąć razem z Prorokiem: „Kraj 44 1 Tm 4. aby twój postęp widoczny był dla wszystkich”44 – tak Paweł poucza [nas] wszystkich. oto. o ofierze. a my. Dowiedz się za- tem. 15. Jeśli zaś idzie o Kościoły. że przejmuje się ona sprawami Bo- żymi i wykazuje niepokój o ludzi. ażeby obstający przy terminie «uczynienie swo- imi». o tym wszystkim.

49 2. Jä< $"F48XT< ¦< ßB.< .b:"J@H. Sequentes itaque per omnia sanctorum martyrum confessiones.4"< @Û6 §P@:.b@:.àD@4 J4H —< B"Dz º:Ã< J¬< NT<¬< B80D@L:X<0<q «Ò 5 @É6@H E"@×8 ¦B@D. 132 SOBÓR EFESKI (431) B@8× 6"J"6"8bR"4 2"8VFF"H»45. z+DDT:X<@H ßB.@Ø» 47. 6" @Ê F×< ¦:@ B8.<. Haec a nobis utpote fratribus ad fratrem suasiones sunt. 6.b.F4< 6" J± J−H ¦6680F\"H ÏD2@*@>\‘ 6"2z ©6VFJ0< .49 2. 15 z+B4FJ@8¬ 5LD\88@L BDÎH .J@ 6" ¦6D"J"4@ØJ@»46.H JÎ< F6@BÎ< 6" $"F4846¬< òFB.@F.ÃFJ" BD@F"(@D. Incolumis orans pro nobis permaneas.4 6"Â Ò @É6@H )"LÂ* ¦B@D.46. et ut colligens scribam.NTJ4F:X<@L J@Ø *`(:"J@H. profitemur quod . plurimum salutamus. 9..û. 6" Ë<" FL<. praeconabitur et per nos ad huiusmodi Paulus: nos talem consuetu- 30 dinem non habemus nec ecclesiae dei47.8N`J0J" ¦(f J.\8T. si vero aliquis contendit.Æ *X J4H N48@<.D$"88@bF® P"D” B. illam in omnibus haeresibus quae 25 contra deum reluctantur. 9.<@H º:ä< *4"J..\<0< ¦B J"ÃH 2.Î<.B@\0<J"4 8"8@Ø<J@H ¦< "ÛJ@ÃH J@Ø (\@L B<.ÃH J@4"bJ0< FL<Z2. Credimus in unum Deum.8NÎ< FL:$@L8. IV J. A4FJ. AF"< J¬< F×< F@ ¦< OD4FJè •*.6DV. Omnem quae tecum est in Christo fraternitatem et ego et qui mecum sunt. domine honoratissime et deocolentissime.J@ 6" ²F2X<. aequis vestigiis inhaerentes atque iter ambulantes regium.< @Û*¥ "Ê ¦6680F\"4 J@Ø 2.. {+B`:. et intentioni quae est in eorum intellec- 40 tibus. 35 CYRILLI EPISTULA TERTIA AD NESTORIUM48 1.D.D ¦DP`:.LP`:.$XFJ"J.J"4 6" *4z º:ä< BDÎH JÎ< J@4@ØJ@< Ò 10 A"Ø8@H «º:.b@:.8@\0H. 6" 2. I"ØJ" J B"Dz º:ä< ñH •*.FJ`D4@< JD\J0 48 1.b:"J"q «.. et domus David ibat et firmabatur46. Ea vero quae attinent ad imperantes. quas lo- quente in eis sancto Spiritu protulerunt. et ecclesiae rectis dogmatibus cottidie quis repperiet apud nos vocem impleri: domus Saul ibat et infirmabatur.b.<@4 rire maria45.. in supereminenti laetitia sunt illuminato dogmate. *XFB@J" J4:4fJ"J... 6" Jä< ¦< "ÛJ@ÃH ¦<<@4ä< ÆP<08"J@Ø<J.ÆH ª<" 2. ¦6.8ã< ¦B4FJ.<@4 *¥ B"<J"P± J"ÃH Jä< (\T< B"JXDT< Ò:@8@(\"4H "ÍH 20 B.@:VP@4H BVF"4H "ÊDXF.8Nä< BDÎH •*.

które przepełniają morze”45. Przyjmując we wszystkim wyznania świętych Ojców. że codziennie znajdzie się u nas ktoś. że to samo jednorodzo- 45 Iz 11. Pozostań zdrowy i nie ustawaj w modlitwie za nas. iż wypełnia zdanie z Pisma świętego. 1. . Numeracja wyróżniona tłustym drukiem po- chodzi od wydawców. to i oni pełni są radości. 47 1 Kor 11. 48 Zostaje pominięty początek listu. Oto są wskazówki. Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 133 się napełni znajomością Pana. ani my. na przykładzie kogo widzimy. 16. donoszę ci. których ci udzielam. na kształt wód.. które uczynili pod natchnieniem Ducha Świętego. skierowane przeciwko wszystkim herezjom. Ja i wszy- scy. I aby podsumować wszystko. a dom Dawida stawał się coraz mocniejszy”46. 49 Wyznanie wiary Soboru Nicejskiego I. 46 2 Sm 3. twierdzimy. kierując swoje umysły ku temu samemu celowi i krocząc jakby królewską drogą.. itd.49 2. ani Kościoły Boże”47. że jaśnieją dogmaty prawdzi- wej wiary. Wierzymy w jednego Boga. pozdrawiamy Ciebie i Twoich braci w Chrystusie. Co zaś do rządzących. panie najczcigodniejszy i najpobożniejszy. 9. jak brat bratu: „Może ktoś uważa za właściwe spierać się nadal – zawoła wraz z nami Paweł – my jednak nie jesteśmy takiego zdania. T RZECI LIST CYRYLA DO NESTORIUSZA48 1. które walczą z Bo- giem i z prawdziwą wiarą Kościoła: „Dom Saula stawał się coraz słabszy. 9. którzy są ze mną.

{/<äF2"\ (. tamen etiam sic quod erat.BJ@H (VD ¦FJ4 6" •<"88@\TJ@H B"<J.4 J. 6" ¦<0<2DfB0F.JXD"H ª<.D µ< •B@$. J−H º:. sed positus adhuc in cunabulis et in sinibus genetricis Virginis constitutus universam creaturam replebat. :¬< F"D6 6"2z ßB`FJ"F4<54 Ò:@8@(@Ø<J. nam licet factus sit in adsumptione carnis et sanguinis.<¬H J@Ø 2.$806fH .<<06`J4q JÎ (D 2.ÂH 5 ©"LJÎ< .@Ø •8024<@Ø 2.:.Î< ñH FL<0::X<@LH •88Z8@4H J± J−H •>\"H 6" "Û2.H 6" B. 2. ª<" BD@F6L<@Ø:.J@ JV J.(. de Deo vero Deus verus.*D@H µ< Jè (. JÎ NäH JÎ ¦6 J@Ø NTJ`H. id est carnem de Virgine sancta suscipiens eamque propriam faciens.< LÊÎ< 6" 6bD4@< z30F@Ø< OD4FJ`<. 6" @àJT :. :¬< .@Ø 8`(@L B"D. :X<T< 6"J JH (D"NVH52. 4. ¦< Jè @ÛD"<è 6" J ¦< J± (±..`J0J@H JD"B−<"4 NbF4<. per quem omnia facta sunt sive in caelis sive in terra.Ã@< –B@F@< JX ¦FJ4 6" •:X(. 6" 10 •802.<@H *¥ 6" $DXN@H 6" ¦< FB"D(V<@4H ë< §J4 6" ¦< 6`8Bå J−H J.82ã< 6" 6"2.H 6" *4@D\. nec alterum similiter Christum specialiter qui de mu- . salutis nostrae causa descendens ad exinanitionem sese51 dignatus est 25 inclinare. (X<<0F4< 6" BD@−82. •88z .Æ 6" (X(@<.D\"H 6"J.ÆH 6X<TF4<51 ¦F"D6f20 J. *¥ J¬< FVD6" N":¥< . lumen de lumine. ÒDf:.ÂH J−H @ÛF\"H J@Ø B"JD`H.4<.P2−<"4 NbF4<q –JD.\‘.4 F"D6ÎH 6" "Ë:"J@H. @ÛP ÓB.ÆH NbF4< F"D6ÎH J¬< •B`DD0J@< J@Ø 2. @ÜJ. Unitum ergo carni Ver- bum Dei secundum subsistentiam54 confitentes. Visus est autem et parvulus.<<02. :¬< OD4FJÎ< ipsum unigenitum Dei Verbum50. Deum natum ex ipsa Patris essentia.<06ãH ÓB. ¦6 :ZJD"H J¬< 6"2z º:H ßBX:.J"453. Ò *4z @â J BV<J" ¦(X<.6@bF0H B"D2X<@L BF"< ¦B8ZD@L J¬< 6J\F4< ñH 15 2. 134 SOBÓR EFESKI (431) JD\$@<. ut Deus genitori suo indivisus existens.ÎH 6" Fb<. •< :XD@H J42X<J.D µ<. nec quod erat.ÎH •8024<`H.<@NT<\" (D J@ØJ@ 6" ªJ.D@< @Û*X<).< –<2DTB@H ¦6 (L<"46`H. Deus natura scilicet et veritate persistens. (6. abiciens.< ¦< BD@F8ZR. @ÜJ.ÆH 2.H JÎ< 8`(@<. homo de muliere procedens.8äH Ò "ÛJÎH •.2. Nec carnem itaque dicimus in naturam deitatis esse 30 conversam nec in substantiam carnis ineffabilem Dei Verbi essentiam conmuta- tam.<@H. 3. @ÜJ. inconvertibilis etenim est et inconmutabilis idemque ipse iuxta scripturas52 iugiter permanens. non seorsum ponentes et determinantes hominem et Deum velut invicem sibi dignitatis et auctoritatis unitate coniunctos (hoc enim novitas vocis est et aliud nihil) nec item Christum specialiter nominantes Deum 40 Verbum quod ex Deo est. nativitatem nostram ex vulva sustinuit. J@LJXFJ4 FVD6" 8"$ã< ¦6 J−H (\"H B"D2X<@L 6" Æ*\"< "ÛJ¬< B@40FV:.<J\"H 20 ©<`J0J4. 4.H – <2DTB@< 6" 2.@<J. ?ÜJ.D4@D4F:ä< @Û6 •<XP.6" FTJ.@Ø 8`(@H 50 Ò ¦> "ÛJ−H (. quod divinum est enim. 3.ÎH *08@<`J4 NbF. sine quantitate et 35 sine mole cognoscitur nec ullis terminis continetur53 . incarnatus autem et homo factus. unum adoramus Filium et do- minum Iesum Christum. N":¥< ÓJ4 "ÛJÎH Ò :@<@(.<. Ò ¦6 2.

Ml 3. poddało się na- szym narodzinom z matki i jako człowiek wyszło z niewiasty. przez które uczynione zostały wszystkie rzeczy na niebie i na ziemi. jak pustym i czczym gadaniem). identyczna i zawsze ta sama. dla naszego zbawienia zstąpiło i uniżywszy samo siebie aż do ogołocenia51. zrodzone z samej istoty Ojca. Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 135 ne Słowo Boże50. nie przestając być tym. a nawet jeszcze wcześniej. że Słowo zjednoczyło się z ciałem hipostatycznie54 . jak gdyby oni połączyli się ze sobą pod względem jednej godności i mocy (a tak twierdzić jest niczym innym. dlatego adorujemy jednego Syna i Pana Jezusa Chrystusa. lecz chociaż przyjęło ciało i krew. 53 Zdanie o wydźwięku plotyńsko-porfiriańskim. . Zgodnie bowiem z Pismem52 natura Boża jest absolutnie niezmienna. 50 Następne słowa są nawiązaniem do wyznania wiary z Nicei i z Konstantynopola. wcieliło się i stało się człowiekiem. Flp 2. że niewypowiedziana natura Słowa Bożego zamieniła się w naturę cielesną. wypełniało cały świat stwo- rzony jako Bóg równy Ojcu. będąc w łonie Rodzicielki Dziewicy. że ciało zmieniło się w naturę Bożą. czym było wcześniej. drugim Chrystusem tego. nie dzielimy na części i nie oddzielamy człowieka i Boga. 6. Kiedy objawiło się [Słowo] jako niemowlę jeszcze w pieluszkach. powyżej) pojawia się ono cztery razy oraz raz w Anatematyzmach Cyryla (por. 24. (2x). poniżej: II). 52 Por. Nie mówimy przeto. światłość ze światłości. Boskość bowiem nie ma ilości i wielkości ani nie zna granic53. 51 Por. pozostało i wówczas. Nie nazywa- my Chrystusem oddzielnie Słowo-Boga i oddzielnie. Podobnie w Drugim liście do Nestoriusza (zob. 4. to znaczy przy- jęło ciało ze świętej Dziewicy i uczyniło je swoim własnym. Wyznajemy. Bóg prawdziwy z Boga praw- dziwego. 3. czym było. to jest z natury prawdziwym Bogiem. ani. 7. sekcje 7. 54 Wyrażenie 6"2z ßB`FJ"F4< Cyryl powtórzy w tym liście jeszcze trzy razy – zob. który go zrodził.

15 6. non sicut in sanctis habitare dicatur. quamvis Spiritum 25 dignis ipse contulerit et non ad mensuram.2" J¬< 6"J@\60F4<q •88z ©<T2. non velut coniunctionem quamlibet. z!88z @Û*z ¦6. B8¬< @ÛP . Tunc enim etiam iuxta nos unctus est.ÂH 6"J NbF4< 6" @Û6 . 6"J JÎ< ÇF@< 6" ¦< "ÛJè JD`B@< (.ÆH FVD6" JD"B. hominis habentis ad Deum.<J\"H §P@<J@H •<2DfB@L BDÎH 2. ut in unitate dignitatis et auctori- 35 tatis. .F4< JÎ< J−H FL<"N. Ë<" :¬ 2. @ÛP òFB. talem sibi fecit habitationem qualem et anima ho- minis habere creditur ad proprium corpus59. habitarit56.< ÓJ4 (.< JD`B@< (@Û6 •B`PD0 (D J@ØJ@ BDÎH ª<TF4< NLF46Z< 60).<<0:X<å56.Ø:" *4*@×H "ÛJÎH 6" @Û6 ¦6 5 :XJD@L55 .2z º:ä<. ¼< —< §P. prop- ter quod et apostoli et sancti discipuli esse monstrantur.<@H FVD>. J@4"bJ0< ¦B@4ZF"J@ J¬< 6"J@\60F4<.<XF2"4 *4@D4. sed unum solummodo Christum Dei Patris Verbum cum propria carne cognoscimus. Unus igitur est Christus Filius et dominus. qui de sancta Virgine natus est.@Ø 8`(@H ñH ¦< •<2DfBå 6@4<è Jè ¦6 J−H (\"H B"D2X<@L (.4H [º] ÆF@J4:\"q 6" (@Ø< AXJD@H J.4< 8X(@4J@ 6" º J@Ø •<2DfB@L RLP¬ BDÎH JÎ Ç*4@< ©"LJ−H Fä:"59.< ¦< º:Ã< Ò 8`(@H»57.\H.<`:. 6"\J@4 J@ÃH •>\@4H J@Ø 8"$. 5. •88z ª<" :`<@< . ?ÜJ. Sed nec illud dicimus quod Dei Verbum velut in homine communi. •88z @Þ< ¦<<@@Ø:.@N`D@H – <2DTB@H <@@ÃJ@ OD4FJ`Hq . non enim potest unire naturas sola dignitatis aequalitas. Denique Petrus et Ioannes aequalis sunt alterutrum dignitatis. attamen intellegi- 30 mus eum quod caro factus.D@< JÎ< ¦6 (L<"46`H. liere natus est. :¬< 6"J B"DV2. verumtamen uterque non unus est.D ¦< J@ÃH (\@4H 6"J@46−F"4 8X(. +ÍH @Þ< –D" OD4FJÎH 6" LÊÎH 6" 6bD4@H.4"< B8äH J¬< ñH ¦< ©<`J0J4 J−H •>\"H ´ (@Ø< "Û2.`:. sicut nos etiam adhaerentes Domino unus cum eo spiritus . Quamvis enim Verbum habitaverit in nobis57 et dictum sit in Christo habitare omnem plenitudinem deitatis corporaliter58.Û"((. 136 SOBÓR EFESKI (431) Æ*46äH Ï<@:V.@Ø B"JDÎH 8`(@< :.< Ò ¦6 2.@<J.(. @ÛP ñH FL<VN.`<q @Û (D ©<@à JH NbF. 5.\"H 20 <@@Ø:.ÍH @Ê *b@.J J−H Æ*\"H F"D6`Hq J`J.Æ (D 6" «¦F6Z<TF.`J0J@H 10 FT:"J46äH» 58. 6.Ã<@ N":¥< ÓJ4 6"Jæ60F.J"4.Æ*`J.@Ø 8`(@< 6" Ò:@\TH Æ*46äH OD4FJÎ< ªJ.ÇD0J"4 *¥ 6" ¦< OD4FJè 6"J@46−F"4 «B< JÎ B8ZDT:" J−H 2. (D •<2DTB\<TH 6XPD4FJ"4 :. 6"2V N0F4< Ò :"6VD4@H . 6" z3TV<<0H ÆF`J4:@4 :¥< •88Z8@4H 6"2Î 6" •B`FJ@8@4 6" (4@4 :"20J"\. nec talem in ipso habitationem factam definire temptavimus.H OD4FJÎ< JÎ< ¦6 2.84FJ¬H z3TV<<0H. ne Deum homo Christus habitatorem possidere credatur. Nec iuxta conlationem vel connexionem modum coniunctionis advertimus (hoc enim ad unitatem non sufficit naturalem60) nec secundum par- 40 ticipationis affectum. sed unitus iuxta naturam nec in carnem penitus commutatus.H JÎ< ¦6 2. @ÜJ.Ã< JÎ B<. sicut beatus evangelista Ioannes adseruit55.

jak dusza człowieka mieszka w jego własnym ciele59 . 6. lecz wyznajemy jednego tylko Chrystusa. ale niewątpliwie idzie głębiej aniżeli Nestoriusza. że Słowo Boże zamieszkało w zwykłym człowieku już zrodzonym ze świętej Dziewicy. Alberigo. 52. Wydaje się. że stawszy się ciałem. J 1. Tanner. że myślenie Cyryla nie jest precyzyjne ani jednoznaczne. . Sło- wo z Boga Ojca wraz z Jego własnym ciałem. nie przez połączenie człowieka z Bogiem. powyżej Drugi list Nestoriusza do Cyryla. 56 Zob. Nie mówimy też. mieszkało tak. Jeden więc jest Chrystus: Syn i Pan. jak mówi błogosławiony ewangelista Jan55 . 34. a jednak odżywianie niemowlęcia dotyczy także jej (zob. 55 Por. które polega na jednej godności i mocy człowieka i Boga. 57 Por. jak Bóg mieszka w świętych. 4 przypis 14. że Cyryl odpowiada tu Nestoriuszowi: dusza nie pije mleka. gdyż w konsekwencji prowadzi do modelu Marcelego z Ancyry (zjednoczenie mo- nopersonalistyczne. Nie rozumiemy też «połączenia» jako «postawienie obok siebie» (to zresztą nie wystarczałoby do osiągnięcia zjednoczenia dotyczą- cego natur60) ani jako «zjednoczenia przez uczestnictwo». ponieważ nie należy uważać Chrystusa za człowieka «noszącego Boga». 9. w jaki (Bóstwo) zamieszkało w Nim: zjednoczyło się z ciałem naturalnie i nie zmieniło się w ciało. 7 ostatni akapit). Jednakże w aspekcie chrystologicznym jest ono nie do przyjęcia. a nie jeden. 60 Tłumaczenie przymiotnikowe (włoskie: "una unitB naturale" czy angielskie: "natural union" – por. powyżej Drugi list Cyryla do Nestoriusza. * 52) mogą być mylące. zresztą i my sami. na sposób ciała”58. którego niektóre pisma krążyły pod imieniem Atanazego. Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 137 który narodził się z niewiasty. W końcu Piotr i Jan również mieli tą samą godność – obaj byli apostołami i obaj byli uczniami – było ich jednak dwóch. 14. Jeżeli mó- wimy: „Słowo zamieszkało wśród nas57 oraz: „W Chrystusie mieszka bo- wiem cała Pełnia: Bóstwo. 59 W tym sformułowaniu prawdopodobnie Cyryl ulega nieświadomie wpływowi Apolinarego. P. Wyraźne widać. chociaż sam udzielał bez miary Ducha Świętego godnym Go przyjąć. lecz zamieszkało tak. Namaszczony został tak jak i my. ponieważ sama równość godności nie może uczynić dwu natur jedną naturą. ale czasowe). J 3. 58 Kol 2. to nie rozumiemy przez to. jako w zwykłym człowieku56. 5. ale odróż- niamy inny sposób.

quia ineptum est 30 vel potius impium hoc sentire vel dicere. JÎ BDXB@< J@ÃH J−H 6.J46Z<. :88@< *¥ JÎ J−H FL<"N. tamen nullatenus ignoramus quod manens Deus.D4BXFT:.`H. Deum illi se ipsum facientes et dominum.J J@Ø . Ë<" :¬ BV84< •<"N"<*Î< JX:<T:.$¥H JÎ @àJT ND@<. hominem .Ã<@ .2z º:ä< ©"LJÎ< .<. Horrendum vero super hoc etiam illud adi- cere «is qui susceptus est cum eo qui suscepit. dividit iterum in duos Christos eum qui unus est.\"H Ð<@:" B"D"4J@b:. 8.ÎH :X< ¦FJ4 Jä< Ó8T<. ñH 6"Â º:. Ipse vero sibi quomodo vel Deus poterit esse vel dominus? Ergo sicut homo quantum decenter exinanitionis men- 35 surae congruit65. 6"Â ßBÎ <`:@<66. immo potius coniunctionis nomen evitamus.Î< ©"LJ@Ø 6"Â *.@:.<@< FX$Tq *4 JÎ< •`D"J@< BD@F6L<ä JÎ< ÒDf:.Ã< ´ 8X(. 2.FB`J0Hq 10 .ÂH Jè 8"$`<J4 sumus61.<fF. Quamvis enim Deum suum Patrem dixerit63.É<"4 2. qui sub Deo iuxta debitam legem naturae humanitatis exsisteret.4<q 8.4< ¦BÂ OD4FJ@Ø «*4 JÎ< N@D@Ø<J" 6"Â JÎ< N@D@Ø:.< ÓJ4 :. 6"\J@4 8"8ZF"H "ÛJÎH JÎ< <`:@< 6"Â <@:@2XJ0H ßBVDPT< ñH 2.ÇH (. Unitus quippe. sicut superius diximus62.FB`J0< J@Ø OD4FJ@Ø JÎ< ¦6 2.Î< ´ *..4 *¥ J@Ø B"<J`H.ÎH 6"Â –<2DTB@H (X(@<. 2. 9. cum Deus sit etiam ipse natura et de illius essentia64.ÃH 6@88f:. 9. tamquam non existens idoneum quod significet unitatis arcanum.<@<».4 6"Â ¦6 J−H @ÛF\"H "ÛJ@Ø64q •88z @Û6 ²(<@Z6":. *.H (VD.Î< ©"LJ@Ø JÎ< B"JXD" 63. connuncupatur Deus».FB`J0< B@4@Ø<J. 15 ?Û6@Ø< ñH –<2DTB@H 6"Â ÓF@< ½6. Qui 40 enim haec dicit.@Ø 8`(@H F"D6Â 6"2z ßB`FJ"F4<62. verumtamen nec servus est sibi ipse nec dominus.Ã< «Ò 80N2. ñH ³*0 BD@. Sed neque Deum aut dominum 25 Christi Verbum Dei Patris adserimus. 6"\J@4 2. 7. quamvis ipse promulgaverit legem et legislator ut Deus exstiterit.<.< . §N0 :¥< (D 2.Ü02.<. A"D"4J@b:. Cavemus autem de Christo dicere «propter adsumentem veneror adsumptum et propter invisibilem adoro visibilem». Ò J@Ø 2. 20 MD46JÎ< *¥ BDÎH J@bJå 6•6.ÆH *b@ JÎ< ª<" OD4FJÎ< 6"Â LÊÎ< 6"Â 6bD4@<. Hoc etiam modo sub lege factus est66.FB`. :88@< *¥ ³*0 6"Â *LFF. *. 138 SOBÓR EFESKI (431) :¬< ñH 6"J :X2.ÂH (VD. sub Deo se nobiscum esse disseruit.< ßBÎ 2.< .H "ÛJ`<q ©<T2. 6"Â *LFN0:\"H ¦(68Z:"J4 B.2" *¥ 8X(. homo quoque factus sit. z!88z @Û*¥ 2.ÎH ë< NbF.É<"\ N0F4<q @àJT (X(@<.ÆB. Deus quidem est omnium et dominatur universitati. ßBÎ 2.@Ø B"JDÎH 8`(@< 5 Ï<@:V.(D"::X<@< «< B<.è :.2" ñH @Û6 §P@< Ê6"<äH F0:−<"4 J¬< ª<TF4<.TH :XJD@4H65.\B@:. JÎ< BDXB@<J" <`:@< J± J−H •<2DTB`J0J@H NbF.>4< FP. *¥ "ÛJÎH ©"LJ@Ø *@Ø8`H ¦FJ4< @ÜJ.Ø:" ¦F:¥< BDÎH "ÛJ`<61.4q "ÛJÎH *¥ ©"LJ@Ø BäH —< (X<@4J@ 2. Deus Verbum carni secundum subsistentiam.è 6"JV (. 7. ne iterum manifestius in duo dividamus unum Christum Filium et dominum et in crimen sacrilegii recidamus.ÎH ´ *. @ÜJ.<@4 Jè 6LD\å 6"J JÎ (.FB`J0H.

Wyznanie wiary. jak powiedzieliśmy wyżej62. abyśmy znowu nie rozdzielali w sposób oczywisty na dwóch jednego Chrystusa. 1 Kor 6. Takie myślenie czy mówienie byłoby niedorzeczne i bezbożne. 9. że będąc Bo- giem stał się także człowiekiem i jako człowiek jest poddany Bogu. . Zresztą. że On sam wraz z nami jest poddany Bogu i tak „zrodził się pod Prawem”66. Wystrzegamy się zatem mó- wienia o Chrystusie: «Czczę to. 17. jednakże nie jesteśmy nieświadomi tego. 63 Por. któ- ry przyjmuje. Syna i Pana. 17. choć sam ob- wieścił Prawo i był prawodawcą jako Bóg. 8. chociaż sam jest Bogiem z natu- ry i z Jego istoty64 . 64 Zob. Nazwał On swego Ojca swoim Bogiem63. 4. adoruję widzialne ze względu na niewidzialne». jakiej było potrzeba i mówił. Flp 2. 7. gdyż jest on nieodpowiedni do wyrażenia «zjednoczenia». 62 Zob. ani panem. 65 Por. Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 139 kiedy trwamy przy Bogu. czy- niąc Go dla siebie samego Bogiem i Panem. i byśmy nie popadali w grzech bluźnierstwa. jednego ducha z Nim jeste- śmy61 . Dlatego powinniśmy raczej unikać terminu «połączenie». J 20. Grozę zaś bu- 61 Por. w jaki sposób mógłby być Bogiem i Panem dla samego siebie? Jako człowiek poddał się wyniszczeniu65 w takiej mierze. powyżej tekst odnośny do przypisu 54. Nie nazywamy też Słowa z Boga Ojca «Bogiem» ani «Panem» Chry- stusa. zgodnie z Pismem. Sobór Nicejski I. 7. 66 Por. panuje nad całym stworzeniem i nie jest dla samego siebie ani sługą. co zostało przyjęte ze względu na tego. Słowo Boga zjednoczone hipo- statycznie z ciałem. na mocy tego samego prawa. Ga 4. ww. któremu podlega natura ludzka. jest Bogiem wszystkiego. 11-12.

seorsum in parte et Deum similiter in parte constituens.ÃJ"4 (D Ò:@8@(@L:X<TH J¬< ª<TF4<. 6"2z ¼< @ÛP ñH ªJ. in gloria Patris.4 *¥ 6"J 6"4D@×H ñH .. sicut scriptura 40 testatur74. 6 D ä < 70 6 " Â «• B " D P ¬ Jä< 6. 6—< 8X(0J"4 *4z •<2DfB@L (.4 J¬< . {?:@8@(@Ø:.4 2.Î< Ò:@\THq •D<. quamvis naturaliter ipse vita sit et resurrectio mortuorum69. secundum quam non alter cum altero coadoratur.bF"H JÎ< −*0<q òFJ.< ßB¥D º:ä<67 6"J JH (D"NH 6"Â µ< ¦< Jè FJ"LDT2X<J4 Ff:"J4. •88 <@@Ø:. Ò*@B@4ZF® J.<XF2"4 º •<VFJ"F4H Jä< <. Confitemur etiam quod idem ipse qui ex Deo Patre natus est Filius unigenitus Deus.`H»q Ò (D J"ØJ" 8X(T< *4"JX:<. et per ipsum mortis imperium fuisse destructum. sed unus intellegitur Christus Iesus Filius Dei unigenitus.4 2. sicut est unus Filius et dominus.D §N0:. 6"2 (X(D"BJ"4.ÆH •N2"DF\"< 15 •<"*D@:Z<. 10. :¬< FL(PD0:"J\. 140 SOBÓR EFESKI (431) FL(PD0:"J\.< –<2DTB@< JÎ< ¦6 2. gratia Dei. J± •<2DfB@L NbF. ßB¥D B"<JÎH ¦(. Evidenter enim dividit unitatem. 10. 11. pro nobis tamen secundum scripturas carne perpessus sit67 et erat in crucifixo corpore. 6"\J@4 6"J NbF4< Æ*\"< ßBVDPT< •B"2ZH.6@4:0:X<T<»71 .(@<`J" 8`(@< 6"Â 8.4@b:. una servitute cum propria carne venerandus.4 B"JZF"H JÎ< 2V<"JT< ñH §< (.4 J4:f:. J J−H Æ*\"H F"D6ÎH •B"2äH @Æ6. Nam ut mor- tem ineffabili potentia proculcaret ac primus in sua carne primogenitus ex mor- tuis fieret70 et primitiae dormientium71. Ë<" 6D\<® J¬< @Æ6@L:X<0< ¦< *46"4@Fb<®74. PVD4J4 2. 6"\J@4 6"J NbF4< ßBVDPT< .ÍH LÊÎH 6"Â 6bD4@H ¦< 20 J± *`>® J@Ø B"JD`H. Gratia vero Dei pro omnibus gustavit mortem68.ÃJ"\ J4H @ÜJ.4 BV84< .ÍH <@. JD4Z:.< *¥ ÓJ4 "ÛJÎH Ò ¦6 2. ut iudicet orbem terrarum in aequitate.<ZH. viamque faceret humanae naturae ad incorruptionis recursum.<<02.<ZH. propriae carnis impassibiliter ad se referens passio- 30 nes. F"D6Â BXB@<2. 11.D`H J. licet iuxta naturam suam expers passionis exstiterit. tamen intellegi- mus hominem factum Verbum quod ex Deo est.ÃJ"4 5 OD4FJÎH z30F@ØH LÊÎH :@<@(. *4*@×H "ÛJè JÎ Ç*4@< Fä:"..`H. 6"2VB.@Ø. :4” BD@F6L<ZF.6Dä< 73.ÂH LÊÎH :@<@(.<@H BV20 «PVD4J4 *¥ 10 2. .bF"J@ 2"<VJ@L72. •<.D@H ©JXDå FL:BD@F6L<.$\T F6L8. tradens ei proprium cor- pus. sicut supra dictum est.J J−H Æ*\"H F"D6`H. •88z . pro omnibus 35 gustavit mortem72 et tertio die resurgens spoliavit infernum. Idcirco quamvis dicatur quod per hominem facta sit resurrectio mortuorum73. veniet autem temporibus praefinitis.@Ø B"JDÎH (.T¬ 6"Â "ÛJÎH ë< º •<VFJ"F4H69q Ë<" (D •DDZJå *L<V:.<@H :.@Ø (. aut connuncupatur 25 Deus.@Ø 6"Â ßB¥D B"<JÎH ¦(.8bF2"4 *4z "ÛJ@Ø J@Ø 2"<VJ@L JÎ 6DVJ@Hq »>.bF"J@ 2"<VJ@L» 68.< •DJ\TH. *¬ BDfJ® J± Æ*\‘ F " D 6 Â ( X < 0 J " 4 B D T J ` J @ 6 @ H ¦ 6 < .ÆH *b@ OD4FJ@×H 6"Â –<2DTB@< ËFJ0F4< •< :XD@H Æ*46äH 6"Â 2.

Hbr 2. 74 Por. któ- rego trzeba czcić razem z Jego ciałem jedną adoracją. został umęczony w ciele za nas67. Dz 17. że przez człowieka dokonało się zmartwychwstanie umar- łych73. będąc poza cierpieniem wziął na siebie cierpienia własnego ciała i „z łaski Bożej za wszystkich zaznał śmierci”68 – oddał jej własne ciało. jak zostało napisane. 71 1 Kor 15. cho- ciaż mówi się. że idzie o Słowo – jest Ono z Boga i stało się człowiekiem – przez które zostało zburzone panowanie śmierci. 1 Kor 15. za wszystkich zaznał śmierci72. co zasnęli [w Panu]” 71 i otworzył ludzkiej naturze drogę powrotu do nieśmiertelności. i był w ukrzyżowanym ciele. lecz należy rozumieć je tak. 69 . Kto tak myśli w oczywisty sposób zaprzecza zjednoczeniu. 1 P 4. Z łaski Bożej. 20. jak mówi Pismo. 11. aby.T¬ oraz •<VFJ"F4H – por. 18. to jednak rozumiemy. 31. który z Boga Ojca jest zrodzony. 21. który został przyjęty jest nazywany Bogiem razem z Przyjmującym». jak powiedzieliśmy wyżej. 9. Jed- norodzony Syn. a zmartwychwstając trzeciego dnia ograbił krainę umarłych. . że jest jeden Jezus Chrystus Jednorodzony Syn. Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 141 dzą takie słowa: «Ten. Aby pokonać śmierć niewypo- wiedzianą mocą jako pierwszy. 1. że jednego z drugim razem się adoruje i razem nazywa Bogiem. w swoim własnym ciele. a z drugiej Boga. 67 Por. Wyznajemy także. 73 Por. sądzić świat w sprawiedliwości74 . 25. Przyjdzie też w przeznaczonym czasie jako Jedyny Syn i Pan w chwale Ojca. Dlatego. 70 Por. 9 oraz powyżej 68. chociaż ze swej własnej natury nie podlega cierpieniu. Kol 1. Kto tak mówi rozdziela znowu Chrystusa na dwóch Chry- stusów i umieszcza z jednej strony człowieka. 10. Nie polega ono bowiem na tym. stał się pierworod- nym spośród umarłych70 oraz „pierwocinami pośród tych. że ten sam. 68 Hbr 2. 72 Por. chociaż z na- tury jest życiem i zmartwychwstaniem69. J 11.

Vita enim naturaliter ut Deus exsistens. 14. (\"H F"D6ÎH 6"Â J@Ø J4:\@L "Ë:"J@H J@Ø BV<JT< º:ä< FTJ−D@H OD4FJ@Ø. 6"Â @ÛP ñH FVD6" 6@4<¬< *.2".@Ø76.Û8@(\"4H 6"Â (4".ÆH 12.Û"((. 6—< ¦6 *b@ <@−J"4 6"Â *4"N`DT< BD"(:VJT< .<@:X<0< J@Ø *4z º:H 6"Â LÊ@Ø •<2DfB@L (. incruentam celebramus in ecclesiis sacrificii servitutem. J@LJXFJ4< z30F@Ø OD4FJ@Ø. 13.T@B@4Î< •802äH 6"Â Æ*\"< "ÛJ@Ø J@Ø 8`(@Lq . JZ< J.H. sic etiam ad mysticas benedictiones accedimus et sancti- ficamur. ¦< J@ÃH . :¬ (X<@4J@. Eas autem voces quas Salvator noster in evangelio protulit.<@4. Adnuntiantes enim secundum car- nem75 mortem unigeniti Filii Dei76 . Necessarie igitur et hoc adicimus. quia propriae carni unitus est. 5 BD`F4:X< J. qui propter nos filius hominis et factus est et vocatus. òFJ.T@B@4ÎH §FJ"4 6"J NbF4< J¬< ©"LJ−H. 15.< "ÛJZ<.<@4 J−H J. Non enim duplex est unus 40 Christus et solus.`:.6Dä< •<"$\TF4< 6"Â J¬< . J¬< •<"\:"6J@< ¦< J"ÃH ¦6680F\"4H J. id est Iesu Christi et resurrectionem eius et 25 in caelis ascensionem pariter confitentes.(@<`J@H J.H (D JÎ< 6"J FVD6"75 2V<"J@< J@Ø :@<@(.\"<.<@ØH LÊ@Ø J@Ø 2. 10 •88z ñH . 142 SOBÓR EFESKI (431) 12.F4 *LFÂ< @ÜJ. 13. ßB@FJVF.\"< ¦<@\60F4< ¦FP06`J@H.< 8"JD.8\@4H J@Ø FTJ−D@H º:ä< NT<H @ÜJ. quamvis ex duabus diversisque rebus ad unitatem cognosca- . non tamen eam ut hominis unius ex nobis existimare 35 debemus (quomodo enim iuxta naturam suam vivificatrix esse caro hominis poterit?).). ¦6 <. participes sancti corporis et pretiosi sanguinis Christi omnium no- strum redemptoris effecti. ¦B. •88z ñH Æ*\"< •802äH (. :¬< BD@FfB@4H 6"J":.ÍH 6"Â :`<@H OD4FJ`H. 14. @ÜJ.P`:.8@Ø:. non in du- abus subsistentiis aut personis omnino partimur.<q @Û (VD ¦FJ4 *4B8@ØH 20 Ò .2" 15 (BäH (D º •<2DfB@L FD> . nec ut viri sanctificati et Verbo coniuncti secundum dignitatis unitatem 30 aut sicut divinam possidentis habitationem. quod absit.D\. quamvis dicat ad nos amen amen dico vobis. 15. sed ut vere propriam eius factam. "ÛJ@Ø JÎ "Í:"»77.@:. 6—< 8X(® BDÎH º:H «•:¬< 8X(T ß:Ã<.<q 6"J"((X88@<J.`H. 6"Â PD0:"J\F"<J@H. :XJ@P@4 (4<`:. sed ut vere vivificatricem et ipsius Verbi propriam factam.É<"4 8@(4@b:. :¬< ñH •<*DÎH º(4"F:X<@L 6"Â FL<"N2X<J@H Jè 8`(å 6"J J¬< ©<`J0J" J−H •>\"H ´ (@Ø< ñH 2.< ª< BDÎH J¬< ©"LJ@Ø FVD6".T¬ (D ë< 6"J NbF4< ñH 2.ÆH @ÛD"<@×H •<V80R4< Ò:@8@(@Ø<J. @ÛP ñH •<2DfB@L Jä< 6"2z º:H ©<ÎH 6"Â "ÛJ¬< . ¦< :¬ NV(0J. J¬< FVD6" J@Ø LÊ@Ø J@Ø •<2DfB@L 6"Â B\0J. vivificatricem eam esse professus est.T@B@4Î< •BXN0<. non ut communem carnem percipientes.4*¬ (X(@<. z!<"(6"\TH *¥ 6•6. et ideo.Ã<@ BD@F2ZF@:. . IH *X (. @àJT J"ÃH :LFJ46"ÃH . nisi manducaveritis carnem filii hominis et bibe- ritis eius sanguinem77.

53. Cyryl powtarza je kilkakrotnie – zob. że niepo- 75 Wyrażenie 6"J FVD6" – św. Nie dzielimy też wypowiedzi o naszym Zbawicielu w Ewangeliach w ten sposób. 15). 18. które naprawdę daje życie i jest własnym ciałem samego Słowa. wyznaje- my powstanie z martwych i wstąpienie do nieba sprawując w kościołach bezkrwawą ofiarę. Koniecznie trzeba dodać jeszcze jedno: kiedy głosimy śmierć według ciała75 Jednorodzonego Syna Bożego76 . jednego z nas – w jaki bowiem sposób ciało człowieka miałoby być ciałem dającym życie ze swej natury – lecz mamy uważać. 4. to zbliżamy się jakby do mistycznych błogosławieństw i uświęcamy się. skoro stało się jednym ze swym ciałem. Nie powinniśmy myśleć o Jego ciele jako o ciele człowieka. 76 :@<@(. Zbawiciela nas wszystkich. to jest Jezusa Chrystusa.<@ØH LÊ@Ø J@Ø 2. w którym mieszka Bóg. Nie otrzymaliśmy bowiem zwy- kłego ciała – niech Bóg broni tak myśleć – ani ciała człowieka uświęconego i połączonego ze Słowem jedną godnością. Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 143 12. żeby odnosiły się do dwóch hipostaz albo dwóch osób. 13. powyżej Drugi list Nestoriusza do Cyryla . który dla nas stał się i został nazwany Synem Człowieczym. J 8. powyżej Drugi list Cyryla do Nestoriusza. Jan – 1 raz (por. chociaż przyjmuje się. J 3. 14. . uczyniło je ciałem dającym życie. dlatego mówi do nas: „Zaprawdę. ani ciała. Paweł powtarza 20 razy. 15. Razem pojawia się ono w dokumentach Soboru Efeskiego I w niniejszym wydaniu 7 razy. stając się uczestnikami w świętym ciele i drogocennej krwi Chrystusa. 7 oraz poniżej List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju. zaprawdę powiadam Wam: jeżeli nie będziecie spożywali Ciała Syna Czło- wieczego i nie będziecie pili Krwi Jego”77. św. Nie jest bowiem podwójny jeden i jedyny Chrystus. że jest ono prawdziwe własnym ciałem Tego. Nestoriusz cytuje te słowa z Rz 1. Słowo zaś z natury będąc życiem jako Bóg. 77 J 6.@Ø – por. 7. 3 – zob. lecz ciało.

J\H Ò •<"(6VF"H (.<q 17.BäH 5 8X(® B. 6"2z ¼< 6" ª< ¦FJ4 BDÎH JÎ< ©"LJ@Ø B"JXD" *4 J¬< J"ÛJ`J0J" J−H @ÛF\"H. 6" P"D"6J¬D 6" •B"b("F:" J−H *`>0H "ÛJ@Ø80q ÓJ"< *¥ JÎ J−H •<2DTB`J0J@H :XJD@< @Û6 •J4:V. FD>82 ´ (@Ø< –<2DTB@H ¦RLPT:X<@H RLP± 8@(46±.Æ6f< J. •<2DTB\<"H 6" BD`H (.D ©"LJ@Ø «Ò ©TD"6ãH ¦:¥ ©fD"6. . 6" Ò:@4`J0J4 J@Ø B"JDÎH 2. Cum enim Deo dignissime loquitur de se ipso qui me vidit.<XF2"4 6"2z º:H –<2DTB@<.4 6" –<2DTB@H ¦6 RLP−H <@.ÎH ë< NbF.ÆH ©6@bF4@< 6X<TF4< *4 B@\"< "ÆJ\"< B"D"4J@ÃJ@ —< J@×H J± 6. 6"2VB.Æ (VD ¦FJ4< •<"(6"Ã@< JÎ B4FJ.(:X<@H.<fF. 144 SOBÓR EFESKI (431) ©<`J0J" J¬< •:XD4FJ@< FL<.< NbF4<. BV84< @Û*¥< ½JJ@< "ÛJÎ< JÎ< ¦< ÆF`J0J\ J.ÂH ©"LJÎ< *4z º:H . ut scriptum est.\"< "ÛJ@Ø 6" •B`DD0J@L ¦<<@@Ø:.4< ÓJ4 2. ND@<@Ø<J. quia unus est dominus Iesus Christus84.Æ (D B"D"4J@ÃJ@ J@×H •<2DfBå BDXB@<J"H 8`(@LH.D •:X8.F"D6T:X<®q 6bD4@H (D .ÃJ. sicut homo quoque. JÎ< B"JXD"» 78 6" «¦(ã 6"Â Ò B"J¬D ª< ¦F:.8\@4H 20 BVF"H •<"2.@BD. immo potius homo animatus anima rationali.ÆD−F2"4 *4"6. sed unus est ex utroque.4 :4” J± J@Ø 8`(@L F. J¬< 2. quae causa est ut in 35 eius quilibet vocibus erubescat.Æ (.Î< 8`(@< 6" ¦6 Jä< J−H •<2DTB`J0J@H "ÛJ@Ø :XJDT< ¦B4(4<fF6@:.ÃJ"4 6" Ff:"J@H 6" @Û *4B8@ØH :88@<. z!88 JVH J. ©< J@4("D@Ø< BD@FfBå JH ¦< J@ÃH . ßB@FJVF. secundum quam unum est cum Patre suo propter unam eandemque substantiam. Ò *¥ 6"2. imago et character splendorque gloriae eius80 existens. . Si autem necessario creditur quod natura Deus exsistens fac- tus sit caro82. 16. B@Ã@< 15 —< §P@4 8`(@< JÎ ¦B"4FPb<.<»79. .(`<"F4< •<2DTB@BD. •B@6J. .^6H B"Dz ©<ÎH . hominem qui veritatem vobis locutus sum81 .T< J@ÃH z3@L*"\@4H BD@F8"8± 10 «<Ø< *X :. ex anima constans et corpore.4F`:.H ÏD2äHq ÓJ"< :¥< (D 2. divinam eius intellegimus ineffabilemque naturam. –<2DTB@< ÔH J¬< •8Z2. Cum vero humanae naturae men- 30 suram nullatenus inhonorans Iudaeos adloquitur nunc me quaeritis occidere.F2"\ J4<"J"ÃH B"Dz "ÛJ@Ø NT<"ÃH.BäH. vidit et Patrem78 et ego et Pater unum sumus79.8V806"»81. uni subsistentiae Verbi scilicet incarna- 40 ti.JX@< NT<VH.2" . Humanas ergo et divinas insu- 25 per voces ab uno Christo dictas animadvertentes recte sentimus.b. non duplex potius.ÍH z30F@ØH OD4FJÎH84 6"J JH (D"NVH.<0<. si eas homine dignas effatus est? quod si ser- mones homini congruentes abicit.ÍH ¦> •:N@Ã<.4"< ß:Ã< 8.0J. tur individuam convenisse. quam ob causam dignos exinanitione83 sermones effugerit? uni igitur personae cunc- tas eius in evangelio voces adscribimus.Û"((. J@bJå JH 2. Deum Verbum etiam in mensuris humanitatis eius agnoscimus. . 17.4 BDXB@<J"H 8`(@LH83. 16. .4 (X(@<. item non minus eum qui in similitu- dine et aequalitate Patris est. •88z .Ã<"4 . iuxta nos hominem fieri quis coegit? cum vero se propter nos ad exinanitionem spontaneam misericorditer inclinarit.

14 . nie poniżając jednak w żaden sposób swojej kondycji ludzkiej: „Teraz usiłujecie zabić Mnie – człowieka – który wam powiedziałem prawdę”81. stwierdzając o sobie: „Kto mnie widzi. oraz: „Ja i Ojciec jedno jesteśmy”79. . Flp 2. Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 145 dzielną jedność uzyskał z dwóch różnych rzeczywistości. 16. 3. Jeśli się dobrze za- stanowić. widzi Ojca”78. dlaczego miałby unikać słów właściwych dla tego. a nie jest przez to podwójny. Kiedy natomiast zwraca się do Żydów. mamy przypisywać jednej osobie czyli jednej hipostazie Słowa Bożego. 82 Por. 9. aby stał człowiekiem jak my? Ten. jest jeden Jezus Chrystus84. to wśród wypowiedzi jednego Chrystusa znajdziemy słowa o cha- rakterze boskim i ludzkim. złożoną z dwóch elementów. z jakiego powodu ktoś miałby się wstydzić za Jego słowa wypowiedziane na sposób ludzki? Jeśliby odrzucał sposób mówienia właściwy człowiekowi. 30. kto by Go zmusił. 17. 80 Por. to i teraz możemy w Nim rozpoznać równe i podobne Ojcu Boże Słowo. który dobrowolnie uniżył samego siebie aż do wyniszczenia. Hbr 1. 81 J 8. które są przekazane w Ewangeliach. obraz. zresztą podobnie jak człowiek. ponieważ. 1 Kor 8. zgodnie z Pi- smem. które przyjęło ciało. 7. 40. według której stanowi jedno ze swoim Ojcem ze względu na jedną i tą samą istotę. który składa się z duszy i ciała. 79 J 10. Jeśli koniecznie powinniśmy wierzyć. lecz ograniczone miarą swego człowieczeństwa. przymioty i odblask Jego Chwały80. 78 J 14. 83 Por. będąc z natu- ry Bogiem. myślimy wówczas o Jego Boskiej i niewypowiedzianej naturze. Kiedy mówi na sposób boski. że. który się poddał wyniszczeniu83? Dlatego te wszystkie wypowiedzi. lecz jest jedną rzeczywistością. stał się ciałem82 czyli człowiekiem ożywionym rozumną duszą. J 1. 6. 84 Por.

è 6" B"JD BD@F6@:4.ÆH ÏF:¬< .D. +Æ *¥ *¬ 6"8@ÃJ@ 6" «•B`FJ@8@H 6" •DP4.F\J0H 2. ©"LJ@Ø 6" º:ä<. JÎ 2X80:V F@L»88.ÆH *LFFX$. voluntatem tuam88. cur erit ultra iam dubium quod agnus verus propter nos et pro nobis sit immo- latus91? qui dicit autem quia semet ipsum tam pro se quam pro nobis obtulerit. Fä:" *¥ 6"J0DJ\FT :@4. •:@4DZF.ÆH ÏF:¬< .< B"Dz "ÛJÎ< ©JXDå J` J. (D 6"Jz @Û*X<" JD`B@< @ÜJ.Æ 15 (D «BV<J.ÆH JÎ (4@< B<.6`:46. 19. holocausta et pro peccato non tibi placuerunt. AD@F6.< JÎ< ¦6 2.< «2LF\"< 6" BD@FN@D< @Û6 ²2X80F"H.Z20 BD@FN@DH .@:X<0< J−H B\FJ.è 6" B"JD J¬< BDÎH º:ä< "ÛJè J. Nam qua pro se oblatione vel sacrificiis indigeret ab omni peccato liber ut 35 Deus exsistens? quod si omnes peccaverunt et egent gloriam Dei90 secundum hoc quod sumus ad mutabilitatis excessum proniores effecti et peccatis aegro- tavit humana natura. ideoque nos gloria eius evincimur.D ¦:@Ø J@Ø B@4−F"4. 40 nullatenus impietatis crimen effugiet.×H J−H Ò:@8@(\"H º:ä<» 85. 146 SOBÓR EFESKI (431) 18. J−H Ê. (D «:.ÛT*\"H89 JÎ Ç*4@< Fä:" 6" @ÛP ßBXD (. 10 [Ò8@6"LJf:"J" 6" B. "ÛJÎH *¥ @ÛP @àJTH. :88@< ©"LJ@Øq B@\"H (D —< ¦*.D@Ø<J"4 J−H *`>0H J@Ø 2.TH Ò:@8@(\"< 6" :¬< 6" .ÂH .< ©"LJÎ< 20 ßBXD J. (D ßB¥D º:ä< . iterum eum dicimus qui ex Deo est secundum naturam Filius unigenitus.6`:46. nec homini praeter eum alteri sacerdotii nomen et officium deputamus.< :"DJ\"<q B@\"H @Þ< ¦*.Ø:".:@Ø:. I@4(VDJ@4 6" §N"F6.ÆDZ<0<. BV84< "ÛJÎ< . 6" *4z "ÛJ@Ø Jè 2.@Ø 6" •<2DfBT<»86 6" *4"88"6J¬H . 6" ºJJf:. 6D.Û*`60F"H. Obtulit enim proprium corpus non pro se.D 18.Ç0 8@4BÎ< •:N\$@8@< ÓJ4 JX2LJ"4 *4z º:H 6" ßB¥D º:ä< Ò •:<ÎH Ò •8024<`H91. . 19. corpus autem perfecisti mihi. 20.ÆH .4< ÓJ4 BD@F6. Ideoque dicebat: sacrificium et oblationem noluisti.Z20 BD@FN@DH ´ 2LF\"H ßB¥D ©"LJ@Ø.] J`J. quae a nobis ipsi et per ipsum Deo et Patri incessanter offertur.DTFb<0H Ð<@:" 6" "ÛJÎ *¥ JÎ PD−:"q (X(@<.D :"DJ\"H @Û6 . BäH —< . ut faciam. Ò 2.@Ø»90.ÉB@<q Æ*@× »6Tq ¦< 6.`H. :"DJ\"H @Û6 @ÜF0H ¦Nz ÁB. ipse vero non ita.4"< ¦(680:VJT<q B. Factus est enim mediator Dei et hominum86 et reconciliator ad pacem. . 20. sed pro nobis in odorem suavita- tis89.(`<":.< —< @Û*":äH Jä< .D@LD(ä< Jè 2.\JJT< BVF0H ßBVDPT< :"DJ\"H ñH 2. in capite libri scriptum est de me. ñH Ê. ©"LJÎ< •<"2.< º:.è 6" B"JD\87.< º •<2DfB@L NbF4H J¬< :"DJ\"<.É<"\ N":.@Ø 5 6"J NbF4< LÊÎ< :@<@(. 6" @Û6 •<2DfBå BD@F<.N"8\*4 $4$8\@L (X(D"BJ"4 B.4. Deus. cum nihil prorsus iste deliquerit nec ullum .`H. 6"2Î (.ÛT*\"H Jè 2. :¬< ¦B@\0F.<−. 5" JÎ 8X(.2" *4 J@ØJ@ J−H *`>0H "ÛJ@Ø.H »:"DJ@< 6" ßFJ. Tunc dixi: ecce venio. semet ipsum Deo et Patri pro nobis offerens in odorem 30 suavitatis87.ÃH ªJ@4:@4 BDÎH B"D"N@D< 6" 6"J0DDfFJ0F. Appellatum vero apostolum et pontificem confessionis nostrae85 tamqu- 25 am sacrificantem Deo et Patri fidei nostrae confessionem.B80::X806.

89 Por. 20. 29. 32. 2. które czynimy Jemu i za Jego pośrednictwem Bogu i Ojcu i Duchowi Świętemu. w woni wdzięczności89. aleś mi stworzył ciało. Czyż więc można jeszcze wątpić w to. Ef 5. kiedy składa w ofierze Bogu Ojcu nasze wyznanie wiary. 88 Hbr 10. 1 P 1. 19. Dlatego powiedział: „Ofiary ani daru nie chciałeś. 19. dlatego On przewyższa nas swoją chwałą. że On ofiaro- wał samego siebie i za samego siebie i za nas. który przy- wrócił pokój. Wtedy rzekłem: oto idę – w zwoju księgi napisano o Mnie – abym spełniał wolę Twoją. Stał się też „pośrednikiem między Bogiem a ludźmi”86 oraz Tym. 35. Oczywiście. Jakaż więc ofiara była potrzebna. Jeśli go nazywamy „Apostołem i Arcykapłanem naszego wyznania”85. Ofiarował własne ciało.ÛT*\"H Jè 2. 1. za nas. kiedy samego siebie wydał w ofierze na wdzięczną wonność Bogu i Ojcu87 . 2. Ef 5. że prawdziwy baranek zo- stał złożony w ofierze za nas i z naszego powodu91? Mówić. 90 Rz 3.ÆH ÏF:¬< . Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 147 18. ponieważ On w żaden sposób nie zawinił i nie popełnił żadne- go grzechu. zgodnie z tym staliśmy się skłonni do grzechu. oznacza narażać się na zarzut bezbożności. Boże”88. Jaka ofiara czy dar ofiarny potrzebny był za tego. który jest silniejszy od każdego grzechu jako Bóg? Jeśli „wszy- scy zgrzeszyli i pozbawieni są chwały Bożej”90 . całopalenia i ofiary za grzech nie podobały się Tobie. lecz tylko Jemu imię i czynności kapłana. za którą miałaby być złożona? 85 Hbr 3. to po- twierdzamy wówczas. 86 1 Tm 2. 87 . 5-7. 91 Por. a z pewnością nie za siebie samego. jeśli nie było winy.è – por. Jego to nie dotyczy. Dz 8. że On z natury jest Jednorodzonym Synem Boga i nie przyznajemy innemu człowiekowi. . 5. J 1. a nasza natura ludzka została osłabiona przez grzech. 23. 36.

148 SOBÓR EFESKI (431)

—< (X<@4J@ 6"Â :V8" ,Æ6`JTH; 21. ~?J"< *¥ 8X(® B,DÂ J@Ø B<,b:"J@H
«¦6,Ã<@H ¦:¥ *@>VF,4»92, <@@Ø<J,H ÏD2äH @ÛP ñH *`>0H ¦B4*, J−H B"Dz
©JXD@L N":¥< JÎ< ª<" OD4FJÎ< 6"Â LÊÎ< J¬< B"D J@Ø (\@L B<,b:"J@H
*`>"< ©8,Ã<, ÓJ4 :0*¥ 6D,ÃJJ@< "ÛJ@Ø 6"Â ßB¥D "ÛJÎ< JÎ B<,Ø:" "ÛJ@Øq
5
¦B,4*¬ *¥ ,ÆH §<*,4>4< J−H ©"LJ@Ø 2,`J0J@H ¦PD−J@ Jè Æ*\å B<,b:"J4
BDÎH :,("8@LD(\"H, *,*@>VF2"4 B"Dz "ÛJ@Ø N0F4<, òFB,D —< ,Æ 6"\ J4H
8X(@4 Jä< 6"2z º:H B,DÂ J−H ¦<@bF0H ÆFPb@H "ÛJè JLPÎ< ´ (@Ø< ¦B4FJZ:0H
J−H ¦Nz ÒJå@Ø< ÓJ4 *@>VF@LF\ :,. 22. +Æ (D 6"Â §FJ4< ¦< ßB@FJVF,4 JÎ
B<,Ø:" Æ*46±93 6"Â *¬ 6"Â <@,ÃJ"4 6"2z ©"LJ`, 6"2Î B<,Ø:V ¦FJ4< 6"Â
10
@ÛP LÊ`H, •88z @Þ< ¦FJ4< @Û6 •88`JD4@< "ÛJ@Øq «B<,Ø:" (D •802,\"H»94
é<`:"FJ"4 6"Â §FJ4< OD4FJÎH º •8Z2,4"95 6"Â BD@P,ÃJ"4 B"Dz "ÛJ@Ø
6"2VB,D •:X8,4 6"Â ¦6 J@Ø 2,@Ø 6"Â B"JD`Hq ¦<,D(−F"< J@4("D@Ø< JÎ
B<,Ø:" 6"Â *4 P,4DÎH Jä< (\T< •B@FJ`8T< J B"DV*@>" :,J JÎ •<,82,Ã<
JÎ< 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< OD4FJÎ< ,ÆH JÎ< @ÛD"<Î< 96 ¦*`>"F,< "ÛJ`<q 23.
15
¦B4FJ,b20 (D ÓJ4 2,ÎH 6"J NbF4< ¦FJ\<, BV84< "ÛJÎH ¦<,D(ä< *4 J@Ø
Æ*\@L B<,b:"J@H. )4 J@ØJ@ 6"Â §N"F6,< «ÓJ4 ¦6 J@Ø ¦:@Ø 8ZR,J"4 6"Â
•B"((,8,Ã ß:Ã<» 97. 5"Â @ÜJ4 B@b N":,< ñH ¦6 :,J@P−H JÎ B<,Ø:V ¦FJ4
F@N`< J, 6"Â *L<"J`<, B"<JX8,4@< (D 6"Â •BD@F*,XH ¦FJ4< B"<JÎH •("2@Øq
¦B,4*¬ *¥ J−H J@Ø B"JDÎH *L<V:,TH 6"Â F@N\"H98, J@LJXFJ4< J@Ø LÊ@Ø,
20
B<,Ø:V ¦FJ4<, "ÛJ`PD0:" F@N\" ¦FJÂ 6"Â *b<":4H.

fecerit omnino peccatum. Qua igitur egeret oblatione, nullo suo exstante facino-
re pro quo, si esset satis admodum convenienter, offerret? 21. De Spiritu qu-
oque cum dicit ille me glorificabit92, hoc rectissime sentientes unum Christum et
25 Filium, non velut alterius egentem gloria, confitemur ab Spiritu sancto gloriam
consecutum, quia Spiritus eius nec melior nec superior illo est. Sed quia mira
opera faciens ad demonstrationem suae deitatis virtute proprii Spiritus utebatur,
ab ipso glorificari dicitur, quemadmodum si quis de hominibus adseveret quod
virtus sua vel disciplina quaelibet unumquemque clarificet. 22. Quamvis enim in
30 sua sit subsistentia Spiritus93 et eius intellegatur in persona proprietas iuxta id
quod Spiritus est et non Filius, attamen alienus non est ab illo. Nam Spiritus
appellatus est veritatis94 et veritas Christus est95, unde et ab isto similiter sicut ex
Deo Patre procedit. Denique hic ipse Spiritus etiam per sanctorum manus apo-
stolorum miracula gloriosa perficiens, dominum glorificavit Iesum Christum,
35 postquam ascendit in caelum96. 23. Nam creditus est Christus, natura Deus
exsistens, per suum Spiritum virtutes efficiens ideoque dicebat: de meo accipiet
et adnuntiabit vobis97. Nequaquam vero participatione alterius idem Spiritus sa-
piens aut potens dicitur, quia per omnia perfectus est et nullo prorsus indigens
bono. Nam paternae virtutis et sapientiae98, id est Filii Spiritus creditur et ideo
40 ipsa re et subsistentia virtus et sapientia conprobatur.

Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 149

21. Kiedy zaś mówi o Duchu Świętym: „On mnie otoczy chwałą”92, to,
poprawnie rozumując, nie twierdzimy, że jeden Chrystus i Syn bierze chwałę
od Ducha Świętego, tak jakby potrzebował chwały od kogoś drugiego, ponie-
waż Jego Duch nie jest ani lepszy ani wyższy od Niego. Lecz z tej przyczyny,
że dla objawienia swojej Boskości przez nadzwyczajne dzieła posługiwał się
mocą należącą do Ducha Świętego, można mówić, że został przez niego oto-
czony chwałą, tak samo jakby ktoś z nas, ludzi, powiedział o swojej sile albo
wiedzy w jakiejś dziedzinie «otaczają mnie chwałą». 22. Jeśli także Duch ma
własną hipostazę93 i jeśli rozpatrywać go samego w sobie, to znaczy, według
tych właściwości, przez które jest Duchem, a nie Synem, to i tak nie jest
czymś zupełnie innym niż On. Nazwany został „Duchem Prawdy”94 i Chry-
stus także jest Prawdą95, zatem [Duch] rozlewa się przez Niego tak samo,
jak na pewno [pochodzi] od Boga i Ojca. Po wstąpieniu Pana naszego Jezusa
Chrystusa do nieba96, Duch działał cuda rękami świętych Apostołów i ota-
czał Go chwałą. 23. Uwierzono więc, że On jest Bogiem z natury i znowu
działa za pośrednictwem swego Ducha. Dlatego przecież powiedział: „Z mojego
weźmie i wam objawi”97. A nie twierdzimy bynajmniej, że Duch jest mądry
i silny przez uczestnictwo, ponieważ jest On absolutnie doskonały i nie po-
trzebuje żadnego dobra. Skoro jest [Duchem] mocy i mądrości Ojca98, to
znaczy jest Duchem Syna, przeto sam jest Mocą i Mądrością.

92
J 16, 14.
93
Zob. powyżej Sobór Konstantynopolitański I, List biskupów zebranych
w Konstantynopolu, 6.
94
J 16, 13.
95
Por. J 14, 6.
96
Por. Dz 1, 11.
97
J 16, 14: 8Z:R,J"4 oraz •<"((,8,Ã.
98
Por. 1 Kor 1, 24.

150 SOBÓR EFESKI (431)

24. z+B,4*¬ *¥ 2,Î< ©<T2X<J" F"D6Â 6"2z ßB`FJ"F4< º (\" B"D2X<@H
¦6JXJ@6, F"D646äH, J"bJ® J@4 6"Â 2,@J`6@< ,É<"\ N":,< "ÛJZ<, @ÛP ñH
J−H J@Ø 8`(@L NbF,TH J−H ßBVD>,TH J¬< •DP¬< ¦P@bF0H •BÎ F"D6`H,
(«µ< (D ¦< •DP± 6"Â 2,ÎH µ< Ò 8`(@H 6"Â Ò 8`(@H µ< BDÎH JÎ< 2,`<»99
5
6"Â "ÛJ`H ¦FJ4 Jä< "Æf<T< Ò B@40JZH, FL<"Ä*4@H Jè B"JDÂ 6"Â Jä< Ó8T<
*0:4@LD(`H), •88z ñH ³*0 BD@,\B@:,<, ¦B,4*¬ 6"2z ßB`FJ"F4< ©<fF"H
©"LJè JÎ •<2DfB4<@< 6"Â ¦6 :ZJD"H "ÛJ−H (X<<0F4< ßBX:,4<, F"D646Z<,
25. @ÛP ñH *,02,ÂH •<"(6"\TH ³J@4 *4 J¬< Æ*\"< NbF4< 6"Â J−H ¦< PD`<å
6"Â ¦< ¦FPVJ@4H J@Ø "Æä<@H 6"4D@ÃH (,<<ZF,TH, •88z Ë<" 6"Â "ÛJ¬< J−H
10
ßBVD>,TH º:ä< ,Û8@(ZF® J¬< •DP¬< 6"Â J,6@bF0H (L<"46ÎH "ÛJÎ<
©<T2X<J" F"D6Â B"bF0J"4 8@4BÎ< º 6"J B"<JÎH J@Ø (X<@LH •D BX:B@LF"
BDÎH 2V<"J@< J ¦6 (−H º:ä< Ff:"J" 6" JÎ «¦< 8bB"4H JX>® JX6<"»100
*4z "ÛJ@Ø 6"J"D(@b:,<@< •802¥H •B@NZ<® JÎ *4 J−H J@Ø BD@NZJ@L
NT<−H «6"JXB4,< Ò 2V<"J@H ÆFPbF"H»101 6"Â BV84< «•N,Ã8,< Ò 2,ÎH B<
15
*V6DL@< •BÎ B"<JÎH BD@FfB@L»102q J"bJ0H (D ª<,6" J−H "ÆJ\"H N":¥<
"ÛJÎ< @Æ6@<@:46äH 6"Â "ÛJÎ< ,Û8@(−F"4 JÎ< (V:@< 6"Â •B,82,Ã<
6,680:X<@< ¦< 5"<” J−H '"848"\"H Ò:@Ø J@ÃH (\@4H •B@FJ`8@4H103.
26. I"ØJ" ND@<,Ã< *,*4*V(:,2" B"DV J, Jä< (\T< •B@FJ`8T< 6"Â
,Û"((,84FJä<, 6"Â BVF0H *¥ J−H 2,@B<,bFJ@L (D"N−H 6"Â ¦6 J−H Jä<
20
:"6"D\T< B"JXDT< •802@ØH Ò:@8@(\"Hq J@bJ@4H B"F4< 6"Â J¬< F¬<

24. Igitur quia Deum carni unitum iuxta subsistentiam sancta Virgo corpo-
raliter peperit, idcirco eam Dei genetricem esse profitemur, non quod Verbi
naturam exsistendi principium de carne sortita sit, (erat enim in principio Ver-
25 bum et Deus erat Verbum et Verbum erat apud Deum99 et ipse est conditor
saeculorum, Patri coaeternus et universitatis creator), sed quod, ut superius
diximus, iuxta subsistentiam sibimet uniens humanam naturam, nativitatem
sustinuerit ex ipsa vulva corpoream, 25. non quod eguerit necessario aut prop-
ter suam naturam nativitate ista, quae est in extremis saeculi facta temporibus,
30 sed ut ipsas benediceret substantiae nostrae primitias et dum eum carni unitum
mulier edidisset, illa quae adversus omne genus humanum maledictio fuerat
prolata, desineret nec iam morti nostra corpora destinaret, illud quoque quod
dictum est in tristitia paries filios100, ipse dissolvens, verum esse monstraret
quod prophetae voce praedixerat absorpta est mors in victoria101 et iterum
35 abstulit Deus omnem lacrimam ab omni facie102. Propter hanc etenim causam
dicimus eum dispensatorie et ipsis benedixisse tunc nuptiis, cum in Canan
Galilaeae cum sanctis vocatus apostolis adesse dignatus est103.
26. Haec sapere sumus edocti a sanctis apostolis et evangelistis et ab omni
scriptura divinitus inspirata nec non et a beatis patrum confessionibus veritate
40 subnixis; his omnibus etiam tuam religionem concordare et praeter aliquem

Trzeci list Cyryla do Nestoriusza 151

24. Ponieważ święta Dziewica urodziła cieleśnie Boga zjednoczonego
hipostatycznie z ciałem, mówimy, że jest ona Bogarodzicą. Nie dlatego, że
początek istnienia natury Słowa był z ciała – było bowiem na początku i Bo-
giem było Słowo, i Słowo było u Boga99 , Ono samo jest twórcą wieków, jest
współwieczne z Ojcem, jest stworzycielem wszystkiego – lecz ponieważ,
jak już powiedzieliśmy, zjednoczyło się hipostatycznie z [naturą] ludzką i przy-
jęło narodziny cielesne z matki. 25. Nie potrzebowało Ono narodzin w cza-
sie, w czasach ostatecznych tego wieku, ani z konieczności, ani ze względu
na własną naturę, lecz [przyszło]: aby pobłogosławić sam początek naszej
egzystencji; aby przez to, że zjednoczony z ciałem został zrodzony z kobiety,
położyć na przyszłość kres przekleństwu skierowanemu na cały rodzaj ludz-
ki, które wydawało śmierci nasze ziemskie ciała; a także aby zniesiony przez
Niego wyrok: „W bólach będziesz rodziła dzieci”100, uczynił prawdziwą za-
powiedź Proroka: „Zwycięstwo pochłonęło śmierć”101 oraz: „Wtedy Bóg
otrze łzy z każdego oblicza”102. Z tej przyczyny mówimy, że w swej [zbaw-
czej] ekonomii pobłogosławił On małżeństwo, kiedy zaproszony na wesele
przybył do Kany Galilejskiej wraz ze swoimi świętymi Apostołami103.
26. W ten sposób myśleć nauczyliśmy się od świętych Apostołów i Ewan-
gelistów, z całego natchnionego przez Boga Pisma oraz z prawdziwych
wyznań [wiary] błogosławionych Ojców. Z nimi wszystkimi powinna się

99
Por. J 1, 1.
100
Rdz 3, 16.
101
Por. 1 Kor 15, 54 (por. Iz 25, 8).
102
Iz 25, 8.
103
Por. J 2, 1. 2.

152 SOBÓR EFESKI (431)

,Û8V$,4"< FL<"4<XF"4 PD¬ 6"Â FL<2XF2"4 *\P" *`8@L B"<J`Hq Ÿ *X ¦FJ4<
•<"(6"Ã@< •<"2,:"J\F"4 J¬< F¬< ,Û8V$,4"<, ßB@JXJ"6J"4 J±*, º:ä<
J± ¦B4FJ@8±.
5 [z!<"2X:"J" 5LD\88@L]
"r. +Ç J4H @ÛP Ò:@8@(,Ã 2,Î< ,É<"4 6"J •8Z2,4"< JÎ< z+::"<@L¬8 104
6"Â *4 J@ØJ@ 2,@J`6@< J¬< (\"< B"D2X<@< ((,(X<<06, (D F"D646äH
FVD6" (,(@<`J" JÎ< ¦6 2,@Ø 8`(@<) 105, •<V2,:" §FJT106.
$r. +Ç J4H @ÛP Ò:@8@(,Ã F"D6Â 6"2z ßB`FJ"F4< º<äF2"4 JÎ< ¦6 2,@Ø
10 B"JDÎH 8`(@< ª<" J, ,É<"4 OD4FJÎ< :,J J−H Æ*\"H F"D6`H, JÎ< "ÛJÎ<
*08@<`J4 2,`< J, Ò:@Ø 6"Â –<2DTB@< , •<V2,:" §FJT.
(r. +Ç J4H ¦BÂ J@Ø ©<ÎH OD4FJ@Ø *4"4D,Ã JH ßB@FJVF,4H :,J J¬< ª<TF4<,
:`<® FL<VBJT< "ÛJH FL<"N,\‘ J± 6"J J¬< •>\"< ´ (@Ø< "Û2,<J\"<
´ *L<"FJ,\"< 6"Â @ÛPÂ *¬ :88@< FL<`*å J± 6"2z ª<TF4< NLF46Z<107,
15 •<V2,:" §FJT.
*r. +Ç J4H BD@FfB@4H *LFÂ< ´ (@Ø< ßB@FJVF,F4< JVH J, ¦< J@ÃH
,Û"((,846@ÃH 6"Â •B@FJ@846@ÃH FL((DV::"F4 *4"<X:,4 NT<VH, ´ ¦BÂ
OD4FJè B"D Jä< (\T< 8,(@:X<"H ´ B"Dz "ÛJ@Ø B,DÂ ©"LJ@Ø, 6"Â
JH :¥< ñH •<2DfBå B"D JÎ< ¦6 2,@Ø 8`(@< Æ*46äH <@@L:X<å
20

dolum vel finctionem consentire iam convenit. Quae vero religioni tuae anathe-
matizare necesse est, huic epistulae nostrae subiecta sunt; quod si minime,
eisdem subiectam sententiam consequeris.
25
[ANATHEMATISMI CYRILII]
I. Si quis non confitetur Deum esse veraciter Emmanuhel104 et propter hoc
ipsum Dei genetricem sanctam Virginem (peperit enim carnaliter Verbum quod
ex Deo est secundum quod scriptum est et Verbum caro factum est105), anathe-
30 ma sit106.
II. Si quis non confitetur carni substantialiter unitum esse Verbum Patris, unum
quoque esse Christum cum propria carne et eundem ipsum sine dubio Deum
simul et hominem, anathema sit.
III. Si quis in uno Christo dividit substantias post unitionem, sola eas societate
35 coniungens ea quae secundum dignitatem est vel etiam auctoritatem aut pote-
statem, et non magis conventu ad unitatem naturalem107, anathema sit.
IV. Si quis duabus personis vel subsistentiis decernat eas voces quae tam in
evangelicis quam apostolicis litteris continentur, vel etiam eas quae de Christo
a sanctis dicuntur vel ab ipso Christo de se ipso, et aliquas quidem ex his
40 tamquam homini praeter Dei Verbum <qui quasi> specialiter intellegatur, adpli-

«Anatematyzmy Cyryla» 153

zgodzić Twoja pobożność i podporządkować się bez udawania. Konieczne
zaś jest, abyś potępił to, co zostało dołączone do tego naszego listu.

[«ANATEMATYZMY CYRYLA»]
I. Jeśli ktoś nie wyznaje, że Emmanuel104 jest prawdziwym Bogiem i dlate-
go święta Dziewica jest Bogarodzicą (zrodziła bowiem cieleśnie Słowo bę-
dące z Boga, które stało się ciałem)105 – niech będzie wyklęty 106.
II. Jeśli ktoś nie wyznaje, że Słowo z Boga Ojca zjednoczyło się hiposta-
tycznie z ciałem i jest jeden Chrystus z własnym ciałem, oczywiście ten sam
będąc Bogiem i zarazem człowiekiem – niech będzie wyklęty.
III. Jeśli ktoś rozróżnia w jednym Chrystusie po zjednoczeniu hipostazy,
wiążąc je jedynie połączeniem godności, autorytetu czy mocy, a nie raczej
więzią zjednoczenia pod względem natur(y)107 – niech będzie wyklęty.

IV. Jeśli ktoś dzieli pomiędzy dwie osoby czy hipostazy wyrażenia zawarte
w pismach ewangelicznych i apostolskich, dotyczące Chrystusa i wypowie-
dziane o Nim bądź przez tychże świętych [pisarzy], bądź przez Niego o so-
bie samym, jedne przypisując człowiekowi w przekonaniu, że jest on czymś

104
Por. Mt 1, 23 oraz Iz 7, 14. Zob. poniżej List do Jana Antiocheńskiego
o pokoju, 4, gdzie Cyryl przytacza cały wiersz Iz 7, 14.
105
Por. J 1, 14.
106
Ga 1, 8. 9: •<V2,:" §FJT. Warto zaznaczyć, że każda z dwunastu anatem
Cyryla zbudowana jest na wzorze anatemy Pawłowej Ga 1, 9: ,Ç J4H...., •<V2,:"
§FJT.
107
Tłumaczenie dosłowne (to znaczy przymiotnikowe) wprowadza w języku pol-
skim niejasność i wypacza myśl autora. Od przekładu przymiotnikowego odchodzą
także Alberigo, 59: "unione di natura"; Tanner, * 59, tłum. A. Meredith: "a union by
nature".

154 SOBÓR EFESKI (431)

BD@FVBJ,4, JH *¥ ñH 2,@BD,B,ÃH :`<å Jè ¦6 2,@Ø B"JDÎH 8`(å,
•<V2,:" §FJT.
,r. +Ç J4H J@8:” 8X(,4< 2,@N`D@< –<2DTB@< JÎ< OD4FJÎ< 6"Â @ÛPÂ *¬
:88@< 2,Î< ,É<"4 6"J •8Z2,4"< ñH LÊÎ< ª<" 6"Â NbF,4, 6"2Î «(X(@<,
5
FD> Ò 8`(@H»108 6"Â 6,6@4<f<06, B"D"B80F\TH º:Ã< "Ë:"J@H 6"Â
F"D6`H109, •<V2,:" §FJT.
Hr. +Ç J4H 8X(,4 2,Î< ´ *,FB`J0< ,É<"4 J@Ø OD4FJ@Ø JÎ< ¦6 2,@Ø B"JDÎH
8`(@< 6"Â @ÛPÂ *¬ :88@< JÎ< "ÛJÎ< Ò:@8@(,Ã 2,`< J, Ò:@Ø 6"Â –<2DTB@<,
ñH (,(@<`J@H F"D6ÎH J@Ø 8`(@L110 6"J JH (D"NVH, •<V2,:" §FJT.
10
.r. +Ç J\H N0F4< ñH –<2DTB@< ¦<0D(−F2"4 B"D J@Ø 2,@Ø 8`(@L JÎ<
z30F@Ø< 6"Â J¬< J@Ø :@<@(,<@ØH ,Û*@>\"< B,D4−N2"4, ñH ©JXDå B"Dz
"ÛJÎ< ßBVDP@<J4, •<V2,:" §FJT.
0r. +Ç J4H J@8:” 8X(,4< JÎ< •<"80N2X<J" –<2DTB@< FL:BD@F6L<,ÃF2"4
*,Ã< Jè 2,è 8`(å 6"Â FL<*@>V.,F2"4 6"Â FL(PD0:"J\.,4< 2,Î< ñH
15
ªJ,D@< ©JXDå, (JÎ (D «FL<» •, BD@FJ42X:,<@< J@ØJ@ <@,Ã< •<"(6VF,4),
6"Â @ÛPÂ *¬ :88@< :4” BD@F6L<ZF,4 J4:” JÎ< z+::"<@L¬8 111 6"Â :\"<
"ÛJè J¬< *@>@8@(\"< •<VBJ,4 6"2Î «(X(@<, FD> Ò 8`(@H»112, •<V2,:"
§FJT.
2r. +Ç J\H N0F4< JÎ< ª<" 6bD4@< z30F@Ø< OD4FJÎ< *,*@>VF2"4 B"D J@Ø
20
B<,b:"J@H, ñH •88@JD\‘ *L<V:,4 J± *4z "ÛJ@Ø PDf:,<@< 6"Â B"Dz "ÛJ@Ø

candas crediderit, aliquas vero tamquam Deo dignas soli Verbo Dei Patris de-
putaverit, anathema sit.
25 V. Si quis audet dicere Christum [hominem] –<2DTB@< 2,@N`D@<, id est
hominem Deo utentem seu portantem, et non Deum esse veraciter dixerit,
tamquam unicum Filium per naturam, secundum quod Verbum caro factum
est 108 <et> participaverit nobis similiter carne et sanguine109, anathema sit.
VI. Si quis dicit Deum vel dominum esse Christi Dei Patris Verbum et non
30 magis eundem ipsum confitetur Deum et hominem simul propter quod Verbum
caro factum est110 secundum scripturas, anathema sit.
VII. Si quis dicit tamquam in hominem Iesum Deum Verbum fuisse operatum et
unigeniti dignitatem tamquam alteri praeter ipsum exsistenti tribuit, anathema sit.
VIII. Si quis audet dicere adsumptum hominem coadorari cum Deo Verbo
35 oportere et connuncupari Deum, tamquam alterum cum altero (adiectio enim
unius syllabae hoc cogit intellegi), et non magis una reverentia veneratur Em-
manuhelem111 unamque ei glorificationem dependit iuxta quod Verbum caro
factum est112, anathema sit.
IX. Si quis unum dominum Iesum Christum glorificatum dicit ab Spiritu sanc-
40 to, tamquam ab aliena virtute, qua per eum uteretur, et ab eo acceperit effica-

«Anatematyzmy Cyryla» 155

różnym od Słowa Bożego, inne zaś, godne Boga, wyłącznie Słowu z Boga
Ojca – niech będzie wyklęty.
V. Jeśli ktoś odważa się mówić, że Chrystus jest człowiekiem noszącym [w
sobie] Boga, a nie prawdziwym Bogiem jako jedyny Syn z natury, zgodnie
z tym, że „Słowo stało się ciałem” 108 i podobnie jak my uczestniczyło w cie-
le i krwi109 – niech będzie wyklęty.
VI. Jeśli ktoś mówi, że Słowo z Boga Ojca jest Bogiem i Panem Chrystusa,
a nie wyznaje raczej, że ten sam jest jednocześnie Bogiem i człowiekiem, po-
nieważ zgodnie z Pismem Słowo stało się ciałem110 – niech będzie wyklęty.
VII. Jeśli ktoś mówi, że Jezus jako człowiek działał z mocy Słowa Bożego
i był otoczony chwałą Jednorodzonego, tak jakby był kim innym istniejącym
poza Nim – niech będzie wyklęty.
VIII. Jeśli ktoś odważa się mówić, że przyjęty [przez Słowo] człowiek ma
być współczczony i współwielbiony z Bogiem-Słowem i posiadać wspólną
nazwę Boga jako ktoś z kimś innym (tak bowiem należy rozumieć dodaną
sylabę «współ-»), a nie oddaje jednej czci Emmanuelowi111 i nie wychwala
Go jednym uwielbieniem zgodnie ze słowami: „Słowo stało się ciałem”112 –
niech będzie wyklęty.
IX. Jeśli ktoś mówi, że jedyny Pan Jezus Chrystus został otoczony chwałą przez
Ducha Świętego, jak gdyby On używał obcej mocy, która posługiwał się mocą

108
J 1, 14.
109
Por. Hbr 2, 14.
110
Por. J 1, 14.
111
Por. Mt 1, 23 oraz Iz 7, 14; zob. powyżej przypis 104.
112
J 1, 14.

T@B@4`<. •88z ñH ªJ.@Ø B"JDÎH 8`(@L.(6.ÆH ÏF:¬< . XI. 4"r.DX" 6"Â •B`FJ@8@< º:ä< (. «z!DP4.@F0:. 4r.L:VJT< •6"2VDJT< 6"Â JÎ B80D@Ø< . quia facta est propria Verbi Dei. cui omnia vivificare possibile est. ut diximus. •<V2. Si quis ergo pontificem et apostolum nostrum alium dixerit esse factum praeterquam ipsum Deum Dei Verbum.(. 20 BDTJ`J@6@< ¦6 Jä< <.6Dä<116.:" §FJT.<.(@<`J" J.<.<−F2"\ N0F4< @Û6 "ÛJÎ< JÎ< ¦6 2.6`:46. ÓJ4 (X(@<. 6"Â @ÛPÂ *¬ :88@< . et non potius.4 (D"NZ. ñH §N0:. •<V2. +Ç J4H @ÛP Ò:@8@(.Ã JÎ< J@Ø 2.<−F2"4 5 OD4FJÎ< º 2.Ã J¬< J@Ø 6LD\@L FVD6" .Ç J4H J@\<L< •DP4.@F0:. anathema sit.É<"4 6"Â Æ*\"< "ÛJ@Ø J@Ø ¦6 2.\"H.Ã< ÆFPb@<J@H. Si quis non confitetur Deum Verbum carne passum esse et carne crucifi- xum et mortem carne gustasse factumque primogenitum ex mortuis116. 6"Â @ÛPÂ *¬ :88@< Ç*4@< "ÛJ@Ø JÎ B<.< Æ*\" J@Ø 8`(@L J@Ø BV<J" .Ç J4H 8X(. ÓJ.Ã< *b<"F2"4 6"J B<. (@Û (D —< ¦*. 25 anathema sit. sicut et Patris. coniuncti 35 quidem secundum dignitatem aut secundum quod solam divinam inhabitatio- nem habuerit.:" §FJT. •<V2. 4$r.T@B@4ÎH 117 ñH 2.\"H.DX" 6"Â •B`FJ@8@< J−H Ò:@8@(\"H º:ä<» 113 (.T@B@4Î< .@Ø 8`(@<.ÆH •<2DfB@LH JH 2.@Ø 8`(@< B"2`<J" F"D6Â 6"Â ¦FJ"LDT:X<@< F"D6Â 6"Â 2"<VJ@L (. JH 2. Pontificem et apostolum confessionis nostrae113 factum esse Christum divina scriptura commemorat. sed quasi alterum praeter ipsum specialiter hominem ex muliere. sed quasi alterius cuiuspiam praeter ipsum. et si quis dicit quia pro se obtulit se ipsum oblationem et non magis pro nobis solis (non enim indiguit oblatione qui peccatum nescivit).è 6"Â B"JDÂ114q . vivificatricem esse. FD>115 6"Â 6"2z º:H –<2DTB@H. *4z @â 6"Â ¦<ZD(06. quando factum est caro 115 et 30 secundum nos homo.Ã< "ÛJÎ< J¬< 10 BD@FN@D< 6"Â @ÛPÂ *¬ :88@< ßB¥D :`<T< º:ä<.`H.ÛT*\"H Jè 2. *¥ ßB¥D º:ä< ©"LJÎ< . (. ciam contra immundos spiritus. 6"2Î . XII.:" §FJT. Si quis non confitetur carnem Domini vivificatricem esse tamquam pro- priam ipsius Dei Verbi.T@(@<. 156 SOBÓR EFESKI (431) 8"$`<J" JÎ ¦<. per quem signa operatus est.D@< B"Dz "ÛJÎ< Æ*46äH –<2DTB@< ¦6 (L<"46`H. BD@F6. et per eum implesse divina signa et non magis proprium eius esse Spiritum dicat. obtulit enim semet ipsum pro nobis Deo Patri in odorem suavitatis114.\" 8X(.\"< 15 ¦<@\60F4< ¦FP06`J@H.TZ JX ¦FJ4 6"Â .4 6"Â ßB¥D ©"LJ@Ø BD@F. .:" §FJT. anathema sit. anathema sit.D(.Ø:V N0F4<. (X(@<.(.LFV:. secun- 40 dum quod est et vita et vivificator117 ut Deus.<@< F"D6Â. +Ç J4H @ÛP Ò:@8@(. •<V2. ´ . •88z ñH ©JXD@L J4<ÎH B"Dz "ÛJÎ< FL<0::X<@L :¥< "ÛJè 6"J J¬< •>\"< ´ (@Ø< ñH :`<0< 2.Z20 BD@FN@DH Ò :¬ . X.Æ*ãH :"DJ\"<).

kiedy Słowo stało się ciałem115 i człowiekiem na nasze podobieństwo. 14. ofiarował siebie samego za nas Bogu i Ojcu na wonną wdzięcz- ność114. jak powiedzieliśmy. mocą którego dokonał znaków Bożych – niech będzie wyklęty. ponieważ jako Bóg jest życiem i ożywicielem117 – niech będzie wyklęty. 1 Kor 15. ciałem dającym ży- cie. Ef 5. że On złożył ofiarę również za samego siebie. 21.T@B@\@H) – por. 117 Życie (. «Anatematyzmy Cyryla» 157 Ducha Świętego i jak gdyby od Niego otrzymał władzę nad duchami nieczysty- mi oraz moc dokonywania wśród ludzi znaków Bożych. 116 Por. Jeśli ktoś nie wyznaje. X. Kol 1. albo mówi. 113 Hbr 3. w ciele zostało ukrzyżowane oraz w ciele doznało śmierci. 114 Por. 1. ożywiciel (. że jest ono jedynie jakby Bożym mieszkaniem. stając się „pierworodnym z umar- łych”116. XI. lecz że inny człowiek narodził się z niewiasty. a nie raczej. 6. a nie raczej jedynie za nas (gdyż nie potrzebował ofiary Ten.TZ) – por. 2. 45. i że to nie był Jego własny Duch. XII. 22. 115 Por. który nie znał grze- chu) – niech będzie wyklęty. a nie On. że nasz arcykapłan i nasz apostoł nie był tym samym Słowem z Boga. J 5. Jeśli więc ktoś twierdzi. Jeśli ktoś nie wyznaje. J 14. . że Słowo Boże cierpiało w ciele. że Chrystus stał się arcykapłanem i apostołem naszej wiary113. ponieważ stało się ono ciałem własnym Słowa mogącego wszystko oży- wiać – niech będzie wyklęty. że ciało Pana jest ciałem dającym życie i wła- snym ciałem samego Słowa z Boga Ojca. oraz jeśli ktoś mówi. J 1. ale ciałem kogoś innego niż On jakby złączonym ze Słowem godnością. 18. Pismo Boże mówi.

FJ@D\@L J± B"Dz º:ä< 68ZF.q ADÎH J@ÃH –88@4H :ZJ. 15 {? $8"FN0:02.8. •<"(6"\TH ¦PTDZF":.D"J46@Ø.ÉB.H •B` J.>":X<@L.< •B`N"F4<. et de nuper ab eo dictis in hac metropoli et probatis per testium depositionem impie sapientem et praedicantem necessario coacti tam ex cano- 35 nibus quam ex epistula sanctissimi patris nostri et comministri Caelestini epi- scopi Romanorum ecclesiae lacrimantes saepius118 ad hanc maerore plenam contra eum venimus sententiam. •<"(6"\TH 6"J.<.H "ÛJÎ< §6 J.. ßB"6@ØF"4 $@L802X<J@H J@Ø J4:4TJVJ@L . :¬< J@×H B"Dz 5 º:ä< •B@FJ"8X<J"H (4TJVJ@LH 6"Â 2. definiit per praesentem sanctissimam synodum alienum esse eundem Nestorium tam 40 ab episcopali dignitate quam etiam ab omni collegio sacerdotali.$.FJVJ@LH ¦B4F6`B@LH BD@F*.. necessario accessimus ad discussionem impie ab eo dictorum et deprehendentes eum et ex epistulis eius et ex scriptis quae lecta sunt.@F.$äH ND@<@Ø<J" 6"Â 60DbJJ@<J".H B@88V64H118 ¦BÂ J"bJ0< J¬< F6L2DTB¬< 6"Jz "ÛJ@Ø ¦PTDZF":. *4 J−H B"D@bF0H (4TJVJ0H FL<`*@L •88`JD4@< . .FJ`D4@< J@Ø J.P2. Qui blasphematus igitur ab eo est dominus noster Iesus Christus.4J@LD(@Ø 5.. ¦B4F6@B46@Ø •>4f:"J@H 6"Â B"<JÎH FL88`(@L Ê. Jä< ¦B4FJ@8ä< "ÛJ@Ø 6"Â ¦6 Jä< FL((D"::VJT< Jä< •<"(<TF2X<JT< 6"Â ¦6 Jä< •DJ\TH B"Dz "ÛJ@Ø Õ02X<JT< 6"J JZ<*.ÂH J@\<L< B"Dz "ÛJ@Ø 6bD4@H º:ä< z30F@ØH OD4FJÎH òD4F. 20 25 SENTENTIA PROLATA A SANCTO CONCILIO CONTRA IMPIUM ET INIMICUM RECTAE FIDEI NESTORIUM DAMNANS EUM Sancta synodus dixit: Super alia neque obaudire volente honoratissimo Ne- 30 storio nostram vocationem neque a nobis destinatos sanctissimos et dei opti- mos cultores episcopos suscipiente.< ¦BÂ J¬< ¦>XJ"F4< Jä< *LFF. Jä< 6"<`<T< 6"Â ¦6 J−H ¦B4FJ@8−H J@Ø (4TJVJ@L B"JDÎH º:ä< 6"Â FL88.FJ\<@L [J@Ø] ¦B4F6`B@L J−H {CT:"\T< ¦6680F\"H *"6DbF"<J.É<"4 JÎ< "ÛJÎ< .B.4 :ZJ.$02X<JT< "ÛJè 6"Â NTDVF"<J. J¬< :0JD`B@84< 6"Â 10 BD@F:"DJLD02X<JT< *LFF.ÃF" 6"J .4P2X<J. 158 SOBÓR EFESKI (431) z!B`N"F4H ¦>.FJ@D\@L º 6"2"4D@ØF" "ÛJ`< {/ (\" Fb<@*@H .

Zobowiązani wymaganiami kanonów oraz listem Celestyna. oraz na podstawie mów ostatnio przez niego wygłoszonych w stolicy. a potwierdzonych przez świadków. 159 WYROK POZBAWIAJĄCY NESTORIUSZA URZĘDU Święty sobór orzekł: Ponieważ Najczcigodniejszy Nestoriusz nie chce słuchać naszego wezwania i nie zgadza się na przyjęcie świętych i poboż- nych biskupów przez nas wysłanych. że utrzymuje i głosi opinie niezgodne z wiarą. 118 Zapewne aluzja do słów Pawłowych 2 Kor 2. że Nestoriusz pozostaje wyłączony z godności biskupiej oraz z każdego zgromadzenia ka- płańskiego. współsługę w Bożych tajemnicach oraz biskupa Kościoła Rzymian. uznaliśmy. naszego najświętszego ojca. 4. zmuszeni jesteśmy pomimo wielokrotnych łez118 wydać na niego następujący smutny wyrok: Znieważony przez niego Pan nasz Jezus Chrystus orzeka przez niniejszy święty sobór. które przeczytano. przeszliśmy z konieczności do dyskusji nad jego bezbożnymi wyrażeniami. . Na podstawie jego listów i pism.

....4"<120 ñH ¦> "Û2...DÂ Jä< •<"J@846ä< ¦B4F6`BT< {/ (\" 6"Â @Æ6@L:...FJ@D\@L 6"J"R0N\F"F2"4q @àFJ4<"H *`(:"J4 6@4<è º (\" Fb<@*@H BVF0H :¥< ¦6680F4"FJ46−H 6@4<T<\"H •88@JD\@LH ¦B@\0F. in domino salutem.. ô< 6"Â J Ï<`:"JV ¦FJ4 J"ØJ" 10 BDäJ@H "ÛJÎH z3TV<<0H Ò z!<J4@P...\P20F"< ¦6 J@Ø :¬ ©8XF2"4 :.H JÎ< •D42:Î< JD4V6@<J" :46Dè BD`H.<.D4.FJVJ0F"< J4<¥H ¦> º:ä<.8.ÛF.Ã8...8. :0*..FB\F:"J@H Jä< ...D`:. ante omnia quidem Nestorii et Ca- elestii sententias vindicantes manifestissime demonstrati sunt...4< ¦6 J"bJ0H ´ éN.. 20 25 SYNODI EPISTULA GENERALIS DE ORIENTALIBUS EPISCOPIS Sancta et universalis synodus quae in Epheso congregata est ex decreto 30 piissimorum principum.FJ\@L ND@<Z:"J" ¦B4N.. quos et communi sententia sanc- ta synodus et omni ecclesiastica communione alienos effecit et cuncta sacer- 40 dotii operatione privavit per quam possent vel nocere vel iuvare.ÆH JÎ *b<"F2"4 J4<H $8VBJ.FJVJT< $"F48XT< J@ÃH 6"2z ©6VFJ0< ¦B"DP\"< 5 J.$.Ã< J4<"H. BDÎ BV<JT< :¥< J .. unicuique sanctae synodo quae per singulas mundi partes est... quorum et nomina haec sunt: 35 Idem Iohannes Antiochiae Syriae. Ð<J.. §>"DP@< J−H ©"LJä< •B@FJ"F\"H ¦FP06`J.. •B.Ã< *4 JÎ 6"Â J4<H ¦< "ÛJ@ÃH ..H –*..<J\"H Ê.8. *4z ½H ²*b<"<J@ $8VBJ. 6"Â B`84< ¦B4F6`B@4H BD. BF"< *¥ "ÛJä< ¦<XD(.<.É<"4 6"2®D0:X<@LH.2z º:ä< ..FJ@D\@L 6"Â J 5.*.H J−H ¦6680F4"FJ46−H 6@4<T<\"H.4< ´ éN..119 Qui habentes secum quosdam depositos120... EL<"P2X<JT< º:ä< 6"J JÎ .$¥H (DV::" ¦< J± z+N.:\"< §P@<J...\"H ELD\"H.F$LJXD@4H *4"6`<@4H 6"Â B"<JÂ Jè 8"è.4"< Ê.119 @ËJ4<.. principem suae apostasiae habentes Antiochenorum episcopum Io- hannem..4..ÃF" ¦6 2. 160 SOBÓR EFESKI (431) z+B4FJ@8¬ FL<@*46¬ B.ÛF.D"J46¬< B.D"J46−H ..<46¬ Fb<@*@H º ¦< z+NXFå FL(6D@J02.F\T< :0JD@B`8... Nobis secundum pias litteras congregatis in Ephesia civitate. recesserunt nonnulli ex nobis numero paulo amplius quam triginta. eo quod nobi- scum contra Nestorium minime acquiescant.H JÎ< J−H z!<J4@PXT< ¦B\F6@B@< z3TV<<0<. ..<@4 F"NXFJ"J" 15 •B.

przede wszystkim zaś dlatego. ze względu na to. nie mających żadnego po- zwolenia120 działania na mocy autorytetu kapłańskiego. Mansi 4. Tych właśnie – spośród społeczności kościelnej. na mocy których mogli komuś szkodzić lub pomagać.. nie mogąc już z tego tytułu nikomu szkodzić ani pomagać. w jakim znaczeniu użyli tu ojcowie soborowi słowa –*... . A oto imiona odstępców: pierwszy.. Por. diakonom oraz całemu ludowi we wszystkich prowincjach i miastach. stosownie do zbożnego dekretu [konwokacyjnego]... 120 Nie do końca wiadomo.. ten sam Jan z Antiochii Syryj- skiej. [śle pozdrowienie] biskupom. niektórzy. Gdy byliśmy zgromadzeni w metropolii Efeskiej.... Nie zmienia to jednak w niczym ogólnej wymowy tego fragmentu.. że wyraźnie okazali swe poparcie dla poglądów Nestoriusza i Celestiusza po- przez niezgodzenie się na wspólne z nami potępienie Nestoriusza – Święty Sobór wspólną uchwałą wyłączył ze społeczności kościelnej i pozbawił wszel- kich działalności kapłańskich... że niektórzy z nich już wcześniej zostali złożeni [z urzędu]. Przywódcą tej apostazji był Jan.. biskup [Kościoła] Antiocheń- czyków.119.4".. 1469n. 119 Tu następują imiona 33 biskupów wschodnich. w liczbie ponad trzydziestu.. oddzielili się od nas... 161 LIST SOBOROWY O BISKUPACH WSCHODNICH Święty i ekumeniczny sobór zebrany w Efezie na mocy dekretu najpo- bożniejszych władców. prezbiterom.

\0 ´ J 5.FJ@D\@L 6"2"4DXF.FJ\@L ¦ND`<0F.< ´ ND@<ZF.@:.J"4 .4. Ò :0JD@B@8\J0H J−H ¦B"DP\"H •B@FJ"JZF"H J−H (\"H 6"Â @Æ6@L:.*D\å ´ :.\N20F"< J−H (\"H FL<`*@L 6"Â J± •B@FJ"F\‘ BD@F.4 ¦B"84<*D`:0F"< BDÎH JÎ J−H •B@FJ"F\"H FL<X*D4@<.< ´ 6"Â ßB@(DVR"<J.< J± ß:.< ³*0 ßBÎ J−H FL<`*@L ¦6$. esse sacerdo- 40 tio alienos et ab eodem cadere gradu.JXD‘ (4`J0J\ J. notum vestrae facimus sanctitati quia sive metropolitanus quis cuiuslibet regionis abscedens ab hoc sancto et universali conventu. subiacebit. +Æ *X J4<. ad conventum reversi sint discessionis eius- dem. 20 [CANONES] 121 25 [I]. BVF0H ¦6680F4"FJ46−H 6@4<T<\"H ¦<J.ÇJ.F2"\ J4 @Û*":äH *b<"J"4.2. [II].\F. hos omnino secundum quod huic sanctae synodo placuit. non ignorare quae de his decreta sint. aut si quis ex his qui sub- scripserunt deiectioni <Nestorii>. contra suae regionis episcopos nihil poterit praevalere.<46−H FL<`*@L BD@FX2. 15 [$r].É<"4 J−H Ê.2−<"4 B. Si vero aliqui paroeciales episcopi. Quia vero oportuit et eos qui defuerunt a synodo et perstiterunt in unaqu- aque prouincia.H J± .+E]121 ["r]. z+B.JX20F"< ´ BD@FJ. adiectus est ad illud apostasiae concilium vel 30 post haec si se illi commiserit vel si ea quae sunt Caelestii. J@bJ@LH BV<J® 6"J JÎ *`>"< J± (\‘ FL<`*å •88@JD\@LH .4D"2.\<"<J"H 6"J PfD"< ´ B`84< *4V J4<" "ÆJ\"< ´ ¦6680F4"FJ46¬< ´ 5 FT:"J46¬< :¬ •(<@−F"4 J B.8. qui orthodoxe sentiunt. ut in totum et episcopatus gradu 35 privetur.H ¦B"DP4äJ"4 ¦B\F6@B@4 •B. (<TD\. eidem discessioni adiuncti sint aut adiungi temptaverint.JLBT:X<".$80:X<@H 6"Â •<. omni ec- clesiastica communione a praesenti iam hac synodo factus extorris atque pri- vatus effectu.J@ Jè J−H •B@FJ"F\"H FL<.DÂ "ÛJä< J.Ã. 6"Â •(VB® ÓJ4B.D .DTFb<0H 6"Â J@Ø $"2:@Ø •B@B\BJ@<J"H. relicto hoc sancto concilio.Ø2. •88 6"Â "ÛJ@ÃH J@ÃH J−H ¦B"DP\"H ¦B4F6`B@4H 6"Â J@ÃH BXD4> :0JD@B@8\J"4H J@ÃH J J−H ÏD2@*@>\"H ND@<@ØF4< ßB@6.8.J J@ØJ@ BD@FJ. [post haec] sapuit sive sapuerit. @âJ@H 6"J Jä< J−H ¦B"DP\"H ¦B4F6`BT< 10 *4"BDVJJ.ÆH JÎ BV<J® 6"Â J@Ø $"2:@Ø J−H ¦B4F6@B−H ¦6$802−<"4.4*¬ *¥ ¦PD−< 6"Â J@×H •B@8.. 162 SOBÓR EFESKI (431) [5!. . sed et ipsis suae regionis episcopis et affinibus undique metro- politanis.4N2X<J"H J−H FL<`*@L 6"Â :.?.<XD(0J@H ßBVDPT<.

[II. podzielał poglądy Celestiusza lub później będzie je podzielał. że metropolita prowincji. Prawowierni biskupi z jego prowincji i metropolici z sąsiedztwa powinni zastąpić tych. przeszli do apo- stazji. którzy nie brali udziału w sobo- rze – pozostając z pewnych powodów kościelnych czy osobistych na wsi lub w mieście – nie byli nieświadomi. lub przyłączy się do niej w przyszłości. 121 Wyszczególnione tu siedem kanonów tworzą ciąg dalszy powyższego listu i z niego pochodzą. aby ci. a na mocy postanowienia niniejszego soboru zostaje cał- kowicie wykluczony ze wspólnoty kościelnej i zawieszony w czynnościach biskupa. chcieli tam przejść lub po podpisaniu depozycji Nestoriusza powrócili do grupy apostatów.] Ponieważ jest rzeczą konieczną. Kanony: 1-2 163 [K ANONY] 121 [I. wyłączeni są z kapłaństwa i złożeni z urzędu. w żaden sposób nie może działać przeciwko biskupom swojej prowincji. który trzyma się z dala od tego świętego i ekumenicznego soboru i przyłącza się do grupy apostatów. polecamy waszej świętości i miłości. . co zostało ustalone.] Jeśli jacyś biskupi prowincjonalni opuścili święty sobór. zgodnie z orzeczeniem świętego soboru. którzy zostali całkowicie złożeni z urzędu biskupiego.

Si qui vero abscesserint clericorum et praesumpserint vel clam vel palam 30 ea quae Nestorii aut ea quae Caelestii sunt. [*r]. si episcopi aut clerici fuerint.ÃF2"4 6"J :0*X<" JD`B@<.Ã< $"2:`< . ~?F@4 *¥ ¦BÂ •J`B@4H BDV>.r].< ´ 6"Jz Æ*\"< ´ *0:@F\‘ J . sint communione privati. Quicumque vero ob incongruis factis ab hoc sancto conventu deiecti sunt seu ab episcopis propriis et his irregulariter circa indiscretionem per omnia suam Nestorius aut hi qui ea quae eius sunt.\@L B"<J. •<TN. JD`Bå B"D"F"8. [VI]122 .<.< 6@4<T<\"< ´ $"2:`<.Æ :¥< ¦B\F6@B@4 ´ 680D46@Â .DTFb<0H ¦6T8b20F"< *4 JÎ ÏD2äH ND@<. •6@4<T<ZJ@LH ßBVDP. 164 SOBÓR EFESKI (431) [(r]. a Nestorio vel ab his qui una sunt.4< $"2:@Øq .4< 6"Â J@bJ@LH 6"Â .< J@ÃH •B@FJ"JZF"F4< ´ •N4FJ":X<@4H ¦B4F6`B@4H :0*z Ó8TH ßB@6.FJ@D\@L 6"Â Jä< F×< "ÛJè Ð<JT< J−H Ê. ab officio suspensi sunt.DÂ ©6VFJ@L B.< 6"Â J@bJ@LH JÎ< Ç*4@< •B@8"$.Ã<. 10 [. reddere communionem 35 vel gradum temptaverint. Si vero et quidam clericorum qui in unaquaque sunt civitate.8äH •B@B\BJ..H $@L802. ¦*46"4fF":.8.4 ´ PfD‘ 680D46ä< ßBÎ .BD"(:X<" ¦< J± (\‘ FL<`*å J± ¦< z+NXFå @Êå*ZB@J. sentiunt. quolibet modo commovere.É<"4 6"2®D0:X<@LH ßBÎ J−H (\"H FL<`*@L *.FJ\@L ND@<−F"4.4D"2.F4< 6"J.FJ`D4@H ´ @Ê J "ÛJ@Ø ND@<@Ø<J.Ç J4<.H •B@*@Ø<"4 ¦B.*46"\TJ"4. 20 [III]. +Æ *¥ J4<¥H 6"Â Jä< ¦< ©6VFJ® B`8.<.<46± FL<`*å FL:ND@<@Ø<J"H 680D46@×H 5 6. 6"Â J@bJ@LH . Similiter vero et si quicumque voluerint ea quae de singulis acta sunt in hac sancta synodo Ephesena.8.FJ@D\@L ´ J 5. {?:@\TH *¥ 6"Â .8ZJ@LH :X<.É<"4 @Û*¥< ½JJ@< 6"2®D0:X<@LH ¦*46"4fF":.\T< ¦B4F6`BT< 6"Â J@bJ@4H •6"<@<\FJTH 6"J J¬< ¦< B"F4< "ÛJ@Ø •*4"N@D\"< Ò .< J B.b@:. . J@Ø @Æ6.b.4<. sentire.É. 15 [Hr]122. 6@4<äH *¥ J@×H J± ÏD2@*`>å 6"Â @Æ6@L:. º (\" Fb<@*@H òD4F. ut omni modo a gradu proprio 40 excidant.4<..Æ *¥ 8"^6@\.Ã.6D\20F"< ßBÎ J−H (\"H FL<`*@L ´ ßBÎ Jä< @Æ6. communiter vero eos clericos qui eadem sa- piunt quae haec orthodoxa et universalis synodus. omnino non esse subiectos neque ullo modo subia- cere. absque ullo eos esse solacio et nihilo minus illos depositos permanere sancivimus. . [V]. si vero laici.4DV20F"< ´ B. eadem sancta syno- dus definivit. [IV]. eo quod recte saperent..Ã. et hos 25 proprio gradui restitui sanximus.< Jä< 680D46ä< 6"Â J@8:ZF"4. +Æ *¥ J4<¥H •B@FJ"JZF"4. iubemus his qui abscesse- runt sive abscessuri sunt. et hos a sancta synodo esse depositos.<.

synod w Kartaginie (419). że nie mają z tego żadnej ko- rzyści i pozostają złożeni z urzędu. postanowiliśmy. Ogólnie zaś nakazujemy. jeśli jacyś ludzie chcieliby dokonywać jakichkolwiek zmian w którejkolwiek uchwale świętego soboru w Efezie. w żaden sposób nie podlegali bisku- pom. by zostali wyłączeni ze wspólnoty wiernych. którzy już dopuścili się apostazji albo to uczynią. aby oni również zostali złożeni z urzędu. ażeby duchowni zgadzający się z tym or- todoksyjnym i ekumenicznym soborem. 122 Por.] Jeśli jacyś duchowni przystąpili do apostazji i ośmielili się potajemnie lub publicznie stanąć po stronie Nestoriusza lub Celestiusza. 94 (CSP 355-356). a których Nestoriusz albo jego zwolenni- cy. uważamy. którzy za niegodne postępowanie zostali potępieni przez święty so- bór albo przez własnych biskupów. że ma być przywrócony do swojej funkcji. ażeby utracili swój urząd.]122 Podobnie też. . [IV. usiłowali lub będą usiłować przywrócić do wspólnoty czy do stanowisk.] Ci. święty sobór zdecydował: jeśli są biskupami lub duchownymi. [V. kan. [VI. Kanony: 3-6 165 [III.] Jeżeli w jakimś mieście lub na wsi któryś z duchownych został pozba- wiony urzędu przez Nestoriusza lub jego zwolenników z powodu swoich prawowiernych przekonań. jeśli zaś są osobami świeckimi. działając wbrew kanonom. święty sobór zadecydował.

4< ´ FL<J42X<"4 B"D J¬< ÒD4F2.4< ´ (@Ø< FL((DVN..ÆH ¦B\(<TF4< J−H •802.<.. JD`B@< <..4 5 (D ... .4q §P.. et circumveniunt veritatem.TH {/ ¦< .46"XT< FL<"P2X<JT< F×< (\å B<. alienos esse episcopos ab episcopatu et .4< ´ BD@NXD.. ut palam sit quia omnes rectam et immaculatam habentes fidem sic et intellegunt et interpretantur et praedicant eam... 166 SOBÓR EFESKI (431) ~?D@H B.b...ÃF"< B"D Jä< (\T< B"JXDT< Jä< ¦< J± . illos vero qui audent fidem aliam vel componere vel proferre volentibus converti ad agnitio- nem veritatis sive ex gentilitate sive ex Iudaismo sive ex alia qualibet haeresi.. òD4F..\"H JX6<"124.. z+B.F2"4 BD@FZ6. B"D. . His igitur recitatis decrevit sancta synodus aliam fidem nulli licere proferre vel conscribere vel componere praeter illam quae definita est a sanctis patribus qui Nicaeam per spiritum sanctum conuenerunt..J@ J"bJ0<q A4FJ.4 BV<J"H FL<J\2...2"DDZ6"F4<.4< "ÛJZ<..ÆH éNX8......<@Z6"F4< "ÛJ¬< 6"Â 60DØ>"4 J..4"< J−H ßBz @ÛD"<`<...Ã< 6"Â ©D:0<....Æ :¥< DEFINITIO DE FIDE APUD NICAEAM CONSCRIPTA 25 Nicaena synodus hanc fidem exposuit: Credimus .4*¬ *¥ J4<¥H BD@FB@4@Ø<J"4 :¥< Ò:@8@(...b@:..F2"4.123 Sanctae quidem huic fidei omnes consentire convenit....Ã<"4 BD@NXD..... òFJ. ¦*X0F.TH @Ê"F*0B@J@Ø<..\"H ´ ¦> {+880<4F:@Ø 20 ´ ¦> z3@L*"^F:@Ø ´ (@Ø< ¦> "ÊDXF.ÛF....... ©JXD"< B\FJ4< :0*.D:0<.4"<..4< J@ÃH ¦2X8@LF4< ¦B4FJDXN......123 I± :¥< @Þ< (\‘ J"bJ® B\FJ. filii existentes erroris et 30 nati perditionis124... opus fuit necessario sanctorum patrum et orthodoxorum adicere testimonia quae satisfacere valeant quemammodum intellexerunt eam et praedicare praesumpserunt..b@LF4 *¥ Jä< ¦<<@4ä< J¬< *b<":4< ¦BÂ JÎ "ÛJ@ÃH *@6@Ø< 6"Â F@N\.. B8V<0H Ð<J..4< .... habet enim pie atque sufficienter ad utilitatem totius orbis terrae..< º (\" Fb<@*@H 15 [... si 40 episcopi quidem fuerint aut clerici.< •<"(6"\TH (\T< B"JXDT< 6"Â ÏD2@*`>T< B"D"2XF2"4 PDZF..$äH 6"Â •B@PDf<JTH .... J@bJ@LH. Quia vero aliqui simulant quidem eam se confiteri et consentire. ....H LÊ@Â 6"Â •BT8..125 I@bJT< J@\<L< •<"(<TF2X<JT<.DÂ J−H ¦< .<Â ¦>...46"\‘ Fb<@*@H B\FJ4< ¦>X2. *08@<`J4 6"Â BV<J"H J@×H ÏD2¬< 6"Â •:f:0J@< §P@<J"H B\FJ4< @àJT 6"Â <@..4< 6"Â 60DbJJ. male autem interpretantur sensuum virtutem secundum quod eis placet.4H 10 B80D@N@D−F"4 *L<":X<"H J\<" J.125 35 [canon: VII].b:"J4q J@×H *¥ J@8:ä<J"H ´ FL<J42X<"4 B\FJ4< ©JXD"< ´ (@Ø< BD@6@:\...Ã< "ÛJ¬< 6"Â FL<J\2..r].@<J"4 J¬< •8Z2.46"\‘ B\FJ.

... błędnie tłumaczą jej prawdziwy sens.. tak aże- by było oczywiste.. 124 Por.. poniżej – [kan. .. duchow- 123 Tu następuje Wyznanie wiary z Soboru Nicejskiego I (325). aby wszyscy zgadzali się z tą świętą wiarą.. 167 ORZECZENIE O NICEJSKIM WYZNANIU WIARY Taką wiarę ustalił sobór w Nicei: «Wierzymy...125 Po przeczytaniu tych dokumentów święty sobór zarządził. którzy ośmielają się inną wiarę formułować. judaizmu czy jakiejkolwiek herezji i poznać prawdziwą wiarę – to jeśli są biskupami albo duchownymi mają być pozbawieni urzędu: biskupi episkopatu. aby mo- gły ukazać.. że wyznają taką wiarę i zgadzają się z nią tylko pozornie....... interpretują ją zgodnie z własnym sposobem myślenia i po- uczają prawdę jako synowie błędu oraz dzieci potępienia124..] Nikomu nie wolno głosić. spisywać ani formułować innej wia- ry niż ta. przypis 45) oraz relacji dotyczącej prezbitera Charyzjusza – por. zwłaszcza od kwartodecymanów (zob.. Mansi... 3. Ci. Skoro niektórzy tylko udają. w jaki sposób oni pojmowali wiarę i z odwagą ją głosili. w ten właśnie sposób ją rozumieją..... wyjaśniają i głoszą. Jest ona pobożna i pożyteczna dla całego świata. że wszyscy ci. uznano za ko- nieczne sięgnąć do świadectw świętych i prawowiernych Ojców... 125 Tu następowała lektura: fragmentów z pism Ojców (florilegium locorum ex scriptis patrum )... licznych wypowiedzi uczestników odżegnujących się od różnych herezji.123». a nie z Konstan- tynopolitańskiego I (381)...... . 2 Tes 2. powyżej Sobór Konstantynopolitań- ski I. 4.. Byłoby rzeczą słuszną. których wiara jest prawdziwa i nienagan- na. że: [Kanon VII.. rozpowszechniać lub głosić pragnącym nawrócić się z pogaństwa.. 1344- 1364 (zob. VII]). która została ustalona przez świętych Ojców zgromadzonych w Nicei wraz z Duchem Świętym..

FF"84"<4Jä< .Ç0. .(@:X<T< ¦< J@ÃH J−H A":NL8\"H :XD.ÇJ.Û8"$XFJ"J@4 6"Â 2. *08@<`J4 JÎ< :¥< ¦B\F6@B@< •88@JD4@ØF2"4 J−H ¦B4F6@B−H 6"Â 10 .ÃX< J4<.É<"4 J@×H ¦B4F6`B@LH J−H ¦B4F6@B−H 6"Â J@×H 680D46@×H J@Ø 68ZD@Lq .DÂ J−H ¦<"<2DTBZF. qui in Pamphylia versantur.\F2TF"< J± •B@NVF.D4"<ÎH 6"Â z!:N48`P4@H129 6"Â F6XR4< BD@2X<J.<46−H FL<`*@L.F4H F"N0<4F2.Æ NTD"2.FJD"::X<" . ¦B\F6@B@4 .F2"4126.:"J\.É. hoc est euchitis vel enthusiastis. Ÿ 6"Â ßB@JXJ"6J"4.@N48XFJ"J@4 ¦B\F6@B@4 ?Û"8.\F® ¦62XF. 680D46@Â .ÛP4Jä< ´ (@Ø< ¦<2@LF4"FJä< .É<"4 6"2®D0:X<@<. òFJ.ÛP4Jä<128 15 1.< Ò .H ´ *4*VF6@<J. 168 SOBÓR EFESKI (431) .H J 5 ¦< J± BD@6@:4F2. Simili modo si qui depre- hensi fuerint sive episcopi sive clerici vel laici vel credentes vel docentes ea quae scripta sunt in expositione quae a Charisio presbytero prolata est de inhu- manatione unigeniti filii dei127. 2. DEFINITIO CONTRA IMPIOS MESSALIANITAS HOC EST EUCHITAS 128 35 SIVE ENTHUSIASTAS 1.H . 5"J JÎ< ÇF@< *¥ JD`B@<. º:ä< *¥ *4"F6@B@b<JT<.82`<J.4 B"D O"D4F\@L J@Ø BD. quae etiam subiecta sunt. si vero laicus sit.4< J@Ø 68ZD@Lq . clericum vero a clero similiter summovendum et esse depositum.D4"<ÎH 25 clericos a clero.ÇJ.$XFJ"J@H ¦B\F6@B@H ?Û"8.H 6@4<¬< B.\0130.4 J−H (\"H J"bJ0H 6"Â @Æ6@L:.@Ø127 ´ (@Ø< J :4"D 6"Â *4. vel quocumque nomi- ne contaminatissima haeresis vocatur130 . At nobis considerantibus attulit 40 pientissimus et religiosissimus episcopus Valerianus schedulam synodicam de . 8"^6@Â ´ ND@<@Ø<J. 2. ÒBTF@Ø< º :4"DTJVJ0 Jä< 20 :<0:@<. EL<. et ille anathematizetur sicut praedictum est. BD@.< ¦B\F6@B@4 ´ 680D46@\.ÇJ.$ä< :. 6"Â @âJ@H •<"2.ÇJ@L< . •<"2. •88@JD\@LH .@F.Û8"$XFJ"J@H 6"Â 2. aut certe polluta et perversa Nestorii dogmata.<@ØH LÊ@Ø J@Ø 2... ita ut sit palam episcopum quidem alienum fore episcopatu et deponen- dum. ~?D@H 6"J Jä< *LFF. eos subiacere sententiae sanctae huius et universalis 30 synodi. Venientes ad nos pientissimi et religiosissimi episcopi Valerianus et Am- philochius129 proposuerunt in communi considerandum de messalianitis.TH J@Ø :@<@(.É.FF"84"<4Jä< ´ (@Ø< .6`:4F. JÎ< *¥ 680D46Î< Ò:@\TH ¦6B\BJ.DÂ Jä< 8.H ¦Nz º:ä< @Ê .<.:"J4.L2X<JT< "ËD.XF2T 6"2 BD@.FJ@D\@L *`(:"J". anathematizari126 .ÇJ.F$LJXD@L B. ßB@6.Æ *¥ 8"^6`H J4H . si vero laici sint.Æ *¥ 8"^6@Â .\D0J"4.F4 :.

że jacyś biskupi. biskup portowego miasta Sydy w Pamfilii ok. ma być usunięty z grona duchownych. 2. Definicja wiary. Podobnie. spór o człowieka czy spór o Boga?. 52. Spór o Pawła. który jest biskupem. roku 430 (por. ma być [w takim przypadku] wyłączony z episkopatu i pozbawiony urzędu. I niech to będzie jasne: ten. Przedłożyli oni do wspólnego zbadania sprawę tych. którzy w różnych częściach Pamfilii są nazywani mesalianami. jak już powie- dziano wyżej.@Ø – por. która u Focjusza określona jest imieniem Werinian – zob. euchitami albo entuzja- stami. podobnie. to podlegają oni wyrokowi tego świętego i ekumenicznego soboru. 129 Amfiloch. Przybyli do nas najpobożniejsi i najbardziej religijni biskupi Walerian i Amfiloch129. F OCJUSZ. 127 Słowa :@<@(. 130 Mesalian nazywano także «adelfianami» od imienia jednego z twórców – por. Por. 20. podkreślająca za to rolę ustawicznej modlitwy. Podczas dyskusji wielce pobożny i bogobojny biskup Wa- lerian przedłożył nam pismo synodalne napisane przeciwko nim w wielkim 126 Zdanie to musiało się okazać ważne. Wykład wiary. Cod.<@ØH LÊ@Ø J@Ø 2. czy jakkolwiek inaczej bywa nazywana ta najbezbożniejsza sekta ze wszystkich130. być może idzie tu o tę samą osobę. 18. 52. tekst odnośny do przypisu 73a oraz Sobór Konstantynopolitański III. jeśli zaś są to osoby świeckie. O ich twórcach. Walerian. duchowni czy osoby świeckie uznają i nauczają rozpowszechnianej przez prezbitera Charyzjusza doktryny o staniu się człowiekiem Jednorodzonego Syna Bożego 127 albo są zwolennikami nieczystej i przewrotnej nauki Nesto- riusza. BARON. poglądach oraz reakcji kościoła wspomina F OCJUSZ. J 3. skoro niemalże dosłownie powtarza je później Sobór Chalcedoński. Na synodzie w Sydzie (pomiędzy 383 a 394) potępiono mesalian. także A. o której była mowa wyżej. będzie wykluczony ze społeczności Kościoła. jeśliby odkryto. jeśli zaś jest osobą świecką. mają być wyłączo- ne ze wspólnoty Kościoła126. w: ŹMT 15. FOCJUSZ. 128 Syryjska sekta ascetyczna odrzucająca sakramenty. Cod. Cod. tamże. bliżej nie znany nam biskup. 34-35. Numeracja wyróżniona tłustym drukiem pochodzi od wydawców. O RZECZENIE PRZECIW BEZBOŻNYM MESALIANOM ALBO EUCHITOM128 1. F O- CJUSZ. . Orzeczenie przeciw Mesalianom 169 ni przynależności do kleru. 52. duchowny.

4. EL<ZD. excidant et a clero et a gradu et a commu- nione.B@4−F2"4 6"Â ÏD2äH §P. 7. .\<.:"J\.4< 6"Â 68ZD@L 6"Â $"2:@Ø 6"Â 6@4<T<\"H.4 PDT:X<T< J−H ¦BÂ J@bJT< FB@L*−H 20 "ØJä< J. •<"<. et nullo modo praete- reunda. 25 Quae ubi lecta.< .4<132q 6. Unde ad haec placuit librum 40 pollutae illius haereseos. in scriptis. J@×H :¥< 15 BD. omnes vires intendant pientissimi episcopi Valerianus et Amphilochius ceteri- que reverentissimi totius provinciae episcopi.:"J\. ita ut omnes qui per 30 universam provinciam haeretici messaliani vel enthusiastae sunt vel de eius haereseos morbo suspecti. sive clerici sive laici sint.@N48.D4"<è 5 6"Â z!:N48@P\å 6"Â BF4 J@ÃH Jä< A":Nb8T< 6"Â 7L6"`<T< ¦B"DP4ä< .FF"84"<ä< ´ (@Ø< ¦<2@LF4"FJä< "ÊDXF. 5.2@*.V<4@< ¦6J.FJVJ@4H ¦B4F6`B@4H J ¦< Jè FL<@*46è P"DJ\å JLBT2X<J" 6D"J.L2X<J4 FL<@*46è *40(@D. Convicti quoque non permittantur habere monasteria.:"J4F2−<"4 JÎ $4$8\@< illis compositam in magna Constantinopoli sub beatae memoriae Sisinnio131.F2"4 "ÛJV.Ã< B"<J" 6"Â 6"J :0*X<" JD`B@< B"D"$"\<. 6.@<J"H.< B"F4< º:Ã< 6"Â J@ÃH 2.Þ B.$"\T< Ð<JT< *08"*¬ 6"Â Jä< B.TH ´ 10 6"Â ¦< ßB@R\"4H J−H J@4"bJ0H <`F@L (.ÇJ. òFJ.\‘. 3.. robur habeant. $. J@×H *¥ 8"^6@×H •<"2.F2"4 .FJVJT< ¦B4F6`BT< ?Û"8. ut ne zizaniae132 diffundantur et crescant. et placuit nobis omnibus et pientissimis episcopis Valeriano et Amphilochio et omnibus Pamphyliae et Lycaoniae provinciarum pientissimis episcopis.F.D4"<@Ø 6"Â z!:N48@P\@L 6"Â Jä< 6"J BF"< J¬< ¦B"DP\"< .4<. 9@<"FJZD4" *¥ :¬ FL(PTD.(P@:X<@LH ßB¥D J@Ø :¬ JÎ .:"J\. ad communionem admit- tantur. conveniantur et si quidem anathematizaverint iuxta ea quae in praedicto synodico scripto pronuntiata sunt.< . ab omnibus probata est.BD"(:X<T< ¦< z!8. et solida sint et ea quae in Alexandria acta sunt. J@×H *¥ 8"^6@×H ¦< J± 6@4<T<\‘ J−H ¦6680F\"Hq 5. *¥ BDÎH J@bJ@4H •<"2.b. 7. 5"Â FL<ZD. J@×H Ð<J"H 6"J BF"< ¦B"DP\"< J−H :. quod bene sit condita recteque habeat. quem attulerat . :.@<J"H 6"J J ¦< Jè :<0:@<.4 ¦BÂ J@Ø :"6"D\"H :<Z:0H E4F4<<\@L131q Ô 6"Â •<"(<TF2¥< ¦BÂ BV<JT< §*@>.F.ÇJ.FJVJT< ¦B4F6`BT<.>"<*D.b@<J"H *¥ BDÎH J@ØJ@ 6"Â :¬ •<"2.4< J@×H ¦8.F2"4 6"Â ÆFPb. si presbyteri vel diaconi fuerint 35 vel in alio quopiam gradu ecclesiae.4< J@×H :¥< 680D46@×H ¦< Jè 68ZDå. maneant clerici. laici vero anathematizentur.@N48.4.F2"4 *¥ J"ØJ" B"<JÂ F2X<.Û8"$. ut omnia quae in synodica charta contenta.<0:X<@LH. anathematizari.FJVJ@4H ¦B4F6`B@4H ?Û"8. si laici.ÃF2"4 §P.L:X<" ¦((DVNTH. :X<. Quodsi rennuerint anathematizare. BDVJJ.(V8® 5T<FJ"<J4<@LB`8. 680D46@Â . 8"^6@\.F2"4.Û8"$.(.É. 4.F$LJXD@LH 6"Â *4"6`<@LH 6"Â J@×H ªJ. 3.DÂ J@bJT< "ÛJä< FL<J"P2¥< ¦< J± :. 6"Â •<"2. 170 SOBÓR EFESKI (431) P"DJ\@< FL<@*46Î< B. si clerici fuerint.D`< J4<" $"2:Î< §P@<J"H ¦< ¦6680F\‘ ¦6B\BJ. Haec ut sic agantur. qui dicitur Asceticon. 6"Â Jä< 2.

. 25n. nazywana przez nich «Ascetyk». 5. w całej prowincji. że rozpowszechniana przez ową nie- czystą sektę heretycką książka. którzy od- mawiają i nie chcą wyprzeć się herezji. Zdecydowano również. Po prze- czytaniu wobec wszystkich zostało zaaprobowane jako zgodne z prawdzi- wą wiarą i zredagowane poprawnie. 6. Ci. diakonami albo mają inne jeszcze stanowisko w Kościele. ażeby te postanowienia zostały wyegze- kwowane. którą przy- 131 Sissinios – biskup Konstantynopola (od 28 II 426 roku do 24 XII 427 roku). Zgodziliśmy się zatem wszyscy. w jaki rozstrzygnięto tę sprawę w Aleksandrii. albo są o tę herezję podejrzani. stanowiska oraz wspólnoty. aby wszystkie postanowienia zawarte w piśmie synodalnym zachowały moc prawną i że w żaden sposób nie wolno ich naruszać. osoby zaś świeckie są wykluczone ze społeczności Kościoła. rów- nież wielce bogobojni biskupi Walerian i Amfiloch oraz wszyscy najpoboż- niejsi biskupi z prowincji Pamfilii i Likaonii. jeśli są prezbiterami. 7. Osobom. zostają pozbawieni godności du- chownego. który wraz z biskupem Antiochii Teodotem opublikował w 426 roku ostry list syno- dalny skierowany przeciwko mesalianom. że trzeba przyjąć za obowiązujący sposób. ci. aby ten kąkol nie rozpleniał się i nie wzrastał132. Zadecydowano ponadto. 132 Kąkol – zapewne aluzja do Mt 13. Mia- nowicie. Orzeczenie przeciw Mesalianom 171 Konstantynopolu z inicjatywy błogosławionej pamięci Sisinniosa131. Następcą Sissiniosa na stolicy biskupiej w Konstantynopolu był Nestoriusz. to zgodnie z postanowieniami zawarty- mi we wspomnianym piśmie synodalnym. duchowni czy osoby świeckie. którym dowiedziono udziału w herezji. 4. nie wolno mieć klasztorów. a osoby świeckie we wspólnocie Kościoła. Świątobliwi biskupi Walerian i Amfiloch oraz najpobożniejsi biskupi całej prowincji dołożą wszelkich starań. którzy należą do sekty mesalian czy entuzja- stów. 3. duchowni pozostaną wśród du- chowieństwa. jeśli na piśmie wyprą się własnych błędów.

4< B"D"80N2X<JT< Jä< 2.\<0H "ÊDXF.48. inve- niant quo etiam aliis ea diligentius exponant. JÎ BD@6@:4F2¥< B"D J@Ø .< §P. 15 Q−N@H B.2X<.Ç J4 ªJ. .D`:. quae utilia et necessaria ad concordiam et communionem et dispositionem.B\F6@B@H {C0(Ã<@H 6"Â @Ê F×< "ÛJè . 35 VOTUM: QUOD EPISCOPII CYPRII ORDINATIONES PER SE IPSOS FACIANT133 Sancta synodus dixit: Rem hanc quae praeter ecclesiasticas constitutiones et sanctorum patrum canones innovatur et omnium libertatem attingentem an- nuntiavit pientissimus episcopus Reginus et qui cum eo pientissimi episcopi 40 provinciae Cypri Zenon et Evagrius134.Ç J4 *`>.Dä< ´ •:N4F$0J0F\:T<.<@< J−H :4"DH ¦6.Þ §*@>.Û8"$. utpote ab haereticis compositum.@F. in commentarios haec referenda.ßD\F6@4J@ 5 B"DV J4F4. 172 SOBÓR EFESKI (431) JÎ BD@N.ÉB.D@< Fb<J"(:" J−H ¦6. 25 similiter si quid illorum impietatem sapiens apud plerosque inveniatur.@F. admotis scriptu- ris omnia excutere debent. si autem quaestio oborta de his quae in hoc negotio sunt. .J46ä< ¦6J.F2"4 JÎ< *X@<J" *4 J−H "ÛJä< :.FJVJ@4H ¦B4F6`B@4H 6"Â .< •<"6bBJ.FJVJ@L 6"Â 2.F:@×H 6"Â J@×H 6"<`<"H Jä< (\T< 20 B"JXDT< 6"4<@J@:@b:. 8. religiosissimus et pientissimus Valerianus.ÆH Ò:@RLP\"< 6"Â 6@4<T<\"< 6"Â *4V2.DÂ J@Ø ÓJ4 @Ê 5bBD4@4 *4z ©"LJä< JH P.<@< BD@FZ((. @Û6 •B@84:B"<@:X<@L J@Ø :0JD@B@8\J@L ½H —< ª8@4<J@ ¦B"DP\"H.<".D 6"J"FJ−F"4q . 6"Â J@ØJ@ .(`:. Unde quoniam communes morbi maio- . non relinquatur tamen metropolitanus provinciae. et si quid difficile et ambiguum fuerit.F4J.ÆH JbB@< •<V(. 6"Â .q AD(:" B"D J@×H ¦6680F4"FJ46@×H 2.4D@J@<\"H B@4@Ø<J"4133 {/ (\" Fb<@*@H .F4<.L2. J@ÃH 2.D4"<è 6"Â z!:N48@P\å 6"Â J@ÃH 6"J 10 BF"< J¬< ¦B"DP\"< . .:" .\"H J 64<@b:.4. quod pientissimis episcopis Valeriano et Amphilo- 30 chio ceterisque per totam provinciam episcopis non probatur.\<T< •<@F4`J0J@H .D4"<@Ø.$. z+BÂ J@bJ@4H •88Z8@4H FL:$. Praeterea dum conveniunt.FJVJT< ¦B4F6`BT< ´ 7L6\T< ´ 7L6"`<T<. Jè BDV(:"J4 "ÛJ@ÃH J. 8.$06`JT< J`J. manifeste scriptis commen- dentur.< Ò 2.TH JÎ 8.FJVJ@L ¦B4F6`B@L ?Û"8.@N48. •<"(6"Ã@< µ< ¦((DVNTH J *`>"<J" N"<.$XFJ"J@H FL<.<@< 6"Â J−H BV<JT< ¦8.Û8"$.É<"4 •<V2.ZJ0F4H B.@F. etiam hoc anathema sit.DÂ J@bJT< ¦< Jè*. et si relicti fuerint pientissimi episcopi vel Lyciorum vel Lycaoniorum. ñH B"D Jä< "ÊD. cuiuscu- mque fuerit.<@< B"Dz "ÛJ@ÃH z!F60J46`<.FJVJ@4H ¦B4F6`B@4H ?Û"8.Æ *¥ *Z J4H (X<0J"4 .4< Jä< *LFP.D\"H BJ`:.Û8"$XFJ"J@4 ¦B\F6@B@4 J−H 5LBD\T< ¦B"DP\"H -Z<T< 6"Â +ÛV(D4@H134. ut si qui opus habent iis.

6-7. oraz poprzez odniesienie zaistniałej sytuacji do modelu na piśmie i wyjaśnienie powstałych niepokojów za ich pośrednictwem. 11. 134 Reginus. biskup Kurion (połu- dnie Cypru) oraz Ewagriusz. Uchwała o konsekracji biskupów na Cyprze 173 niósł tutaj wielce pobożny i świątobliwy biskup Walerian. 175-176). 8. która stanowi nowość oraz uderza w wolność wszystkich. Kano- ny apostolskie 34-35 (CSP 24). do której przynależą poszczególni biskupi. 2. uznano za konieczne ogłosić je na piśmie. Jeśliby znaleziono u kogoś jakieś inne teksty zawierające naukę owej bezbożnej doktryny. 12 (CSP 162-163. bądź w przypadku wyniknięcia jakichś trudności lub niejasności – miał właściwe rozeznanie w sprawie. 3. 13. kann. 22 (CSP 110. Zenon. a wraz z nim najczcigodniejsi biskupi prowincji Cypru. 121). jest potępiona. oznajmili rzecz przeciwną prawom kościelnym i kanonom świętych Ojców. . kann. Sobór Konstantynopolitański I. 114. UCHWAŁA O KONSEKRACJI BISKUPÓW NA C YPRZE133 Święty sobór orzekł: Najpobożniejszy biskup Reginus. kan. synod w Antiochii (341). Zenon i Ewagriusz134. to również one podlega- ją anatemie. jako że została ułożona przez heretyków. jak i in- nym czcigodnym biskupom z całej prowincji. Dolegliwość publiczna wymaga skuteczniejszego 133 Por. synod w Sardyce (342/343). kann. wspólnoty i porozumienia w sprawie podjętych decyzji. Sobór Nicejski I. bez pomi- jania metropolity prowincji. aże- by ktoś – kto postawiłby pytanie dotyczące praktycznego ich stosowania zarówno najpobożniejszym biskupom Walerianowi i Amfilochowi. dzięki zebraniu się z najczcigodniejszymi biskupami Licji bądź Likaonii. 9. Po osiągnięciu wzajemnej zgody. biskup Soli (północ Cypru). biskup Salaminy na wschodzie Cypru.

\"H.<@H . J@ØJ@< •B@*4*`<"4. ¼< º:Ã< ¦*TDZF"J@ Jè Æ*\å "Ë:"J4 Ò 6bD4@H º:ä< z30F@ØH OD4FJÎH Ò BV<JT< •<2DfBT< ¦8.< J¬< ¦8.L2.B0DX"FJ@< 6"Â •$\"FJ@< @Ê Jä< (\T< ¦6680F4ä< Jä< 6"J J¬< 5bBD@< BD@.H. manum trahat.ÃJ"4 J−H 2.< 6"J JÎ BV8"4 6D"J−F"< §2@H.BD"(:X<T< BDÎH JÎ @Æ6.TH JH ¦< 5bBDå B@4. Visum igitur est sanctae et universali synodo servari per unamquamque provinciam purum et nullam tyrannidem passum ius vetus ac consuetudinem veterem. JÎ< ¦B\F6@B@< J−H z!<J4@PXT< B`8.D"B. :0*¥ 8V2T:. –*. et si quis his quae . eam restituat. Istud etiam in aliis dioecesi- 30 bus et in omnibus provinciis servetur. Si autem 40 quis veterem figuram contempserit. ut ne patrum canones praetereantur neque sub sacerdo- tii praetextu mundanae potestatis fastum subintroducat. ne paulatim et clam 35 libertas amittatur quam nobis donavit proprio sanguine dominus noster Iesus Christus omnium hominum liberator.<@4.<46± FL<`*å Fæ. si non est vetus mos quod 25 episcopus Antiochenus ordinat in Cypro.Û8"- $.< 6"Â ¦> •DP−H ßBÎ J¬< "ÛJ@Ø ´ (@Ø< Jä< BDÎ "ÛJ@Ø P. quae non antea et ab initio fuit suae. poenam non effugiet.Ã@< •FN"8¥H re egent remedio.@<@H *. eo quod maius damnum afferant.F2"4 ©6VFJ® ¦B"DP\‘ 6"2"D 6"Â •$\"FJ" J "ÛJ± BD@F`<J" 20 *\6"4" ¦> •DP−H 6"Â –<T2.<@4.ÃF2"4 P. ñH 6"Â :. a nullo impetantur vel vim patiantur.@N48. sicut libellis et propriis vocibus135 docuerunt pientissimi viri sanctarum ecclesiarum in Cypro praesules. opus habente unoquoque me- tropolitano ut ad suam securitatem exemplaria actorum excipiat. :0*¥ ¦< Ê.< ¦B.D@LD(\"H BD@FPZ:"J4 ¦>@LF\"H JØN@H 6@F:46−H B"D.Û8"$XFJ"J@4 –<*D. 174 SOBÓR EFESKI (431) ~?2. 6"Â ßNz ©"LJÎ< B.Æ :0*¥ §2@H •DP"Ã@< B"D06@8@b20F"<.4F*b0J"4. .T< 6"Â Jä< B"<J"P@Ø ¦B"DP4ä< B"D"NL8"P2ZF.4*¬ J 6@4< BV20 :. :0*X<" Jä< 2. Ë<" :¬ Jä< B"JXDT< @Ê 6"<`<. qui ad sanctam synodum accesserunt.4D@J@<\"H.J"4.Æ 6"\ J4H 6"JX8"$. òFJ. ut nullus pientissimorum episcoporum aliam provinciam.4"< *4z ©"LJä< JH P.H @Ê J¬< BD`F@*@< J± (\‘ FL<`*å B@40FV:. sed si quis apprehenderit et in suam fecerit. IÎ *¥ "ÛJÎ 6"Â ¦BÂ Jä< –88T< 10 *4@46ZF. }+*@>..@<" J¬< $8V$0< NXD@<J".4<q •88z .ÃD" 6"J"8":$V<.DTJZH.\. ª>@LF4< JÎ •<.L2.D\"< 6"J :46DÎ< •B@8XF"<J.\. secun- dum canones sanctorum patrum et veterem consuetudinem per se ipsos ordi- nationes pientissimorum episcoporum facientes. òFJ.B@\0J"4 $4"FV:.4"< §P@<J@H ©6VFJ@L :0JD@B@8\J@L J ÇF" Jä< B.< J@\<L< J± (\‘ 6"Â @Æ6@L:.\T< NT<ä<135 ¦*\*">"< 5 @Ê .4D@J@<\"H Jä< . sub suam vel saltem eorum qui sibi praesunt.H. 6"J J@×H 6"<`<"H Jä< ÒF\T< B"JXDT< 6"Â J¬< •DP"\"< FL<Z2.FJäJ.H 15 B"D"$"\<T<J"4. 6"2 *4 Jä< 84$X88T< 6"Â Jä< @Æ6.FJVJT< ¦B4F6`BT< B@4@b:.FJVJT< ¦B4F6`BT< ¦B"DP\"< ©JXD"< @Û6 @ÞF"< – <T2.

aby biskup miasta Antiochii dokonywał konsekracji na Cyprze – jak to wykazali w pisemnych petycjach oraz własnym głosem135 najczci- godniejsi mężowie przybyli na ten święty sobór – to zwierzchnicy świętych Kościołów na Cyprze będą mogli bez przeszkód i bez przymusu. które miała od początku oraz starożytny zwyczaj. 3. Jeśli ktoś dopuścił się przywłaszczenia [pro- wincji]. Dlatego święty i ekume- niczny sobór postanowił zachować w każdej prowincji czyste i nietknięte prawa. s. Ta sama norma ma być przestrzegana także w innych diecezjach i we wszystkich prowincjach. tekst łaciński: ACO I. ma obowiązek ją oddać. 70-71. może otrzymać kopie dokumentów z postanowieniami dotyczącymi bezpieczeństwa jego prowin- cji. 5. a pod pozorem służby Bożej nie wkradała się próżność światowej władzy. który oskarża patriarchat antiocheński o pogwałcenie autokefalii kościoła na Cyprze. aby nie były przekraczane kanony Ojców. 118-119. . Każdy metropolita. Wyzwoliciel wszystkich ludzi. nasz Pan Jezus Chrystus. 1. s. który potrzebuje. s. aby nie poszła w zapomnienie i nie była powoli tracona wolność. Zachowała się także jedna z jego homilii wygłoszonej przy tej okazji (tekst grecki: ACO I. 7. 2. Jeśli ktoś przedstawi dokument. Jeżeli więc nie istnieje starożyt- ny zwyczaj. tekst łaciński: ACO I. Uchwała o konsekracji biskupów na Cyprze 175 leczenia w celu uniknięcia większej szkody. którego treść sprzeciwia się tym obec- 135 Biskup Reginus wraz z biskupami Zenonem i Ewagriuszem przedstawili na Soborze Libellus (tekst grecki: ACO I. s. którym się od po- czątku rządziła. tekst etiopski). którą nam ofiarował poprzez swoją własną krew. 1. 357- 358). zgodnie z kanonami świętych Ojców i starożytnym zwyczajem. samodzielnie doko- nywać konsekracji najczcigodniejszych biskupów. aby żaden spośród miłych Bogu biskupów nie przy- właszczał sobie drugiej prowincji. 168-169. którą przemocą uczynił swoją. jeśli od początku nie podlegała jego zwierzch- nictwu ani jego poprzednikom.

non in adiectionis parte.@Ø JÎ< :@<@(.<@< JbB@< J@ÃH <Ø< ñD4F:X<@4H BD@6@:\F@4.\"H (<äF4< 6" BVF0H "ÊD.<<02X<J" 6"J J¬< 2.N\6JT<. {SH (D §N20:.ÆD06`J. @Û*¥< JÎ Fb<@8@< BD@FJ42X<J.@J`6@L B"D2X<@L ÓBTH 6" ND@<@Ø:.J46−H 6"6@*@>\"H •B@6ZDL>4<138. «¦Bz ¦FPVJ@L *¥ Jä< º:.< J@4("D@Ø< JÎ< 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< JÎ< OD4FJÎ< JÎ< LÊÎ< J@Ø 2. –6LD@< J@ØJ@< . JD`B@L J−H ¦<"<2DTBZF.à 6" . et de modo inhumanationis unigeniti filii dei137 necessario.D *¥ J−H 2.@Ø137 •<"(6"\TH. @Û6 ¦< BD@F2Z60H :XD. BDÎ "Æf<T< :¥< ¦6 J@Ø B"JDÎH (. •88z ¦< B80D@N@D\"H .4.F2"4 $@L8@:X<@4H ¦< @ÍH J ßB¥D –<2DTB@< *4"F6.4@< 20 ¦6 RLP−H 8@(46−H 6" Ff:"J@H. Jä< 2. ante saecula quidem ex patre natum secundum divinitatem. Confitemur itaque dominum nostrum Iesum Christum filium dei unigeni- tum. Sicut enim pra- evenimus dicentes. Dicimus autem non praesumentes contra ea 35 quae incomprehensibilia sunt. FORMULA UNIONIS136 De dei genetrice autem virgine quomodo et sapimus et dicimus. in novissimis au- 40 tem diebus139 eundem propter nos et nostram salutem ex Maria virgine secun- .Dä<»139 JÎ< nunc decreta sunt.\"H •F2.480N`J.ÆDZ<0H136 A. ad omnem sufficit et pietatis agnitionem et totius haereti- cae pravitatis abdicationem138.Ç*.\"H •B@68.2".< J± (\‘ BVF® 6" @Æ6@L:.< .<46± FL<`*å. J−H B"D"*`F. sed in 30 satisfactionis specie. BDÎH BF"< ¦>"D6.H ¦FPZ6":.ÛF. breviter enarramus.H Jä< •<.H J± Jä< (\T< B"JXDT< Jä< ¦< . deum perfectum et hominem perfectum ex anima rationali et corpore.<.< *¥ 15 @Û 6"J"J@8:ä<J.É<"4 §*@>.H J@ÃH ¦B4Nb. +Æ *X J4H :"P`:.46"\‘ ¦6J. irritas esse decrevit sancta et 25 universalis synodus.`J0J".<.4. ñH – 10 <T2.TH Jä< (\T< B"JXDT< B"D. cogitamus. {?:@8@(@Ø:.Ã<. 2.<@ØH LÊ@Ø J@Ø 2. *4 $D"PXT< ¦D@Ø:.<−.D J−H . nihil penitus adicien- tes sanctorum patrum Nicaea convenientium expositae fidei. 5 'DV::"J" B.4. J@Ø J.\@<J. 176 SOBÓR EFESKI (431) ¦68"$.<.BJ`:. pugnantes litteras attulerit.<.H.TH J@Ø :@<@(. z+D@Ø:.Î< JX8.< 6" 8X(@:. •88 J± Ò:@8@(\‘ J−H @Æ6.2.$. sed confessione propriae infirmitatis excluden- tes eos qui insurgere volunt in quibus ea quae sunt ultra hominem. sicut olim et ex sanctis scripturis et ex traditione sancto- rum patrum percipientes habuimus.\F® B\FJ.< §6 J.4@< 6" –<2DTB@< JX8.\T< (D"Nä< §6 J.

w jaki Jednorodzony Syn Boży137 stał się czło- wiekiem. Mówi- my nie jako ci. współistotny Ojcu co do Bóstwa i współistotny nam co 136 Podpisana w 433 roku. Nie dodajemy niczego do wiary świętych Oj- ców z Nicei. złożonym z rozumnej duszy oraz ciała. odsuwamy się od chcą- cych nam zarzucać. ale dla potwierdzenia nauki. 18. Uważamy to za konieczne: nie dla dodania czegoś nowego. FORMUŁA ZJEDNOCZENIA136 Pragniemy wyłożyć w skrócie. 137 J 3. wystarcza ona zupełnie do znajomo- ści religii i dla odrzucenia każdej błędnej. powyżej tekst odnośny do przypisu 123 oraz kan. jest doskonałym Bogiem i doskonałym człowiekiem. że Pan nasz Jezus Chrystus. lecz. Formuła zjednoczenia 177 nym postanowieniom. 138 Por. że wyjaśniamy rzeczy leżące ponad ludzkim rozumie- niem. heretyckiej doktryny138. . zrodzony z Ojca przed wiekami co do Bóstwa. 2. 139 Hbr 1. przez wyznanie własnej słabości. którą od początku przyjęliśmy z Bożych Pism oraz z tradycji świętych Ojców. Jednorodzony Syn Boży. a „w ostat- nich czasach”139 dla nas i dla naszego zbawienia z Maryi Dziewicy co do człowieczeństwa. święty i ekumeniczny sobór zadecydował uznać taki tekst za nieważny. którzy zuchwale ośmielają się rozstrzygać o rzeczach nie- pojętych. Wierzymy więc. jak myślimy i jak nauczamy o Bogaro- dzicy Dziewicy i o sposobie. VII. Jak już powiedzieliśmy.

B"Dz º:Ã< 6"Â "Ê B"Dz ß:Ã< ¦6680F\"4.H («. Evan- gelicas autem et apostolicas de domino voces novimus deiloquos viros alias 30 quidem communificantes tamquam super una persona.H ÓJ4 20 J"ÃH 2. 2.`J0J" J@Ø OD4FJ@Ø.Û"((.< J@×H 2. 10 JH *¥ *4"4D@Ø<J"H ñH ¦BÂ *b@ NbF. unum baptisma143 ) glorificavimus omnium salva- torem deum. 35 CYRILLI EPISTULA AD IOANNEM ANTIOCHENUM DE PACE141 1.D"ÃH NT<"ÃH @àJT J.TH §<<@4"< Ò:@8@(@Ø:. alias autem dividentes tamquam super duabus naturis et deodecentes quidem secundum deitatem Christi. Ò:@@bF4@< Jè B"JDÂ JÎ< "ÛJÎ< 6"J J¬< 2. dum humanitatem.ÃH 6"J J¬< 2. JH *¥ J"B.@B<.@8`(@LH –<*D"H JH :¥< 6@4<@B@4@Ø<J"H ñH ¦Nz ©<ÎH BD@FfB@L. consubstantialem patri secundum deitatem eundem et con- substantialem nobis secundum humanitatem.@J`6@< *4 JÎ JÎ< 2.B. una fides.< JÎ< Jä< Ó8T< FTJ−D" 2. ¦*@>VF":. 5"J 5 J"bJ0< J¬< J−H •FL(PbJ@L ©<fF. )b@ (D NbF. unum filium. ª<" 6bD4@< Ò:@8@(@Ø:. Secundum hanc inconfusae unitionis intellegentiam confitemur sanctam virginem dei genetricem eo quod deus verbum incarnatus sit et inhumanatus et ex ipso conceptu univerit sibi illud quod ex ea sumptum est templum140. ª<" LÊ`<. ª< $VBJ4F:"»143). •88Z8@4H FL(P"\D@<J.ÍH (D 6bD4@H. Duarum enim naturarum unitio 25 facta est.846H 6"Â •B@FJ@846H B.< J¬< (\"< B"D2X<@< 2.H J"ÃH Ê. I"bJ"4H142 ß:ä< ¦<JLP`<J.`<.TH ©<äF"4 ©"LJè JÎ< ¦> "ÛJ−H 80N2X<J" <"`<140. 178 SOBÓR EFESKI (431) "ÛJÎ< *4z º:H 6"Â *4 J¬< º:. 5LD\88@L ¦B4FJ@8¬ BDÎH z3TV<<0< JÎ< z!<J4@P.\"H B.ßD\F6@<J.<q *4z Ô ª<" OD4FJ`<.T< ª<TF4H (X(@<.ÆDZ<0H141 1.4 Jä< (\T< º:ä< B"JXDT< FL:$"\<@LF"< §P@LF4 B\FJ4< "Ë J.DÂ J−H 15 . IH *¥ . 6"Â ©"LJ@×H ND@<@Ø<J"H .JXD"< FTJ0D\"< ¦6 9"D\"H J−H B"D2X<@L 6"J J¬< •<2DTB`J0J".DÂ J@Ø 6LD\@L NT<H ÇF:.`J0J" 6"Â Ò:@@bF4@< º:Ã< 6"J J¬< •<2DTB`J0J". alterutris congaudentes quoniam scripturis divinitus inspiratis et traditioni sanctorum patrum nostrorum consonantem fidem habent nostrae et 40 vestrae ecclesiae.<.bFJ@4H (D"N"ÃH 6"Â J± B"D"*`F.Î< 8`(@< F"D6T2−<"4 6"Â ¦<"<2DTB−F"4 6"Â ¦> "ÛJ−H J−H FL88ZR.4<H 6"J J¬< •<2DTB`J0J" "ÛJ@Ø B"D"*4*`<J"H. propter quod unum Christum. His vestris relectis sacris vocibus142 atque ita et nos sapere invenientes (unus enim deus.T< 6"Â JH :¥< 2. humiles autem secundum humanitatem eius tradentes.@BD. Quoniam vero comperi quosdam vituperare solentium . :\" B\FJ4H. unum dominum confite- mur.

że teolodzy jedne pojmują jako wspólne i orzekające o jedności osoby. Zob. radując się wzajemnie razem z wami. którą z Niej wzięło. Dlate- go wyznajemy jednego Chrystusa. 6. Co do wyrażeń Ewangelii i Apostołów o Panu wiemy. ponieważ Słowo Boże się wcieliło. 19. . jednego Pana. jednego Syna. 7. jedna wiara. wysławialiśmy przeto Boga. że święta Dziewica jest Bogaro- dzicą. Numeracja wyróżniona tłustym drukiem pochodzi od wydawców. które jest nazwane przez św. także powyżej Drugi list Nestoriusza do Cyryla. LIST CYRYLA DO JANA ANTIOCHEŃSKIEGO O POKOJU141 1. inne zaś jako rozróżniające i mówiące o dwóch naturach. 6. 140 Mowa o ludzkim ciele. drugie odznaczają się uniżeniem i odpowiadają Jego naturze ludzkiej. 1 Kor 3. że myślimy to samo: „Jeden Pan. 5. Nastąpiło bowiem zjednoczenie dwóch natur. że nasze i wasze Kościoły mają wiarę zgodną z pismami natchnionymi przez Boga i tradycją naszych świętych Ojców. 142 To znaczy powyższej Formuły zjednoczenia. jeden chrzest”143. 16. 2. stało się człowiekiem i od chwili swego poczęcia zjednoczyło się ze świątynią140. Zbawiciela wszystkich ludzi. Z racji zjednoczenia bez pomieszania wierzymy. 143 Ef 4. Po przeczytaniu waszych świętych słów 142 stwierdziliśmy. List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju 179 do człowieczeństwa. 141 Pominięty zostaje początek listu. pierwsze godne są Boga i odpowiadają Bożej naturze Chrystusa. Pawła świątynią Boga – por.

@ÛP ñH –<T2.H JÎ FL6@N"<J.4 F"NäH ¦<<@.J"4 8X(T< Ò :"6VD4@H BD@NZJ0H {/F"\"H «Æ*@× º B"D2X<@H ¦< ("FJDÂ ª>.< JÎ< 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< OD4FJ`<. Ecce concipies in utero et paries filium et vocabis nomen eius Iesum148. et vocabunt nomen eius 35 Emmanuhel. Sed si de caelo et non ex 30 ipsa sanctum corpus omnium nostrum salvatoris Christi factum esse dicere- mus. BäH .2.H. (<f:0H 6"Â J@F"bJ0< <.L`:.ÆH J@ØJ@ B"D0<XP20J. 6"Â Æ*@× FL88ZR® ¦< ("FJDÂ 6"Â JX>® LÊÎ< 6"Â 6"8XF.4 (D §*. 3. non quasi de sursum et de caelo deposita eius sancta carne talia .4*¬ *¥ ¦BL2`:0< Jä< N48@R@(. z!88z . .Ã< 6"Â :@P20D@×H ¦D. 3. }+*. I\<" (D Ó8TH JXJ@6. BäH —< §J4 <@@ÃJ@ 2.<@< :.F2"4 6"Jz ¦:@Ø 8`(@LH.Æ :Z ¦FJ4< •802¥H ÓJ4 (. 180 SOBÓR EFESKI (431) 2. ~?J"< *¥ 8X(T:.<.*Î< B"H º:Ã< Ò ßB¥D J−H B\FJ.2. *.6D`J0J"4 *4"$.b*.Ã< .âD. 5. 9"D4V:q .N8L"D06`J. si non est verum quia peperit secundum carnem Emmanuhel146? Rideantur igitur haec de me garrientes.ÆT2`JT< J4<H FN06ä< •(D\T< *\60< B.ÆB.D:0<.Æ*`J. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum149.ÇB.Ã<. Ó ¦FJ4 :. quomodo iam intellegeretur dei genetrix? 4.D4$@:$.@J`6@H.(X<<06. oportebat sapienter intellegere quoniam nobis paene omne certamen de fide provenit con- firmantibus quoniam sancta virgo dei genetrix est.DÂ J@bJ@L BDÎH "ÛJ@×H145 5 .J"4 LÊÎ< 6"Â 6"8XF@LF4 JÎ Ð<@:" 15 "ÛJ@Ø z+::"<@LZ8. Maria.4 6"Â JX>.Ã< ÓJ4 FP.H (D PVD4< B"D Jè 2.<@FZ6"J.$"4@L:X<@4H ÓJ4 2.(. quod est interpretatum nobiscum deus147. Vere autem et sanctus Gabrihel ad beatam virginem dicit: noli timere.8VF2TF"< J@\<L< @Ê J"ØJ" B. 4. ?Û (D R.< 6"Â ¦> @ÛD"<@Ø 6"J. invenisti enim gratiam apud deum.4 JÎ< 8"Î< "ÛJ@Ø •BÎ Jä< :"DJ4ä< "ÛJä<»149. z+B.`H»147.4H JÎ Ð<@:" "ÛJ@Ø z30F@Ø<q»148 «"ÛJÎH (D FfF. oportere arbitratus sum pauca de hoc contra eos145 dice- re.Ã<.\F0H J−H (\"H "ÛJ@Ø vesparum agrestium modo circumsonare et malignos contra me sermones eruc- tare tamquam e caelo depositum144 et non ex sancta virgine sanctum corpus 25 Christi esse confitear.<. Quando autem dicimus de caelo et de sursum dominum nostrum Iesum 40 Christum. ‚S •<`0J@4 6"Â :`<@< .Ã< íZ20< Ï8\(" B. 6"J FVD6" JÎ< z+::"<@LZ8146. Quem enim omnino peperit.< ¦> @ÛD"<@Ø 6"Â –<T2. O insensati et tantum calumniari docti.<<−F2"4 10 N":¥< J@Ø BV<JT< º:ä< FTJ−D@H OD4FJ@Ø. quemammodum in hoc estis sensu delapsi et in hac tanta stultitia languistis? Oportebat enim. ñH ¦> @ÛD"<@Ø 6"J"6@:4F2¥<144 6"Â @Û6 ¦6 J−H (\"H B"D2X<@L 8X(@<J@H JÎ (4@< Fä:" OD4FJ@Ø. '.@J`6@H ¦FJÂ< º (\" B"D2X<@H. 20 5.4 *¥ BV<JTH 6"Â Ò (4@H '"$D4¬8 BDÎH J¬< :"6"D\"< B"D2X<@< .ÆBf<q «:¬ N@$@Ø.è. Nec enim beatus propheta Esaias mentitus est dicens: ecce virgo in utero habebit et pariet filium. J¬< :TD\"<.2z º:ä< Ò 2. z!8.P2.b(.TH •(ã< FL(6.DÂ ¦:@Ø B.b.D ¦> @ÛD"<@Ø 6"Â @Û6 ¦> "ÛJ−H JÎ (4@< Fä:" (.

uznałem. któ- remu nadasz imię Jezus”148 . 148 Łk 1. że Pan nasz Jezus Chrystus przyszedł z Nieba i z wyso- ka. Jeślibyśmy mówili. 147 Iz 7. że powinie- nem jeszcze krótko przeciwko nim145 powiedzieć o tym. że Cyryl mógł celowo użyć dwuznacznego złożenia przyimka z biernikiem. ostatnie słowa 6"Â 6"8XF. O głupcy. *71). następny przypis. że święta Dziewica jest Matką Bożą. a nie. że cała ta obecna walka o wiarę została podjęta przeciwko nam. Alberigo oddał to: "dire loro" (s. List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju 181 2. czyli inaczej «im» albo «przeciwko nim». Oto poczniesz i porodzisz Syna. 14. 149 Mt 1. „On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów”149. 71). 21B. Gdy mówimy. także powyżej przypis 75. a ich głosy rozlegają się jak brzęczenie złośliwych os i wymiotują obelżywymi słowami przeciwko mnie. że powstało ze świętej Dziewicy. że niektórzy mnie krytykują. zaiste trzeba było mieć dość rozumu. Błogosławiony prorok Izajasz nie kłamie przecież. Kogo zatem urodziła. to jak należałoby wów- czas rozumieć wyrażenie «Bogarodzica»? 4. Rz 1. «Emanuel» – zob. że urodziła według ciała Emmanuela146? Śmieszna więc jest cała ta próżna gadanina na mój temat. że sprowadził On z nieba i z wysoka swoje 144 Zarzut raczej przeciw Apolinaremu z Laodycei. zob. którzy jedynie fałszywie potraficie oskarżać! W jaki sposób doszliście do takiego prze- konania. Zbawiciela nas wszystkich. Tanner zaś: "in answear to them" (s. 1. jakobym twierdził. zob. gdy mówi: „Oto Panna pocznie i porodzi Syna i nazwie Go imieniem Emmanuel. to znaczy «Bóg z nami»”147. jeśli nie jest prawdą.4H JÎ Ð<@:" "ÛJ@Ø z30F@Ø< – są także w Mt 1. Skoro doszło do moich uszu. My zaś idziemy w tym przypadku za przekładem łacińskim. że święte ciało Chrystusa. 21A. 5. powyżej Anatematyzmy Cyryla. aby pojąć. który jest dla nas drugorzędny. znalazłaś bowiem łaskę u Boga. 8 wraz z przypisami 104 i 111. że zrodziło się z Niej. 3. że święte ciało Chrystusa zostało sprowa- dzone z nieba144. a nie. następne przytoczone słowa stanowią ich kontynuację. 30-31. ponieważ stanowczo twierdzimy. jak popadliście w takie szaleństwo? Trzeba było. 146 «Weług ciała» – por. Kontekst (czyli następne zdanie) wskazuje. a również – jak widać – obciążano nim Cyryla. nie twierdzimy tym samym. 3. któremu taki pogląd przypisy- wano. zstąpiło z nieba. Prawdziwe są też słowa wypowie- dziane przez świętego Gabriela do błogosławionej Dziewicy: „Nie bój się. . Maryjo. 145 Greckie wyrażenie BDÎH "ÛJ@bH można tłumaczyć: «do nich».

Ã<"4 Ô µ<. ¦6 J−H (\"H B"D2X<@L. 182 SOBÓR EFESKI (431) F"D6ÎH J J@4"ØJ" N":X<.4@H ë< ¦< 2. dignetur tua sanctitas obserare.4< . J@LJXFJ4 2.6D"(`J4 F"NäH «Ò BDäJ@H –<2DTB@H ¦6 (−H P@^6`H.@Ø 8`(@L BDÎH J¬< FVD6".BJ@H (D 6"Â •<"88@\TJ@H 6"J NbF4< ¦FJ\<155). Quoniam vero de sursum et de caelo descendens deus verbum exinanivit semet ipsum formam servi accipiens154 . et nuncupatus est filius hominis. Ò LÊÎH J@Ø •<2DfB@L»151.ÎH 8`(@H «6. +ÍH (D 6bD4@H z30F@ØH OD4FJ`H.2" *¥ 6"Â "ÛJ@Ø J@Ø FTJ−D@H 8X(@<J@H «@Û*.6X<T6.Ã< ñH ´ B. id est deus (inconvertibilis enim et immutabilis secundum propriam naturam est155).(X<<0J"4 6"J FVD6"152.4*¬ *¥ Ò –<T2. ex quibus inenarrabilem unitionem factam esse diximus. qui utique secundum car- nem152. Suspicor enim et hoc de me aliquos divulgare quasi ita aut sapuerim aut (prae) dixerim. secundus homo de caelo150. +Æ6ÎH (D J4<H 6"Â J"ØJ" B.< ©"LJÎ< :@DN¬< *@b8@L 8"$ã<»154 6"Â 6.ÆD06`J@H. quamvis non ignoretur differentia naturarum.bJ. I@×H *¥ 8X(@<J"H ÓJ4 6DF4H ´ Fb(PLF4H ´ NLD:ÎH157 ¦(X<. ¦(ã *¥ 20 J@F@ØJ@< •NXFJ06" J@Ø ND@<−F"\ J4 J@4@ØJ@<.DÂ ¦:@Ø 2DL8. ex sancta virgine natus est. 7. 15 8.F\å A"b8å *4"6.F2"4 dicimus. 6—< º Jä< NbF. Ò *.< LÊÎH 10 •<2DfB@L :. per- fectus in deitate existens et perfectus in humanitate et ut in una persona intel- legendus. Unus enim dominus Iesus Christus. 7. ego autem tan- 40 tum absum ab huiusmodi sensu. JX8.Ã<.82.<@H. 9. ©B`:.Æ :¬ Ò ¦6 J@Ø @ÛD"<@Ø 6"J"$VH. Meminimus autem et ipsum salvatorem dicentem: nemo ascendit in ca- elum nisi qui de caelo descendit filius hominis151.:<Z:.BDP2"4 N":X<.`H (–JD.J@ J@Ø 2. Eos au- tem qui dicunt quia permixtio vel confusio aut confermentatio157 dei verbi facta est ad carnem. 25 6. é<`:"FJ"4 *¥ 6"Â –<2DTB@H ¦> @ÛD"<@Ø156.PD0:VJ46.FB.4@H Ò "ÛJÎH ¦< •<2DTB`J0J4 6"Â ñH ¦< ©<Â BD@FfBå <@@b:. 35 8.D §N0< •DJ\TH153. òFJ.< 6"Â ¦> @ÛD"<@Ø 6"J"N@4JZF"H 2. 6"\J@4 (. 6"2VB.< 5 .J"4 6"J. 9. de caelo dicitur descendisse. ut et furere arbitrer eos qui suspicati sunt .J J@Ø :. ñH ..ÍH ³*0 <@@b:. nuncupatus est autem et homo de caelo156.ÂH •<"$X$06.D@H – <2DTB@H Ò 6bD4@H ¦> @ÛD"<@Ø »150.<@4 *¥ :88@< Jè 2.<@H :. tamen quia iam unus intellegitur cum propria carne. ¦> ô< J¬< •B`DD0J@< ª<TF4< B. sicut nuper dixi153. sed magis sequentes dicatissimum Paulum aperte clamantem: primus homo de terra terrenus. per- 30 manens id quod erat.`J0J4 6"Â JX8.J J−H Æ*\"H F"D6ÎH ¦> @ÛD"<@Ø 8X(.T< :¬ •(<@−J"4 *4"N@DV.ND@<06`J@H ´ .ÆH JÎ< @ÛD"<Î< . z+B. 6"J">4TFVJT º F¬ ÒF4`J0H ¦B4FJ@:\. 6. 6"Â :"\<.

154 Flp 2. 3. wydaje się jednak. 155 Zob. jak mówimy. powyżej Trzeci list Cyryla do Nestoriusza. które się zjednoczyły. 3. zmusił do milczenia. Podążamy raczej za pochodzącą od Boga nauką Pawła. 157 Słowo 6DF4H odpowiada tu słowu •FL(PbJ@H z Formuły zjednoczenia (przed przypisem 149). 151 J 3. Rz 1. że niektórzy o mnie rozpowiadają. 152 Por. jak powiedziałem wyżej153. w: Definicja wiary. «nieporządek». Precyzyjniejszych teologicznie terminów użyje Sobór Chalcedoński. zlanie się albo pomie- szanie157 Słowa-Bożego z ciałem. Nazwany też został «człowiekiem z nieba»156. w sposób nie do wypowie- dzenia. krasis jest też określeniem gramatycznym wskazującym na zlanie się dwóch samogłosek (wygłosowej z nagłosową). zob. przypis 72 d) wraz z odnośnym tekstem. 1 Kor 15. powyżej sekcję 3 oraz anatematyzmy Cyryla (I). przyjąwszy postać sługi”154 i został nazwany Synem Człowieczym. Skoro Bóg-Słowo zstąpił z wysoka i z Nieba. który z nieba zstąpił – Syna Człowieczego”151. w wyniku którego powstaje trzeci byt (np. chociaż narodził się według ciała152 ze świętej Dziewicy. oprócz Tego. Jeden jest przeto Pan Jezus Chrystus. przeto pojmujemy Go już jako jednego i mówimy. że zstąpił z Nieba wraz z własnym ciałem. że oszaleli ci. ponieważ jest doskonały w Bóstwie i doskonały w człowieczeń- stwie i dlatego trzeba Go pojmować w jednej osobie. Twoja Świątobliwość. wypada byś ty. jako- bym kiedyś w ten sposób myślał i nauczał. 47. że nastąpiło zmieszanie. którzy dopusz- 150 1 Kor 15. List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju 183 święte ciało. sadzę. Jest prawdopodobne. że został użyty synonimicznie jako część zwrotu NLD:ÎH 6"Â Fb(PLF4H (odpowiednik polskiego: pomieszania z poplątaniem) stoso- wanego już przez Diodora Sycylijczyka przebywającego w Egipcie w I wieku przed Chrystusem. pozosta- jąc nadal tym. choć nie można nie dostrzegać różnicy natur. «tarapaty». . powyżej przypis 75. drugi człowiek – z Nieba”150. „ogołocił samego siebie. 7. kim był. to znaczy Bogiem (niezmienny bowiem i nieodmien- ny jest co do natury155). Ostatni zaś termin NLD:`H oznacza «nieład». Lecz ja jestem absolutnie daleki od takiego sposobu myślenia. 47. Syrenka warszawska: ani ryba ani kobieta). 8. 6. 156 Por. Co więcej. który wyraźnie oznajmia: „Pierwszy człowiek z ziemi – ziemski. Pamiętamy również słowa samego Zbawiciela: „I nikt nie wstąpił do nieba. 13. 153 Zob. Utrzymujących zaś. 7. Termin Fb(PLF4H może wskazywać na takie zmieszanie.

ne forte per hoc fastidium legentibus generetur. Apposuissem utique et testimonia multa eorum. 6—< .@Ø 8`(@< ßBVDP.\0 BfB@J. ~3<" (D "ÛJÎH Jä< Ó8T< FTJ¬D . 10.T J@×H @Æ02X<J"H Ó8TH ÓJ4 JD@B−H •B@F6\"F:"158 B. quale est illud quod per prophetae vocem tamquam ab ipso praedicitur: dorsum meum dedi ad verbera et maxillas meas ad palmas. JÎ 6"JV J4 (@Ø< Ó8TH §>T NXD. 9X<. omnino in aliquo ab eo deviare vitantes.J"$@8−H §FJ"4 *.b0J"4. I"bJ® J@4 6"Â Ò BV<F@N@H AXJD@H «OD4FJ@Ø @Þ< N0F B"2`<J@H ßB¥D º:ä< F"D6\»160 6" @ÛP J± NbF.\"< J@Ø 8`(@L NbF4< FL:$−<"4 *b<"J"4. Nullo vero modo moveri ab aliquibus patimur fidem 40 aut ipsum fidei symbolum quod a sanctis patribus nostris in Nicaea convenien- . B. 12. licet ipse sapientissime disponens mysterium sibimet ipsi inpertiens videatur eas quae accesserunt carni propriae passiones. 10. :¬ –D" BTH (X<0J"4 *4 J@ØJ@ 20 BD@F6@DXH.4H "ÛJä< B@88VH. 15 :V84FJ" *¥ J"ÃH J@Ø :"6"D\@L 6" B"<. A"DX206" *z —< 6" PDZF. 11.< B"<J.b.F2"4 B"DV J4<T< omnino quia mutationis obumbratio158 circa divinam naturam verbi potest con- tingere.LNZ:@L B"JDÎH º:ä< z!2"<"F\@L.*\.\TF4< @Æ6@<@:46¬< 10 .ÆH ©"LJ`<. ~?J4 *¥ J"ÃH Jä< (\T< B"JXDT< *`>"4H ©B`:. 11. JH *¥ F4"(`<"H :@L . 12.\F2T :¥< º F¬ ÒF4`J0H. ¦<*@4". ut dixi. manet enim quod est. 6"Jz @Æ6. nisi prolixitatem meae epistulae timuissem.ÆH :VFJ4("H. ñH §N0<. JÎ *¥ BD`FTB`< :@L @Û6 •BXFJD.6J46Z. maxime 35 autem patris nostri beatissimi et praedicandissimi Athanasii.4< J@Ø (DV::"J@H. Ideo utique et sapientissimus Petrus inquit Christo igitur passo pro nobis carne160 et non natura inenarrabilis deitatis.2" B"<J"P@Ø. 30 secundum proprietatem dispensativam ad semet ipsum. •.Æ :¬ JÎ :−6@H ¦*. tua quidem sanctitas credat. semper et non mutatur159.D J¬< 2.4 (D Ó ¦FJ4<. 184 SOBÓR EFESKI (431) <@:\. 9.<@4 .B. .4 J−H •DDZJ@L 2.XJT *¥ Jä< –88T< :0*. 5"Jz @Û*X<" *¥ JD`B@< F"8.4 BV20. •88z @Û*z —< •88@4T2. 6" @Û6 ²88@\TJ"4159. z!B"2− *¥ BDÎH J@bJå JÎ< J@Ø 2. Ut enim ipse salvator esse omnium crederetur. J J−H Æ*\"H F"D6ÎH •<"NXD. carnis suae refert passiones. Impassibile autem super haec dei ver- bum omnes confitemur.F2"4 B"D"4J@b:.H.Æ B"<F`NTH "ÛJÎH @Æ6@<@:ä< JÎ :LFJZD4@< ©"LJè BD@F<X:T< ÒDèJ@ J J± Æ*\‘ F"D6 FL:$. J@×H ¦:"LJ@Ø 8`(@LH ¦> "ÛJä< B4FJ@b:. ÒB@Ã`< ¦FJ4< JÎ *4 J−H J@Ø BD@NZJ@L NT<−H BD@"<"NT<@b:.R" •BÎ "ÆFPb<0H ¦:BJLF:VJT<»161.<@< ñH ¦> "ÛJ@Ø «JÎ< <äJ`< :@L *X*T6" .<@H.`J0J@H.$06`J" BV20. faciem autem meam non averti a foeditate sputorum161. ex ipsis mea verba confir- mans.4< 5 Ò:@8@(@Ø:. aliorum vero ambigat nul- lus.ÆH Õ"B\F:"J".É<"4 B4FJ. Quoniam vero ubique sequimur sanctorum patrum sententias. 6" :. sed neque mutabitur 25 aliquando vel conversionis est capax.\H.

Wszyscy wyznajemy. że Logos Boży ze swej natury nie podlega cierpieniu. gdybym się nie obawiał. co mówił w Jego imieniu głos Pro- roka: „Poddałem grzbiet mój bijącym i policzki Moje rwącym mi brodę. 10. 160 1 P 4. nigdy się nie odmienia159. zgodnie z tym. bez żadnych wątpliwo- ści. jak powiedziałem. szczególnie zaś za błogosła- wionym i najsławniejszym naszym Ojcem Atanazym. 1. . 6. [natura Jego] nie jest bowiem podległa zmianie. Ml 3. 159 Por. 11. Bez żadnych wahań trwamy przy 158 «Cień zmiany» – por. 6. 17. 12. zgodnie ze swoją własną ekonomią zba- wienia. iż w naturze Logosu Bożego może zachodzić choćby cień zmiany 158. Aby wierzono. Bądź też przekonany. że sobie samemu przeznaczył cierpienia i przypadły one Jego własnemu ciału. 161 Iz 50. że podążamy za naukami świętych Ojców. ujrzano. nie zasłoniłem Mojej twarzy przed zniewagami i opluciem”161. nie odmieni się w przyszłości. że mój list stanie się zbyt długi i wywoła przez to znudzenie. przygotowaną dla samego siebie. od którego w żadnej rzeczy nie chcielibyśmy się oddalić. Twoja Świątobliwość. że On jest Zbawicielem wszystkich ludzi. Przedstawiłbym liczne świadectwa dla potwierdzenia moich słów. List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju 185 czają mniemanie. Pozostaje On jaki jest. 9. Dlatego najroztropniejszy Piotr mówi: „Chrystus cierpiał za nas w cie- le”160 a nie w naturze niewypowiedzianej Boskości. choć gdy z najwyższą mądrością przygotowywał tajemnicę [zbawienia]. Jk 1. bierze na siebie cierpienia swojego ciała.

. §FJ4< *¥ @Û6 •88`JD4@< J@Ø LÊ@Ø 6"J JÎ< J−H @ÛF\"H 8`(@<.b:"J4. si quidem spiritus dei habitat in vobis.Æ *X J4H B<. :.N"8"ÃH J¬< –F$. sed in spiritu. meas voces in hoc quod eis placu- erit. suae mentis malitia corrumpentes et super 40 sua capita flammam inextinguibilem haurientes166. Ÿ §2.:<0:X<@4 J@Ø 8X(@<J@H 5 «:¬ :XJ"4D.ÃR"4 Jä< ¦(6. Vos autem non estis in carne.H *¥ 6"J J¬< 9LF\"< ¦B. 13. 13. meminimus autem dicentem: noli transgredi terminos aeternos quos posu- erunt patres tui163.H F@L»163. •88z ¦< B<. :¬< ¦B4JDXB@:. J@ØJ@ º:H @Ê Jä< (\T< :LFJ"(T(ä< B4FJ@Ø<J"4 8`(@4. hic non est eius165 .Ø:" OD4FJ@Ø @Û6 §P. z+< :¥< (D J"ÃH ADV>.ÃH *¥ @Û6 ¦FJ¥ ¦< F"D6\.à ¦< ß:Ã<q .46"\‘ FL<. z+B4FJX88.4. ?Û (D µF"< "ÛJ@ @Ê 8"8@Ø<J.@Ø 6" B"JD`H. Scribit autem et sacratissimus Paulus: qui autem in carne sunt. non ammiretur hoc tua sanctitas. 15 @âJ@H @Ü6 ¦FJ4< "ÛJ@Ø»165 .ÇB.Æ*LÃ" ÓJ4 6" @Ê •BÎ BVF0H "ÊDXF.L2−<"4.2" J¬< ÒD4F2.< "ÛJ@×H JÎ B<. ea quae per spiritum sanctum recte dicta sunt. In Acti- bus namque apostolorum scriptum est: venientibus autem in Moesiam.è •DXF"4 @Û *b<"<J"4q ß:.H 2. ´ :\"< (@Ø< B"D"$−<"4 FL88"$Z<. qui procedit quidem ex ipso. sed spiritus dei patris.ÃF. .TH ¦6 J−H 2. Et ad 30 hoc ipsum vero nos sanctorum arcana docentium verba confirmant.bFJ@L (D"N−H JH J−H ©"LJä< B8V<0H FL88X(@LF4< •N@D:VH. deo placere non possunt. 5" BD`H (.ÆD0:X<" J"ÃH ©"LJä< 20 6"6@<@\"4H B"D"N2.Ø:" J@Ø 2.\D@<J.\D".b.ÃF"< B\FJ4< ³J@4 JÎ J−H B\FJ.Ø:" z30F@Ø»164. .<J@ @Ê B"JXD.@B<. ÓD4" "Æf<4".4 *¥ 6"Â Ò 2. •88 JÎ B<.D B<. temp- tabant ire in Bithyniam et non permisit eos spiritus Iesu164.4< . Ô ¦6B@D. 186 SOBÓR EFESKI (431) •<. Quando autem quidam eorum qui recta pervertere solent.Ø:" 2.82`<JT<162 6"J 6"4D@×H @ÜJ.@< .4:X<T< ¦6. 14.H N8`("166.J"4 :¥< ¦> "ÛJ@Ø.ÆH J¬< #42L<\"< B@D.< ©"LJ@ÃH ´ ©JXD@4H ´ 8X>4< •:.FBXF4@H A"Ø8@H «@Ê *¥ ¦< F"D6 Ð<J. 35 Si quis autem spiritum Christi non habet. 6" @Û6 . sed neque permittimus nobismet ipsis aut 25 aliis aut unum mutare dictorum ibidem positorum aut unam syllabam praeteri- re.P`:.F4< Jä< 10 •B@FJ`8T< (X(D"BJ"4 «¦82`<J. 14. tibus illo tempore definitum est162.ÆH JÎ "ÛJ@ÃH *@6@Ø<.H.@Ø @Æ6.Ç"F.b:"J@H ÏD2äH . J *4 J@Ø (\@L B<. ~?J"< *¥ J4<¥H Jä< J ÏD2 *4"FJDXN. sciens quoniam et omnes haere- tici de scriptura divinitus inspirata sui colligunt erroris occasiones. :¬ 2"L:".FJ@< ¦B"<J8@Ø<J.TH Fb:$@8@< B"D Jä< (\T< º:ä< B"JXDT< Jä< ¦< . est autem et a filio non alienus secundum essentiae rationem.ÆT2`JT< JH ¦:H B"D"JDXBTF4 NT<H . mutant. Neque enim loquebantur illi.XJT J@ØJ@ º F¬ ÒF4`J0H.H 6" J"ÃH Æ*\"4H 6.

28. Rz 12. Wy jednak nie żyjecie na sposób ciała. ustalonej przez swoich przodków”163. przez swoją złośliwość psują prawdę zawartą w wypowiedziach Ducha Świętego i tak gromadzą nad swymi głowami nieugaszony ogień 166. 7. 1 przypis 44 oraz Orzeczenie o nicejskim wyznaniu wiary. Jeżeli zaś kto nie ma Ducha Chrystusowego. Mt 3. 12. że wszyscy heretycy znajdują pretekst dla swoich błędów w natchnionym przez Boga Piśmie. 162 Zob. ale Duch Jezusa nie pozwolił im”164. 163 Prz 22. którzy żyją na sposób ciała. lecz na sposób Ducha. który ustalili nasi święci Ojcowie. . którzy mają zwyczaj przekręcać słowa prawdy. który z Niego pocho- dzi i co do istoty nie jest czymś innym niż Syn. W Dziejach Apostolskich zostało bowiem napisane: „Przybywszy do Myzji. przypis 123. którzy zebrali się niegdyś w Nicei162. próbowali przejść do Bitynii. To nie oni sami mówili. Przekonują nas o tym słowa świętych mistagogów. powyżej Trzeci list Cyryla do Nestoriusza. Bogu podobać się nie mogą. abyśmy my sami albo inni zmienili choćby jedno wyrażenie w nim umieszczone albo opuścili choćby jedną sy- labę. zmieniają moje słowa według swego upodobania. 20. Gdy niektórzy spośród tych. Nie pozwolimy też. 166 Por. ten do Niego nie należy”165. jeśli tylko Duch Boży w was mieszka. 14. 165 Rz 8. 164 Dz 16. 13. List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju 187 wierze i Symbolu wiary. niech Twoja Świą- tobliwość nie dziwi się wiedząc. Pisze też w liście natchniony przez Boga Paweł: „A ci. mając w pamięci słowa: „Nie przesuwaj starej miedzy. lecz Duch Boga Ojca. 8-9.

< •*46.:"2Z6":.\8":.\D"<J.FJ. ut per hoc plurimi nocerentur. ¦> •<J4(DVNT< •DP"\T< Jä< B"Dz º:Ã< 6"Â •B8"<äH ¦P`<JT< •B.< ÓJ4 6"Â J¬< BDÎH JÎ< :"6VD4@< z+B\6J0J@< ¦B4FJ@8¬< J@Ø B"<. Quoniam vero didicimus quod et epistulam praedicandissimi patris no- 10 stri Athanasii ad beatum Epictetum167 destinatam orthodoxe habentem corrum- pentes quidam ediderunt. *4 J@ØJ@. ñH ¦<J. z+B.4*¬ *¥ :. PDZF4:`< J4 6"Â •<"(6"Ã@< ¦B4<@@Ø<J. et nullum errorem habentibus tuae sanctitati paria destinavimus. 15.ÃF2"4 B@88@bH.Ø2.H 5 J@ÃH •*.LNZ:@L B"JDÎH º:ä< z!2"<"F\@L167 ÏD2@*`>TH §P@LF"< B"D"N2.*f6"F4<.< J ÇF" J± F± ÒF4`J0J4. 15 20 25 30 35 40 .8N@ÃH. 188 SOBÓR EFESKI (431) 15. propterea utile aliquid et necessarium fratribus providentes ex antiquis exemplaribus quae apud nos sunt.H J4<¥H ¦6*.

1049-1070. 321n). Ponieważ dowiedzieliśmy się. znie- kształcając jego prawowierną treść. że byłoby pożyteczne i potrzebne wysłać braciom ko- pię starych pism. 167 ATANAZY WIELKI. List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju 189 15. że ktoś rozpowszechnił list najsław- niejszego Ojca naszego Atanazego do błogosławionego Epikteta167. Taką samą kopię wysyłamy też Twojej Świątobliwości. List do Epikteta (tekst w PG 26. pomyśleliśmy. 5. które są w moim posiadaniu i nie zawierają żadnych błę- dów. . ACO I. przez co uczynił on szkodę wielu lu- dziom. s. 2.

190 .

191 SOBÓR C HALCEDOŃSKI (451) .

.

przeniesiony jednak został do Chalcedonu i otworzył obrady 8 X. Ułożono tak- że kanony dyscyplinarne. na żądanie cesarza Marcjana. potępionego za głoszenie dwóch natur Chrystusa przed wcieleniem. III. Św. pozbawiono urzędu i skazano na zesłanie Dio- skorosa z Aleksandrii. II. a jednej po Wcieleniu(!). Definicja dogmatyczna: ACO cz 2. 2. 193 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) WPROWADZENIE To największe w starożytności zgromadzenie biskupów zostało zwołane przez cesarza Marcjana dla odwołania postanowień tak zwanego „Soboru zbójeckiego”. odczytano list Leona Wiel- kiego adresowany do Flawiana z Konstantynopola już w roku 449 i włączo- no go do akt soborowych. 134-138 (łacina). Sobór Chalcedoński miał rozpocząć się 1 IX 451 w Nicei. POK 24. Kanon 28 nie został podpisany przez legatów Le- ona Wielkiego. 2. 126-130 (greka). 1. Mowy wybrane. 2. 24-33. Poprzednie tłumaczenie polskie: bp K. że mógłby on dać zbyt wielkie upraw- nienia Kościołowi konstantynopolitańskiemu. ACO cz. BIBLIOGRAFIA: List Leona: ACO cz. ani nigdy nie wszedł do zespołu kanonów zaaprobowanych przez Rzym. XXXVIII-XLIX. 2. Tenże został zwołany przez Teodozjusza II na 1 lipca 449 roku do Efezu. Prowadzono także dyskusję nad nowym wyzna- niem wiary. nie uchwalono go jednak poprze- stając na potwierdzeniu Credo NC. Wojciecha 1958. wstęp. Ks. w sprawie Eutychesa. Główny dokument zawierał pewne pre- cyzacje o dwóch naturach Chrystusa uzupełniające list Leona. który mu przewodniczył. gdyż obawiano się tam. Potępiono na nim usta- lenia „soboru zbójeckiego”. TOMCZAK w: LEON WIELKI. . I.

za Alberigo 99-100. Kanon 29: fragment akt XIX sesji Soboru. 2. 6 (greka).194 Kanony 1-28: Jan Scholastyk. . Sinagoga. 31 – 468. kanon 28 według wersji Pri- sca. Dionizy Mały (z wyjątkiem kanonu 28. CCO 69-90 (greka).). I. 467. CCO 93-94 (łacina). tamże (łacina). 18-21 i 467. ACO cz.

195 .

nec 30 volens ad promerendum lumen intellegentiae in sanctarum scripturarum la- titudine laborare illam saltem communem et indiscretam confessionem solli- cito recepisset auditu. dominum nostrum. qui presbyterii nomi- 15 ne honorabilis videbatur. ut etiam de ipso dictum sit a propheta: noluit intellegere ut bene ageret. multum inprudens et nimis inperitus ostenditur. Quibus Eutyches. non 20 ad propheticas voces. qui natus est de spiritu sancto et Maria virgine. quas miramur fuisse tam seras. CONSTANTINOPOLITANUM DE EUTYCHE1 10 1. istius adhuc senis corde non capitur? 2. iniquitatem meditatus est in cubili suo2. 196 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) 5 EPISTULA PAPAE LEONIS AD FLAVIANUM EP. et gesto- rum episcopalium ordine recensito tandem quid apud vos scandali contra integritatem fidei exortum fuisset. 40 . quia veritatis discipuli non fuerunt. non ad apostolicas litteras nec ad evangelicas aucto- ritates. Nesciens igitur quid deberet de verbi dei incarnatione sentire. sed ad semet ipsos recurrunt et ideo magistri erroris existunt. quibus tribus sen- 35 tentiis omnium fere haereticorum machinae destruuntur. Lectis dilectionis tuae litteris. qua fidelium universitas profitetur credere se in deum patrem omnipotentem et in Iesum Christum filium eius unicum. Quam enim eruditionem de sacris novi et ve- teris testamenti paginis adquisivit qui ne ipsius quidem symboli initia con- prehendit et quod per totum mundum omnium regenerandorum voce depro- 25 mitur. nunc nobis reserata patuerunt. agnovimus et quae prius videbantur oc- culta. Quid autem iniquius quam impia sapere et sapientioribus doctoribusque non cedere? Sed in hanc insipientiam cadunt qui cum ad cognoscendam veritatem aliquo inpediuntur obscuro.

O EUTYCHESIE1 1. który narodził się z Ducha Świętego i z Maryi Dziewicy. teraz ukazało się nam z całkowitą jasnością. który nie zrozumiał nawet podstawowego znaczenia samego Symbolu? Ser- ce tego starca nie przyjęło jeszcze tego. To. Przeto stają się mistrzami błędu. okazał się wielce nieroztropny i za mało wykształcony. co należy myśleć o wcieleniu Słowa Bożego. Po przeczytaniu listów Twojej miłości – a dziwimy się. co po całym świecie jest wyznawa- ne głosami ludzi mających dopiero przyjąć chrzest. jakie składa cała społeczność wier- nych. ponieważ nie byli uczniami prawdy. jakie powstało u was zgorsze- nie przeciwko nienaruszalności wiary. Eutyches. gdy jakaś niejasność przeszkadza im w poznaniu prawdy. powinien był przynajmniej słuchać z uwagą owego wspólnego i jednomyślnego wyznania. 197 LIST PAPIEŻA LEONA DO FLAWIANA. co przedtem było ukryte. Syna Jego jedynego a naszego Pana. Czyż może być coś bardziej szkodliwego. 2 Ps 35. lecz zwracają się do samych siebie. Co za wykształcenie uzyskał ze świętych kart Nowego i Starego Testamentu ten. Te trzy twierdzenia rozbijają wymysły prawie wszystkich heretyków. dowiedzieliśmy się wreszcie. rozwiązania trudności nie szukają w pismach Proroków ani w listach Apo- stołów ani w autorytecie Ewangelistów. nieprawość obmyślał na łożu swoim”2. aby do- stąpić światła zrozumienia. Skoro nie wiedział. BISKUPA KONSTANTYNOPOLA. którzy wówczas. że zostały wy- słane tak późno – oraz po przejrzeniu według porządku sprawozdań z czyn- ności biskupich. 2. aby dobrze czynić. niż wymyślać rzeczy bezbożne i nie ustępować przed mądrzejszymi i bardziej uczonymi? Lecz w taką głupotę popadają ludzie. . Można zastosować do niego słowa Proroka: „Nie chciał zrozumieć. który wydawał się godny czci jako prezbiter. 4. Jest to list zwany Tomus ad Flavianum. i nie chciał się trudzić studiowaniem obszernych ksiąg Pisma świętego. Wyznaje ona. Flawian – biskup Konstantyno- pola w latach 443-449. Ojca Wszechmogącego i w Jezusa Chrystusa. 1 Leon Wielki – biskup Rzymu w latach 440-460. że wierzy w Boga.

non dissimilis gloria. consempiternus eidem filius demonstratur. cuius potestas super humeros eius. et vocabunt nomen eius ma- 35 40 . secutus fuisset apostolum dicentem Habrahae dictae sunt promissiones et semini eius. non inferior potestate. de omnipo- tente omnipotens. inpendit. vocatus apostolus segregatus in evan- gelium dei quod ante promiserat per prophetas suos in scripturis sanc- tis de filio suo. qui factus est ei ex semine David secundum carnem 5 ad 25 propheticas paginas piam sollicitudinem contulisset et inveniens promissio- nem dei ad Habraham dicentis in semine tuo benedicentur omnes gen- tes 6. Esaiae quoque praedicationem interiore adprehendisset auditu dicentis ecce virgo in utero accipiet et pariet filium et vocabunt nomen eius Emmanuhel 8. Conceptus quippe est de spiritu sancto intra uterum virginis matris. de aeterno natus est coaeternus. qui mortis habe- 10 bat imperium3. doctrinae se evangelicae subdidisset et dicente Matthaeo 20 liber generationis Iesu Christi filii David filii Habraham 4. Sed si de hoc Christianae fidei fonte purissimo sincerum intellectum hau- rire non poterat. nisi naturam nostram ille susciperet et suam faceret quem nec peccatum contaminare nec mors potuit detinere. apostolicae quoque praedicationis expetisset instructum et legens in epistula ad Roma- nos Paulus servus Christi Iesu. 5 Idem vero sempiterni genitoris unigenitus sempiternus natus est de spiri- tu sancto et Maria virgine. quae nativitas temporalis illi nativitati divinae et sempiternae nihil minuit. 198 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) Cum enim deus et omnipotens et pater creditur. filius datus est nobis. non posterior tempore. nihil contulit. in nullo a patre differens. sua virtute destrueret. 15 quae illum ita salva virginitate edidit quemadmodum salva virginitate con- cepit. ut et mortem vinceret et diabolum. Non enim superare possemus peccati et mortis auctorem. ne de huius seminis proprietate dubitaret. quasi in multis sed quasi in uno: et semini tuo. quod est 30 Christus7. quod est interpretatum nobiscum deus 9 eiusdemque prophetae fideliter verba legisset puer natus est nobis. sed totam se reparando homini. quia de deo deus. quia splendorem perspicuae veritatis obcaecatione sibi pro- pria tenebrarat. Non dicit: et seminibus. qui erat deceptus. non divisus essentia.

I nie mówi: «i potomkom». którego ani grzech nie mógł splamić. List papieża Leona do Flawiana 199 Gdy bowiem wierzy się w Boga: i Wszechmogącego i Ojca. 18. Ten sam odwieczny Jednorodzony odwiecznego Rodzica narodził się z Ducha Świętego i z Maryi Dziewicy. który został oszukany. ponieważ jest Bogiem z Boga. wybrany dla głoszenia Bożej ewangelii. ale w liczbie pojedynczej: «i potomkowi». „co się tłumaczy Bóg z nami”9. co wskazywałoby na wielu. Syn w niczym nie różni się od Ojca. 4 Mt 1. którą Bóg w przeszłości zapowiadał przez proroków w świętych księgach o swoim Synu utworzo- nym dla Niego według ciała z potomka Dawidowego”5. Wszechmogącym z Wszech- mogącego. ponieważ własne zaślepienie zaciemniało mu blask oczywistej prawdy. Nie jest późniejszym w czasie ani niższym potęgą. Powinien był sięgnąć do nauki Apostołów i prze- czytać w Liście do Rzymian: „Paweł. mógł pójść za słowami Apostoła: „Obietnice zostały dane Abrahamowi i po- tomkowi jego. Syn został nam dany. gdyby – Ten. Współwiecznym – zrodzonym z Wiecznego. 1-3. co to za potomek. na Jego barkach spoczęła władza. Swo- ją mocą miały zwyciężyć śmierć i zniszczyć diabła. 6 Rdz 22. 8 Iz 7. 1. jak Go w niena- ruszonym dziewictwie niegdyś poczęła. 5 Rz 1. powołany na apostoła. I aby nie mieć żadnych wątpliwości. Powinien też był wsłuchać się w swym wnętrzu w prze- powiednię Izajasza. 14 = Mt 1. ale całe zostały poświęcone dla naprawienia człowieka. Iz 8. Poczęty zaś został z Ducha Świętego w łonie Dziewicy – Matki. . 16. ani śmierć nie mogła zatrzymać – nie przyjął naszej natury i nie uczynił jej swoją. W pobożnej trosce powinien też był zwrócić się do kart pism prorockich. Lecz jeśli nie mógł [Eutyches] zaczerpnąć jasnego zrozumienia z tego najczystszego źródła wiary chrześcijańskiej. wskazuje się tym samym na istnienie współwiecznego Mu Syna. ani różniącym się chwałą ani oddzielonym istotą. Hbr 2. 9 Mt 1. który panował nad śmier- cią3. Przeczytał- by też wiernie słowa tego samego proroka: „Dziecię nam się narodziło. 14. 10. a znalazłby obietnicę Boga mówiącego do Abrahama: „W potomku twoim będą błogosławione wszystkie narody”6. 23A. który mówi: „Księga rodowodu Jezusa Chrystusa. por. syna Abrahama”4. Nie moglibyśmy bowiem pokonać sprawcy grzechu i śmierci. przez co wskazano na jednego. 7 Ga 3. syna Dawida. która tak go wydała na świat bez naruszenia swego dziewictwa. 23B. to znaczy Chrystusa”7. Nazwano Go imieniem: 3 Por. sługa Jezusa Chrystusa. który mówi: „Oto Panna pocznie i porodzi Syna i na- zwie Go imieniem Emmanuel”8. niechby się poddał nauce ewan- gelicznej Mateusza. Narodziny doczesne owym narodzi- nom Bożym i odwiecznym niczego nie ujęły ani niczego nie dodały.

ut editus utero virginis Christus haberet formam hominis et non haberet materni corporis veritatem. quia exinanitio16 illa qua se invisibilis visi- bilem praebuit et creator ac dominus omnium rerum unus voluit esse morta- lium. Salva igitur proprietatae utriusque naturae et in unam coeunte perso- nam suscepta est a maiestate humilitas. inclinatio fuit miserationis. unus atque idem mediator dei et hominum homo Christus Iesus14et mori posset ex uno et mori non posset ex altero. totus in suis. quia missus ad beatam Mariam angelus ait: spiritus sanctus superve- niet in te et virtus altissimi obumbrabit tibi ideoque quod nascetur ex te sanctum. 200 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) gni consilii angelus. 3. nec frustratorie loquens ita verbum diceret carnem factum. ab aeternitate mortalitas. ut per novitatem creationis proprietas remota sit generis. nullum habuerunt in salvatore vestigium. ut quod nostris remediis congruebat. Adsumpsit formam servi15 sine sorde peccati. divina non minuens. 5 An forte ideo putavit dominum Iesum Christum non nostrae esse natu- rae. hu- mana augens. pater futuri saeculi10. et aedificante sibi sapientia domum12verbum caro factum est et habitavit in nobis13. non defectio potestatis. deus fortis. ideo nostrorum 30 fuit particeps delictorum. Nec quia communionem humanarum subiit infirmitatum. totus in nostris. Nostra autem dicimus quae in nobis ab initio creator condidit et quae reparanda suscepit. 35 40 . vocabitur filius dei11. In integra ergo veri hominis perfectaque natura verus natus est deus. princeps pacis. non de natura concipientis fuerit caro concepti? sed non ita intellegenda est 10 illa generatio singulariter mirabilis et mirabiliter singularis. a virtirte infirmitas. et ad resolvendum conditionis nostrae debitum natura inviolabilis 20 naturae est unita passibili. hoc est in ea carne quam sumpsit ex homine et quam spiritu vitae rationalis anima- 15 vit. Fecunditatem virginis spiritus sanc- tus dedit. ut quia conceptus virginis divini fuit operis. 25 nam illa quae deceptor intulit et homo deceptus admisit. veritas autem corporis sumpta de corpore est.

ponieważ Anioł posłany do błogosławionej Maryi rzekł: „Duch Święty zstąpi na Ciebie i moc Najwyższego osłoni Cię. W całkowitej i doskonałej naturze prawdziwego człowieka narodził się prawdziwy Bóg. to znaczy w tym ciele. które się narodzi. Prz 9. natura nienaruszalna zjednoczyła się z naturą podlegającą cierpieniu. jakoby przez nowość tego stworzenia miały zostać usunięte właściwości rodzaju. w Zbawicielu nie było nawet śladu. będzie nazwane Synem Bożym”11? Skoro poczęcie Dziewicy było dziełem Bożym. Płodność dał Dziewicy Duch Święty. co jest nasze. nie dlatego. Przy zachowaniu własności każdej z dwu natur. nie umniejszając zaś tego. Flp 2. 7. 7. «Na- szym» nazywamy te właściwości. co wprowadził zwodziciel. Czy może dlatego uznał. które połączyły się w jedną osobę. a prawdziwość ciała wzięta została z Jej ciała. 10 Iz 9. Przyjął „postać sługi”15 bez zmazy grzechu. ponieważ musiały zostać naprawione. że Słowo stało się ciałem w ten sposób. ale nie posiadał prawdziwego ciała z matki. że Pan Jezus Chrystus nie posiada naszej natu- ry. ponieważ wymagało tego nasze ulecze- nie. a które podjął. Poddał się [On] słabości wspólnej wszystkim ludziom. człowiek Jezus Chry- stus”14. Bóg Mocny. mógł umrzeć według jednej [natury] i nie mógł umrzeć według dru- giej. Dla spłacenia długu naszej natury. List papieża Leona do Flawiana 201 Przedziwny Doradca. że miał udział w naszych przewinieniach. Ojciec przyszłego wie- ku”10. Nie mówiłby wówczas zwodniczo. 1. Książę Pokoju. które wzięło z człowieka i które ożywiło duchem życia rozumnego. 14 1 Tm 2. majestat przyjął pokorę. które Stwórca nadał nam na początku. 6. 14. Przeto jeden i ten sam „pośrednik Boga i ludzi. 13 J 1. co ludzkie. 35. 16 Por. Z tego bowiem. moc – słabość. że wydany na świat z łona Dziewicy Chrystus miał postać człowie- ka. 12 Por. Dlatego też święte. wywyższając to. . to czy dlatego ciało poczętego nie będzie z natury poczyna- jącej matki? Lecz nie w ten sposób powinny być rozumiane owe narodziny nadzwyczajnie cudowne i cudownie nadzwyczajne. 15 Flp 2. ponieważ to uniżenie16 – przez które niewidzialny objawił się jako widzialny. 3. a wieczność – śmier- telność. 5. co jest Jego i cały w tym. 11 Łk 1. cały w tym. a zwiedziony człowiek przyjął. a Stwórca oraz Pan wszystkich rzeczy zechciał stać się jednym ze śmier- telnych – było pochyleniem się ku nam miłosierdzia a nie wyrzeczeniem się mocy. Kie- dy Mądrość budowała sobie dom12: „Słowo stało się ciałem i zamieszkało w nas”13. co Boże.

Ingreditur ergo haec mundi infima filius dei de caelesti sede descen- dens et a paterna gloria non recedens novo ordine. opus fuit secreti dispensa- tione consilii. Sicut enim deus non mutatur miseratione. ut incommutabilis deus. quia invisibilis in suis visibilis est factus in nostris. deum quoque iustitiae exigente ratione erga hominem. inpassibilis deus non dedignatus est homo esse passibilis et inmortalis mortis legibus subiacere. deus per id quod in principio erat verbum et verbum 35 40 . Qui enim verus est deus. aliud subcumbit iniuriis. Et sicut verbum ab aequalitate paternae gloriae non recedit. ver- 30 bo scilicet operante quod verbi est. ita homo non consumitur dignitate. Unum horum coruscat miraculis. quod saepe dicendum est. quia nativitas est mirabilis. quem tanto honore condiderat. nec in domino Iesu Christo ex 25 utero virginis genito. non culpa. carnis materiam ministravit.17 Nam quia gloriabatur diabolus hominem sua fraude deceptum divinis caruis- 5 se muneribus et inmortalitatis dote nudatum duram mortis subisse senten- tiam seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium. et carne exequente quod carnis est. ideo nostri est natura dissi- milis. inconpre- hensibilis voluit conprehendi. tenet enim sine defectu proprietatem suam utraque natura et sicut formam servi dei forma non adimit. in forma servi factus est homo. 15 4. idem verus est homo. nova autem nativitate generatus. ita formam dei servi forma non minuit. vere dei filius et vere hominis filius. 20 universitatis dominus servilem formam obumbrata maiestatis suae inmensi- tate suscepit. unus enim idemque est. cuius voluntas non potest sua benigni- 10 tate privari. Et nullum est in hac unitate mendacium. Ad- sumpta est de matre domini natura. nova nativitate genera- tus. quia inviolata virginitas concupiscentiam nescivit. ante tempora manens esse coepit ex tempore. propriam mutasse sententiam. dum in invicem sunt et humilitas hominis et altitudo deitatis. novo ordine. primam erga nos pietatis suae dispensationem sacramento oc- cultiore conpleret et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam contra dei propositum non periret. ita caro naturam nostri generis non relinquit. Agit enim utraque forma cum alterius communione quod proprium est. 202 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) Proinde qui manens in forma dei fecit hominem.

nie odstępując w nowym porządku od chwały Ojca. Zrodzony zaś w nowych narodzinach: ponie- waż nienaruszone dziewictwo. J 1. chociaż Jego narodziny były cudowne. ażeby stosownie do swego planu nie dającego się zgłębić – niezmienny Bóg. Z matki Pana została wzięta tylko natura. udzieliło Mu materii cielesnej. tak samo ciało nie pozostawiło natury nowego rodzaju. zmienił swój wyrok w stosunku do człowieka. co do niej należy: Słowo czyni to. Jeden bowiem i ten sam – i należy to często powtarzać – jest prawdziwie 17 Wyrażenie «postać Boża» (forma dei) – por. Dlatego potrzebne było. niepojęty chciał być ogarniony. a nieśmiertelny poddał się prawom śmierci. W tej jedności nie ma żad- nego kłamstwa. tak postać sługi nie umniejsza postaci Bożej. który pozostając w postaci Bożej stworzył człowieka. 4. zwiedziony jego oszustwem. bez żadnego braku. w po- staci sługi stał się człowiekiem. zrodzonym z łona Dziewicy. każda z Jego dwu natur i ani postać Boża nie niszczy posta- ci sługi. Pan wszechświata przyjął postać służebną zasłaniając swój niezmierny majestat. Tak samo bowiem jak Bóg nie zmienia się przez miłosierdzie.17 Diabeł chełpił się. 6. co należy do Słowa. istnieją- cy przed wiekami zaczął istnieć w czasie. 7. nie znające pożądania. Znalazł pociechę w tym. którego stworzył w tak wielkiej godności. że ma wspólnika w swoim przestępstwie i że podzieli swój los z nie- wiernym człowiekiem. Myślał. zachowuje bowiem swoje właściwości. «postać sługi» (forma servi) – por. tak i człowiek nie niknie z powodu godności. ta natura w Panu Jezusie Chrystusie. wypełnia to. co należy do ciała. czyniąc zadość wymogowi sprawie- dliwości. Każda z dwu natur w łączno- ści z drugą. nie różni się od naszej. W ten sposób Syn Boży zstępuje z niebiańskiej stolicy na niskość tego świata. że człowiek. przewrotnością diabelskiej niegodziwości przywiedziony do grzechu. «stał się człowiekiem» (factus est homo) – por. zrodzony w no- wych narodzinach. że Bóg. 14. którego wola nigdy nie może wyzbyć się łaskawości – dopełnił powziętego z miłości swego pier- wotnego zamiaru wobec nas poprzez bardziej ukrytą tajemnicę. drugie podlega zniewagom. On bowiem jest prawdziwym Bogiem i ten sam jest prawdziwym człowiekiem. utracił Boże dary i obrabowany z wia- na nieśmiertelności podległ twardemu wyrokowi śmierci. Flp 2. List papieża Leona do Flawiana 203 Stąd Ten. Flp 2. W nowym porządku: ponieważ niewidzialny w swojej naturze stał się widzialny w naszej. nie podlegający cierpieniu Bóg nie zawahał się być człowiekiem podległym cierpieniu. Jedno z nich rozbłyskuje cuda- mi. ciało wykonuje to. nie grzech. a człowiek. gdyż przenikają się wzajemnie niskość człowieka i wznio- słość Bóstwa. nie zginął wbrew Bożemu postanowieniu. . I tak jak Słowo nie odstąpiło od chwały rów- nej chwale Ojca.

Sicut ergo. homo per id quod factus est ex muliere. eidem sicut deo angelica famulantur offi- cia27. Nativitas carnis manifestatio est humanae natu- 5 rae. sed dominus est omnium quem magi gaudent suppliciter adorare25. cuius haustus bibenti praestet ne ultra iam sitiat30. in quo mihi bene conplacui26. Esurire sitire lassescere atque dormire evidenter humanum est28. non eiusdem naturae est flere miserationis affectu amicum mortuum et eundem remoto quadriduanae aggere sepulturae ad vocis impe- rium excitare redivivum33 aut ligno pendere et in noctem luce conversa omnia elementa tremefacere34 aut clavis transfixum esse35 et paradisi portas fidei 25 latronis aperire36. ita non eiusdem naturae est dicere ego et pater unum sumus37et dicere pater maior me est 38. 204 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) erat apud deum et deus erat verbum18. Quem itaque sicut 15 hominen diabolica temptat astutia. ut multa praeteream. Similis est rudimentis hominum quem Herodes impie molitur occidere24. 10 Iam cum ad praecursoris sui Iohannis baptismum venit. magnitudo altissimi declaratur vocibus angelorum23. factus sub lege21. vox patris de caelo intonans dixit: hic est filius meus dilectus. infantia parvuli ostenditur humilitate cunarum22. sed quinque panibus quinque milia hominum satiare29 et largiri Samaritanae aqu- am vivam. deus per id quod omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil 20. supra dorsum maris plantis non desidentibus ambulare31 et elationes fluctuum increpata 20 tempestate consternere32 sine ambiguitate divinum est. ne lateret quod carnis velamine divinitas tegeretur. homo per id quod verbum caro factum est et habitavit in nobis19. partus virginis divinae est virtutis indicium. Quamvis enim in domino Iesu Chri- 30 35 40 .

rozlegający się z Nieba głos Ojca powiedział: „Ten jest Syn mój umiłowany. 22 Zapewne aluzja do «żłóbka» z Łk 2. że zasłoną ciała okryte jest Bóstwo. 17. 36 Por. Mt 14. 34 Por. 21. 37 J 10. człowiekiem znowu przez to. stąpać po powierzchni morza31. że „na początku było Słowo i Słowo było u Boga i Bogiem było Słowo”18. 24. głosy Aniołów ogłaszają wielkość Najwyższego23. Chociaż w Panu Jezusie Chry- 18 J 1. 1-11. że „Słowo stało się ciałem i zamieszkało między nami”19. 11. 38 J 14. nie należy do tej samej natury opłakiwać. 24 Por. lecz Ten. 51. Mt 8. 29 Por. 2. Narodziny ciała są objawieniem natury ludzkiej. którego Herod bezbożnie chce zabić24. 32 Por. Łk 8. 25 Por. Bogiem przez to. 4. 27 Por. Mt 2. Mt 2. pragnienie. w którym sobie bardzo upodoba- łem”26. Mt 27. z uczucia litości. 14. Odczuwać głód. 1. która spra- wia. że „wszystko przez Nie się stało i bez Niego nic się nie stało”20. że „uczyniony jest z niewiasty. 16. Skromność kołyski22 ukazuje niemowlęctwo dzieciątka. pomijając wiele innych przykładów. rodzenie Dziewicy jest znakiem mocy Bożej. 45. 39. 21 Ga 4. Mt 4. 30 Por. pragnienie (sitire) – por. . że pijący ją nie będzie więcej pragnął30. uczyniony pod Prawem”21. 3. tak też nie można tej samej naturze przypisywać słów: „Ja i Ojciec jedno jeste- śmy”37 oraz: „Ojciec większy jest niż Ja”38. J 20. Łk 23. a dzień zamienić w noc i wstrząsnąć wszystkimi żywiołami34 albo zostać przebitym gwoździami35 i otworzyć bramy raju wiernemu łotrowi36. senność (dormire) – por. Bogiem jest przez to. 26 Mt 3. 35. 30. 25. 20 J 1. 23 Por. 31 Por. powstrzymać wiatry i uspokoić bu- rzę32 bez wątpienia było dziełem Boga. 25. swoim dzieciństwem podobny jest do innych ludzi. zmęczenie (lassescere) – por. Mt 4. Ten. gdy stopy nie zapadają się w toń wody. 14. aby się ujaw- niło. Podobnie. 43. 17. 8 (da mihi bibere). 6 ( fatigatus). zmar- łego przyjaciela i tego samego przywrócić do życia rozkazem głosu. 13-14. 43. Gdy przyszedł przyjąć chrzest od swojego poprzednika Jana. Przeto Jego jako człowieka chytrość diabelska wodzi na pokusze- nie. czło- wiekiem zaś przez to. 28 Odczuwać: głód (esurire) – por. J 4. jest Panem wszystkich. otwo- rzywszy grób po czterech dniach od pogrzebu33. J 4. 24. 33 Por. 28. Jemu jako Bogu służą Aniołowie27. J 11. którego Magowie z radością i w pokorze ado- rują25. 7. List papieża Leona do Flawiana 205 Synem Bożym i prawdziwie Synem Człowieczym. zmę- czenie i senność jest oczywiście rzeczą ludzką28. 35 Por. lecz pięcioma chlebami nasycić pięć tysięcy ludzi29 i udzielić Samarytance wody żywej. 19 J 1. albo zawisnąć na krzyżu. J 4. Mt 14. Łk 2.

quae utique veri corporis fuit. 5 5. vos. Christus filius dei vivi45. ait. quid aliud qu- adraginta dierum46 mora gestum est quam ut fidei nostrae integritas ab omni 30 caligine mundaretur? Conloquens enim cum discipulis suis et cohabitans atque convescens et pertractari se diligenti curiosoque contactu ab eis quos dubie- tas perstringebat47. 206 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) sto dei et hominis una persona sit. nec inmerito beatus est pronuntiatus 20 a domino et a principali petra soliditatem et virtutis traxit et nominis qui per revelationem patris eundem et dei Filium est confessus et Christum. De nostro enim illi est minor patre humanitas. dicunt homines esse filium 15 hominis?40cumque illi diversas aliorum opiniones retexuissent. cum filius dei carnem de ea virgine de qua est natus. Unde unigenitum filium dei crucifixum et sepultum omnes etiam in sym- bolo confitemur secundum illud apostoli si enim cognovissent. Propter hanc ergo unitatem personae in utraque natura intellegendam et filius hominis legitur descendisse de caelo. aliud unde communis est gloria. inquit. quia unum horum sine alio receptum non proderat ad salutem et aequalis erat periculi dominum Iesum Christum aut deum tantummodo sine homine aut sine deo solum hominem credidisse. cum haec non in divinitate ipsa qua unigenitus consempiternus et consubstantialis est patri. de patre illi est aequalis cum patre divinitas. admittens ideo et clausis ad discipulos ianuis introibat et flatu suo dabat spiritum sanctum48 et donato intellegentiae lumine sancta- 35 40 . quia non alter est resuscitatus quam qui fuerat crucifxus et mortuus. inquit. et rursum filius dei crucifixus dicitur ac sepultus. sed in naturae humanae sit infirmitate perpes- 10 sus. numquam dominum maiestatis crucifixissent 39. 25 Post resurrectionem vero domini. qui sum filius hominis42 et quem in forma servi43 atque in veritate carnis aspicitis. adsumpserit. quem me dicitis esse?41 me utique. aliud tamen est unde in utroque communis est contumelia. quem esse me dicitis? ubi beatus Petrus divinitus inspiratus44 et confessione sua omnibus gentibus profuturus: tu es. Cum autem ipse dominus noster atque salvator fidem discipulorum suis interrogationibus erudiret: quem me.

według słów Apostoła: „Bo gdyby byli poznali. 43 Por. 3. i od słowa. chociaż przecierpiał te rzeczy w słabej naturze ludzkiej. mówi się. Rozmawiał przeto ze swo- imi uczniami. 42 Wyrażenie Syn Człowieczy (filius hominis) jest często powtarzane we wszyst- kich ewangeliach. jak i to. 13. Mt 16. Słusznie więc został nazwany przez Pana błogosławio- nym. gdy kształcił w wierze swoich uczniów. List papieża Leona do Flawiana 207 stusie jedna jest osoba Boga i człowieka. 41 Mt 16. 45 Mt 16. wspólne spożywał posiłki. 22. Dz 1. wziął niewzruszoną sta- łość mocy oraz imię ten. Z tego samego powodu wchodził do uczniów przez zamknięte drzwi i swo- im tchnieniem udzielał Ducha Świętego48. pozwalał siebie do- kładnie badać i ciekawie dotykać tym. który jestem synem człowieczym42 oraz którego widzicie w po- staci sługi43 i w prawdziwym ciele – mówicie więc. ponieważ nie kto inny został wskrzeszony jak Ten. Natomiast po Zmartwychwstaniu Pana – a dokonało się ono oczywiście w prawdziwym ciele. że kim ja jestem? Wte- dy błogosławiony Piotr. . 5. 17. Nie mogło bowiem pomóc do zbawienia przyjęcie jednego z nich bez drugiego i równie niebezpieczne było wierzyć. który został ukrzyżowany i umarł – w ciągu owych czterdziestu dni46 nasza wiara była oczyszczana od wszelkiej niejasności. Nasz Pan i Zbawiciel. że Pan Jezus Chrystus to tylko Bóg bez człowieka. zwrócił się do nich samych: „A wy za kogo Mnie uważa- cie?”41 Mnie. mieszkał z nimi. Stąd wszyscy wyznajemy także w Symbolu. w której Jednorodzony jest współwiekuisty i współ- istotny z Ojcem. 40 Mt 16. Ponieważ w obu naturach należy uznawać jedność osoby. skądinąd powód wspólnej chwały. 19. że Ten sam jest Synem Bożym i Chrystusem. że Syn Boży został ukrzyżowa- ny i pogrzebany. Dz 1. 3-4. 48 Por. nigdy by Pana chwały nie byli ukrzyżowali”39. 16. 46 Por. chociaż to Syn Boży przyjął ciało z Dzie- wicy. że jest On tylko człowiekiem bez Boga. skądinąd jednak bierze się w Niej powód wspólnego doznania zniewagi. 8. Syn Boga żywego”45. J 20. Z nas ma bowiem mniejsze od Ojca człowieczeństwo. Znowu. z której się narodził. czyta się. 44 Por. dawał światło zrozumienia i obja- 39 1 Kor 2. które mia- ło stać się oparciem dla wszystkich ludzi. natchniony przez Boga44 złożył wyznanie. z Ojca zaś ma równą z Oj- cem Boskość. że Syn Człowieczy zstąpił z Nieba. a nie w samej Boskości. który wyznał dzięki objawieniu Ojca. zapytał: „Za kogo ludzie uważają Syna Człowieczego?”40 Kiedy oni powtarzali róż- ne opinie innych. 7. Flp 2. mówiąc: „Ty jesteś Chrystus. których niepokoiły wątpliwości47. że Jednoro- dzony Syn Boży został ukrzyżowany i pogrzebany. 15. które oznaczało pierwotnie skałę. 47 Por.

ex deo est et omnis spiritus qui solvit Iesum. qu- oniam negatio verae carnis negatio est etiam corporeae passionis. ut agnosceretur in eo 5 proprietas divinae humanaeque naturae individua permanere et ita sciremus verbum non hoc esse quod carnem. qui 10 naturam nostram in unigenito dei nec per humilitatem mortalitatis nec per gloriam resurrectionis agnovit nec sententiam beati apostoli et evangelistae Iohannis expavit dicentis omnis spiritus qui confitetur Iesum Christum in carne venisse. cuius credit mortem. videat quae natura transfixa clavis53pependerit in crucis ligno et aperto per militis lanceam latere crucifixi intellegat unde sanguis et aqua 25 fluxerit54. necesse est ut etiam in passione eius eadem obcaecatione desipiat. fixuras clavorum et omnia recentissimae passionis signa monstrabat50 dicens: vide- te manus meas et pedes quia ego sum. Nec 20 diffiteatur nostri corporis hominem quem cognoscit fuisse passibilem. Audiat beatum Pe- trum apostolum praedicantem quod sanctificatio spiritus per aspersionem fiat sanguinis Christi55. et hic est antichristus52. Nam si crucem domini non putat falsam et susceptum pro mundi salute supplicium verum fuisse non dubitat. Si ergo Christianam suscipit fidem et a praedicatione evangelii suum non avertit auditum. ex deo non est. Quo fidei sacramento Eutyches iste nimium aestimandus est vacuus. Beati quoque Io- hannis apostoli testimonio non resistat dicentis: et sanguis Iesu filii dei 35 40 . agnoscat et carnem. 208 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) rum scripturarum occulta pandebat49 et rursus idem vulnus lateris. Quid autem est solvere Iesum nisi humanam 15 ab eo separare naturam et sacramentum per quod unum salvati sumus. nec transitorie legat eiusdem apostoli verba dicentis: scientes quod non corruptibilibus argento et auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis. ut unum dei filium et verbum confiteremur et carnem. sed pretioso sanguine 30 quasi agni incontaminati et inmaculati Iesu Christi 56. ut ecclesia dei et lavacro rigaretur et poculo. in- pudentissimis vacuare figmentis? Caligans vero circa naturam corporis Christi. palpate et videte quia spiritus carnem et ossa non habet sicut me videtis habere51.

25. że uświęcenie Ducha staje się poprzez pokropienie krwią Chrystusa55 i niech dokładnie przeczyta słowa tego samego Apostoła. Niech słucha błogosławionego Piotra Apostoła. to powinien też uznać i ciało Tego. skoro wie. patrząc na prze- bity włócznią żołnierza bok Ukrzyżowanego. zostaliście wykupieni nie czymś przemijającym. 3. który mówi: 49 Zapewne aluzja do Łk 24. jest z Boga. jako baranka niepokalanego i bez zmazy”56. że Słowo nie jest tym samym. 2. 52 1 J 4. miejsca przebite gwoździami i wszystkie ślady niedawnej męki50. każdy zaś duch. że podlegał cierpie- niu. który uznaje. Czynił to. to Ja jestem. jak widzicie. jeśli krzyża Pana nie uważa za fałsz i nie wątpi. niedorzecznie musi pojmować Jego mękę. 51 Łk 24. że z waszego. 1 P 1. który mówi: „Wiecie bowiem. złego postępowania. mówiącego: „Każ- dy duch. Niech nie sprzeciwia się też świadectwu błogosławionego Apostoła Jana. niech zobaczy. zostaliśmy zbawieni. Jeśli więc przyjmuje wiarę chrześcijańską i nie odwraca się od nauczania Ewangelii. że Eutyches jest zupełnie pozbawiony takiego rozu- mienia tej tajemnicy wiary: nie uznał naszej natury w Jednorodzonym Synu Boga ani w upokorzeniu śmierci ani w chwale Zmartwychwstania. odziedziczonego po przodkach. List papieża Leona do Flawiana 209 śniał im tajemnice świętych Pism49. 34. 56 1 P 1. że był człowiekiem o takim samym ciele jak nasze. który nie uznaje Jezusa. że pozostały w Nim odrębne własności natu- ry Boskiej i natury ludzkiej i abyśmy w ten sposób wiedzieli. 50 Por. Ten sam pokazywał uczniom ranę w bo- ku. że Jeden Syn Boży jest i Sło- wem i ciałem. skąd wypłynęła krew i woda54. ale drogocenną krwią Chrystusa. Albowiem. 54 Por. srebrem lub złotem. 27. Niech nie zaprzecza. w którego śmierć wierzy. 39. 55 Por. Trzeba zatem uznać. mó- wiąc: „Popatrzcie na moje ręce i nogi. Zaślepiony co do natu- ry ciała Chrystusa. że Ja mam”51. że Jezus Chrystus przyszedł w ciele. znieważać najbezczelniejszymi wymysłami i czynić ją daremną. jaka natura przebita gwoździami53 zawisła na drzewie Krzyża i niech zrozumie. jako jedyną. 25-27. 18-19. przez tą samą ślepotę. J 20. Nie uląkł się wyroku błogosławionego Apostoła i Ewangelisty Jana. 53 Por. J 20. 45-46. . aby można było rozpoznać. aby Kościół Boży mógł się obmyć [w chrzcie] i miał napój do picia [w eu- charystii]. Dzielić Jezusa oznacza bowiem oddzielać od Niego naturę ludz- ką. z konieczności. co ciało i abyśmy wyznawali. że prawdziwa była męka podjęta dla zbawienia świata. J 19. a tajemnicę. ponieważ zaprzeczenie prawdziwego ciała jest jednocześnie zaprzecze- niem cielesnego cierpienia. 2. Dotknijcie mnie i prze- konajcie się: duch nie ma ciała ani kości. nie jest z Boga i to jest duch Anty- chrysta”52. przez którą.

Qui quidem. De quo si fideliter atque utiliter dolet et quam recte mota sit episcopalis auctoritas. natura in eo singularis asseritur. bene coeperat a sua persuasione discedere. quoniam spiritus est veritas. Quod ne Eutyches ideo vel recte vel tolerabiliter aestimet dictum. non in aqua solum. intellexit eum fraternitas vestra in sua manere perfidia dignumque esse 30 qui iudicium condemnationis exciperet. spiritus et aqua et sanguis. Cum autem ad interlocutionem examinis vestri Eutyches responderit dicens: confiteor ex duabus naturis fuisse dominum nostrum ante adunatio- 15 nem. quia nulla vestra est sententia confutatum. hac proficit. viva voce et praesenti subscriptione damnaverit. post vero adunationem unam naturam confiteor. non erit reprehensibilis erga correctum quantacumque miseratio. et tres unum sunt58. quae tria unum sunt et individua manent nihilque eorum a sui conexione seiungitur. et spiritus 5 est qui testificatur. sicut gestorum ordo patefecit. 210 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) emundat nos ab omni peccato57 et iterum: haec est victoria quae vincit mundum. spiritus utique sanctificationis et sanguis redemptionis et aqua baptismatis. sed cum anathematizando impio dogmati noluisset praebere consen- sum. dilectionis tuae diligentiam commone- mus. sed in aqua et sanguine. fides nostra. 6. cum tam impie duarum naturarum ante incarnationem unige- nitus dei filius fuisse dicatur quam nefarie postquam verbum caro factum 20 est59. quia dominus noster verus et bonus pastor qui ani- 35 40 . et ei fidei adquiescere cuius prius fuisset alie- nus. ut nec sine vera divinitate 10 humanitas nec sine vera credatur humanitate divinitas. frater carissime. quia tres sunt qui testi- monium dant. vel sero cognoscit vel si ad satisfactionis plenitudinem omnia quae ab eo male sunt sensa. Quis est qui vincit mundum nisi qui credit qu- oniam Iesus est filius dei? Hic est qui venit per aquam et sanguinem Iesus Christus. cum vestra sententia coartatus profiteretur se dicere quod ante non dixerat. ut si per inspirationem misericordiae dei ad satisfactio- nem causa perducitur. miror tam absurdam tamque perversam professionem nulla iudicantium increpatione reprehen- sam et sermonem nimis insipientem ita omissum quasi nihil quod offenderet esset auditum. quia catholica ecclesia hac fide vivit. inprudentia hominis inperiti etiam ab hac sensus sui 25 peste purgetur.

Duch daje świadectwo. spostrzegliście. że nasz Pan przed zjednoczeniem składał się z dwóch natur. Dziwię się. co przedtem było mu obce. o krwi Odkupienia i o wodzie chrztu. A kto zwycięża świat jeśli nie ten. lecz w wodzie i we krwi. który duszę swoją położył za owce 57 1 J 1. to okazanie nawróconemu nawet największego miłosierdzia nie będzie rzeczą godną nagany. kiedy mówi się o Duchu uświęcenia. Jeżeli on szczerze i z pożytkiem nad tym bo- leje i uznaje – chociaż późno – że słusznie naraził się na gniew biskupów. abyś dołożył wszelkich starań dla oczyszczenia nieroztropnego i niedouczo- nego umysłu tego człowieka od zarazy podobnych przekonań – gdy sprawa za natchnieniem miłosiernego Boga dojdzie do pomyślnego zakończenia. co błędnie mniemał – dla pełnego zadośćuczynienia – ży- wym głosem i własnoręcznym podpisem potępi. woda i krew. że te trzy rzeczy są jednym i chociaż pozostają odrębne. 1 J 5. Syna Bożego. że oświadczenie tak niedorzeczne i przewrotne nie spotkało się z potępieniem sędziów. upominamy Twoją miłość i zwracamy się do Twojej sumienności. że Jednorodzony Syn Boży miał dwie natury przed wcieleniem i równą niegodziwością utrzymywać. Lecz ponieważ nie chciał zgodzić się na odrzucenie bezbożnego dogmatu. kto wierzy. Umiłowany bracie. które zwyciężyło świat. prawdziwy i dobry Pasterz. że Jezus jest Synem Bo- żym? Jezus Chrystus jest tym. 6. bo Duch jest prawdą. Aby Eutyches nie sądził. 4-8. że on trwa w złej wierze i że godny jest wyroku potępienia. a trzej są jednym”58. nie tylko w wodzie. którzy tak przeszli nad tym bluźnierczym twierdzeniem. Kościół katolicki taką wiarą żyje i taką wiarą wzrasta. odpowiedział w ten spo- sób: «Wyznaję. List papieża Leona do Flawiana 211 „Krew Jezusa. Przecież nasz Pan. Co prawda. przyjmuje się. skoro żadnym waszym wyrokiem nie zostały odrzucone. oczyszcza nas z wszelkiego grzechu”57 i dru- giemu: „Tym właśnie zwycięstwem. że twierdzi to. była w Nim jedna natura. Tymczasem bezbożnością jest mówić. i Ducha. że nie ma człowieczeństwa bez prawdziwej Boskości ani Boskości bez praw- dziwego człowieczeństwa [w Jezusie Chrystusie]. bracia. jakby w nim nie było nic obraża- jącego uszy. Trzej bowiem dają świadectwo: Duch. który przyszedł przez wodę i krew. jak Słowo stało się ciałem59. Podczas badania. 14. że po tym. zaś po zjednoczeniu wyznaję jedną naturę». Oczywiście. jak widać z przebiegu rozprawy. 59 J 1. że jego słowa były słuszne i możliwe do przyję- cia. wierzy. zaczął on już szczęśliwie odcho- dzić od swoich przekonań. gdy przyparty waszym wyrokiem przyznał. 58 Por. jest nasza wia- ra. czego przedtem nie utrzymywał i przyjął do wierzenia to. . pytany przez was Eutyches. jeżeli wszystko. 7. to żadna z nich nie wyłącza się z wzajemnego związku.

conversos autem misericordia non repellat. quibus Dulcitium no- tarium nostrum. cuius nobis fides est probata. 15 20 25 30 35 40 . imitatores nos suae vult esse pietatis. Tunc enim demum fructuosissime fides vera defenditur. sed et filium meum Hilarum diaconum vice nostra direximus. ut peccantes quidem iustitia coerceat. 212 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) mam suam posuit pro ovibus suis60 et qui venit animas hominum salvare. quando etiam a sectatoribus suis opinio 5 falsa damnatur. confidentes affu- 10 turum divinitatis auxilium ut is qui erraverat. Deus te incolumem custodiat. damnata sensus sui pravitate salvetur. non perdere61. Ad omnem vero causam pie ac fideliter exequendam fratres nostros Iulium episcopum et Renatum presbyterum tituli sancti Clementis. sociavimus. frater carrisime.

J 10. 15-17. 11. Ciebie. aby- śmy byli naśladowcami jego miłosierdzia. . aby dusze ludzkie zbawić a nie zgubić61. 61 Por. którego wierność jest wypróbowana. który przyszedł. Dopiero bowiem wtedy obrona prawdziwej wiary jest naprawdę pożyteczna. 4. naszego nota- riusza. który zbłądził. która sprawi. chce. gdy błędne mniemania zostają potępione przez swoich zwolenników. Mk 3. diakona Hilarego. Ufamy w Bożą pomoc. Daliśmy im jako towarzysza Dulcytiusza. Dla przeprowadzenia całej sprawy z pobożnością i wiernością wyprawi- liśmy w naszym zastępstwie braci naszych. Juliusza biskupa i kapłana ko- ścioła pod wezwaniem świętego Klemensa. ale nawróconych miłosierdzie nie odrzuca. 60 Por. Mt 18. 11. J 3. Wprawdzie grzeszących powściąga sprawiedliwość. Renata. List papieża Leona do Flawiana 213 swoje60. niech Bóg zachowa w bezpiecznej opiece. Bracie Najdroższy. zostanie ocalony od potępionej przewrotności swoich przekonań. 15. że ten. a także syna mego.

<@H 15 J@Ø •<2DTB\<@L (X<@LH JÎ< .(V80 6"Â @Æ6@L:. BF"< :¥< J@Ø R.−8@< •<XFJ0F. :0*X<" BDÎH JÎ< B80F\@< *4"NT<.\"H.\6<LF2"4 6ZDL(:".<46¬ Fb<@*@H º 6"J 2.\.ÛF. Sancta et magna et universalis synodus quae per gratiam Dei et prae- cepta piissimorum et christianissimorum imperatorum nostrorum Valentiniani et Marciani augustorum congregata est in Chalcedona metropoli provinciae Bithyniorum in ecclesia sanctae et victricis martyris Euphemiae.\"H ¦B4NL`:.ÆDZ<0< 10 J¬< ¦:¬< •N\0:4 ß:Ã<»62. 3. ? *¬ 6"Â B.FB`J@L OD4FJ@Ø ¦<. •88z ¦B\F0H JÎ J−H •802.{? 6bD4@H º:ä< 6"Â FTJ¬D Ò OD4FJÎH J−H B\FJ. J−H PVD4J@H J@Ø BV<JT< º:ä< *."<\T< Ò B@<0DÎH J@ÃH J−H .ÛF. J ßB@J. sed ut pariter veritatis ostenderent praedicationem.. 214 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) ~?D@H B\FJ. .\F"F2"4 8b:0<.J"(:X<".FJVJT< 6"Â N48@PD\FJT< ß:ä< $"F48XT< 5 ?Û"8. z+B.{/ (\" 6"Â :. Dominus noster et salvator Iesus Christus notitiam fidei discipulis suis firmans dixit: pacem meam do vobis.<.4< 20 $8"FJZ:"F4<.4. 30 2.$.$− J@ØJ@< 6"Â B4FJ`J"J@< BDÎH .ÃF" ¦< J± O"860*@<XT< :0JD@B`8.@Ø PVD4< 6"Â 2XFB4F:" Jä< .Ã< ¦< J@ÃH *`(:"J4 J−H .LD\F6T< •. ut nullus dissonet a proximo circa dogmata pietatis.<@H FBXD:"F4636"\ J4 6"4<Î< 6"J J−H •802. *4 J@ØJ@ FL<Z2TH Ò *. òFJ.6V8.FB`J0H BD@<@@b:.\"H "ÛJ¬< 6"J"B4"\<. providens humano generi piissimum hunc et fide- lissimum ad aemulationem erexit imperatorem et undique sacerdotii praesides ad se convocavit ut gratia domini omnium nostrum Christi operante omnem quidem mendacii a Christi ovibus pestilentiam removant.DTFb<0H BDÎH ©"LJÎ< •DP0(@×H FL<. Quia vero non desinit per zizania sua diabolus contra semina pietatis insurgere63 et semper aliquid novum contra veritatem invenire.$"4ä< §N0q «+ÆDZ<0< J¬< ¦:¬< *\*T:4 ß:Ã<. 6@4<± RZNå J J−H B8V<0H DEFINITIO FIDEI 25 1. floribus autem verita- tis eas pinguescere faciant.B@4Z6":. propter 35 hoc Dominus.\"H ¦B4*. ut consuevit. Quod et perfecimus communi iudicio dogmata 40 expellentes erroris et inerrabilem patrum renovavimus fidem.$.$. 3.\"H ¦N.TH J¬< (<äF4< J@ÃH :"20J"ÃH $.<J4<4"<@Ø 6"Â 9"D64"<@Ø "Û(@bFJT< FL<"P2.4*¬ *¥ @Û B"b. J@ÃH *¥ J−H •802.ÛF. symbolum tre- . $"F48X" 6"Â J@×H B"<J"P± J−H Ê.D(@bF0H. pacem meam relinquo vobis 62.<.4 J−H #42L<ä< ¦B"DP\"H ¦< Jè :"DJLD\å J−H (\"H 6"Â 6"884<\6@L :VDJLD@H +ÛN0:\"H òD4F. 2. òFJ.TH 1. haec definivit quae subter scripta sunt.b*@LH Jä< J@Ø OD4FJ@Ø BD@$VJT< •B@F.J"4 *4 Jä< ©"LJ@Ø .ÛF.F.

ogła- szając wszystkim Symbol trzystu osiemnastu [Ojców z Nicei] i zapisaliśmy 62 J 14. pokój mój zostawiam wam”62. wielki i ekumeniczny synod dzięki łasce Bożej i z woli najpo- bożniejszych i miłujących chrześcijaństwo władców. odnowiliśmy prawdziwą Wiarę Ojców. . aby nikt nie różnił się od swego bliźniego pod względem dogmatów religii i aby jednakowo brzmiało głoszenie prawdy. aby umocnić znajomość wiary u swo- ich uczniów. owczarnia Chrystusowa została uwolniona od całej zarazy kłamstwa. Ale Nikczem- ny nie zaprzestaje psuć nasion pobożności swoim kąkolem63i ciągle wynaj- duje coś nowego przeciwko prawdzie. Święty. co następuje: 2. Pan nasz i Zbawiciel Chrystus. a karmiła się zalążkami prawdy. jak zawsze to czyni. 27. Augustów Walentyniana i Marcjana. Mt 13. powiedział: „Pokój mój daję wam. aby przez działanie łaski Chrystusa. objawił swoją Opatrzność nad rodzajem ludzkim i wzbudził religijny zapał w pobożnym i najwierniejszym imperatorze oraz zwołał do siebie zewsząd zwierzchników stanu kapłańskiego. 3. To uczyniliśmy: wspólną uchwa- łą odrzuciliśmy błędne dogmaty. Pana nas wszystkich. ustalił. 63 Por. ponieważ chciał. w kościele świętej i zwycięskiej męczennicy Eufemii. zgromadzony w Chalcedonie. 215 DEFINICJA WIARY 1. Przeto Pan. mieście metropolitalnym prowin- cji Bitynii. 25.

4 :¥< @Þ< . qui postea in magna Constantinopoli congregati sunt centum qu- inquaginta et eandem fidem ipsi quoque confirmaverunt.TH J¬< §62.F@< BV8"4 (.FJÃ<@H Ò J−H {CT:"\T< 6"Â 5bD488@H Ò J−H z!8. }/D6.H 6"Â º:. Symbolum trecentorum decem et octo patrum qui in Nicaea65. 6D"J. 6. de Patre enim et Filio et .8− J−H .F4< Jä< J40r. 5.<@4 B\FJ4<.F4< :¥< Jä< J`J. (\T< B"JXDT< ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8. JÎ Jä< J40r. cuius praesides fuerunt sanctissimae memoriae Caelestinus Romanorum et Cyrillus Alexandri- 30 norum64. 4. $. J¬< *¥ •B8"<− Jä< B"JXDT< •<"<.J J"ØJ" ¦< J± :. Definimus igitur ordinem et omnes formulas custodientes quae de fide sunt constitutae.H *`(:"J".4 FL<.(.$.TH.<@:X<@L $"F48XTH FL<"P2X<JT<.:`<. et nos. @ËBXD .\"H PVD4J@H Fb:$@8@<q centorum decem et octo omnibus praedicantes et eos ut proprios patres esse 25 ascribimus.Ã< *¥ 6"Â J B"D Jä< D<r. Sufficeret quidem ad plenam cognitionem pietatis et confirmationem 40 sapiens hoc et salutare divinae gratiae symbolum.TFV:.H 5 D<r. (\T< 6"Â :"6"D\T< B"JXDT< Jä< ¦< .\@LH J@×H J@ØJ@ J−H .ÛF.$"\TF4< JÎ F@NÎ< 6"Â FTJZD4@< J@ØJ@ J−H 2.8.H @Ê (4fJ"J@4 J¬< :<Z:0< 5.TH B"<J"H JbB@LH NL8VJJ@<J.<@4 B\FJ4<.>"<*DXT<64¦Jb(P"<@<.$"\TF4< *¥ J−H "ÛJ−H 15 6"2@846−H 6"Â •B@FJ@846−H º:ä< B\FJ.@:.:" *.4 FL<"P2X<JT<66. BD@8V:B.8VF"<J.4< 10 :¥< J−H ÏD2−H 6"Â •:T:ZJ@L B\FJ.H 6"Â ñH @Æ6.$@ØH :<Z:0H 5T<FJ"<J\<@L J@Ø (.4 ÒD4F2X<J" BDÎH •<"\D.ÛF.< J@\<L< J¬< JV>4< 6"Â J@×H B.(V8® 5T<FJ"<J4<@LB`8.<@4.82`<J.ÆH ¦<J.>":X<@LH B"JXD"H ¦B4(D"RV:. Et idem centum quinquaginta sanctorum patrum qui Constantinopolim con- gregati sunt66.T<. 6"Â 20 $. 6. (\T< B"JXDT< Jä< 5T<FJ"<J4<@LB`8. IÎ Fb:$@8@< Jä< ¦< . 4. NL. {?D\. praefulgere quidem rectae et immaculatae fidei expositionem sancto- rum et beatissimorum trecentorum decem et octo patrum qui in Nicaeam tem- poribus piae memoriae Constantini imperatoris congregati sunt.ÆF4< @Ê :.$. a synodo quondam in Epheso facta. 216 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) •B. B"JXDT<65.\"H JÎ Fb<2. 5.\"H ¦B\(<TF\< J.46"\‘ ¦BÂ J@Ø J−H .DÂ J−H B\FJ. 6"Â "ÛJ@Â J¬< "ÛJ¬< ¦B4FND"(4FV:. Fb:$@8@< J@ÃH BF4 60Db>"<J.46"\‘ J40r.ÃH J−H 6"Jz }+N.<0:X<0H (\"H FL<`*@L.ÛF.4Fä< "ÊDXF. 5"Â JÎ "ÛJÎ Jä< D<r. servari autem et ea quae in Constantinopolim a sanctis centum quinquaginta patribus decreta sunt ad expellendas quidem omnes germinantes haereses et ad confirmationem 35 eiusdem catholicae et apostolicae nostrae fidei. ½H º(.

«Trzystu osiemnastu» – zob. biskup Rzymu i Cyryl. Wyznanie wiary. 66 Zob. tamże. Definicja wiary 217 jako naszych Ojców tych. Uznaliśmy również. Symbol stu pięćdziesięciu świętych Ojców zebranych w Konstantyno- polu66. Postanowili- śmy obecnie. 65 Zob. 4. pobożnej pamięci Kon- stantyn. że nadal ma jaśnieć wykład prawdziwej i nienagannej Wiary. 6. że nadal pozostają w mocy uchwały stu pięć- dziesięciu świętych Ojców. Zachowujemy postanowienia oraz wszystkie zasady wiary przyjęte niegdyś przez święty synod w Efezie. Wyznanie wiary. którzy później zebrali się w wielkim Konstantynopolu i po- twierdzili tą samą Wiarę. 5. to znaczy stu pięćdziesięciu. któremu przewodniczyli. podjęte w Konstantynopolu dla obalenia krze- wiących się wówczas herezji i dla umocnienia naszej wiary katolickiej i apo- stolskiej. Ten mądry i zbawienny Symbol Bożej łaski wystarczyłby do pełnej znajomości i umocnienia wiary. powyżej Sobór Konstantynopolitański I. biskup Aleksandrii64. Symbol trzystu osiemnastu Ojców z Nicei65. powyżej Sobór Nicejski I. przypis 1. . najświętszej pamięci Celestyn. którzy uznali to święte zgromadzenie. naucza bowiem w sposób doskonały o Oj- 64 W rzeczywistości przewodniczył Cyryl podając się za delegata biskupa Rzy- mu. których zgromadził tam ówczesny cesarz. sformułowany przez trzystu osiemnastu świętych i błogosławionych Ojców w Nicei.

P@:X<@4H B"D\FJ0F4<.L@bF0H B`8.Hq Spiritu sancto perfectionem docet et Domini inhumanationem fideliter acci- 25 pientibus repraesentat.b:"J@H "ÛJä< §<<@4"< 6"J Jä< J−< "ÛJ@Ø 20 *.<.b:"J@H ¦6*4*VF6.ÆFV(@<J.\D.H JÎ 5 6ZDL(:" *4 Jä< @Æ6.<46¬ Fb<@*@H. @ÛP òH J4 8. 6"Â *4 :¥< J@×H Jè 15 B<.z!88z ¦B.\"H •2.4@< 6"Â J@Ø 6LD\@L J¬< ¦<"<2DfB0F4< J@ÃH B4FJäH *.4< •B"D. Sed quoniam hi qui veritatis reprobare praedicationem conantur. (\T< B"JXDT< J¬< B\FJ4< :X<.b:"J4 Jè (\å :"P@:X<@LH J¬< PD`<@4H àFJ. @Ì :¥< JÎ J−H *4z º:H J@Ø 6LD\@L @Æ6@<@:\"H :LFJZD4@< B"D"N2. 8.4*ZB. •88 J¬< B.\T< "ÊDXF. @Ì *¥ Fb(PLF4< 6"Â 6DF4< .D @Ê J−H •802.J.H 6"Â :\"< . (D J@Ø B"JDÎH 6"Â J@Ø LÊ@Ø 6"Â J@Ø (\@L B<. sed de sancto Spiritu intellectum eorum contra illos 40 qui dominationem eius respuere temptaverunt.Ã< ¦B4P. inferentes.FB@J. scripturarum testimoniis decla- .(P.4D@Ø<J.DÂ J@Ø (\@L B<. et hi quidem mysterium dispensationis Domini quae propter nos facta est.b:"J@H @ÛF\"H B"D"*@2.ÃB@< J@ÃH BD@8"$@ØF4< ¦B. òD4F. *4 J@ØJ@ BF"< "ÛJ@ÃH •B@68.T< JH 6"4<@NT<\"H •BXJ.4< J@8:ZF"<J. 7.\"< NbF4< J± FL(PbF.\"< •2. 8. 218 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) B. quam illi omnibus notam fecerunt non quasi quod aliquid deesset antecedentibus.4DT:X<T< (D"N46"ÃH :"DJLD\"4H JD"<fF"<J.<@ØH 10 J¬< 2.4 JÎ JX8.D\ J.H 6"Â B"20J¬< J@Ø :@<@(. BD@0(@L:X<TH Jä< J40r.4FV(@<J.É<"4 NbF4< J−H F"D6ÎH 6"Â J−H 2.D"J. JÎ J@Ø 60Db(:"J@H – <T2.`J0J@H •<@ZJTH •<"B8VJJ@<J.H 6"Â J¬< 2.Ã<@4 BF4< ¦(<fD4F"<.TH D<r.D@< B"D Jä< ¦BÂ J−H $"F48. FL<.(V80 6"Â @Æ6@L:.L`:.ÃF"< *4*"F6"8\"< 6LD@Ã.ÃF"4 6"J J−H •802. ¼< ¦6. et doctrinam con- firmat quae de substantia Spiritus sancti a patribus centum quinquaginta po- stea congregatis in regia civitate tradita est propter illos qui Spiritui sancto repugnabant.@J`6@H ¦BÂ J−H B"D2X<@L NT<¬< •B"D<@b:. per pro- prias haereses novas voces genuerunt.Ã< B. alii autem confusionem et tempe- 30 ramentum introducentes et unam naturam esse carnis et divinitatis stulte confingentes et passibilem Unigeniti divinam naturam per confusionem prodigio- se dicentes.82`<JT< B"JXDT< B. corrumpere praesumentes et vocem dene- gantes qua theotocos de Virgine praedicatur.\D0J@<q 9.<@4.6@<.J. 7.\"H :0P"<¬< $@L8@:X<0 º B"D@ØF" <Ø< "àJ0 (\" 6"Â :.<@4.H. propter hoc illis omnem machinationem contra veritatem volens claudere praesens nunc sancta et magna et universalis synodus praedicatio- nem hanc ab initio inmobilem docens decrevit ante omnia fidem inrecusabilem 35 permanere trecentorum decem et octo sanctorum patrum 9.DÂ J−H J@Ø B<.< •FV8.LJ@< ¦6*4*VF6@LF".4 J.

wielki i ekumeniczny synod. pragnąc odciąć się od wszyst- kich knowań tamtych ludzi. że przez owo «po- mieszanie» boska natura Jednorodzonego podlega cierpieniu. W swo- im nauczaniu o Duchu Świętym dawali wyjaśnienie. którzy próbowali odrzucać . 9. że jest jedna natura ciała i Boskości oraz utrzymują rzecz absurdalną. mianowicie. i nie zgadzają się nazy- wać Dziewicę Bogarodzicą. Definicja wiary 219 cu. Zebrali się oni w cesarskim mieście z powodu powstania here- zji [pneumatomachów] walczących przeciwko Duchowi Świętemu. że Pan stał się człowiekiem. że Wiara trzystu osiem- nastu świętych Ojców ma pozostać niezmieniona. Jedni ośmielają się fałszować tajem- nicę Pańskiej ekonomii zbawienia. zarządził przede wszystkim. 8. głoszący od początku tę samą naukę. Synu i Duchu Świętym i wykazuje przyjmującym to z wiarą. przyjętej dla nas. skierowanych przeciwko prawdzie. Z tego powo- du obecny święty. chcieli jedynie jasno przedstawić swój sposób pojmowania Go. Drudzy zaś wprowadzają [terminy]: «pomiesza- nie» i «zmieszanie». wyobrażając sobie bezrozumnie. Lecz niektórzy próbują odrzucać tak obwieszczoną prawdę i w swoich herezjach tworzą nowe sformułowania. tak jakby brakowało czegoś nauce poprzedników. nie wprowadzając do niej niczego nowego. Potwierdza jako obo- wiązującą naukę o istocie Ducha Świętego. którą podało później stu pięćdzie- sięciu Ojców. 7. opierając się na świa- dectwie Pisma świętego i przeciwstawić się tym.

4D@Ø<J"H :LFJZD4@< 6"Â R48Î< –<2DTB@< .4< ¦B4P.FJ@D\@L ND.ÃJ"4 FL88`(@L.<@$8"$. anathematizat.TH NbF. interpretationem vero eorum qui salutaris sym- boli mentem pio zelo nosse desiderant.Ã .<@:X<@L B@4:X<@H FL<@*46H ¦B4FJ@8H BDÎH JÎ< 5 ..4< J@8:ä<J"H J¬< 2.`J0J" J@Ø Jä< Ê. ©D:0<. 6"Â J@ÃH ¦BÂ Jä< *b@ NbF. 20 6"Â J@×H *b@ :¥< BDÎ J−H ©<fF.\"H.4.T< J@Ø OD4FJ@Ø 6DF4< ´ Fb(PLF4< ¦B4<@@ØF4< •<2\FJ"J"4 6"Â J@×H @ÛDV<4@< ´ ©JXD"H J4<ÎH ßBVDP. (D . ad confirmationem recto- rutn dogmatum.<@ØH 8X(.P2X<J" 9"D\"H •<"4*äH 80Då*@Ø<J"H JH J@Ø :"6"D4@Ø 5LD\88@L J@Ø J−H z!8.Æ6`JTH FL<ZD:@F. *¬ J± J@Ø :..:"J\. Propter illos autem qui dispensationis corrumpere conantur myste- rium et purum hominem esse illum genitum ex sancta virgine Maria impuden- 25 ter delirant.DXT< •BT2.8"b<. a sacro coetu expellit et his qui in duabus naturis Christi tempera- mentum aut confusionem exquirunt.J J¬< ª<TF4< •<"B8VJJ@<J"H •<"2.(V8@L AXJD@L Ò:@8@(\‘ FL:$"\<@LF"< 706"Â 6@4<Z< J4<" FJZ80< ßBVDP@LF"<.F$LJXD"H {Cf:0H BD@X*D@L J@Ø :"6"D4TJVJ@L 6"Â (4TJVJ@L •DP4.\D.ÃF"< "ÛJè J@Ø *@b8@L :@DN¬<71 B"D"B"\@<J"H ¦>. 220 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) 10. His namque qui in duos filios dispensationis divinae myste- 35 rium discerpere nituntur.(\FJ0H 6"Â BD.ÛF. 6"J Jä< 6"6@*@>@b<JT< . ut dementes abigit et qui duas quidem ante unitionem naturas Domini fabulantur.Z8å J@Ø FTJ0D\@L FL:$`8@L B@2@b<JT< J¬< §<<@4"<. epistulas synodicas beati Cyrilli quondam Alexandrinae ecclesiae praesulis ad Nestorium67 et ad orientales68 congrue habentes suscepit ad co- nvincendas Nestorii vesanias.(P@< :¥< J−H .ÆH §8.B\F6@B@< M8"$4"<Î< ¦Bz •<"4DXF..ÆH LÊä< *LV*" JÎ J−H @Æ6@<@:\"H *4"FB< 15 ¦B4P. :\"< *¥ :. "ÍH 6"Â J¬< ¦B4FJ@8¬< J@Ø J−H :. Quibus etiam epistulam maximae et senioris urbis Romae praesulis beatissimi et sanctissimi archiepiscopi Leonis 30 quae scripta est ad sanctae memoriae archiepiscopum Flavianum69 ad peri- mendam Eutychis malam intellegentiam.ÃF"< 10 BDÎH JÎ< ¦< (\@4H •DP4.4 J−H +ÛJLP@ØH 6"6@<@\"H 69. I@ÃH J.4.$"\TF4<. 10. J. BDÎH J¬< Jä< ÏD2ä< *@(:VJT< $.É<"4 JÎ< ¦6 J−H (\"H B"D2X<@L J. rantes.b@<J"H.4D@ØF4 :LFJZD4@< B"D"JVJJ.J"4 6"Â J@×H B"20J¬< J@Ø :@<@(.4< @ÛF\"H J¬< ¦> º:ä< 80N2.4H J@Ø 6LD\@L :L2. 40 unam vero post unitionem confingunt.>"<*DXT< ¦6680F\"H (. *4 *¥ J@×H JÎ J−H @Æ6@<@:\"H B"D"N2. .B4F6`B@L 7X@<J@H. obsistit et illos qui passibilem deitatem Unigeniti ausi sunt dicere. J¬< (D"N. consequentissime coaptavit utpote et magni illius Petri confessioni congruentem70 et communem quandam colum- nam nobis adversum prava dogmata exsistentem.$.FJ`D4@<67 6"Â BDÎH J@×H J−H z!<"J@8−H68D:@*\"H @ÜF"H ¦*X>"J@ . resistit et eos qui caelestem aut alterius alicuius esse substantiae dicunt quam ex nobis assumpsit servi formam71.\"< *¥ Jä< .

. do Nestoriusza67 i do innych biskupów Wscho- du68. Święty synod sprzeciwia się tym. którzy ośmielają się twierdzić. a po zjednoczeniu tylko jedna. 70 Zapewne aluzja do Mt 16. Zawierają one argumenty odpowiednie do zbicia szaleńczych wymy- słów Nestoriusza. a także wytłumaczenie dla tych. arcybiskupa Flawiana69. wzięta przez Chrystusa od nas. którzy próbują znieważać tajemnicę ekonomii zbawienia i bezwstydnie plotą niedorzeczności. którzy mówią niedorzeczności. 71 Por. Zgodny jest z wyznaniem wiary wielkiego Piotra70 i stanowi dla nas wszystkich zasadniczą kolumnę przeciwko naukom heretyckim i dla umocnienia dogmatów prawdziwej religii. który został zrodzony ze świętej Dziewicy Maryi był tylko człowiekiem. jest natury niebiańskiej albo jeszcze innej. którzy z pobożnością i gor- liwością pragną poznać prawdziwy sens zbawiennego symbolu. powyżej List papieża Leona do Flawiana przypisy 44 i 45. zwierzchnika Kościoła aleksandryjskiego. jakoby przed zjednoczeniem były w Panu dwie natury. zob. List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju. którzy próbują dzielić tajemnicę ekonomii zbawienia na dwóch Synów. arcybiskupa największego i najstarszego miasta Rzymu. napisa- ny do świętej pamięci. [obecne zgroma- dzenie] uznaje za swoje listy synodalne błogosławionego Cyryla. jakoby ten. powyżej SOBÓR EFESKI. 68 Zob. 10. że postać sługi71. Flp 2. celem odrzucenia błędnej na- uki Eutychesa. Wypędza tych. Drugi list Cyryla do Nestoriusza. wyklu- cza ze świętych zgromadzeń tych. powyżej SOBÓR EFESKI. Wyłącza w końcu tych. powyżej: List papieża Leona do Flawiana. 69 Zob. 7. którzy wymyślili bajkę. przeciwstawia się tym. Definicja wiary 221 jego panowanie. Do tych pism z słusznych powodów dodany został list błogosławionego i wielce świątobli- wego Leona. 16. twierdząc. że Boskość Jednorodzonego podlega cierpieniu. Z powodu zaś tych. 67 Zob. którzy wymyślają pomieszanie lub zmieszanie dwóch natur w Chrystusie.

in duabus naturis inconfu- se.Î< 8`(@< 6bD4@< z30F@Ø< OD4FJ`<.Dä< JÎ< "ÛJÎ< *4z º:H 6"Â *4 J¬< º:. 12. ¦Bz ¦FPVJT< *¥ Jä< º:. unum eundemque Christum Filium dominum unigenitum.\"H J. in novissimis autem diebus eundem propter nos et propter salu- 30 tem nostram ex Maria virgine Dei genetrice secundum humanitatem.P@bF0H. ante saecula quidem de Patre genitum secun- dum deitatem.4@< JÎ< "ÛJÎ< ¦< •<2DTB`J0J4.Î< •802äH 6"Â –<2DTB@< •802äH JÎ< "ÛJÎ<. 6"Â ¦::.Ã< LÊÎ< JÎ< 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< OD4FJÎ< FL:Nf<TH B"<J.B"\*.T< *4"N@DH •<®D0:X<0H *4 J¬< ª<TF4<.@J`6@L 6"J 10 J¬< •<2DTB`J0J" ª<" 6"Â JÎ< "ÛJÎ< OD4FJÎ< LÊÎ< 6bD4@< :@<@(.<Â ¦>.D –<T2.<@<72.D4. indivise. eundem perfectum in humanitate.H ¦6*4*VF6@:. Ò:@@bF4@< Jè B"JDÂ 6"J J¬< 2.< @Ê BD@N−J"4 B. 6"2VB.<− 2.ÆH *b@ BD`FTB" 15 :.\"H B"Dz 20 º:ä< *4"JLBT2X<JT<. òD4F.<<02X<J" 6"J J¬< 2.4< ´ FL<J42X<"4.Ã<"4 BD@NXD.<46¬ Fb<@*@H ©JXD"< B\FJ4< :0*. His igitur cum omni undique scrupulositate et diligentia a nobis dispositis definivit sancta et universalis synodus alteram fidem nulli licere proferre vel 40 conscribere aut conponere aut sentire aut docere aliter. 222 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) 11.<@4 J@\<L< J@ÃH (\@4H B"JDVF4<.`:.TH 6"Â .< º (\" 6"Â @Æ6@L:. 2. Fb:$@8@<. @Û*":@Ø J−H Jä< NbF. •88z ª<" 6"Â JÎ< "ÛJÎ< LÊÎ< :@<@(. Få. @Û6 . 6"Â "ÛJÎH º:H z30F@ØH OD4FJÎH ¦>. per omnia nobis similem absque peccato. eos autem qui ausi sunt . Sequentes igitur sanctos patres unum eundemque confiteri Filium do- minum nostrum Iesum Christum consonanter omnes docemus eundem per- 25 fectum in deitate. JX8. ¦6 RLP−H 5 8@(46−H 6"Â Ff:"J@H.4< ´ (@Ø< FL((DVN.`J0J" 6"Â Ò:@@bF4@< º:Ã< JÎ< "ÛJÎ< 6"J J¬< •<2DTB`J0J". consubstantialem Patri secundum deitatem et consubstantialem nobis eundem secundum humanitatem.J BVF0H •6D4$. sicut ante prophetae de eo et ipse nos Iesus Christus erudivit et patrum nobis symbolum tradidit. 12. nusquam sublata dif- ferentia naturarum propter unitionem magisque salva proprietate utriusque na- turae et in unam personam atque subsistentiam concurrente.JXD"< FTJ0D\"< ¦6 9"D\"H J−H B"D2X<@L J−H 2.`J0J". •JDXBJTH.DÂ "ÛJ@Ø. ¦< *b@ NbF.`J0J4 6"Â JX8. immutabiliter.@:X<@L ´ *4"4D@L:X<@L. 6"Â JÎ Jä< B"JXDT< º:Ã< B"D"*X*T6. non in duas per- 35 sonas partitum sive divisum. •*4"4DXJTH.<.4@< JÎ< "ÛJÎ< ¦< 2. 6"J BV<J" Ó:@4@< º:Ã< PTDÂH :"DJ\"H. BDÎ "Æf<T< :¥< ¦6 J@Ø B"JDÎH (. {+B`:. I@bJT< J@\<L< :.ÆH «< BD`FTB@< 6"Â :\"< ßB`FJ"F4< FL<JD. ª<" 6"Â JÎ< "ÛJÎ< Ò:@8@(.8.LF.F4< •FL(PbJTH. •PTD\FJTH (<TD4.<−.@:X<0H *¥ :88@< J−H Æ*4`J0J@H ©6"JXD"H NbF. ´ 11.<. Deum vere et hominem vere eundem ex anima rationali et corpore. sed unum et eundem Filium unigenitum Deum Verbum dominum Iesum Christum. inseparabiliter agnoscendum72.

Matki Bożej» nie należy rozumieć w sensie ograniczającym macierzyństwo Maryi – zob.. należy wyznawać w dwóch naturach: bez zmieszania. które się spotkały. Syna Jednorodzonego. Określenie ostatnie wskazuje. o czym sam Jezus Chrystus nas pouczył i co przekazał nam Symbol Ojców. przed wiekami zrodzony z Ojca co do Boskości. należy wyznawać w dwóch (¦<. bez podzielenia i bez rozłączania72. poniżej Sobór Konstantynopolitański II. Rozporządziliśmy to z całą starannością i dokładnością. ostatnie zaś dwa – przeciwko tendencjom ne- storiańskim. 12. że zjednoczenie to nigdy nie ustanie. ex) natur. to znaczy. Zgodnie ze świętymi Ojcami. Pan nasz Jezus Chrystus. ponieważ jeden i ten sam jest Syn. 15. bez podzielenia i bez rozłączania» trzeba zwrócić uwa- gę na cztery określenia opisujące zjednoczenie integralnych i doskonałych natur w jednej osobie Chrystusa. d) Stwierdzenie. Definicja wiary 223 11. Nigdy nie zani- kła różnica natur przez ich zjednoczenie. któ- 72 a) „We wszystkim podobny oprócz grzechu” – Hbr 4. że natury w Chrystusie po zjednoczeniu są nie do rozłączenia. Jednorodzony.. gdzie zostaje odrzucona interpretacja nestoriańska zacytowanych tutaj przez nas słów. 6 pierwszy akapit oraz poniżej Sobór Konstantynopolitański II. Wszystkie cztery są negatywne. Jednego i tego samego Chrystusa Pana. Bóg. ale po zjednoczeniu istniejącym już nie w dwóch a w jednej naturze (zob. Pierwsze dwa skierowane są przeciwko ra- dykalnym tendencjom monofizytów. in) natu- rach» zapewne przeciwstawia się poglądom Eutychesa głoszącego pochodzenie Chrys- tusa z dwóch (¦6. Sprzeciwia się . że «Chrystusa Pana. co niegdyś głosili o Nim Prorocy. wszyscy jednomyślnie uczymy wyzna- wać. Hbr 1. że «Chrystusa Pana. e) W stwierdzeniu. Co się tyczy tych. w ostat- nich czasach narodził się co do człowieczeństwa z Maryi Dziewicy.. Słowo i Pan Jezus Chrystus. aby utworzyć jedną osobę i jedną hipo- stazę. bez zmiany. c) Wyrażenia «narodził się co do człowieczeństwa z Maryi Dziewicy. że jest jeden i ten sam Syn. powyżej List Leona do Flawiana. 2. „we wszystkim nam podobny oprócz grzechu”. myśleć lub innych nauczać. bez zmiany. spisywać. 6. przeto świę- ty i ekumeniczny synod określił. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom». że nie wolno nikomu innej Wiary głosić. dla nas i dla naszego zbawienia. zgodnie z tym. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom». Matki Bożej. b) w ostatnich cza- sach – por.. doskonały w Bó- stwie i doskonały w człowieczeństwie. 7-8). Nie wolno dzielić Go na dwie osoby ani rozróżniać w Nim dwóch osób. prawdziwy Bóg i prawdziwy czło- wiek. złożony z duszy rozumnej i ciała. ale zostały zachowane cechy wła- ściwe obu natur. współistotny Ojcu co do Bóstwa i współistotny nam co do człowieczeństwa. należy wyznawać w dwóch naturach: bez zmieszania. przez co zostaje po- dkreślona tajemnica tego zjednoczenia. formułować.

. hos. ´ B"D"*4*`<"4 ªJ. anathematizari73a. •<"2.4< .<. si episcopi fuerint aut clerici.F$bJ.F2"473a.Ã@< $"2:`<q 6"Â Ò P.4D@J@<ZF@4 ¦BÂ PDZ:"F4< ¦B\F6@B@< ´ PTD.4D@J@<\"< B@4ZF@4J@ 6"Â .É. si vero monachi aut laici fuerint.\"<.?. A.:"J\. Ut sanctorum patrum regulae inlibate serventur Regulas sanctorum patrum per singula nunc usque concilia constitutas pro- prium robur obtinere decrevimus.B\F6@B@<74 ´ BD. Ut nullus episcopus per pecunias ordinetur73b 35 Si quis episcopus ob pecuniam fecerit ordinationem et sub pretio redegerit gratiam. 30 CANONES I.4D@J@<@b:. •88@JD\@LH .LXJT . 6"Â P.DÂ J@Ø :¬ *.4< ©JXDTHq J@×H *¥ J@8:ä<J"H ´ FL<J42X<"4 B\FJ4< ©JXD"< ´ (@Ø< BD@6@:\.bJTH NL8VJJ. 224 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) ND@<.(P2.4<.ÂH 64<*L<.4"<75 @Æ6. ordinaveritque per pecunias episcopum [74] aut presbyterum seu diaconum vel quemlibet ex his. alienos esse episcopos ab episcopatu et clericos a clero.4DZF"H ¦8.+E 10 !. ´ BD@$V8@4J@ ¦BÂ PDZ:"F4< @Æ6@<`:@< ´ §6*46@< ´ B"D":@<VD4@< ´ Ó8TH J4< J@Ø 6"<`<@H *4z 20 "ÆFPD@6XD*.Æ *¥ :@<V.@<J.D@< ´ *4V6@<@< ´ ªJ.H ´ 8"^6@Â .Ã<73b 15 +Ç J4H ¦B\F6@B@H ¦BÂ PDZ:"F4 P. Ò J@ØJ@ ¦B4P. qui subiectus est regulae.DÂ J@Ø ©6VFJ0H FL<`*@L J@×H 6"<`<"H •B"D"F"8. et qui ordina- . A.ÆH ¦B\(<TF4< J−H •802. qui connumerantur in clero.. proprii gradus periculo subiacebit.4< ´ *4*VF6. II.<.Ã< ¦*46"4fF":.\"H ¦> ©880<4F:@Ø ´ ¦> Æ@L*"^F:@Ø ´ (@Ø< ¦> "ÊDXF.D`< J4<" Jä< ¦< Jè 68ZDå 6"J"D42:@L:X<T<. 5!.< 5 ¦B\F6@B@4 ´ 680D46@\.É. quae non potest venundari.Ã< ¦BÂ PDZ:"F4 P.Æ :¥< .É<"4 J@ØH ¦B4F6`B@LH J−H ¦B4F6@B−H 6"Â J@×H 680D46@×H J@Ø 68ZD@Lq . pro suo turpissimi lucri75 commodo: is.Ã< ´ *4*VF6.ÆH BDF4< 6"J"(V(@4 J¬< –BD"J@< PVD4<. J@bJ@LH .4D@J@<.F2"4 I@×H B"D Jä< (\T< B"JXDT< 6"2z ©6VFJ0< Fb<@*@< –PD4 J@Ø <Ø< ¦6J.ÆH JÎ< @Æ6.<@H :0*¥< ¦6 J−H 6"Jz aut conponere fidem alteram aut certe proferre aut docere aut tradere alterum 25 symbolum volentibus vel ex gentilitate ad agnitionem veritatis vel ex Iudaeis vel ex haeresi quacumque converti. cui hoc 40 adtemptanti probatum fuerit.TH @Ê"F*0B@J@Ø<.2X<J"H 6"<`<"H 6D"J. #. aut promoverit per pecunias dispensatorem aut defensorem vel quemqu- am.D@< Fb:$@8@< J@ÃH ¦2X8@LF4< ¦B4FJDXN.

74 Biskup «wiejski». 75 Por. 12 (CSP 135). ¦B. Mariusz Wiktoryn – człowiek i jego dzieło. Przy okazji warto dodać. adwokata. O naturze człowieka. 73a Zob. por. odnosi to do sposobu zjednoczenia natury ludzkiej i boskiej w Chrystusie. II. winny zachować moc prawa. np.4*¬ 6"Â 6"2"DäH BVF0H •88@4fF. Tt 1. 1 P 5. duchownych ze stanu duchownego. BDÎH Jè :X<. 6. kuratora czy kogokolwiek. W wersji łacińskiej wyraz ten został tutaj pominięty. jeśli za pieniądze konsekruje biskupa lub chorepiskopa74 lub prezbitera. kan. to nie będzie ono tendencjom chrystologicznym wprawdzie monopersonalistycznym. BARON. powyżej Sobór Nicejski I. Nemezjusz z Emezy powołując się tu na drugą księgę Eb::46J" . kan. Sobór Efeski. Co do wyświęconego w ten sposób.JV$80J@H. Marcelego z Ancyry. że dwa pierwsze określenia odnosił do zjednoczenia natur w Chrystusie już na początku IV wieku Nemezjusz z Emezy. 73b Por.TH •:XJ@P`H ¦FJ4.0JZ:"J" Porfiriusza. judaizmu czy jakiejkolwiek innej herezji nawrócić się ku prawdziwemu poznaniu – jeśli są biskupami albo duchownymi. 90 (CPG 175-178). Zob. albo jeśli z chęci brudnego zysku75 mianuje za zapłatą administratora. 3: 6"Â :X<. VII. KANONY I. należy ich wykluczyć: biskupów z episkopatu. kan. 601B). @Û FL:BVFPT<. Nie wolno udzielać święceń za pieniądze73b Jeżeli biskup udziela święceń za pieniądze i czyni przedmiotem handlu łaskę. . kto podlega prawu kościelnemu. w której omawia on sposób zjednoczenia się duszy i ciała. Kanony apostolskie 29-30 (CSP 21). 8 przypis 14. Kanony: 1-2 225 rzy ośmielają się inną Wiarę układać bądź nauczać i głosić albo przekazy- wać inny symbol pragnącym z pogaństwa. PG 77. synod w Laodycei (325/381). 232 B12 C14). Kanony każdego synodu mają być zachowane w całości Postanawiamy. 153. Można je znaleźć także u Cyryla Aleksandryjskiego. :VDJLH *¥ J@bJT< A@DNbD4@H (PG 40. że kanony przyjęte przez świętych Ojców na wszystkich synodach od początku aż do chwili obecnej. BAZYLI WIELKI. której nie można sprzedawać. diakona czy jakąkolwiek inną osobę zali- czaną w poczet duchowieństwa. •88 FL:BDVJJT< :`<@<. 11. 2.. A. kan.BJ@H 6"Â •Fb(PLJ@H. 60-61). ale rów- nocześnie podkreślającym koniec zjednoczenia natur w Chrystusie po wniebo- wstąpieniu (np. naraża się – gdy tylko zostanie to udowodnione –na utratę swego stanowiska.4< –JD. w: ŹMT 13. List 45 (ACO I 1. mają być wyłączeni ze społeczności wiernych73a. a jeśli są mnichami lub osobami świeckimi.4 B"<JVB"F4< –:46J@H 6"Â •Fb(PLJ@H 6"Â •*4VN2@D@H 6"Â •:..

+Æ *X J4H 6"Â :. Sed sit alienus ea dignitate vel sollicitudine. Ut nullus episcopus aut clericus aut monachus conductor exsistat76 Pervenit ad sanctam synodum. si quidem clericus fuerit.F4J. 6"Â @âJ@H.:\J@4H 8Z::"F4.< J@\<L< º (\" 6"Â :. quod quidam qui in clero videntur allecti. III. J@×H *¥ Jä< 6@F:46ä< ßB@JDXP@<J. praeter pupillorum. Ò J@4@ØJ@H ¦6680F4"FJ46@ÃH ßB@6.\F2T P.D ¦BÂ PDZ:"F4< §JLP.. nihil ex hac ordinatione vel promotione. tus est. quae maxime ecclesiastico indigent adiutorio. ´ Ò J−H B`8.4FV(.4D@J@<\"H ´ BD@$@8−H. Si quis autem transgredi de cetero statuta 40 temptaverit.Æ *¥ 5 8"^6ÎH ´ :@<"P`H. . si vero laicus aut monachus anathematizetur.\@L ¦B4BJXJT $"2:@Ø.48. A. nullum dein- ceps.4< ©"LJÎ< *4@460JZ<. .4< BD"(:VJT<76 ‚/82. Si quis vero mediator tam turpibus et nefandis datis vel acceptis exstiterit.bT< N"<. Decrevit itaque sanctum hoc magnumque concilium.P`:.ÆH •N08\6T< •B"D"\J0J@< ¦B4JD@BZ<. huiusmodi ecclesiasticis increpationibus subiacebit. quam per pecunias 25 adquisivit.H. . •88z §FJT •88`JD4@H J−H •>\"H ´ J@Ø ND@<J\F:"J@H. propter avaritiam patrimoniorum sollicitudines assumentes. •<"2.(V80 Fb<@*@H :0*X<" J@Ø 8@4B@Ø. +Æ *X J4H B"D"$"\<.@Ø 8. 20 *4 JÎ< N`$@< J@Ø 6LD\@L78. ~SD4F.<. :¬ ¦B\F6@B@< :¬ 680D46Î< :¬ 15 :@<V.\"H..Æ :ZB@L ¦6 <`:@< 6"8@ÃJ@ . ´ :4F2@ØF2"4 6JZ:"J" ´ BD"(:VJT< 6@F:46ä< B"D. aut civitatis episcopus ecclesiasticarum rerum sollicitu- dinem habere praecipiat. 30 propter lucra turpia77 conductores alienarum possessionum fiant et saecularia negotia sub cura sua suscipiant. @âB. ´ ÏDN"<ä< 6"Â P0Dä< •BD@<@ZJT< 6"Â Jä< BD@FfBT< Jä< :V84FJ" J−H ¦6680F4"FJ46−H *. non episcopum non clericum vel monachum.4J@LD(\"H 6"J"D"2L:@Ø<J.4DZF@4.< . si forte curam inexcu- sabilem leges inponant.@:X<T< $@02.Ã< 680D46Î< ´ :@<"PÎ< •88@JD\T< ND@<J\. quae sine ulla provisione sunt. B8¬< .Æ :¥< 680D46ÎH . J@Ø @Æ6.ÆH J¬< (\"< Fb<@*@< ÓJ4 Jä< ¦< Jè 68ZDå 6"J.Ç0. propter timorem Domini78 causa deposcat.H @Ç6@LH 6"Â @ÛF4ä< P. personarum.DÂ J@Ø :¬ *.<@4 *4 N48"D(LD\"<. proprio gradu decidat. proficiat.@<J".D*\"<77 •88@JD\T< 6J0:VJT< (\<@<J"4 :4F2TJ"Â 6"Â BDV(:"J" 6@F:46 ¦D(@8":$V<@LF4.4< J ñD4F:X<" J@Ø 8@4B@Ø ¦B4P. J−H :¥< J@Ø 2.4D4F:@×H •<"*. 226 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) ¦:B@D\"< éN.:"J4. aut possessiones conducere 35 aut negotiis saecularibus sese miscere.\0 J@ÃH @àJTH "ÆFPD@ÃH 6"Â •2.TH ¦B\F6@B@H ¦6680F4"FJ46ä< ¦B4JDXR@4 ND@<J\.4< BD"(:VJT<.(:X<T< 10 J4<¥H *4z "ÆFPD@6. quae est per negotiationem facta.8.XF2T.\F2T ¦B4J4:\@4H. saecu- larium vero discurrentes domos. aut orphanorum et viduarum earumque. Dei quidem ministeriurn parvipendentes. '.

16 (CSP 230). synod w Kartaginie (419). Kto był pośred- nikiem w tym haniebnym i zakazanym handlu. 11: JÎ< N`$@< J@Ø 6LD\@L. 50). zająć się sierotami lub wdowami bez opieki lub innymi osobami. by na przyszłość żaden biskup. ponieważ ma być pozbawiony zdobytej za pieniądze godności czy stanowiska. 77 Por. . 81. 78 2 Kor 5. Dopuszcza się wyjątek. Kanony apostolskie 6. kan. które potrzebują pomocy Kościoła. przyjmują zarząd mająt- ków. będzie obłożony karami kościelnymi. duchowny czy mnich nie dzierżawił majątków ani nie zajmował się interesa- mi doczesnymi i nie przyjmował zarządu obcymi dobrami. Kto w przyszłości spró- buje przekroczyć te przepisy. Obecny święty i wielki synod zarządził. 11. traci swoje stanowisko. Tt 1. a zaniedbując służbę Bożą biegną do domów ludzi świeckich i powodowani chciwością. gdy prawo zmusza do podjęcia się opieki nad małoletnimi lub bi- skup miasta powierzy obowiązek troszczenia się o dobra kościelne albo każe. jeśli zaś jest osobą świecką lub mnichem. 1 P 5. to jeśli jest duchownym. 2. 83 (CSP 11. 49. 76 Por. zostanie wyłą- czony ze wspólnoty. III. że niektórzy członkowie stanu duchownego z niegodnej chęci brudnego zysku77 dzierżawią obce dobra i obarczają się sprawami doczesnymi. z bojaźni wobec Pana78. Duchowny ani mnich nie powinien zajmować się sprawami niezwiąza- 76 nymi z jego powołaniem Doszło do wiadomości świętego synodu. Kanony: 2-3 227 miał żadnej korzyści z zakupionych święceń czy promocji.

IÎ< :X<J@4 ¦B\F6@B@< J−H B`8. I@×H *¥ 6"2z ©6VFJ0< B`84< 6"Â PfD"< 10 :@<V. 20 IV.\‘ 6"Â J± BD@F.DÂ J@Ø :¬ *. Ve- rum tamen episcopum convenit civitatis conpetentem monasteriorum provi- 40 dentiam gerere. Transgredientem vero hanc definitionem no- stram. IÎ< *¥ B"D"$"\<@<J" J@ØJ@< º:ä< JÎ< ÓD@< ñD\F":.F2"4 ND@<J\*"H79 ?Ê •8024<äH 6"Â .Æ :Z B@J. :ZJ. @Û :¬< •88 6"Â :@<"FJZD4" ©"LJ@ÃH FL<4FJ< ¦B4J0*.4*¬ *X J4<. .H.JV>"<J@ BD@F6"DJ.É<"4.Ã< :0*¥ FL<4FJ< :@<"FJZD4@< ´ . praeter sui domini conscientiam.H J Ç*4" :@<"FJZD4". 6"Â BD@FXP. in locis.Ã<. ¦< @ÍH J`B@4H •B.\"< •<"(6"\"< ßBÎ 15 J@Ø J−H B`8.PD0:X<@4 BD@FPZ:"J4. permanentes.D44`<J.F4<.Æ846D4<äH JÎ< :@<ZD0 :.JVP2"4 Jè ¦B4F6`Bå. et ut nullis se actibus vel ecclesiasticis vel saecu- laribus misceant. :0*X<" :0*":@Ø @Æ6@*@:. nisi forte his praecipiatur propter opus necessarium ab episco- po civitatis.< •6@4<f<0J@< .Û6JZD4@< @É6@< B"D (<f:0< J@Ø J−H B`8.<@P8.ÃF2"4 Jä< :@<"FJ0D\T<. vel in aliquo sint molesti propria monaste- 35 ria deserentes.F2"4. Nec ecclesiasticis vero nec saecularibus negotiis communicent. Nullum vero recipere in monasteriis servum obtentu monachi. Í<" :¬ JÎ Ð<@:" J@Ø 2. conpetenti honore digni habeantur. 6@F:46H •<"*XP. z+B. :ZJ.TH PD¬ J¬< *X@LF"< BD`<@4"< B@4.F2"4 ¦< J@ÃH :@<"FJ0D\@4H *@Ø8@< ¦BÂ JÎ :@<VF"4 B"D (<f:0< J@Ø Æ*\@L *.Ã< J4 B"D (<f:0< J@Ø Æ*\@L ¦B4F6`B@L ´ FL<4FJ< :@<"FJZD4@<.FB`J@L. circumeuntes indifferenter urbes necnon et monasteria sibi instituere praesumentes. ne nomen Dei blasphemetur80. §*@>.TH ¦B4F6`B@L.b@<J.J4`<J.Ã< BDV(:"F4< ´ ¦B46@4<T<. 6"Â J¬< ºFLP\"< •FBV.D@Ø<J.H •*4"N`DTH ¦< J"ÃH B`8. excommunicatum esse decrevimus. nec alienum servum praeter conscientiam domini sui re- 25 cipiant 79 Qui vere et sincere singularem sectantur vitam. Quoniam vero quidam utentes habitu monachi ecclesiastica negotia civiliaque conturbent. JVH J. $4TJ46@ÃH B"D..TH ¦B4F6`B@L.LP±. –D" ¦B4JD"B@Ã. *¥ ¦6680F4"FJ46@ÃH :ZJ. B. quibus renuntiaverunt saeculo. A. De honore monachorum.H $\@< J−H BD@F06@bF0H •>4@bF2TF"< J4:−H.@<J"H ßB@J.H Jè :@<"P46è 5 6.4< :`<® J± <0FJ. ¦6680F\"H 6"Â J B@84J46 J"DVFF@LF4 BDV(:"J".@Ø $8"FN0:−J"480.H. 228 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) ). placuit nullum quidem usquam aedificare aut con- 30 stituere monasterium vel oratorii domum praeter conscientiam civitatis episco- pi. 6"J"84:BV<@<J. Monachos vero per unamquamque civitatem aut regionem subiectos esse episcopo et quietem diligere et intentos esse tantummodo ieiunio et orationi. 90*X<" *¥ BD@F*XP.Ã< :@<"P@×H B@4. .< *4 PD.

nie budował ani nie zakładał klasztoru czy domu modlitwy wbrew woli biskupa miasta. Mnichom nie wolno nic czynić wbrew woli własnego biskupa. 64. aby biskup miasta nadzorował klasztory ze szczególną dokładnością. chyba. budować 79 klasztoru ani zajmować się sprawami światowymi Słusznie zasługują na szacunek ci. mają być podporządkowani biskupowi. synod w Gangrze w Azji Mniejszej (ok. 80 Por. 340). Kanon: 4 229 IV. aby imię Boga nie było znieważane80. Ktokolwiek przekroczy nasze ni- niejsze rozporządzenia. 79 Por. w każdym mieście i wsi. aby nikt. 322). Kanony apostolskie 82 (CSP 49). Przeto synod postanowił. które im wyznaczono. Niektórzy jednak życie zakonne traktują jako pre- tekst. 24. Trzeba w końcu. synod w Kartaginie (419). w żadnym miejscu. 3 (CSP 80). aby budować dla siebie klasztory. W klasztorach nie wolno przyjmować na mnicha niewolnika bez zgody jego właściciela. kann. że w przypadku konieczności. Rz 2. Nie wolno im wtrącać się w sprawy kościelne ani światowe ani się nimi zajmować oraz opuszczać swoich klasztorów. ich obowiązkiem jest miłować pokój i zajmować się jedynie postem i mo- dlitwą oraz pozostawać w miejscach. 1 Tm 6. wędrują z miasta do miasta i starają się o to. aby czynić zamieszanie w sprawach Kościoła i państwa. . naka- że im to biskup miasta. Ponad- to mnisi. ma być wyłączony ze wspólnoty. którzy prawdziwie i szczerze podej- mują życie zakonne. 1. 82 (CSP 301. kan.

quod propter 40 Deum prius elegerunt.F\"< 6"Â :0*":@Ø *b<"F2"4 ¦<.DÂ J@Ø :¬ *. ¦B4FJDXR"4 ¦BÂ J@ØJ@. A.D@<.4< J¬< J@4"bJ0< P. ut redeant ad hoc. VI.F2"4.< º (\" Fb<@*@H –6LD@< §P.ÃF2"\ J4<" Jä< 680D46ä<82 90*X<" •B@8. 20 25 V. anathematizetur84 Qui semel in clero deputati sunt aut monachorum vitam expetiverunt. hoc temptantes et non agentes poenitentiam.D(. De episcopis vel clericos.4D@J@<ZF"<J@H. ´ J@×H J@ØJ@ J@8:ZF"<J"H 6"Â :¬ :. 15 -.< :ZJ. anathematizari.4D@J@<.2X<J"H 6"<`<"H B"D Jä< (\T< 5 B"JXDT< J¬< Æ*\"< §P. Qui vero absolute ordinantur.ÃF2"4.F$bJ.D@< . A.J"J\2.<@H ¦B460DbJJ@4J@. et nusquam posse ministrare.4D@2. 35 VII. òFJ.4D@J@<.4 J@Ø P.4D@J@<@L:X<@LH òD4F.. :ZJ.Ã<. Ut nullum absolute liceat ordinari82 30 Nullum absolute ordinari debere presbyterum aut diaconum nec quemlibet in gradu ecclesiastico.Ë8@<J@. neque ad militiam neque ad dignitatem aliquam venire mundanam aut. *4V6@<@<. . ¦BÂ •>\"< 6@F:46¬< §DP.Ã< 680D46@×H ´ :@<"P@×H (\<.F2"4 680D46`<81 A.DÂ J@Ø :¬ *.Ã< •BÎ ¦6680F\"H ©JXD"H . nisi specialiter ecclesiae civitatis aut possessionis aut martyrii83 aut monasterii qui ordinandus est pronuntietur.DÂ J@Ø :¬ *.J":. ut de civitate ad civitatem non transeant81 De his. I@×H *¥ •B@8bJTH P.8L:X<TH P.8@L:X<@LH. :ZJ. A. ¦BÂ FJD"J.J"$"4<`<JT< •BÎ B`8. Ó8TH J4< Jä< ¦< Jè ¦6680F4"FJ46è JV(:"J4.Ã< •B@8.Æ :¬ 10 Æ*46äH ¦< ¦6680F\‘ B`8.:"J\. ¦Nz à$D.J"(:X<@LH ´ :@<VF"<J"H ñD\F":.4< ÆFPb<. habeant propriam firmitatem.\"< :ZJ. .F2"4 6@F:46@bH84 I@×H B"> ¦< 68ZDå J.4D@J@<@b:. J@×H B. •<"2.8L:X<TH P. qui de hac re a sanctis patribus statuti sunt.DÂ J@bJT< J. Ò *4 2. sta- tuimus.DÂ Jä< :. qui transmigrant de civitate in civitatem episcopis aut clericis. irritam esse huiusce modi manus inpositio- nem. ad ordinantis iniuriam.ÆH ©JXD"< :.TH ´ 6f:0H ´ :"DJLD\å ´ :@<"FJ0D\å83 Ò P. 230 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) E.Î< BD`J.ÆH B`84< ¦B4F6`BT< ´ 680D46ä< §*@>. pla- cuit ut canones. BD. :ZJ. Ut si quis clericum vel monachum se professus ad saeculum redierit. H.TH . decrevit sancta synodus.F2"4.

kann. 83 Sanktuaria dedykowane męczennikom. postanowiono. kto pełni jakąś funkcję w Koście- le nie należy wyświęcać w sposób oderwany. synod w Kartaginie (419). 15. 84 Por. 15 (CSP 14-15). 84 VII. ani nikogo. kann. powyżej Sobór Nicejski I. nie powinni przyjmować służby wojskowej ani godności cywilnej. 21 (CSP 106-107. 49-50). 19 (CSP 159-161. którzy odważyli się to uczynić i nie odpo- kutowali porzucenia wcześniej wybranego powołania dla Boga. 83 (CSP 11. którzy przechodzą z jednego miasta do drugiego. 13 (CSP 81). kan. powyżej Sobór Chalcedoński. kann. by taka ordynacja była uważana za nieważną i by tacy duchowni nie mogli wypełniać swoich funkcji ku hańbie tego. synod w Antiochii (341). których raz zaliczono w poczet duchowieństwa albo zostali mnichami. Duchownym ani mnichom nie wolno wracać do świata Zarządzamy. 16 (CSP 230-231). 90 (CSP 265-266. 3. synod w Sardyce (342/343). 121). kann. 334). że ci. 117. Kanony apostolskie 14. Kanony: 5-7 231 81 V. Żadnego duchownego nie wolno wyświęcać bez tytułu Ani prezbitera. 15. 16. który ich wyświęcił. 1. kan. to znaczy bez wyznaczenia wyświęcanemu własnego kościoła w mieście lub na wsi. Nie wolno duchownym przechodzić z jednego kościoła do drugiego W stosunku do biskupów i duchownych. albo martyrium83 czy klasztoru. 82 VI. 54. 81 Por. 277-279. Należy wykluczyć tych. że zachowują wobec nich całą swoją moc kanony uchwalone przez świętych Ojców w tej sprawie. 82 Synod w Neocezarei (315/324). kan. 2. Kanony apostolskie 6. synod w Kar- taginie (419). 16. 182-183. 16. 185). 81. Co do wyświęconych bez tytułu święty synod postanowił. 3. . ani diakona. 48.

F2"485 +Ç J4H 680D46ÎH BDÎH 680D46Î< BD(:" §P@4.D@< ¦B\F6@B@<. JD`B@< 6"Â :¬ ßB@J"FF`:. Qui vero audent evertere huiusmodi formam quocu- 30 mque modo nec proprio subiciuntur episcopo. si vero laici vel monachi fuerint.H ´ 8"^6@\. potestate permaneant. . apud quos utraeque partes voluerint. De clericis vel dispensatoribus pauperum vel monasteriorum. A.Æ :¥< . sed prius actio ventiletur apud episcopum proprium vel certe consilio eiusdem episcopi.Ã" 6"Â :"DJLD.Ã@< ¦B\F6@B@< 6"Â ¦BÂ 6@F:46 *46"FJZD4" 6"J"JD.Æ *¥ :@<V. sub episcoporum. A. :¬ 6"J"84:B"<XJT JÎ< 15 @Æ6.ÆH 6@F:46Î< •B4X<"4 *46"FJZD4@<. §FJTF"< •6@4<f<0J@4. apud synodum provinciae iudicetur.XF2T. +Æ VIII. +Æ *¥ 680D46ÎH BD(:" §P@4 BDÎH JÎ< Ç*4@< ´ 6"Â 20 BDÎH ªJ.F4< (L:<".Æ *X J4H B"D J"ØJ" B@4ZF@4.< 680D46@\.DÂ J@Ø :¬ *. Ut clerici inter se confligentes adeant episcopum proprium et saecularia iudicia non requirant85 35 Si quis clericus adversum clericum habet negotium.ÃF2"4q .4"< •N0<4VJTF"< J@Ø Æ*\@L ¦B4F6`B@L. •88 B"D Jè Æ*\å ¦B4F6`Bå *46V.DÂ J@Ø *.4 ¦B4F6`BT< 6"J J¬< Jä< (\T< B"JXDT< B"DV*@F4< *4":.XJT B"D Jè @Æ6. •88 BD`J..É.Ã< 680D46@×H .\F2T.4< J¬< J@4"bJ0< *4"JbBTF4< 6"2z @Ê@<*ZB@J.Ã" 6"Â :@<"FJZD4" ßBÎ JÎ< ¦B\F6@B@< .H •<"JDXB.<XJTF"< 6"Â :¬ 6"J "Û2V*.@<J. qui praeficiuntur ptochiis vel qui ordinantur in monasteriis et basili- cis martyrum. nec per contumaciam ab episcopo suo dissiliant. ?Ê *¥ J@8:ä<J. 6"<@<46@ÃH ¦B4J4:\@4H ßB@6. IX. 232 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) /.\T< 6"Â :@<"FJ0D\T< 6"Â :"DJLD\T< ßBÎ 5 J¬< ¦>@LF\"< Jä< ¦< ©6VFJ® B`8. ut sub 25 episcopi sui potestate permaneant Clerici. B"D J± FL<`*å J−H ¦B"DP\"H *46". iudicium continebunt.\F2TF"< 10 ¦B4J4:\@4H.D" :XD0 $@b8T<J"4. qui in unaquaque civitate sunt secundum sanctorum patrum traditiones. communione pri- ventur.D@< J¬< ßB`2.Ã< J BJTP.<@4 Jè Æ*\å ¦B4F6`Bå. canonum correptionibus subiacebunt.PXJT.É<"4 ?Ê 680D46@Â Jä< BJTP. . ´ (@Ø< (<f:® "ÛJ@Ø J@Ø ¦B4F6`B@L. 1. J J−H *\60H FL(6D@J. Quod si clericus habet causam adversus 40 episcopum proprium vel adversus alterum. si quidem clerici sint. ca- nonicis correptionibus subiacebit.\å ¦B4F6`Bå. J@ÃH Jä< 6"<`<T< ßB@6. . non deserat episco- pum proprium et ad saecularia percurrat iudicia. Si quis autem praeter haec fecerit. B"Dz @ÍH —< J •:N`J.

104. 19. 79. kan. . 15 (CSP 115-116). przez samowolę. 369. którzy ośmielają się w jakikolwiek sposób zakłócać ten doskonały porządek i nie podporządkowują się swemu biskupowi. klasztorów i martyriów podlegają zwierzchności biskupów w każdym mieście. Jeśli ktoś prze- kroczy ten przepis. zgodnie z tradycją świętych Ojców. lecz mają być sądzeni przez własnego biskupa85 Jeśli duchowny prowadzi spór z duchownym. kann. nie może zlekceważyć własnego biskupa i zwracać się do trybunału świeckiego. 234-237. Jeśli zaś biskup lub duchowny prowadzi spór z metropolitą pro- 85 Por. a jeśli są mnichami lub osobami świeckimi. i nie wolno im. 128-130 (CSP 221. o ile są duchownymi. 225. 373. podlega karom kanonicznym. 320. IX. synod w Antiochii (341). 332. odmawiać posłuszeństwa swemu biskupowi. martyria i klasztory podlegają władzy biskupów. 360. 28. 402-404). Sobór Konstantynopolitański I. 12. lub. 125. 87. 8. Tych. Domy dla ubogich. Por. jeśli biskup się na to zgodzi. Kanony apostolskie 74 (CSP 45). synod w Kartaginie (419). Duchowni z domów dla ubogich. należy ukarać zgodnie z kanonami. 396. 96. 14. 243. także 1 Kor 6. mają być wyłączeni ze wspólnoty. Duchownym nie wolno zwracać się do trybunału świeckiego. ze swoją sprawą ma się zwrócić do synodu prowincji. przedstawić spór arbitrom przyjętym przez obydwie strony. 20. Gdy duchowny ma zatarg z biskupem własnym lub obcym. kann. 15. 1-6. 107. 228. Najpierw powi- nien przedłożyć sprawę swemu biskupowi. 6. Kanony: 7-9 233 VIII.

\T< ´ >.J *@64:"F\"H 20 ¦B4FJ@8\@4H ³(@L< . I@×H *¥ J@8:ä<J"H :. 6"J"8":$"<XJT ´ JÎ< §>"DP@< J−H *4@46ZF. 6"Â ¦Bz "ÛJÎ< *46". Eos vero qui ausi fuerint post definitionem magnae et universalis huius synodi 35 quicquam ex his quae sunt prohibita perpetrare.Ã< BDV(:"F4. Ut cunctis pauperibus epistularia tribuantur.\T<.@<4 *−2. in qua initio ordinati sunt et ibi tantummodo ministrare. :0*¥< J@ÃH J−H BD@JXD"H ¦6680F\"H.<. ñH :.Ã<"4 680D46Î< ¦< *b@ B`8.T< ¦6680F\"4H 6"J"JVJJ. ³J@4 Jä< ßBz "ÛJ± :"DJLD\T< ´ BJTP. A.4D@J@<Z20F"<.b. 15 òD4F.TH 2D`<@<. honoratioribus vero personis commendaticiae litterae87 Omnes pauperes et indigentes auxilio.J JÎ< ÓD@< J@ØJ@< J−H :. 234 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) *¥ BDÎH JÎ< J−H "ÛJ−H ¦B"DP\"H :0JD@B@8\J0< ¦B\F6@B@H ´ 680D46ÎH •:N4F$0J@\0. nihil prioris ecclesiae aut sub ea martyrum aut pauperum commora tionis aut xenodochiorum rebus omnino communicet.4< J4 Jä< <Ø< •B0(@D.Ã :`<@< 8. +Æ :X<J@4 ³*0 J4<¥H :. XI.@:X<@LH ¦B46@LD\"H ¦N@*4V.@:X<@LH ¦B46@LD\"H :. decrevit sancta synodus pro- prio huiusmodi gradu recidere.(V80H 6"Â @Æ6@L:.\@L $"2:@Ø. et in qua initio ordinatus est et ad quam confugit. X. Ut nullus clericus in duabus ministret ecclesiis86 Non licere clericum in duarum civitatum simul pronuntiari ecclesiis. J@ØJ@ B@4@Ø<J"H •B@6"24FJ< J± Æ*\‘ ¦6680F\‘.4< J@Ø @Æ6. petat primatem dioeceseos aut sedem regiae urbis Constanti- nopolis et apud ipsam iudicetur.<−H ¦B42L:\"<q J@×H *X (.ÆD0<46@ÃH ¦6680F4"FJ46@ÃH :`<@4H Ò*. 5 3.Ã<.F2"486 9¬ ¦>. cum proficiscuntur. *4 *`>0H 6.XF2T.< º (\" Fb<@*@H ¦6B\BJ.DÂ J@Ø . "Ê (D FLFJ"J46"Â J@ÃH ¦< ßB@8ZR. J¬< •DP¬< ¦P. ¦< Á J.<@*@P. ¦< Á ¦> •DP−H ¦P. Si vero iam quis transla- tus est ex alia in aliam ecclesiam.F2"4. sub probatione 40 epistolis ecclesiasticis pacificis tantummodo commendari decrevimus.\.4< ñD\F":.TH ´ JÎ< J−H $"F48. A. et non .< Quod si adversus eiusdem provinciae metropolitanum episcopus vel clericus 25 habet querelam.4D@J@<Z20 6"Â ¦< Á BD@FXNL(.F2"4 ¦6680F\"4H.4 *\*@<J"487 AV<J"H J@×H BX<0J"H 6"Â *.ÆH –880< ¦6680F\"<.L@bF0H 5T<FJ"<J4<@LB`8. 3!.Ã< 680D46Î< ¦< *b@ B`8.ÆD0<46@ÃH (DV::"F4 J@×H *. ob inanis glo- 30 riae cupiditatem: hoc autem facientes revocari debere ad suam ecclesiam. 6"Â 10 ¦6..4J@LD(. quasi ad potiorem.DÂ J@Ø :¬ *.L:X<T<.<.<46−H J"bJ0H FL<`*@L BDVJJ.T< 6"J J"ÛJÎ< 6"J"JVJJ. ¦B46@4<T<.J0<XP20F"< ¦> –880H .

8. kann. synod w Antiochii (341). kann. 333. kann. kann. Sobór Nicejski I. że wszyscy ubodzy i potrzebujący pomocy. 15. synod w Sardyce (342/343). 87 Por. Kanony apostolskie 15 (CSP 15). synod w Kartaginie (419). utraci swój urząd. kan. synod w Laodycei (325/381). 90 (CSP 277-279. czyli w tym. do które- go uciekł. ani domami ubogich czy cudzoziemców. Duchowny nie może służyć w dwóch kościołach w dwóch miastach Duchownemu nie wolno pełnić swojej służby jednocześnie w kościołach dwóch miast. które należą do po- przedniego kościoła. po uprzed- nim zbadaniu. dla którego ich wyświęcono i tylko tam mogą pełnić służbę Bożą. synod w Antiochii (341). 370-371). 7. Potrzebujących pomocy należy zaopatrywać w «listy pokoju». 8 (CSP 168-170). 113). Kanony: 9-11 235 wincji. 15-16. dla którego został wyświęcony i w tym. co obecnie zakazano. Kto po tym zarządzeniu wielkiego i ekumenicznego synodu ośmieli się uczynić coś. powinni być zaopatrywani w «listy pokoju» lub w «listy ko- 86 Por. należy sprowadzić z powrotem do własnego kościoła. kann. 16 (CSP 182-183). nie powinien się już zajmować sprawami kościoła poprzedniego – ani martyriami. 54. powodowany pragnieniem próżnej chwały. którzy tak postępują. 11 (CSP 110. 23. powinien swoją sprawę przedłożyć albo egzarsze diecezji albo kate- drze cesarskiego miasta Konstantynopola. synod w Kartaginie (419). 89. kann. 33 (CSP 13. 86 X. synod w Sardyce (342/343). 334). kann. 7. 106 (CSP 238. i tam będzie sprawa rozstrzy- gnięta. 23). Kanony apostolskie 12. 3 (CSP 106-107). uważając ten kościół za ważniejszy. Tych. 41-42 (CSP 147-148). . «listy polecające» mogą być dawane osobom szanowanym87 Postanawiamy. Jeśli zaś ktoś już został przeniesiony z jednego kościoła do drugiego. XI.

Ã<89 =X<@LH 680D46@×H 6" •<"(<fFJ"H ¦< ©JXD‘ B`8.ÆH º:H òH J4<.F2"4 BD@FfB@4H. Statuit ergo sancta synodus de reliquo nihil ab episcopis tale temptari.4 *\P" FLFJ"J46ä< (D"::VJT< J@Ø Æ*\@L ¦B4F6`B@L :0*¥ Ó8TH :0*":@Ø 8. ~SD4F. propterea quod commendaticiae litterae personis ho- noratioribus solummodo conceduntur. 15 3'. :`<0H •B@8"LXJTF"< J−H J4:−H 6"Â Ò J¬< ¦6680F\"< "ÛJ−H *4@46ä< ¦B\F6@B@H.4 Jä< @Æ6. Ut in una provincia unus sit metropolitanus episcopus88 30 Pervenit ad nos.\"4H *4 BD"(:"J46ä< J¬< :\"< ¦B"DP\"< . 3#.\@L $"2:@Ø. amissioni gradus proprii subiacebit.@:X<T< J± 6"J •8Z2. Quaecumque 35 vero civitates litteris imperialibus metropolitani nominis honore subnixae sunt.:@<.4< J@ÃH @ÞF4< ¦< ßB@8ZR.F:@×H BD@F*D":`<J. salvis scilicet verae metropolis privilegiis suis.4 :`<@4H B"DXP.É<"4 ¦< J± "ÛJ± ¦B"DP\‘. ñH ¦6 J@bJ@L *b@ :0JD@B@8\J"H .4< J@Ø @Æ6. *08@<`J4 Få. 6" ÓJ4 . honore tantummodo perfruantur.ÆH *b@ 6"JXJ. JÎ< J@ØJ@ ¦B4P.4J@LD(. Ut in aliena ecclesia clerici non ministrent 89 Peregrinos clericos et lectores in alia civitate praeter commendaticias litte- 40 ras sui episcopi nusquam penitus ministrare debere.J"488 ‚/82. XII. A. ¦B. . *4 JÎ JH FLFJ"J46H ¦B4FJ@8H BD@FZ6. ita ut ex hoc facto duo metropolitani esse videantur in una provin- cia.\T< *46"\T<. ~?F"4 *¥ ³*0 *4 (D"::VJT< $"F4846ä< Jè J−H :0JD@B`8. alioquin qui hoc adnisus fuerit.Ã< 680D46@×H •B4`<J"H PTDÂH (D"::VJT< FLFJ"J46ä< 8.Ã< ¦6 $"F4846@Ø (DV::"J@H ¦B\F6@B@< (\<.4D@Ø<J" ¦6B\BJ.F2"4 5 :0JD@B@8\J0<.H *L<"FJ. A.ÆH *b@ ¦B"DP\"H :\" @Û JX:<. 236 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) 6" :¬ FLFJ"J46@ÃH.D J@Ø :¬ *. quod quidam praeter ecclesiastica statuta facientes con- volarunt ad potestates et per pragmaticam formam in duo unam provinciam diviserunt.H B"D J@×H ¦6680F4"FJ46@×H 2. et qui ecclesiam eius gubernat episcopus. XIII.TH ¦J4:Z20F"< Ï<`:"J4.< .4"< :0JD@B`8. J@\<L< º (\" Fb<@*@H J@Ø 8@4B@Ø :0*¥< J@4@ØJ@ J@8:F2"4 10 B"D ¦B4F6`B@L.D J@Ø :¬ *.4J@LD(.Ã<. 20 25 commendaticiis litteris.

które listami cesarskimi otrzymały już tytuł metropolii. Sobór Efeski. kann. jeśli nie posiadają listów polecających od własnego biskupa. który nimi zarządza. 88 Por. jak i biskup. Biskup nie może być mianowany metropolitą przez list cesarski. to za- równo one. niech cieszy się jedynie tytuła- mi honorowymi. aby w przyszłości żaden biskup nie ośmielił się tak postępować. 15). a jeśli będzie coś takiego próbował. a jed- na prowincja nie może być dzielona na dwie88 Doszło do naszej wiadomości. właściwe zaś uprawnienia zachowujemy dla prawdziwych metropolii. 6-8. XIII. utraci swój urząd. 15 (CSP 13. Co do miast. zwracają się do władców. 8. powyżej Sobór Nicejski I. Obecny święty synod postanowił. aby w wyniku tego było w jednej prowincji dwóch metropolitów. 89 Por. działając wbrew zasadom kościelnym. Duchownym nie wolno pełnić służby liturgicznej w innym mieście bez listów polecających89 Obcy duchowni i lektorzy nie mogą absolutnie sprawować żadnych funkcji liturgicznych w innym mieście. Sobór Konstantynopolitański I. nie należy dawać im «listów pole- cających». że niektórzy. 2-3. Kanony apostolskie 12. kann. kan. gdyż te przysługują tylko osobom cieszącym się poszanowaniem. Kanony: 11-13 237 ścielne». jeśli muszą udać się w podróż. XII. . Kanony apostolskie 34 (CSP 24). aby edyktami dzielili jedną prowincję na dwie.

< º (\" Fb<@*@H :¬ ¦>. 238 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) 3).XF2T :.DÂ J@Ø :¬ *. 20 25 XIV. òD4F.4<. .4J@LD(\‘ ©"LJ¬< ¦B4*è (V:å.Ã<"\ J4<4 "ÛJä< ©J.J J@Ø "ÛJ± FL<"N2X<J@H.ÆH J¬< ÏD2`*@>@< B\FJ4< JÎ FL<"BJ`:.P2X<J" B"D J@ÃH "ÊD. :¬ $"BJ4F2X<J" *¥ :¬ *b<"F2"4 §J4 $"BJ\.Ã< Ê. Si quis autem hanc definitionem sanctae synodi 35 transgressus fuerit.Ã<. ß$D\F"F" J¬< J@Ø 2. 5 . correptioni canonicae subiacebit.Ã<90 z+B. qui illi coniugitur. BD@FV(.DÂ *4"6@<4FFä<91 )4V6@<@< :¬ P. 30 si quidem praeventi sunt.J •6D4$@ØH *@64:"F\"H.:"J4. anathematizetur huiusmodi cum eo.F2"4 . non baptizatos autem non posse ulterius apud haereticos baptizari.4< "ÛJ B"D J@ÃH "ÊD.4*¬ §< J4F4< ¦B"DP\"4H FL(6.4D@J@<.4D@J@<\"< 6"Â PD`<@< J4< B"D":.PfD0J"4 J@ÃH •<"(<fFJ"4H 6"Â RV8J"4H (":.FF"DV6@<J" 6"Â 15 J"bJ0< :. nisi forte promittat se ad orthodoxam fidem orthodoxe copulanda persona transferre.Æ :¬ –D" ¦B"((X88@4J@ :.J46@ÃH. ne praesumpserint se haereticis coniungere90 Quoniam in quibusdam provinciis concessum est lectoribus et psalmistis uxores accipere.>":X<0 J¬< P. +Æ *X J4H J@ØJ@< JÎ< ÓD@< B"D"$"\0 J−H (\"H FL<`*@L..\F2T ¦B4J4:\å.4< "ÛJ J± 6@4<T<\‘ J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H.ÃF2"4 (L<"Ã6" BDÎ ¦Jä< J.J46@×H ¦B4(":\"H B@4. º J@4"bJ0 •<"2. Si vero suscipiens manus inpositionem et aliquantum tem- poris in ministerio permanens semetipsam tradat ad nuptias. Sed neque copulari debet nuptura haeretico. .4< BDÎH (V:@< "ÊD. :¬< FL<VBJ.D`*@>@< (L<"Ã6" 8":$V<. Qui vero ex huiusmodi coniugio iam filios susceperunt. Iudaeo vel pagano. 3+. 6"<@<46è ßB@6. +Æ *X (. *.J46è ´ z3@L*"\å ´ ª880<4. A. Quod in quibusdam provinciis lectores uxores accipere permittantur. :ZJ.Æ :¥< §N2"F"< $"BJ\F"4 J ¦> "ÛJä< J.D"J46@×H BDÎH "ÊD.J"J\2.@Ø PVD4<. A. statuit sancta synodus non licere cuiquam ex his sectae alte- rius uxorem accipere.J46@ÃH.\<"F" J± 8. I@×H *¥ ³*0 ¦6 J@4@bJT< (V:T< B"4*@B@4ZF"<J"H. gratiae Dei contu- 40 meliam faciens. ut ex se genitos apud haereticos baptizarent.<@< 10 BD`HTB@< Jè ÏD2@*`>å. offerre eos ecclesiae catholicae communioni conveniat. De diaconissis91 Diaconissam non ordinandam ante annum quadragesimum et hanc cum summo libramine. XV.

Żydami i poganami. 91 Por. Jeśli ktoś przekroczy to rozporządzenie świętego synodu. święty synod postanowił. będzie podlegał karom kanonicznym. Sobór Nicejski I. z którym się związała. że osoba pragnąca wstąpić w stan małżeński ze stroną prawowierną obieca przyjąć prawdzi- wą wiarę. Ci. O diakonisach Nie należy wyświęcać niewiasty na diakonisę przed jej czterdziestym rokiem życia i nie bez bardzo dokładnego zbadania. 240- 241). 237. kan. kann. 44 (CPG). kan. Nie wolno też pozwolić im na małżeństwo z heretykami. 16. chyba. Kanony: 14-15 239 XIV. 21. lekcewa- żąc łaskę Bożą. powinni dopuścić je do wspólnoty kościoła katolickiego. synod w Kartaginie (419). 25 (CSP 230. 143). które nie zostały jeszcze ochrzczo- ne. którzy po zawarciu takiego małżeństwa posiadają dzieci i jeśli już pozwolili. 91 XV. Dzieci. by zostały ochrzczone przez heretyków. Jeśli po przyjęciu świę- ceń i sprawowaniu przez jakiś czas swojej służby wyjdzie za mąż. Należącemu do hierarchii kościelnej nie wolno pojmować za żonę he- 90 retyczki Ponieważ w niektórych prowincjach pozwolono lektorom i kantorom żenić się. nie mogą już być chrzczone przez heretyków. 10. . kann. 90 Por. 19. by żaden z niech nie pojmował za żonę here- tyczki. należy ją wyłączyć ze społeczności wiernych wraz z tym. synod w Laodycei (325/381). Kanony apostolskie 26 (CSP 19). 31 (CSP 134-135. BAZYLI WIELKI.

DÂ "ÛJä< •:N4F$ZJ0F4H. 25 XVI. J@ÃH B@84J46@ÃH 6"Â *0:@F\@4H JbB@4H 6"Â Jä< ¦6680F4"FJ46ä< B"D@464ä< º JV>4H •6@8@L2.Ã< JH ©"LJH Jè 2.XF2TF"<. A. 30 XVII. . 35 apud sanctam synodum provinciae de his movere certamen.< *¥ §P. :¬ ¦>. 240 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) 3H.DÂ J@Ø ÓJ4 @Û6 •<"JDXB. sicut superius dictum est94. Confitentibus autem decrevimus. {SD\F":. ñF"bJTH *¥ 6"Â 5 :@<V. similiter et monachum. J@ØJ@ . qui se laesos asserunt.Æ *X (.4< J¬< "Û2.è •<"2. +Æ *X J4<.bJTH B"D J@ÃH 6"JXP@LF4< "ÛJH ¦B4F6`B@4H. qui eas retinere noscuntur. non licere nuptialia iura contrahere. 6"2 BD@.<J\"< J−H ¦Bz "ÛJ@ÃH N48"<2DTB\"H JÎ< 6"J J`B@< ¦B\F6@B@<.Ã. licere eis. 3-. +Æ *X J4H 6"Â ¦6 $"F4846−H ¦>@LF\"H ¦6"4<\F20 B`84H ´ 6"Â "Þ24H 20 6"4<4F2. quod si hoc inventi fuerint perpetrantes.DÂ J@Ø :¬ *. excom- municentur.Ã<"4 J@ÃH 8X(@LF4< ²*46−F2"4 B.\0. et maxime.Æ JD4"6@<J".J"4 *4@\60F4H JD4V6@<J" §J0 6D"JZF"F".\D0J"494.Ã<q .ÃF"< ©"LJ¬< Jè *. Si qua vero civitas imperiali potestate novata est. etiam ecclesiasticarum paroeciarum ordines 40 subsequantur. 6"Â B. apud primatem dioecesos aut apud Constantinopolita- nam sedem iudicetur.FB`J® 2.Ã<"4 (V:å BD@F@:48.2.DÂ J@bJT< 64<. A.H •*46@Ã<J@ B"D J@Ø Æ*\@L :0JD@B@8\J@L.4< •B"D"F"8.ßD.(X<0J"\ J4H ´ (X<@4J@ 15 B. ´ B"D Jè ¦>VDPå J−H *4@46ZF. §FJTF"< •6@4<f<0J@4. aut si protinus innovetur civiles dispositiones et publicas.< B@4@Ø<J.è. ut habeat auctoritatem eiusdem loci episcopus misericordiam humanitatemque largiri. ¦>.H.TH ´ B"D Jè 5T<FJ"<J4<@LB`8.J− PD`<@< J"bJ"H •$4VFJTH *4"6"JXP@<J.DÂ Jä< 6"4<4.TH 2D`<å *46".\JT. si per tri- cennium eas absque vi obtinentes sub dispensatione rexerunt: quod si intra tricennium facta de his vel fiat altercatio.Ã< B"D J± FL<`*å J−H ¦B"DP\"H.@:X<T< B`8. +Æ *¥ ¦<JÎH Jä< JD4V6@<J" ¦Jä< (.H í6@<`:0F"<. De paroeciis rusticis93 Singularum ecclesiarum rusticas paroecias vel in possessionibus manere inconcussas illis episcopis. De virginibus et monachis92 Virginem quae se Deo domino consecravit.\F"H B"D2X<@LH ¦BÂ (V:@< ÒD:<92 A"D2X<@< •<"2.@<J". 6"Â :V84FJ" . Quod si quis a metropolitano laeditur.T<93 10 IH 6"2z ©6VFJ0< ¦6680F\"< •(D@4646H B"D@46\"H ´ ¦(PTD\@LH :X<.

6. związana z nimi. 14-15 (CSP 115-116). 129-130 (CSP 221. o nowych miastach93 Parafie miejskie i lokalne. 15. 19 (CSP 70). kann. powyżej kan. 60 (CPG 103. Dziewicom poświęconym Bogu nie wolno wychodzić za mąż92 Dziewica. Jeśli w okresie trzydziestu lat powstała lub powstaje sprawa sporna. 96. Jeśli znajdą się tacy. kan. ci. mogą przedłożyć swoją sprawę syno- dowi prowincji. Jeżeli cesarz założył lub zakłada nowe miasto. bezsprzecznie powinny pozostać pod władzą biskupów. 332. 92 Por. że lokalny bi- skup ma prawo okazać im miłosierdzie. 360. któ- rzy twierdzą. 373. 386. 6. kann. BAZYLI WIELKI. 18-20. 12. kann. synod w Kartaginie (419). szczególnie gdy zarządzają nimi bez niczyich zastrzeżeń od trzydziestu lat. XVII. W przypadku. którzy to uczynią. . 79. 28. 20. 19. podział parafii kościelnych ma iść za podziałem administracji cywilnej i publicznej. należące do jakiegoś Kościoła. 392. Sobór Nicejski I. 228. Kanony apostolskie 74 (CSP 45-46). 16 (CSP 230). 369. która poświęciła się Panu Bogu. Kanony: 16-17 241 XVI. tak samo i mnich. 225. 234-237. którzy już je posiadają. 320. Nie należy likwidować diecezji zarządzanych przez 30 lat. kan. 118-123. 104. że zostali pokrzywdzeni. 107. 94 Zob. synod w Kartaginie (419). 9. gdy ktoś zostanie rozsądzony niesprawiedliwie przez własnego metropolitę. 117-120. mają być wykluczeni ze wspólnoty. nie powinni wstępować w związki małżeńskie. 8. synod w Ancyrze (314). 146). może wnieść sprawę przed egzarchę diecezji lub przed katedrę Konstantynopolitańską. Postanawiamy jednakże. jak to już wyżej powiedziano94. 243. 93 Por. kan. 87. 403-404). synod w Antiochii (341).

8@Ø<J"H.@<J.4J@LD(.J"NXD.ßD.< .4<95 IÎ J−H FL<@:TF\"H ´ N"JD\"H §(680:" 6"Â B"D Jä< §>T <`:T< BV<J0 6.H 5 . :¬ ¦>.DÂ J@Ø :¬ *. a gradu proprio arceantur.ÆH –880H B`8. 31. +Ç J4<. A. A.H XVIII.4. Ut secundo in anno concilia caelebrentur 96 30 Pervenit ad aures nostras. atque ab omni excusabili et necessaria occupatione probantur liberi. ¦< Á 8. I@×H *¥ :¬ FL<4`<J"H ¦B4F6`B@LH. secundum canones pa- trum bis in anno episcopos in idipsum. •88 FJXD(.@<J. Decrevit itaque sancta synodus.8N46äH ¦B4B8−JJ. A.TH .H J@\<L< 680D46@Â ´ :@<V.JXD"H •6@VH.TH *.b@<J. in unamquamque provinciam convenire.4< BD@FZ6.LH JLD.< ´ FL<@:<L<`:.ÆH JH º:.TH ¦B\F6@B@H *@64:VF®.6f8LJ"4.4< J@×H ¦B4F6`B@LH 6"2z ©6VFJ0< ¦B"DP\"<. XIX. quod in provinciis statuta episcoporum concilia mini- me celebrentur.D"J46@×H FL<`:<LF2"4 ´ N"JD4V. B@88è *¬ :88@< ¦< J± J@Ø 2.F2"4. De conspiratione vel coniuratione95 25 Coniurationis et conspirationis crimen et ab exteris legibus est omnino pro- hibitum. si qua fortassis 35 emerserunt.Ã.@Ø ¦6680F\‘ J@ØJ@ (\<. 6"2ãH ³*0 ñD\F":. 6"Â *4@D2@Ø< ª6"FJ" 15 J •<"6bBJ@<J". in alterius civita- 40 tis ecclesia statutos fieri non licere.\‘ *4V(@<J"H 6"Â BVF0H •B"D"4JZJ@L 6"Â •<"(6"\"H •FP@8\"H Ð<J"H ¦8.ÆH B`84< :.\<0<.\<T<.Ã< ¦> •DP−H ²>4f20F"<.<98. multo magis hoc Dei ecclesiam ne fiat.F2"497 20 580D46@×H .4< ¦6.2.TH JVJJ.ÃJ"4 Jä< *4@D2fF. ¦<*0:@Ø<J"H J"ÃH ©"LJä< B`8.@:X<T< ¦6680F4"FJ46ä< BD"(:VJT<.F2"4 ¦6680F\"<.ÆH ¦6680F\"< J. ubicumque metropolitanus antistes probaverit.DÂ J@Ø :¬ *. ¦6JÎH ¦6. ammonere conveniet. Si qui ergo clerici vel monachi reperti fuerint coniurantes aut conspirantes aut insi- dias ponentes episcopis aut conclericis.F2"4 •B"(@D. ~SD4F. 242 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) 3/.F2"496 ‚/82. @ËJ4<.F4 6"Â J"ØJ" ¦< ß(4. •*. quae correctionem deposcunt. resident autem in suis civi- tatibus et hoc in sua incolumitate consistunt. Quicumque vero non convenerint episcopi.H ¦B4F6`B@4H ´ FL(680D46@ÃH ¦6B4BJXJTF"< BV<J0 J@Ø @Æ6. ñH ¦< J"ÃH ¦B"DP\"4H "Ê 10 6. J@\<L< º (\" Fb<@*@H 6"J J@×H Jä< B"JXDT< 6"<`<"H *ÂH J@Ø ¦<4"LJ@Ø ¦BÂ JÎ "ÛJÎ FL<JDXP.<@4 ´ N"JD4V. Ut clerici ad civitatem non transeant 97 Clericos in ecclesia ministrantes. sicut iam constituimus98.ÃJ"4 . §<2" –< Ò J−H :0JD@B`8. sed contentos esse in quibus ab initio .Ã< 680D46Î< •BÎ B`8.8. et corrigere singula.. et ex hoc plurima neglegantur ecclesiasticarum causarum.H ´ 6"J"F6.6"<@<4F:X<"4 Fb<@*@4 Jä< ¦B4F6`BT< @Û (\<@<J"4 6"Â ¦6 J@bJ@L B@88 B"D":. 5. XX.b.DÂ J@Ø *. fraternae correptioni subiaceant.Ã< Ê.Ã< *ÂH J@Ø §J@LH ¦< ©6VFJ® ¦B"DP\‘ FL<`*@LH (\<.\@L $"2:@Ø.L2XD@LH.

powyżej kann. Jeżeli dowiedziono by. synod w Sardyce (342/343). duchownych spełniających swoją służbę w jednym Kościele nie powinno się przenosić do Kościoła w innym mieście. kann. kann. kan. 15-16. synod w Gangrze w Azji Mniejszej (ok. 5. 358). 54. 5. 90 (CSP 277-279. 18. 97 Por. kann. 314. 13. synod w Antio- chii (341). Biskupów. synod w Antiochii (341). synod w Kartaginie (419). 20 (CSP 120). 5 (CSP 108-109). którzy się tam nie sta- wią. że jacyś duchowni lub mnisi związali się przy- sięgą i spiskują. 98 Zob. 96 Por. 53 (CSP 223. kan. kan. kan. 340). 76. 6 (CSP 91). kan. należy po bratersku upomnieć. 73. synod w Kartaginie (419). Kanony: 18-20 243 XVIII. Kanony apostolskie 37 (CSP 26). 10. Duchownym nie wolno przenosić się z miasta do miasta Jak już postanowiliśmy wyżej98. 3 (CSP 106-107). kann. 95 Por. 273-277). Kanony apostolskie 31 (CSP 22). . W związku z tym święty synod zarzą- dził. 96 XIX. synod w Karta- ginie (419). 316-318. biskupi każdej prowincji zbie- rali się dwa razy w roku w miejscu wyznaczonym przez biskupa metropolitę i na bieżąco rozstrzygali aktualne sprawy. 10. chociaż w swoich miastach żyją w dobrym zdrowiu i nie przeszkadza im żadne pilne i konieczne zajęcie. powinni zostać złożeni z urzędu. kan. że w prowincjach nie odbywają się nakazane kanonami synody biskupów i z tego powodu są zaniedbywane liczne spra- wy kościelne wymagające reformy. aby wywrzeć swą nienawiść na biskupie lub na swoich kolegach ze stanu duchownego. 77. W każdej prowincji powinny się odbywać synody dwa razy w roku Doszło do naszych uszu. 95 (CSP 232. by zgodnie z kanonami świętych Ojców. przeto tym bardziej powinno być zakazane w Kościele Bo- żym. Sobór Nicejski. Osoby stanu duchownego nie mogą uczestniczyć w sprzysiężeniach 95 i spiskach Przestępstwo sprzysiężania się i spiskowania jest już zabronione przez prawo cywilne. Kanony apostolskie 15 (CSP 15). Sobór Nicejski I. 334). 97 XX. synod w Antiochii (341). 15-16 (CSP 182-183).

De accusatoribus episcoporum 99 Clericos aut laicos accusantes episcopum aut clericos passim et sine pro- batione ad accusationem recipi non debere. XXIII.. Ut post obitum episcopi res eius clerici diripere non praesumant100 35 Non licere clericis post obitum sui episcopi res ad eum pertinentes diripere.4<100 9¬ ¦>. sicut antiquis quoque canonibus est praefixum.Ã<"4 680D46@ÃH :.Ã< 680D46@×H :.< . 5!. ´ J@×H J@ØJ@ B@4@Ø<J"H 64<*L<.J"F2± "ÛJä< º ßB`80R4H. graduum suorum periculo subiacebunt.P2X<J" 6"Â JÎ< *.D@< 10 ¦>. .<@4 B"Dz "ÛJ@Ø. Quod si hoc facere temptave- rint.ÆH J@×H Æ*\@LH $"2:@bH. exceptis illis qui proprias amittentes provincias ex ne- cessitate ad aliam ecclesiam transierunt. 30 XXI.É<"4 6"Â JÎ< *.< •6@4<f<0J@< .P`:.J−82@<.Ã< ¦B4F6`BT<99 580D46@×H ´ 8"^6@×H 6"J0(@D@Ø<J"H ¦B4F6`BT< ´ 680D46ä< B8äH 6"Â •*@64:VFJTH :¬ BD@F*XP.DÂ J@Ø *.F2"4 . 244 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) •B@8XF"<J. XXII. est autem quando et communione privantur . 5#.J 2V<"J@< J@Ø Æ*\@L ¦B4F6`B@L *4"DBV.F2"4 >X<@LH 680D46@×H ´ :@<"P@×H 2@DL$@Ø<J"H101 20 ‚/82.4D4F:X<@4 ßBÎ J@Ø Æ*\@L ¦B4F6`B@L.@<J. 6"Â •6@4<f<0J@4 (.H.J"FJH 680D46ÎH .ÆH –880< ¦6680F\"< :.. quibus nihil 40 ab episcopo suo commissum est. 5'.b.Ã< •BÎ 5T<FJ"<J4<@LB`8.DÂ J@Ø :¬ *.H J¬< 25 ministrare meruerunt.J JÎ< ÓD@< J@ØJ@< –88å ¦B4F6`Bå BD@FZ6@<J" *X>0J"4 680D46`<. 6"2ãH 6"Â J@ÃH BV8"4 6"<`F4< •B0(`D. :0*¥< ¦(6.4< . §*@>. 6"J"8":$V<@<J.Ã< •<LB@8ZBJ@LH 680D46@×H 6"J0(@D. ªTH —< Ò :. placuit et susceptum et suscipientem communione privari. Si quis autem episcopus post hanc definitionem susceperit clericum ad alium episcopum pertinentem.H 6"Â :@<V. A. §FJ4 *¥ ÓJ.LJ"4. De excommunicatis clericis et monachis101 Venit ad aures sancti concilii. quod quidam clerici et monachi.DÂ J@Ø :¬ *.J 2V<"J@< J@Ø Æ*\@L ¦B4F6`B@L J "ÛJ@Ø *4"DBV. ñH 680D46@\ J4<. donec is qui migraverat cle- ricus ad propriam fuerit regressus ecclesiam.ÆH JH •6@H J−H (\"H FL<`*@L.ÆH 6"J0(@D\"<. +Æ *X J4H ¦B\F6@B@H :.<`:. A. A.H JH Æ*\"H B"JD\*"H •BÎ •<V(60H .ÆH J¬< Æ*\"< 5 ¦B"<X82® ¦6680F\"<.Æ :¬ BD`J.<@<.P. nisi prius eorum discutiatur existi- mationis opinio.TH ¦6$V88.4< 15 J *4"NXD@<J" "ÛJè BDV(:"J".

Duchownym nie wolno zagarniać mienia swego biskupa po jego śmierci100 Duchownym nie wolno po śmierci swego biskupa zagarniać dóbr nale- żących do niego. 128-130 (CSP 221. 402-404). 22. 15-16. Najpierw musi być poddana badaniu ich reputacja. 234-236. XXIII. kan. synod postanowił. oskarżających biskupa lub duchow- nych. aż duchowny uciekinier wróci do własnego Kościoła. któremu byli godni służyć od początku. 24 (CSP 123-124). 3 (CSP 106-107). 334). kann. bez uprzedniego zbadania nie należy w ogóle dopuszczać do wnosze- nia oskarżenia. synod w Kartaginie (419). kan. kann. kann. . synod w Antiochii (341). 101 Por. którzy wywołują nieporządki101 Doszło do wiadomości świętego synodu. 100 Por. 185-186). 321-322). 15-16. bez polecenia swojego biskupa. Sobór Konstantynopolitański I. 19. że niektórzy duchowni i mnisi. ryzykuje utratą swojego stanowiska. Sobór Nicejski I. synod w Kartaginie (419). 19 (CSP 182-183. 90 (CSP 277-279. 8. XXII. synod w Sardyce (342/343). kann. Kanony apostolskie 74 (CSP 45). Wyjątek stano- wią ci. z konieczności muszą przystać do innego Kościoła. którzy opuściwszy swój kraj. kan. 81 (CSP 238. jak i przyjmowanego duchownego wykluczyć ze społeczności do czasu. 6. Należy wypędzić z Konstantynopola obcych duchownych i mnichów. że należy zarów- no przyjmującego biskupa. kan. zakaz ten został wprowadzony przez stare kanony. wbrew niniejszemu kanonowi. Kanony apostolskie 15 (CSP 15). synod w Kartaginie (419). synod w Antiochii (341). przyjmie du- chownego należącego do innego biskupa. Duchownym o złej reputacji nie wolno oskarżać biskupów99 Duchownych lub osoby świeckie. a nawet wyłączeni przez niego ze wspólno- 99 Por. XXI. 54. Kanony apostolskie 40 (CSP 27). Jeśli więc jakiś biskup. Kanony: 20-23 245 lecz mają miłować ten. Kto ośmieli się tak postąpić.

4 (4TJVJ0H ¦6680F\"H ¦BÂ JÎ ¦>.F2"4102 I B"> 6"24. 5+.6¥H :@<"FJZD4".F2"4 JH P. nec posse ea ultra fieri saecularia habitacula. quantum conperimus.F2"4 :¥< BD`J.LVF® ¦B4J"2−<"4 JÎ< J−H •<"$@8−H PD`<@<q .4< ¦6680F\"< ¦B4F6`B@L103 z+B. XXIV. De sacratis monasteriis.b. •:. .H 6"Â 2@DL$@Ø<J. canonum 35 sententiis subiacebunt.Æ :ZJ@4 (.Ã< ßB¥D JÎ JD\:0<@< P0D. @Ç6@LH J4<ä<. etiam 30 nolentes idem defensor expellat.F2"4 Jè :@<"FJ0D\å 6"Â :¬ *b<"F2"4 (\<.F2"4 6"Â J@×H Æ*\@LH 6"J"8":$V<.H.ÆH JÎ *40<. ut egrediantur ab urbe regia. De ordinationibus episcoporum103 Quoniam quidam metropolitanorum. J± (\‘ FL<`*å ¦<JÎH JD4ä< :0<ä< (\<. ut ad propria loca perveniant. ñH B. neglegunt com- missos sibi greges et ordinationes episcoporum facere differunt: placuit sanc- tae synodo. Decrevit sancta synodus huiusmodi primo qu- idem per defensorem Constantinopolitanae sanctae ecclesiae commoneri.D40PZ20:. nisi forte 40 necessitas inexcusabilis praeparet tempus dilationis extendi: quod si hoc mini- .4< J`B@LH. pervenientes ad urbem regiam Constantinopolitanam. A.< •<"4FPL<J@Ø<J. 6"Â –6@<J"H "ÛJ@×H *4 J@Ø "ÛJ@Ø ¦6*\6@L ¦6$V88. quae ad ea pertinent. in ea diutius com- morentur.4*ZB.DT2X<J" :@<"FJZD4" 6"J (<f:0< J@Ø ¦B4F6`B@L :X<. ~SD4F. A.4D4F:X<T< B@4:<\T< 6"Â •<"$V88@<J"4 JH P.D J4<¥H Jä< :0JD@B@84Jä<.4D@J@<\"H Jä< 20 ¦B4F6`BT<.8@ØF4 Jä< ¦(6. excitantes turbas et statum ecclesiasticum commoventes.D@< *4 J@Ø ¦6*\6@L J−H ¦< 5 5T<FJ"<J4<@LB`8.H J¬< ¦6680F4"FJ46¬< 6"JVFJ"F4<.82.F2"4 "ÛJ 6@F:46 6"J"(f(4".4D@J@<\"H Jä< ¦B4F6`BT<.Æ *¥ J@ÃH "ÛJ@ÃH BDV(:"F4< ¦B4:X<@4. XXV. 6"Â J •<Z6@<J" "ÛJ@ÃH BDV(:"J" NL8VJJ. I@×H *¥ FL(PTD@Ø<J"H J@ØJ@ (\<.Æ *¥ :¬ J@ØJ@ 25 ab eo.Ã< J−H $"F48.F2"4 ßB@6.DÂ J@Ø :¬ *.4< . ut habitacula saecularia non fiant102 Quae semel dedicata sunt monasteria consilio episcoporum.P. maneant per- petuo monasteria et res.ÃF2"4 J@ÃH ¦6 15 Jä< 6"<`<T< ¦B4J4:\@4H.Ã< J :@<"FJZD4" :¬ 6"J"(f(4" (\<. Qui vero hoc feri permiserint. §*@>. 10 5).THq . •<"JDXB@<JXH J. subverten- tes etiam quorundam domos. intra tres menses ordinationes episcoporum celebrari.<.b@LF"< 5T<FJ"<J4<@bB@84< ¦BÂ B@8× ¦< "ÛJ± *4"JD\$@LF4. 246 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) $"F48.L@bF0H B`8. J@\<L< º (\" Fb<@*@H J@×H J@4@bJ@LH ßB@:4:<ZF6. Quod si iisdem negotiis inpudenter insistant. monasteriis reservari. J"D"PH ¦:B@4@Ø<J. •B"D"\J0J@H •<V(60 B"D"F6.DÂ J@Ø *.

Klasztory nie mogą stawać się domami prywatnymi102 Klasztory. aby publiczny adwokat wielce świętego Kościoła Konstanty- nopola najpierw tych ludzi upomniał. należy klasztorom pozostawić. wbrew swojej woli przez tego samego urzędnika zostaną wypędzeni i wysłani z powrotem do swoich miast. aby się takimi stały. 102 Por. Kto zgodzi się. które do nich należą. niektórzy spośród metropolitów zaniedbują po- wierzoną sobie owczarnię i zwlekają z konsekrowaniem biskupów. mają na zawsze pozostać klasztorami. wprowadzając nieład do spraw kościel- nych i zajmując domy osób prywatnych. 123-124 (CSP 313. będzie kanonicznie ukarany. kann. Jeśli tak nie czyni [biskup metropolita]. przybywają do cesarskiego miasta Konstantynopola i przebywają tam dłuższy czas. 394-396). kan. chyba. 10 (CPG). Zatem klasztory nie powinny stawać się nigdy domami prywatnymi. Święty synod postanowił więc. XXV. synod w Kartaginie (419). 121. Jeśli zaś bezwstydnie pozostaną przy takim samym zachowaniu. PIOTR ALEKSANDRYJSKI. podlega karom kościelnym. 318. kan. Kanony apostolskie 58 (CSP 38). czyniąc zamieszanie. 2 (CPG). że zachodzi bezwzględna konieczność odroczenia. 103 Por. Kościół nie może pozostawać bez biskupa dłużej niż przez trzy miesiące103 Jak się dowiedzieliśmy. Z tego powodu obecny święty sy- nod zarządził. . CYRYL ALEKSANDRYJSKI. a dobra. raz poświęcone za zgodą biskupa. 74. 71. aby opuścili cesarskie miasto. 315. 78. XXIV. Kanony: 23-25 247 ty. by święceń biskupich udzielano do trzech miesięcy. 392.

. anathematizentur.ÃF2"4 "ÛJÎ< ¦6680F4"FJ46@ÃH ¦B4J4:\@4H.\@4H 6"<`F4<.@LF4 BDV(:"J".DTFb<® BD@FJD\$. .Ã< $4V. :¬ •:VDJLD@< .É<"4 J¬< @Æ6@<@:\"< J−H ¦6680F\"H. ñH B. 25 me fecerit. correptioni ecclesiasticae subiacebit.@<J. praeter oeconomos episcopi facultates ecclesiasticas tractant.É.F2"4 J J−H ¦6680F\"H BDV(:"J". qui dispenset res ecclesia- sticas secundum sententiam episcopi proprii. A. qui rapiunt mulieres sub nomine simul habitandi cooperantes aut con- hibentes raptoribus.4D\. et ex hoc dispergantur ecclesiasticae facultates.ÃF2"4 "ÛJÎ< J@ÃH 2.<..4< J@Ø @Æ6. 248 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) B@4ZF@4. XXVI. De oeconomis. Quod si hoc minime fecerit. ¦6B\BJ.<.F\@L ´ FL:BDVJJ@<J"H ´ FL<"4D@:X<@LH J@ÃH DBV.@<J"H 6`D"H ¦Bz Ï<`:"J4 FL<@46. deci- 40 dant gradu proprio.Æ *¥ :@<V.:"J\. 20 •<"2. decrevit sancta synodus ut. +Æ *¥ :¬ J@ØJ@ B@4ZF. *\P" @Æ6@<`:T< @Ê ¦B\F6@B@4 J ¦6680F4"FJ46 P. 10 @Æ6@<@:@Ø<J" J ¦6680F4"FJ46 6"J (<f:0< J@Ø Æ*\@L ¦B4F6`B@L.DÂ J@Ø :¬ *.L@bF0H ¦6680F\"H Ff"< B"D Jè @Æ6@<`:å J−H "ÛJ−H ¦6680F\"H NL8VJJ.Ã< ª6"FJ@< ¦B\F6@B@< *4z @Æ6@<`:@L *4@46.4 ßB@6. placuit omnem ecclesiam habentem episcopum habere et oeconomum de clero proprio. òFJ.F2"4. ita ut ecclesiae dispensatio prae- ter testimonium non sit.F2"4 (L<"Ã6" . .ÆH FL<@46XF4@<105 I@×H DBV. si vero laici.D40PZ20:.4< ¦6 J@Ø Æ*\@L 68ZD@L. ßB@6. De corruptoribus mulierum105 Eos. . divinis constitutionibus subiacebit. XXVII.F2"4.F2"4. si quidem clerici sunt. §*@>.. I¬< :X<J@4 BD`F@*@< J−H P0D. 5 5H.Ã< J J−H ¦6680F\"H BDV(:"J"104 z+B.DÂ J@Ø *.@LF4< º (\" Fb<@*@H òD4F.Æ :¥< 680D46@Â . BF"< ¦6680F\"< ¦B\F6@B@< §P@LF"< 6"Â @Æ6@<`:@< §P.\@L $"2:@Ø. et 35 derogatio maledictionis sacerdotio provocetur. 6"Â 8@4*@D\"< J± Ê.<. A.4*¬ §< J4F4< ¦6680F\"4H. Verum tamen reditus eccle- siae viduatae penes oeconomum eiusdem ecclesiae reserventur. ut rumore conperimus.H ´ 8"^6@\. 6"Â ¦6 J@bJ@L F6@DB\. id est dispensatoribus ecclesiae constituendis104 30 Quoniam quibusdam ecclesiis. 15 5-.

30. 2 (CPG 279n). 15 (CSP 66). 41 (CSP 26-29). 10 (CPG 270). którzy porywają kobiety pod pretekstem ich poślubienia. kan. jeśli są duchownymi. którzy pomagają tym porywaczom i czyn ich apro- bują. XXVII. synod w Antiochii (341). 11 (CSP 64-65). Każdy biskup powinien administrować dobrami diecezji za pośred- nictwem ekonoma104 Ponieważ w niektórych kościołach. W ten sposób zarząd dóbr kościel- nych nie będzie bez kontroli. Będzie on administrował majątkiem kościelnym. że ci. 7 (CSP 92). nie będzie dochodziło do trwonienia majątku kościelnego i do uwłaczania godności osób konsekrowanych. TEOFIL ALEKSANDRYJSKI. synod w Ancyrze (314). jednak pod nadzorem swego biskupa. 42. Nie wolno zmuszać kobiety przemocą do wspólnego zamieszkania105 Święty synod postanowił. synod w Ancyrze (314). kan. oraz ci. synod w Kartaginie (419). synod w Gangrze w Azji Mniejszej (ok. 26 (CSP 242). 143). będzie ukarany na podstawie boskich kanonów. aby każdy Ko- ściół mający biskupa posiadał również ekonoma wybranego spośród ducho- wieństwa tego Kościoła. kan. Kanony: 25-27 249 Dochody Kościoła pozbawionego biskupa administrator tego Kościoła powinien przechować nienaruszone. zarządziliśmy. a jeśli są świeckimi lub mni- chami. 24-25 (CSP 123-126). kann. kan. 130. 22. 38. mają utracić urząd. CYRYL ALEKSANDRYJSKI. kann. jak się dowiedzieliśmy. kan. kan. . mają być wyłączeni ze społeczności wiernych. 104 Por. 133n. 53 (CPG 124n. 340). XXVI. 135. BAZYLI WIELKI. biskupi za- rządzają dobrami kościelnymi bez ekonoma. Ktokolwiek tego nie uczyni. 105 Por. Kanony apostolskie 38-39.

@:X< J.ÃF2"4 ßBÎ J@Ø BD@.<@4 @Ê ©6"JÎ< B. <X‘ {Cf:® om.Ã"q 6"Â Jè "ÛJè F6@Bè 64<@b:. sicut et Romam. et ut Ponticam et Asiam et 35 Thraciam gubernationem metropolitani habeant: etiam qui in barbaricis sunt episcopi a sede suprascripta paroecias suprascriptas ordinentur.<JZ6@<J" 2.@<J. primatum reddimus iuniori Romae. Votum de primatu sedis Constantinopolitanae106 25 Ubique sanctorum patrum terminis subiacentes et quem nunc legimus ca- nonem centum et quinquaginta reverentissimorum episcoporum.T<.ÃF" PVD4< Jä< BD.\<0< :. CCO ** Jä< FL<"P2X<JT<. 5"Â (D Jè 2D`<å J−H BD.<@4.4 <X‘ {Cf:®**. sancti patres statuerunt ei primatum.b. 6"Â ¦< J@ÃH ¦6680F4"FJ46@ÃH ñH ¦6.\T< J−H (4TJVJ0H ¦6680F\"H J−H "ÛJ−H 5T<FJ"<J4<@LB`8. . et secundam post eam esse censemus.*f6"F4 J BD.\T< J@Ø 2D`<@L 5T<FJ"<J4<@LB`8.4< J¬< B`84< ¦6.\T< 15 J± BD. et in ecclesiasticis causis magnificam eam esse.`:. l.F2"4 BDV(:"F4.H.2" B.\<0< ßBVDP@LF"<q 6"Â òFJ.H.F$.TH <X"H {Cf:0H.F$. J ÇF" BD.TH v.H .$@×H :<Z:0H :. Q−N@H B.F$.TH*106 A"<J"P@Ø J@ÃH Jä< (\T< B"JXDT< ÓD@4H ©B`:.ÛF. pro eo quod regnaret. .FJVJT< 5 ¦B4F6`BT<. ita 30 nunc et nos in hoc constitutum firmantes venerabiles centum et quinquaginta [episcopi]*. quia sedis magnae Romae.F$LJXD‘ $"F48\*4 {Cf:®. senatu 40 *** lege: singuli metropolitani per memoratas . 6"Â RLN4. J "ÛJ 6"Â º:. 6"Â JÎ< •DJ\TH •<"(<TF2X<J" 6"<`<" Jä< ©6"JÎ< B. rationabiliter iudicantes.DÂ Jä< BD. Jä< FL<"P2X<JT< ¦BÂ J@Ø J−H . J@×H J−H B@<J46−H 6"Â J−H •F4"<−H 6"Â J−H 2D‘646−H *4@46ZF.F$.ÃF"< B`84< 6"Â Jä< ÇFT< •B@8"b@LF"< BD. l.F$.\‘ 6"Â FL(68ZJå J4:02. Et ut singu- lum metropolitanum memoratas*** paroecias cum provinciarum episcopis or- * lege: venerabilem CL episcoporum ** lege: quae . v.\<0< @Ê B"JXD. haec censuimus de primatu sanctae ecclesiae Constantinopolitanae civitatis iunioris Romae. 250 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) 5/.4D0:X<@L 20 (4TJVJ@L 2D`<@L J−H 6"J 5T<FJ"<J4<@bB@84< (4TJVJ0H ¦6680F\"Hq * R−N@H J−H "ÛJ−H FL<`*@L.LJXD"< :. qui congre- gati sunt in hanc regiam civitatem.("8b<.@N48XFJ"J@4 ¦B\F6@B@4.Jz ¦6.4D@J@<.ÃH ÒD\.Æ6`JTH •B@*.4D0:X<T< *4@46ZF.<JZ6@<J" 2.F$. . J¬< $"F48. ¦6NT<02.TH :0JD@B@8\J"H :`<@LH. §J4 *¥ 6"Â J@×H ¦< J@ÃH $"D$"D46−H ¦B4F6`B@LH Jä< BD@. ¦< J± $"F48\*4 5T<FJ"<J4<@LB`8.\T< J@Ø (4TJVJ@L 2D`<@L J−H (4TJVJ0H ¦6680F\"H 5T<FJ"<J4<@LB`8. P. CCO XXVIII.@N48. cognoscentes.Û8`(TH 6D\<"<J. ut qui regno et senato** honorificatur civitas obtineat et firmitatem primatus secun- dum magnam Romam.4:"< Jè J−H <X"H {Cf:0H (4TJVJå 2D`<å.Ã" •BX<. . .@*@F\@L.DÂ Jä< BD.(V8@L 1. (<TD\.F$LJXD"H 10 {Cf:0H *4 JÎ $"F48.<@:X<@L $"F48XTH. *. J@Ø (.

powinien mieć te same przywileje w porządku kościelnym i być na drugim po nim miejscu. zebrali się w cesarskim Konstantynopolu. zaszczycony pobytem cesarza i se- natu i cieszący się takimi samymi przywilejami cywilnymi jak Stary Rzym cesarski. będzie konsekrowała święta stolica najświętszego Kościoła Konstan- tynopola. Kanony: 28 251 XXVIII. Tracji oraz biskupów tych części wymienionych diecezji. którzy pod przewodnictwem Teodozjusza Wielkiego. który był wów- czas cesarzem. . Nowego Rzymu. 3. 106 Por. Jest jasne. kan. ponieważ był on miastem cesarza. Nowym Rzymie. Sobór Konstantynopolitański I. Jednakże tylko metropolitów diecezji Pontu. które są położone w krajach barbarzyń- skich. Uchwała o przywilejach stolicy Konstantynopola106 Idąc całkowicie za postanowieniami świętych Ojców i uznając teraz od- czytany kanon stu pięćdziesięciu najczcigodniejszych biskupów. Azji. potwierdzamy oraz ponawiamy te same decyzje co do przywilejów wielce świętego Kościoła Konstantynopola. że najświętsza stolica – Nowy Rzym. Ojcowie słusznie przy- znali przywileje stolicy Starego Rzymu. Kanony apostolskie 34 (CSP 24). że każdy metropolita wyżej wymienionych diecezji wraz z biskupami prowincji będzie konsekrował nowych biskupów tej prowincji. pobożnej pamięci. Z tego samego powodu stu pięćdziesięciu najczcigodniejszych biskupów uzna- ło.

J J¬< ¦B4F6@B¬< BD.4D@J@<.B4F6`B@L.H . J@×H :0JD@B@8\J"H+ Jä< BD@.Ã< ¦B\F6@B@< J@Ø Æ*\@L 2D`<@L •B@64<@b:. +Æ *¥ "ÆJ\" J4H *46"\" ¦6.("8@BD.Û8"$XFJ"J@4 ¦B\F6@B@4 6"Â #@<4NVJ4@H BD.D@:X<T<.DÂ Jä< ¦B4F6`BT< Jä< P.Û8"$.\@4H 6"<`F4 *40(`D. l. CCO 51.Ã.DÂ J@Ø :¬ *. A.BXFJ"J@4 6"Â ¦<*@>`J"J@4 –DP@<J. Si autem citra aliquod cri- 40 men amoti sunt dignitate. + ++ :.4< ÏN.FJVJ@L ¦B4F6`B@L 6"Â :.4< Ê.T< 5 B"D J@Ø 5T<FJ"<J4<@LB`8.É<"4 6. vicarii apostolicae sedis Romae.LJ"4q P. nec presbyteri locum retinere debent.4D@J@<@Ø<J@H J@×H J−H ¦B"DP\"H ¦B4F6`B@LH.F$bJ.F2"4107 ?Ê :.D@FL8\" ¦FJ\<.4D0:X<T< *4@46ZF. ad episcopalem dignitatem revertentur.TH ++ •DP4.ÆH BD. 252 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) *08"*¬ ©6VFJ@L :0JD@B@8\J@L Jä< BD@.F$LJXDT< . . Si vero et causa quaedam iusta illos ab actu episcopa- tus amovet.TH J−H ¦B4F6@B−H 20 •B@64<. Quod episcopus de sede depositus in presbyterii ordinem adnumerari non debeat107 Magnificentissimi et gloriosissimi iudices dixerunt: De episcopis ordinatis a Photio reverendissimo episcopo.4D0:X<T< *4@46ZF.F$LJXD@L $"2:Î< NXD. electio- nem autem facere secundum consuetudinem ad eos++ referre oportet. J@B@J0D0J"Â J−H •B@FJ@846−H 6"2X*D"H {Cf:0H.D\å 6"J"8X(. .<@< ¦< 10 BD. amotis vero ab Eustathio reverendissimo epi- 35 scopo. sicut divini canones censuerunt: manus impositionem au- tem. a metropolitanis episcopis+ fieri debere.LF2X<JT<.\8@LF4<.J Jä< J−H ¦B"DP\"H ¦B4F6`BT< P.J Jä< om. R0N4F:VJT< FL:Nf<T< 6"J JÎ §2@H (4<@:X<T< 6"Â ¦Bz "ÛJÎ< •<"N.F$LJXD@L J`B@< 6"JXP. dixerunt: Episcopum in gradum presbyteri redigere sacrilegium est.T< :. v. 15 J\ B"D\FJ"J"4 J± (\‘ FL<`*å.64<Z20F"< J@Ø •>4f:"J@H.ÃF2"4 *X. •B@64<02X<JT< *¥ B"D +ÛFJ"2\@L J@Ø .\<@LH •BÎ J−H BDV>. quid videtur sanctae synodo? Paschasinus et Lucentius reverendissimi episcopi et Bonifatius presbyter.ÉB@<q A.ÉB@<q z+B\F6@B@< . 25 dinent episcopum.D@H. + ++ lege: a Constantinopolis archiepiscopo metropolitanis lege: ad eum 30 XXIX. CCO ¦B4F6`B@L v. @Û*¥ BD. 6"2ãH .4D@J@<02X<JT< :¥< B"D MTJ\@L J@Ø .8. et post episcopatum presbyteris esse iussis. 6"2ãH J@ÃH 2. l.Û8"$. +Æ *¥ ¦6J`H J4<@H ¦(68Z:"J@H •B.F$LJ. BDÎH J¬< ¦B4F6@B46¬< •>\"< ¦B"<"FJDXR@LF4<.ÇD0J"4. sicut superius dictum est. A"F6"FÃ<@H 6"Â 7@L6Z<F4@H @Ê .FJVJ@L ¦B4F6`B@L.

których bez uzasadnionego oskarżenia pozbawiono urzędu. o których mówimy. odsuniętych zaś przez najczcigodniejszego biskupa Eusta- cjusza. po zgodnym wyborze do- konanym w sposób przepisany i zakomunikowanym arcybiskupowi Konstan- tynopola. Biskup oddalony z własnej stolicy nie może być zaliczany do grona prebiterów107 Najwspanialsi i najsławniejsi władcy powiedzieli: jaka jest opinia święte- go synodu w sprawie biskupów konsekrowanych przez najczcigodniejszego biskupa Focjusza. XXIX. to nie powinien także zatrzymy- wać stanowiska prezbitera. Jeśli dla słusznej przy- czyny odsuwa się go od czynności biskupa. Jeśli więc są tacy. przedstawiciele stolicy apostolskiej Rzymu.TH J−H B. aby pomimo święceń biskupich byli teraz zwykły- mi prezbiterami? Najczcigodniejsi biskupi Paschasinus i Lucencjusz oraz kapłan Bonifa- cjusz. orzekli: «Sprowadzenie biskupa do stopnia prezbitera jest świętokradztwem. będzie konsekrował arcybiskup Konstantynopola. Kanony: 28-29 253 jak to przepisują święte kanony. Inny tytuł: J−H "ÛJ−H (\"H FL<`*@L ¦6 J−H BDV>.DÂ ¦B4F6`B@L 107 IbD@L 6"Â +ÛFJ"2\@L ¦B4F6`B@L #0DbJ@L (Ten sam święty synod w sprawie Focjusza biskupa Tyru i Eustacjusza biskupa Berytu). Metropolitów diecezji. będą przywróceni do godności biskupiej». . którym rozkazano.

Û8`(@L . .É<"4 ¦< J± "Æ(LBJ4"6± *4@46ZF.("8@B`8. 6"Â Ê.TH . et petunt concedi sibi dilationem usque ad ordinationem futuri magnae civitatis Alexandrinorum archiepiscopi.Ã<q 6"Â •>4@ØF4< ¦<*@2−<"4 "ÛJ@ÃH –PD4 J−H P.B4F6`B@L 7X@<J@H ¦BÂ J@Ø B"D`<J@H •<.É<"4 J4:−Hq . ut praeter voluntatem et mandatum archiepiscopi nihil tale faciant.4 B"D (<f:0< 6"Â *4"JbBTF4< J@Ø •DP4.4. sin absque aliqua rationabili causa in inferiorem gradum detracti sunt.4.DNL¬H Fb(680J@H .ÆH J¬< J@Ø BD.("8@B`8.B\F6@B@H J−H z!8.H J± ¦B4FJ@8± J@Ø ÒF\@L 7X@<J@H {Cf:0H108 ?Ê :.4*¬ @Ê .B\F6@B@H 5T<FJ"<J4<@LB`8.F$LJXD@L J>4< 6"J.<@4 •BÎ J−H ¦B4F6@B46−H •>\"H . l. ßB@(DVR"4 J± ¦B4FJ@8± J@Ø 15 ÒF4TJVJ@L •DP4. Ê.<. non ut catholicae fidei adversantes.Û8"$XFJ"J@4 ¦B\F6@B@4 J−H !Æ(LBJ\T<.DÂ J@Ø ÓJ4 •<.(`:.>"<*DXT< :.<q ?âJ@4 @Ê 8. •88 NVF6@<J.<q z+B.ÆH JÎ< »JJ@<" 6"J. .b2L<@4 @Ê !Æ(bBJ4@4 :¬ ßB@(DVR"<J. Anatolius reverendissimus archiepiscopus Constantinopolis dixit: 25 Hi qui dicuntur ab episcopali dignitate in presbyteri ordinem descendisse. §<*@F4< B"D"FP.Ã< •>\"< J.>"<*DXT< :. donec ordinatus fuerit Alexandrinorum ma- 40 gnae civitatis archiepiscopus. . J¬< J−H ¦B4F6@B−H ¦B"<"8"$.("8@BD.@<J"4. Quod Aegyptii insontes sint. CCO 10 7. iure nec in presbyteri quidem honore esse merentur.BXFJ"J@4 6"Â ¦<*@>`J"J@4 –DP@<J. A.H §2@H .808L2X<"4. episcopatus recipere dignitatem et sacerdotium.L@bF® B`8.DTFb<0< om.Ü8@(@< º:Ã< ¦NV<0 6"Â N48V<2DTB@<.4D@J@<02± •DP4.$V8@<J@.b2L<@4 N"<. *\6"4@4 JL(PV<@LF4<. iustum est eos. 30 XXX. 20 "ÛJ@ÃH :X<@LF4< ¦BÂ J@Ø Ò:@\@L FPZ:"J@H ¦< J± $"F48.F$LJXD@L ¦<JÎH –>4@4 JL(PV<@LF4< 5 .4D@J@<\"H J@Ø ¦F@:X<@L J−H z!8.H 6"Â º ßB. * z!<"J`84@H. sed dicen- 35 tes in Aegyptiaca dioecesi hanc esse consuetudinem. v.B4F6`B@L :0*¥< J@4@ØJ@< B@4. iustum nobis et humanum visum est ut ipsis in proprio habitu in imperiali urbe manentibus remissio concedatur. si quidem ex rationabilibus quibusdam causis damnantur.TH ¦B4F6`B@Lq . . .ÉB. de eo quod litteris sancti Leonis Romani episcopi non subscripserint108 Magnificentissimi et gloriosissimi iudices et amplissimus senatus dixerunt: Quoniam religiosissimi episcopi Aegypti. –PD4H —< P. si quidem non obnoxii cognoscantur.Ã. sanctissimi archiepiscopi Leonis epistolam subscribere distulerunt.TH.DTFb<0<*.Æ *¥ *\P" J4<ÎH "ÆJ\"H .Ç (.Æ6`JTH @Û*¥ J−H BD.Æ :¥< •BÎ . òFJ.2−<"4.Û8"$XFJ"J@H •DP4. •<.Û8`(T< J4<ä< "ÆJ4ä< 6"J"*46V. 254 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) z!<"J`84@H Ò . . @ÛP ñH :"P`:.$4$VF20F"< $"2:`<.ÉB.<@4 J± 6"2@846± B\FJ.

Egipcjanie są bez winy. XXX. że w diecezji egipskiej panuje zwy- czaj. aż do konsekracji przyszłego bi- skupa wielkiego miasta Aleksandrii. że są niewinni. aż do konsekracji arcybiskupa wielkiego miasta Aleksan- drii». że sprzeciwiają się wie- rze katolickiej. Inny tytuł: J−H "ÛJ−H (\"H 6"Â :. o których mówimy. BDV>. Leona 108 Najwspanialsi i najsławniejsi władcy i najwyższy senat powiedzieli: «Naj- pobożniejsi biskupi Kościoła Egiptu zwlekają aż dotychczas z podpisaniem listu najświętszego arcybiskupa Leona nie dlatego. by nic takiego nie czynić bez zgody i instrukcji arcybiskupa [Aleksan- drii]. jeśli wymierzono im karę dla słusznych powodów. 34 (CSP 17. której główne punkty zbadał).NV8"4@< JÎ 6"J J@×H ¦B4F6`B@LH J@×H •Bz !Æ(bBJ@L (Ten sam święty i wielki synod wypowiada się w sprawie przeciwko biskupom Egiptu. którzy trwają przy takim zwyczaju w ce- sarskim mieście.ÃJ"4 JÎ 6. Jeśli zaś są tacy. lecz ponieważ twierdzą. Kanony: 29-30 255 Anatoliusz. §<2" F6@B. Proszą więc o przyznanie im czasu. Kanony apostolskie 20. 24). jeśli się stwierdzi. któ- rzy zostali poniżeni gorszym stanowiskiem bez uzasadnionych przyczyn. to wydaje się sprawiedliwe. orzekł: «Ci. by otrzymali z powrotem godność biskupią i kapłańską». 108 Por. Wydaje się rzeczą słuszną i ludzką zgo- dzić się na ustępstwo wobec tych. z pewnością nie zasługują również na zaszczyt bycia prezbiterami.TH.(V80H FL<`*@L ¦6 J−H *r. którzy zostali zniesieni z godności biskupiej do funkcji prezbitera. że nie podpisali listu świętego biskupa Rzymu. najczcigodniejszy arcybiskup Konstantynopola. .

fide- iussores dent quod non exeant de ista civitate. si hoc illis est possibile.H.Û8"$XFJ"J@H ¦B\F6@B@H.<q +Æ BD@FJVJJ. . 30 35 40 . "ÛJ@ÃH B"D"FP. 256 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) A"F6"FÃ<@H Ò . ÓJ4 @Û6 ¦>XDP@<J"4 J"bJ0H J−H B`8.b. aut dent fideiussores.4D@J@<\"< J@Ø ¦F@:X<@L ¦B4F6`B@L J−H z!8.$"\" §FJTq Ó2.TH.< :X<@<J. .>"<*DXT< :.Æ J@ØJ@ "ÛJ@ÃH *L<"JÎ< 10 ´ ¦>T:@F\‘ 6"J"B4FJ.4 º ß:. ªTH @â º z!8. 6"J"B4FJ.>"<*DXT< 5 ¦B\F6@B@< *X>0J"4*. expectantes ordinationem fu- 25 turi episcopi magnae civitatis Alexandrinorum.\@L FPZ:"J@H @Ê .2−<"4 N48"<2DTB\"H ¦P`:. CCO 15 Paschasinus reverendissimus episcopus. * ¦((b"H @Þ< *`JTF"<. quamdiu civitas Alexandrino- 20 rum episcopum accipiat. .H ¦BÂ J@Ø @Æ6.JXD" ¦>@LF\" 6"Â 6.H 6"Â º ßB.<@<. ´ ¦((b"H B"DX>@LF4<.TH.JX J\ B@J.8. *X>0J"4 add.H J¬< P. .ÉB@<q {/ J@Ø ÒF4TJVJ@L ¦B4F6`B@L A"F6"F\<@L R−N@H $.L2ZF@<J"4 add. unde permanentes in proprio habitu reverendissimi episcopi Aegyptiorum.BXFJ"J@4 6"Â ¦<*@>`J"J@4 –DP@<J. •<":X<@<J. aut per sacramentum eis credatur. ¦((b"H *`JTF"<. .L2ZF@<J"4**. ?Ê :.("8@B`8. vicarius sedis apostolicae. dixit: Si praeceperit gloria vestra et iubetis illis aliquid praestari humanitatis.DNL¬H Fb(680J@H .< :X<@<J.ÉB. . CCO ** Ó2.Û8"$XFJ"J@4 ¦B\F6@B@4 Jä< !Æ(LBJ\T<. Magnificentissimi et gloriosissimi iudices et amplissimus senatus dixerunt: Sanctissimi Paschasini sit firmum iudicium.("8@BD. J@B@J0D0J¬H J@Ø •B@FJ@846@Ø 2D`<@L.

przedstawiciel stolicy apostolskiej. którzy zachowują swój wła- sny zwyczaj. Przeto najwspanialsi i najsławniejsi władcy i najwyższy senat orzekli: «Niech zostanie przyjęty wniosek najświętszego biskupa Paschasinusa. powiedział: «Jeśli na mocy waszego autorytetu polecacie i rozkazujecie. oni niech dadzą gwarancje. niech dadzą gwarancje. Albo niech zo- bowiążą się przysięgą. że nie opuszczą tego miasta. aby została im okazana łaskawość. jeśli mogą to uczynić. dopóki Aleksandria nie będzie miała biskupa». że będą czekać na konsekrację przyszłego biskupa wielkiego miasta Aleksandrii». . Zatem najpobożniejsi biskupi Kościoła Egiptu. Kanon: 30 257 Paschasinus najpobożniejszy biskup.

258 .

259 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) .

260 .

że po prostu są oni zwolennikami Cyryla przeciwko Nestoriuszowi. . Etiopii i Syrii. jak i dwóch pozostałych. Umarł w drodze powrotnej na Sycylii w 555 roku. jako nestorian. a z Zachodu tylko przedstawiciele wybrani przed cesarza. 368-388. panującego w latach 528-555. Jednakże w grudniu 553 roku papież został zmuszony do pod- pisania dokumentów soboru i dopiero wtedy pozwolono mu wrócić do Italii. Akta zachowały się tylko w skróconej wersji łacińskiej. 9. 107-122. uznano jednak ważność sobo- ru w Chalcedonie. Odłączeni od Kościoła «chalce- dońskiego» monofizyci przeważali w Egipcie. Justynian z nadzieją na ich zjednanie potępił dzieła tych trzech pisarzy w roku 544 jako tak zwane «Trzy Rozdzia- ły». Monofizyci domagali się potępienia Teodora z Mopsuestii. Teodoreta z Cy- ru oraz Ibasa z Edessy. było przywrócenie jedności Kościoła po Soborze Chalcedońskim we- dług wzorca: jedno cesarstwo – jedna religia. Biskupi zachodni i papież Wigiliusz nie chcieli się na to zgodzić. w którym uczestniczyli przede wszystkim biskupi wschodni. Alberigo. Wigiliusz. podobnie jak «Trzy Rozdziały» i Orygenesa. którym wyda- wało się. choć prze- bywał w Konstantynopolu. BIBLIOGRAFIA: Mansi. Potępiono go więc (ale nie Kościół rzymski). nie ustąpił jednak w sprawie potępienia jego osoby. 3 maja 553 nastąpiło otwarcie soboru. Ich prześladowanie przez państwo nie było zrozumiałe dla mnichów i prostych ludzi. anatematyzmy zaś po grecku i po łacinie. wraz z szesnastoma bi- skupami potępił w czasie trwania soboru niektóre sformułowania Teodora z Mopsuestii. ulegając naciskom. 261 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) WPROWADZENIE Celem działania na polu religijnym cesarza Justyniana. Papież Wigiliusz nie przyszedł na znak protestu.

@Û :`<@< ñH •F. si is qui creditum sibi unum talentum sine diminutione servavit.L2X<J. 6"J J¬< ¦< J@ÃH . quibus regere ecclesiam Domini creditum est3.Dè 6D\:"J4 ßB`6.4.\:"<J@H 6"Â J¬< ¦D("F\"< J"bJ0< ¦< 6"4Dè Jè *X@<J4 •B"4J@Ø<J@H.Æ Ò B4FJ. quae ab 15 inimico inseminantur5.<@4 J¬< 6"JVD"< J¬< •B. 6"Â ¦B8.2" JÎ 6"8Î< J−H B\FJ. Magno Deo et salvatore nostro Iesu Christo.DÂ J¬< Jä< ©JXDT< *4`D2TF4<. 3.J"4. et per epistolam sceleratam.`<"F.8ZF"H. •88 6"Â ©JXD@4H F6"<*V8@L 6"Â J"D"P−H (.@Ø 6"Â FTJ−D@H º:ä< z30F@Ø OD4FJ@Ø.$.J"42.\TJ@<. BD@*Z8@L BF4 J@ÃH .DÂ B\FJ. BDÎH J¬< ©6VFJ@L *b<":4< J JV8"<J" *4"<. ideo ad eorum quae movebantur 20 correctionem surreximus. et iussione piissimi imperato- ris vocati ad hanc regiam urbem convenimus.ÂH JÎ ª< JV8"<J@< 6"Â NL8V>"H •:.ÃJ"4. et impia eius conscripta.8äH J §D(" 5LD\@L B@4@ØF44.\"H 40 . FB@L*¬< B@4@b:.ÃH J@\<L< B@4:"\<. Et nos igitur.<`:. quae imminet his qui negligenter opera Domini faciunt4..$¬H 6"J"6D\<.TH FBXD:" *4"NL8V>"4 6"2"DÎ< •BÎ Jä< J@Ø ¦P2D@Ø ¦B4FB. 5"Â º:. secundum parabolam in evangeliis dictam. Quoniam igitur videbamus quod Nestorii sequaces conati sunt per Theodorum impium.4< B4FJ.<@H :¥< 6T8ØF"4 35 J¬< •FX$.ÛF.@<4 6"Â N@$."<\T<5. JÎ B4FJ. •88 6"Â ñH *L<V:. timentes male- dictionem. non solum impius condemnatur. sed etiam aliis scandali et perturbationis causam praebuerit? 2. ñH º<\6" B.L2¥< 6"J"*46V.FJäJ@H. 3.<@H "ÇJ4@H. I@Ø :. quanto maiori et horribili iudicio subiaceat. qui non solum de ipso neglexerit. et insuper per ea quae impie Theodoritus conscripsit. eo quod non operatus est. cum sit omnibus fidelibus manifestum.TH Ò 8`(@H 64<.\. negligit vero aliorum correptionem. quod quando 10 de fide ratio moveatur. et pro Dei voluntate.8\@4H B"D"$@8Z<. et amplificavit hoc quod sibi creditum est. festina- mus bonum fidei semen purum conservare ab impietatis zizaniis.Û8"$@b:.48@L:X<0< J@ÃH •:. et operam 5 eorum opportuno tempore exigente. 262 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) [SENTENTIA ADVERSUS «TRIA CAPITULA»]1 1. suam impietatem Dei ecclesiae applicare.4"<. 4.$XF4 6"2. B`Få :.H J¬< ¦6680F\"< J@Ø 5LD\@L3.8ZF"H *¥ B.4J"4 Ò :¬ Jä< 6"2z ©"LJÎ< •:.L2. pro uniuscuiusque viribus talenta distribuente. quae ab Iba dicitur ad Marim Persam scripta esse.Û"((. 30 . 2. •:.4D@:X<T< J−H •F. ¦Nz ø @Û6 . . 25 [SENTENTIA ADVERSUS «TRIA CAPITULA»]1 [1. sed etiam ille qui potest quidem prohibere impietatem.(V8@L 1.] .ÆD(VF"J@. qui Mopsuestiae fuit episcopus. condemnatur2.

Ponieważ widzieliśmy. 36-43. 4. Przeto my. Jeżeli ten. 368. aby naprawić. powierzony sobie jeden talent. 4 Por. 3. 3 Por. co tamci wywołali i wezwani rozkazem najpo- bożniejszego imperatora [Justyniana] oraz dzięki woli Bożej. który zaniedbuje udzielenia prze- strogi bliźniemu. w obawie przed potępieniem. zachował. że na potępienie zasłu- guje nie tylko sam bezbożnik. 10. co od Niego otrzymał. Gdy rozważa się zagadnienia wia- ry. lecz co więcej. który rozsiewa nieprzyjaciel5. którym powierzone zostało kierowanie Kościołem Pana3. a nie utracił go. powstali- śmy przeto. ponieważ nim nie obracał i nie pomnożył jego wartości. że napisany został przez Ibasa [biskupa Edessy] do Persa Marina. 2. który nie tylko zlekceważył to. Jr 48. stał się przy- czyną zgorszenia i niepokoju dla innych. 2 Por. aby w odpowiednim czasie przynosiły owoce uczynków. które zagraża wykonującym niedbale dzieła Pańskie4. który był biskupem Mopsuestii. 5 Por. Mt 13. o ile większemu i straszniejszemu wyrokowi potępienia podlega człowiek. 28. Mt 25. dla wszystkich ludzi wierzących oczywiste jest to. ponadto przez świętokradzkie pisma Teodoreta oraz bezbożny list. 263 [WYROK PRZECIWKO «TRZEM ROZDZIAŁOM»]1 1. o którym mówi się. zebraliśmy się w tym cesarskim mieście. że zwolennicy Nestoriusza spróbowali przeniknąć do Kościoła Bożego ze swą bezbożną nauką za pośrednictwem występnego Teodora. i jego nieprawomyślnych pism. wielki Bóg i nasz Zbawiciel Jezus Chrystus rozdawał talenty według zdolności każdego czło- wieka i wymagał. który. 14-30. ale także i ten. czyste od kąkolu bezbożności. . staramy się ze wszystkich dzieł zachować dobre ziarno wiary. Dz 20. 1 Zachowany fragment grecki podajemy za: Msi 9. został potępiony2. Podział na poszczególne sekcje zaznaczony liczbami wyróżnionymi tłustym drukiem pochodzi od wydawców obecnego wydania. Według przypowieści przekazanej w Ewangeliach. gdy może nie dopuścić do powstania bezbożności.

et sanguine. ut abstineatis ab immolatis simulacrorum. Sed et sancti patres. eo quod sacerdotes decet communibus quaestionibus finem communem impone- re. ut definitio communiter ab omnibus nobis praebeatur fidei rectae conveniens. 264 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) 5. cum unusquisque proximi adiutorio indiget. Unde communiter de eo sententiam protulerunt. et tam sine scriptis. praeterquam necessaria. nec enim iustum esse amplius scandalum pro tribus istis capitulis crescere. in hac regia urbe degen- tem. et Dei ecclesiam conturbari. ut non indigerent alieno consilio ad ea quae agenda erant. priusquam communiter congregati divinarum scripturarum testimo- niis unusquisque sua dicta confirmaverunt. veritatis lumen tenebras expellit mendacii. Et pro his ad memo- riam eius perduximus magna illa apostolorum exempla. 6. sicut in proverbiis dicit Salomon: Frater fratri adiutorium praestans: exaltabitur sicut civi- tas munita: valet vero sicut regnum fundatum8. et fornicatione 6. antiquis exemplis utentes. quibus est merces bona in labore ipso- 35 40 . 7. postea tamen et con- sensit in scriptis in concilio convenire. de- finire. qui per tempora in sanctis quatuor conciliis co- nvenerunt7. et patrum traditio- nes. communiter de exortis haeresibus et 25 quaestionibus disposuerunt. Et iterum in Ecclesiaste dicit: Optimi duo quam unus. ad gentes scribentes: 20 Visum est Spiritui sancto et nobis. non tamen 15 aliter voluerunt de eo quod movebatur. certo constituto. 9. quam in scripturis ea saepius condemnasse. quod in communibus discepta- tionibus cum proponuntur quae ex utraque parte discutienda sunt. Et quia contingit Vigilium religiosissimum. Unde necessario petivimus ipsius reverentiam scriptas suas promis- 10 siones adimplere. omnibus interesse quae his tribus capitulis annotata sunt. tam ipsum quam nos hortatus est communiter convenire. et disceptare una nobiscum de his 5 tribus capitulis. 8. et suffocato. si oporteret gentes circumcidi. piissimus imperator secundum quod inter nos pla- cuit. Licet enim sancti Spiritus gratia et circa singulos apostolos abunda- ret. Nec enim potest in communibus de fide disceptationibus aliter veritas 30 manifestari. nihil aliud imponere vobis oneris.

Nie jest bowiem rzeczą usprawiedliwioną pozwolić. Dla tych powodów przypomnieliśmy mu wielkie przykłady Apostołów i tradycje Ojców. o czym napisano w «Trzech rozdziałach» i już je potępiał. pisząc do pogan: „Po- stanowiliśmy bowiem. ponieważ każdy potrzebuje wówczas wsparcia ze strony swego bliźniego. 19. co uduszone i od nierządu”6. obecny w tymże cesarskim mieście. zajmował się już wszystkim. od krwi. nie chcieli niczego ustalać. która była wówczas przed- miotem dyskusji. 8 Por. abyśmy mogli wszyscy wydać wspólne oświad- czenie. aby poganie poddawali się obrzezaniu. Duch Święty i my. co należy czynić. że przybędzie na sobór i przedyskutuje z nami sprawę «Trzech rozdziałów». nie nakładać na was żadnego cię- żaru oprócz tego. mianowicie. prawda nie może objawiać się w inny sposób. Kiedy prowadzona jest debata o zagadnieniach wiary. aby spełnił swoje obietnice dane na piśmie. zanim nie zbiorą się razem i nie po- twierdzą swoich opinii świadectwami świętych Pism. Uważali bowiem za rzecz pewną. Powstrzymajcie się od ofiar składanych bożkom. 9. Chociaż każdy z Apostołów prze- pełniony był łaską Ducha Świętego i nie potrzebowali oni radzić się jeden drugiego. którzy – wzorując się na starożytnych przykładach – na przestrzeni minionych wieków zbierali się na czterech świętych zgromadze- niach7. od tego. że najpobożniejszy [biskup Rzymu] Wigiliusz. 7. Raz jeszcze potwierdza te słowa 6 Dz 15. zgodne z prawdziwą wiarą. będzie wywyższony jak miasto warowne. którymi zainteresowane są dwie strony i które mają być zbadane z obu stron. silny jest jak królestwo dobrze umocnione”8. również wspólnie podejmowali decyzje w sprawie powstających here- zji i w innych aktualnych kwestiach. aby kapłani wspólnie położyli kres wspólnym problemom. 28-29. Najpobożniejszy imperator – za na- szą aprobatą – wezwał i jego i nas do zebrania się razem. to jednak w sprawie. co konieczne. że kiedy razem rozważa się problemy. ponieważ godzi się. Zgodził się także na piśmie. Prz 18. Szczęśliwie się zdarzyło. tak ustnie. aby jeszcze bar- dziej rosło zgorszenie z powodu «Trzech rozdziałów». światło prawdy rozpędza mroki kłamstwa. jak to mówi w Księdze Przysłów Salomon: „Brat udzielający pomocy bratu. 6. czy jest konieczne. Święci Ojcowie. Dlatego wydali w tej sprawie wspólne orzeczenie. jak i w pismach. 7 Aluzja do czterech poprzednich soborów. Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 265 5. . a Kościół Boży nara- żony był na niepokoje. Dlatego byli- śmy zmuszeni prosić jego czcigodność. 8.

quod unusquisque pro se rationem reddet Deo 11. huiusmo- di responso audito. 10. Tenere autem et se- rvare et praedicare sanctis ecclesiis confessi sumus hanc fidei confes- sionem. et populos et ecclesias totas. Eos autem qui pro tempore condemnati vel anathematizati a catholica ecclesia et praedictis quatuor conciliis sunt14. promisit per seipsum de iisdem tribus capitulis sententiam proferre: 11. qu- oniam ego sum tecum. confessi sumus condemnatos et anathematizatos habere. qui eamdem fidei confessionem secuti sunt. congregati ante omnia compendiose confessi sumus fidem illam tenere. Cum autem saepius et a nobis omnibus invitatus. si duo ex vobis convenerint super terram. timentes autem et iudi- 10 cium imminens eis qui vel unum ex minimis scandalizant12. quanto magis imperatorem ita christianissimum. et insuper gloriosissimis iudicibus missis ad ipsum a piissimo imperatore. 13. 14. 266 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) rum9. et per eos sanctis ecclesiis. qui sanctum mathema sive symbolum tradiderunt: insuper autem et centum quinquaginta in Constantinopoli collecti expo- suerunt. 30 35 40 . con- tinget illis a Patre meo qui in coelis est. de omni re quamcumque petierint. Apostoli nos admonitiones in corde habentes. sed loquere. et eam explanave- runt: et ducentorum sanctorum patrum prius Ephesi collectorum pro eadem fidem consensum: et quae a sexcentis triginta Chalcedone con- 25 gregatis definita sunt pro una eademque fide quam et ipsi secuti praedi- caverunt. quam domi- 15 nus noster Iesus Christus verus Deus tradidit sanctis suis apostolis. quam latius exposuerunt trecenti decem et octo sancti patres 20 Nicaeae congregati. et nemo poterit nocere tibi13: 12. et ne taceas. Ubicumque enim fuerint duo aut tres collecti in nomine meo. Sed etiam ipse Dominus dicit: Amen dico vobis. et qui post illos fuerunt sancti patres et docto- res ecclesiae creditis sibi populis tradiderunt. ego cum eis sum in medio ipso- 5 rum10. et quod dictum a Deo ad Paulum: Ne timeas.

że we wszystkich punk- tach zachowujemy tą Wiarę. 10. 14. którzy w stosownych okolicznościach zo- stali potępieni i wyłączeni przez Kościół katolicki i cztery wymienione wyżej święte zgromadzenia14. 9. że „każdy z nas o sobie samym zda sprawę Bogu”11. Również stu pięć- dziesięciu Ojców zebranych w Konstantynopolu ogłosiło. a tym bardziej dla cesarza tak bardzo chrze- ścijańskiego. 10 Mt 18. zgromadzonych w Chalcedonie. 14 Aluzja do czterech poprzednich soborów wymienionych w punkcie 13. 11. którzy są powodem zgorsze- nia dla jednego z najmniejszych12. wyraziło swoją zgodę dwustu świętych Oj- ców zebranych po raz pierwszy w Efezie. . 12 Por. Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 267 w Księdze Eklezjastesa: „Lepiej jest dwom niż jednemu. aby cię skrzywdzić”13 – 12. wspominając też. bo Ja je- stem z tobą i nikt nie targnie się na ciebie. Przyjmujemy też i to. Także sam Pan mówi: „Zaprawdę powiadam wam: Jeśli dwaj z was zgodnie o coś prosić będą. to wszystkiego użyczy im mój Ojciec. który i my przyjmujemy. przekazał swoim świętym Apostołom. które w sposób peł- ny wyłożyło trzystu osiemnastu świętych Ojców zgromadzonych w Nicei – oni nam przekazali święte nauczanie albo Symbol wiary. Mt 18. Bo gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię Moje. co oni. a przemawiaj i nie milcz. który jest w Niebie. Wiele razy zapraszany przez nas wszyst- kich. gdyż mają dobry zysk ze swojej pracy”9. prawdziwy Bóg. a którą ci. 13 Dz 18. że przyjmują to samo Wyznanie wiary – oni też dokonali jego wyjaśnienia. postanowili oni bowiem podążać za rozporządzeniami powzię- tymi przez poprzedników i tego samego nauczać. którą Pan nasz Jezus Chrystus. 9 Koh 4. Skoro usłyszeliśmy taką odpowiedź – biorąc sobie do serca ostrze- żenie Apostoła. razem zgromadzeni. 11 Rz 14. wyznajemy przede wszystkim. Na ten sam Symbol wiary. wzywany też za pośrednictwem prześwietnych posłańców przez naj- pobożniejszego cesarza. 19-20. strze- żemy i głosimy świętym Kościołom to Wyznanie wiary. że osobiście wyda orze- czenie o tych samych «Trzech rozdziałach». prze- kazali wierzącym sobie ludom. 9-10. tam i Ja jestem pośród nich”10. 12. Oznajmiamy ponadto. a przez nich świętym Kościo- łom. Oznajmiamy też. dla ludów i dla całego Kościoła. co byli po nich. święci Ojcowie i Nauczyciele Kościoła. drżąc z obawy. my. co Bóg po- wiedział do Pawła: „Przestań się lękać. że zachowujemy. 13. pamiętając o wyroku jaki grozi tym. że zgadzamy się uważać za potępionych i wyłączonych ze wspól- noty wiernych tych wszystkich. Wigiliusz obiecał w końcu. ustaliło o jednej i tej samej wierze. 6. co sześciu- set trzydziestu Ojców.

quam extendit contra creatorem suum. et nefanda illa quae dixit. Hic contemptus eorum in sinu eorum: quia transierunt testamentum meum. quantum ad se pertinet. impia capitula. iniqua locuti sunt 20 adversum me. et inebriant 30 eum. tenebrosas et omnino a luce alienas doctrinas eorum. reiiciens. ut nos omnes zelo blasphemiarum contra Deum expositarum in- censi et in medio lectionis et post ipsam inclamationes et anathematismos contra Theodorum ut viventem et praesentem faceremus. 268 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) 15. et adversus legem meam impie egerunt 15. 19. et men- tem auditoribus funditus permovente) nisi eos qui talibus blasphemiis glo- riantur videremus indigere confusione. et contempsit tam alias propheticas pronuntiationes con- tra impios factas. ut inspiciat speluncas eorum 16: id est. Scripturas scire miser ille pol- licitus. vel quae ex impiis codicibus eius. et adversum me excogitantes. non meminit Oseae prophetae dicentis: Vae illis. locuti sunt pessima. quod non divino igni statim incensa est lingua et mens quae haec eruc- 5 tavit: et nunquam concessimus procedere lectorem praedictarum blasphe- miarum. et invenire nimiam insaniam. gestis apud 35 nos habitis inserta sunt17. nec daemones ausi sunt talia contra te loqui. (utpote una- quaque blasphemia magnitudine impietatis antecedentem superante. mirati sumus Dei in his patien- tiam. et proposuimus prius de Theodoro Mopsuesteno: et cum in medio prolatae sunt blasphemiae codicibus insertae. multis modis conatus ostendere. Ideo cadent in framea propter improbitatem linguae suae. quae de Christo sunt. Domine. et quod dixit divinus Habacuc de his qui mendaciter do- cent: Vae qui adaquat proximum sibi eversione turbata. Et quid oportet multa dicere? Liceat volentibus codices impii The- odori prae manibus accipere. O intolerabilem linguam illam! o pravitatem viri! o altam illam ma- num. quoniam exilierunt a me: famosi facti sunt. quia impii fuerunt in me. et iterum memoria repetere 40 . Propitius sis. festinavit dispensationis pro 25 nostra salute magnum mysterium. Prophetias enim. 15 17. Istis Theodorus impius merito subiicitur. pro sola memoria illarum indignationem Dei timentes. 18. initium fecimus examinationis trium capitulorum. Cumque haec ita confessi sumus. Ulterius enim procedere. per manifestationem earum eis infe- 10 renda: 16. reprobare: fabu- las tantummodo ad risum propositas gentibus divina eloquia. dicentes.

17 Zob. Dlate- go zginą od włóczni z powodu złośliwości swojego języka. 18. które wyjęte z jego pism zostały przez nas zbadane i włączone do akt soborowych17. ponieważ byli wobec Mnie bezbożni. 13-16. jak tylko baśniami ułożonymi dla wywołania śmiechu u ludzi. Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 269 15. gdzie się tym zajmował. aby oglądać ich zakamarki”16. Bądź miłosierny. które zostały skierowane przeciwko bezbożnikom – między innymi słowa bo- skiego Habakuka o fałszywych nauczycielach: „Biada temu. i upija go. Po uczynieniu tego wyznania wiary rozpoczęliśmy badanie «Trzech rozdziałów» i na pierwszym miejscu rozpatrzyliśmy sprawę Teodora z Mop- suestii. mówili przeciwko Mnie rzeczy niegodziwe i przeciwko Mnie zamyślali. poniżej Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom». Panie. tam. Czyż trzeba mówić więcej? Kto chce niech bierze do rąk pisma bezbożnego Teodora i przeczyta pełne bluźnierstw rozdziały. który takie rzeczy wypluwał. Na wiele sposobów próbował wykazać. 16 Ha 2. wołaliśmy. że zna Pisma. że Boże słowa Pisma świętego są niczym więcej. Na te same groźby słusznie naraził się bezbożny Teodor. Odrzucając bowiem proroctwa. że sama tyl- ko pamięć o nich może wywołać gniew Boży – jako że każde bluźnierstwo rozmiarem bezbożności przewyższa poprzednie i wywołuje głęboki niepokój w umysłach słuchaczy – i nie widzieliśmy potrzeby zawstydzania tych. że boski ogień na- tychmiast nie spalił głowy i języka. aby nadal czytano wspomniane bluźnierstwa w obawie. które odnosiły do Chrystusa. czyniąc u niego spustoszenie. Stąd wzgardę dla siebie będą mieli w swych umysłach: ponieważ przekroczyli Moje przymierze i zbuntowali się przeciwko Mojemu prawu”15. jak i po ukończeniu ich lektury okrzykami potępienia ogłosiliśmy odrzucenie Teodora jak gdyby ciągle żył i był tutaj obecny. . który każe pić swojemu bliźniemu. stali się sławni. a nie pamięta co powiedział prorok Ozeasz: „Biada im. 8. 16. 19. to znaczy jego nauki ciemne i dalekie od światła. 12. jak bezmierne szaleństwo i bezbożna 15 Por. a wówczas będzie mógł stwierdzić. że zarówno w trakcie czytania jego pism. wielką tajem- nicę ekonomii naszego zbawienia. Oz 7. 15. Co za mowa nie do zniesienia! Co za zbrodniarz! O ręko podniesiona przeciw swojemu Stwórcy! Ów nieszczęśnik zaklina się. Nie pozwo- liliśmy. 1. nawet demo- ny nie miały śmiałości mówić przeciwko Tobie takich rzeczy! 17. zlekceważył przy tym i inne wypowiedzi prorockie. Podczas odczytywania jego pism zawierających tak straszne bluź- nierstwa byliśmy pełni podziwu dla Bożej cierpliwości. usiłował też znieważać. Te bluźnierstwa wygłaszane przeciwko Bogu wzbudziły w nas taką za- palczywość. przez ujawnianie ich treści. że uciekli daleko ode Mnie. mówili rzeczy najgorsze. któ- rzy chlubią się rozgłaszaniem takich bluźnierstw.

270 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553)

nefanda illa veremur. 20. Recitata nobis sunt et quaedam a sanctis patri-
bus contra illum, et omnes haereticos superantem eius insaniam conscrip-
ta, et insuper historiae, et leges imperiales, illius impietatem ab initio divul-
gantes 21. et quoniam post haec omnia impietatis illius defensores, iniuriis
5
contra creatorem suum dictis gloriantes, dicebant non oportere eum post
mortem anathematizare, licet cognosceremus ecclesiasticam de impiis tra-
ditionem, quod et post mortem haeretici anathematizantur; 22. tamen ne-
cessarium putavimus et de hoc perscrutari, et fertur in gestis, quomodo
diversi haeretici et post mortem anathematizati sunt: et per multa manife-
10
statum est apud nos, quod qui haec dicunt, nullam curam Dei iudicatorum
faciunt, nec apostolicarum pronuntiationum, nec paternarum traditionum.
23. Libenter utique interrogemus eos, quid dicant de Domino, dicente de
seipso: Qui crediderit in eum, non iudicatur: qui autem non crediderit
in eum, iam iudicatus est, quia non crediderit in nomine unigeniti Filii
15
Dei18. Et Apostolo clamante: Licet nos aut angelus de caelo evangeli-
zaverit, praeterquam quod accepistis, anathema sit. Sicut praedixi-
mus, et nunc iterum dico: Si quis vobis evangelizaverit, praeterquam
quod accepistis, anathema sit19. 24. Domino enim, quod iam iudicatus
est, dicente, et Apostolo etiam angelos, si docerent praeter quod evange-
20
lizati sumus, anathematizante, quomodo praesumunt dicere, qui omnia au-
dent, de vivis tantummodo haec dicta esse? 25. Aut ignorant, magis autem
scientes ignorare confingunt, quod iudicium anathematis nihil aliud est nisi
separatio a Deo? Quod impius licet non verbo ab aliquo suscepisset, ta-
men anathema re ipsa sibi infert, per suam impietatem semetipsum a vera
25
vita separans.

30

26. Quid autem dicunt et ad Apostolum iterum dicentem: Haereticum
hominem post unam et secundam correctionem evita; sciens quoniam
35
perversus est huiusmodi homo, et peccat, et est a semetipso damna-
tus 20? Quibus consonantia sanctae memoriae Cyrillus in libris quos contra

40

Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 271

niegodziwość zawiera się w jego wypowiedziach. My sami lękamy się dalej
postępować w tych badaniach i jeszcze raz wracać pamięcią do tak bardzo
grzesznych i niegodziwych treści! 20. Zostały nam także odczytane niektó-
re pisma świętych Ojców skierowane przeciwko niemu i jego szaleństwu,
którym przewyższa wszystkich innych heretyków, a ponadto kroniki i edyk-
ty cesarskie, które od początku ogłaszały publicznie jego bezbożność. 21.
Po tym wszystkim znaleźli się jeszcze obrońcy jego niegodziwości – ludzie,
którzy mają za powód do chluby swoje słowa znieważające Stwórcę. Mó-
wili oni, że nie powinno się ogłaszać wyłączenia Teodora po jego śmierci.
My jednak wiemy z tradycji kościelnej, że jest dozwolone, aby heretycy pod-
legali potępieniu również pośmiertnie. 22. Uznaliśmy mimo wszystko za
konieczne i tę sprawę zbadać. Jest potwierdzone w dokumentach, w jaki
sposób różni heretycy byli ekskomunikowani po śmierci; po zbadaniu wielu
tych dokumentów jesteśmy w pełni przekonani, że ci, którzy twierdzą coś
przeciwnego i takiej ekskomunice się sprzeciwiają, nie biorą pod uwagę ani
Bożych sędziów, ani nauczania apostolskiego ani tradycji Ojców. 23. Chęt-
nie więc zapytujemy ich, co by powiedzieli na to, że Pan tak mówi o sobie
samym: „Kto wierzy w Niego, nie podlega potępieniu; a kto nie wierzy, już
został potępiony, bo nie uwierzył w imię Jednorodzonego Syna Bożego”18.
A także na to, co woła Apostoł: „Ale gdybyśmy nawet my lub anioł z nieba
głosił wam Ewangelię różną od tej, którą wam ogłosiliśmy – niech będzie
przeklęty! Już to przedtem powiedzieliśmy, a teraz jeszcze mówię: Gdyby
wam kto głosił Ewangelię różną od tej, którą [od nas] otrzymaliście – niech
będzie przeklęty”19. 24. Skoro Pan mówi, że [niewierzący] już został potę-
piony, a Apostoł wyklina nawet aniołów, jeśliby głosiły naukę wiary różną od
nauki zawartej w Ewangeliach, to ci, którzy odważają się to czynić, na jakiej
podstawie mają śmiałość twierdzić, że słowa powyższe odnoszą się tylko do
żywych? 25. Albo nie wiedzą albo tylko udają nieświadomych faktu, że
wyrok ekskomuniki jest niczym innym jak odłączeniem od Boga? Bezboż-
nik, choćby nawet nie otrzymał od nikogo wyroku wyrażonego słowem, to
przecież i tak podlega wyłączeniu, ponieważ przez sam grzech bezbożności
odłączył samego siebie od prawdziwego życia.
26. Cóż więc powiedzą na jeszcze jedną wypowiedź Apostoła: „Sekcia-
rza po jednym lub po drugim upomnieniu wystrzegaj się, wiedząc, że czło-
wiek taki jest przewrotny i grzeszny, przy czym sam na siebie wydaje wy-
rok”20? Cyryl, świętej pamięci, w swoich pismach przeciwko Teodorowi,

18
J 3, 18. 19
Ga 1, 8-9. 20
Tt 3, 10-11.

272 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553)

Theodorum scripsit ita dicit: «Evitandi sunt illi, qui tam pessimis culpis deti-
nentur, sive in vivis sunt, sive non. A nocente enim semper refugere neces-
sarium est, et non ad personam magis respicere, sed ad hoc quod Deo pla-
cet»21. 27. Et iterum idem sanctae memoriae Cyrillus, scribens ad Ioannem
5
episcopum Antiochiae, et congregatam ibi synodum, de Theodoro utpote
una cum Nestorio anathematizato, ita dicit: «Erat igitur necessarium, claram
propterea ducere festivitatem, expulsa certe omni voce a quocumque dicta,
quae consonat Nestorii blasphemiis. Processit enim adversus omnes qui
eadem sapiunt, vel sapuerunt aliquando, quod absolute nos et vestra sancti-
10
tas dixit: 'Anathematizamus illos qui dicunt filios duos, et duos Christos. Unus
enim, ut dictum est, praedicatur a nobis et vobis Christus et Filius et Domi-
nus, unigenitus ut homo, secundum vocem sapientissimi Pauli22 '»23. 28. Sed
etiam in epistola ad Alexandrum et Martinianum, et Ioannem, et Parego-
rium, et Maximum presbyteros et patres monachorum, et eos qui cum ipsis
15
erant solitariam vitam exercentes, ita dicit: «Iam quidem et sancta synodus
Ephesi secundum Dei voluntatem congregata, contra nestorianam perfidiam
iusta et subtili prolata sententia, et aliorum vaniloquia, qui vel postea futuri
sunt, vel iam fuerunt, eadem illi sapientes, et dicere vel scribere tale aliquid
praesumentes, una cum ipso condemnavit, aequalem condemnationem eis
20
imponens. 29. Consequens enim erat, uno semel pro suis tam profanis vani-
loquiis condemnato, non contra unum tantum venire, sed (ut ita dicam) con-
tra omnem eorum haeresim, sive calumniam quam fecerunt contra pia ecc-
lesiae dogmata, duos colentes filios, et dividentes individuum, et anthropola-
triae crimen inferentes caelo et terrae. Adorat enim nobiscum supernorum
25
spirituum sancta multitudo unum dominum Iesum Christum»24.

30

30. Sed etiam Augustini religiosae memoriae, qui inter Africanos episco-
pos splenduit, diversae epistolae recitatae sunt25, significantes quod oportet
haereticos et post mortem anathematizari. Talem autem ecclesiasticam tra-

35

40

Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 273

wyraził myśl podobną: „Trzeba unikać tych, którzy są uwikłani w tak ciężkie
grzechy; czy są oni wśród żywych, czy też nie. Koniecznie trzeba zawsze
uciekać od tego, który przynosi szkodę i nie należy mieć względu na osobę,
ale raczej na to, co podoba się Bogu”21. 27. Ten sam Cyryl, świętej pamięci,
pisząc do Jana, biskupa Antiochii i do zebranego tam synodu, w ten oto spo-
sób wypowiada się raz jeszcze o Teodorze, wyłączonym razem z Nestoriu-
szem: „Trzeba było urządzić wielkie święto, ponieważ z całą pewnością od-
rzucone zostały wszystkie twierdzenia, wypowiedziane przez kogokolwiek,
które brzmiały podobnie do bluźnierczych wypowiedzi Nestoriusza. Wystą-
piono bowiem przeciwko wszystkim, którzy myślą lub niegdyś myśleli tak
samo jak on, ponieważ my i Wasza świętość powiedzieliśmy jasno: «Wyłą-
czamy ze wspólnoty wiernych tych, którzy twierdzą, że jest dwóch synów
i dwóch Chrystusów. Bowiem jeden, jak już powiedziano, jest Chrystus, gło-
szony przez nas i przez was, Syn i Pan, Jednorodzony jako człowiek według
słów najmądrzejszego Pawła»22”23. 28. Także w liście do Aleksandra, Mar-
tyniana, Jana, Paregoriusza i Maksyma, kapłanów i Ojców mnichów, i do
tych, którzy dzielili z nim życie pustelnicze, pisze tak: „Już nawet święty
sobór zebrany w Efezie z woli Boga, po ogłoszeniu sprawiedliwego i wnikli-
wego orzeczenia przeciwko przewrotności nestoriańskiej, razem z nim sa-
mym potępił i nałożył taki sam wyrok potępienia, na próżne teorie wszyst-
kich innych, zarówno tych, którzy będą później, jak tych, którzy byli wcze-
śniej, a którzy myśleli tak samo jak Nestoriusz i ośmielali się głosić albo spi-
sywać podobne nauki. 29. Z tego wynika, że gdy jeden człowiek został po-
tępiony za swoje świętokradzkie i czcze doktryny, potępienie obejmuje nie
tylko jego jednego, lecz, że tak powiem, całą herezję czy fałszerstwo uczy-
nione przeciwko świętym dogmatom Kościoła; mianowicie wszystkich, któ-
rzy oddają cześć dwóm synom, dzielą to, co jest niepodzielne, a także obra-
żają niebo i ziemię oddawaniem czci boskiej człowiekowi. Święte bowiem
zastępy duchów niebiańskich razem z nami wielbią jednego Pana Jezusa
Chrystusa”24.
30. Odczytane zostały również niektóre listy Augustyna, pobożnej pa-
mięci, jaśniejącego wśród biskupów afrykańskich25. I on potwierdza, że trzeba
ekskomunikować heretyków także po śmierci. Taka jest bowiem tradycja

21
CYRYL ALEKSANDRYJSKI, Przeciw Teodorowi, I księga PG 76, 1442.
22
Por. 1 Kor 8, 6; 1 Tm 2, 5.
23
CYRYL ALEKSANDRYJSKI, Ep. 67, w: PG 77, 333-336; fragment cytowany: 334.
24
CYRYL ALEKSANDRYJSKI, Ep. 55, PG 77, 293-296; fragment cytowany: 294-295.
25
W zbiorze V, por. Mansi 9, 260-261.

274 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553)

ditionem, et alii Africani reverendissimi episcopi servaverunt: 31. sed et
Romana sancta ecclesia quosdam episcopos et post mortem anathematiza-
vit, licet pro fide in vita sua non essent accusati: et utrumque apud nos habita
gesta significant.
5
32. Sed quoniam evidentissime veritatem impugnantes Theodori et ip-
sius impietatis discipuli, quaedam verba sanctae memoriae Cyrilli et Procli
proferre conantur, quasi pro Theodoro scripta, opportunum est propositis
aptare verba prophetae dicentis: Quia rectae sunt viae Domini, et iusti
ambulant in eis: impii autem infirmabuntur in eis26. Nam et isti male
10
excipientes ea quae bene et opportune a sanctis istis patribus scripta sunt, et
excusantes excusationes in peccatis27, haec verba proferunt.

33. Apparent enim patres non liberantes anathemate Theodorum, sed
dispensative talibus quibusdam utentes verbis propter defensores Nestorii et
15
eius impietatis, ut ab huiusmodi errore eos abstrahentes, ad perfectum dedu-
cerent, et docerent non solum discipulum impietatis Nestorium addicere, sed
etiam doctorem eius Theodorum. 34. Itaque et in ipsis dispensationis verbis
suam patres intentionem ostendunt de eo quod oportet anathematizari The-
odorum, sicut per plurima in gestis apud nos habitis demonstratum est ex his
20
quae ad condemnationem Theodori et eius impietatis Cyrillus et Proclus
sanctae memoriae scripserunt. 35. Et talem dispensationem in divina scrip-
tura est invenire: ad hoc et Paulus apostolus in principio praedicationis fecis-
se ostenditur, propter eos qui ex Hebraeis erant, Timotheum circumcidens,
ut per hanc dispensationem et condescensionem ad perfectum eos deduce-
25
ret28. Unde postea interdicens circumcisionem, ad Galatas ita scripsit: Ecce
ego Paulus dico vobis, quod si circumcidamini, Christus vobis nihil
prodest 29.
36. Invenimus autem et illud quod solent haeretici facere, et a Theodori
defensoribus factum. Quaedam enim ex his quae sancti patres scripserunt,
30
circumcidentes, quaedam vero falsa ex semetipsis componentes et confin-
gentes, Cyrilli sanctae memoriae epistola conabantur, quasi ex testimonio
patrum, praedictum impium Theodorum anathemate liberare: 37. in quibus
ex ipsis veritas demonstrata est, his quidem quae circumcisa erant, per se-
quentiam anteriorum et posteriorum perlectis, mendacio autem falsitatis per
35
collationem eorum quae vera erant, per omnia convicto. In omnibus autem

40

Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 275

kościelna i zachowywali ją i inni wielce czcigodni biskupi z Afryki. 31. Tak-
że święty Kościół Rzymski pośmiertnie ekskomunikował pewnych bisku-
pów, chociaż za życia nie byli oskarżeni o błędy przeciwko wierze. Wynika
z tego, że u nas zdarzyła się rzecz jedna i druga.
32. Ponieważ uczniowie Teodora i jego bezbożności w najbardziej oczywi-
sty sposób walczą z prawdą, próbując rozpowszechniać niektóre wypowiedzi
Cyryla i Proklusa jako napisane przez Teodora, stosowną będzie rzeczą od-
nieść do nich słowa proroka, który mówi: „Ponieważ proste są drogi Pańskie,
kroczą nimi sprawiedliwi, lecz potykają się na nich grzesznicy”26. Albowiem
owi uczniowie źle interpretują słowa, które prawidłowo i ku pożytkowi zostały
napisane przez świętych Ojców, a powołują się na te wypowiedzi, ponieważ ze
swoich grzechów27chcą się usprawiedliwiać za wszelką cenę.
33. Jest rzeczą jasną, że Ojcowie nie uwalniają Teodora od anatemy, lecz
w swej zapobiegliwości tak posługują się pewnymi sformułowaniami, wystę-
pując przeciwko obrońcom Nestoriusza i jego bezbożności, aby ich odcią-
gnąć od tego błędu, doprowadzić do tego, co doskonałe i tak ich pouczyć, aby
potępili nie tylko ucznia bezbożności, Nestoriusza, lecz także jej nauczyciela,
Teodora. 34. Natomiast w słowach samego rozporządzenia Ojcowie ujaw-
niają swoją intencję, mianowicie, że Teodor powinien być ekskomunikowany,
jak to zostało wykazane wielokrotnie na obecnym soborze na podstawie pism,
które dla potępienia Teodora i jego bezbożności pozostawili świętej pamięci
Cyryl i Proklus. 35. Podobne rozwiązanie znajdujemy w Piśmie świętym;
widzimy, że podobnie postąpił Paweł Apostoł na początku swego nauczania:
obrzezał bowiem Tymoteusza ze względu na Żydów, aby przez takie zalece-
nie i ustępliwość doprowadzić ich do tego, co doskonałe28. Później jednak
zabronił obrzezania i tak napisał do Galatów: „Oto ja, Paweł, mówię wam:
jeśli poddacie się obrzezaniu, Chrystus wam się na nic nie przyda”29.
36. Odkrywamy ponadto, że obrońcy Teodora czynią dokładnie to samo,
co zwykli czynić heretycy. Stwierdziliśmy, że poobcinali niektóre pisma świę-
tych Ojców, a dodali do nich pewne pisma sfałszowane, które wymyślili
i napisali sami. Próbowali też uwolnić od anatemy wspomnianego bezbożni-
ka, Teodora, posługując się listem świętej pamięci Cyryla, pochodzącym
rzekomo ze świadectwa Ojców. 37. W każdym przypadku jednak prawda
wyszła na jaw: wystarczyło dokładnie przeczytać te teksty, które zostały
powycinane i odczytać je we właściwym kontekście, po kolei zestawiając

26
Oz 14, 10. 27
Por. Ps 141(140), 4 Wlg.
28
Por. Dz 16, 1-3. 29
Ga 5, 2.

276 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553)

istis, qui talia vana loquuntur, secundum quod scriptum est, confidunt falsis,
et loquuntur vana: quia concipiunt dolorem, et pariunt iniquitatem,
telam araneae texentes30.
5

38. His ita de Theodoro et eius impietate discussis, pauca et ex his quae
impie a Theodorito conscripta sunt contra rectam fidem, et duodecim capi-
tula sancti Cyrilli, et contra Ephesinam primam synodum, nec non quaedam
10
ad defensionem Theodori et Nestorii impiorum ab eo conscripta31, ad satis-
factionem legentium in gestis apud nos confectis recitari et inseri perspexi-
mus; ut sciant omnes, quod iuste isti eiiciuntur et anathematizantur.

15
39. Tertio loco epistola, quam dicitur Ibas ad Marim Persam scripsisse32,
ad examinationem proposita, necessarium esse perspeximus et eam recita-
ri. Statim igitur ex ipsa lectione impietas et inserta omnibus manifesta est.
40. Et oporteret quidam, usque ad hoc quaestione facta, condemnationem
et anathematismum praedictorum trium capitulorum facere: sed quia The-
20
odori et Nestorii impiorum defensores alio modo machinabantur confirmare
eorum personas et impietatem et dicebant istam impiam epistolam, quae
laudat et defendit Theodorum et Nestorium, et eorum impietatem, suscep-
tam esse a sancto Chalcedonensi concilio; necessarium esse putavimus per
omnia ostendere, liberam esse sanctam synodum ab impietate quae in epi-
25
stola continetur, eo quod qui talia dicunt non favore sancti concilii hoc fa-
ciunt, sed ut per eius nomen suam impietatem confirmarent.

41. Et ostendebatur in gestis quod et anterioribus temporibus accusa-
30
tus est Ibas propter eamdem impietatem, quae et in epistola continetur,
primo quidem apud Proclum sanctae memoriae episcopum Constantino-
politanum, postea vero apud Theodosium piae recordationis, et Flavianum,
qui post Proclum episcopus ordinatus est, qui et causae examinationem
delegaverunt Photio episcopo Tyri, et Eustathio episcopo Berytorum civi-
35

40

Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 277

najpierw miejsca wcześniejsze, potem późniejsze, fałszerstwo zaś i kłam-
stwo [co do listu Cyryla] zostało dowiedzione przez porównanie z tekstem
prawdziwym. Przeciwko tym wszystkim, którzy na próżno posługują się kłam-
stwem, Pismo kieruje takie słowa: „Opierają się na fałszu i mówią kłam-
stwa, byle uknuć podstęp i spłodzić niegodziwość..., tkają pajęczynę”30.

38. Po takiej dyskusji o Teodorze i jego bezbożności przeszliśmy do głośne-
go odczytania i włączenia do akt soborowych, dla pożytku czytelników zain-
teresowanych prowadzonymi przez nas sprawami, niektórych tekstów
Teodoreta, które bezbożnie napisał przeciwko prawdziwej wierze i dwuna-
stu artykułom świętego Cyryla, a także przeciwko Pierwszemu Soborowi
Efeskiemu oraz tych rzeczy, które napisał w obronie bezbożnych Teodora
i Nestoriusza31. W ten sposób wszyscy mogą przekonać się, że oni słusznie
zostali odrzuceni i wyłączeni ze wspólnoty Kościoła.
39. Na trzecim miejscu został wzięty do zbadania list, o którym mówi się,
że napisał go Ibas do Marina Persa32. Konieczne było i tym razem jego gło-
śne odczytanie i dokładne zapoznanie się z jego treścią. Wystarczyło samo
przeczytanie owego listu, aby dla wszystkich natychmiast stało się jasne, jaka
bezbożność zawarta jest w jego treści. 40. W tym punkcie obrad należało już
przejść do potępienia i odrzucenia wspomnianych «Trzech rozdziałów». Lecz
ponieważ obrońcy bezbożnych Teodora i Nestoriusza wymyślili jeszcze jeden
sposób dla wzmocnienia swojego stanowiska i podtrzymania swojej niegodzi-
wości – utrzymywali mianowicie, że ten bezbożny list, który chwali i broni
Teodora i Nestoriusza, został zaaprobowany przez święte zgromadzenie chal-
cedońskie – uznaliśmy za konieczne wykazać, że święty sobór jest całkowi-
cie wolny od bezbożności, którą zawiera ów list, a ponadto ci, którzy takie
rzeczy mówią, nie czynią tego z życzliwości dla świętego zgromadzenia, lecz
aby umocnić swój występek przez powoływanie się na jego imię.
41. Dokumenty ujawniają, że Ibas już wcześniej został oskarżony o tę
samą bezbożność, którą mieści ów list. Pierwszy raz u Proklusa, świętej
pamięci, biskupa Konstantynopola, później zaś u Teodozjusza, błogosławio-
nej pamięci i u Flawiana, który został wyświęcony na urząd biskupa po Pro-
klusie; oni zlecili zbadanie sprawy Focjuszowi, biskupowi Tyru i Eustacju-
szowi, biskupowi miasta Beryt. Ostatecznie zaś obwiniony o to samo Ibas

30
Iz 59, 4-5.
31
Zob. poniżej Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom», 13. Dwanaście
artykułów Cyryla – zob. powyżej Sobór Efeski, Anatematyzmy.
32
Zob. poniżej Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom», 14.

et quae in definitione continentur. et defendit eos. 43. invenimus quod non aliter passi sunt praedictum Ibam suscipere. et docto- res sibi adscribit. quam a centum quinquaginta. quibus utuntur Theodori et Nestorii sequaces praeterire sustinuimus. priusquam exegissent eum Nesto- 25 rium et impia eius dogmata. 42. quae de fide exposita est a sancta Chalcedonensi concilio. et his quae eis continentur consideratis. quod nec patres interlo- cutionum unius vel secundi34. quae in epistola vindicantur. sanctos autem patres haereticos vocat. pro epistolis sanctae memoriae Cyrilli. Hoc enim et in Theodori- to observaverunt. 278 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) tatis. et aliis omnibus interlocutionibus in medio prolatis. nisi prius rectae fidei sanctorum patrum consonare demonstren- tur. 46. susceptam esse impiam epistolam ab eodem sancto concilio? Quae enim. Et cum ex his accepissemus. eamque per omnia se- cutum esse sanctum Chalcedonense concilium? Tamen ne quaecumque 5 remaneret occasio eis qui tales calumnias applicant sancto Chalcedonensi concilio. nisi impietatem. quod non aliter oportet suscipi quae ab aliquo 10 scribuntur. recitari perspeximus ea quae apud sancta synodus. et subscripsisset definitioni quae pro fide a sancto concilio data est. participatio est iustitiae et iniquitatis? et quae societas est luci cum tenebris? quae autem conventio est Christi cum Belial? aut quae 35 40 . et religiosae memoriae papae antiquioris Romae Leonis mota sunt. Si igitur Ibam non alio modo suscipere sustinuissent. Postea vero inculpatus idem Ibas ab episcopatu deiectus est. quomodo conantur dicere. et exegerunt eum anathematizare ea pro quibus accusa- batur. et his qui prius Ephesi convenerunt: impia autem epistola illa continet quae The- odorus et Nestorius haeretici blasphemaverunt. condemnasset. quorum interlocutionibus quidam uti conantur. Quo facto demonstratum et contrariam per omnia epistolam esse his quae in definitione continentur. Et illud autem omnibus facimus manifestum. Nam definitio 15 quidem consonat his quae iudicata sunt pro una eademque fide tam a tre- centis decem et octo sanctis patribus. His ita subsecutis. 20 45. ut vere dica- mus. 30 quae in epistola continetur. anathematizare. Ephesinam primam et Chalcedonensem33. sed et istis. quomodo praesumunt aliqui dicere istam impiam epistolam susceptam esse a sancto Chalcedonensi concilio. ut conferantur quae in epistola. interlocuti sumus recitari et definitionem. 44. Et hoc fecerunt tam alii religiosi episcopi praedicti sancti concilii. quam illi duo.

świętych zaś Ojców nazywa heretykami. powyżej Sobór Chalcedoński. że pewnymi sformuło- waniami. że ten bezbożny list został przyjęty przez święte zgromadzenie chalcedońskie i że ten sobór w każdym punkcie uznał go za swój? By jednak nie pozostawić żadnej sposobności dla oszczerców świętego soboru w Chalcedonie. że ten sam święty sobór uznał wspomniany list? „Cóż 33 Zob. 42.]. to jak mogą jesz- cze niektórzy mówić. Dowiedzieliśmy się z tych dokumentów. aby Ojcowie nie zwrócili uwagi na to. Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 279 został usunięty ze stanowiska biskupa. jeśli nie potępi bezbożności. . co każdy z nich napisał. które. odczytaliśmy. że [Cyryl i Leon] tylko wtedy mogliby ścierpieć. aby wszyscy dowiedzieli się również o tym. a potem na soborze w Chalcedonie33. z powodu których został oskarżony. Podobnie postą- piono wobec Teodoreta: Ojcowie zażądali. to jak śmią jeszcze niektórzy twierdzić. że nie pozwoliliśmy. pobożnej pamięci papieża starożyt- nego Rzymu. Przeto w trakcie lektury wspo- mnianych listów odczytaliśmy też definicję wiary przyjętą przez święty So- bór Chalcedoński.]. 46. Skoro więc Ojcowie nie zgodzili się zaakceptować Ibasa. jak i stu pięćdzie- sięciu [w Konstantynopolu w 381 r. odkryliśmy. Albowiem ta definicja zgodna jest z tym. gdyby wcześniej potępił Nestoriusza i jego bezbożne doktryny. najpierw na świętym soborze w Efezie. Chcemy ponadto. takie jak ci dwaj Ojcowie [Cyryl i Leon]. i Leona. posługują się też zwolenni- cy Teodora i Nestoriusza. którą zawiera jego list i nie podpisze formuły wiary przyjętej przez święty sobór. Po zbadaniu tych i wszystkich innych wyrażeń i rozważeniu ich treści. jak czytamy w jego liście. aby potępił te punkty doktryny. uznał za swoje. Definicja wiary. broni ich i uznaje za swoich mistrzów. by je przyjął i używał bezbożny Ibas. którzy po raz pierw- szy spotkali się w Efezie. aby porównać treść listów i treść definicji. co orzekło o jednej i tej samej Wierze zarów- no trzystu osiemnastu świętych Ojców [w Nicei w 325 r. Takie stanowisko zajęli i inni pobożni biskupi obecni na wspomnia- nym soborze [w Chalcedonie]. 43. 34 Cyryla Aleksandryjskiego oraz Leona Wielkiego. co się mówiło w sprawie li- stów Cyryla. których twierdzeniami chcieli się niektórzy posługiwać. 44. że nie można zaakceptować tego. oraz ci Ojcowie. Tymczasem ów bezbożny list [Ibasa] zawiera bluźnierstwa heretyków Teodora i Nestoriusza. Jeśli tak się rzeczy miały. 45. przypisy 69-70 wraz z od- nośnym tekstem. z których wynika. używanymi przez jednego i drugiego34. świętej pamięci. jeśli się wcześniej nie wyrazi zgody na prawdziwą wiarę świętych Ojców. a podczas lektury zbadali- śmy dokładnie dokumenty.

id est. et sanctae me- moriae Cyrillum. et Theodorum qui Mopsuestiae episcopus fuit. Constantinopoli- tanam. quae dicitur Ibae. Nicaenam. et defensores eorum. tamquam sine examinatione et quaestione Nestorio ab ea deposito. et cognosces Dominum37: 40 . Eos autem qui haec non suscipiunt. quam dicitur Ibas ad Ma- rim Persam scripsisse. recor- dantes autem et quae per Oseam de ea prophetata sunt. et quae impie The- odoritus conscripsit. His ita cum omni subtilitate dispositis. et quae pro una eademque fide definierunt. 49. id est. aut defendere co- nantur. Repetitis igitur omnibus quae apud nos acta sunt. qui recte docuit. Ephesinam primam. Super haec anathematizamus et impiam epistolam. et qui dixit. et impia eorum dogmata et conscripta. aut sancti Chalcedonensis concilii defenderunt. id est. et quae impie Theodoritus conscripsit contra rectam fidem. et qui scripserunt vel scribunt ad defensionem eorum. 51. et contra duodecim capitula sancti Cyrilli. haereticorum mortiferae linguae. et a sancta catholica et apostolica ecclesia. et quae ad defensionem Theodori et Nestorii ab eo scripta sunt. Praedicta igitur tria capitula anathematizamus. 25 50. alienos catholicae ecclesiae iudicamus. et duode- cim sancti Cyrilli capitula impia et contraria rectae fidei vocat. vel omnino impietatem eorum nomine sanctorum pa- 30 trum. Condemnamus autem et 10 anathematizamus una cum omnibus aliis haereticis qui condemnati et anathe- matizati sunt a praedictis sanctis quatuor conciliis. et contra Ephesinam primam syno- 15 dum. et similiter Apollina- 20 rio scribentem. praedicavimus et praedicamus. 48. in quibus dicit: Et sponsabo te mihi in fide. criminatur. quod portae inferi non pra- 35 evalebunt adversus eam36. hominem factum esse. et inculpat quidem Ephesinam primam synodum. et impiam epistolam. et impia eius conscripta. quod suscipimus sanctas quatuor synodos. vel recta ea dicere praesumunt. in memoria tenentes promis- siones de sancta ecclesia factas. iterum confitemur. quae denegat Deum Verbum de sancta Dei genitrice et semper virgine Maria incarnatum. 280 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) pars est fideli cum infideli? quae autem est commixtio templo Dei cum idolis? 35 5 47. tamquam haereticum. Theodorum impium Mopsuestenum cum nefandis eius conscriptis. et Chalcedonensem. defendit autem Theodorum et Nestorium.

w którym: zaprzecza on. czy usiłowali albo usiłują bronić bezbożności tych ludzi. którą one ustaliły. 22 LXX oraz BT). 14-16. Powołujemy się na to wszystko. Odrzucamy także ich obrońców i tych. Przyjęliśmy te rozporządzenia z największą pilnością. co Teodoret bezbożnie napisał przeciwko prawdziwej wierze oraz przeciwko dwunastu artykułom świętego Cyryla i pierwszemu soborowi w Efezie. 50. jak się mówi. oraz bezbożny list. 20 Wlg. albo ośmielają się uważać za prawdziwe to. 35 2 Kor 6. (Oz 2. który był biskupem Mopsuestii oraz jego bezbożne pisma. i wyznajemy po raz drugi. przez Ibasa do Persa Marina. . że „bramy piekielne go nie przemogą”36– to znaczy sieją- ce śmierć języki heretyków. jako bezbożny. obwinia pierwszy Sobór Efeski o odrzucenie nauki Ne- storiusza bez wystarczającego zbadania i dyskusji oraz nazywa bezbożnymi i sprzeciwiającymi się prawdziwej wierze dwanaście artykułów świętego Cyryla. czym zajmowaliśmy się na obecnym zgromadzeniu. który jest przypisywany Ibasowi. którzy zostali potępieni i wyłączeni przez wspomniane cztery święte sobory i przez święty. Potępiany zaś i wyłączamy ze wspólnoty Kościoła – razem z wszystkimi innymi heretykami. który powiedział. przyj- mując ciało ze świętej Bożej Rodzicielki i zawsze Dziewicy Maryi. Za obcych Kościołowi katolickiemu uznajemy wszystkich. list napisany. jak również te jego pisma. powo- łując się na autorytet świętych Ojców albo powagę świętego Soboru Chal- cedońskiego. i to. 36 Mt 16. co w sposób bluźnierczy napisał Teodoret. 47. dalej. w których broni Teodora i Nestoriusza. Odrzuca- my ponadto. broni w końcu Teodora i Nestoriusza oraz ich bezbożnych teorii i pism. to. co oni mówili. pamiętając też i o tym. mając w pa- mięci obietnice poczynione pod adresem świętego Kościoła oraz [Tego]. Odrzucamy zatem wspomniane wyżej «Trzy rozdziały». a mianowi- cie bezbożnego Teodora z Mopsuestii razem z jego niegodziwymi pismami. 51. że głosiliśmy i głosimy jedną i tą samą wiarę. który nauczał prawdziwej wiary i tak samo pisał do Apolinarego. którzy tej wia- ry nie przyjmują. 18. 37 Oz 2. Efeski pierwszy i Chalcedoński oraz potwierdzamy. oskarża o herezję świętej pamięci Cyryla. 49. Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 281 bowiem ma wspólnego – jak prawdziwie twierdzimy – sprawiedliwość z nie- sprawiedliwością? Albo cóż ma wspólnego światło z ciemnością? Albo ja- każ jest wspólnota Chrystusa z Belialem lub wierzącego z niewiernym? Co wreszcie łączy świątynię Boga z bożkami”35. Konstantynopolitański [I]. że akceptujemy cztery święte sobo- ry: Nicejski [I]. którzy napi- sali coś lub piszą w ich obronie. 48. co prorokował o Ko- ściele Ozeasz słowami: „I poślubię cię w wierze i poznasz Pana”37. katolicki i apostolski Kościół – Teodora. że Słowo Boże stało się człowiekiem.

per doctrinam rectam exhortari po- pulum40. qui usque ad mortem in sua impietate permanserunt. necnon eorum impietatis condemnationem. ex divinis scripturis. merito seminare quidem in iustitia42 festinamus. et loqui in cor Ierusalem41. Dei ecclesiam. 53. patri mendacii diabolo38 connumerantes. vindemiantes fructum vitae. 282 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) 52. et convalescere facitis flammam ignis: 5 ambulabitis in lumine ignis vestri. et haereticorum. et illuminantes 10 nobisipsis lumen scientiae. et eosdem ipsos haereticos. et patrum doctrina. et per flammam accenditis39. id est. et eorum impiissima con- scripta. Nos autem mandatum habentes. 15 20 25 30 35 40 . illis dicemus: Ecce omnes vos ignem accenditis. necessa- rium esse putavimus capitulis comprehendere et praedicationem veritatis. haereticorum quidem effrenatas linguas.

11. któreście zapalili”39. Uznaliśmy za niezbędne przedstawić w tym podsumo- waniu również nasze nauczanie prawdziwej wiary. 44. ojcu kłamstwa38: niepohamowane języki heretyków. 9. 40 Por. Mówimy do nich: „Oto wy wszyscy. My zaś mamy za zadanie zachęcać lud przez prawdziwą naukę wia- ry40. 53. 39 Iz 50. przemawiać do serca Jeruzalem41 to znaczy do Bożego Kościoła. wśród strzał ognistych. Oz 10. pra- gniemy rozsiewać sprawiedliwość42 aby zrywać winne grona owoców ży- cia. 41 Por. J 8. 38 Por. którzy w swej niegodziwości trwali aż do śmierci. którzy rozniecacie ogień. Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 283 52. . Tt 1. a samych siebie rozświetlać światłem wiedzy płynącej z Bożych pism oraz z nauki Ojców. idźcie w płomienie waszego ognia. 2. potępienie heretyków oraz ich bezbożności. Jednocześnie oddajemy diabłu. którzy zapalacie strzały ogniste. 42 Por. ich pisma w najwyższym stopniu bezbożne oraz samych heretyków. Iz 40. 12.

talis a(nathema) s(it)43.4 –88@< . +Ç J4H @ÛP Ò:@8@(.:" §FJT43. ³(@L< BD@FfB@4H. BDÎ "Æf<T< ¦6 J@Ø B"JDÎH. et eiusdem ipsius 40 miracula.4<.É<"4 ñH –88@< ¦< –88åq 20 •88z @ÛP ª<" 6"Â JÎ< "ÛJÎ< 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< OD4FJ`<.:"J4F:@Â 6"J Jä< JD4ä< 6. +Ç J4H @ÛP Ò:@8@(. vel in ipso esse ut alterum in altero. III. Dei Verbum incarnatum et hominem factum. 6"Â (.@J`6@L 6"Â •.@Ø 8`(@L . ¦< ø J BV<J"44. ¦Bz ¦FPVJT< Jä< º:.<@:X<å ¦6 (L<"46`H.Ã B"JDÎH 6"Â LÊ@Ø 6"Â (\@L B<.<<ZF. BD@F6L<@L:X<0<.b:"J@H :\"< NbF4<.É<"4 J@Ø 2.Î< 8`(@< FL<. Ò J@4@ØJ@H •<V2. ´ ¦< "ÛJè . JZ< J. . JÎ< J@Ø 2. talis a(nathema) s(it). (r.4H.ÎH 6"Â B"JZD. •PD`<TH 6"Â •FT:VJTH. per quem omnia. Ò J@4@ØJ@H •<V2.:" §FJT. +Ç J4H 8X(. et incarnatus de sancta gloriosa Dei 35 genitrice et semper virgine Maria. *4z @â J BV<J". JZ< J. 10 $r. Si quis non confitetur Dei Verbi duas esse nativitates. F"D6T2X<J" 6"Â ¦<"<2DTBZF"<J".4 Jè OD4FJè (.Ø:" (4@<. B. 6"Â – 88@< JÎ< OD4FJÎ< JÎ< B"2`<J".Ã J@Ø 2. 2"b:"J" 6"Â J BV20. F"D6\. et alium Christum qui passus est.ÍH 6bD4@H z30F@ØH OD4FJ`H.@Ø 8`(@<.82`<J@H ¦6 Jä< @ÛD"<ä< 6"Â F"D6T2X<J@H ¦6 J−H (\"H ¦<*`>@L 2. ex quo omnia.4B"D2X<@L 9"D\"H. 6"Â ª< B<. natus est ex ipsa. vel Deum Verbum cum Christo esse nascente de muliere. ´ JÎ< 2. alteram vero in ultimis diebus45 eiusdem ipsius qui de caelis descendit. 25 ANATHEMATISMI ADVERSUS «TRIA CAPITULA» I. +ÍH (D 2. in quo omnia44. Si quis non confitetur Patris et Filii et Spiritus sancti unam naturam sive substantiam. unam quidem ante saecula ex Patre sine tempore incorporaliter. 30 Unus enim Deus et Pater. trinitatem consubstantialem. 6"Â .Ã<"4 8X(.N"8"\T< "r. et unam virtutem et potestatem. 284 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) z!<"2.D ©6@LF\TH ßBX:. unam deitatem in tribus subsistentiis sive personis adorandam. *b<":4< 6"Â ¦>@LF\"<. ³J@4 @ÛF\"<. JD4V*" Ò:@@bF4@<.@Ø JÎ< 2"L:"J@LD(ZF"<J".:" §FJT. 5 :\"< 2.Dä<45 J@Ø "ÛJ@Ø 6"J. talis a(nathema) s(it). Ò J@4@ØJ@H •<V2. 6"Â J@Ø "ÛJ@Ø JV J.<<02X<J@H 15 ¦> "ÛJ−H. et passiones quas voluntarie carne sustinuit.`J0J" ¦< JD4FÂ< ßB@FJVF. et unus dominus Iesus Christus.F4<. II. Si quis dicit alium esse Deum Verbum qui miracula fecit. ¦> @â J BV<J". et unus Spiritus sanctus.É<"4 JH *×@ (. :\"< J. et non unum eundemque dominum nostrum Ie- sum Christum.

które przyjęło ciało i stało się człowiekiem i że Jego samego są i cuda i cierpienia. że Słowo Boże jest ra- zem z Chrystusem zrodzonym z niewiasty. III. że są jedną Trójcą współistotną. które należy czcić w trzech hipostazach czyli osobach – niech będzie przeklęty43. Słowo Boże. 45 Por. kiedy to samo Słowo zstąpiło z nieba. albo mówi. że Ojciec. 44 Por. który cierpiał. a nie wyznaje. jedną moc i władzę. że są dwa narodzenia Słowa Bożego. Jeżeli ktoś nie wyznaje. pierwsze przed wiekami z Ojca. Hbr 1. Jeżeli ktoś nie wyznaje. drugie zaś w ostatnich czasach45. Albowiem jeden jest tylko Bóg i Ojciec. 6. 8. które dobrowolnie znosił w ciele – niech będzie przeklęty. 2. przyjęło ciało ze świętej i chwalebnej Bogarodzicy zawsze Dziewicy Maryi i z niej się narodziło – niech będzie przeklęty. 9. jednym Bóstwem. pozaczasowe i bezcielesne. a kim innym Chrystus. że kim innym jest Słowo Boże. 1 Kor 8. 43 •<V2. przez którego wszystko powstało44 i jeden jest Duch Święty. Jeżeli ktoś mówi. że jest jeden i ten sam Pan nasz Jezus Chrystus. Ga 1. z którego wszystko powstało. w którym wszystko istnieje. 285 ANATEMATYZMY PRZECIWKO «TRZEM ROZDZIAŁOM» I.:" §FJT – por. Syn i Duch Święty mają jedną naturę czyli istotę. że jest w Nim samym jak w kimś drugim. II. . które czyniło cuda. albo. jeden Pan Jezus Chrystus.

ñH •D.<@4 J¬< 6"J Fb(PLF4< J¬< ª<TF4< BD. vel secundum homony- miam per quam nestoriani Deum Verbum Filium et Christum vocantes. interemptionem eorum quae convenerunt colentes.FJ@D4"<@Â JÎ< 2. secundum compositionem sive secundum subsistentiam factam esse.4q ´ 6"J Ò:T<L:\"<.(.H Jè •N"<4F:è Jä< FL<.(. •BÎ J@Ø .F$.`*TD@H :"4<`:. J¬< ª<TF4< J@Ø 2. 6"Â *b@ BD`FTB" BD@N"<äH 8X(@<J. unam personam.F4<.DÂ "ÛJ@Ø.<−F2"4q ´ 6"J .@<J. et ideo unam eius subsistentiam compositam. Si quis dicit secundum gratiam vel secundum operationem vel secundum 25 dignitatem vel secundum aequalitatem honoris vel secundum auctoritatem aut relationem aut affectum aut virtutem. affectualem46unitatem introducunt.@Ø 8`(@L BDÎH FVD6" ¦:RLPT:X<0< RLP± 8@(46± 6"Â <@.TH. sicut sancti 35 patres docuerunt. qui impietatem Apollinarii et Eu- tychetis sequuntur. 40 divisione gaudentes.:" §FJT. per solam nominationem et honorem et dignitatem et adorationem.Ã J¬< ª<TF4< J@Ø 2. Sancta Dei ecclesia.@Ø 8`(@L Jè •<2DfBå. talis a(nathema) s(it). 15 A@8LJD`BTH (D <@@L:X<0H J−H ©<fF.Î< 8`(@< z30F@Ø< 6"Â OD4FJÎ< 6"8@Ø<J. . 6"Â JÎ< 6"J –<2DTB@< 6. sicut Theodorus dicit. Theodori autem et Nestorii sequaces.Þ 6"Â 6"8äH *`>"4 "ÛJè B.<J\"< ´ •<"N@D< ´ FPXF4< ´ *b<":4<. Cum enim multis modis unitas intelligitur. 6"2ãH @Ê (4@4 B"JXD...Û*@6\"<.D” 6"J Fb<2.FJ@D\@L ND@<@Ø<J.\‘ z!B@884<"D\@L 6"Â +ÛJLP@ØH •6@8@L2@Ø<J.H.@Ø 8`(@L BDÎH –<2DTB@< (. quasi quod placuit Deo Verbo homo. ³(@L< 6"2z ßB`FJ"F4< (.H.PTD4F:X<TH OD4FJÎ< 6"Â LÊÎ< Ï<@:V. +Ç J4H 8X(.@*fD@L 6"Â .4 P"\D@<J.4"< ´ 6"Jz ÆF@J4:\"< ´ 6"J "Û2. eo quod bene visum est ei de ipso. . 5 6"2ãH 1. 6"J :`<0< J¬< BD@F0(@D\"< 6"Â J4:¬< 6"Â •>\"< 6"Â BD@F6b<0F4< 6"Â ª< BD`FTB@< 6"Â ª<" OD4FJÎ< 10 ßB@6D\<@<J"4 8X(. et duas personas evidenter di- centes.4FV(@LF4<q 20 IV. unitionem Dei Verbi ad hominem factam esse.F2X<J@H J@Ø 2. @Ê *¥ J 1.J46¬<46 J¬< ª<TF4< ¦B. unus de sancta Trinitate. unitio- nem secundum confusionem dicunt.$.4<q •88z @ÛP Ò:@8@(.\:. 6"2z ¼< @Ê .H. Ò J@4@ØJ@H •<V2. FP. unum Filium et unum Christum confingunt dicere: sed non confite- tur unitatem Dei Verbi ad carnem animatam anima rationabili et intellectuali.4 6"J PVD4< ´ 6"Jz ¦<XD(. et homi- 30 nem separatim Christum et Filium nominantes. qui est dominus noster Iesus Christus.<@H 8X(.H ¦*\*">"<q 6"Â *4 J@ØJ@ :\"< "ÛJ@Ø J¬< ßB`FJ"F4<.H.b@LF4<.82`<JT< BD@6. Ó ¦FJ4< Ò 6bD4@H z30F@ØH OD4FJ`H. @Ê :¥< J± •F.H.<−F2"4. vel secundum bonam voluntatem. 286 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) *r. J± *4"4DXF.ÍH J−H (\"H JD4V*@H.

kto nie wyznaje. jeden z Trójcy Świętej – niech będzie przeklęty. a człowieka nazywając «Chrystusem» oraz «Synem». A zatem. że jest tylko jedna Jego hipostaza. «przejścio- wy». . godności i uwielbienia. Inni. są zwolennikami separacji i wprowadzają unię jako coś względnego46. kto zaprzecza. albo powstała przez upodobanie. że unia powstała przez wspólność nazw. jednakowej godności. czci. zwolennicy bezbożności Apoli- narego i Eutychesa. że unia Boga – Słowa z ciałem ożywionym duszą rozumną i obdarzoną inteligencją – dokonała się przez złączenie w jed- ność to znaczy hipostatycznie. które tworzą jed- ność. że unia Słowa Bożego z człowiekiem [Jezusem] pole- ga na względach łaski. podążając za naukami Teodora i Nestoriusza. jak nauczali święci Ojcowie. wyraź- nie mówią o dwóch osobach. uczu- cia czy mocy. albo mówi. 46 Greckie FP.J46`H znaczy także: «trzymający razem». na pod- stawie której nestorianie określając Boże Słowo imionami «Jezus» oraz «Chrystus». że dobrze o Nim sądził – jak niemądrze utrzy- mywał Teodor. Ta unia rozumiana była rozmaicie: jedni. powagi. jak gdyby człowiek spodobał się Bożemu Słowu przez to. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» 287 IV. «okolicznościowy». relacji. nauczają zjednoczenia przez zmieszanie. to znaczy Pan nasz Jezus Chrystus. działania. przyjmując zaniknięcie elementów. Jeżeli ktoś mówi. nawet jeżeli fikcyjnie uznają jedną osobę i jed- nego Chrystusa przez jedność imienia. «chwilowy».

et sic et sanctum Chal- cedonense concilium unam subsistentiam domini nostri Iesu Christi confes- sum esse.4.P@:X<0< B@88ä< ßB@FJVF.$− §<<@4"< PD0F":X<0< Jè J−H :4H ßB@FJVF. •88z @Û*¥ *4"\D. 288 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) º :X<J@4 (\" J@Ø 2.`*TD@H 6"Â . unitionem Dei Verbi ad carnem secun- 25 dum compositionem confitetur. utriusque perfidiae impietatem reiiciens. Si quis unam subsistentiam domini nostri Iesu Christi sic intelligit.Ã J¬< (\"< ¦< 5"8P0*`<4 Fb<@*@<. Nec enim adiectionem personae vel subsistentiae suscepit sancta Trinitas 40 ex incarnato uno de sancta Trinitate Deo Verbo.FJ`D4@H :"4<`:. 6"Â FL6@N"<J. et per hoc introdu- 30 cere conatur in mysterio Christi duas subsistentias.r. et du- arum personarum quas introducit.ÆFV(. . ¦B.TH 47 ÕZ:"J4q •88 :¬ Ò:@8@(.T< F0:"F\"< 6"Â *4 J@bJ@L .4< ¦B4P. 6"Â *4 J@ØJ@ :\"< "ÛJ@Ø J¬< ßB`FJ"F4<. ÓB. sed nec divisionem suscipit.Ã.TH J¬< •FX$.4 6"J •>\"< 6"Â J4:¬< 6"Â BD@F6b<0F4<. sicut Theodorus et Nestorius insanientes con- scripserunt et calumniantur sanctam Chalcedonensem synodum tanquam se- cundum istum impium intellectum. ?ÜJ. unam personam dicit secundum dignitatem et honorem et adorationem. unius subsistentiae47utentem vocabulo. ³J@4 ª< BD`FTB@<q @àJTH J. @Û :`<@< •Fb(PLJ" J 5 FL<. J¬< ª<TF4< J@Ø 2.. Ò J@4@ØJ@H •<V2. Unitio enim per compositionem in mysterio Christi non solum inconfuse ea quae convene- runt conservat.@Ø 8`(@L BDÎH J¬< FVD6" 6"J Fb<2.4H. 6"Â F"D6T2X<J@H J@Ø ©<ÎH J−H (\"H JD4V*@H 2.TH. 6"2VB.:" §FJT. quod est secundum subsistentiam.F4< ¦B4*XP. 6"Â J¬< (\"< ¦< 5"8P0*`<4 Fb<@*@< :\"< ßB`FJ"F4< J@Ø 6LD\@L º:ä< z30F@Ø OD4FJ@Ø Ò:@8@(−F"4. (D BD@F2Z60< BD@FfB@L.(DVR"<J@. ³(@L< ßB@FJVF.F4< ª<TF4H ¦BÂ J@Ø 6"J OD4FJÎ< :LFJ0D\@L. 6"Â Jä< B"Dz "ÛJ@Ø . ñH 6"J J"bJ0< J¬< •F.@Ø 8`(@< F"D6Â 6"2z ßB`FJ"F4< ©<T2−<"4.82`<J" *4"NL8VJJ. ñH ¦B4*. . tanquam suscipientem plurimarum subsistentiarum significationem.F4< Ò:@8@(.@Ø 8`(@L.Ã 15 JÎ< J@Ø 2. ³J@4 *b@ BD`FTB". +Ç J4H J¬< :\"< ßB`FJ"F4< J@Ø 6LD\@L º:ä< z30F@Ø OD4FJ@Ø @àJTH ¦68":$V<. {/ (D 6"J Fb<2. sed 35 non confitetur Dei Verbum carni secundum subsistentiam unitum esse et prop- ter hoc unam eius subsistentiam seu unam personam.@Ø ¦6680F\" ©6"JXD"H "ÊDXF. seu duas personas.4.Ã ¦BÂ J@Ø 6"J OD4FJÎ< :LFJ0D\@L *b@ 10 ßB@FJVF.J"4.4D.D ¦FJÂ 6"2z ßB`FJ"F4<.D 1.4"< •B@$"88@:X<0. talis a(nathema) s(it).ÆF"(@:X<T< *b@ BD@FfBT< ª< BD`FTB@< 8X(.<@4 FL<. V.*X>"J@ º 20 (\" JD4VH.

że przyjmuje ona znaczenie wielu hipostaz. że Bóg – Słowo zjednoczyło się z ciałem hipostatycznie i dlatego jedna jest Jego hipostaza czyli jedna osoba i że w tym sensie święty Sobór Chalcedoński głosił jedną hipostazę Pana naszego Jezusa Chrystusa – niech będzie przeklęty. że posługiwał się wyrażeniem «jedna hipostaza»47 w tym bezbożnym znaczeniu. . W tajemnicy Chrystusa unia przez złączenie nie tyl- ko zachowuje niezmieszanie elementów zjednoczenia. i jeśli ktoś fałszywie oskarża święty sobór w Chalcedonie. jak to napisali w swoim szaleństwie Teodor i Nestoriusz. lecz także wyklucza wszelkie ich rozdzielanie. Albowiem Trójca Święta nie przybrała sobie jeszcze jednej osoby czy hipostazy przez wcielenie Boga – Słowa. wprowadzone przez siebie. jednego z Trójcy Świętej. a przez to usiłuje wprowadzać do misterium Chrystusa dwie hipostazy czyli dwie osoby i te dwie osoby. odnośny tekst do przypi- su 72. czci i uwielbienia. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» 289 Natomiast święty Kościół Boży odrzuca bezbożność obydwu tych here- zji i głosi. i jeśli ktoś wyznaje. powyżej Sobór Chalcedoński. Jeżeli ktoś tak rozumie jedną hipostazę Pana naszego Jezusa Chrystusa. 47 Zob. V. że unia Słowa Bożego z ciałem dokonała się przez złączenie. to znaczy hipostatycznie. Definicja wiary. nazywa jedną osobą pod względem godności.

4 (D ©6VJ. non intellectu tantummodo differentiam excipit earum .<<ZF. @ÜJ.@J`6@< "ÛJ¬< Ò:@8@(.Ã. neque Deo Verbo in carnis naturam transmutato.J"PTD0FVF0H.Dä<50 ¦> "ÛJ−H F"D6T2−<"4.ÆB@ØF"< 49q ´ . VII.4 J¬< (\"< §<*@>@< •.Ç J4H •<2DTB@J`6@< "ÛJ¬< 6"8. tanquam si Christus Deus non esset. •<"N. @àJT J.Î< 8`(@<.TH ¦BÂ JÎ< 5 2. (manet enim utrumque hoc quod est natura. quasi homine puro nato. . 2..ÃF"< B"D 1. . •88z @Û6 •802äH 2. ñH J@Ø OD4FJ@Ø :¬ Ð<J@H 2.ÛF. vel secundum relationem48. ñH FL<`<J" Jè •<2DfBå (.<@< 9"D\"<. J@Ø 8`(@L .@J`6@< J¬< B"D2X<@< .\<@LH J−H J@Ø •<2DfB@L (.<<02X<J@H. :¬ ñH ¦< 2. vel numerum naturarum confitendo in eodem domino nostro Iesu Chri- 40 sto Deo Verbo incarnato.D ¦FJÂ J± NbF. aut Christotocon. vel qui hominis genitricem vocat. ´ 6"J •<"N@DV<48.F2"4 Ò:@8@(.@J`6@< 8X(.Ã ´ PD4FJ@J`6@<. +Ç J4H ¦< *b@ NbF.F4 8X(T<. eo quod cum homine erat nascente. id est Christi genitri- cem. 290 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) Hr. et sic pie et sanctam Chalcedo- nensem synodum Dei genitricem eam esse confessam.Ã.<@:X<0H J−H ©<fF.J"B@402X<J@H NbF4<. ut per hoc significet 35 differentiam naturarum.`J0J4 6"Â •<2DTB`J0J4 JÎ< 15 ª<" 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< OD4FJÎ< (<TD\. ñH 6"J J"bJ0< J¬< •F.$äH 6"Â J¬< (\"< ¦< 5"8P0*`<4 Fb<@*@< 2.<.4 VI.4BVD2. Si quis in duabus naturis dicens. eo quod ipse qui ante saecula ex Patre natus est Deus Verbum. *4 10 JÎ JÎ< BDÎ "Æf<T< ¦6 J@Ø B"JDÎH (.@Øq •88 :¬ 6LD\TH 6"Â 6"J •8Z2.4 6"Â (. talis a(nathema) s(it).$− ¦B4<@02. referenda autem. Ë<" *4 J@bJ@L F0:"\<® J¬< *4"N@D< Jä< NbF. neque carne in verbi naturam trans- ducta. in ultimis diebus50 ex ipsa incarnatus et natus est. J−H F"D6ÎH BDÎH J¬< J@Ø 8`(@L NbF4< :. ¦> ô< •FL(PbJTH º –ND"FJ@H ª<TF4H (X(@<. in quibus inconfuse ineffabilis unitio facta est.@Ø 8`(@L F"D6T2X<J@H 6"Â J−H ¦> "ÛJ−H.D@:X<0H *¥ 6"Jz ¦6.TH 6"2z 20 ßB`FJ"F4<) •88z ¦BÂ *4"4DXF. (:X<. et calumniatur sanctam Chalcedonensem synodum.Î< 8`(@< ¦Bz ¦FPVJT< Jä< º:.T<.@*fD@L §<<@4"<. talem excipit vocem in mysterio Christi.Ã J¬< (\"< ¦< 5"8P0*`<4 Fb<@*@<. quem Theodorus exsecrandus adinvenit.r.4"< 2. +Ç J4H 6"J"PD0FJ46äH.<<02X<J" 2.:" §FJT. Si quis abusive et non vere Dei genitricem dicit sanctam gloriosam semper virginem Mariam.@J`6@< "ÛJ¬< Ò:@8@(−F"4. hominis 25 nativitate ad Deum Verbum. tanquam secundum istum impium intellec- tum.ÆH J¬< J−H F"D6ÎH :. •88z @ÛPÂ J@Ø 2. non ut in deitate et humanitate unum dominum nostrum Iesum Christum cognosci confitetur.<@:X<åq 6"Â FL6@N"<J. ñH •<2DfB@L R48@Ø (. et non proprie et vere Dei genitricem 30 ipsam confitetur. Dei genitricem Virginem dicen- tem49. Ò J@4@ØJ@H •<V2. etiam facta unitate secundum subsistentiam) sed pro divisione per patrem. @ÜJ.D@< ÓB. sed non Deo Verbo incarnato et nato ex ipsa. sicut illi dicunt.4 J± •< :XD@H J¬< J@4"bJ0< 8":$V<.

nawet po dokona- niu zjednoczenia hipostatycznego). . że nazwał Dziewicę Bogarodzicą49 w bez- bożnym znaczeniu pochodzącym od Teodora. Jeśli ktoś mówi «w dwóch naturach» i nie wyznaje. przypis 72. lub że jest nią w sensie względnym48. Innymi słowy: w sen- sie odnoszącym się do czegoś. z którym Słowo Boże jest złączone od momentu narodzin. że Maryja zawsze Dziewica jest Bogarodzicą tylko w sen- sie przenośnym. [jeśli ktoś] oskar- ża święty sobór w Chalcedonie. to znaczy. w ten sposób że stwierdzenie to oznacza różnicę natur. lecz przyjmuje wymienioną formułę jako 48 Dosłownie: «według anafory». Hbr 1. jakoby Chrystus nie był Bogiem. 50 Por. nie naprawdę. lub jeśli ktoś nazywa ją matką człowieka lub matką Chrystusa w takim sensie. względnym. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» 291 VI. tak. 2. Definicja wiary. 49 Zob. to znaczy «odniesienia. że ani Słowo nie zostało za- mienione w naturę ciała. gdyż zrodzenie to – według nich – dotyczyłoby tylko człowieka. gdyż to przedwiecznie zrodzone z Ojca Słowo Boże wcieliło się w niej w ostat- nich czasach50 i właśnie dlatego święty sobór w Chalcedonie nazwał ją po- bożnie Bogarodzicą – niech będzie przeklęty. z których nastąpiło nie do wyrażenia zjednoczenie bez pomieszania. że miałaby urodzić tylko zwykłego człowieka. a nie nazywa jej właściwie i zgodnie z prawdą Bogarodzicą. czym jest ze swej natury. Jeśli ktoś głosi. powyżej Sobór Chalcedoński. ani ciało nie przemieniło się w naturę Słowa (każda bowiem z natur pozostaje tym. relacyjnym. VII. że w bóstwie i w człowieczeństwie poznawany jest jedyny Pan nasz Jezus Chrystus. a nie Słowo Boże wcielone. zgodnie z którym Maryja miałaby być Bogurodzicą tylko «w odniesieniu do» człowieczeństwa Chrystusa.

Ã.D ¦FJ\<.ÍH OD4FJÎH •B.4D.`J0J@H 6"Â •<2DTB`J0J@H Ò:@8@(ä< J¬< 10 ª<TF4< (. et consubstantialis nobis idem 40 ipse secundum humanitatem52.PTD4F:X<"H 6"Â Æ*4@dB@FJVJ@LH §P.BDP2"\ N":. 5"2z ßB`FJ"F4< (D 8X(@<J. 2. ñH 6. 6"Â Ò:@@bF4@H º:Ã< Ò "ÛJÎH 6"J J¬< •<2DTB`J0J"52.4. 35 Secundum subsistentiam enim dicentes unigenitum Deum Verbum carni unitum esse.ÍH (D ¦> •:N@Ã< 5 6"Â *4z ©<ÎHq •:N`J. idem ipse consubstantialis Patri secundum deitatem.:" §FJT. quod ex divina natura et humana.ÍH ¦FJ4< Ò OD4FJ`H. ´ :\"< NbF4< J@Ø 2.T< Ò:@8@(ä< ¦BÂ J@Ø "ÛJ@Ø ©<ÎH 6LD\@L º:ä< z30F@Ø OD4FJ@Ø J@Ø 2.JX20. (.ÆH •88Z8@LH Jä< NbF. (unus enim ex utroque et per unum utraque) sed in hoc numero utitur.<@:X<0H.ÆFV(.@Ø 8`(@L F"D6T2X<J@H. +Ç J4H ¦6 *b@ NbF. non interemptam propter unitatem. sicut patres docuerunt. vel unam naturam Dei Verbi incarnatam dicens. ¦> ô< 6"Â FL<.<− 8`(@< º<äF2"4.8XF20q •88z ¦6 Jä< J@4@bJT< NT<ä< :\"< NbF4<. ut separatim unaquaque natura suam habente subsistentiam51. talis a(nathema) s(it). VIII.`J0J@H 6"Â F"D6ÎH J@Ø OD4FJ@Ø .<. non confusionem aliquam naturarum in se invicem factam esse dicimus. unitum esse carni Deum Verbum intelligimus.ÎH 6"Â –<2DTB@H. ÓJ4 ¦6 J−H 2. :¬ J± 2.TH 6"Â J−H •<2DTB\<0H J−H ©<fF. 6"2VB. ³J@4 @ÛF\"<.D 6"Â @Ê (4@4q B"JXD. unitione secundum subsistentiam facta.< JÎ< 8`(@<q *4Î 6"Â . Si quis ex duabus naturis deitatis et humanitatis confitens unitatem fac- 30 tam esse. Propter quod et unus est Christus.T< B. :¬ @àJTH "ÛJ 8":$V<®. 25 ex quibus et compositus est.T<.H JÎ< :@<@(.J. . sed magis permanente utraque hoc quod est.4< ¦B4P.:" §FJT. Ò J@4@ØJ@H •<V2. sed ex talibus vocibus unam naturam sive substantiam deitatis et carnis Christi introducere conatur. @Û6 •<VPLF\< J4<" J¬< . . @Û6 •<"4D@L:X<0< *4 J¬< ª<TF4<. 2.\"H NbF.D") •88z ¦BÂ J@bJå 6XPD0J"4 Jè •D42:è. unus Christus effectus est.TH 6"2z ßB`FJ"F4< (.`J0J".4 JH NbF.H ¦*\*">"<. Deus et homo. Ò "ÛJÎH Ò:@@bF4@H 20 Jè B"JDÂ 6"J J¬< 2. 0r.@Ø 8`(@L F.(.4H51. 15 Ò J@4@ØJ@H •<V2. :. non sic ea excipit. 292 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) NT<¬< ¦BÂ J@Ø 6"J OD4FJÎ< :LFJ0D\@Lq ´ JÎ< •D42:Î< Jä< NbF. º<äF2"4 F"D6Â <@@Ø:.TD\‘ :`<® J¬< *4"N@D< J@bJT< 8":$V<.<−F2"4.F"D6T:X<0< 8X(T<. talis a(nathema) s(it).<@bF0H *¥ :88@< ©6"JXD"H ÓB. 2.

ten sam jest jednocześnie współistotny Ojcu we- dług swego Bóstwa i współistotny nam według człowieczeństwa52. lecz jeśli z takich wyrażeń usiłuje wyprowadzać wnio- sek o jednej naturze czy istocie bóstwa i ciała Chrystusa – niech będzie przeklęty. lecz każda z dwu natur nadal pozostała tym. każdą w jej własnej hipostazie51 – niech będzie przeklęty. która] nie jest usunięta przez zjednoczenie (jeden bowiem jest z dwóch i przez jednego są dwie). Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» 293 oznaczającą podział na części w tajemnicy Chrystusa. czym była. Gdy bowiem mówimy. że unia powstała z dwóch natur. a mianowicie. że przez doko- nanie się zjednoczenia hipostatycznego natury Boskiej i natury ludzkiej stał się jeden Chrystus. Jeżeli ktoś wyznaje. powyżej Sobór Chalcedoński. nie twierdzimy. odnośny tekst do przypi- su 72. Dlatego właśnie jeden jest Chrystus. Boskiej i ludz- kiej. Bóg i człowiek. albo wyznając ilość natur w jednym i tym samym Panu naszym Jezusie Chrystusie. że Jednorodzone Słowo zjednoczyło się hiposta- tycznie. ale rozumiemy raczej przez to. 52 Zob. że Słowo zjednoczyło się z ciałem. [który] nie przyjmuje tylko w teorii różnicy tego. . VIII. jak nauczali Święci Ojcowie. aby ujmować je osobno. z czego jest złożony. przypis 72 punkt d). wcielonym Słowie Bożym. lecz dlatego posługuje się ilością na- tur. powyżej Sobór Chalcedoński. że zaistniało jakieś wzajemne zmieszanie natur. Definicja wiary. 51 Wyrażenie «w dwóch naturach» – zob. albo mówi o jednej naturze Boga – Słowa Wcielonego. Defini- cja wiary. [różnicy. lecz nie poj- muje tego tak.

Apollinarium.`J0J@H 6"Â J−H •<2DTB`J0J@H. et alios omnes 40 haereticos. sed non una adoratione Deum Verbum incarnatum cum propria ipsius carne adorat.4@<.4 J−H 2. 6"Â J@×H FL(PX@<J"H JÎ J−H 2.<@H. +ÛJLPX" 6"Â zSD4(X<0<. z!B@884<VD4@<. +Ç J4H :¬ •<"2. 6"2VB.:"J\. et unum de sancta Trinita- te54.è 8`(å 6"Â Æ*\" Jè •<2DfBåq ´ .J J−H Æ*\"H "ÛJ@Ø F"D6ÎH BD@F6L<. et Dominum gloriae.J46@bH. reiicit et anathematizat Dei ecclesia. . Jä< FL<. 4"r.Î< 8`(@< F"D6T2X<J" :. +Ç J4H BD@F6L<. 35 X. ¦> @â *b@ BD@F6L<ZF.D"J.J"4 6"Â •<"2.< ¦> •DP−H. qui condemnati et anathematizati sunt a sancta catholica et aposto- . Nestorium. talis a(nathema) s(it). Macedonium.Ç J4H ¦BÂ •<"4DXF. talis a(nathema) s(it).ÃF2"4 ¦< *LFÂ NbF. ³(@L< @ÛF\"<.@Ø ¦6680F\" B"DX8"$. •B@FJDXN. 294 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) z+B\F0H (D 6"Â J@×H •< :XD@H *4"4D@Ø<J"H.$ä< 20 "ÛJä< FL((D"::VJT<.4 JÎ< 2.@Ø ¦6680F\".FJ`D4@<. sic Christum adorat.\"H @Æ6@<@:\"H :LFJZD4@< J@Ø OD4FJ@Ø. separatim Deo Verbo et separatim homini.. Origenem cum impiis eorum conscriptis.Î< •8024<Î< 6"Â 6bD4@< J−H *`>0H 6"Â ª<" J−H (\"H JD4V*@H54.4 JÎ< OD4FJ`<.*`<4@<.82`<JT< J. 9"6. vel si quis ad inte- remptionem carnis vel ad confusionem deitatis et humanitatis unam naturam sive substantiam eorum quae convenerunt introducens.Ã. +Û<`:4@<. qui crucifixus est carne. Eunomium. Ò J@4@ØJ@H •<V2. Æ*\" Jè 2.É<"4 2.D º J@Ø 2.4 }!D. sicut ab initio Dei ecclesiae traditum est.4 J−H F"D6ÎH ´ ¦BÂ FL(PbF.4H .. +Ç J4H @ÛP Ò:@8@(. 6"Â J@×H –88@LH BV<J"H "ÊD.F4 8X(. Deum esse verum. ´ :\"< NbF4<. XI. Ò J@4@ØJ@H •<V2. ³J@4 JX:<@<J"H.4 º J@Ø 2.:" §FJT.:" §FJT. et eos qui con- fundunt divinae dispensationis mysterium Christi. IX.Ã JÎ< ¦FJ"LDT:X<@< F"D6Â 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< 15 OD4FJÎ< .. J@×H 25 Aequaliter enim et eos qui per partem dividunt vel incidunt. 4r. Si quis non confitetur dominum nostrum Iesum Christum.ÆFV(@<J"453. :.L`:. 5 2r. @àJT BD@F6L<.:"J\. Si quis non anathematizat Arium.Ã JÎ< OD4FJ`<q •88z @ÛPÂ :4” 10 BD@F6L<ZF. Si quis in duabus naturis adorari dicit Christum. Eutychen.J Jä< •F. ex quo duas adorationes 30 introducunt53.

Les homélies catéchétiques de Théodore de Mopsueste. Panem chwały i jednym z Trójcy Świętej54 – niech będzie przeklęty. t. zob. którzy w Nim rozróżnia- ją części i dzielą Go. którzy wprowadzają zmieszanie [natur] do tajemnicy Bożej ekonomii [Wcielenia] Chrystusa. Guirau. Fondazione Lorenzo Valla 1986. Eunomiusza. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» 295 Kościół Boży odrzuca i wyłącza zarówno tych. F. XI. 142 (tłum. IX. s. Stanowiła ona próbę wyjścia w kierunku monofizytów. 6. w: CC 85 A. że Pan nasz Jezus Chrystus. . Homilie katechetyczne. Eutychesa i Orygenesa wraz z ich bezbożnymi pismami i wszystkich innych heretyków. 6 rozróżnia Bóstwo Chrystusa z adoracją Mu przynależną z natury oraz człowieczeństwo. Drugi list Cyryla do Nestoriusza. Macedoniusza. ukrzyżowany w cie- le. albo jeśli ktoś dla odrzucenia ciała lub dla pomieszania Bóstwa i człowieczeństwa. Città del Vati- cano 1949. Szerzej – por. a cura di M. jest prawdziwym Bogiem. Apolinarego. Nestoriusza. X. M. opowiada rzecz nie- prawdopodobną. GLOIRE. którzy zostali potępieni i odrzuceni przez 53 Między innymi TEODOR Z MOPSUESTII. jak to zostało przekazane od początku Kościołowi Bożemu – niech będzie przeklęty. że oddajemy cześć Chrystusowi w dwóch naturach i stąd wprowadza oddzielnie dwie adoracje53 jedną. 8. w: Il Cristo. 344 w. TONNEAU. skierowaną do Boskie- go Słowa i drugą. Stanowisko takie zaatakował CYRYL ALEKSANDRYJSKI. a nie czci w jed- nej adoracji Boskiego Słowa Wcielonego razem z Jego ciałem. które- mu adoracja została dana jako dar wynikający ze zjednoczenia (tekst syryjski w: R. jak i tych. w: Il Cristo. SIMONETTI Introduzione. 476-477. to znaczy wprowadza pojęcie jednej natury czy istoty o połączonych elementach i w ten sposób adoruje Chrystusa. XXIV-XXXIX. Trzeci list Cyryla do Nestoriusza. powyżej Sobór Efe- ski. odnoszącą się do człowieka. włoskie: J. II. 30). a cura di M. Simonetti. którzy odrzucali Chalcedon. 9 oraz Anatematyzmy Cyryla. Fondazione Lorenzo Valla 1986. Jeżeli ktoś mówi. Simonetti. II: Testi teologici e spirituali in lingua greca dal IV al VII secolo. 54 Formuła unus de Trinitate crucifixus propagowana przez niektórych mnichów w Konstantynopolu i w Rzymie na początku VI wieku. t. Jeżeli ktoś nie wyznaje. 6. Kto nie odrzuca Ariusza.

BJ@< J"ÃH ¦<<@\"4H 6" 15 •<":VDJ0J@< B"<J.FJ\"H. quos post resur- rectionem.ÆH BD`FTB@< J@Ø 2.4D`<T< 6"J :46DÎ< PTD4.Æ6`<@H .J46ä< ND@<ZF"<J"H ´ ND@<@Ø<J"H.`:. Si quis defendit impium Theodorum Mopsuestenum.Ã< 6" LÊ@2. 6" *4 J@Ø $"BJ\F:"J@H J¬< PVD4< J@Ø (\@L B<.Ø:" (4@<.FFVDT< FL<`*T<55. ¦:NLFZF"H Ò 6bD4@H J@ÃH :"20J"ÃH 6" . J@Ø .ÆB`<J@H –88@< . XII. cum insufflasset Dominus discipulis et dixisset: Accipite Spiritum sanctum 57.@Ø 8`(@L BD@F6L<. •88 FPZ:"J4 :`<@< ¦<. ñH R48Î< –<2DTB@< $"BJ4F2−<"4 .b:"J@H 8"$.b:"J@H.ÆH FVD6" :\"<»56. 5" BV84< . @Ë"< Ò •B`FJ@8@H ¦B •<*DÎH 6" (L<"46ÎH «§F@<J"4 @Ê *b@ . J¬< ¦B lica ecclesia et a praedictis sanctis quatuor conciliis55.@*fD@L J¬< ª<TF4< J@Ø 2.NbF0F. non dedit eis Spiritum sanctum.$@ØH 1. Et 35 iterum dixit impius Theodorus.J J¬< •<VFJ"F4<.$.@*fD@L J@Ø •F.< "ÛJ@ÃH B<. ßBÎ B"2ä< RLP−H 6" Jä< J−H F"D6ÎH ¦B42L:4ä< ¦<@P8@b:. 296 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) 6"J"6D42X<J"H 6" •<"2. +Ç J4H •<J4B@4. B<. 6" 6"Jz ÆF`J0J" $"F4846−H . 6" @àJTH ¦6 BD@6@B−H §D(T< $. et usque ad mortem in sua impietate permanserunt vel permanent. 6" :XPD4 JX8@LH J± @Æ6.É<"4 JÎ< 2.ÃJ"4 1.<@<.q @âJ@H *¥ 6" J¬< Ò:@8@(\"< 1T:. Iste enim et confessionem quam fecit Thomas cum palpasset manus et .\"H –:T:@< 6"J"FJV<J". 4$r.\<"<J"H. et alium Christum a passionibus animae et desideriis carnis molestias patientem.:" §FJT. 6" J@×H J Ó:@4" Jä< BD@. qualem dixit Apostolus de viro et muliere: Erunt duo in carne una56.$@ØH J@Ø 9@R@L.J J¬< •<VFJ"F4< –JD.4D0:X<T< (\T< J. et eos qui similia pra- 25 edictis haereticis sapuerunt vel sapiunt.(. 5" BDÎH J"ÃH –88"4H •<"D42:ZJ@4H "ÛJ@Ø $8"FN0:\"4H J@8:ZF"<J@H 20 .F\"H •>4T2−<"4.<XF2"4. talis a(nathema) s(it).J.8J4T2X<J" 10 6" ¦6 B@84J. 6" :. et a deterioribus paulatim recedentem et sic ex profectu 30 operum melioratum et a conversatione immaculatum factum et tanquam pu- rum hominem baptizatum esse in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti.Î< 8`(@< 6" –88@< JÎ< OD4FJ`<. @Û *X*T6. sed figuratim tantummodo insuf- 40 flavit.<−F2"4.\< ÓJ4 :.8äH (.\‘ •F. talem factam esse unitionem Dei Verbi ad Chri- stum.:"J4F2X<J"H ßBÎ J−H (\"H 6"2@846−H 6" •B@FJ@846−H ¦6680F\"H. qui dixit alium esse Deum Verbum.<@< 6" Jä< P.ÆB. et per baptisma sancti Spiritus gratiam accepisse et filiationem meruisse et ad simili- tudinem imperialis imaginis in persona Dei Verbi adorari. 6" Jä< BD@.\‘ ¦::.ÆD06`J@H J@Ø "ÛJ@Ø •F.ÆBf< «8V$.ÆH Ð<@:" B"JDÎH 6" LÊ@Ø 6" (\@L B<. Ò 5 J@4@ØJ@H •<V2.ÃF2"4. Et super alias innumerabiles blasphemias ausus est dicere. et post resurrectio- nem immutabilem cogitationibus et impeccabilem omnino factum fuisse.@Ø 8`(@L BDÎH JÎ< OD4FJÎ< J@4"bJ0< (.4D0:X<T< "ÊD.Ø:" (4@<»57.

22. 14. Oprócz innych niezliczonych bluźnierstw odważył się powiedzieć. a kim innym Chrystus. że wyznanie Tomasza. powyżej Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom». że zjednoczenie Boskiego Słowa z Chry- stusem jest takie jak to. który będąc podległy na- miętnościom duszy i żądzom ciała. gdy Pan tchnął na swoich uczniów i powiedział: „Weźmij- cie Ducha Świętego”57. lecz tchnął na nich tylko symbolicznie. którzy podzielali lub podzielają poglądy podobne do poglądów wspomnianych heretyków i trwają aż do śmierci w swojej bez- bożności – tak samo niech będzie przeklęty. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» 297 Święty. aby stać się doskonalszym przez czynienie postępów w dobrych uczyn- kach i stał się bez skazy w swoim postępowaniu. 56 Ef 5. oraz tych. uwalniał się stopniowo od niskich afek- tów. 13. jako zwykły człowiek zo- stał ochrzczony w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. gdy według słów Apostoła: „będą dwoje w jednym ciele”56. Powiedział on jeszcze. . które uczy- 55 Zob. że po Zmartwychwstaniu. katolicki i apostolski Kościół i przez cztery wymienione wyżej Świę- te sobory55. XII. przez chrzest otrzy- mał łaskę Ducha Świętego. uczącego. 57 J 20. sekcje 8. 24. Jeśli ktoś broni bezbożnego Teodora z Mopsuestii. 31 = Mt 19. nie udzielił im Ducha Świętego. zasłużył na synostwo i na podobieństwo wize- runku imperatora otrzymuje cześć oddawaną osobie Boskiego Słowa. że kim innym jest Boskie Słowo. a po Zmartwychwstaniu stał się niezmienny w myślach i całkiem bezgrzeszny. 5 = Rdz 2. które ma miejsce między mężczyzną a niewiastą. Bezbożny Teodor powiedział także.

ß:<−F"4 JÎ< 2. quam alias innumerabiles blasphemias effu- 35 dit contra magnum Deum et salvatorem Iesum Christum. vel eos qui similia illi sapiunt vel aliquando sapuerunt et usque ad mortem permanserunt vel perma- 40 nent in tali impietate.Ã@< *`(:".$. inqu- 25 it non esse dictam a Thoma de Christo. 6"Â ¦< J± Jä< BDV>. +Ç J4H J@\<L< •<J4B@4.J J¬< •<VFJ"F4<.4 ÓJ4q òFB.@Ø 6"Â 15 FTJ−D@H º:ä< z30F@Ø OD4FJ@Øq •88 :¬ •<"2. Si quis igitur defendit praedictum impium Theodorum et impia eius con- scripta. :¬ . JÎ< Ó:@4@< JD`B@< 6"Â J@Ø OD4FJ@Ø .ÆD0:X<@L •F. et qui scripserunt pro eo et eadem illi sapu- erunt.<@:X<® B"Dz "ÛJ@Ø ©D:0<.B@\06. 6"Â BV<J"H J@×H *. 6"J J@Ø :.<@H @Æ6. J@×H "ÛJè :"20J.LDH J@Ø 6LD\@L :. 6"Â :XPD4 JX8@LH 20 ¦::.\‘.$ä< "ÛJ@Ø FL((D"::VJT<..DÂ J@Ø OD4FJ@Ø B"D J@Ø 1T:. 8X(.$− "ÛJ@Ø FL((DV::"J".\<"<J"H J± J@4"bJ® "ÊDXF. quam in actus apostolorum scripsit Theodorus.\D"<J" JÎ< OD4FJ`<q 5 JÎ *¥ P.@*fD@L 6"Â Jä< •F.ÃD@<. quod peius est..(V8@L 2. ¦< @ÍH JVH J.$ä< "ÛJ@Ø FL((D"::VJT<. 298 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) J± R08"NZF. •88z ¦BÂ J@Ø B"D"*`>@L J−H •<"FJVF.D ¦6.TH ¦6B8"(X<J" JÎ< 1T:<.ÃF2"4 B8"JT<46@×H 6"Â :"<4P"\@LH 6"Â ¦B46@LD.Î< JÎ< ¦(.ÃJ"4 J@Ø . ex ipso christianos vocari. in quibus tam praedictas.P@:X<@LH ´ 6"Â ¦6*46@Ø<J"H "ÛJ`<. 6"8.\@LH 6"Â 10 :"D64T<4FJVH. vel scribunt pro eo vel impiis eius conscriptis.4 "ÛJÎ< 6"Â J •F. Et. (nec enim dicit Theodorus Deum esse Christum) sed ad miraculum resurrectionis stupefactum Thomam glorificasse Deum qui Christum resuscitavit. simili modo et cum Christus dogma invenisset. et non anathematizat eum et impia eius conscripta.bF"<J"H B.`*TD@H JÎ< OD4FJÎ< A8VJT<4 6"Â 9"<4P"\å 6"Â z+B46@bDå 6"Â 9"D6\T<4. 6"Â J@×H J Ó:@4" ND@<@Ø<J"H ´ ND@<ZF"<J"H BfB@J.ÆD−F2"4 B.ÉB.4 Jä< P. dicens: Dominus meus et Deus meus58. latus Domini post resurrectionem. similem fecit Christum Platoni et Manichaeo et Epicuro et Marcioni. •<V2. etiam in interpretatione.4Dä< 6"Â J−H B8.:" §FJT. et omnes qui suscipiunt vel defendunt eum et dicunt orthodoxe eum exposuisse. .T< Jä< •B@FJ`8T< (.\<T< ª6"FJ@H. .4. ´ 8X(@<J"H ÏD2@*`>TH "ÛJÎ< ¦62XF2"4. . .`H :@L»58.ßDV:.ßD":X<@L *`(:". FL(6D\<T< Ò "ÛJÎH 1. ¦> "ÛJ@Ø PD4FJ4"<@×H 6"8.FJVJ@L 1. talis a(nathema) s(it). JÎ «Ò 6bD4`H :@L 6"Â Ò 2.ÆD0:X<"H 6"Â – 88"H •<"D42:ZJ@LH $8"FN0:\"H ¦>XP.ÃF2"4. 6"Â J@×H (DVR"<J"H ßB¥D "ÛJ@Ø 6"Â Jä< •F.:"J\. dicens: Quod sicut illorum unusquisque 30 ex dogmate quod invenit suos discipulos fecit vocari platonicos et manichaeos et epicureos et marcionistas.

przyrównując Chrystusa do Platona. manichejczy- kami. 58 J 20. którzy pisali w obronie jego bądź jego bezboż- nych pism. mówi. który wskrzesił Chrystusa. mówiąc: „Pan mój i Bóg mój”58. że teorie przez niego głoszo- ne są prawowierne. które pełne są wspomnianych już bluźnierstw i bardzo wielu innych przeciwko Najwyższemu Bogu i Zbawicielowi naszemu Jezusowi Chry- stusowi. Jeżeli więc ktoś broni wyżej wymienionego arcybezbożnego Teodora i jego bezbożnych pism. Epikura i Marcjona. a nie odrzuca jego i jego bezbożnych dzieł i tych wszystkich. Tomasz uwielbił Boga. . ten sam Teodor w napisanym przez siebie ko- mentarzu do Dziejów Apostolskich. lecz w swym zdumieniu cudem Zmartwychwstania. którzy się z nim zgadzają i usprawiedliwiają go lub twierdzą. nie zostało przez niego wypowiedziane w odniesieniu do Chry- stusa. epikurejczykami i marcjonitami. oraz tych. że każdy z nich wynalazł swoją doktry- nę i dlatego zwolenników ich nauki nazwano platończykami. w ten sam sposób Chrystus zbudo- wał swój system i od Niego pochodzi nazwa chrześcijan. 28. Co zaś jeszcze gorsze. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» 299 nił. albo wyznają lub kiedyś wyznawali te same poglądy i w tej herezji pozostawali aż do śmierci – niech będzie przeklęty. gdy dotknął rąk i boku Pana po Zmartwychwstaniu. Manesa.

et 40 inculpat primam Ephesinam sanctam synodum tanquam sine examinatione et .4 J . Si quis defendit impia Theodoriti conscripta. 6"Â BV<J"H *¥ J@×H (DVR"<J"H 6"J J−H ÏD2−H B\FJ.É<"4 JÎ< 2..LJZF"<J"H.Ã 20 (DVR"<J"q 6"Â :.$..4D0:X<@4H 1.0JZF. dicit autem purum homi- nem ex ipsa natum esse.<<02−<"4. et propter hoc impios vocans doctores ecclesiae.6" 25 XIII. quae abnegat quidem Deum Verbum de sancta genitrice sem- per virgine Maria incarnatum.@J`6@L 6"Â •. J−H •D<@L:X<0H :¥< JÎ< 2. quam dicitur Ibas ad Marin Persam haereti- 35 cum scripsisse.$. hominem factum esse.6" "ÛJ@Ø 6.ÆD0:X<" •F.TH 6"Â J−H ¦< z+NXFå BDfJ0H 6"Â (\"H FL<`*@L 6"Â J@Ø ¦< (\@4H 5LD\88@L 6"Â Jä< *f*. +Ç J4H •<J4B@4.Ã.(DVR"J@ ßB¥D 1.$. ut alius sit Deus Verbum et alius homo.@*TDZJ@L. –<2DTB@< (. qui rectam fidem christianorum praedicavit. qui unita- 30 tem secundum subsistentiam Dei Verbi ad carnem confitentur. talis a(nathema) s(it).:N@:X<0H J¬< ¦< z+NXFå BDfJ0< (\"< Fb<@*@<.TH 6"Â .ÃJ"4 J−H ¦B4FJ@8−H J−H 8. XIV.ÃJ"4 Jä< •F.$ä< 5 6"Â ßB¥D –88T< Jä< J "ÛJ J@ÃH BD@.$− FL((DV::"J" 6"Â J@×H J Ó:@4" J@bJ@4H ND@<ZF"<J"H ´ 10 ND@<@Ø<J"H. 300 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) 4(r. ´ J@Ø ¦< (\@4H 5LD\88@L 6"Â Jä< *f*.\‘ J.:"J\.FJ@D\å ND@<@b<JT< 6"Â *. ñH –88@< . insuper autem et omnes qui scripserunt contra rectam fidem et sanctum Cyrillum et duodecim eius capitula.8@ØF"<q 6"Â J *f*.8. J@×H 6"2z ßB`FJ"F4< J¬< ª<TF4< J@Ø 2. defendens eos et eorum impietatem.4"<. 6"Â BV<JT<. et non anathe- matizat ea et eos qui similia sapuerunt vel sapiunt.6" "ÛJ@Ø 6.4B"D2X<@L 9"D\"H F"D6T2X<J".<−F2"4q 8. quem templum vocat.N"8"\T<59. Ò J@4@ØJ@H •<V2. et pro aliis qui eadem praedictis Theodoro et Nestorio sapuerunt.ÇB.J46Î< 6"Â Ò:@\TH z!B@884<"D\å Jè *LFF. ñH PTDÂH 6D\F.Î< 8`(@< 15 ¦6 J−H (\"H 2.Î< 8`(@< 6"Â –88@< JÎ< –<2DTB@<q 6"Â JÎ< ¦< (\@4H 5bD488@< J¬< ÏD2¬< Jä< PD4FJ4"<ä< B\FJ4< 60Db>"<J" *4"$"88@bF0H ñH "ÊD.N"8"\T<.@*fDå 6"Â . tanquam haereticum et similiter Apollinario haeretico scripsisse criminatur. 4*r. Jä< 6"J J−H •802@ØH B\FJ.$ä< FL((D"::VJT< 1.FJ`D4@< 6"2.. ô< FL<. 6"Â *4z "ÛJä< •F.@*fD@L 6"Â . et omnia quae conscripsit pro Theodoro et Nestorio impiis.FJ@D\@L Jä< *LFF.(. 6"Â ¦< J± J@4"bJ® •F.(@:X<0H B"D }3$" (. Si quis defendit epistolam.ÃH 6"8. et sanctum Cyrillum. quae contra rectam fidem et contra primam Ephesinam synodum et sanctum Cyrillum et duodecim eius ca- pitula exposuit59. et usque ad mortem in tali impietate permanserunt.TH.(@bF0H *¥ R48Î< –<2DTB@< ¦> "ÛJ−H (.TH .. Ô< <"Î< •B@6"8. +Ç J4H •<J4B@4.P@:X<T< "ÛJ@×H 6"Â J¬< "ÛJä< •FX$.D @Û6 •<"2.(DVN2"4 BDÎH 9VD0< JÎ< AXDF0<.@Ø 8`(@L ND@<@Ø<J"Hq 6"Â .:" §FJT.Ã J@×H J−H ¦6680F\"H *4*"F6V8@LH.

Anatematyzmy Cyryla. stało się człowiekiem. . przeciw święte- mu Cyrylowi i jego dwunastu anatematyzmom59 i kto broni tego wszystkiego. że zjednoczenie Boskiego Słowa dokonało się hipostatycznie. co napisał na korzyść bezbożnych Teodora i Nestoriusza oraz w obronie in- nych. że Bóg – Słowo. XIV. Jeżeli ktoś broni pism bezbożnego Teodoreta skierowanych przeciwko prawdziwej wierze. obwinia przy tym pierwszy święty sobór w Efezie. pierwszemu świętemu soborowi w Efezie. i kto z tego powodu nazywa bez- bożnymi tych nauczycieli Kościoła. który głosił prawdziwą wiarę chrześcijańską. że pisał to samo. wziąwszy ciało od Świętej Bożej Rodzicielki zawsze Dziewicy Maryi. którzy uznają. ten sam bezbożny list nazywa bezbożnymi i przeciwnymi prawdziwej wierze dwa- 59 Zob. w którym zaprzecza. jak i obecnych oraz dawnych zwolenników takich idei oraz tych wszystkich. a kim innym człowiek. jak gdyby kim innym był Bóg – Słowo. że napisał go Ibas do Marina Persa. oskarża o herezję i mówi. którzy pisali przeciwko prawdziwej wierze lub świętemu Cy- rylowi i jego dwunastu anatematyzmom. a świętego Cyry- la. i kto nie odrzuca zarówno wymienionych tu bezbożnych pism. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» 301 XIII. i twierdzi. a już zmarli w swej bezbożności – tak samo niech będzie przeklęty. powyżej Sobór Efeski. którego nazywa «Świątynią». Jeżeli ktoś broni listu. co bezbożny Apolinary. że z Niej narodził się zwykły człowiek. którzy przyjęli ich bezbożną naukę. o którym mówi się. że potępił Nestoriusza bez zbadania i dochodzenia.

6"Â J@bJ@4H :XPD4 JX8@LH ¦::. quaestione Nestorium condemnantem. 6"Â J@8:ä<J"H J"bJ0< ¦6*46.ÃF4 B"D"*@Ø<"4 ´ *4*V>"4 ´ (DVR"4.Ã 1. et ab his quae definita sunt de una eademque fide a praedictis sanctis quattuor conciliis61. Ÿ 6"Â B"D.\‘ B8V<®. •<"2.J"4.J"4 J−H ¦B4F6@B−H ´ J@Ø 68ZD@Lq . .P@:X<"H "ÛJ± •F.<@:X<0H *¥ 6"Â B"Dz º:ä< J−H ¦BÂ J@ÃH 15 "ÊD.4 •B@6"8. . 6"Â :¬ 5 •<"2.DÂ J−H :4H 6"Â J−H "ÛJ−H B\FJ.ÃJ"4. 6"Â ¦6*46. nec non etiam contra eos qui defenderunt vel defendunt praedicta impia tria capitula.D`:.Ç0 ´ ¦< 68ZDå •<"N.4DZF@4 ¦<"<J\" J@ÃH B"Dz º:ä< *4"JLBT2. quae tradita nobis sunt tam a divi- nis scripturis. et praesumunt eam defendere.D4. Ò 10 J@4@ØJ@H •<V2.J46@ÃH 6"Â J−H "ÛJä< •F. facta autem a nobis et 35 condemnatione contra haereticos et eorum impietatem. 6"Â (DVR"<J"H 6"Â (DVN@<J"H ßB¥D "ÛJ−H ´ Jä< B. I@bJT< J@\<L< @àJTH Ò:@8@(02X<JT<. Cum igitur haec ita recte confessi sumus.< ¦6 J−H 2.<@H.Ã< ´ JH B. et duodecim capitula sancti Cyrilli60 im- pia et contraria rectae fidei vocat eadem impia epistola.4ä<.FFVDT< FL<`*T<61q (.:" §FJT. iste tanquam aliena a sacerdotibus et statu ecclesiastico faciens. si autem monachus vel laicus sit. Si quis igitur memoratam impiam epistolam defendit et non anathematizat eam et defensores eius et eos qui dicunt eam rectam esse vel partem eius.4 "ÛJ¬< 6"Â J@×H •<J4B@4@L:X<@LH "ÛJ−H 6"Â 8X(@<J"H "ÛJ¬< ÏD2¬< . 6"Â J−H Jä< ¦6*460FV<JT< ´ ¦6*46@b<JT< J .\"H.TH BDVJJT<.TH B"D Jä< BD@. (L:<T2ZF.4<V<JT< ´ •B@:.:"J\.\"H (D"N−H 6"Â J−H Jä< (\T< B"JXDT< *4*"F6"8\"H 6"Â Jä< ÒD4F2X<JT< B. 6"J"6D\F.<`<JT< J± @Æ6.ÆD0:X<" JD\" 6.`*TD@< 6"Â .Ç J4H ¦B4P. talis a(nathema) s(it). BD`H (.\"H Ï<`:"J4 Jä< (\T< B"JXDT< ´ J−H (\"H ¦< 5"8P0*`<4 FL<`*@L.THq .$.4D0:X<T< (\T< J. si quidem episcopus vel clericus sit. vel insertam et impietatem nomine sanctorum 30 patrum vel sancti Chalcedonensis concilii.ÆD0:X<0H ¦B4FJ@8−H •<J4B@4.$..DXT< 20 6"Â J−H ¦6680F4"FJ46−H 6"J"FJVF.NV8"4".. 6"Â ¦<"B@:.:"J4F2ZF. et eos qui scripserunt vel scribunt pro ea vel pro impietate quae in ea continetur.$− "ÛJä< *`(:"J" 6"Â FL((DV::"J". vel tradere vel docere vel scribere.É<"4 ´ :XD@H "ÛJ−H.Ã º "ÛJ¬ •F. •88`JD4" Ê.Æ *¥ :@<"PÎH ´ 8"^6`H.D4. 302 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) 6.NV8"4" J@Ø ¦< (\@4H 5LD\88@L60 •F.P@:X<T< "ÛJ± •F. anathematizabitur.Æ :¥< ¦B\F6@B@H . et permanserunt in suo errore vel qui permanent: si quis conatus fuerit contra haec quae pie dispo- suimus.$¬H ¦B4FJ@8Z.$. denudabitur 40 episcopatu vel clericatu.\<"<J"H. et defendit Theodorum 25 et Nestorium et impia eorum dogmata et conscripta.$− 6"Â ¦<"<J\" J± ÏD2± B\FJ. +Ç J4H J@\<L< J−H .8V$@:. quam a sanctorum patrum doctrina. et in his usque ad mortem perma- nent.FJ`D4@< 6"Â J •F. Ò J@4@ØJ@H.

przeciwko tym. i pozostają w tych błędach aż do śmierci – niech będzie przeklęty. 13 (gdzie dwa razy mówi się o anatematyzmach Cyryla) wraz z przypisem. będzie pozbawiony godności biskupa lub duchownego. że cały albo jego część są zgodne z wiarą. o których już była mowa. ponieważ po- stępuje w sposób niezgodny ze swoim stanem. którzy pisali lub piszą w obronie zawartej w nim bezbożności i ośmie- lają się dla usprawiedliwienia jego bezbożności powoływać na powagę świę- tych Ojców i święty sobór w Chalcedonie. 11 wraz z przy- pisem 55. a jeśli jest mnichem lub świec- kim. którzy trwali lub dalej trwają przy swoich błędach. 61 Zob. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» 303 naście artykułów Świętego Cyryla60. a nie odrzuca go razem z jego obrońcami i mówi. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom». będzie wyłączony. które rozporządziliśmy. co przyjęliśmy ze świętych Pism i z nauczania świętych Ojców i opartą na ustaleniach powziętych o jednej i tej samej wierze przez wyżej wspomniane cztery święte sobory61. powyżej Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom». a usprawiedliwia Teodora i Nestoriu- sza oraz ich bezbożne nauki i pisma. ktoś będzie próbował przekazywać. Jeżeli po tym wszystkim. to jeśli jest biskupem lub duchow- nym. Jeżeli więc ktoś broni wyżej wspomnianego listu. . przyjęliśmy postanowienia o potępieniu skierowanym przeciwko heretykom i ich bez- bożności. 60 Zob. nauczać lub spisywać rzeczy przeciwne tym. oraz przeciwko tym. oraz tych. Wyznaliśmy wiarę zgodną z tym. co zostało tu ustalone. którzy usprawiedliwiali lub usprawiedliwiają «Trzy rozdziały».

304 .

305 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) .

306 .

W tej sprawie zwrócił się już wcześniej do bisku- pa Rzymu. boską. gdzie potępiono monoteletyzm i przesłano usta- lenia cesarzowi przez legatów. którym był wówczas Domno. by podpisali je wszyscy biskupi zachodni. List Agatona: Mansi 11. wolę Jezusa Chrystusa. ale kazał. 286-297. 1 Pogląd uznający tylko jedną. Cesarz zwołał biskupów na 7 listopada tego roku do swojej siedziby. BIBLIOGRAFIA: Wykład wiary: Alberigo 124-130. Po jego śmierci papież Agaton zwołał synod biskupów Italii. 307 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) WPROWADZENIE Sobór ten miał stanowić zwieńczenie działań cesarza Konstantyna IV przeciwko monoteletom1 . Po wielu dyskusjach przyjęto doktrynę zawartą w listach Agatona oraz sfor- mułowano wykład wiary. Miał to być najdłuższy sobór starożytny. Papież Leon II nie tylko zaaprobował je osobi- ście. gdyż trwał aż do września 681 roku. którą podpisali uczestniczący w obradach biskupi w liczbie 174 oraz imperator. . którzy przybyli do Konstantynopola we wrze- śniu 680 roku.

6" J± Jä< (\T< 6" ¦(6D\JT< B"JXDT< •B8"<äH . 308 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) 5 }+62.ÆDZ<0H *4*"F6"8\‘ 2. J−H *¥ 6"6@*@>\"H •<J\:"P@H. 6" 8`(@H. mansuetissi- mus noster imperator institutus. J¬< 6"2z º:H (\"< J"bJ0< 6" @Æ6@L:. J¬< •B` J4<T< 6" ô*. 3.ÎH º:ä<3.< •B.ÛF. 3. Hac proinde divinitus edita pacis doctrina Deo instruente.×H Ò*0(@b:. Ò 6"J BV<J" Ó:@4@H º:Ã< PTDÂH :"DJ\"H2 (. .ÆDZ<0< J¬< ¦:¬< *\*T:4 ß:Ã<»5.@F`NTH Ò BD‘`J"J@H º:ä< $"F48. Unigenitus Dei Patris Filius et Verbum qui per omnia similis nobis absque solo peccato factus est2. 20 Fb(6D4:". pacem meam do vobis5. 2.ÆDZ<0< J¬< ¦:¬< •N\0:4 15 ß:Ã<.@8X6Jå J−H . {? J@Ø 2. trecentorum. •88z ª>. sed habebit lumen vitae4. procul abiiciens. FL<`*@4H ¦< B"F4< . homo Christus verus Deus noster3.Nf<0F.<¬H LÊ`H J. «.q 4. totius ecclesiae adunavit compaginem.<46¬ Fb<@*@H. expugnator 35 vero pravae doctrinae.Æ:4 JÎ NäH J@Ø 6`F:@Lq Ò •6@8@L2ä< ¦:@ @Û :¬ B.Û2. hoc sanctum universale nostrum congregans collegium. PD`<T< J−H *LFF.$äH FL<. I"bJ® J@4 J± 2.8VF"F".\‘ JD\$å 6"J"6@8@L2ZF"F". J"ÃH (\"4H 6" @Æ6@L:.<@H.T−H»4 6" BV84<. Et iterum: Pacem meam relinquo vobis. sanctis et universalibus quinque synodis pie 40 in omnibus consonuit. Qui sequitur me non ambu- labit in tenebris.<@H –<2DTB@H. Unde hoc sanctum nostrum univer- sale concilium impietatis errorem qui nunc usque a quibusdam temporibus factus est.<46¬< FL<"2D@\F"H Ò:Z(LD4<.<`:.$.Û"((. NT<"ÃHq «¦(f . ¦< . Ò J−H :¥< ÏD2@*@>\"H ßBXD:"P@H.< º 6"2z º:H (\" 6" @Æ6@L:. propugnator quidem rectae fidei.D4B"JZF® ¦< J± F6@J\‘. per evangelicas 30 voces flagranter praedicavit: Ego sum lux mundi. inquimus. JÎ J−H ¦6680F\"H B"< »<TF.846"ÃH *4"BDLF\TH ¦6ZDL>.4 JÎ NäH J−H . 2. OD4FJÎH Ò •8024<ÎH 2.<46"ÃH BX<J.\"H B8V<0< B`DDT2.TH1 10 1. 4.F4H B\FJ. ~?2.@Ø B"JDÎH :@<@(. decem et octo sanctorum . N":¥< *¬ Jä< JD4"6@F\T< *X6" 6" 25 TERMINUS1 1. sanctorum autem ac probabilium patrum inoffen- se recto tramite iter consecutum.

Definicja wiary. 14. obrońca ortodoksji. . 19) oraz kilka razy w formie skróconej: OD4FJÎH Ò 2. lecz będzie miał światło życia”4. 5 J 14.ÎH º:ä< . 18. poniżej sekcje 9. 12. 2. pokój mój wam daję”5. 4 J 8. idąc niewzruszenie prostą drogą wyznaczoną przez świętych i godnych zaufania Ojców. 27. 3. oraz: „Pokój mój zostawiam wam. nasz prawdziwy Bóg3. J 3. Hbr 4. Trzy ostatnie (z sześciu wspomnianych) stanowią formę rozszerzoną o JÎ< 6bD4@< º:ä<. 2 Por. Dlatego nasz święty i ekumeniczny sobór całkowicie odrzuciwszy zakradający się już od jakiegoś czasu bezbożny błąd. gdzie odwołano się do Hbr 4. nasz najłaskawszy cesarz [Konstantyn IV]. Mówimy tu o trzystu osiemnastu świę- 1 Numeracja wyróżniona tłustym drukiem pochodzi od redakcji. 13. w du- chu pobożności we wszystkim zgodnie rozbrzmiewa wraz z pięcioma świę- tymi i ekumenicznymi soborami. Kto idzie za Mną. oznajmił nam z mocą w orędziu Ewangelii: „Ja jestem światłością świata. 3 Wyrażenie OD4FJÎH Ò •8024<ÎH 2. 16. także Sobór Chalcedoński. Chrystus. przeciwnik błędu. Pod wpływem tego Bożego nauczania o pokoju. 309 WYKŁAD WIARY1 1. 1.ÎH º:ä< sobór powtarza sześć razy (zob. 11. 4. stał się człowiekiem podobnym do nas we wszystkim oprócz grzechu2. Jednorodzony Syn i Słowo Boga Ojca. 15. Zob. 15. nie będzie chodził w ciemności. zwoławszy nasze święte i ekumeniczne zgromadzenie zjednoczył cały organizm Ko- ścioła.

z!6"4<@J`:0J" :¥< ¦< BF4 J J¬H .D@<7 5 6"J .L:"J@:VP@L6 6"Â z!B@884<"D\@L J@Ø *LFF.D:X<T< *4"6@F\T< 2.*@<\@L J@Ø B<. profanas vero impietatis expellens doctrinas: et id quod est a trecentis decem et octo patribus editum.8.F\T< •<*Dä<.(@:X<0H }3$"13 ¦B4FJ@8−H BDÎH 9VD0< (.FJ\"H8.\"H ¦6*4f>"F" *`(:"J".$.6" 6.N"8"\T< J@Ø •@4*\:@L 5LD\88@L.\"H •<"<.@*fD@L J@Ø 9@R@L.TH •FB"F\TH ¦*X>"<J@ 6"Â ¦B.ÛF.bFJT< B"JXDT< 6"J +ÛJLP@ØH 6"Â )4@F6`D@L Jä< 2. J± ¦<J"Ø2" FL<"2D@4F2.$. quae in Epheso prius7 adversus Nestorium iudaicae intelligentiae. quae hic congregata est adversus Theodorum Mopsuestenum8.D 6"Â "Ê 8@4J"Â (4"4 Fb<@*@4 ¦Bz •<"4DXF. Origenem9.. quae a cento et quinquaginta a Deo inspiratis viris post hanc apud Constantinopolim adversus Macedonium impugnatorem Spiritus6.4 BVF0H RLP@N2`D@L "ÊDXF.<JZ6@<J" 2.@N`DT< •<*Dä< 6"J 9"6. 6"Â J± :. 6"Â Jä< FL((D"::VJT< 1.@*TDZJ@L12 Jä< 6"J Jä< *f*. 6"Â J−H 8.2X<. zSD4(X<@LH9. et scripta Theodoreti12 adversus duodecim capitula lau- dabilis Cyrilli.\@L. 6"Â J± ¦< O"860*`<4 Jä< ©>"6@F\T< JD4V6@<J" 2. immutilatas quidem in omnibus pietatis renovans sanctiones.LJ"\‘ J@bJT< BX:BJ® (\‘ FL<`*å. 10 )4*b:@L10 J. 310 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) Ï6Jã ¦< . et epistolam quae dicitur Ibae13 ad Marim Persam scriptam. 5.@FJL(ä<q BDÎH J"bJ"4H 6"Â J± J.$"4T2X<. quae in Chalcedone sexcentorum triginta Deo inspiratorum patrum adversum Eutychem et Dio- scorum Deo odibiles: super has et ultimae harum quintae sanctae synodo.Jz "ÛJ¬< ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8.4 Jä< ©6"JÎ< B. 6"Â "Þ24H B"D Jä< ©6"JÎ< B.6bDTF"< 20 25 patrum. ÓB. 6"Â +Û"(D\@L11. 5. 6"Â JÎ B"D Jä< JD4"6@F\T< 15 *X6" 6"Â Ï6Jã B"JXDT< ¦6J. Didy- 35 mum10 et Evagrium11.\F® 6"J 1.@B<. J $X$08" *¥ J−H *LFF.$@ØHq Ò:@\TH 6"Â J± ¦< z+NXFå JÎ BD`J.46"\‘ FL<.FB\F:"J". qui in Nicaeam convenerunt adversus Arium furiosum: et ei.(DVN2"4 JÎ< AXDF0<. 40 quod etiam ceterae sanctae synodi ad extinguendam omnem pestiferam haere- .FB. con- gregata est ducentorum venerabilium virorum: atque ei.TF":X<0 2. et dehinc a centum et quinquaginta Deo instituente confirmatum est.<JZ6@<J" 2.82`<JT< (\T< B"JXDT< 6"J J@Ø :"<4f*@LH z!D.@ND`<TH $. et Apolinarem impium: simili- 30 ter et ei.FJ@D\@L J@Ø Æ@L*"4`ND@<@H FL<"(0(.

pod natchnieniem Bożym przypieczęto- wuje też Symbol ogłoszony przez trzystu osiemnastu Ojców [Nicejskich] i potwierdzony później przez stu pięćdziesięciu Ojców działających z inspi- 6 Macedoniusz. 7 Określenie «pierwszy» zapobiega zapewne myleniu tego soboru z tak zwanym «soborem zbójeckim». o którym mówi się. Msi 9. biskup Konstantynopola w latach 344-348 oraz 350-360). inaczej ducho- burca – zob. jak również o ostatnim z nich. prze- ciwko pismom Teodoreta12 wymierzonym w dwanaście artykułów sławne- go Cyryla oraz przeciwko listowi. 395-400. 38. Sobór Konstantynopolitański II. 10 Didym Ślepy z Aleksandrii (ok. Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom». 8 Zob. Sobór Konstantynopolitański II. Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom». następnie o soborze w Konstantynopolu. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdzia- łom». 32-34. powyżej Sobór Konstantynopolitański I. 13. pią- tym świętym soborze. którzy odrzucili niena- widzących Boga: Eutychesa i Dioskora. 14. 15-21. Sobór Konstantynopolitański II. 50). 50). 403C) za orygenizm oraz przez jeden z synodów w Konstantynopolu. o pierwszym soborze w Efezie7 wraz z dwustu czcigodnymi mężami zgromadzonymi tam przeciwko Nestoriuszo- wi. 44-46. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdzia- łom». 50). Ewagriuszowi11. Orygenesowi9. passim (szczególnie: 4. 12 Zob. 13 Zob. 26-27. który odbył się w Efezie w 449 roku. który [zgromadził] stu pięćdziesięciu natchnio- nych przez Boga mężów przeciwko [osobie] Macedoniusza pneumatoma- cha6 oraz bezbożnego Apolinarego. Msi 9. 396-400. 39. na którego powoływali się późniejsi duchoburcy. 396-400). że został napisany przez Ibasa13 do Persa Marina. Na nowo i bez dokonywania żadnych zmian przyjmujemy również wszystkie uchwały odnoszące się do [prawdzi- wej] pobożności. 48. 46. Sobór Konstantynopolitański II. 49. a także o soborze w Chalcedonie i sze- ściuset trzydziestu natchnionymi przez Boga Ojcami. 11 oraz Msi. mnich potępiony imiennie przez Justyniania w 553 roku (por. 12). 312-398) znalazł się wśród potępionych zapew- ne jako «wierny uczeń Orygenesa» (por. 48. passim (szczególnie: 4. 11 Ewagriusz z Pontu (345-399). myślącemu na sposób żydowski. passim (szczególnie 4-6. 9 Zob. Anatematyzmy przeciwko «Trzem roz- działom». przypis 7. 5. . passim (szczególnie: 4. Didymowi10. odrzucamy zaś bezecne doktryny bezbożności. który zebrał się tu [w Konstantynopolu] przeciwko Teodorowi z Mopsuestii8. Ponadto nasz święty i ekumeniczny sobór. Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom». Wykład wiary 311 tych Ojcach zebranych w Nicei przeciwko szaleństwu Ariusza. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom». «Pneumatomach».

J@×H (. Sergium. @Û6 ³D(0F. @Û6 ¦B"bF"J@ •DP−2.. 6" $. non cessavit per eos plenitudini ecclesiae erroris scandala suscitare.< . 312 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) Fb:$@8@<. Credimus in unum Deum.D(Î< JÎ< ÐN4< .<46¬ Fb<@*@H . @àJT 6" <Ø< ÐD("<" BDÎH J¬< @Æ6.ÆH ª<" 2. Macarium quoque qui nuper fuerat Antiochiae praesul19. 9.>"<*D. 5ØD@< JÎ< z!8.LDXJ0H.<@< J−H M"D< ¦B\F6@B@<.\D.ßD06ãH ¦B4JZ*. Petrum.. Sufficiebat quidem ad perfectam orthodoxae fidei cognitionem atque confirmationem pium atque orthodoxum hoc divinae gratiae symbolum15.@B<. A4FJ.<`:.ÆH ¦<J. ita et nunc organa ad propriam sui voluntatem apta reperiens.<q 5 7.F$LJXD"H {Cf:0H 18. •88z ¦B. Fb<@*@H.<@< BD`.\"H BD@F. FL<. Theodorum 35 dicimus qui fuerat episcopus Pharan.$"\TF4< JÎ .8Z:"J@H 6" :4H ¦<.PäH 15 (. JÎ< z!<J4@P.. 9"6VD4`< J.<46¬ 2.\"H PVD4J@H Fb:$@8@<15q 8.D(.<@H 6" *4z "ÛJ@Ø JÎ< Æ@$`8@< J± •<2DTB. 9. AbDD@<. §J4 *¥ 6" {?<fD4@< JÎ< (.\"H ¦B Jä< *b@ NbF. et per eum venenosam humanae naturae deferens mortem16.TH17. et Stephanum eius discipulum. }/D6.\"H ¦B4F6@BZF"<J". A"Ø8@<.ÛF. et hoc nostrum sanc- tum et universale a Deo inspiratum consignavit concilium. Christi veri .<@< BVB"< J−H BD.ßDV:.<`:.$¥H 6" ÏD2`*@>@< J@ØJ@ J−H 2.4< J F6V<*"8".14 {/ (\" 6" @Æ6@L:. *4z "ÛJä< Jè J−H ¦6680F\"H B80Df:"J4 J−H B8V<0H ¦B.< J−H 6"6\"H Ò ¦N.FNDV(4F. Paulum.TH ¦B\(<TF\< J.L@bF0H J"bJ0H B`8.<@H 2V<"J@<16. Pyrrhum.T< J@Ø ©<ÎH J−H (\"H JD4V*@H20OD4FJ@Ø J@Ø •8024<@Ø 2. 1. 8. Sed quoniam non destitit ab exordio adinventor malitiae cooperatorem sibi ser- pentem inveniens.ÉB. AXJD@<.<`:.\‘ NbF. ©<ÎH 2.Î<.4 BD@F"(`:.< JÎ< (.14 Sanctum et universale concilium dixit: 30 7. unius volunta- 40 tis et unius operationis in duabus naturis unius de sancta Trinitate20.@Ø º:ä< Jè ÏD2@*`>å 20 25 sim alacriter susceperunt et confirmaverunt symbolum.b@:.(. et Cyrum qui Alexandriae tenuit episcopatum.*D@<196" EJXN"<@< JÎ< J@bJ@L :"20JZ<. EXD(4@<. insuper et Honorium qui fuit papa antiqu- ae Romae18. 6.`*TD`< N":. qui fuerunt huius regiae urbis antistites17.<@:X<@LH BD@X*D@LH J−H $"F48.4 :¥< .4".\"< "ÛJ@Ø 10 $@b80F4< .8− J−H ÏD2@*`>@L B\FJ.bFJTH ¦B. 6.. 6" º 6"2z º:H (\" 6" @Æ6@L:.

Barcelona-Freiburg 19508. 20 Wyrażenie to stosował Sobór Konstantynopolitański II. wyd. byłych zwierzchników Kościoła naszego cesarskiego miasta17. Dzięki pomocy tych ludzi. Formuła zjednoczenia. 17 Teodor. tekst odnośny do przypisów 65 i 66 oraz następny akapit. 9. Cyrusa. powyżej Sobór Ni- cejski I. Wierzymy w jednego Boga. a który to Symbol z zadowoleniem przyjęły także następne święte sobory i zatwierdziły dla odsunięcia każdej śmiercionośnej herezji. L. Jednakże wynalazca zła od samego początku nie zaprzestaje ataków.. przypis 138 wraz z odno- śnym tekstem. [szatan] nie zaprzestał urządzać w całym Ko- ściele zasadzek wprowadzania w błąd poprzez stosowanie nowych okre- śleń i rozsiewanie pośród prawowiernego ludu herezji – o jednej woli i jed- nym działaniu w odniesieniu do dwóch natur Jednego z Trójcy Świętej20. twórca monoenergetyzmu. który ostatnio był biskupem Antiochii19 oraz Stefana. Kirch. 24. Mamy na myśli Teodora. Stąd uznawany on jest za twórcę monoteletyzmu. Sobór Konstantynopolitański I. za jego pośrednictwem wprowadził niegdyś truciznę śmierci do natury ludzkiej16. zob. papieża starożytnego Rzymu18. Potępienie to nastąpiło na XIII sesji (por. 6. Wyznanie wiary. 5 (ostatni wiersz) oraz 10 wraz z przypisem 54. 15 Zob. Definicja wiary.14. Tak samo i teraz znalazł odpo- wiednie narzędzia do wykonywania jego własnych zamysłów. Wyznanie wiary. . prawowierny i stanowiący wyraz Bożej łaski. 14 Następuje Symbol Nicejski i Konstantynopolitański. 553DE. 19 Cyrus uważany za jednego z twórców monoteletyzmu był patriarchą Aleksan- drii w latach 631-642. powyżej Sobór Efeski. także poniżej sekcję 13 i 19. a także Honoriusza. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom».. Sergiusza. Mdr 2. Rdz 3. byłego biskupa Faran. Jedną z nich było twierdzenie o jednej woli w Chry- stusie. Znalazłszy wspólnika w wężu. jego ucznia. Korespondował on z Sergiuszem patriarchą Konstantynopola w latach 610-638). Ueding. Pawła oraz Pio- tra. Święty i ekumeniczny sobór orzekł. który szukał formuły pojednawczej z monofizytami. 654. 8. co następuje: 7. Makary był patriarchą Antiochii (650-685). Powyższy Symbol. Msi 11. 18 W latach 625-638. biskupa Aleksandrii i Makarego. 502 oraz 515-538. Enchiridion fontium historiae ecclesiasticae antiquae. Wykład wiary 313 racji Bożej. C. 16 Por. Paweł – w latach 641-654 oraz jego następca Piotr – w latach 654-666. Pyrrusa. Zob. Zob. miało wielki rozgłos i wzbudziło wiele kontro- wersji – por. Sobór Chalcedoński. 1082-1084). H-L 3/1. biskup Faran w Arabii. w którym stwierdza się to samo. wy- starczyłby zupełnie dla doskonałego poznania i umocnienia ortodoksyjnej wiary15. Trzej ostatni byli monote- letami oraz patriarchami Konstantynopola: Pyrrus w latach 638-641.

«àB<@< J@ÃH ÏN2"8:@ÃH "ÛJ@Ø.$ZD@L 6"Â 1. ñH BD@*. quae nominatim abiecit eos.< 6"Â •<. z+>Z(.TH J@Ø "ÛJ@Ø ©<ÎH 6LD\@L z30F@Ø OD4FJ@Ø J@Ø 2.Ø2.4@< 6ZDL(:"q 6"J (D J¬< 2. 6"Â J@ÃH $8. somnum oculis suis et palpebris suis dormitationem23.<XD(0J@< J¬< <@. ~/J4H B"D@ØF" (\" 6"Â @Æ6@L:. ª< 2X80:" 6"Â :\"< ¦<XD(. «–<*D" 6"J J¬< ©"LJ@Ø 6"D*\"<»22.`8.Ã< *4V J4<@H *@8. 314 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) 8"è 6"4<@Nf<TH ¦<FB. quae missa .ÎH º:ä< JÎ< B4FJÎ< $"F48X". J@\<L< OD4FJÎH Ò 2.DH Ò:0(bD.@FL88X6J@L J"bJ0H 6"Â Ê. tam suggestionem quae a sanctissimo ac beatissimo Agathone25papa antiquae Romae facta est ad Constantinum piissimum atque fidelissimum nostrum imperatorem.Ã .F$LJXD"H {Cf:0H z!(V2T<@H25(. 10. E. ibi sum in medio eorum24..DäH ¦RLPT:X<0< "ÛJ@Ø FVD6" *LFNZ:TH .4D. JX8. quae intellectualiter animata est. 5 •2X80J@< ¦<J. iuxta quod scrip- 30 tum est. Severi atque Themistii21. J± z!B@884<"D\@L. Quae praesens sancta et universalis synodus fideliter suscipiens et expan- 35 sis manibus amplectens. sicut superius dictum est. adaeque amplexa est et alteram synodalem suggestionem.:4FJ\@L21Jä< *LFF. secundum enim a Domino editam vocem.$ä< ND.<@$8"$. «ÓB@L .NVD@4H 10 "ÛJ@Ø <LFJ"(:`<»23.@Ø º:ä<q ñF"bJTH *¥ BD@F06":X<0 Dei nostri. qui docu- erunt vel praedicaverunt. unam voluntatem et unam operationem in incarnationis dispensatione domini nostri Iesu Christi veri Dei 40 nostri.ÆFÂ *b@ ´ JD. ubi duo vel tres fuerint congregati in nomine meo.*Z8TJ"4.TH JÎ J−H ÏD2@*@>\"H 0âD.(D"::X<@<. insa- niter introducens.ÃH ¦BÂ Jè ¦:è Ï<`:"J4 FL<0(:X<@4. quae et perfectionem humanitatis unius eiusdemque domini Iesu Christi Dei 25 nostri. consentaneam insanae ac malitiosae sectae impiorum Apollinaris. molita est per quandam dolosam adinventionem perimere.F4<. donec per hunc nostrum a Deo congregatum sacrumque conventum ipsam rectae fidei reperit perfectam praedicationem.6J@< NT<Z<. ¦6.>":X<0 15 6"Â ßBJ\"4H P. virum secundum cor suum22inveniens qui non dedit.Æ:4 ¦< :XFå "ÛJä<»24. 11. 6"J JÎ (. 11.$XFJ"J@< 6"Â B4FJ`J"J@< º:ä< $"F48X" 5T<FJ"<JÃ<@<. JÎ< <X@< )"LÄ*. Excitavit igitur Christus Deus noster fidelissimum imperatorem novum David.4"< ¦BÂ J−H ¦<FVD6@L 20 @Æ6@<@:\"H OD4FJ@Ø J@Ø •8024<@Ø 2.ÆFV(@LF"<.@Ø º:ä< •<"4D.<46¬ Fb<@*@H B4FJäH *.ßD06fHq ÔH @Û6 §*T6. 6"Â JÎ JX8. J@Ø (4TJVJ@L 6"Â :"6"D4TJVJ@L BVB" J−H BD.DH ¦B4<@\"H FB@L*VF"F"<.4@< J−H ¦<"<2DTBZF.ÛF.\D"H J¬< "ËD. 10. J¬< •B@$"8@:X<0< Ï<@:"FJÂ J@×H 60Db>"<J"H 6"Â *4*V>"<J"H.Ã 6"6@*@>\‘ FL<’*@LF"<. ªTH ÓJ@L *4 J−H 6"2z º:H 2.<@:X<0< •<"N@D< BDÎH JÎ< .DFÂ< •FB"F":X<0 JZ< J. per hoc invo- luntariam et inoperatricem carnem eius. orthodoxae plebi novisone disseminando haeresim.

Sewera i Temistiusza21. . Wykład wiary 315 Chrystusa. który dzisiaj określa się jako tylko werbalny. 11. przesłaną do najpobożniejszego i najwier- niejszego naszego cesarza Konstantyna [IV]. 25 Agaton był biskupem Rzymu w latach 678-681 (por. zwolennik mofizytyzmu i monoteletyzmu. nowego Da- wida. naszego prawdziwego Boga – wykazującej zgodność z szaloną i przewrotną doktryną bezbożnych Apolinarego. stosownie do Bożego zapewnienia: „Gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię Moje. ani swoim powiekom odpoczynku”23. naszego praw- dziwego Boga. ludzi głoszących lub nauczających – jak już wyżej pokazano – o jednej woli i jednym działaniu w ekonomii wcielenia Chrystusa. diakon aleksandryjski. Za pośrednictwem oszukańczych wymysłów. znalazł „człowieka po swojej myśli”22. Podobnie zostało przyjęte inne sprawozdanie synodalne stu dwudziestu pięciu miłych Bogu biskupów. przed 600 r. 22. 10. najświętszego i błogosławio- nego papieża starożytnego Rzymu. 286-297). że ożywione rozumnym życiem Jego ciało pozbawione było woli i działania. 22 Dz 13. przekonany do monofizyty- zmu. usiłuje ona zniweczyć doskona- łość wczłowieczenia samego i jedynego Pana Jezusa Chrystusa. Sobór Konstantynopolitański I. dopóki zebrane przez Boga nasze święte zgromadzenie nie znalazło doskonałej for- my przepowiadania prawdziwej wiary. zgromadzonych na świętym sy- 21 Apolinary z Laodycei (310-390) – zob. patriarcha Antiochii od 512 roku (zm. Mansi 11. 23 Ps 131. który – jak zostało napisane – „nie użyczył snu swoim oczom. 20. Temistiusz (zm. tam i Ja jestem pośród nich”24. rzekomo twórca «agnoetów» negujących wszechwiedzę Chrystusa. 24 Mt 18. Odrzuca ona. wzbudził wiernego cesarza. wprowadzając podstępne myślenie. 538). przypis 11. Sewer. Obecny święty i powszechny sobór wita z wyciągniętymi rękami i z wiarą przyjmuje [listowną] relację Agatona25. wymieniając imiennie. 4. naszego Boga. Stąd Chrystus.). nasz Bóg.

6bD4@<. FL:NT<@bF"H J± J. unum eun- . 6"J J¬< •<2DTB`J0J"32q ª<" 6"Â JÎ< "ÛJÎ< OD4FJ`<. unum de sancta et consubstantiali et vitae originem praebente Trinitate.<<02X<J" 6"J J¬< 2.DH FL<`*@L Jä< ©6"JÎ< .@J`6@L.<q §J4 :¬< 6"Â J"ÃH FL<@*46"ÃH ¦B4FJ@8"ÃH J"ÃH (D"N.4"< 2. {+B@:X<0 J.`J0J" 6"Â Ò:@@bF4@< º:Ã< JÎ< "ÛJÎ< 6"J J¬< •<2DTB`J0J"q 6"J BV<J" Ó:@4@< º:Ã< PTDÂH :"DJ\"H30q JÎ< BDÎ "Æf<T< :¥< ¦6 J@Ø B"JDÎH (.Î< •802äH 6"Â –<2DTB@< 15 •802äH JÎ< "ÛJÎ< ¦6 RLP−H 8@(46−H 6"Â Ff:"J@Hq Ò:@@bF4@< Jè B"JDÂ 6"J J¬< 2. eundem ex anima rationali et cor- pore. JÎ< 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< OD4FJÎ< JÎ< •8024<Î< 2. 6"Â J@ÃH (\@4H 6"Â ¦66D\J@4H B"JDVF4. Ô< 6"Â FJZ80< ÏD2@*@>\"H27º J@4"bJ0 Fb<@*@H •B.<46"ÃH BX<J. 6"Â FL:Nf<TH ÒD\. per omnia similem nobis absque peccato30. ante sa- ecula quidem ex Patre genitum secundum deitatem. et consubstantialem nobis secundum humanitatem.$@ØH 6"Â BDÎH J@×H J−H •<"J@8−H ¦B4F6`B@LH28. utpote consonantes sancto Chalcedonensi concilio et tomo sanctissimi ac be- atissimi papae eiusdem antiquae Romae Leonis. consonanterque definiens confitetur29.FJ@D\@L J@Ø *LFF. quae scriptae sunt a beato Cyrillo adversus impium 30 Nestorium. (\"4H 6"Â @Æ6@L:.6V8. FL<`*@4H.`J0J".Î< º:ä<. JÎ< ª<" J−H (\"H.Dä<31JÎ< "ÛJÎ< *4z º:H 6"Â *4 J¬< º:.4@< ¦< 2. ad haec et synodicis epistolis. (\‘ ¦< 5"8P0*`<4 FL<`*å 6"Â Jè J`:å J@Ø B"<4XD@L 6"Â :"6"D4TJVJ@L 5 BVB" J−H "ÛJ−H BD.@LF" Ò:@8@(.F. et ad orientales episcopos28. @ÍV J. J"ÃH J.@N48ä< ¦B4F6`BT< ©JXD"< FL<@*46¬< •<"N@D< BDÎH J¬< "ÛJ@Ø 2. J−H 6LD\TH 6"Â 6"J •8Z2. Ò:@@LF\@L 6"Â .4@< JÎ< "ÛJÎ< ¦< •<2DTB`J0J4q 2. est a sacro concilio quod est sub eodem sanctissimo papa centum viginti qu- 25 inque Deo amabilium episcoporum. consubstantialem Patri secundum deitatem. 10 12. Deum vere et hominem vere.F$LJXD"H {Cf:0H 7X@<J@H.\F"4H B"D J@Ø :"6"D\@L 5LD\88@L 6"J .T"DP46−H JD4V*@H JX8. 2.`J0J4 6"Â JX8.Ã2913.b:"J@H (\@L 20 6"Â 9"D\"H J−H B"D2X<@L. in ultimis diebus31autem eundem propter nos et propter nostram salutem de Spiritu sancto et Maria 40 virgine proprie et veraciter Dei genitrice secundum humanitatem32. perfectum in deitate et perfectum eundem 35 in humanitate.`F@N@< ("80<`J0J"26. 13. qui directus est ad sanctum Flavianum. 316 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) 6"Â J¬< ¦6 J−H ßBÎ JÎ< "ÛJÎ< (4fJ"J@< BVB"< Ê. 12. ¦Bz ¦FPVJT< *¥ Jä< º:. ad eius26a Deo instructam tranquillitatem. Jè FJ"8X<J4 BDÎH M8"$4"<Î< JÎ< ¦< (\@4H.Ç6@F4 BX<J. quem et columnam rectae fidei huiusmodi synodus appellavit27.JXD"< FTJ0D\"< ¦6 B<. dominum nostrum Iesum Christum verum Deum nostrum. Assecuti quoque sancta quinque universalia concilia et sanctos atque probabiles patres.. LÊ`<.

jednego i tego samego Chry- stusa. list do Jana Antiocheńskiego). Greckie słowo FJZ80 oznacza «kamienny blok». Mansi 11. przez tego świętego i błogosławionego papieża starożytnego Rzymu. także Sobór Konstantynopolitański II. która we właściwym i ścisłym sen- sie jest Matką Boga co do człowieczeństwa32. 29 Cała sekcja 13 – zob. 28 Wspomniane listy Cyryla – zob. współistotnego Ojcu co do bóstwa i współistotnego nam co do człowieczeństwa. 11. 12. «słup graniczny». Syna. powyżej Sobór Efeski (drugi oraz trzeci list do Nestoriusza. Jednego ze świętej. prawdziwego Boga i prawdziwego człowieka. 30 Hbr 4. [obecny sobór] w harmonii z ni- mi rozstrzyga i wyznaje29: 13. Jednorodzonego. 31 Por. Hbr 1. PG 87. doskonałego w bóstwie i tego samego doskonałego w czło- wieczeństwie. Pana. Listy Agatona – por. ponieważ są zgodne z nauczaniem świętego soboru w Chalcedonie oraz z To- mem Leona wysłanym do Flawiana. powyżej Sobór Chalcedoński. tego samego złożonego z rozumnej duszy oraz z ciała. Definicja wiary. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom». poznawanego w dwóch naturach bez 26 Czyli cesarza. Zgodnie z nauką pięciu świętych i ekumenicznych soborów oraz ze świętymi i zasługującymi na wiarę Ojcami. Sobór Chalcedoński. przesłane dla pełnego Bożej mądrości jego26 spokoju. Ponadto są one zgodne z [treścią] listów soboro- wych. przypis 70 wraz z odno- śnym tekstem. współistotnej i będącej początkiem życia Trójcy. . Pana naszego Jezusa Chrystusa. 6. Przyjęliśmy je. przed wiekami zrodzonego z Ojca co do bóstwa i tego samego narodzonego w ostatnich czasach31 dla nas i dla naszego zbawienia z Ducha Świętego i z Maryi Dziewicy. 32 Zob. Definicja wiary. 15. podobnego do nas we wszystkim oprócz grzechu30. Tenże sam sobór określił go mianem „kolum- ny prawdziwej wiary”27. 2. 286nn. Wykład wiary 317 nodzie pod przewodnictwem tego samego najświętszego papieża [Agato- na]. 27 Zob. 1167nn. naszego prawdziwego Boga. napisanych przez błogosławionego Cyryla przeciwko bezbożnemu Nestoriuszowi oraz do biskupów Wschodu28.

à 2. •FL(PbJTH 6"J J¬< Jä< (\T< B"JXDT< *4*"F6"8\"< ñF"bJTH 60DbJJ@:.< @Ê BD@N−J"4 B.<@< JÎ •<2DfB4<@< "ÛJ@Ø 2X80:" 6" :¬ •<J4B\BJ@< ´ •<J4B"8"Ã@<.F4< •FL(PbJTH.@Ø 8`(@L 8X(. non ut 40 faciam voluntatem meam.<@<. 6bD4@< z30F@Ø< OD4FJ`<.\å "ÛJ@Ø 6" B"<F2. Fb:$@8@<.B"\*. inseparabiliter. in duabus naturis inconfuse.\"H •*4"4DXJTH. 6"2V N0F4< "ÛJ`Hq ÓJ4 «6"J"$X$06" ¦6 20 J@Ø @ÛD"<@Ø. inseparabiliter.8Z:"J"33 ¦< "ÛJè.D (D º "ÛJ@Ø FD> FD> J@Ø 2. nusquam extincta harum 25 naturarum differentia propter unitionem. 15. suam propriam di- .`:.4 (D JÎ J−H F"D6ÎH 2X80:" 64<02−<"4.<−. 6"J JÎ< BV<F@N@< z!2"<VF4@<34.TH. sed unum eundemque unigenitum Fi- lium Deum Verbum dominum Iesum Christum.8ZF. 14. 6"2VB. et duas naturales operationes indivi- se. iuxta quod olim prophetae de eo et ipse nos dominus Iesus Christus erudivit.$. inconvertibiliter.T< *4"N@DH •<®D0:X<0H *4 J¬< ª<TF4<.<. 6" "ÛJÎH º:H z30F@ØH Ò OD4FJÎH ¦>. •88 JÎ 2X80:" J@Ø BX:R"<J`H :. caro Dei Verbi dicitur et est.J46@\.LF. @àJT 6" JÎ NLF46Î< J−H F"D6ÎH "ÛJ@Ø 2X80:" Ç*4@< J@Ø 2.4H ³J@4 2. 14. non in duas personas partitum vel divisum. et in unam personam et in unam subsistentiam concurrente. •88z ª<" 6" JÎ< "ÛJÎ< LÊÎ< :@<@(. et sanctorum patrum nobis 30 tradidit symbolum. B"JD`H»35q Ç*4@< 8X(T< 2X80:" "ÛJ@Ø JÎ J−H F"D6`H.D\FJTH.P@bF0Hq @Û6 . ita et naturalis carnis eius voluntas propria Dei Verbi dicitur et est.ÆH *b@ BD`FTB" 5 :.ÃH §N0F"< "ÊD.D –<T2. sed sequentem eius humanam 35 voluntatem. sicut ipse ait: Quia descendi de caelo.<−. absit.D4.@Ø 8`(@<. •PTD\FJTH.J"4 6" §FJ4<. •*4"4DXJTH (<TD4. 5" *b@ NLF46H 2.<@< ´ *4"4D@b:. Oportebat enim carnis voluntatem moveri.D(.<. ¦< *b@ NbF. inco- nvertibiliter. sed eius qui misit me Patris35. sed potius subiectam divinae eius atque omnipotenti voluntati. ßB@J"(−<"4 *¥ Jè 2. •:.<"<J\".ÆH «< BD`FTB@< 6" :\"< ßB`FJ"F4< FL<JD.8Z:"J4q §*. :88@< :¥< @Þ< 6" ßB@J"FF`:.@:X<0H *¥ :88@< J−H Æ*4`J0J@H ©6"JXD"H NbF. òFB. inconfuse secundum sanctorum patrum doctrinam adaeque praedicamus.^6è. •JDXBJTH.@Ø 8`(@L 8X(. et non resistentem vel reluctantem. demque Christum Filium Dei unigenitum.<@< Jè 15 2. sicut enim eius caro.8Z:"J" @ÛP ßB. •JDXBJTH. 6" JÎ Jä< (\T< B"JXDT< º:Ã< B"D"*X*T6. 15. subiici vero voluntati divinae. 6" *b@ 10 NLF46H ¦<. 5" *b@ :¥< NLF46 2. et duas naturales voluntates non contrarias. •88z ©B`:.. 2. iuxta quod impii asseruerunt haeretici.<@<q @Û*":@Ø J−H Jä< NbF.J"4 6" §FJ4.8Z:"J4 Jè 2. iuxta sapientissimum Athanasium34.D "ÛJ@Ø. 6" . 318 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) :@<@(. salvataque magis proprietate utriu- sque naturae. Et duas naturales voluntates33in eo. @ÛP Ë<" B@4ä JÎ 2X80:" JÎ ¦:`<. Få. 6"2ãH @Ê •F. :¬ (X<@4J@. indivise cognoscendum.`:.

35 J 6. że sobór używa tu dwóch wyrazów określających wolę: 2X80F4H oraz 2X80:". Różnica między tymi naturami nie została w żaden sposób zniesiona przez ich zjednoczenie. a czego innego duch (rozróżnienie Pawłowe). Sobory Kościoła niepodzie- lonego. a raczej jest posłuszna Jego Bożej i wszechmocnej woli. bo i cia- ło stało się Jego własnym ciałem. końcówka zaś -:" tworzy tak zwane nomina rei actae (stąd po polsku: «wola»). który mnie posłał”35. 34 ATANAZY WIELKI. jak twierdzili bezbożni heretycy. bez zmiany. Pana Jezusa Chrystusa. Te dwie wynikające z natur wole w żadnym przy- padku nie są sobie przeciwne. Inne określenia typu «podwójna wola». Wykład wiary 319 pomieszania. Albo- wiem jak Jego ciało nazywa się i jest ciałem Boga-Słowa. nazywając wolę swego ciała własną. Sobór bowiem naucza.4< – zob. nie wydają się właściwe. 14. nie sprzeciwiając się ani nie walcząc. czyli imion wyrażających działanie (stąd po polsku: «chce- nie». które można też wyrazić w grece przy pomocy bezoklicznika JÎ 2X8. tak i Jego wola wynikająca z natury cielesnej nazywa się i jest własną wolą Boga-Słowa. niepokalane 33 Chociaż w języku polskim rzeczownik «wola» nie posiada liczby mnogiej. „Nunc anima mea turbata est” (traktat zaginiony). bez rozłączania i bez podzielenia. że wola Boża została zjednoczona z wolą ludzką w Chrystusie w sposób nie do rozłączenia. Marka Starowieyskiego. abym pełnił Moją wolę. 102. bez zmiany. jak On sam powiada: „Zstąpiłem z nieba nie po to. ale także bez żadnej zmiany oraz bez pomieszania. Końcówka -F4H służy teoretycznie do tworzenia tak zwanych nomina actionis. ale wolę Ojca. poniżej tekst odnośny do przypisu 36). lecz jednego i tego samego Syna Jednorodzonego. por. XXVII. dwa odnoszące się do natur chcenia. 38. «dwoistość woli». własności jednej i drugiej natury zostały zachowane i zbiegły się w jednej osobie i w jednej hipostazie – [w osobie] niepodzielonego i niezło- żonego z dwóch osób. Bożego Słowa. tak jak nam niegdyś objawili o Nim Prorocy. Pojawia się ono między innymi u Ks. oraz dwa odnoszące się do natur działania: bez podzielenia. jak sam Jezus Chrystus nas pouczył oraz jak nam przekazał Sym- bol świętych Ojców. idzie za. PG 25. Należało bowiem – według mądrego Ata- nazego34 – żeby wola ciała działała oraz była posłuszna woli Bożej. że przekład łaciński oraz przekłady nowożytne uwzględniają tylko jedno z nich. Zgodnie z nauczaniem świętych Ojców przepowiadamy w Nim [to znaczy w Chrystusie]. Przy okazji warto zauważyć. to określenie w mianowniku «dwie wole» jest jednoznaczne i zrozumiałe. . Określenia te musiały być odczuwane jako synonimiczne choćby dlatego. Jak bowiem Jego najświętsze. Ponadto określenia takie można łatwo pomieszać z rozdwojeniem woli w człowieku: czego innego chce ciało. por. lecz Jego wola ludzka. inaczej dwie wole33. 15. przeciwnie. bez podziału i bez zmieszania.

<q Ô< (D JD`B@< º B"<"(\" 6" – :T:@H ¦RLPT:X<0 "ÛJ@Ø FD> 2. 18.D(. :¬< J−H 2. sicut admirabi- lis inquit Cyrillus42. ita et humana eius voluntas deificata. brevi voce 40 cuncta proferimus: unum sanctae Trinitatis. 2. ñH Ò 2. 19.<"<J\@< 2. non est contrarium Deo deifica- tum totum”36.J@< NL8VJJ@<J.<<0J@ÃH BDXB@<J" 6"J"(V(T:. inconvertibiliter. neque quod eximium est 35 divinae naturae ad competentem creaturae locum deiiciamus.\"< •<"(V(T:. :ZJ. •:.D\FJTH. quamque passiones cognoscimus secundum aliud et aliud earum ex quibus est naturarum et in quibus habet esse. sed in proprio sui statu et ratione permansit. quod in Salvatore intelligitur.<. non est pe- 25 rempta.4"<. 20 FL<J`:å NT<± JÎ B< ¦>"((X88@:.è º:ä< *@>V.D(.D(".è. FXFTFJ"4 *¥ :88@<. se- 30 cundum divinum praedicatorem Leonem.H.<q ª<" J−H (\"H JD4V*@H 6" :.J@< .J J−H 2"JXD@L 6@4<T<\"H ÓB.\"H •*4"4DXJTH. 6"J JÎ< 2.4.É<"4 §P.J cens voluntatem. 320 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) ¦B.T< 6" ¦< "ÍH JÎ ..ÆH J¬< 2. Undique igitur inconfusum atque indivisum conservantes. 5bD488@H42.\"H NbF.8@Ø<J@H B.< (@Ø< JÎ •Fb(PLJ@< 6" •*4"\D. ÓB. ut41neque quod creatum est in divinam educamus essentiam. 19. 16.@Ø 6" B@4Z:"J@H. 17.4< J@Ø 6"J JÎ< FTJ−D" <@@L:X<@L @Û*¥ ßB.4"< 6" •<2DTB\<0< ¦<XD(. apertissime asserentem: „Agit enim utraque forma39cum alterius communione quod proprium est. Nec enim profecto unam dabimus naturalem operationem Dei et creaturae. Unius enim eiusdemque tam miracula.T2¥< Ó8@<»36.4"< 2. J@LJXFJ4 2. @àJT 6" JÎ •<2DfB4<@< "ÛJ@Ø 2X80:" 2. ?Û (D *ZB@L :\"< *fF@:. 2"b:"J" 6" J BV20 (4<fF6@:. •88z ¦< Jè Æ*\å "ÛJ−H ÓDå J.< 6"Jz –88@ 6" –88@ Jä< ¦> ô< ¦FJ4 NbF. quae erat carnis eius. inseparabiliter37in eodem domino nostro Iesu Christo vero Deo no- stro asserimus38. 16.< J`B@<q 18.TH JÎ ¦>"\D. Verbo scilicet operante quod Verbi est et carne exsequente quod carnis est”40. J@Ø :¥< 8`(@L 6"J. JÎ B@402¥< .à (D ©6"JXD" :@DN¬39 :.FBXF4@H §N0F. Duas vero naturales operationes indivise. et post incarnationem dominum . )b@ *¥ NLF46H ¦<.D ¦FJ J@Ø Ff:"J@H»40.@:X<@L J@ØJ@.\<@L 2X8. J@Ø *¥ Ff:"J@H ¦6J.D Ç*4@< §FP06. Ë<"41 :ZJ.< 15 @ÛF\"<.@8`(@< 'D0(`D4@< 5 8X(@<J"q «JÎ (D ¦6.0(`D@< 7X@<J" 10 JD"<XFJ"J" NVF6@<J"q «¦<. 6"J JÎ< 2. inconfuse.D ¦FJ J@Ø 8`(@L. 6" º FD> Æ*\" "ÛJ@Ø (X(@<. 6" 8`(å *4X:. •FL(PbJTH37 ¦< "ÛJè Jè 6LD\å º:ä< z30F@Ø OD4FJè Jè •8024<è 2.<38. •JDXBJTH.T2.< NLF46¬< J¬< ¦<XD(.@:. Quemadmodum enim sanctissima atque immaculata animata eius caro deificata non est perempta.T2¥< @Û6 •<®DX20. ©<ÎH (D 6" J@Ø "ÛJ@Ø JV J. hoc est divinam operationem et humanam operationem. salvata est autem magis secundum deiloquum Gregorium dicentem: „Nam illius velle.4<. AV<J@2.ÃF" @Û6 •<®DX20.ÆH JÎ< J@ÃH (.\"< ¦<XD(. 17.

4 wier- sze 29-30 w naszym wydaniu (Msi 5. nie jest przeciwne Bogu. 9 wraz z przypisem 53. że jeden i ten sam [Chry- stus] czynił cuda i znosił cierpienia. 39 Słowo «forma» oznacza tu «naturę» – zob. tak samo Jego przebóstwiona ludzka wola nie przestała istnieć. 42 Por. M. 12 (PG 36. Anatematyzmy Cyryla. powyżej. 3 (tekst odnośny do przypisu 17). 17. Nie zgodzimy się przecież na jedno opierające się na naturze działanie Boga i stworzenia. 117). Anatematyzmy Cyryla. że «przebóstwienie» sobór rozumie tu jako wynik zjednoczenia hipostatycz- nego (a więc bez pomieszania rzeczywistości ludzkiej i boskiej). 12 oraz wszystkie miejsca. ZERWICK. w których Cyryl mówi o unii hipostatycznej. stosownie do właściwości jednej i drugiej natury. Wykład wiary 321 i ożywione duszą ciało nie przestało istnieć z powodu przebóstwienia. że jest to Ë<" causale występujące w NT oraz w niektórych tekstach patrystycznych (por. 5. to znaczy działanie Boskie i działanie ludzkie – bez podzie- lenia. także Drugi list Cyryla do Nestoriusza. Oratio XXX. . a raczej została nawet wybawiona. wielbimy38 w tym samym Panu naszym Jezusie Chrystusie. Sobór Chalcedoński. nie uległy żadnej zmianie. bez podziału i bez zmieszania37. 6 oraz Sobór Konstantynopolitański II. Uznajemy. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom». Romae 1960. Wówczas należałoby je tłumaczyć: «ponieważ nie wywyższyliśmy». co należy do Słowa [Bożego]. 41 Możliwe. Dwa działania – odno- szące się do natur. co jest «bez pomieszania» i «bez podzielenia». od przypisu 69. naszym prawdziwym Bogu. według Grzegorza Teologa. Sobór Efeski. 412- 414). i wszystko to ogłaszamy w zwięzłym streszczeniu: Wie- 36 GRZEGORZ Z NAZJANZU. Zob. Wypada dodać. 16. 38 Słowo to niewątpliwie nawiązuje do: Sobór Efeski. ciało zaś to. 40 Zob. 3. będąc całe przebóstwione”36. co należy do ciała”40. 8. nie są podzielone ani nie uległy wzajemnemu zmieszaniu. ani nadzwyczajności natury Bożej nie obniżyli do poziomu właściwego dla stworzeń. 37 Określenia te wskazują. lecz pozostało w swoich własnych granicach oraz w swoim własnym porządku [istnienia]. List papieża Leona do Flawiana. Graecitas biblica. 129-130 n. Trzeci list Cyryla do Nestoriusza. który mówi: „Albowiem Jego chcenie. ażebyśmy41 ani nie wywyższyli rzeczy uczynio- nych do [poziomu] istoty Bożej. List papieża Leona do Flawiana. 1375-1378). Pod każdym względem zachowujemy to. zgodnie z bar- dzo wyraźnym stwierdzeniem natchnionego przez Boga Leona: „Każda z dwóch form39 we wzajemnym połączeniu wykonuje to. 19. bez zmiany. IW PAX 1967. Sobór Chalcedoński. 335. ujmowane w odniesieniu do Zbawiciela. jak to wyraził Boży Cyryl42 . z których jest złożony i w których istnieje. że działania te są: nie do rozdzielenia. Drugi list Cyryla do Nestoriusza. 18. co do niej należy: Słowo [Boże] czyni to.

vel etiam aliter docere.4< ´ FL<J42X<"4 ´ ND@<..F2"4 "ÛJ@ØH. in qua tam miracula quamque passiones per omnem sui dispensativam43conversationem.Ã< ´ *4*VF6.F4< BDÎH •<"JD@B¬< .*.8Z:"JV J.\"H B"Dz º:ä< *4"JLBT2X<JT<. ob naturalem differentiam in eadem una subsistentia cognoscendam.\"H *@>V. .4< Jä< <L<Â B"Dz º:ä< *4@D4F2X<JT<q J@bJ@LH.ÆH ¦B\(<TF4< J−H •802.bD. •<"2.\>"J@.8.4 *4"N@DH (<TD4.TH @Ê"F@Ø<.:"J\.4< ´ B"D"*4*`<"4 ªJ. dum cum alterius communione44utraque na- tura indivise et inconfuse propria vellet atque operaretur. sed veraciter demonstravit. 6"Â ¦<. non per phantasiam.<Â ¦>.@<J. 10 20.@:. ³J@4 8X>. ¦< Á JV J.É.É<"4 J@×H ¦B4F6`B@LH J−H ¦B4F6@B−H 6"Â J@×H 680D46@×H J@Ø 68ZD@Lq .H. N":¥< *b@ "ÛJ@Ø JH NbF. 322 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) J¬< FVD6TF4< JÎ< 6bD4@< º:ä< z30F@Ø< OD4FJÎ< JÎ< •8024<Î< 2.TH ¦N. Qui vero praesumpserint fidem alteram compo- 35 nere vel proferre vel docere vel tradere aliud symbolum volentibus converti ad agnitionem veritatis ex gentilitate vel Iudaismo aut ex qualibet haeresi.4< ©JXD@LHq J@×H *¥ J@8:ä<J"H ´ FL<J42X<"4 B\FJ4< ©JXD"< ´ BD@6@:\. ÒD\.< ´ 680D46@\.D(.J BVF0H B"<J"P`2.@:.É<"4 B4FJ. 20. etiam anathematizari eos. ad salutem humani generis convenienter eo concurrentes. •88@JD\@LH . 6"Â ¦<.46 nostrum Iesum Christum verum Deum nostrum esse credentes.Î< º:ä< .\"H J. iuxta quam rationem 30 et duas naturales voluntates et operationes confitemur45. ´ 6"4<@NT<\"<. alienos esse. clericos vero a clero. •88 5 •802äH ¦B. definimus aliam fidem nulli licere proferre aut conscribere. 2"b:"J" 6"Â J B"2Z:"J" *4z Ó80H "ÛJ@Ø J−H @Æ6@<@:46−H43•<"FJD@N−H @Û 6"J N"<J"F\"<.. I@bJT< J@\<L< :. sin autem 40 monachi fuerint.< ©JXD"< B\FJ4< :0*. aut qui novitatem vocis vel dictionis adinventionem ad subversionem eorum quae nunc a nobis determinata sunt introducere. hos si quidem episcopi fuerint aut clerici.4H ¦< J± :4” "ÛJ@Ø *4"8":B@bF"H ßB@FJVF.<45BDÎH FTJ0D\"< J@Ø •<2DTB\<@L (X<@LH 6"J"88Z8TH FL<JDXP@<J".4< ´ *4*VF6.ÆFV(.4. ³(@L< FL((DVN.4< 15 .Æ *¥ :@<V.\"H ¦> ©880<4F:@Ø ´ ¦> Æ@L*"^F:@Ø ´ (@Ø< ¦> "ÊDXF.< •6D4$.J J−H 2"JXD@L 6@4<T<\"H44©6"JXD"< NbF4< 2X8. vel laici.4<. episcopos quidem ab episcopatu.@:X<0H Jè :.< ´ 20 8"^6@\.4< J.H . 6"Â ¦::.É.Æ :¥< ¦B\F6@B@4 .b@<J.Ã< J Ç*4"q 6"2z Ô< *¬ 8`(@< 6"Â *b@ NLF46 2. asserimus 25 duas eius esse naturas in una eius radiantes subsistentia.Ã<"4 BD@NXD. His igitur cum omni undique cautela atque diligentia a nobis formatis.46 . componereve aut sapere. J−H NLF46−H ¦< "ÛJ± J± :4” ßB@FJVF.D@< Fb:$@8@< J@ÃH ¦2X8@LF4< ¦B4FJDXN.D(.

układać. chcą i wykonują to. mają być wyłączeni ze społeczności wiernych. że Jego dwie na- tury jaśnieją w Jego jednej hipostazie. ale prawdziwie. [łac. że czynił cuda i znosił cierpienia nie pozornie. powyżej przypis 38 wraz z odnośnym tekstem. List papieża Leona do Flawiana.46 43 Innymi słowy: w czasie całego życia doczesnego. rozpoznawanej wówczas. jeśli zaś są to mnisi lub osoby świeckie. W niej to podczas całego swego prze- bywania w ekonomii [wcielenia]43 wykazał. 46 Cały ten akapit (sekcja 20) stanowi niemalże dosłowne powtórzenie zakończe- nia Definicji wiary Soboru Chalcedońskiego oraz części kan. z powodu różnicy natur w jednej i w tej samej hipostazie. albo [ośmieliliby się] wynajdować nowe głosy. razem dążące do zbawienia rodzaju ludzkiego. jest po Wciele- niu naszym prawdziwym Bogiem. 20. i wprowadzać je w celu zniszczenia określeń przez nas teraz ustanowionych – jeśli są biskupami lub duchownymi. Dlatego utrzymujemy. gdy obie „we wzajemnym połącze- niu”44. Z tej racji wielbimy45 dwie wole i działania odnoszące się do natur. dodaje: nie rozdzielone i nie zmieszane]. którzy ośmieliliby się układać lub otwarcie wypowiadać inną Wiarę albo nauczać lub przeka- zywać inny symbol pragnącym z pogaństwa. Sobór Chalcedoński. zamyślać ani innych nauczać. VII z Soboru Efeskiego. 4 wiersz 29 w naszym wydaniu (Msi 5. 44 Zob. 1375-1378) oraz powyżej przypis 40. a duchowny godności duchownego. Wykład wiary 323 rzymy. nasz Pan Jezus Chrystus. 45 Zob. że Jeden z Trójcy Świętej. czyli wyrażenia. że nikomu nie wolno głosić innej wiary. z judaizmu albo z jakiejkolwiek herezji nawrócić się ku poznaniu prawdy. co każdej jest właściwe. Ci zaś. . ani spisywać. Pod każdym względem ustaliliśmy to z wszelką dokładnością i sta- rannością oraz rozporządzamy. zostają pozbawieni: biskup godności biskupa.

324 .

325 SOBÓR NICEJSKI II (787) .

326

327

SOBÓR NICEJSKI II (787)

WPROWADZENIE

Drugi Sobór Nicejski z 787 roku, siódmy Sobór Powszechny jest ostat-
nim w pełni uznawanym zarówno przez Kościół katolicki, jak i Kościół pra-
wosławny. Jego głównym tematem był spór o prawomocność oddawania
czci obrazom.
Za pierwszego ikonoklastę uznaje się Epifaniusza z Salaminy (ok. 315-
403), który zniszczył kolorowy obraz Chrystusa, ponieważ uznał sztukę i ma-
lowanie postaci świętych za nowy rodzaj bałwochwalstwa, wprowadzony
za sprawą diabła. W VII oraz w VIII wieku pogląd ten znalazł wielu zwo-
lenników, zwłaszcza był popierany przez cesarzy. Tymczasem w roku 780
regentka cesarzowa Irena, objęła władzę w imieniu swego syna Konstanty-
na VI sprzyjając kultowi ikon.
W 784 roku zwróciła się do papieża Hadriana I (771-795), aby poinfor-
mować go o swoim zamiarze zwołania soboru powszechnego. Ten zebrał
się w sierpniu 786 roku w kościele pod wezwaniem Świętych Apostołów
w Konstantynopolu, jego obrady zostały jednak przerwane już w pierwszym
dniu przez wojsko wierne pamięci ikonoklasty Konstantyna V.
Ponownie zebrano się dopiero 4 września 787 roku. Uczestniczyło w nim
około 250 biskupów z przedstawicielami papieża: Piotrem, archiprezbite-
rem Kościoła rzymskiego, i jego imiennikiem z rzymskiego klasztoru świę-
tego Saby. Przewodniczył prawdopodobnie Tarazjusz, patriarcha Konstan-
tynopola, oraz mnisi – Jan i Tomasz – jako przedstawiciele stolic wschod-
nich: Antiochii, Aleksandrii i Jerozolimy. W posiedzeniach uczestniczyli tak-
że dwaj legaci cesarzowej – patrycjusz Petronas i strateg wojskowy Jan –
jak również różni mnisi, igumeni i archimandryci.

328 SOBÓR NICEJSKI II (787)

13 października, w czasie VII sesji ogłoszono soborową definicję wiary,
w której podkreślano, że nie chce się ani niczego odejmować, ani niczego
dodawać do Tradycji Kościoła, ale tylko zachować wszystko, co jest zgodne
z sześcioma soborami powszechnymi, czego dowodzi włączenie do definicji
dogmatycznej Symbolu Nicejsko-Konstantynopolitańskiego. W tym kontek-
ście stwierdzono ważność Tradycji, pisanej i niepisanej, Kościoła, do której
należy także cześć oddawana obrazom.
Sobór zakończono uroczyście 23 października w Konstantynopolu, w pa-
łacu cesarskim Magnaura. Irena i Konstantyn VI podpisali tom zawierający
oficjalne określenie prawomocności kultu ikon jako władcy państwa. Jako
pierwsi spośród biskupów akta podpisali legaci biskupa Rzymu. Do akt wcho-
dzą również 22 kanony, o których nie wiadomo jednak z pewnością, jak i kiedy
zostały promulgowane; mają one charakter prawodawczy, administracyjny
i dyscyplinarny.
W latach bezpośrednio następujących po II Soborze Nicejskim recepcja
jego ustaleń napotkała na wiele przeszkód, jednak jego autorytet został w pełni
utrwalony, gdy zakończyła się druga faza ikonoklazmu, która zajęła już sta-
nowiska bardziej umiarkowane w stosunku do epoki Leona III i Konstanty-
na V. Synod lokalny, jaki odbył się w pałacu Kanikleion w Konstantynopo-
lu dnia 4 marca 843 roku, ograniczył się już tylko do ponownego przyjęcia
decyzji i definicji wiary ustalonych w Nicei w 787 roku.
Od tamtej chwili Kościół grecki celebruje zwycięstwo obrazów w «świę-
cie ortodoksji», w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu.

BIBLIOGRAFIA:
Dekret: Mansi 13, 373-380; 415n.; Alberigo 133-138.
Kanony: CCO 120-125; Alberigo 138-156.

329

330 SOBÓR NICEJSKI II (787)

5

[~?D@H]1
10
1. {/ (\" :,(V80 6"Â @Æ6@L:,<46¬ Fb<@*@H, º 6"J 2,@Ø PVD4<
6"Â 2XFB4F:" Jä< ,ÛF,$ä< 6"Â N48@PD\FJT< º:ä< $"F48XT<
5T<FJ"<J\<@L 6"Â +ÆDZ<0H J−H "ÛJ@Ø :0JDÎH FL<"2D@4F2,ÃF" JÎ
*,bJ,D@< ¦< J± ;46"XT< 8":BD” :0JD@B`8,4 J−H #42L<ä< ¦B"DP\"H,
¦< J± (\‘ J@Ø 2,@Ø ¦6680F\‘ J± ¦B@<@:".@:X<® E@N\‘, •6@8@L2ZF"F"
15
J± B"D"*`F,4 J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H, òD4F, J ßB@J,J"(:X<".
2. {? JÎ NäH J−H "ÛJ@Ø ¦B4(<fF,TH º:Ã< P"D4FV:,<@H, 6"Â J@Ø F6`J@LH
J−H ,Æ*T846−H :"<\"H º:H 8LJDTFV:,<@H, OD4FJÎH Ò 2,ÎH º:ä<,
<L:N,LFV:,<@H J¬< (\"< "ÛJ@Ø 6"2@846¬< ¦6680F\"< «:¬ §P@LF"<
FBÃ8@< ´ ÕLJ\*"»2, J"bJ0< ¦B0((,\8"J@ *4"NL8VJJ,F2"4, J@ÃH J, (\@4H
20
"ÛJ@Ø :"20J"ÃH *4,$,$"4@ØJ@ 8X(T<q «:,2z ß:ä< ,Æ:4 BVF"H JH º:XD"H
ªTH J−H FL<J,8,\"H J@Ø "Æä<@H»3q J"bJ0< *¥ J¬< ¦B"((<,8\"< @Û :`<@<
"ÛJ@ÃH ¦P"D\F"J@, •88 6"Â º:Ã< J@ÃH *4z "ÛJä< B4FJ,bF"F4< ,ÆH JÎ
Ð<@:" "ÛJ@Ø4. 3. I−H @Þ< *TD,H J"bJ0H •8@(ZF"<JXH J4<,H, ñH ßBÎ J@Ø
•B"J,ä<@H ¦P2D@Ø •<"BJ,D@b:,<@4 ¦>XFJ0F"< J@Ø ÏD2@Ø 8`(@L, 6"Â
25
J± B"D"*`F,4 J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H •<J4J">V:,<@4, BDÎH J¬< Fb<,F4<

[TERMINUS]1
1. Sancta magna ac universalis synodus, quae per Dei gratiam et sancto-
rum piorum et christianorum imperatorum Constantini et Irenae matris eius
30
congregata est secundo in Nicaenorum clara metropoli Bithynensium provin-
ciae in sancta Dei ecclesia, quae cognominatur Sophia, sectata traditionem
catholicae ecclesiae, definivit inferius ordinata.
2. Qui lucem agnitionis suae nobis donavit et a tenebris idolorum et insania
nos redemit, Christus scilicet Deus noster, desponsata sibi sancta sua catholi-
35
ca ecclesia non habente maculam seu rugam2, hanc se conservaturum promi-
sit; sanctisque discipulis suis asseverabat dicens: vobiscum sum omnibus die-
bus usque ad consumamationem saeculi3. Porro hanc repromissionem non solum
illis donavit, sed et nobis qui per eos credidimus in nomine ipsius4. 3. Ergo
donum hoc quidam non cogitantes, a versuto inimico volatici quodammodo
40
facti; a recta ratione ceciderunt; traditioni etiam catholicae ecclesiae resultan-

331

[DEKRET WIARY]1

1. Święty, wielki i ekumeniczny synod, dzięki łasce Bożej, dekretem na-
szych Pobożnych i miłujących chrześcijaństwo władców, Konstantyna [VI]
i jego matki Ireny, zgromadzony po raz drugi w Nicei, sławnym mieście
metropolitalnym prowincji Bitynii, w świętym kościele Bożym nazwanym
od imienia «Mądrości», idąc za tradycją Kościoła katolickiego, ustanowił, co
następuje.
2. Ten, który udzielił nam światła dla poznania Siebie i wyzwolił nas
z ciemności i obłędu bałwochwalstwa, Chrystus nasz Bóg, poślubił święty
katolicki Kościół „nie mający skazy czy zmarszczki”2 i obiecał go strzec.
Potwierdził to mówiąc do swoich świętych uczniów: „Ja jestem z wami przez
wszystkie dni, aż do skończenia świata”3. Taką obietnicę dał nie tylko im,
ale pozostawił ją także nam, którzy za ich pośrednictwem uwierzyliśmy w imię
Jego4. 3. Jednakże są ludzie, którzy – nie dbając o ten dar, omamieni oszu-
stwami nieprzyjaciela – odeszli od prawdziwej nauki, sprzeciwili się tradycji
Kościoła katolickiego i całkowicie zbłądzili w rozumieniu prawdy. Jak mówi

1
Numery wyróżnione tłustym drukiem pochodzą od wydawców.
2
Ef 5, 27.
3
Mt 28, 20.
4
Por. J 17, 20.

332 SOBÓR NICEJSKI II (787)

J−H •802,\"H *4Z:"DJ@<q 6"Â òH N0F4< Ò B"D@4:4"6ÎH 8`(@H, J@×H –
>@<"H J@Ø Æ*\@L (,TD(\@L B,B8V<0<J"4 FL<−>"< P,DFÂ< •6"DB\"<q ÓJ4
Jä< Ê,Dä< •<"20:VJT< J¬< 2,@BD,B− ,Û6@F:\"< *4"$V88,4<
J,J@8:Z6"F4<, 4. Ê,D,ÃH :¥< 8,(`:,<@4, :¬ Ð<J,H *Xq B,DÂ ô< Ò 2,ÎH *4
5
J−H BD@N0J,\"H $@”q «A@4:X<,H B@88@Â *4XN2,4D"< JÎ< •:B,8ä<" :@L,
¦:`8L<"< J¬< :,D\*" :@L»5q •<4XD@4H (D ¦B"6@8@L2ZF"<J,H •<*DVF4,
J"ÃH Æ*\"4H ND,FÂ B,42@:X<@4H, 6"J0(`D0F"< J−H D:@F2,\F0H OD4FJè
Jè 2,è (\"H "ÛJ@Ø ¦6680F\"H, 6"Â «•< :XF@< (\@L 6"Â $,$Z8@L @Û
*4XFJ,48"<»6, J¬< ,Æ6`<" J@Ø 6LD\@L 6"Â Jä< (\T< "ÛJ@Ø Ò:@\TH J@ÃH
10
>@V<@4H Jä< F"J"<46ä< ,Æ*f8T< Ï<@:VF"<J,H.
5. )4Î :¬ NXDT< ßBÎ J@4"bJ0H 8b:0H *4"N2,4D`:,<@< JÎ ßBZ6@@< Ò
*,FB`J0H 2,`H, º:H J@×H B"<J"P@Ø J−H Ê,DTFb<0H •DP0(@×H J± "ÛJ@Ø
,Û*@6\‘ FL<,6V8,F,, 2,\å .Z8å 6"Â ¦B4<,bF,4 5T<FJ"<J\<@L 6"Â
+ÆDZ<0H Jä< B4FJ@JVJT< º:ä< $"F48XT<, ÓBTH º §<2,@H B"DV*@F4H
15
J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H 6@4<± RZNå •B@8V$® JÎ 6ØD@H. 6. 9,J BVF0H
J@\<L< •6D4$,\"H ¦D,L<ZF"<JXH J, 6"Â *4"F6,RV:,<@4, 6"Â Jè F6@Bè
J−H •802,\"H •6@8@L2ZF"<J,H, @Û*¥< •N"4D@Ø:,<, @Û*¥< BD@FJ\2,:,<7,
•88 BV<J" J J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H •:,\TJ" *4"NL8VJJ@:,<q 6"Â
©B`:,<@4 J"ÃH (\"4H @Æ6@L:,<46"ÃH ª> FL<`*@4H, BDäJ" :¥< J± ¦< J±
20
8":BD” ;46"XT< :0JD@B`8,4 FL<"2D@4F2,\F®, §J4 (, :¬< 6"Â J± :,Jz
"ÛJ¬< ¦< J± 2,@NL8V6Jå $"F48\*4 B`8,48q

tes intellectu veritatis frustrati sunt; et, ut ait proverbialis sermo, in axe agrico-
lationis suae erraverunt et collegerunt manibus suis sterilitatem, quia sacrorum
25
monumentorum Deo decibili ornamento detrahere praesumpserunt, 4. cum
sacerdotes quidem dicerentur, non essent autem; de quibus Deus per prophe-
tam clamat: Pastores multi corrupterunt vineam meam, contaminaverunt por-
tionem meam 5. Sceleratos quippe secuti viros sensibus suis pellectos, calum-
niati sunt sanctam Christi Dei nostri ecclesiam, quae ipsi est desponsata, et
30
inter sanctum et profanum non distinxerun 6, imaginem Domini et sanctorum
eius similiter ut statuas diabolicorum idolorum nominantes.
5. Propter quod dominus Deus non ferens intueri ab huiusmodi peste cor-
rumpi subditos suos, nos sacerdotii principes beneplacito suo undique convo-
cavit divino zelo ferventes et nutu Constantini et Irenae imperatorum nostro-
35
rum adductos: quatenus deifica catholicae ecclesiae traditio communi decreto
recipiat firmitatem. 6. Igitur cum omni diligentia perscrutantes et discutientes
et intentionem veritatis sectantes, nihil adimimus, nihil addimus7, sed omnia
quae catholicae sunt ecclesiae immaculata servamus; et sequentes sancta sex
universalia concilia, in primis quod in splendida Nicaena metropoli convenit,
40
adhuc etiam et quod post in divinitus conservanda regia urbe collectum est8.

Dekret wiary 333

powiedzenie, zabłądzili na ścieżkach własnego pola, a w swych rękach trzy-
mają nieurodzaj. Odważyli się bowiem odrzucić święte ozdoby, stosowne
i odpowiednie dla kultu Bożego. 4. Pretendują oni do bycia kapłanami, ale
nimi nie są, bo do nich zapewne odnosi się to, co Bóg zawołał ustami Proro-
ka: „Liczni pasterze zniszczyli moją winnicę, stratowali moją posiadłość”5.
Usłuchali bowiem mężów bezbożnych, kierujących się własnymi szalonymi
zamysłami i oskarżyli święty Kościół, poślubiony samemu Chrystusowi Bogu,
a ponieważ „nie rozróżniają pomiędzy tym, co święte, i tym, co świeckie”6,
traktują tak samo wizerunki Pana i jego świętych, jak posągi szatańskich
bałwanów.
5. Przeto Pan Bóg, nie mogąc znieść, by poddany Mu lud był zarażany
tego rodzaju plagą, przez działanie swej Bożej woli, jak również dzięki po-
bożnej gorliwości i przyzwoleniu Konstantyna i Ireny, naszych cesarzy bar-
dzo oddanych wierze, zwołał ze wszystkich stron nas – zwierzchników sta-
nu kapłańskiego, aby przez wydanie wspólnych rozporządzeń umocniła się
natchniona przez Boga tradycja Kościoła katolickiego. 6. Po starannym zba-
daniu i rozważeniu, z tym jedynym celem, aby postępować za prawdą, oznaj-
miamy, że nic nie odejmujemy, ani nic nie dodajemy7, lecz zachowujemy
nietknięte całe doktrynalne dziedzictwo katolickiego Kościoła. Idziemy za
nauką sześciu świętych i ekumenicznych soborów, przede wszystkim za tym,
który zgromadził się niegdyś w znakomitej metropolii Nicei, oraz za tym,
który odbył się później w stolicy cesarskiej, której strzeże Bóg8.

5
Jr 12, 10.
6
Ez 22, 26.
7
Por. Pwt 12, 32 zacytowane poniżej w kan. 1.
8
Wyrażenie to zostaje powtórzone – zob. poniżej kann. 10 oraz 15.

+ÉJV J..\"H 6"JV J. A4FJ.Î< º:ä<11.8Z:"J" 6"Â ¦<. Deinde quoque et duas voluntates et operationes secundum naturarum pro- 40 prietatem in Christo praedicamus.<. E×< J@bJ@4H *¥ 6"Â JH *b@ 10 NbF. ñH J... 5 Ò:@8@(@Ø:.<.8VF"F"q 11. ñH 6"Â º ¦< 5"8P0*`<4 Fb<@*@H ¦>. sicuti et Constantinopoli congregatum quintum concilium egisse dignoscitur13.ÆH ª<" 2..ÆFV(@<J"H.:"J\.4DV<12.4B"D2X<@L 9"D\"H.4 20 7. 10.4@< –<2DTB@< (4<fF6@<J.D(.4@< "ÛJÎ< 2.< J@Ø F"D6T2X<J@H *4z º:H ¦6 J−H •PDV<J@L 2. 12.2z ô< 6"Â J zSD4(X<@LH. conferentes cum illis pariter Severum.\"H "Û8−H ¦>. Credimus in unum Deum. Fb<@*@H.$−D@<. cum quibus et Origenis et Evagrii ac Didymi fabulas anathematizamus. Christum videlicet Deum nostrum. 6"2 6"Â º ¦< z+NXFå JÎ BD`J. J¬< Jä< NbF.b:"J" •<"2.4H Ò:@8@(@Ø:. ab ecclesia pepulit. ñH 6"Â º ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8.Î< 6"Â JX8.@:. 9.DÂ "ÛJÎ< 6"8äH Ï<@:"F2X<J"H B<.*`<4`< J. 10.9 8. ñH BD@FTB46¬< *LV*" . 6"Â *b@ 2.FJ`D4@< 6"Â J@×H •:Nz "ÛJ`<.Nf<0F..H "ÛJ@ÃH E. quoniam peperit carne unum ex sancta Trinitate11. 12.< *¥ 6"Â J¬< *XFB@4<"< º:ä< J−< (\"< 9"D\"< 6LD\TH 6"Â •802äH 2.<. FL<LB@$V88@<J.@:.< .@J`6@<.H.4@< 6"Â J@×H "ÛJè Fb:ND@<"H 6"Â 6@4<T<@×H J−H :"<4f*@LH "ÛJ@Ø 6"6@*@>\"Hq 9"6.:"J\. 6"2z Ô< JD`B@< 6"Â º ¦< 5T<FJ"<J4<@LB`8.$− . :. 6"Â JÎ< •F. #*. secun- dum quod et Ephesinum prius dogmatizavit concilium quod impium Nesto- 30 rium cum collegis suis.`<.9 8.6@ØF"< F"D6Â JÎ< ª<" J−H JD4V*@H OD4FJÎ< JÎ< 2. quemadmodum et Chal- cedonensis synodus promulgavit. Petrum et eorum multifarie blasphemantem alterutris perplexionibus restim contextam12. J−H ¦6680F\"H ¦>f20F. perfec- tum eum Deum et perfectum hominem cognoscentes.< }!D. AXJD@< 6"Â J¬< B@8L$8VFN0:@< 15 "ÛJä< •8808`B8@6@< F. 6"Â )4*b:@L :L2.ÃF" BX:BJ0 Fb<@*@H13.4 FL(6D@J02. Cum his autem et duas naturas confitemur eius qui incar- natus est propter nos ex intemerata Dei genitrice semper virgine Maria. +Û"(D\@L J. Abominamur autem et anathematizamus Arium et consentaneos ct com- 25 municatores vesanae opinionis eius.. Macedoniumque et eos qui iuxta ipsum bene pneumatomachi10 nominati sunt.@J`6@L 6"Â •. Confitemur autem et dominam no- stram sanctam Mariam proprie ac veraciter Dei genitricem. +ÛJLP− 6"Â )4`F6@D@< *LFN0:ZF"<J"H J−H 2.8LFF`:. 334 SOBÓR NICEJSKI II (787) 7. 11. tanquam personalem dualitatem introducentem. 6"Â J@×H B. Eutychetem et Dioscorum blasphemantes 35 a divino atrio abigens. quemadmodum et Constantinopoli sexta .b@:.T< Æ*4`J0J" ¦BÂ OD4FJ@Ø 60DbJJ@:.2" *¥ 6"Â •<"2. JX8.L:"J@:VP@LH10q 9.D@< ¦*@(:VJ4F.

Wyznajemy zaś Naszą Panią. przypis 7 oraz So- bór Konstantynopolitański III. którzy mówili bluźnierczo o «bożym mieszka- niu». którzy są przy nim. Piotra i innych. 12. 11. oraz Macedoniusza i tych. Wierzymy w jednego Boga. zob. Wstrętem przejmuje nas Ariusz. jak to ogłosił sobór w Chalcedonie. 11 Wyrażenie «Jeden z Trójcy» – zob. 9. Sobór Konstantyno- politański I. a wraz z nim jego zwolenników i współwyznawców jego szalonej i zgubnej doktryny. który usunął z Kościoła bezbożnego Nestoriusza wraz z jego uczniami. którego wyłączamy ze wspólnoty Kościoła. Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom». tak jak uznał to za właściwe piąty sobór w Konstantynopolu13..9. Nasza nauka opiera się na tym. przypis 17 (Piotr). rzeczywiście i prawdziwie Matkę Boga. przypis 6. Wyznanie wiary 150 ojców. 13 Orygenes – zob. zob. 8-9 przypis 21 (Sewer). 4 przypisy 10 i 11. 10. powiąza- nych ze sobą łańcuchem najrozmaitszych bluźnierstw12.. 10 Czyli: duchoburcami. zawsze Dziewicy Maryi. ponieważ urodziła co do ciała Jednego z Trójcy. świętą Maryję. który przyjął ciało dla nas z niepokalanej Bożej Rodzi- cielki. naszego Boga11. co po raz pierwszy ogłosił jako dogmat sobór w Efezie. Dekret wiary 335 7. słusznie nazwanych pneumatomachami10. Dołączamy do tych heretyków Sewera. Wykład wiary. Wraz z tymi synodami wyznaje- my dwie natury Tego. Następ- nie głosimy w Chrystusie dwie wole i dwa działania. 11. zgodne z własnościami 9 Następuje Symbol Nicejsko-Konstantynopolitański. Wraz z nimi potę- piamy i odrzucamy błędy Orygenesa i Ewagriusza oraz wymysły Didyma. . Wykład wiary. Chrystusa. Sobór Konstantynopolitański I. Sobór Konstantynopolitański III. Sobór Konstantynopolitański III. Sobór Konstantynopolitański III. wypędzając z Ko- ścioła Eutychesa i Dioskora. 12 Zob. Uznajemy w Nim doskonałego Boga i do- skonałego człowieka. Sobór Konstantynopolitański II. Ewagriusz i Didym – zob. 8. przypis 20. ponieważ wpro- wadzali dwoistość osób w Chrystusie.

13. indubitanter etiam mutuas habent signifcationes.4"< º:Ã< PD0F4:. His itaque se habentibus.<.H J± 2.D ¦DP`:.b. honorabiliumque angelorum.0(`Då *4*"F6"8\‘ Jä< (\T< B"JXDT< º:ä<.TH ¦6JbBTF4H. I@bJT< @àJTH ¦P`<JT<. quam intemeratae dominae nostrae sanctae Dei genitricis.8.\TH ¦P@bF0H ¦< J"ÃH (\"4H J@Ø 2. 6"Â .\"H 6"Â @Û 6"J N"<J"F\"< J−H 2.<.\‘ BVF® 6"Â ¦::. J@\P@4H J. 6"Â F"<\F4<.< F×< •6D4$.846@Ø 60Db(:"J@H FL<’*@LF". regiae quasi continuati semitae.F4 6"Â ¦F2−F4. 14. ÒD\. J@Ø 6LD\@L 6"Â 2. Quanto enim frequentius per .2.b@LF"q J (D •88Z8T< *08TJ46 •<":N4$`8TH 6"Â JH •88Z8T< §P@LF4< 10 ¦:NVF.Æ6`<"H. definimus in omni certitudine ac diligentia. 6"Â Ò*@ÃHq 15.8ZJ@LH J−H .b:"J@H .ÛF.F2"4 JH F. Honorium. ita venerabiles ac sanctas imagines proponendas. Et 25 ut compendiose fateamur. ad certi- tudinem verae et non secundum phantasiam Dei Verbi inhumanationis effectae. 336 SOBÓR NICEJSKI II (787) ª6J0 Fb<@*@H ¦>.Æ6`<@H. 5"Â FL<.@Ø 6"Â FTJ−D@H º:ä< z30F@Ø OD4FJ@Ø .8`<J.ÆH Ò:@\"< 8LF4JX8.H N":¥< BVF"H JH ¦6680F4"FJ46H ¦((DVNTH ´ •(DVNTH J. abiiciens Sergium.T@B@4@Ø FJ"LD@Ø •<"J\2. Pyrrhum. 13. Cyrum.@:.@Ø ¦6680F\"4H.FB@\<0H º:ä< J−H (\"H synodus exclamavit14. •B@60Db>"F" EXD(4@<.Û"((.<@4 JD\$@<.FB4F:X<"H º:Ã< B"D"*`F. ¦B"6@8@L2@Ø<J.4 J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H. ƒS< :\" ¦FJÂ 6"Â º J−H . sicut figuram pretiosae ac 35 vivificae crucis. tam videlicet imaginem domini Dei et salvatoris nostri Iesu Christi. quam quae ex alia materia congruenter se habente in sanctis Dei ecclesiis et sacris vasis et vestibus et in parietibus ac tabulis. 9"6VD4@<15. JH ¦6 PDT:VJT< 6"Â R0NÃ*@H 6"Â ©JXD"H à80H ¦B4J0*. qui nimirum in ipsa inhabitat –.\"H. J−H J. 14. ñH J± ÊFJ@D\‘ J@Ø .É<"4 J"bJ0< (4<fF6@:.$. J@×H •2. atque illis similia sentientes. 6"Â J−H •PDV<J@L *.D@ÃH F6. AbDD@<.@Ø 8`(@L ¦<"<2DTBZF. J@Ø (D ¦< "ÛJ± @Æ6ZF"<J@H 15 (\@L B<.TH. 6"Â J@×H J@bJT< Ò:`ND@<"H. Quae namque se mutuo 30 indicant. 20 @Ç6@4H J.Æ6@<46−H •<". quae historiae evangelicae praedicationis concinit.T(D"NZF.\‘ B"D"B80F\TH Jè JbBå J@Ø J4:\@L 6"Â .4H •6"4<@J@:ZJ@LH 5 NL8VJJ@:. domibus et viis. BDÎH B\FJTF4< J−H •802. sive sine scripto sancitas nobis traditiones illibate servamus. Maca- rium15 et eos qui sine voluntate sunt pietatis. tam quae de coloribus et tessellis. et ad similem nobis utilitatem commode proficiens. {?<fD4@<.BJH 6"Â (\"H .4H. 5ØD@<. J¬< $"F4846¬< òFB. quarum una est etiam imaginalis picturae formatio. sequentesque divinitus inspiratum sanctorum patrum nostrorum magisterium et catholicae tra- ditionem ecclesiae – nam Spiritus sancti hanc esse novimus.$`0F. omnes ecclesiasticas sive scripto. ¦< Ê. 15. 40 et omnium sanctorum simul et almorum virorum.<14. 6"Â J± B"D"*`F.

Niepokalanej Pani naszej. Pyrrusa. 14. świętej Bożej Rodzicielki. godnych czci Aniołów 14 Zob. Dekret wiary 337 każdej z Jego dwóch natur. 16. 14. Makarego15. że Słowo Boże naprawdę było człowiekiem. zachowujemy nienaruszoną całą przekazaną nam tradycję Kościoła. że przedmiotem kultu powinny być nie tylko wizerunki dro- gocennego i ożywiającego Krzyża. Są one wyobrażeniami naszego Pana Jezusa Chrystusa. Boga i Zbawiciela. które umiesz- cza się ze czcią w świętych kościołach Bożych. utwierdzając się w tej wierze. w domach czy przy drogach. którzy myślą podobnie jak oni. Sobór Konstantynopolitański III. Sobór Konstantynopolitański III. postępując jakby królewską drogą za Bożą nauką naszych świętych Ojców i za Tradycją Kościoła katolickiego – wiemy prze- cież. że w nim przebywa Duch Święty – orzekamy z całą dokładnością i z troską o wiarę. ułożone w mozaikę lub wykonane innym sposobem. a nie wytworem fantazji. aby te wizerunki potwierdzały. 19. 15. 13. Wykład wiary. wyrzekając się Sergiusza. Wykład wiary. W ten oto sposób. którą wyobraża wskazują na siebie nawzajem i sta- nowią niedwuznacznie swoje odzwierciedlenie. lecz tak samo czcigodne i święte obrazy malowane. by obraz był zgodny z przekazem podanym przez Ewangelie. na naczyniach liturgicznych i na szatach. 15 Zob. Albo- wiem wizerunek i rzecz. jak i niepisaną. i tych. Krótko mówiąc. na ścianach czy na desce. w ten sposób. Honoriusza. . zarówno pisaną. Jednym z elemen- tów tej tradycji jest malowanie wizerunków na obrazach. i abyśmy mieli z tego korzyść. co proklamował uroczyście szósty sobór w Kon- stantynopolu14. Cyrusa. przeciwników prawdziwej wiary. 8 przypisy 17-19.

17. . ita ut istis.Û"((X84@<18q @àJT Jè ¦< OD4FJè 8"8ZF"<J4 A"b8å 15 6"Â BVF® J± 2. 6D"J@Ø<J. ?àJT (D 6D"Jb<.ÆH BXD"J" *.D@LF"8Z:q JXDB@L 6"Â .ÛF. 16.Æ6@<46−H •<"JLBfF. Sic enim robur obtinet sanctorum patrum nostrorum doctrina. 6ZDLFF. adorat in ea depicti subsistentiam. 17.Ã8. •88z Ô< JD`B@< Jè JbBå J@Ø J4:\@L 6"Â .\‘ •B@FJ@846± Ò:0(bD.4 6"6 @Û6XJ4»20 6"Â . et omnem divinum 35 apostolicum coetum. impartiendam.DVJT< . @Û :¬< J¬< 6"J B\FJ4< º:ä< •8024<¬< 8"JD.TH ÒDä<J"4.<19q 18.4:X<T< F@4.D@ÃH •<"2Z:"F4q 6"Â 2L:4":VJT< 6"Â NfJT< BD@F"(T(¬< BDÎH J¬< J@bJT< J4:¬< B@4.416. quae secundum fidem est. J@F@ØJ@< 6"Â @Ê J"bJ"H 2.ÃF2"4. qui in Christo locutus est. 6bD4@H ¦6 F@Ø J 20 •*46Z:"J" Jä< •<J46.D z3. sicuti figurae pretiosae ac vivificae crucis et sanctis evangeliis et reliquis sanctis monumentis. 338 SOBÓR NICEJSKI II (787) 2. quemadmodum et antiquis piae consuetudinis erat. Sic Paulum. 40 et pax in te in tempus aeternum.J"4 º Jä< (\T< B"JXDT< º:ä< *4*"F6"8\". 6"Â Ò BD@F6L<ä< J¬< .ÆDZ<0 ¦BÂ F@Â . quaeque solam divinam naturam decet16.T@B@4@Ø FJ"LD@Ø 6"Â J@ÃH (\@4H .Ã ¦< "ÛJ± J@Ø ¦((D"N@:X<@L J¬< ßB`FJ"F4<.<@4 *4"<\FJ"<J"4 BDÎH J¬< Jä< BDTJ@JbBT< :<Z:0< J. et his osculum et honora- riam adorationem tribuendam.4<q 16.8bJDTF"4 ¦6 P. 6"Â ¦B4B`20F4<.D4.B’*@:. @àJT J@×H ¦B4<46\@LH J± ¦6680F\‘ BD@N0J46äH 6"J.f:. Non tamen veram latriam. non videbis mala ultra20. tenentes traditiones quas accepimus19.\‘ NbF. J−H •BÎ B. J4:\T< J.4DÎH ¦P2Dä< F@Lq 6bD4@H $"F48.$äH .4 6"Â B"JD46± (4`J0J4 ¦>"6@8@L2@Ø:. praedica filia Ierusalem. incensorum et luminum ad harum honorem efficiendum exhibe- 30 atur. ´ BDXB. id est traditio sanctae catholicae ecclesiae. ~?F@< (D FL<. •((X8T<. iucundare et laetare ex toto corde tuo.4 :`<® J± 2. quae a finibus usque ad fines terrae18 su- scepit evangelium.4H ŸH B"D.D E4f<.@J`6@L. Imaginis enim honor ad primitivum transit17.<. 6"2ãH 6"Â J@ÃH •DP"\@4H . tanto qui has contemplantur. Sic triumphales ecclesiae prophetice canimus hymnos: Gaude satis filia Sion.Æ6`<" BD@F6L<. Dominus rex in medio tui. Abstulit Dominus a te iniustitias adversantium tibi.×H ¦< :XFå F@Lq @Û6 ÐR.ÛND"\<@L ¦> Ó80H J−H 6"D*\"H F@Lq B.\"<.>":X<0H JÎ .H JH B"D"*`F.ÇJ@L< B"DV*@F4H J−H 6"2@846−H ¦6680F\"H. FN`*D" 2b("J. 6"Â BV<JT< (\T< 6"Â ÒF\T< •<*Dä<.ÆH JÎ< "Æä<" PD`<@<. 8.< à:<@LHq «P"ÃD.48ZN":. alacrius erigun- 25 tur ad primitivorum earum memoriam et desiderium. . et paternam sanctitatem exsequimur.Û"((. redemit te de manu inimicorum tuorum.Ç24FJ"4q º (D 10 J−H . 6"Â J"bJ"4H •FB"F:Î< 6"Â J4:0J46¬< BD@F6b<0F4< 5 •B@<X:.PäH *4z .8\@4H 6"Â J@ÃH 8@4B@ÃH Ê.Æ6`<@H J4:¬ ¦BÂ JÎ BDTJ`JLB@< *4"$"\<. et qui adorat imaginem. 2b("J. 18. imaginalem formationem videntur.417.

\" («służba Boża». 19 Por. 13). . 16.bT – por. oglądając je będą się zachęcać do wspominania i miłowania pierwowzorów. które od nich otrzymaliśmy19. 2. Król jest pośród ciebie. Przeto możemy śpiewać Kościołowi tryumfalne hymny. W ten sposób podążamy za nauką Pawła. Córo Jeruzalem. 194). jak to było w pobożnym zwyczaju u przod- ków. 16 Greckie słowo 8"JD. «cześć oddawana Bogu») występuje w NT w: J 16. do oddawania im czci i pokłonu. Tak oto umocnione jest nauczanie naszych świętych Ojców czyli Tradycja Kościoła katolickiego. 9. 17. uwolnił cię z rąk twoich nieprzyjaciół. który przemawiał w imię Chrystusa. Im częściej wierni będą patrzeć na ich obrazowe przedstawienia. Wydaje się jednak. ogłaszaj. w której zostają połączone te dwa określenia: 8"JD. Greckie 8"JD. 1. Pan uwolnił Cię od niesprawiedliwości twoich przeciwników. 14-15 (LXX). Córo Syjoń- ska. jaka według naszej wiary należy się wyłącznie Naturze Bożej16. podtrzy- mując tradycje. 20 Por. 18. co złe”20. tym bardziej. 10 = Łk 4. 12. 8 (zaczerp- niętej z Pwt 6. Flp 3. ten go składa Istocie. a pokój będzie z tobą aż po wieczne czasy. „Cześć oddawana wizerunkowi przechodzi na prototyp”17. Dekret wiary 339 oraz wszystkich świętych i świątobliwych mężów. że Ojcowie soborowi nawiązują tu raczej do wypowiedzi Pana Jezusa Mt 4. 18 Por. 4. So 3. jak to czynił Prorok: „Raduj się. za boskim kolegium apostolskim i za świętymi Ojcami. «kult». «oddawać pokłon»). Oddaje im się hołd przez ofia- rowanie kadzidła i zapalanie świateł. Rz 9. Pan. O Duchu Świętym 18. którą obraz przedstawia. 15. 3. podobnie jak to się czyni przed wize- runkiem drogocennego i ożywiającego Krzyża. Nie otacza się ich jednak taką adoracją. SC 17. 18. przed świętymi Ewangelia- mi i innymi przedmiotami kultu. Rz 10. 45 (PG 32.bT («sprawo- wać kult») oraz BD@F6L<XT («padać na twarz». który przyjął Ewangelię od krańca do krań- ca ziemi18. a kto skła- da hołd obrazowi. 149. Hbr 9. 9. 2 Tes 2. 6. także Rz 1. 17 BAZYLI WIELKI. nie zobaczysz więcej tego. 1. Hbr 9. wesel się i ciesz z całego serca.

(r. aut venerabilibus monasteriis.2. sive non scrip- 40 tam reiicit.4H •2. Si quis Christum Deum nostrum circumscriptum non confitetur secundum humanitatem.Ã< F6@84äH 6"Â B"<@bD(TH BDÎH JÎ •<"JDXR"4 ª< J4 Jä< ¦<2XF:T< B"D"*`F. aut secundum scelestos haereticos ecclesiasticas traditiones spernere.. ´ •B@$V88. 340 SOBÓR NICEJSKI II (787) 19. . a(nathema) s(it). 19. sive figuram crucis.Æ6@<46¬< 5 •<". •<V2.. DE SACRIS IMAGINIBUS ANATHEMATISMI I.@<J"H *¥ ´ 8"^6@bH. Eos ergo qui audent aliter sapere aut docere.4:X<T< J± ¦6680F\‘. 35 II. I@×H @Þ< J@8:ä<J"H ©JXDTH ND@<.Ã<.Æ6`<T< "r. •<V2.:" §FJT. Si quis evangelicas historias imaginibus expressas non admittit.J46@×H JH ¦6680F4"FJ46H B"D"*`F. •<V2.Ã< 6"Â 6"4<@J@:\"< J4< ¦B4<@.846H ¦>0(ZF. Si quis omnem ecclesiasticam traditionem sive scriptam. +Ç J4H OD4FJÎ< JÎ< 2.Û"(XF4 :@<"FJ0D\@4Hq ¦B4F6`B@LH :¥< Ð<J"H ´ 680D46@bH.D@ÃH 6. . 6"2"4D. 20 *r. III. cum sint in nomine Domini et sanctorum eius.\R"<@< :VDJLD@Hq ´ ¦B4<@.J"4.Î< º:ä< B.:" §FJT.T< J−H 6"2@846−H ¦6680F\"Hq §J4 :¬< ñH 6@4<@ÃH PD−F2"4 J@ÃH Ê. +Ç J4H @Û6 •FBV.:" §FJT21. vel proiicere aliquid ex his quae sunt ecclesiae deputata.F2"4.ÃH "ÊD. $r.<.J.4< ´ 6"J J@×H ¦<"(. a(nathema) s(it)21. +Ç J4H JH . monachos autem vel laicos a commmunione segregari.Ã< ´ *4*VF6. et novitatem quamlibet excogi- 25 tare. .ÆH Ð<@:" J@Ø 6LD\@L @ÜF"H 6"Â Jä< (\T< "ÛJ@Ø.F2"\ J4 ¦6 Jä< •<"J.J. a(nathema) s(it).T(DVN0F4< ´ (4@< 8. •<V2.ÃF2"4 BD@FJVFF@:.Û"((X84@< ´ JbB@< J@Ø FJ"LD@Ø ´ . z!<"2.:"J4F:@Â B.J"4 J"bJ"H.4H JH FJ08@(D"N46äH (4<@:X<"H @Û BD@F\. Si quis eas non salutat. J−H 6@4<T<\"H 10 •N@D\. vel etiam quasi communibus uti sacris vasis. deponi praeci- 30 pimus.Ã.DÂ Jä< (\T< .:" §FJT. :@<V. aut excogitare prave aut astute ad subvertendum quidquam ex legitimis tradi- tionibus ecclesiae catholicae.Ã 6"J JÎ 15 •<2DfB4<@<. sive evangelium.Û"((. a(nathema) s(it). sive imaginalem picturam. +Ç J4H BF"< B"DV*@F4< ¦6680F4"FJ46¬< §((D"N@< ´ –(D"N@< •2. IV. si quidem episcopi aut clerici fuerint. sive sanctas reliquias martyris.4:08\@4H ´ J@ÃH .D4(D"BJÎ< @ÛP Ò:@8@(.

Jeżeli ktoś nie dopuszcza. 1. uczynionym w imieniu Pana i Jego świętych – niech będzie wyłączony. Anatematyzmy w sprawie świętych obrazów 341 19. zarządzamy. można opisać pod względem Jego człowieczeństwa – niech będzie przeklęty21. że Chrystusa. co zostało powierzone Kościołowi. III. albo kto używa świętych na- czyń lub godnych poszanowania klasztorów do celów pospolitych i w sposób niegodny. Jeżeli ktoś odrzuca wszelką Tradycję kościelną. Sobór Chalcedoński. pisaną czy niepisaną – niech będzie wyłączony. sobór cytuje wiersz Ga 1. kan. którzy ośmielają się myśleć albo nauczać inaczej. 2 (CCO 120-125). jeżeli są biskupami lub duchownymi zostaną pozbawieni swoich urzędów. II. Jeżeli ktoś nie wyznaje. lekceważyć Tradycję Kościoła i wymyślać no- wości. synod Quinisexta (692). ANATEMATYZMY W SPRAWIE ŚWIĘTYCH OBRAZÓW I. IV. 9 poniżej w kanonie 1. kan. Ci zaś. naszego Boga. jak Ewan- gelia. albo jeżeli ktoś podstępnie i nikczemnie zamierza usunąć jakiś element prawomocnej Tradycji Kościoła katolickiego. gdy są mnichami lub osobami świeckimi będą wyłączeni ze wspólnoty wiernych. naśla- dując przeklętych heretyków. Ga 1. 8. wizerunek Krzyża albo malowane obrazy czy święte relikwie męczen- ników. albo odrzucać coś z tego. 9: •<V2. 21 Por.:" §FJT. aby opowieści ewangeliczne były przedsta- wiane na obrazach – niech będzie wyłączony. Jeżeli ktoś nie oddaje czci tym obrazom. 22 Por. że ci wszyscy. albo. . którzy tak postąpią.

`:.@NV<J@D@H )"$Â* š*@:.D<4.LNZ:T< •B@FJ`8T<. 6" •Bz "ÛJä< @Û6 §FJ4< •N"4D.:" §FJT»28. testimonia et directiones canonica- rum praeceptionum formae consistunt.4< J :"DJbD4" J@Ø 2.àD@4 F6Ø8" B@88V29. Intellectum da mihi.b:"J@H. :.8@H .FB`J0< 2.\8T *46"4@Fb<0<.LJ@< 6D"Jb<@:. Et si in aeternum pro- 30 phetica vox mandat nobis custodire testimonia Dei.<.J.?. quam eorum qui a sex sanctis et universalibus sinodis.8@4 B"D"6bR"4»27q 6"Âq «+Æ –((. 35 His ita se habentibus et protestantibus.8V$. Et quia Dei inspector Moyses ita dixit: In illis non est addendum.D"J46¬< 8"P@ØF4< •>\"< :"DJbD4V J. atque his conciliis quae localiter 40 collecta sunt. ñH ¦B B"<J B8@bJå»23q 6"Âq «z+<.< BDÎH JÎ< *.`<.\@LH 6"<`<"H ¦<FJ. Jä< J.\@LH 6"<`<"H 6"J BV<J" NL8VJJ.Ã<"4. cum deilo- quo David canimus ad dominum Deum dicentes: In via testimoniorum tuorum delectatus sum.Ç J4H . 342 SOBÓR NICEJSKI II (787) 5!. in expositionem huiusmodi decretorum promulgati sunt: nec non . ~?J4 *.−F@< :.f< .»24. •FB"F\TH J@×H 2.J.2" 6" Ò8`680D@< J¬< "ÛJä< *4"J"(¬< 6" •FV8. Si angelus evangelizaverit vobis praeter quod accepistis. sicut in omnibus divitiis 23. Jä< 20 B"<.4 J@4@bJT< *4"J"(:VJT<. I@bJT< @àJTH ¦P`<JT< 6" *4":"DJLD@:X<T< º:Ã<. divinos canones amplectabiliter in pectore recondimus.<@H $@”q «+ÆH Ÿ ¦B42L:@ØF4< –((.`BJ0H 9TdF−H @àJT N0F\<q «z+< "ÛJ@ÃH @Û6 §FJ4 BD@F2. exultantes in eis sicut qui invenit spolia multa29.. Quod oportet sacros canones per omnia conservare22 25 His qui sacram sortiti sunt dignitatem. et vivere in illis 25.Hq «z+< J± Ò*è Jä< :"DJLD\T< F@L ¦JXDN20<.P`:. 6" Jä< J@B46äH FL<"2D@4F2.Ã<»26. ñH . •("884f:. *−8@< •6DV*"<J" 6" •FV8.Û"((.Æ «. ÓJ4 6"Â Ò 2. Et. 5" .−< ¦< "ÛJ@ÃH»25. et ab eis non est auferendum 26. Jä< ¦6J. J :"DJbD4V F@L . •<V2.J J@Ø 2..<46ä< FL<`*T<. CANONES I.4Hq ŸH *.J"4 10 º:Ã< «NL8VJJ. 6" . Et mandasti iustitiam testimonia tua in aeternum.à J@×H 2. 8X(@<J.2X<JT< ßBÎ Jä< F"8B\((T< J@Ø B<. «> (\T< @Æ6@L:. Quas libenter suscipientes.8\.ÆH JÎ< "Æä<"q FL<XJ4F`< :.4Fä< ¦B ¦6*`F.<@4 •F:X<TH. 6" 6"J@D2f:"J" 5 "Ê Jä< 6"<@<46ä< *4"JV>. et inte- gram illorum praeceptionem ac immobilem tenemus: tam scilicet illorum qui ab almis et laudabilissimis apostolis sancti Spiritus tubis editi sunt.<@4 ¦Bz "ÛJ@ÃH. 5"Â Ò 2.Ã@H •B`FJ@8@H ¦< "ÛJ@ÃH ¦(6"LPf:.ÆH JÎ< "Æä<"» º BD@N0J46¬ NT<¬ ¦<JX88. et vivifica me 24.J"4 15 ß:Ã< B"Dz Ô B"D.LJ" *4":X<@LF4<. Et divinus apostolus in eis gloriatus clamat: In quem desiderant angeli prospicere27.4<22 I@ÃH J¬< Ê.+E !.ÆF4< ßB@JLBfF. immuti- lata profecto et immota permanent.@Ø 6" . anathema sit 28.

27 1 P 1. którzy przyjęli godność kapłańską wzorem do naśladowania są świadectwa i zalecenia dane w przepisach kanonicznych. że powinny pozostawać nietknię- te i niezmienione. Jeśli «na wieki» głos proroka nakazuje nam „przestrzegać upomnień Boga i w nich żyć”25. 138. to. Paweł zaś mówi: „Gdyby wam Anioł głosił Ewangelię różną od tej. 162. którą otrzymaliście – niech będzie przeklęty”28. 25 Ps 119(118). 12. 14. „jak ten co zdobył wielki łup”29. jasne jest. Boży apostoł [Piotr]. daj mi zrozumie- nie. 29 Por. Ps 119(118). 28 Ga 1. które zbierały się dla wyjaśnienia uchwał wiel- 23 Ps 119(118). Oraz: „Na- kazałeś sprawiedliwość w Twoich upomnieniach na wieki. Tymi wszystkimi danymi nam zachętami i świadectwami radujemy się. co zostało ogłoszone trąbą Ducha Świętego przez najchwalebniejszych aposto- łów. w nich szuka- jąc swojej chwały. Mojżesz. który widział Boga. 9. . abym żył”24. Przyjmujemy je z radością. 343 KANONY I. Należy we wszystkim przestrzegać świętych kanonów22 Dla tych. zawołał: „Wejrzeć w te sprawy pragną Aniołowie”27. 24 Ps 119(118). 144. co nakazało sześć świętych i ekumenicznych soborów oraz rozpo- rządzenia synodów lokalnych. z radością przyjmujemy do serca boskie kanony i zachowujemy ich nakazy całkowicie i bez żadnych zmian: to. 32. śpiewając Panu Bogu wraz z prorokiem Dawidem słowami: „Cie- szę się z drogi Twych upomnień jak z wszelkiego bogactwa”23. tak powiedział: „Niczego do nich nie dodasz i niczego nie ujmiesz”26. 26 Pwt 12. 88.

H 6"Â J@Ø "ÛJ@Ø B<. •D6@b:. et nos segregamus.Ã JÎ< P. JÎ (4@< .<.<@< ¦B\F6@B@< •FN"8äH FL<JVJJ.<q @áH *¥ J± 6"2"4DXF.4<. Inquiratur autem diligenter a metropolita. modis omnibus psalterium nosse. 344 SOBÓR NICEJSKI II (787) 6"Â Jä< (\T< B"JXDT< º:ä<q ¦> ©<ÎH (D B"<J. JZ< J. @Û6 ¦B48ZF@:"4 Jä< 8`(T< F@L»32. II. Quod oporteat consecrandum episcopum caute polliceri canones servare: sin autem. si in promptu 40 habeat legere scrutabiliter et non transitorie tam sacros canones et sanctum .ÃH •<"2.<. omnem qui ad episcopatus provehendus est gradum. et audivit ineffabilia verba31.JZFT. et nos quoque simili modo submittimus.D"J46¬< •:B.4< FTJZD4@<. J@Ø 2. :¬ P. Ò $.2" Jè 2.\"< (D"NZ<.Ã" ¦<JV8:"J" •<"FJDXN. 6"Â º:.L<0J46äH 6"Â @Û B"D@*.Æ *¥ :Z (.:"J\. Unde definimus.4<.@:. Sine avaritia 30 namque sint mores.ÃH 5 •N@D\. Paulus aperte clamat divinus apo- stolus. qui in tertium caelum ascendit. 6"Â BF"< J¬< 2.4D@J@<@b:. 6"Â º:. et nos depo- nimus: quos autem segregationi.Ã@H •B`FJ@8@H *4"DDZ*0< $@”31. 6"Â 6"J J 2.< ÒD\.D RV88@<J. 5"Â @áH :¥< Jè •<"2X:"J4 B"D"BX:B@LF4. Ê.ÃF2"4q 20 •<"6D\<. 10 #. qui hierarchicam consecuti fuerint dignitatem.F2"4 :X88@<J" .D@×H 6"<`<"H. Porro quos epitimio <id est poenae> tradunt.H FL<J"FF`:.8.H òD4F"< J FL:NXD@<J". BV<J" JÎ< BD@V(.ÆH JÎ< J−H ¦B4F6@B−H $"2:Î< BV<JTH JÎ< R"8J−D" (4<fF6.ÆH JD\J@< @ÛD"<`< 6"Â •6@bF"H –DD0J" ÕZ:"J" A"Ø8@H Ò 2.Æ BD@2b:TH §P.<q @áH *¥ ¦B4J4:\å B"D"*4*`"F4. Ë<" ñH ¦6 J@bJ@L 6"Â BV<J" JÎ< 6"Jz "ÛJÎ< 68−D@< @àJT <@L2.F2"4 6"Â 25 et eorum qui a sanctis patribus nostris prolati fuisse probantur. sed praecipue hos. Ab uno enim eodemque Spiritu illustrati definierunt quae expediunt.<@4 J@ÃH B"D@ØF4<»30.4< ¦D.@:.b:"J@H "Û("F2X<J.ÃH ñF"bJTH ßB@$V88@:.F2"4 *¥ •FN"8äH ßBÎ J@Ø :0JD@B@8\J@L. 6"Jz ¦>"\D. minime consecrari Quoniam psallentes repromittimus Deo: In iustificationibus tuis meditabor 35 non obliviscar sermones tuos32omnes quidem christianos hoc servare saluber- rimum est.J@< *¥ J@×H J¬< Ê.4. 6"Â º:. ita moneatur et imbuatur.\@L •B@FJ`8@L $\$8@<. «z!N48VD(LD@H (D Ò JD`B@H. .P@:X<@LH •>\"<. BV<J"H :¥< PD4FJ4"<@×H J"ØJ" NL8VJJ. et nos anathematizamus: quos vero depositioni.4*Z B. Et quidem quos anathe- mati transmittunt.Û"((X84@<. ~?J4 *.4 •<"(4<fF6. ut ex hoc etiam omnis clericus qui sub eo fuerit.<q @áH *¥ Jè •N@D4F:è.ÃH 6"2"4D@Ø:.èq «z+< J@ÃH *46"4f:"F\ 15 F@L :.J± :L.LJ46äH J@bH J.@:. ~?2. .F2"4 J@×H 6"<`<"H NL8VJJ.$06ãH . 6"Â º:. contenti praesentibus30.4D@J@<.ÃF2"4 z+B.

składamy z urzędu tych. II. szczególnie zaś dla tych. ustano- wili to. czy okazuje zapał do dogłębnego. 5. którzy zostali przyodziani w godność kapłańską. 2 Kor 12. aby mógł z niego napominać i nauczać duchownych. Mający być wyświęcony na biskupa powienien obiecać. a nie pobieżne- go przestudiowania świętych kanonów. tych zaś. co ma służyć dla naszego pożytku. odrzuconych i my odrzucamy. bowiem dla wszystkich chrześcijan zbawien- ne jest przestrzeganie Bożych praw. słów Twoich nie zapomnę”32. swoich podwładnych. kto chce zostać biskupem. 2-4. że będzie nieza- wodnie przestrzegał kanonów. co macie”30– oto jest dosłowne upomnienie Pawła apostoła Bożego. świętej Ewangelii. których nie godzi się człowiekowi wypowiadać31. Metropolita powinien dokładnie prze- egzaminować kandydata. Przeto rozporządzamy. oraz. 16. inaczej nie będzie wyświęcony Śpiewając psalm obiecujemy Bogu: „Będę się radował z Twych ustaw. by każdy. oświeceni przez jednego i tego samego Ducha. Tych. Oni wszyscy. 31 Por. a także wszystkie zalecenia. 30 Hbr 13. 32 Ps 119(118). czy postępuje zgodnie z Bożymi przykazaniami i uczy tego powierzony sobie lud. który wstąpił do trzeciego nieba i usłyszał słowa. na których nałożono kary kanoniczne i my poddajemy takim samym karom. księgi listów bo- żego Apostoła i w ogóle całego Pisma świętego. których oni składają. Kanony: 1-2 345 kich soborów. którzy zostali wyłączeni przez anatemę i my wyłączamy. „Postępowanie wasze niech będzie wolne od chciwości na pieniądze. które pozostawili święci Ojco- wie. . znał cały psałterz. zadowalajcie się tym.

6"2ãH B"D Jä< (\T< B"JXDT< Jä< ¦< .Ã< J. Quod si disceptaverit. *4z "ÛJä< ¦(6D"J¬H ¦668F\"H (X<0J"4. ¦B4F6`B@L ´ BD.4< 6"J JÎ< 6"<`<" JÎ< 8X(@<J"q «+Ç J4H ¦B\F6@B@H 6@F:46@ÃH –DP@LF4 PD0FV:. ´ *4 :−6@H Ò*@Ø.4. tribus tamen omnimodis in idipsum convenientibus. ³(@L< º Jä< 2. in regula definitum est. :V84FJ" :¥< ßBÎ BV<JT< Jä< ¦< J± ¦B"DP\‘ 6"2\FJ"F2"4q . «?ÛF\" (D J−H 6"2z º:H Ê. J@Ø :¬ Ê. 6"2"4D. III.<\.\F2T 6"Â •N@D4. ´ *4 6"J.Ã –DP@<J"H R0N\. id est vera scripturarum divinarum disciplina. Ait enim prophetice Deus: Tu scientiam repulisti. ne sacerdotio fungaris mihi34.\F2Tq 5 §N0 (D BD@N0J46äH Ò 2.`Hq «E× ¦B\(<TF4< •BfFT. 6•(ã •BfF@:"\ F. FL:RZNT< (4<@:X<T< 6"Â Jä< •B`<JT< 6"Â FL<J42. irrita maneat secundum regulam quae dicit: „Si quis episcopus saecularibus potesta- tibus usus. quae dicit: „Episcopum convenit maxime qu- idem ab omnibus.@B"DV*@J" 8`(4"»33. episcopis ordinari.ÃH ¦BÂ JÎ "ÛJÎ FL<"(@:X<@LH. ecclesiam per ipsos obtineat. Quod non oporteat principes eligere episcopum 30 Omnis electio a principibus facta episcopi aut presbyteri aut diaconi. ). :¬ P.F2"4 ¦B\F6@B@< AF"< R−N@< (4<@:X<0< B"D •DP`<JT<.H "ÛJè BV<J. 40 per unamquamque provinciam metropolitano tribuatur antistiti”36.Ç0 JÎ J@4@ØJ@.NZ<"J@ )4@<bF4@H.<@H.@4 @àJT B@4. et aliis per literas consentientibus.H»35. aut propter itineris longitudi- nem. ~?J4 @Û *.. et ego repellam te.ÆH ¦B4F6@B¬< ßBÎ ¦B4F6`BT< R0N\.Æ *¥ *LFP.4< :@4»34. evangelium..4< JÎ< 6"Jz "ÛJÎ< 8"`<. ab episcopis eligatur.D"DP\"H ¦FJÂ J 2. „Sub- 25 stantia enim summi sacerdotii nostri sunt eloquia divinitus tradita”33.XF2TF"< @Ê 6@4<T<@Ø<J.4D@J@<.4<. Firmitas autem eorum quae geruntur. qui sunt in provincia.B.4D@J@<\"< B@4.F$LJXD@L 10 ´ *4"6`<@L.F2"4.46"\‘ 15 òD4FJ"4 ¦< Jè 6"<`<4 Jè 8X(@<J4q «z+B\F6@B@< BD@FZ6. quam divini Apostoli librum et omnem divinam scripturam atque secundum Dei mandata conversari et docere populum sibi commissum. –6LD@< :X<. deponatur: et segregentur omnes qui illi communicant”35.ÃF2"4q 20 JÎ *¥ 6ØD@H Jä< (4<@:X<T< *\*@F2"4 6"2z ©6VFJ0< ¦B"DP\"< Jè :0JD@B@8\J®»36. Si autem hoc diffi- cile fuerit aut propter instantem necessitatem.\T< (D"Nä< •8024<¬ ¦B4FJZ:0.\(@LF"< •<V(60<. 6"2ãH Ò :X("H •B. 346 SOBÓR NICEJSKI II (787) *4*VF6. . quemadmodum magnus perhibet Diony- sius.D"J. J¬< P. '. Oportet enim ut qui provehendus est in episcopum.b. tunc consecratio fiat. ¦>VB"<J@H JD. nullatenus consecretur.Ã (D JÎ< :X88@<J" BD@$4$V.:X<T< *4 (D"::VJT<. quemadmodum a sanctis patribus qui apud Nicaeam conve- 35 nerunt.. 6"Â *4*VF6. +Æ *¥ •:N4F$0J@\0 6"Â :¬ •F:.F2"4 . 6"Â J`J.D¥H .

34 Oz 4. kan. aby tak właśnie postępować i tak nauczać. ja ciebie odrzucę od mego kapłaństwa”34. powinno się zebrać w jednym miejscu przynajmniej trzech biskupów. albo gdyby zaszła pilna potrzeba. Kanony: 2-3 347 Albowiem – jak stwierdza wielki Dionizy – istotą naszej hierarchii są zasady przekazane przez Boga. powinni być wykluczeni”35. to znaczy prawdziwa znajomość świętych Pism33. co zarządzili w Nicei święci Ojcowie. którzy są w tej prowincji. aby kan- dydat na biskupa był obierany przez biskupów. Jeżeli by się ktoś temu sprzeciwił i nie zgadzał się chętnie. korzystając z poparcia władzy świeckiej. 6. albo stała na przeszkodzie długość drogi. 389). którzy byli jego wspólnikami. Jeśliby zaś napotykało to na trudności. otrzyma dzięki niej zwierzch- nictwo kościelne. Władcy świeccy nie mogą obierać biskupa Każda nominacja na biskupa. 35 Kanony apostolskie 30 (CSP 21). zaopatrzonych w pi- semne zezwolenia nieobecnych i udzielić mu sakry. ma być pozbawiony swego urzędu. 36 Sobór Nicejski I. nie będzie konsekrowany. aby biskup był wybierany przez wszystkich biskupów. a wszyscy. który mówi co następuje: „Jest rzeczą szczególnie ważną. . ponieważ Bóg powiedział przez usta proroka: „Ponieważ ty odrzuciłeś wiedzę. 33 DIONIZY AREOPAGITA. 4. zgodnie z tym. 4 (PG 3. III. Potwierdzenie prawne tego aktu przysługuje w każdej prowincji metropolicie”36. Hierarchia kościelna I. w kanonie. Trzeba natomiast. kapłana czy diakona dokonana przez wład- cę świeckiego jest nieważna. który mówi: „Jeżeli jakiś biskup. zgodnie z kanonem.

aut monachis qui sub ipso sunt.T< 15 J4< Jä< ßBz "ÛJÎ< 680D46ä<. +Ç J4H @Þ< *4z •B"\J0F4< PDLF\@L ´ ©JXD@L J4<ÎH . ´ F. @àJTH ¦B"DD0F4VF20 . •<"\F20J@H Ð<JTH ¦FJ\. ita fiducialiter perhi- 25 buit dicens: Argentum.<. convertatur dolor eius in caput eius 43.<@b<JT<»37:"6VD4@< º(@b:. :88@< *¥ 6" B"<J Ê.ßD.L2X<J. sed parentes filiis42.4 (D 6" 20 AXJD@H..<@< BD@NVF.@Ø 6" Jä< •B@FJ@846ä< *4"JV>.4<. ´ 680D46@×H ´ :@<"P@bHq N0F (D Ò •B`FJ@8@Hq «}!*46@4 $"F48. ñH B"D"$VJ0H ¦<J@8−H 2.ÃH J@ÃH JX6<@4H»42.4H ¦< :"DJ\"4H»40. @Ê@<.F\T< BD. )4Î 6" º:. •B"4J. •88z @Ê (@<. 6" J± J"ÛJ@B"2.@Ø 8. JÎ ¦< ß:Ã< IV. sed spontanee.Ç*@LH.F2"4 J@×H ¦B4F6`B@LH BVF0H *@F@80R\"H {? 6−DL> J−H •802.D*äH39¦B4<@.ÃH :"20J. º 6@DLN"\" Jä< •B@FJ`8T< •6D`J0Hq «A@4:"\<. ÒD\.@Ø @Û 680D@<@:ZF@LF4»41q 6"\q «?Û6 ÏN. secundum Deum.ÇJ.4J@LD(\"H 6" •N@D\.N"8¬< "ÛJ@Ø»43.Ã@H •B`FJ@8@H. aut aurum.F2"4 ¦< "ÛJè JH J@Ø 2. Quisquis ergo propter exactionem auri vel alterius cuiuslibet speciei aut propter proprium vitium inventus fuerit coercens a ministerio. Quod abstinendum sit episcopis ab omni dati acceptione Praedicator ecclesiae Paulus divinus apostolus ac si canonem ponens Ephe- siorum presbyteris.J. Ait enim Apostolus: Iniqui regnum Dei non possidebunt 41: Et. beatius existi- mans dare38. .ÆBf<q «z!D(LD\@L ´ PDLF\@L ´ 5 Ê:"J4F:@Ø @Û*. *4V J4<" Æ*\"< ¦:BV2. 348 SOBÓR NICEJSKI II (787) ).ÂH J@ÃH z+N. ut in transgressorem mandati Dei et mandatorum aposto- licorum.É*@H J@×H ßBz "ÛJÎ< 10 J. 6" «¦B4FJDXR.à •<J48":$V<. ÓJ4 @àJT 6@B4ä<J"H *.4>" ß:Ã<.\D(T< J−H 8. aut venerabile templum claudens.\8.ÆH J¬< 6.\"H A"Ø8@H Ò 2.T<q B"D"((X88. nullatenus episcopum turpis lucri39gratia excogitare ad excusandas excusationes in peccatis 40.ØF4 20F"LD\.\0 •B. «BD@N"F4.D J@Ø •BXP. ad insensata suam transmittens insaniam.2. .Ã< PDLF\@< ´ •D(bD4@< ´ ªJ.D@< .ÆH •<"\F20J" J¬< ©"LJ@Ø :"<\"< ¦B4BX:BT<.4J@LD(\"H. A. Propter quod et nos edocti ab eo definimus.<@H JÎ *4*`<"438.J"4. :0*`8TH "ÆFPD@6.BJÎ< <"Î< 68.8@Ø<J"H ¦B4F6`B@LH.\"< 2. non debent filii parentibus thesaurizare.\T<.D"J46è B80Df:"J4. :¬ (\<.\‘ ßB@6. non .@:. 6"<`<" J42.2b:0F"q BV<J" ßBX*.\F.4"< . vel sequestrans 35 aliquem clericorum qui sub se degunt. simili poenae eo subiecto.H B"Dz "ÛJ@Ø.ÃF2"4 ¦B\F6@B@<. aut vestem nullius concupivi: omnia osten- di vobis. et expetere 30 aurum vel argentum aut aliam speciem ab episcopis. quoniam sic laborantes oportet suscipere infirmos37. Praecipit enim et Petrus principalis apostolorum summitas: Pascite 40 qui in vobis est gregem Dei non coacte. insen- satus veraciter est.4 Ò B`<@H "ÛJ@Ø . imo vero et omni sacratae multitudini. vel clericis.F2"4 Jä< •F2.F$LJXD@4H.4 J JX6<" J@ÃH (@<.<ÎH ¦B.`:. ne in eo Dei ministeria celebrentur. ac per hoc.

Albowiem po- wiedział Apostoł: „Niesprawiedliwi nie posiądą królestwa Bożego”41. Przeto również i my. we wszystkim pokazałem wam. Kanon: 4 349 IV. . 39 Por. ponieważ przekroczył przy- 37 Dz 20. że więcej szczęścia jest w dawaniu38. lub przez inną jeszcze osobistą namiętność odsunął od peł- nionej posługi któregoś ze swych duchownych. boży Apostoł Paweł. 35. w rzeczywistości zaś dla całego zgromadzenia kapłańskiego. 11. duchownych ani mnichów którzy mu podlegają. 40 Ps 141(140). pokazuje. Biskupi powinni powstrzymywać się od przyjmowania darów Głosiciel prawdy. 38 Por. lecz rodzice dzieciom”42. 17 (LXX). ustanawiając kanon dla prezbite- rów Efezu. Gdyby się zdarzyło. posuwając się w swym sza- leństwie do czynów niedorzecznych. Dz 20. 42 2 Kor 12. że jakiś biskup z powodu chciwości złota albo innej podobnej rzeczy. 2. z naj- większą dobitnością oświadczył: „Nie pożądałem srebra ani złota. że biskup abso- lutnie nie powinien myśleć o szukaniu brudnego zysku39i szukać usprawie- dliwień w grzechu40. 1 P 5. uważał bowiem. Tt 1. aby ten nie mógł w niej sprawować służby Bożej – taki biskup. przeto jego powinna spotkać taka sama kara. 43 Ps 7. 33. pouczeni przez niego. że naprawdę sam jest po- zbawiony rozumu. 41 1 Kor 6. nie może żądać złota albo srebra czy innych dóbr od biskupów. złożył go z zajmowanego stanowiska albo zamknął przed nim czcigodną świątynię. 14. 4. zarządzamy. ani szaty niczyjej. a „zło rzu- cone na innego niech spadnie na jego głowę”43. oraz: „Nie dzieci rodzicom winny gromadzić majętności. że tak pracując trzeba wspierać słabych”37. 9.

D*äH.`H46.Æ :ZBT J"B.H J@×H 680D46@×H *4 JÎ J.TH PDLF\@L 25 turpis lucri gratia.H •*4`D2TJ@4 :X<TF4q JÎ *¥ J@bJ@L P. sed prompte.4q «¦((×H (D 6bD4@H J@ÃH FL<J.4<J"4 10 {!:"DJ\" BDÎH 2V<"J`< ¦FJ4<45. eo quod ordinati sunt in ecclesia sine datis.@<J"H.JD4::X<0H 6"D*\"H J¬< –N.\‘ ¦B. 6" BD@J4:f:. et cum apparuerit princeps pastorum. quando quidam peccantes incorrecti persistunt. Iuxta enim est Dominus his qui tribulato sunt corde47. J± •88@JD4@bF® •BÎ J@Ø 2. 6" ¦6 J@bJ@L •<"4*.4*4FJ46@ÃH 8`(@4H J@×H *4z •D. nullatenus regularibus eius preceptis intendunt. •88z ©6@LF\TH 6"J 2.F2"4 J± •2XF:å *`F.D46"8bBJå FJ`:"J4 Ï<.è 6" :. inhonorant. 350 SOBÓR NICEJSKI II (787) B@\:<4@< J@Ø 2.<@H. . •88 JbB@4 (4<`:.JVP2"4 ¦< J± ¦6680F\‘. •88 BD@2b:TH. :¬ ñH 6"J"6LD4.J FL<J. Eos igitur qui gloriantur se per dationem auri ordinatos in ecclesia.4*\.b@<J.@Ø 6" BVF0H Ê. nisi humiliati a proprio resipuerint fortasse excessu.ÛF. et in hac maligna consuetudine quae alienat a Deo et omni sacerdotio.b:"J@H ¦68.JVP2"4 ¦< ¦6680F\‘ PTDÂH *@F\T< ¦B4J4:\å ßB`6. 5 +. ~?J4 @Ê Ï<. sperant.ÃF2.F2"4 Jè 2. sed forma facti gregis.8B\.DTFb<0H.DT2X<J@H J@Ø •DP4B@\:. ¦< 6" JD"P084ä<J.JD4::X<@4H J± 6"D*\‘» 47.ÃF2"4. si et arroganter elati insurgunt adversus pietatem et veritatem. et praeferentes mammona Dei obedientiae.\"H.@Ø ßB"6@−H. V.@<J.(X<J"H 6" 6"J"J"(X<J"H ¦6JÎH *`F. et non gloriari in illicito dato.>"<\FJ"<J"4 J−H . 6" 20 J"bJ® J± B@<0D” FL<02.@Ø :¬ •<"(6"FJäH.P`:. Hoc vero deterius est.H Jä< 68ZDT<. ÓJ"< J4<¥H :"DJV<@<J. :¬ "ÆFPD@6. @ÛP ¦<"$Db<.T< :¬ •<J.<@4 J@Ø B@4:<\@Lq 6" N"<.ÃD@<. neque et dominantes in clero. et 35 cum contrito corde remissionem huius peccati et indulgentiam petere. 6" Jä< 6"<@<46ä< "ÛJ@Ø *4"JV>.J−H $\@L ßBÎ J@Ø (\@L B<.4<T2X<J.<@4q ¦< J@bJ@4H @Û6 §FJ4 6bD4@H Ò 2. .H J@Ø Æ*\@L 15 FNV8:"J@H •<"<ZRTF4q PD¬ (D :88@< "ÛJ@×H BD@FXDP. percipietis immarcescibilem glo- riae coronam44. In his non est dominus Deus46. Quod qui exprobrant clericis.H 6"J. 6@:4.à BD@FfBå 6" •B. et ex hoc impudenti facie et non operto ore exprobrabilibus verbis eos qui ob virtutem 40 vitae a sancto Spiritu electi et constituti sine datione auri sunt.\"H 6" J−H •802. epitimio subiacent 30 Peccatum ad mortem est45.$. I@×H ¦(6"LPT:X<@LH @Þ< *4 *`F.`<. Oportet enim eos magis accedere ad Deum.<@4 JÎ< :":T<< J−H J@Ø 2.F4< J@bJ@L J@Ø :"DJZ:"J@H 6" J¬< FL(PfD0F4< "ÆJ.TH PDLF\@L J. JÎ< •:"DV<J4<@< J−H *`>0H FJXN"<@<»44.

ale z oddaniem. Wszyscy ci. a co więcej. szczyt doskonało- ści apostolskiej. zwłaszcza wów- czas. Jeszcze zaś gorszy grzech jest wówczas. który oddala od Boga i wyklucza z kapłaństwa. 45 Por. nakazuje: „Paście stado Boże. nie stosują się do zaleceń zawar- tych w kanonach. by oni bardziej zbliżyli się do Boga i ze skruszonym sercem błagali o odpuszczenie swoich grzechów i o okazanie im pobłażli- wości. V. Kanony: 4-5 351 kazania Boże i polecenia Apostołów. którzy otrzymali stanowisko w Kościele bez dawania pieniędzy. 2-4. otrzymacie niewiędnący wieniec chwały”44. a nie chełpili się z dawania zakazanych darów: „Pan jest blisko skru- szonych w sercu”47. podlegają karze kanonicznej Istnieje grzech. 3. 46 Por. którzy ciemiężą gminy. nadal nie odzyskują rozu- mu. i nie jak ci. gdy już okryci hańbą przez własny upadek. które jest przy was. który sprowadza śmierć45– kiedy grzesznicy trwają w nim bez woli poprawy. gdy grzesznicy w swojej arogancji powstają przeciwko pobożności i prawdzie i gdy. . nie ze względu na niegodziwe zyski. Kiedy zaś objawi się Najwyższy Pasterz. 47 Ps 34(33). Szydzący z duchownych. jak Bóg chce. strzegąc go nie pod przymusem. co się chlubią z otrzymania stanowiska w hierarchii kościel- nej dzięki swoim pieniądzom i pokładają nadzieję w tym haniebnym zwy- czaju. Sam bowiem Piotr. 16-17. Tymczasem trzeba. bezwstyd- nie i otwarcie. 19. ale jako żywe przykłady dla stada. ale z własnej woli. wyżej ceniąc mamonę od posłuszeństwa Bogu. W takich ludziach nie ma Pana Boga46. z obelżywymi słowami na ustach okazują lekceważenie tym 44 1 P 5. 1 J 5. Lb 16.

´ BF.<.4D@J@<ZF@4 ¦BÂ PDZ:"F4< ¦B\F6@B@< ´ PTD.F4J. 64<*L<.Æ *¥ 8"^6ÎH ´ :@<"P`H.4"< 50 @Æ6.bT< N"<. ´ BD.<. *4z ¦B4J4:\@L *4@D2@ØF2"4. excommunicetur”51.LXJT . JÎ< 8X(@<J"q «+Ç J4H ¦B\F6@B@H ¦BÂ PDZ:"F4 P.B\F6@B@< 49. BDäJ" :¥< J@ØJ@ B@4@Ø<J"H JÎ< §FP"J@< $"2:Î< 8":$V<.4< J@Ø @Æ6. +Æ *X J4H ¦BÂ P.ÆH BDF4< 6"J"(V(@4 J¬< –BD"J@< PVD4<. JÎ< 8X(@<J"q «+Ç J4H ¦B\F6@B@H *4 5 PD0:VJT< J−H •>\"H J"bJ0H ¦(6D"J¬H (X<0J"4.D ¦BÂ PDZ:"F4< §JLP. ordinaveritque per pecunias episcopum. *4z "ÆFPD@6XD*.\@L 20 ¦6B4BJXJT $"2:@Ø.\@L JV(:"J@Hq .\0 B@J¥ J@ØJ@ B. si convictus fuerit.@<J"H.:\J@4H 8Z::"F4.\H.4DZF"H ¦8. ñH E\:T< Ò :V(@H ßBz ¦:@Ø AXJD@L»48.bJ. sed sit alienus a dignitate et solicitudine quam per pecunias consecutus est. proprii gradus periculum subeat: et qui consecratus est. (4<XF2T 6"J JÎ< •B@FJ@846Î< 6"<`<".4D@J@<\"< 10 B@4ZF@4J@. aut quemdam eorum qui in clero connumeran- tur: aut praeposuerit per pecunias oeconomum vel defensorem. 6"Â P.\F2T P. @âB. et sub precio redegerit gratiam quae non potest vendi. et excidatur omnimodis etiam a communione.4D@J@<ZF"H.ÆH JÎ< Ç*4@< $"2:`<q 6"Â Ò P. quemadmo- dum Simon magus a me Petro”48. proprio gradu decidat: si vero 40 laicus vel monachus. 6"Â . +Æ *X J4H 6"Â :.8. deponatur et ipse et qui eum consecravit.\0 J@ÃH @àJTH "ÆFPD@ÃH 6"Â •2. per epitimium corrigantur. ¦6 J@Ø @Æ6. ñF"bJTH 6"Â 6"J JÎ< *.F$LJXD@LH ´ *4"6`<@LH ³ J4<" Jä< ¦< Jè 68ZDå 6"J"D42:@L:X<T<. Si vero quis claruerit super consecratione hoc aliquando faciens. . aut prorsus quemquam qui sub regulam est.\F2T 6"Â "ÛJÎH 6"Â Ò P. 6"Â ¦66@BJXF2T B"<JVB"F4 6"Â J−H 6@4<T<\"H. turpis lucri gratia50: qui 35 hoc conatus fuerit agere.F$bJ.<@H :0*¥< ¦6 J−H 6"Jz ¦:B@D\"< éN. .B@406fH.Æ :¥< 680D46ÎH . •88z §FJT •88`JD4@H J−H •>\"H ´ J@Ø ND@<J\F:"J@H. nihil proficiat ex consecratione vel promotione quae per negotiationem effecta est. vel presbyter aut diaconus. 6"Â @âJ@H.(P2. 352 SOBÓR NICEJSKI II (787) •J4:V.Æ *z ¦B4:X<@4.Ç0. si quidem clericus fuerit.4D@J@<\"H ´ BD@$@8−H.D@H ´ *4V6@<@H.4D@J@<@b:. Si vero quis mediator apparuerit in huiusmodi turpi- bus et illicitis datis. ´ BD@$V88@4J@ ¦BÂ PDZ:"F4< @Æ6@<`:@< ´ §6*46@< ´ B"D":@<VD4@< ´ Ó8TH J4< J@Ø 6"<`<@H. sive presbyteros aut diaconos. 6"2"4D.XF2T»51.\"<. efficiatur 25 secundum apostolicam regulam quae dicit: „Si quis episcopus per pecuniam dignitatem hanc obtinuerit. primo quidem novissimum gradum accipere sui ordinis definimus: quod si permanserint. quae ait: „Si quis episcopus 30 per pecunias consecrationem fecerit.4D@J@<\‘ N"<. vel chorepiscopum49. sive mansio- narium. .D@< 6"<`<" Jä< ¦< 5"8P0*`<4 ÒF\T< B"JXDT< º:ä<. Similiter et iuxta secundam regulam sancto- rum patrum qui apud Chalcedonem convenerunt. Ò J@ØJ@ 15 ¦B4P. •N@D4.

prezbiter albo diakon otrzymał swoją godność za pie- niądze. Zob. Dz 8. Jeśliby się okazało. Kto był pośrednikiem w tym haniebnym i zakazanym handlu. 11. zostanie wyłączony ze wspólnoty”51. Tt 1. 49 Biskup «wiejski». traci swoje stanowisko. jeśli za pieniądze konsekruje biskupa lub chorepiskopa49lub prezbitera. to jeśli jest duchownym. kan. kto podlega prawu kościelnemu. adwokata. 2 przypis 74. kan. Sobór Chalcedoński. naraża się – gdy tylko zostanie to udowodnione – na utratę swego stanowiska. że powinni po pierwsze zostać zdegradowani do najniższego święcenia. który go konse- krował. 2 (w tekście greckim występują małe różnice). 2. 8 przypis 14. że jakiś duchowny niegdyś tak postąpił. Kanon 5 353 duchownym. 51 Sobór Chalcedoński. Te same postanowienia zawarte są w drugim kanonie naszych Ojców zgromadzonych w Chalcedonie: „Jeżeli biskup dokonuje święceń za pienią- dze i czyni przedmiotem handlu łaskę. Piotra”48. tak jak Szymon Mag został wyłączony przeze mnie. zmuszą ich do poprawy kary kanoniczne. 1 P 5. . to nie będzie miał żadnej korzyści z zakupionych świę- ceń czy promocji. por. powyżej Sobór Nicejski I. 48 Kanony apostolskie 29 (CSP 21). jak również ten. kuratora czy kogokolwiek. jeśli zaś jest osobą świecką lub mnichem. są też całkowicie wyłączeni ze wspólnoty. postanawiamy. Co do wyświęco- nego w ten sposób. a jeśli będą stawiali opór. diakona czy jakąkolwiek inną osobę zaliczaną w poczet duchowieństwa. której nie można sprzedawać. kan. podpada pod kary przewidziane w kanonie apostolskim. których wybrano bez pieniędzy. dzięki ich nienagannemu życiu i działaniu Ducha Świętego. 18-23. 50 Por. aby otrzymać święcenia. albo jeśli z chę- ci brudnego zysku50mianuje za zapłatą administratora. powinien zostać złożony z urzędu. który mówi: „Jeżeli biskup. ponieważ ma być pozbawiony zdobytej za pieniądze god- ności czy stanowiska.

. Ò 8X(T<q «)ÂH J@Ø §J@LH 6"2z ©6VFJ0< ¦B"DP\"< PD¬ (\<. Dum autem synodus agitur super canonicis et evangelicis negotiis. «z+< (D Jè NL8VJJ. sive iumen- tum.Û8`(@L BD@NVF.Û"((. et depravata corrigi”53. com- munione privetur.ÃH •<"<. et via vitae argutio et disci- plina est55.TH ¦B4F6`BT< JH 6"<@<46H .8ZF@4 J@ØJ@ (\<. omni excusatione remota. „mo- dis omnibus semel in anno fieri. «¦> B"<J@H JD`B@L 6" BD@NVF. definierunt sextae synodi sancti patres.F2"4 6" J ¦FN"8:X<" *4@D2@ØF2"4»53.4< BDÎH Ò*@4B@D\"< 5 J@×H FL<"2D@4.8XJ® 6" ND@<J\*4 15 (\<. I−H *¥ FL<`*@L (4<@:X<0H B.D@< .4< *¥ –*.F2"4 JH 2. VI.4H»52.H.Ç J4H . òD4F"< @Ê J−H ª6J0H FL<`*@L ÓF4@4 B"JXD.TH B"> J@Ø ¦<4"LJ@Ø (\<.846ä< BD"(:VJT<. 6" Ò*ÎH . <`:@H *¥ NäH.4*Z B. sive aliam speciem expetendi.XF2Tq .JD"B8VF4@<. «ÓJ4 6" 8bP<@H ¦<J@8Z.\"H 6" .D 6"<f< ¦FJ4<. ´ 6J−<@H ´ 20 ªJ.ÃF4< ¦B4F6`B@4H ¦< :. *. canonicis poenis subiaceat. Porro non habe- at metropolitanus licentiam ex his quae defert episcopus secum.\"»55q 6" «º ¦<J@8¬ 6LD\@L J08"L(¬H NTJ\. solvat 40 quadruplum. Si quis vero metropolitanorum hoc neglexerit agere. 354 SOBÓR NICEJSKI II (787) H.F2"4 J@B46¬< Fb<@*@< 6"J PD`<@< z+B.4 J.TH. 9¬ §P. Quod si hoc egisse convictus fuerit.F2"4 *4 FL<"2D@\F. I@ØJ@< @Þ< JÎ< 6"<`<" 6" º:. ¦6JÎH •<V(60H 10 6" $\"H 6"\ J4<@H .Æ *X J4H ¦6 Jä< :0JD@B@84Jä< •:. ¦> ô< ¦B4NXD.É*@H •B"4J.J"4 Ò ¦B\F6@B@H :.Æ *¥ J@ØJ@ ¦8. quae dicit: „Bis in anno per singulas provin- cias oportet fieri per conventum episcoporum regulares inquisitiones”52: prop- ter fatigationem et ut opportune habeantur ad iter agendum hi qui congregandi sunt.\F2T.F2"4.4"< JÎ< :0JD@B@8\J0<. quidem regula est.(P2±.T@B@4@×H ¦<J@8H J@Ø 2. Hunc ergo canonem et 30 nos renovamus: et si quisquam princeps inventus fuerit hoc prohibere.Jz "ÛJ@Ø. oportet congregatos episcopos in meditatione et solicitudine fieri custodiendorum divi- 35 norum et vivificorum Domini mandatorum: in custodiendis enim illis retributio multa54. quia et lucerna mandatum: lex autem lux.(P@H 6" B"4*.F2"4 "ÛJH •<J"B`*@F4H B@88¬»54. •N@D4. Ut efficiatur localis synodus per annum 25 Quoniam.2± –DPT< J@ØJ@ 6T8bT<.D 6"<@<46ä< 6" . •B@J\F. absque necessitate vel vi seu aliqua rationabili occasione.T−H §8.@LF" ÏN2"8:@bH»56. et mandatum Domini lucidum illuminans oculos56.@Ø:.à J@ÃH FL<"2D@4F2.@:X<@LH.ßD.D J@Ø (\<.0JZF. *4 @Þ< J¬< FL<JD4$¬< 6" JÎ ¦<*.<q 6" .äH §P. A.@Ø.Ã<q . J@ÃH 6"<@<46@ÃH ¦B4J4:\@4H ßB@6.

nagana”55. aby takie zgromadzenie „bez względu na okoliczności i wymówki odbywało się raz w roku i aby naprawiało powstałe nadużycia”53. będzie ukarany kanonicznie. iż nie stoi na przeszkodzie konieczność albo siła i nie ma uzasadnionego usprawiedliwienia. 55 Prz 6. który by przeszkadzał w jego wykonaniu. Święci Ojcowie szóstego so- boru zarządzili. aby biskupi zbierali się dwa razy do roku dla rozstrzygnięcia bieżących spraw”52. 9. zebrani tam biskupi powinni z wielką troską i starannością czu- wać. „bo lampą jest nakaz. 52 Sobór Nicejski I. 12. Metropolita nie ma prawa niczego żądać od biskupów. drogą do życia – upomnienie. 56 Ps 18. celem wyeliminowania zbędnych niewygód związanych z od- byciem podróży i aby mieli do niej łatwiejszą sposobność biskupi. 54 Ps 18. ani niczego innego. kan. mimo. którzy muszą się razem spotkać. a światłem Prawo. czterokrotnie większą od sumy. Ten właśnie kanon my na nowo ustanawiamy. której zażądał. 19. Sobór Chalcedoński. każdego władcę świeckiego. 53 Synod Quinisexta (692). Jeżeli to zrobi. 8 (CCO 135-136). Synod lokalny ma się odbywać co roku Istnieje kanon. należy wyłączyć ze społeczności wiernych. . ani zwierzę- cia jucznego. „przykazanie Pana jaśnieje i oświeca oczy”56. 23 LXX. 5. Kanony apostolskie 37 (CSP 26). który mówi: „Trzeba. Gdy odbywa się synod i rozważane są zagadnienia dotyczące kanonów i Ewangelii. zostanie ukarany grzywną. Kanon 6 355 VI. Jeżeli zaś jakiś metropolita będzie zaniedbywał realizowanie tego rozporządzenia. kan. by zawsze były wypełniane Boże przykazania dające życie: „W ich przestrzeganiu zysk jest wielki”54. kan.

356 SOBÓR NICEJSKI II (787)

-. ~?J4 J@×H ¦(6"4<4F2X<J"H <"@×H ¦6JÎH 6"J"2XF,TH (\T< 8,4RV<T<
*X@< •<"B80DT2−<"457
}+N0 A"Ø8@H Ò 2,Ã@H •B`FJ@8@Hq «I4<ä< •<2DfBT< "Ê :"DJ\"4
BD`*08@\ ,ÆF4, J4FÂ *¥ 6"Â ¦B"6@8@L2@ØF4<»58. {!:"DJ4ä< @Þ<
5
BD@6"J"8":$"<`<JT<, 6"Â ªJ,D"4 :"DJ\"4 B"DXB@<J"4 J"bJ"4H. I± @Þ<
•F,$,Ã "ÊDXF,4 Jä< PD4FJ4"<@6"J0(`DT< 6"Â –88" •F,$Z:"J"
FL<06@8@b20F"<q òFB,D (D J¬< Jä< F,BJä< ,Æ6`<T< ÐR4< •N,\8@<J@
¦6 J−H ¦6680F\"H, 6"Â ªJ,DV J4<" §20 B"D"8,8@\B"F4<, Ÿ PD¬ •<"<,T2−<"4,
6"Â 6"J J¬< §((D"N@< 6"Â –(D"N@< 2,F:@2,F\"< @àJT 6D"J,Ã<. ~?F@4
10
@Þ< F,BJ@Â <"@Â 6"24,Df20F"< ¦6JÎH (\T< 8,4RV<T< :"DJbDT<, ÒD\.@:,<
¦< "ÛJ@ÃH 6"JV2,F4< (,<XF2"4 8,4RV<T<, :,J 6"Â J−H FL<Z2@LH ,ÛP−H.
5"Â ,Æ •BÎ J@Ø B"D`<J@H J4H ,ßD,2± ¦B\F6@B@H PTDÂH 8,4RV<T< 6"24,Dä<
<"`<, 6"2"4D,\F2T, ñH B"D"$,$06ãH JH ¦6680F4"FJ46H B"D"*`F,4H.

15 /. ~?J4 J@×H {+$D"\@LH @Û PD¬ *XP,F2"4, ,Æ :ZBT ¦> ,Æ846D4<@ØH 6"D*\"H
¦B4FJDXR@LF4
z+B,4*¬ B8"<f:,<@4 @Ê ¦6 J−H Jä< {+$D"\T< 2D0F6,\"H, :L6J0D\.,4<
§*@>"< OD4FJÎ< JÎ< 2,Î<, BD@FB@4@b:,<@4 PD4FJ4"<\.,4<, "ÛJÎ< *¥
•D<@Ø<J"4 6Db$*0< 6"Â 8"2D"\TH F"$$"J\.@<J,H 6"Â ªJ,D" Æ@L*"^6
20
B@4@Ø<J,H, ÒD\.@:,< J@bJ@LH :ZJ, ,ÆH 6@4<T<\"<, :ZJ, ,ÆH ,ÛPZ<, :ZJ,

VII. Quod templa noviter sine reconditis sanctorum reliquiis dedicata oporteat
suppleri57
25
Ait Paulus divinus apostolus: Quorumdam peccata manifesta sunt, quorum-
dam autem et subsequuntur58. Peccatis ergo praevenientibus, et alia peccata his
accidunt. Impiam itaque christianos accusantium haeresim et aliae impietates
subsecutae sunt. Sicut enim venerabilium imaginum vultum abstulerunt ab
ecclesia, ita et alios quosdam mores deseruerunt, quos et oportet renovari, et
30
secundum scriptam et non scriptam legislationem denuo detineri. Quotquot
ergo venerabilia templa consecrata sunt absque sanctis reliquiis martyrum,
definimus in eis reliquiarum una cum solita oratione fieri positionem. Et si a
praesenti tempore inventus fuerit episcopus absque lipsanis consecrare tem-
plum, deponatur, ut ille qui ecclesiasticas traditiones transgreditur.
35
VIII. Quod Hebraeos non oporteat recipi, nisi forte ex sincero corde conversi
fuerint
Quoniam errantes hi qui ex Hebraeorum superstitione consistunt, subsan-
nare se Christum Deum, existimant, simulantes christianizare, ipsum autem
negant, clam et latenter sabbatizantes, et alia Iudaeorum more facientes: defini-
40
mus hos neque in communionem, neque in orationem, neque in ecclesiam

Kanony: 7-8 357

VII. Należy uzupełnić konsekrację kościołów, w których nie umieszczono
relikwii świętych57
Mówi Paweł, boży Apostoł: „Grzechy niektórych ludzi są wiadome
wszystkim, za niektórymi zaś idą w ślad”58. Wcześniejsze błędy pociągają
za sobą następne – tak i bezbożna herezja oszczerców chrześcijan pocią-
ga za sobą inne bezbożności. Przeto nie tylko pozdejmowano ze ścian
kościołów czcigodne obrazy, lecz zaprzestano też i innych praktyk, które
trzeba przywrócić i zatrzymać, zgodnie z tym co nakazuje prawo pisane
i niepisane. Polecamy więc, by we wszystkich świątyniach konsekrowa-
nych bez świętych relikwii męczenników, umieszczono je teraz z przepi-
sanymi modlitwami. Gdyby w przyszłości biskup konsekrował kościół bez
relikwii, należy go złożyć z urzędu jako winnego naruszenia tradycji ko-
ścielnej.
VIII. Nie należy przyjmować Żydów, jeśli się ze szczerego serca nie na-
wrócą
Niektórzy, wywodzący się z religii żydowskiej, nadal pozostają przy swoim
błędzie i myślą, że mogą szydzić z Chrystusa, naszego Boga, udają bowiem
tylko, że są chrześcijanami, a potajemnie sprzeciwiają Mu się – nadal ob-
chodzą skrycie szabat i wypełniają inne jeszcze praktyki judaizmu. Nakazu-

57
Por. synod w Kartaginie (419), kan. 83 (CSP 323).
58
1 Tm 5, 24.

358 SOBÓR NICEJSKI II (787)

,ÆH ¦6680F\"< *XP,F2"4, •88 N"<,DäH §FJTF"< 6"J J¬< ©"LJä<
2D0F6,\"< {+$D"Ã@4q :ZJ, J@×H B"Ã*"H "ÛJä< $"BJ\.,4<, :ZJ, *@Ø8@<
é<ZF"F2"4, ´ 6JF2"4. +Æ *¥ ¦> ,Æ846D4<@ØH B\FJ,TH 6"Â 6"D*\"H
¦B4FJDXR,4 J4H "ÛJä< 6"Â Ò:@8@(ZF,4 ¦> Ó80H 6"D*\"H, 2D4":$,bT<
5
J 6"Jz "ÛJä< §20 6"Â BDV(:"J", BDÎH JÎ 6"Â –88@LH ¦8,(P2−<"4 6"Â
*4@D2fF"F2"4, J@ØJ@< BD@F*XP,F2"4, 6"Â $"BJ\.,4< 6"Â J@×H B"Ã*"H
"ÛJ@Ø, 6"Â •FN"8\.,F2"4 •B@FJ−<"4 Jä< ©$D"^6ä< ¦B4J0*,L:VJT<q ,Æ
*¥ :¬ @àJTH §P@4,<, :0*":äH "ÛJ@×H BD@F*XP,F2"4.

10
1. A,DÂ J@Ø :¬ 6DbBJ,4< J4< J−H PD4FJ4"<@6"J0(@D46−H "ÊDXF,TH
$4$8\@<
AV<J" J :,4D"64f*0 •2bD:"J" 6"Â :"<4f*0 $"6P,b:"J", J
R,L*@FL((DV::"J" J 6"J Jä< F,BJä< ,Æ6`<T< (,<`:,<", *X@<
15
*@2−<"4 ¦< Jè ¦B4F6@B,\å 5T<FJ"<J4<@LB`8,TH, Ë<" •B@J,2äF4 :,J
Jä< 8@4Bä< "ÊD,J46ä< $4$8\T<. +Æ *X J4H ,ßD,2,\0 J"ØJ" 6DbBJT<, ,Æ
:¥< ¦B\F6@B@H ´ BD,F$bJ,D@H ´ *4V6@<@H ,Ç0, 6"2"4D,\F2T, ,Æ *¥ 8"^6ÎH
´ :@<"P`H, •N@D4.XF2T.

20

25

suscipi; sed manifeste sint secundum religionem suam Hebraei: neque pueros
eorum baptizari, neque servum emi vel acquiri. Si vero ex sincero corde ac
fide converterit se quis eorum, et confessus fuerit ex toto corde, divulgans
30
mores eorum et res, ut alii etiam arguantur et corrigantur; hunc suscipi et
baptizari, et pueros eius: quin et observari eos, recedant ab Hebraicis adinven-
tionibus, definimus: alias autem nullatenus admittendos.

IX. De non abscondendo libro quolibet haereseos christianos accusantium
35
Omnia puerilitia ludibria, insanasque debacchationes atque conscripta,
quae falso contra venerabiles imagines facta sunt, dari oportet in episcopio
Constantinopoleos, ut recondantur cum ceterorum haereticorum libris. Si
vero quis inventus fuerit haec occultare, siquidem episcopus aut presbyter,
vel diaconus fuerit, deponatur: si vero monachus aut laicus, anathematize-
40
tur.

Kanony: 8-9 359

jemy więc, że takich ludzi nie wolno dopuszczać ani do komunii, ani do mo-
dlitw, ani do kościoła. W rzeczywistości, mimo pozorów nawrócenia, są
Żydami i żyją według zasad religii żydowskiej. Nie wolno dopuścić, aby tacy
chrzcili swe dzieci i kupowali lub posiadali niewolników. Jeżeli jednak któryś
z nich nawróci się ze szczerą wiarą i uwierzy z całego serca, a także ujawni
żydowskie obyczaje i rytuały, aby i inni mogli zostać skłonieni do nawróce-
nia i się poprawić, tego należy przyjąć i ochrzcić, jak również jego dzieci.
Warunkiem jest, by było zapewnione, że odszedł od zwyczajów żydowskich.
Jeżeli nie da takiego zapewnienia, w żaden sposób nie może zostać przyjęty.
IX. Nie wolno ukrywać żadnej książki heretyków oskarżających chrześci-
jan o herezję
Wszystkie te dziecinne żarty, chore wytwory szaleństwa, pseudotrakta-
ty, wszelkie pisma przeciwne czci świętych obrazów należy złożyć w domu
biskupa Konstantynopola, aby były zamknięte z innymi pismami heretycki-
mi. Jeżeli znajdzie się ktoś, kto by je potajemnie przechowywał, zostanie
złożony z urzędu gdy jest biskupem, prezbiterem lub diakonem, a jeśli jest
świeckim lub mnichem, zostanie wyłączony.

360 SOBÓR NICEJSKI II (787)

3. ~?J4 @Û *,Ã 680D46Î< •B@84B,Ã< J¬< ©"LJ@Ø B"D@46\"< 6"Â ¦< ©JXD‘
•N46XF2"4 PTDÂH ,Æ*ZF,TH J@Ø ¦B4F6`B@L59
z+B,4*Z J4<,H Jä< 680D46ä<, B"D"8@(4.`:,<@4 J¬< 6"<@<46¬<
*4VJ">4<, •B@84B`<J,H J¬< ©"LJä< B"D@46\"< ,ÆH ©JXD"H B"D@46\"H
5
¦6JDXP@LF4, 6"J B8,ÃFJ@< *¥ ¦< J"bJ® J± 2,@NL8V6Jå 6"Â $"F48\*4
B`8,4, 6"Â ,ÆH –DP@<J"H BD@F,*D,b@LF4<, ¦< J@ÃH "ÛJä< ,Û6J0D\@4H
JH 8,4J@LD(\"H B@4@Ø<J,H, J@bJ@LH @Þ< PTDÂH J@Ø Æ*\@L ¦B4F6`B@L
6"Â J@Ø 5T<FJ"<J4<@LB`8,TH @Û6 §>,FJ4 *,P2−<"4 ¦< @Êå*ZB@J, @Ç6å
´ ¦6680F\‘q ,Æ *¥ J@ØJ@ B@4ZF,4, ¦B4:X<T< 6"2"4D,\F2T.
10
~?F@4 *¥ :,Jz ,Æ*ZF,TH Jä< BD@8,P2X<JT< Ê,DXT< J@bJ@ B@4@ØF4<,
@Û6 §>,FJ4< "ÛJ@ÃH 6@F:46H 6"Â $4TJ46H ND@<J\*"H •<"8":$V<,F2"4,
ñH 6,6T8bF2"4 J@ØJ@ B@4,Ã< B"D Jä< 2,\T< 6"<`<T<q ,Æ *X J4H NTD"2,\0
Jä< 8,(@:X<T< :,4.@JXDT< J¬< ND@<J\*" ¦BXPT<, ´ B"LFVF2T ´
6"2"4D,\F2T. 988@< :¥< @Þ<, ,Æ BDÎH *4*"F6"8\"< Jä< J, B"\*T<
15
6"Â Jä< @Æ6,Jä<, ¦B"<"(4<fF6T< "ÛJ@ÃH JH 2,\"H (D"NVHq ,ÆH J@ØJ@
(D 6"Â J¬< Ê,DTFb<0< ¦680DfF"J@.

3!. ~?J4 *,Ã @Æ6@<`:@LH ,É<"4 ¦< J@ÃH ¦B4F6@B,\@4H 6"Â J@ÃH :@<"FJ0D\@4H60
{KB`PD,@4 Ð<J,H BV<J"H J@×H 2,\@LH 6"<`<"H NL8VJJ,4<, 6"Â JÎ<
20
8X(@<J", @Æ6@<`:@LH ,É<"4 ¦< ©6VFJ® ¦6680F\‘, B"<JÂ JD`Bå

X. Quod non oporteat clericum relinquere parochiam suam et ad aliam transire
25
absque notitia episcopi59
Quoniam quidam clericorum parvipendentes canonicam constitutionem,
relinquunt parochiam propriam, et ad alias parochias convolant, et maxime in
hac Deo servanda regia urbe sese apud principes locant, in eorum oratoriis
missas facientes: hos absque proprio episcopo et Constantinopolitano antistite
30
non licet suscipere in qualibet domo vel ecclesia: quod si hoc fecerit, et ita
perseveraverit, deponatur.
Quotquot autem cum conscientia praedictorum hoc fecerint sacerdotum,
non licet eis mundanas et saeculares curas suscipere, praesertim cum hoc
agere prohibeantur a sacris canonibus. Quisquis autem apparuit eorum, qui
35
dicuntur maiores, curam tenere, aut desinat, aut deponatur: potius autem ma-
neat ad magisterium tam puerorum quam famulorum, relegens eis divinas scrip-
turas: ad hoc enim etiam sacerdotium consecutus est.
XI. Quod oporteat oeconomos esse in episcopiis ac monasteriis60
Cum simus debitores omnes sanctas litteras custodire, et eam quae dicit, in
40
unaquaque ecclesia oeconomos esse, modis omnibus inviolabilem conservare

Kanony: 10-11 361

X. Duchownemu nie wolno opuszczać swojej parafii i przenosić się do innej
bez wiedzy biskupa59
Niektórzy duchowni, lekceważąc przepis kanoniczny, opuszczają swoje
parafie, aby przejść do innych, a zwłaszcza przybywają tu do cesarskiej
stolicy, chronionej przez Boga, przystają do możnych protektorów i sprawu-
ją służbę Bożą w ich kaplicach. W przyszłości nie wolno ich przyjmować
ani do domów ani do kościołów bez zgody ich biskupa i biskupa Konstanty-
nopola. Tego, który uczyni to, należy złożyć z urzędu.

Tym, którzy tak postępują za wiedzą wspomnianych wyżej biskupów, nie
wolno przyjmować zajęć świeckich i światowych, zwłaszcza, że zabraniają
tego święte kanony. Ten, kto przyjął stanowisko zarządcy, winien z tego
zrezygnować albo zostanie zdeponowany. Powinien raczej uczyć dzieci i do-
mowników oraz czytać im Pismo święte, ponieważ do tego został wyświę-
cony.

XI. W domach biskupich i w klasztorach powinni być ekonomowie60
Skoro jesteśmy zobowiązani do zachowywania wszystkich świętych ka-
nonów, powinniśmy bez żadnych zmian zachować i ten, który mówi, że przy

59
Por. Sobór Nicejski I, kann. 15-16; Sobór Chalcedoński, kann. 5, 10, 23; synod
Quinisexta (692), kann. 17-18 (CCO 148-150); Kanony apostolskie 6, 15, 81, 83 (CSP
11, 15, 49-50); synod w Antiochii (341), kan. 3 (CSP 106-107); synod w Sardyce (342/
343), kann. 15, 16, 17 (CSP 182-184).
60
Por. Sobór Chalcedoński, kan. 26; Kanony apostolskie 38 (CSP 26-27); synod
w Ancyrze (314), kan. 15 (CSP 66); synod w Gangrze (ok. 340), kan. 7 (CSP 92); synod
w Antiochii (341), kann. 24, 25 (CSP 123-126); synod w Kartaginie (419), kann. 26, 33
(CSP 242, 248); TEOFIL ALEKSANDRYJSKI, kan. 10 (CPG 270); CYRYL ALEKSANDRYJSKI,
kan. 2 (CPG 279sq.).

362 SOBÓR NICEJSKI II (787)

•B"DVJDTJ@< *4"J0D,Ã< ÏN,\8@:,<. 5"Â ,Æ :¥< ª6"FJ@H :0JD@B@8\J0H
¦< J± ¦6680F\‘ "ÛJ@Ø 6"24FJ” @Æ6@<`:@<, 6"8äH —< §P@4q ,Æ *¥ :Z (,,
¦> "Û2,<J\"H Æ*\"H Jè 5T<FJ"<J4<@LB`8,TH ¦B4F6`Bå –*,4V ¦FJ4
BD@P,4D\.,F2"4 @Æ6@<`:@< ¦< J± "ÛJ@Ø ¦6680F\‘q ñF"bJTH 6"Â J@ÃH
5
:0JD@B@8\J"4H, ,Æ @Ê ßBz "ÛJ@×H ¦B\F6@B@4 @Û BD@"4D@Ø<J"4 @Æ6@<`:@LH
¦(6"J"FJ−F"4 ¦< J"ÃH ©"LJä< ¦6680F\"4H. IÎ "ÛJÎ *¥ NL8VJJ,F2"4
6"Â ¦BÂ Jä< :@<"FJ0D\T<.

3#. ~?J4 @Û *,Ã ¦6B@4,ÃF2"4 ¦B\F6@B@< ´ º(@b:,<@< ¦6 Jä< BD@"FJ,\T<
10 J−H ¦6680F\"H61
+Ç J4H ¦B\F6@B@H ,ßD,2,\0 ´ º(@b:,<@H, ¦6 Jä< "ÛJ@LD(4ä< J@Ø
¦B4F6@B,\@L ´ J@Ø :@<"FJ0D\@L ¦6B@4@b:,<@H ,ÆH •DP@<J46¬< P,ÃD", ´
©JXDå BD@FfBå ¦6*4*@bH, –6LD@< ,É<"4 J¬< §6*@F4<, 6"J JÎ< 6"<`<"
Jä< (\T< •B@FJ`8T<, JÎ< 8X(@<J"q «AV<JT< Jä< ¦6680F4"FJ46ä<
15
BD"(:VJT< Ò ¦B\F6@B@H ¦PXJT J¬< ND@<J\*", 6"Â *4@46ZJT "ÛJ ñH 2,@Ø
¦N@Dä<J@Hq :¬ ¦>,Ã<"4 *¥ "ÛJè FN,J,D\.,F2"\ J4 ¦> "ÛJä<, ´ FL((,<XF4<
Æ*\@4H J J@Ø 2,@Ø P"D\.,F2"4q ,Æ *¥ BX<0J,H ,É,<, ¦B4P@D0(,\JT ñH BX<0F4<,
•88 :¬ BD@NVF,4 J@bJT< J J−H ¦6680F\"H •B,:B@8,\JT»62. +Æ *¥
BD@N"F\.@4J@ .0:\"< ¦:B@4,Ã< 6"Â :0*¥< BDÎH Ð<0F4< JL(PV<,4< JÎ< •(D`<,
20
:0*z @àJTH J@ÃH 6"J J`B@< –DP@LF4< ¦6*4*`<"4 JÎ< J`B@<, •88 680D46@ÃH,
´ (,TD(@ÃH. +Æ *¥ B"<@LD(\‘ B@<0D” PDZF@4<J@ 6"Â ¦6 J@Ø (,TD(@Ø ´

debemus. Et si quidem unusquisque metropolitanus in sua ecclesia constituerit
oeconomum, bene utique: sin autem, ex auctoritate propria Constantinopoleos
25
episcopo licentia est praeponendi oeconomum in eius ecclesia: similiter et me-
tropolitanis, si episcopi qui sub ipsis sunt, non sategerint oeconomos statuere
in suis ecclesiis. Idipsum autem servandum est etiam in monasteriis.
XII. Quod non oporteat episcopum vel abbatem alienare quid de proastiis ec-
clesiae61
30
Quisquis episcopus inventus fuerit vel abbas de salariis episcopii sive mo-
nasterii transferre quidquam in principum manus, vel etiam alii personae con-
ferre, irritum sit quod datum esse constiterit, secundum canonem sanctorum
apostolorum qui dicit: „Omnium ecclesiasticarum rerum episcopus solicitudi-
nem habeat, et dispenset eas tamquam Deo contemplante; non liceat autem ei
35
fraudare quidquam ex illis, vel cognatis propriis donare quae Dei sunt. Quod si
pauperes fuerint, ut pauperibus largiatur: sed non sub eorum occasione quae
sunt ecclesiae defraudentur”62. Quod et excusationem si praetenderint, dam-
num facere, et nihil ad profectum agrum exsistere; nec sic principibus qui per
loca illa sunt, tribuatur ager vel locus, sed clericis vel agricultoribus. Quod si
40
calliditate usus fuerit, et a colono vel clerico emerit princeps agrum; etiam sic

Kanony: 11-12 363

każdym Kościele powinien być ekonom. Dobrze uczyni metropolita, jeżeli
ustanowi ekonoma w swoim Kościele, jeśliby zaś tej zasady nie zachował,
biskup Konstantynopola na mocy swojej władzy, może sam mu go wyzna-
czyć. Podobne prawo mają też metropolici w stosunku do podlegających im
biskupów, którzy nie zadbali sami o ustanowienie ekonomów w swoich Ko-
ściołach. Ta sama norma powinna obowiązywać również klasztory.

XII. Nie wolno biskupowi ani opatowi oddawać majątków ziemskich, które
należą do Kościoła61
Gdyby biskup albo opat oddał w ręce władzy świeckiej albo przekazał
innej osobie część dóbr biskupich lub klasztornych, taka darowizna jest
nieważna w myśl kanonu świętych Apostołów, który mówi: „Biskup powi-
nien troszczyć się o wszystkie dobra kościelne i tak nimi zarządzać, jak
gdyby patrzył na niego Bóg. Nie wolno mu przywłaszczać sobie niczego,
co należy do Kościoła ani oddawać swoim krewnym tego, co stanowi
własność Boga. Jeśliby jego krewni byli ubodzy, niech zaopatrzy ich jak
ubogich, lecz niech to nie będzie dla niego okazja do sprzeniewierzenia
majątku Kościoła”62.
Jeśliby podawano jako usprawiedliwienie, że dobra kościelne przynoszą
straty i nie dają żadnego dochodu, to nawet wówczas nie wolno ich przeka-

61
Zob. poprzedni przypis.
62
Kanony apostolskie 38 (CSP 26-27).

Æ :¥< J@Ø 6"J"8`(@L J@Ø Ê.\@L.<.H . reddere ea. 6"Â ¦B\F6@B@H ´ º(@b:.<@H J@Ø :@<"FJ0D\@L. si de sacrato catalogo fuerint. et ignis non exstinguitur 64: quia voci Domini adversantur. J@bJ@LH 6"2"4D. ÓJ4 J± J@Ø 6LD\@L NT<± ¦<"<J4@Ø<J"4. ñH *4"F6@DB\. •N@D\. 20 25 irrita sit venditio.(V80H 6"J"6D\F. . Ë<" 6"J JÎ •DP"Ã@< •B@6"J"FJ"2äF4<.<@:X<0< 6"J JH :"DJ\"H º:ä< FL:N@D< ¦< 10 J"ÃH ¦6680F\"4H 6"20DBV(0FV< J4<. 3'.Þ 6"Â 6"8äH §P. 30 XIII.ÆF4< @Ê J :@<"FJZD4" 6@4<@Ø<J. 364 SOBÓR NICEJSKI II (787) J@Ø 680D46@Ø é<ZF0J"4 –DPT< JÎ< •(D`<.ÆF4.D"J46@Ø . subreptae sunt a quibusdam viris quaedam venerabiles domus. . bene et optime: alioquin.. quae pro peccatis nostris in ecclesiis facta est. quae dicit: 40 Non faciatis domum Patris mei domum negotiationis 65. et facta sunt communia diversoria: si quidem 35 voluerint ii qui haec retinent. tamquam qui dispergit male quae non collegit. Ò :¥< ¦B\F6@B@H J@Ø ¦B4F6@B. episcopus quidem ab episcopio. J± 8.ÃH @É6@4 ßB` J4<T< •<*Dä<.F2"4. 6"Â •B@6"2\FJ"F2"4 ¦< Jè ¦B4F6@B.JVP2TF"< «ÓB@L Ò F6f80> @Û J. ubi vermis non moritur.Æ :¥< @Ê *4"6D"J@Ø<J. . 6"Â @àJTH –6LD@< .b:"J@H.(@bF®q «9¬ B@4. abbas autem a mo- nasterio.ÃF2"4 BD@FJVFF@:.ÃJ.Ã" J. qui monasteria communia faciunt habitacula63 Quoniam propter calamitatem. quam monasteria. et restituatur episcopio vel monasterio: et episcopus vel ab- bas hoc faciens abiiciatur. Ò *¥ º(@b:. tam videli- cet episcopia.@<J.Æ *¥ :Z (.H63 z+B. ¦6*4TP2ZJT. 6"Â :@<"FJZD4".\å ´ ¦< Jè :@<"FJ0D\å. JÎ< @É6@< J@Ø B"JD`H :@L @É6@< ¦:B@D\@L»65.Æ *¥ :@<"P@Â 15 ´ 8"^6@\. 6"Â ¦(X<@<J@ 6@4< 6"J"(f(4"q . 6"Â J.8.LJ” 6"Â JÎ BØD @Û F$X<<LJ"4» 64. ~?J4 :.Û"(.4*¬ *4 J¬< (.4q ..H J"ØJ" BD@"4D@Ø<J"4 •B@*4*`<"4.H 6"6äH 5 Ÿ @Û FL<Z("(@<. hos deponi praeci- pimus: si vero monachi vel laici.TH –>4@\ . ¦B4F6@B. . ñH Ð<J"H 6"J"6D\J@LH •BÎ J@Ø B"JDÎH 6"Â J@Ø LÊ@Ø 6"Â J@Ø (\@L B<.É<"4 J¬< BDF4<. Quod in magna damnatione sint hi. ut secundum antiquitatem instauren- tur. excommunicari: quos nimirum constat con- demnatos esse a Patre et Filio et Spiritu sancto: et deputentur.<@H J@ØJ@ B@4ä<.

XIII. ale duchownym albo wieśniakom. a przynależą do stanu duchownego. kan. 63 Por. 47. 49 (CCO 187). że niektóre święte domy zostały przejęte przez ludzi świeckich. Jeżeli aktualni użytkownicy zgodzą się zwrócić te obiekty dobrowolnie. aby mogły zostać przywrócone do ich pierwotnego przeznaczenia. ma być zdeponowany ze stanowi- ska. ponieważ przewrotnie trwoni to. przeto domy biskupie i klasztory stały się pomieszczeniami świec- kimi i własnością prywatną. kan. który mówi: „Z domu mego Ojca nie róbcie targowiska”65. złoży się ich z urzędu. Jeżeli to uczyni biskup albo opat. 65 J 2. . postąpią słusznie i uczciwie. Gdyby pan świec- ki podstępnie odkupił majątek dany duchownemu lub wieśniakowi. Sobór Chalcedoński. Wielkiego potępienia godni są ci. którzy z klasztorów czynią mieszka- nia świeckie63 Nieszczęścia trapiące – z powodu naszych grzechów – w ostatnich cza- sach Kościoły sprawiły. ponieważ sprzeciwiają się Panu. a gdy są osobami świeckimi lub mnichami. synod Quinisexta (692). 16. Zostali już bowiem osądzeni przez Ojca i Syna i Ducha Świętego i przeznaczeni tam „gdzie ro- bak ich nie umiera i ogień nie gaśnie”64. taka trans- akcja będzie nieważna. 64 Mk 9. a majątek zostanie przywrócony biskupstwu lub klasz- torowi. 24. Kanony: 12-13 365 zywać panom świeckim. będą wyłączeni ze wspólnoty. czego nie zbierał. Jeśli natomiast tak nie postąpią.

nondum ab episcopo manus impositione percepta super ambonem irregulariter in collecta legentes.Ã BD@P. Deo est prorsus acceptum. Simili modo secundum antiquam consuetudinem 35 chorepiscopos68praeceptione episcopi oportet promovere lectores.F$LJXD@L.4 ¦Bz –:$T<@H.\"H J@ØJ@ Ç*4@< 6"Â •88`JD4@< ¦6680F4"FJ46−H FL<02.F2"4 6"Â ¦BÂ :@<"Pä<.DTFb<®.4D@2. Audivimus enim ex ipsa dominica voce: Quia nemo 40 potest duobus dominis servire.Ã 680D46Î< ¦< *LFÂ< ¦6680F\"4H 6"J"JVJJ.D*.4H672.F2"4 •<"(<fFJ"H.F\"< –*.b.4D@2.B4F6`B@LH68 6"Jz ¦B4JD@B¬< J@Ø ¦B4F6`B@L *..*D\"< º(@L:X<@L.F\"H <0B4`2.4D\F.F\"< 8"$`<J"H. 10 z!<"(<fFJ@L *¥ P. aut enim unum odio habebit. ´ (D JÎ< ª<" :4FZF.FJ@<. .F\" B"D ¦B4F6`B@L BDÎH BD@. •6"<@<\FJTH J@ØJ@ B@4@Ø<J"H.< J¬< 6@LD< J@Ø 68ZD@L 8":$V<@<JVH J4<"H. BF4< •D\*08@<. praecipimus.4 6"Â XIV. si dumtaxat abbati manus impositio facta noscatur ab episcopo secundum morem praeficiendorum abbatum. amodo id minime fieri: idipsum 30 quoque conservandum est etiam inter monachos.\‘ JH J−H Ê. ~?J4 @Û *. Quod non oporteat sine manus impositione legere in collecta super am- bonem66 25 Quia ordo debet in sacratione custodiri.< (D ¦> "ÛJ−H J−H 6LD4"6−H NT<−H. et alterum diliget: .F\"H •<"(4<fF6. Et quoniam videmus sine manus impositione a parvula aetate tonsuram clerici quosdam accipientes. dum con- stet illum esse presbyterum.4 ¦BÂ – :$T<@H66 ~?J4 JV>4H ¦:B@84J. *−8@< Ð<J@H "ÛJ@Ø BD.F2"469 580D46ÎH •BÎ J@Ø B"D`<J@H :¬ 6"J"J"JJXF2T ¦< *LFÂ< ¦6680F\"4Hq ¦:B@D\"H (D 6"Â "ÆFPD@6. omnibus liquet: et cum diligentia conservare sacerdotii promotiones67.JX20 P.< 5 ¦6JÎH P. 5"Â ¦B. 20 ÓJ4 «@Û *b<"J"\ J4H *LF\ 6LD\@4H *@L8.4D@2.4D@2. XV.4*¬ ÒDä:.b.< •BÎ J@Ø B"D`<J@H J@ØJ@ :¬ (\<. Lectoris autem manus impositionem licentia est unicuique abbati in proprio monasterio solummodo faciendi.4V ¦FJ4< ¦< Æ*\å :@<"FJ0D\å 6"Â :`<å ©6VFJå º(@L:X<å B@4.è .Ã<. :ZBT *¥ B"Dz ¦B4F6`B@L P. 6"Â •6D4$. {SF"bJTH 6"Â 6"J JÎ •DP"Ã@< §2@H J@×H PTD. Quod non oporteat clericum duabus ecclesiis connumerari69 Clericus ab instanti tempore non connumeretur in duabus ecclesiis.4<.J"4 ¦< Ê.4D@2. Nego- tiationis enim est hoc et turpis commodi proprium. 15 3+. et ab ecclesiastica consu- etudine penitus alienum.4D\. 6"Â •<"(4<fF6@<J"H ¦< J± FL<V>. 366 SOBÓR NICEJSKI II (787) 3).Æ "ÛJè Jè º(@L:X<å ¦B.DTFb<0H ¦(P.F2"4q JÎ "ÛJÎ *¥ NL8VJJ. ¦B4JDXB@:. ~?J4 @Û PD¬ ¦6JÎH P.4< ¦< J± FL<V>.ÛVD.\"Hq ²6@bF":.

synod w Kartaginie (419). 54. s. kan. Ponieważ jest to sprzeczne z zaleceniami kanonicznymi. 15-16. Kanony apostolskie 15 (CSP 15). P. 68 Zob. w: N. 90 (CSP 277-279. 10. 66 Por. synod Quinisexta (692). kann. podczas nabożeństwa czytają z am- bony. lecz tylko we własnym klasztorze i gdy on sam otrzymał święcenia od bi- skupa na stanowisko opata i na pewno jest prezbiterem. Kanony: 14-15 367 XIV. Sobór Chalcedoński. otrzymawszy jako dzieci tonsurę duchownego. Sobór Nicejski I. kan. kann. Zauważono. lecz tyl- ko za zgodą biskupa. 3 (CSP 106). Takie postępowanie jest handlem i niegodnym poszukiwaniem korzyści. kann. 33 (CCO 166-167). . Jednakże każdy opat ma prawo wyświęcić swojego mnicha na lektora. 15 (CCO 137. Bez otrzymania nałożenia rąk nie wolno czytać z ambony w czasie liturgii66 Dla wszystkich jest oczywiste. nie mając zaś święceń udzielonych przez biskupa. synod w Sardy- ce (342/343). XV. że niektórzy klerycy. Tanner): „the appointment to priestly offices” (por. kann. 20. Słyszeliśmy bowiem głos samego Pana. 144). Chorepiskopi68rów- nież mogą święcić lektorów. kan. *149). Duchownemu nie wolno przynależeć do dwóch Kościołów69 Od dziś duchownemu nie wolno przynależeć do dwóch Kościołów. aby w przyszłości tego nie czyniono. To samo dotyczy również mnichów. Bo albo jednego będzie nienawidził. jest też ab- solutnie obce zwyczajowi kościelnemu. że w odniesieniu do świętej służby ka- płańskiej powinien być zachowywany właściwy porządek. że „nikt nie może dwom panom służyć. nakazujemy. przekład angielski (Joseph Munitiz. synod w Antiochii (341). s. jak na to zezwala starożytna tradycja. 69 Por. kann. 16. 334). synod w Kartaginie (419). synod Quinisexta (692). przeto jest rze- czą miłą Bogu dokładne przestrzeganie funkcji kapłańskich67. 149). 67 W przekładzie włoskim oddano to następująco: „i vari gradi del sacerdozio” (por. powyżej przypis 49. 15-16 (CSP 182-183). 10.

Ç J4H $@b8@4J@.@NL8V6Jå B`8.>V:.\"4H :@L 6" J@ÃH @ÞF4 :.4"»76q .\" 6" 6`F:0F4H FT:"J46¬ •88@JD\" ¦FJ J−H Ê. non solum imaginarias picturas abominati sunt. *4z 15 ¦F2ZJT< 8":BDä< 6" B.J"4 6" J@Ø ©JXD@L 6"J"ND@<ZF. et his qui mecum sunt. propter inopiam hominum indulgeatur.8XF4< •:N4X<<LF2"474 AF" $8"6. J@×H F. Quod si in hoc permanserint.*D.b:"JV .<@4 @Û :`<@< JH .4H ¦$*. 6" BD@F. Quoniam vero.D4N"<ä<. et in una locari ecclesia. in hoc debet manere71.Æ6@<46H •<". emendari opor- 35 tet. XVI. acquirat corporis opportuna.@FX$.ÆF4 *4VN@D"q ¦> "ÛJä<. Ceterum in villis quae foris sunt.<" ¦B Jä< ¦6680F4"FJ46ä< 5 BD"(:VJT<.B8ZDTJ"4 ¦Bz "ÛJ@ÃH JÎ (. Quod non oporteat sacratum virum vestimentis preciosis indui74 Omnis iactantia et ornatura corporalis aliena est a sacrato ordine. •88 20 6" BF"< . 3H.ÛJ.Æ .4f*0 J@Ø Ff:"J@H B@D4.4"< 72(4<`:.H "âJ"4»73. Unusquisque ergo secundum apo- 25 stolicam vocem. Similiter eos qui unguentis inunguntur.ßD. ADÎH *¥ J¬< J@Ø $\@L J@bJ@L PD. radice amaritudinis exorta75.4*¬ *¥ Õ\. contaminatio facta est in catholica ecclesia christianos calumniantium haeresis.Jz ¦:@Ø ßB0DXJ0F"< "Ê P. 6" B.\"< ¦B4J0*. in quo vocatus est. 6" @Ê J"bJ0< *. Et 30 haec quidem in hac a Deo conservanda urbe. 5" J"ØJ" :¥< ¦< J"bJ® J± 2.4q ¦< *¥ J@ÃH §>T PTD\@4H *4 J¬< 10 §88. Ait enim Apostolus: Ad ea quae mihi opus erant. ´ J@Ø ©<ÎH •<2X>. sed et omnem re- verentiam repulerunt. Quae enim per turpe lucrum72 in ecclesiasticis rebus efficiuntur. offendentes: ac per hoc 40 completur in eis quod scriptum est: Abominatio est peccatori Dei cultus76.\8. ¦< J@bJå ÏN.8ä<J.ÃD.THq J@×H @Þ< ©"LJ@×H 6@F:@Ø<J"H ¦B4F6`B@LH ´ 680D46@bH. Eos ergo episcopos vel clericos qui se fulgidis et claris vestibus ornant.$äH $4@Ø<J"H BD@F@P2\. z+B.4 :X<.ÛF. «~+6"FJ@H» @Þ< 6"J J¬< •B@FJ@846¬< NT<Z<. .4R4< Jä< •<2DfBT< B"D"PTD.:<äH 6" .@Ø 6"2." B46D\"H –<T Nb@LF"75:\"F:" (X(@<.8b>"<J@. etiam hi qui hanc re- ceperunt. eos qui religiose ac pie vivunt.2äF4 J@\<L< ¦((.@<J.D"J46Î< –<*D" Ê:"J\@4H B@8LJ.4<»71.4»70.b.4.D"J46−H JV>.D@< •("BZF. ¦B4J4:\å B"D"*\*@F2"4q ñF"bJTH 6" J@×H J :bD" PD4@:X<@LH. •88`JD4" J@Ø 2.<.\F2T. Ad vitae vero huius necessitatem studia sunt diversa: ex his vero qui voluerit.Æ *¥ ¦B4:X<@4.H J@ÃH J¬< .4< ¦< :4” ¦6680F\‘q J (D *4z "ÆFPD@6XD*.à Ê. J PD. ministraverunt manus istae73.Û8V$.T(D"NZF. ~?J4 @Û *.F4H. .(D"::X<@<q «#*X8L(:" :"DJT8è 2. «¦< ø ¦68Z20. epitimio tradantur.4"< •BfF"<J@. 368 SOBÓR NICEJSKI II (787) JÎ< ªJ. alie- na consistunt a Deo.FJZ6"F4.H.XF2Tq §N0 (D Ò •B`FJ@8@Hq «I"ÃH PD. J@bJ@LH *4@D2@ØF2"4 PDZq .8− aut unum sustinebit et alterum contemnet70.< ¦< J± 6"2@846± ¦6680F\‘ º Jä< PD4FJ4"<@6"J0(`DT< "ËD.

74 Por. 72 Por. 11. 340). a gdyby na- dal tak czynili. 2. Przeto biskupi lub duchowni. Mówi bowiem Apostoł: „Te ręce zarabiały na potrzeby moje i moich towarzyszy”73. co jest czynione dla brudnych zysków72 mate- rialnych. którzy przyozda- biają się w szaty wyszukane i błyszczące. aby zdobyć to. mają się poprawić. 18. 21 (CSP 94. Hbr 12. 76 Syr 1. ale zwrócili się przeciwko każdemu rodzajowi pobożności i prześladowali ludzi praktykujących życie święte i pobożne. synod Quinisexta (692). Zatem. a drugim wzgar- dzi”70. 20. Kanony: 15-16 369 a drugiego będzie miłował. na nich przeto wypełniły się słowa: „Odrazą napawa grzeszni- ka pobożność”76. 71 1 Kor 7. 1 P 5. która skalała Kościół katolicki – ci oszczercy chrześcijan i ich zwolennicy nie zadowolili się tyl- ko potępieniem malowanych obrazów. należy ich ukarać. . 12. co nie- zbędne do życia. 24. 73 Dz 20. synod w Gangrze (ok. zgodnie ze słowami Apostoła: „Każdy niech pozostanie w ta- kim stanie. 27 (CCO 158). kto drwi z człowieka odzia- 70 Mt 6. XVI. kann. 75 Pwt 29. Odnośnie do duchownych na wsi. 15. trzeba okazać wyrozumiałość. w jakim został powołany”71i służy Bogu w jednym Kościele. albo z jednym będzie trzymał. Ten przepis odnosi się również do tego miasta strze- żonego przez Boga. 25. zważywszy na nie- wielką liczbę mieszkańców. Są różne prace. Przeto należy karać każdego. „Jak korzeń wydający truciznę”75powstała herezja. które duchowny może podjąć dla zaspokojenia swoich potrzeb materialnych. kan. Kapłanom nie wolno nosić drogocennych szat74 Wszelka ostentacja w strojach i ozdobach ciała powinna być obca dla osób stanu duchownego. 98). To samo dotyczy używania pachnideł. 34. dla Boga jest czymś obcym. Tt 1. W sprawach kościelnych to.

J\2.D46.4DZF@4 B@4. inchoant construere oratorias domos.:<−H •:N4VF.D.H J ©"LJä< :@<"FJZD4".Ã< 6J\.\"<.\"H» §P.b. 20 25 Igitur si inventi fuerint deridentes eos qui vilibus et religiosis vestimentis amicti sunt.ÆH BXD"H •(XF2TF"<.Æ *¥ J BDÎH •B"DJ4F:Î< §P@4.:<¬< •:N\"F4< B. 10 3-.J@q B< (D Ô :¬ *4 PD.4< •B"<"4<`:.H. Sed neque ex sericis texturis ve- 30 stem quis variatam induebat.< PD`<T< BH Ê. Omne quippe quod non propter necessitatem suam. sed propter venustatem accipitur «elationis» habet calum- niam.L:X<" "ÛJè . per epitimium corrigantur.F"< ©J.$@L8. •88 *4 6"88TB4F:Î< B"D"8":$V<. . *4z ¦B4J4:\@L *4@D2@bF2TF"<q ¦6 (D Jä< –<T2. et obedire renuentes.J"4. in domibus regum sunt78.<@4.F2"4 6"Â ¦BÂ 8"^6ä< 6"Â 680D46ä<. Ut qui non habet ea quae ad consummationem sufficiant. Priscis enim temporibus omnis sacratus vir cum mediocri ac vili veste conversabatur. IÎ "ÛJÎ *¥ NL8VJJ. ea quae ad perfectionem necessaria sunt non habentes: quisquis igitur hoc visus fuerit agere. neque apponebat variorum colorum ornamenta in summitatibus vestimentorum. J BDÎH •B"DJ4F:Î< :¬ §P@<J.@LF4 6J\. +Ç J4H @Þ< J@ØJ@ 15 ¦B4P. J $. XVII.Ã<. quia qui mollibus vestiuntur. quae ab ipso desiderantur. ¦(P. At vero si sumptus sufficientes ad perfec- tionem habuerit. ÓJ4 «@Ê J :"8"6 N@D@Ø<J.77z!88z @Û*¥ ¦6 F0D46ä< ßN"F:VJT< B. ¦N4X:. praeesse anhelan- tes. Idipsum 40 autem servandum est etiam super laicis et clericis.ÆF\<»78.4< . @Û*¥ BD@F.J :.@N2`((@L (8fFF0H. ad terminum perducantur.4<.4D\.4@H.JD\"H 6"Â F.D`PD@" ¦B4$8Z:"J" ¦< J@ÃH –6D@4H Jä< Ê:"J\T<q ³6@LF"< (D ¦6 J−H 2.H ¦< J@ÃH @Ç6@4H Jä< $"F48XT< . quemadmodum magnus ait Basilius77.Û6JZD4@< @É6@< ~?J4 J4<¥H Jä< :@<"Pä< 6"J"84B`<J. prohibeatur a loci episcopo. 6"Â JÎ ßB"6@b. ~?J4 :¬ §PT< J4H J BDÎH •B"DJ4F:Î< :¬ ¦B4P. «B.<@4 –DP..4:X<@4H. 370 SOBÓR NICEJSKI II (787) 6"Â F. Audierant autem ex deifona lingua.. 6T8LXF2T ßBÎ J@Ø 6"J JÎ< J`B@< ¦B4F6`B@Lq .TH ¦B@84J. minime orato- riam aedificare domum incipiat 35 Quia quidam monachorum deserentes monasteria sua.4< .4D.4 6"J0(@D\"<.DB.B@4648:X<0< ¦F2−J" ¦<*X*LJ` J4H. ñH Ò :X("H §N0 5 #"F\8.Û6J0D\@LH @Ç6@LH.D"J46ÎH •<¬D :.

8. jeśli nie ma środków na dokończenie Niektórzy mnisi porzucają swoje klasztory. ale dla elegancji. co było uży- wane nie z konieczności. powinien dokończyć rozpoczęte prace. 977. którzy miękkie szaty noszą”78. Jednakże kto ma dosyć pieniędzy. Kanony: 16-17 371 nego w strój ubogi i skromny. Nie należy rozpoczynać budowy kaplicy. Jeśli ktoś będzie próbował to czynić. Reguły dłuższe 22 (PG 31. ponieważ pragną sami rządzić i nie chcą podporządkować się nakazom posłuszeństwa. Należy pamiętać. 77 BAZYLI WIELKI. które powiedział sam Bóg: „Oto w domach królewskich są ci. ponieważ to. Odnosi się to zarówno do duchownych. lokalny biskup powi- nien tego zabronić. że od dawnych czasów duchowieństwo ubierało się w szaty skromne. choć nie posiadają wystarczających środków na do- kończenie budowy. Kraków-Tyniec 1995). Dlatego duchowni nie nosili szat z kolorowego jedwabiu ani różnobarwnych ozdób na brzegu płaszcza. . ŹM 6. 78 Mt 11. posłuszni słowom. XVII. narażało się na zarzut «próżno- ści». jak i do świeckich. jak to stwierdzał sam Wielki Bazyli77. rozpoczynają wzno- szenie własnych kaplic.

ÆF*@PH Jä< BD@F. praesente episcopo vel abbate nullate- nus monasterii opus facere eo tempore mulieri liceat.\D0F4< *4"6@<\"H J4<`H. Ê. 6"\ J4<"H Jä< 8.<@H NTD"2.XJT ¦< ©JXDå J`Bå.É<"4. òH N0F4< Ò :X("H #"F\8.D"J46ä<. et per aurum introitus accedentium tam ad sacratum ordinem. 6"2"4D.F2. +Æ *¥ 6"Â JbP@4 ¦< BD@"FJ. sed seorsum moretur in alio loco. ~?J4 @Û *. +Ç J4H @Þ< *@b80< ´ ¦8. XIX.<80.Ã<@< JÎ< 6"4DÎ< (L<"46\.:Z20 J−H N48"D(LD\"H JÎ :ØF@H .(@:X<T< .\"< ¦< J@ÃH ¦6. vel in monasterio ad opus ministerii alicuius. obliviscentes mandato- rum Domini. et voluerit 30 episcopus vel abbas iter ad eas facere. Ut sine dationibus sponsiones sacrorum virorum. ¦>"B"J02−<"4. B@4ZF"F2"4. 6"Â JÎ B< •B`$80J@<»82. òFJ.\@4H (L<"Ã6"H . 6"Â J@ÃH §>T2.F2"481 I@F@ØJ@< 6"J.ÃF2"4. 6"Â 2. 6"Â *4 PDLF\@L JH . BDÎH ¦(P.<@H J¬< B@D.L2XD"< ¦< Jè ¦B4F6@B. vel virorum monasteriis79 25 Sine offensione estote his etiam qui foris sunt80.D"J46è 20 JV(:"J4 6"Â Jè :@<ZD.\@4H.4 $\å B@4.J"4.<. omnis est of- fensionis materia. •88z Æ*4". *4 JÎ •<. :0*`8TH ¦(P.ÆH J@×H º(ZJ@D"H Jä< ¦6680F4ä<. Quod non oportet feminas habitare in episcopiis.\D0F4< *4"6@<\"H B@4. ªTH —< J¬< •B"<"PfD0F4< B@4ZF0J"4 Ò ¦B\F6@B@H.\@4H :@<"FJ0D\@4H79 z!BD`F6@B@4 (\<. Unde fit. ut magnus ait Basilius. 31.\F2T. ´ 6"Â :@<"FJ0D\@4H. omnia sint proiicienda”82. :@<"Pä< J. ut „quorum initium 40 improbabile est.Ã@H •B`FJ@8@Hq JÎ *¥ (L<"Ã6"H ¦<*4"4JF2"4 ¦< ¦B4F6@B. ´ 10 º(@L:X<@L. ¦B48"2@:X<@LH JH ¦<J@8H J@Ø 6LD\@L. Porro si contigerit in proastiis feminas esse.ÃF.\@4H.B\80BJ@<.8ZF@4 Ò ¦B\F6@B@H ´ Ò º(@b:. B"<JÎH 5 BD@F6`::"J@H "ÇJ4@<. neque enim .\å 6Jf:. ´ ¦< •<*D. «ô< º •DP¬ •*`64:@H. donec episcopus vel abbas recedat. ¦B4J4:VF2Tq ¦B4:X<T< *X. 6"Â (L<"46ä<. 372 SOBÓR NICEJSKI II (787) 3/. quam ad monasticam vitam efficiant. ut etiam qu- idam eorum qui dicuntur religiosi viri atque mulieres. 5"Â (\<. deponatur. monachorum quoque 35 ac monacharum fiant81 In tantum inolevit avaritiae facinus in rectores ecclesiarum. decipiantur. Quisquis ergo ancillam vel liberam in episcopio possidere claruerit. N0FÂ< Ò 2. Feminas autem commorari in episcopiis. vel etiam monasteriis. A. B"D`<J@H ¦B4F6`B@L.ÃF2"4 6"Jz ¦6. 15 6"Â :@<"FJD4ä< (\<. divinus dicit Apostolus.DÂ J@Ø ¦6JÎH *@F\T< JH 6"J"J"(H Jä< Ê.Ã (L<"Ã6"H ¦<*4"4JF2"4 ¦< ¦B4F6@B. increpetur: si autem permanserit.Û8"$ä< •<*Dä< J.4@Hq @Û*¥ XVIII.\0 ´ ¦< Jè :@<"FJ0D\å.DP@:X<T< Jè J. propter irreprehensibilitatem.

Jeśliby się zaś okazało. aby nie było powodu do żadnych pomówień. zostanie zdeponowany. 80 Por. Jeśliby odkryto. kan. o czym mówił Ba- zyli Wielki: „Niesławny początek czyni bezwartościowym wszystko”82 – 79 Por. Sobór Chalcedoński. kan. że niewiasty przebywają w domach wiejskich. kann. 82 BAZYLI WIELKI. kan. to w czasie pobytu biskupa lub opata żadna z tych niewiast nie może wykonywać w tym czasie swoich posług. Dzieje się to. XIX. 12. Powinny mieszkać wówczas w innym miejscu tak długo. że niektórzy mężowie i niewiasty – osoby uważane za czcigodne i pobożne – zapomniawszy o przykazaniach Bożych pozwolili się do tego stopnia opanować temu grzechowi. 5. ma być upomniany. BAZYLI WIELKI. BAZYLI WIELKI. w domu biskupim albo w klasztorze. Mowa O poście II (PG 31. że żądają pieniędzy za przy- jęcie do stanu duchownego i do klasztoru. 19 (CSP 70). Sobór Nicejski I. Kanony apostolskie 29 (CSP 21). 88 (CPG 169-172). a gdyby i wówczas jej nie zwolnił. synod w Ancyrze (314). 32. 2. 1 Kor 10. że jakiś biskup lub opat trzyma u siebie. 3. Zamiesz- kiwanie kobiet w domach biskupich i w klasztorach staje się przyczyną zgor- szenia. 81 Por. Przyjęcie do stanu duchownego i do klasztoru powinno się odbywać bez zapłaty81 Chciwość pieniądza tak bardzo rozprzestrzeniła się wśród ludzi stoją- cych na czele Kościoła. Kol 4. kan. 90 (CPG 175-178). aż biskup lub opat nie wyjedzie. Kobietom nie wolno mieszkać w domach biskupich ani w klaszto- rach męskich79 „Nie bądźcie zgorszeniem dla obcych”80 – mówi Apostoł Boży. . synod Quinisexta (692). kan. 22-23 (CCO 153-154). do których biskup lub opat chciałby przyjeżdżać. 192). do posług niewolnicę lub niewiastę wolną. Kanony: 18-19 373 XVIII. 1 Tes 4.

4 $\å 6"J"6@8@L2.4< "ÛJ ¦< Jè :@<"FJ0D\å. vel si qua ex propriis rebus 30 acquisita offeruntur.4< §>. vel quilibet de sacrato collegio.bJ. minime duplex fieri monasterium.\JTF"< 6"J JÎ< 6"<`<" J@Ø (\@L B"JDÎH º:ä< #"F48.<. I *¥ Ð<J" ªTH J@Ø <Ø< *4B8 6D"J. ñD\F":.FJäJ@H. sive perseveraverint.Ã@< :@<"FJZD4@< 6"Â JH (L<"Ã6"H . +Ç J4H @Þ< . 374 SOBÓR NICEJSKI II (787) (D 2.\<®. aut desi- nat aut deponatur.F2"4 *4B8@Ø< :@<"FJZD4@<. feminae vero mulierum ingredi monasterium: in hoc enim placatur Deus. Ò:@8@(@b<JT< Jä< BD@F"(`<JT< J"ØJ" . ´ B"LFVF2T ´ 6"2"4D.`H.DÂ Jä< *4B8ä< :@<"FJ0D\T<85 15 z!BÎ J@Ø B"D`<J@H ÒD\. et secundum praeceptionem eius ita formentur. ´ Æ*4@6JZJT< "ÛJä< BD"(:VJT< BD@F"(@:X<T<.FJ4<83. abbatissa vero eiiciatur de monasterio. nisi fuerit culpa praelati.è.J"4 J@ØJ@. ÓJ4 F6V<*"8@< 6"Â BD`F6@::" J@ÃH B@88@ÃH (\<. . J@ØH :¥< –<*D"H *X@< •B4X<"4 .F$LJXD@L.è *4 :":T<” *@L8.D"J46@Ø.<@H :¬ §PT< P.4D@J@<\"< BD.ßD.@:.ÆF4X<"4 ¦< (L<"46. 6–< J. 6"Â 6"J J¬< *4"J"(¬< "ÛJ@Ø @àJT Deo per mammona servire licet83.Æ *¥ º(@L:X<0.DT:X<" Jè 2. :.Ç0 ´ º(@b:. Porro quae filiis a parentibus dantur more dotis. 6"J J¬< ßB`FP.H :.<ä< BD@"4D@Ø<J"4 •B@JV>"F2"4 6"Â Jè :@<ZD. 5. Quae autem hactenus sunt dupla teneant secundum regulam sancti patris 40 nostri Basilii86.F2"4 *4B8@Ø< :@<"FJZD4@< 6"Â B. Si vero aliqui cum cognatis abrenuntiare.Ã •BÎ J@Ø B"D`<J@H (\<. :X<.<@H ³ J4H J@Ø Ê. manere illa in monasterio secundum repro- missionem ipsorum.b. et monasticam vitam sectari voluerint.Æ :¥< ¦B\F6@B@H . si 25 quidem episcopus vel abbas exstiterit. ¦>X82®. . et tradatur in alio monasterio ad subiec- tionem. profitentibus his qui ea offerunt Deo dicanda. Si quis ergo inventus fuerit hoc faciens.\0 J@ØJ@ B@4ä<. Quod non oporteat amodo duplex monasterium fieri: et de duplis mona- steriis85 35 Ex hoc definimus.\å :@<"FJ0D\åq ¦BÂ J@bJå (D 20 . quia scandalum id et offendiculum multis efficitur.J FL((. sive exierint.\@L86.Ç0 "ÆJ\" J@Ø BD@.Û"D.Ã<.2. 10 6–< J. ¦6*4TP2ZJT ¦6 J@Ø :@<"FJ0D\@L 6"Â 5 B"D"*@2ZJT ¦< ©JXDå :@<"FJ0D\å BDÎH ßB@J"(Z<q ñF"bJTH 6"Â º(@b:. similiter et abbas qui non habuerit manus impositionem presbyteri. 6"J JÎ< *. Non habitent in .\F2T.F4< "ÛJ@Ø.ÃJ"4 Ò 2. debent quidem viri virorum adire coeno- bium.FJ.< :¬ (\<.ÆH •<*D. iuxta secundam regulam sancti Chalcedonensis concilii84.D@< 6"<`<" J−H ¦< 5"8P0*`<4 (\"H FL<`*@L84q .É<"4 •N4. z+BÂ *¥ Jä< B"D (@<XT< *4*@:X<T< *\60< BD@46æT< J@ÃH JX6<@4H. +Æ *X J4<. definimus. ~?J4 @Û *. XX.Æ :¬ .

1228. 2. niechaj mężczyzna idzie do klasztoru męskiego. zgodnie z drugim kanonem świętego soboru w Chalcedonie84. kann. lecz tak. kan. o klaszto- 85 rach mieszanych już istniejących Zarządzamy. 84 Zob. ŹM 6). że klasztor powinien takie dary przyjąć. ponieważ są one dla wielu powodem zgorszenia i upadku. Jeżeli osoby spo- krewnione [różnej płci] postanawiają wyrzec się świata i równocześnie obrać życie zakonne. To samo odnosi się do opata nie mającego święceń prezbiteratu. w którym zapewne wyróżniano miejsce dla mni- chów oraz miejsce dla mniszek z zachowaniem wspólnoty modlitwy i stołu. a kobieta do żeńskiego. 85 Por. synod Quinisexta (692). Każdy biskup. postanawiamy. Co do klasztorów mieszanych już istniejących postanawiamy. 24. ale bez prawa do prze- łożeństwa. 220 (PG 31. Kanony: 19-20 375 nie godzi się bowiem służyć Bogu z pomocą mamony83. który popełni ten występek. Reguły krótsze 108-111. Mt 6. opat czy inny duchowny. Jeden i ten sam klasztor nie może być jednocześnie zamieszkiwany 83 Por. powinien tego zaprzestać albo zostanie usunięty ze stanowiska. a dzieci mogą pozostać w tym klasztorze lub się wycofać. świętego Bazylego i żyły według jego prze- pisów86. aby w przyszłości nie zakładano klasztorów mieszanych. . 997). Jeśli w niektórych przypadkach rodzice dają jakby zwyczajowy posag dzie- ciom wstępującym do klasztoru lub same dzieci coś wniosły z oświadcze- niem poświęcenia tego Bogu. Również gdy ksieni popełni taki grzech. 1156n. zostanie usunięta ze swego klasztoru i przeniesiona do innego. 86 BAZYLI WIELKI. gdyż tylko to podoba się Bogu. Reguły dłuższe 33 (PG 31. XX. by stoso- wały się do reguły naszego Ojca. 46-47 (CCO 184-186). Dawało to jednak okazję do gorszących nadużyć. «Klasztor mieszany» – dosłownie «klasztor podwójny». powyżej Sobór Chalcedoński. aby przeor nie miał sobie w tej sprawie nic do wyrzucenia. Nie wolno zakładać w przyszłości klasztorów mieszanych.

§>T2. Quod non oporteat monachos deserere propria monasteria et transire in alia87 Non oportere monachum.\"H :@<"P@bH.XF2T :@<"PÎH ¦< (L<"46. 6"Â @Û J@ÃH Æ*\@4H 2. Quod si contigerit hoc.ÃJ. ut aliqu- 30 am propinquam suam videre voluerit monachus. 5!.4<88 20 1.4 2.Ã J± FL<*4"4JZF. vel monacham. cum feminis manducare88 Deo quidem totum committere. :. 5#. OD4FJÎH @Þ< Ò 2.F2"4 *¥ –<. secreto ad collocutionem.\JT. Quod oporteat cum gratiarum actione et omni parcitate ac reverentia monachos.ÛP"D4FJ\"H 6"Â BVF0H N. ¦BÂ B"D@LF\‘ J−H º(@L:X<0H J"bJ® BD@F@:48.4< J¬< @Æ6..F24XJT :@<"FJD\‘ 6"J :`<"H. omnia 40 in gloriam Dei facite89. Christus ergo Deus noster in evangeliis suis initia pec- . +Æ *¥ J@ØJ@ FL:$±. 9¬ *4"4JVF2TF"< ¦< ©<Â :@<"FJ0D\å :@<"P@Â 6"Â :@<VFJD4"4. (D ¦F2\. Non habeat aditum monachus ad monacham.@Ø B@4.»89. . sive bibitis. ~?J4 @Û *. Porro si contigerit. XXII.F2"4. ma- gna res est. . Et quando necessaria vitae a viro- rum parte ad regulares deferuntur.\å :@<"FJ0D\å. J •<"(6"Ã" J@Ø $\@L B"D J@Ø •<*D.Ã<. ´ :@<VFJD4" BDÎH :@<"P`<.Ã@H •B`FJ@8`H N0F4. «BV<J" .Æ FL:$−.4< J@×H :@<"P@×H J @Æ6. extra portam haec suscipiat abbatissa mo- nasterii feminarum cum quadam vetula monacha.4<87 9¬ *. monasterium proprium relinqu- ere et ad alia proficisci.4*@ØH 6"Â .\@L :XD@LH BDÎH JH 6"<@<46H •B@6@:\.J"$"\<. XXI. 9¬ 6@4J".Ã 6"J"84:BV<.\"< :@<¬< 15 6"Â ¦< ©JXD‘ •BXDP.F@8"$.Ã< :@<"P`<. Sive enim manducatis. recipi hunc hospitio necesse 35 est: assumi autem eum sine voluntate abbatis eius non convenit. neque singulariter cum monacha convivetur.ÎH uno monasterio monachi et monachae: adulterium enim intercipit cohabitatio- 25 nem.VF"F2"4 Ò :@<"P`H. :0*¥ 5 FL<..Û8"$.4. divinus Apostolus dicit.<− J4<" 2X8. Non cubet monachus in muliebri monasterio. >. Æ*\‘ BD@F@:48. et in brevi ab ea discedat.Jz . :@4P. ~?J4 *.4q «+ÇJ.ÆH *`>"< 2.4.» Ò 2. 5"Â ÓJ. vel monacha ad mona- chum.Ã" :@<"FJZD4" 6"Â ¦< ©JXD@4H :.J. ´ :@<VFJD4"<.Ã :.F2"4.@<J"4. et non propriis voluntatibus deservire.< J−H Bb80H J"ØJ" 8":$"<XJT º º(@L:X<0 J@Ø (L<"46.J (D"`H J4<@H :@<"FJD\"H. 6"Â FL<J`:TH ¦> "ÛJ−H •B"<"PTD. +Æ *¥ FL:$± 6"Â FL((. B\<.\@L :@<"FJ0D\@L :.è :¥< JÎ B< •<"J\2.ÃF2"4 "ÛJÎ< •<"(6"Ã@<q BD@F8":$V<. 6"J"84:BV<. si contigerit.L (<f:0H J@Ø º(@L:X<@L "ÛJ@Ø @Û BD@FZ6.J (L<"46ä< ¦F2\.J.\JT *4 :46Dä< 10 6"Â $D"PXT< 8`(T<.8Z:"F4 *@L8@ØF2"4.<@*@P. in praesentia abbatissae huic confabuletur per modica et compendiosa verba. :X(" PD−:" JL(PV<.\" (D :. 376 SOBÓR NICEJSKI II (787) *4"JLB@bF2TF"<. 9¬ ¦PXJT B"DD0F\"< :@<"PÎH BDÎH :@<VFJD4"<.ÇJ.

88 Por. Mnichowi nie wolno prowadzić żadnych rozmów z mniszką na osob- ności. Jeśli to uczynią. 24 (CSP 144). 31. że mnich chce się widzieć z mniszką. synod w Laodycei (325/381). a mniszce z mnichem. lecz nie wolno przyjąć ich do klasztoru na stałe bez zgody ich opata. . XXI. XXII. Jeśli się zdarzy. nie- chaj odbiera je przy furcie przełożona w towarzystwie starszej wiekiem sio- stry. Chrystus. Niech mnich nigdy nie sypia w klasztorze żeńskim i nie zasiada razem z mniszką do stołu. która jest jego krewną. niech czynią to z całą skromnością i pobożnością. BAZYLI WIELKI. Kanony: 20-22 377 przez mnichów i mniszki. 4. kan. 47 (CCO 130-131. Jeśli się zdarzy. Sobór Chalcedoński. trzeba udzielić im gościny. 46. mówi Apostoł Boży. składając dzięki88 Wielką rzeczą jest wszystko ofiarować Bogu i nie służyć własnym pra- gnieniom. „Przeto czy jecie czy pijecie. Gdy z klasztoru męskiego przynosi się do żeńskiego konieczne zaopatrzenie. aby się nie spoufalali. niech krótko rozmawiają w obecności przeoryszy. kann. kan. wszystko na chwałę Boga czyń- cie”89. że mnisi jedzą razem z kobietami. Nie wolno mnichom opuszczać własnych klasztorów i przechodzić do innych87 Żadnemu mnichowi ani mniszce nie wolno samowolnie opuszczać wła- snego klasztoru celem przejścia do innego. kan. synod Quinisexta (692). po czym zaraz niech się oddali. nasz Bóg w swoich Ewangeliach na- 87 Por. 184-186). 88 (CPG 169-172). Kanony apostolskie 42-43 (CSP 29-30). 89 1 Kor 10. gdyż za wspólnym mieszkaniem zaraz idzie cudzo- łóstwo. 5.

4Dä< "ÛJ@Ø @Û 6"J"<@@ØF4»92. . 8@(4F:@×H ÏN.\" :`<@< B"Dz "ÛJ@Ø 6@8V. Necessarium ergo est omni homini manducare.<q @Û (D º :@4P. *4@D2@bF2TF"<q . J *¥ §D(" 6LD\@L 15 @Û6 ¦:$8XB@LF4.< @Þ< :"20J. sed et 25 motio cogitationis ad moechiae commissum damnatur. quibus vita est 30 nuptiarum et natorum atque laicalis affectus. iam moechatus est eam in corde suo90.J 642VD"H 6" R"8J0D\@L JÎ< @É<@< B\<@<J.J"4. ut vivat. 6D"J. •88z @Û BV<J" FL:NXD.\"H ¦(P. manducare viros et mulieres si- mul. }+<2.è .H. 6" F4TB−F"493. 6" J §D(" Jä< P. Hinc ergo edocti.É.Æ *¥ :Z (.L2X<J. ñH ¦> •B@FJ@846−H NT<−H *4*"F6`:. @ÍH ¦BXDP. ut ex apostolica voce docemur. 8X(@<J@H "ÛJ@Øq «{? ¦:$8XR"H (L<"46 BDÎH JÎ ¦B42L:−F"4 5 ³*0 ¦:@\P.H. :`<@< Jè *4*`<J4 JD@N¬< J¬< . ?ÍH *¥ Ò $\@H ¦FJÂ< ºFbP4@H 6" :@<`JD@B@H.FJ4 6"Jz Æ*\"< (L<"4> catorum recidere praecepit. quae ita dicit: Vae qui cum cithara et psalterio vinum bibunt. sedere et tacere convenit93. ñH FL<J">":X<@4H 6LD\å 20 Jè 2.\8@:.LF. corrigantur. •88 6" º 6\<0F4H J@Ø 8@(4F:@Ø BDÎH J¬< J−H :@4P. Quibus autem vita est solitaria et unius moris. opera 35 autem Domini non intuentur.< J@4@ØJ@4 ¦< J@ÃH PD4FJ4"<@ÃH. nullo modo licet secreto cum mulieribus convivari. 642"Dä< J.L(Î< :@<ZD0 ˜D"4.−< ¦F2\.4<q «+Æ (D 6" BV<J" §>.. @ßJTF 8X(@LF"q «?Û" @Ê :.4<q 6" @ÍH :¥< $\@H ¦FJ (V:@L 6" JX6<T< 6" 8"^6−H *4"2XF. et opera manuum eius non intelligunt92. . ut eis videlicet qui Domini iugum se singulare tollere spondent. Sed et his qui 40 sacratam elegere vitam.2". z!88 :¬< 6" J@ÃH Ê.4< BD@FJXJ"P. cogitationes debemus mundare: Nam etsi omnia licent.8\@4H "ÛJ@Ø JH •DPH Jä< :"DJ0:VJT< ¦66`BJ.J"4 BD@N0J46¬ •DV. Quibus superveniet prophetica maledictio. 5" .TH. Et si usquam fuerint inter christianos huiusmodi.< 6"2"\D.4»91.H @Þ< ¦FJ4 B"<J •<*D *4 JÎ .>":X<@4H $\@< @Û*`8TH §>.\D0F4< 6"J"6X6D4J"4. 6"2\F"4 J.\JTF"< ¦Bz "ÛJ@ÃH J B"D Jä< BDÎ º:ä< 6"<@<46äH ¦6*@2X<J".Ç BfB@J.< "ÛJ¬< ¦< J± 6"D*\‘ "ÛJ@Ø»90.L:VJT<. 6" B@D<46ä< 8L(4F:VJT<.. •<":Â> 10 ¦F2\. sin autem. gratias agant: et non ab eis per quasdam thymelicas voluptates satanae imago cantantibus citharisque atque meretriciis contortionibus coli videatur. Et quidem inter eos. sed non omnia expediunt 91.FJ4<.Û"((.D"J46Î< ¦68. obtineant super eis quae sunt ante nos regulariter edita.4< –<*D"H 6" (L<"Ã6"H Jä< •*4"$8ZJT< ¦FJ\.ÛP"D4FJ\"< BD@FV(@<J"Hq 6" :¬ *4V J4<T< 2L:. nulli detractioni patet. 378 SOBÓR NICEJSKI II (787) º:ä< ¦< J@ÃH . . non enim moechia ab eo tantum inhibetur. z+BV<"(6. dicente eo: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam.ÇJ@L< F"J"<46ä< ™F:VJT<. tantum ut ei qui dat escam.846ä< ¦B4J0*.

jeśli spożywają posiłek razem. 12. tak naucza Apostoł. tylko harfy i cytry i wino na ucztach. lecz także poru- szenie myśli skierowane na popełnienie tego grzechu. Oczywiście jest rzeczą konieczną. którzy się tak zachowują. 12 = 10. co jest początkiem grzechu: przeto zostało przez niego zabronione nie tylko samo cudzołóstwo. już się w swoim sercu dopu- ścił z nią cudzołóstwa”90. który mówi: „Nic. Ci zaś. o spra- wę Pana nie dbają. Ci natomiast. ponieważ przyrzekli Bogu nieść jarzmo celibatu. aby móc żyć. jeśli tego nie uczy- nią. zostaną ukarani w myśl starych kanonów. Do tych rzeczy bowiem odnosi się przekleń- stwo Proroka. Pan powiedział prze- cież: „Każdy kto pożądliwie patrzy na kobietę. albowiem „wszystko mi wolno. którzy wybrali małżeństwo. 28. powinniśmy oczyścić nasze myśli. Lm 3. patrzenia na muzyku- jących i tańczące nierządnice. Lecz nawet gdy ci. dzieci i światowe uczu- cia. 23. Kanon: 22 379 kazał nam odsuwać się nawet od tego. który im dał pożywienie. niech złożą dzięki w modlitwie Temu. mają się poprawić. ani nie baczą na dzieła rąk Jego”92. kobiety i mężczyźni. niech siedzą i mil- czą93. niech unikają natomiast zwyczaju przyglądania się przedsta- wieniom teatralnym. 93 Por. słuchania szatańskich śpiewów. którzy żyją w sa- motności. 92 Iz 5. Jeśli są wśród chrze- ścijan tacy. by każdy człowiek jadł. niech się zachowują w sposób nienaganny. którzy żyją w stanie duchownym. . 91 1 Kor 6. 27-28. Skoro zostaliśmy w ten sposób pouczeni. ale nie wszystko przynosi korzyść”91. nie powinni nigdy jadać 90 Mt 5.

L:"J46¬< •BV(®.B. ¦< B"<*@P. tamqu- am urgente necessitate. Rursusque si contigerit in itinere monachum vel sacratum virum non cir- cumferre quae victui opportuna sunt. Et inter consanguineos quoque idipsum efficiatur.Û8"$ä< •<*Dä< 6"Â (L<"46ä<. Ë<" 6"Â "ÛJ¬ º FL<.Æ :ZBT :. 5"Â ¦BÂ FL((.J"4 .\JT. sive in domum alicuius. ñH J−H PD. +Æ *¥ 6"Â "Þ24H ¦< Ò*@4B@D\‘ FL:$± J J−H •<"(6"\"H PD.4<.4< "ÛJÎ< J@ØJ@ B@4.\"H :¬ 5 ¦B4NXD.<ä< *¥ JÎ "ÛJÎ B@4.4"< §P. 6"Â *4 JÎ •<"(6"Ã@< 6"J"8ØF"4 $@b8. et propter necessitatem divertere sive in 15 xenodochium. 20 25 30 35 40 . licentiam habebit hoc faciendi. quatenus et ipsa convivatio ad directionem spiritualem proficiat. vel etiam mulie- ribus.F2\.F2"4 :@<"PÎ< ´ 6"Â Ê.@N`$T< 6"Â . 380 SOBÓR NICEJSKI II (787) FL<.ÇJ. 10 nisi forte cum quibusdam Deum timentibus et reverendis viris.JV J4<T< 2.\"H 6"J.4(@bF0H.\å ´ 6"Â ¦< @Ç6å J4<`H.D"J46Î< –<*D".Ã<.FJ\"F4H BDÎH 6"J`D2TF4< B<. . –*.

ponieważ zmusza go konieczność. Kanon: 22 381 z niewiastą sam na sam. ale tylko w towarzystwie wielu mężczyzn i nie- wiast kierujących się bojaźnią Bożą. Ta zasada odnosi się też do krewnych. . aby nawet wspólne ucztowanie prowa- dziło do umocnienia duchowego. Gdyby jednak mnichowi lub duchownemu w podróży zabrakło pożywienia i był zmuszony wstąpić do zajazdu lub do domu prywatnego. wolno mu tak postąpić.

.

7: 111 25. 10: 199 7. 11: 283 21. 16: 345 Lamentacje 119. 1: 133 5. 3: 351 4. 2: 283 18. 88. 181. 12: 379 7. 9: 355 50. 18: 369 Mądrość Syracha 1. 9: 267 Księga Powtórzonego Prawa Księga Mądrości 6. 4 Wlg: 275 22. 14: 25 18. 138. 24: 313 12. 28: 187 26. 144. 6: 185 18. 10: 263 119. 5: 43 40. 19: 351 Księga Jeremiasza 35. 23 LXX: 355 3. 22: 85 59. 383 INDEKS BIBLIJNY Księga Rodzaju Księga Przysłów 3: 313 6. 19: 265 22. 12: 77 48. 343 29. 32: 333. 27-28: 379 131. 17 (LXX): 349 9. 4-5: 277 34.199 Księga Psalmów 8. 4: 349 Księga Ezechiela 141. 9: 133 10. 16: 151 9. 6: 201 8. 7: 79 12. 11: 37 Księga Liczb Księga Koheleta 16. 12: 355 50. 14: 153. 155. 14: 343 119. 4: 197 4. 18: 199 22. 5: 113 11. 10: 333 65. 25: 369 2 Księga Samuela Księga Izajasza 3. 162: 343 3. 4: 315 141. 26: 333 . 13: 339 2. 2 LXX: 25 54. 1: 201 14. 8: 151 14.

6: 347 22. 201. 19: 125 11. 43: 205 1. 20: 315 2. 13-16: 269 25. 155. 12: 309 . 16: 127 23. 2: 205 1. 25: 215 3. 3: 55. 45-46: 209 1. 309 14. 13: 207 4. 23: 153. 7: 205 2. 3. 17. 1: 127 5. 18: 281 6. 309 4. 21: 181 27. 15: 269 3. 185 2. 21: 205 3. 6: 111. 16: 365 8. 30-31: 181 Księga Malachiasza 1. 11: 213 8. 157 16. 10: 275 28. 205 3.384 Indeks biblijny Księga Ozeasza 18. 18: 127 24. 8: 205 16. 13: 25 3. 24: 205 2. 42-44: 129 7. 6: 135. 205 2. 157. 1. 24: 369. 267 4. 177. 13: 183 13. 199 2. 4: 213 9. 375 2. 35: 201 3. 221 5. 19-20: 267 2. 14-30: 263 8. 18: 143. 4. 15: 207 4. 137. 20 Wlg: 281 18. 16: 207. 12: 283 28. Jana 2. 17: 207 5. 13-16: 113 13. 205. 153. Mateusza 4. 51: 205 10. 16: 205 1. 155. 211. 21: 115. 22 LXX oraz BT: 281 18. Łukasza 1. 45-46: 209 1. 12: 187 1. 145. 271. 1: 269 27. 28: 379 2. 45. 10: 339 2. 205 16. 20: 127 24. 2: 151 6. 1-11: 205 203. 47: 365 Księga Sofaniasza 3. 13-14: 205 Ewangelia wg św. 8: 339 1. 169. 14: 205 16. 11: 205 Ewangelia wg św. Marka 2. 34: 137 14. 53: 143 18. 1: 127. 39: 209 1. 20: 331 Księga Habakuka Ewangelia wg św. 36: 147 4. 19: 55 14. 36-43: 263 3. 13: 127 1. 21: 25 6. 38: 319 16. 25: 205 4. 17: 205 1. 26-27: 113 16. 199 8. 25n: 171 3. 24: 205 1. 29. 14-15 (LXX): 339 Ewangelia wg św. 15-17: 213 13. 1: 151. 14: 117. 8: 371 3. 6: 115.

20: 369 Dzieje Apostolskie 8. 16: 199 8. 12: 379 20. 22. 8-9: 271. 14: 349 1. 35. 33: 349 5. 181. 23: 379 1. 34: 209 6. 22: 207 6. 8: 207 16. 24: 229 1. 205. 27: 215. 5: 111 1. 20: 187 11. 205 . 28-29: 265 16. 2-4: 345 List do Rzymian 12. 25: 115. 145. 19. 18: 25 12. 28: 205 1. 3: 113. 1-3: 275 15. 9: 153. 20: 331 4. 11: 149 10. 343 3. 35: 349 6. 4: 139. 183 1. 12: 87 14.: 157 15. 9-10: 267 2 List do Koryntian 20. 285. 40: 145 9. 10: 87 11. 129. 24: 149 16. 16: 133 7. 45. 3: 207 10. 28: 263 2. 7: 187 15. 14: 111 1. 25: 141 14. 32: 373 1. 157 14. 3: 129 8. 11: 227 20. 13: 149 2. 23: 147 3. 1: 339 10. 6: 149. 43: 205 14. 22: 315 15. 31: 377 1. 15: 143 8. 8: 79 19. 20: 141 11. 16: 179 17. 2: 339 1. 44: 283 10. 13: 87 16. 143. 19: 179 7. 14-16: 281 20. 31: 141 18. 3-4: 207 10. 9: 349 20. 15: 213 12. 18-23: 353 15. 3: 127 4. 58: 77 11. 12: 267 14. Indeks biblijny 385 8. 4: 159 20. 273. 9: 145 1 List do Koryntian 14. 35: 147 15. 17: 139 6. 24: 129 8. 25-27: 209 6. 26: 85 15. 21: 141 13. 119. 8-9: 187 8. 127. 14: 149 3. 9: 339 List do Galatów 2. 47: 183 16. 18: 339 10. 54: 151 17. 39. 6: 25. 17: 139 20. 30: 145. 209 6. 341 3. 34: 369 6. 32. 285 1. 11. 4: 339 8. 1-6: 233 20. 1-3: 199 13. 14: 127 11. 309 1. 205 12.

10-11: 271 List do Hebrajczyków 1. 1: 229 2 List do Tymoteusza 4: 25 List do Tytusa 1. 135. 145. 17: 185 2. 6: 113 4. 18: 141. 225. 5: 25 4. 225. 227. 157 2. 16: 25 1. 141 5. 19: 147 1. 16: 121 5. 2: 177. 7: 211 4. 317 1. 7: 123. 3: 339 1 List św. 349. 15: 131 4. 3: 167 1 List św. 285. 20: 25 1. 157 4. 157 4. 27: 331 3. 273 5. 15: 55 1. 15: 223. 18-19: 209 1. 291. 9: 283 3. 6: 203 2. 14: 117. Jana 2. 207. 13: 121 4. Piotra 2. 5-6: 123 9. 3: 145 . 24: 357 6. 9: 137 4. 141 2. 2: 275 10. 349. 1: 185. 5: 345 List do Efezjan 2. 4-8: 211 2. 2. List św. 201. 129. 183. 2-4: 351 1 List do Tesaloniczan 4. 15: 369 13. 199 5. 223. 22: 37 2 List do Tesaloniczan 2. 7: 29 4. 1. 317 List do Filipian 9. 16. 15: 339 1. 5: 179 2. 203. 9: 339 2. 1: 147. 16-17: 351 3. 6. 9: 115. 309. 353. Jakuba 221 1. 227. 5: 147. 5: 373 5. 353. 6: 339 2. 139.386 Indeks biblijny 5. 2: 43. 5-7: 147 6. 201. 8: 123 3. 12: 373 2 List św. 2: 209 1. 2: 147. 12: 343 1. Piotra List do Kolosan 1. 369 1. 17: 77 12. 155. 11: 43. 3: 209 1 List do Tymoteusza 5. 369 5.

34: 255 4: 347 21-24: 27 5: 243. 243. 367 – Kanony: 15-16: 41 3: 373 20. 355 25: 35 6: 71. 167 38-39: 249 40: 245 Sobór Konstantynopolitański I (381) 41: 249 – Kanony: 42-43: 377 1: 81 44: 43 2: 173 46-47: 33 2-3: 237 46: 93 3: 251 47: 45. 241. 231. 83: 227 6: 149 . 245. 93 6: 233. 237 80: 27 13: 31 81: 231. 387 INDEKS DOKUMENTÓW KOŚCIELNYCH Kanony apostolskie 61. 231 Sobory 14-15: 41 15: 231 Sobór Nicejski I (325) 15: 235. 237. 373 6-7: 173 29-30: 225 6-8: 237 30: 347 8: 51. 173 16: 231 35: 71 19: 93. 233. 361 12. 363 133. 367 34-35: 31. 361. 239 37: 243. 243. 251 15-16: 235. 93. 245. 15: 237 83: 231. 361 74: 89. 245 68: 33. 135. 93 – List biskupów zebranych w Konstantyno- 58: 247 polu: 81. 361 32: 31 82: 229 12. 355 – Wyznanie wiary: 38: 361. 241 26: 239 7: 71 29: 353. 361. 245 12: 31. 225. 35 1: 29 62: 37 6: 227. 353 31: 243 15: 231 34: 71. 33: 235 14: 71.

335 7: 167. 121. 313. 321 8-9: 335 1: 187 14: 337 3: 183 16: 337 9: 292 19: 337 13: 113 20: 169 14: 113 . 12): 311 – List Cyryla do Jana Antiocheńskiego passim (4. 311 24: 365 14: 277. 289. 139. 309. 311 26: 361 passim: 311 – List papieża Leona do Flawiana: – Drugi list Cyryla do Nestoriusza: 221. 301. 313 5: 313 – Kanony: 7-8: 223 8: 237 11: 115. 183. 113. 321 4: 377 8: 295. – Definicja wiary: 335 169. 321 5: 313 – Drugi list Nestoriusza do Cyryla: 6: 317 2: 179 9: 321 6: 179 10: 313 7: 143. 7: 113 13: 297 221 317 Sobór Konstantynopolitański III (680-681) – Orzeczenie o nicejskim wyznaniu wiary: – Wykład wiary: 187 4: 335 – Trzeci list Cyryla do Nestoriusza: 8: 337 317. 32-34. 177. 48. 179 – Anatematyzmy przeciwko – Formuła zjednoczenia: «Trzem rozdziałom»: 179. 317 przypis 1: 81 – Kanony: 1: 341 Sobór Efeski (431) 2: 353. 313. 293. 291. 317 – Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom» 4: 153 8: 297 6. 279. 50): o pokoju: 311 143. 26-27. 225. 323 passim (4-6.388 Indeks dokumentów kościelnych – Wyznanie wiary: Sobór Chalcedoński (451) 111. 135. 217. 303. 367 – Anatematyzmy przeciwko 19: 355 «Trzem rozdziałom»: 20: 367 11: 303 23: 361 13: 277. 15-21. 317 317 4: 321. 375 – Anatematyzmy Cyryla: 3: 231 277. 373. 321 5: 361 2: 135 10: 361. 7: 143 221 Sobór Konstantynopolitański II (553) – Anatematyzmy: 6: 295. 323 3: 321 3: 321 4: 137 6: 223 4.

367 26: 249. 241 – Kanony: 16: 227. 241. 243. 245. 361 22: 173 19: 29. 241. 173 5: 41 4: 89 9: 35 7: 235 10: 35 8: 235 13: 231 11: 71. 367 3: 229. 245 41-42: 235 10: 243 12: 233. 241. 239. 173 – Kanony: 11: 235 1: 37 12: 89 2: 37 13: 173 5: 37 14: 89. 361 5: 243 28: 233. 241 21: 369 21: 239 22: 245 Synod w Antiochii (341) 23: 235 – Kanony: 25: 239 3: 231. 243. 361 24-25: 249 Synod w Arles (314) 25: 361 – Kanon: 21: 41 Synod w Sardyce (342/343) – Kanony: Synod w Neocezarei (315/324) 1: 231 – Kanony: 2: 231 1: 35 3: 71. 235. 241 Synod w Gangrze (ok. 249 18: 243 7: 361 19: 233. 340) 15: 233. 361 7: 93 17: 361 8: 93 19: 231. 245 10: 239 12: 225 Synod w Kartaginie (419) 24: 377 – Kanony: 31: 239 8: 233. 361. 235. 231. 373 24: 245. 235. 233 6: 37. 361 Synod w Laodycei (325/381) 15-16: 243. 39 14-15: 241 7: 37 15: 89. 367 – Kanony: 16: 231. Indeks dokumentów kościelnych 389 Synody 7: 235 8: 235 Synod w Ancyrze (314) 9: 71. 173 15: 231. 245. 173 14: 33 12: 71. 245 12: 369 20: 233. 233 11: 249 16: 231 12: 37 20: 243 13: 33 21: 231 15: 249. 241. 241 .

241 106: 235 107: 233. 241 104: 233. 241 128-130: 233. 243. 241 81: 245 82: 229 87: 233. 245 Synod Quinisexta (692) – Kanony: 2: 341 5: 377 8: 355 10: 367 15: 367 17-18: 361 22-23: 373 27: 369 33: 367 46: 377 46-47: 375 47: 377 49: 365 . 235.390 Indeks dokumentów kościelnych 33: 361 48: 231 54: 231. 241 89: 235 90: 231. 367 53: 243 64: 229 83: 357 71: 247 73: 243 74: 247 76: 243 77: 243 78: 247 79: 233. 367 94: 165 95: 243 96: 233. 245. 235. 241. 243. 245. 241 121: 247 123-124: 247 125: 233.

7: 25 42: 249 FOCJUSZ. 93 347 5: 93 6: 241 EUZEBIUSZ Z CEZAREI 18-20: 241 – HE VI. 5: 27 22: 249 30: 249 FILON 38: 249 – Legum allegoriae 3. 12 (PG 36. 52: 169 47: 93 53: 249 GENNADIOS 60: 241 – List CCO 43-44: 93 88: 373. 373 – Mowa o poście II: 373 NEMEZJUSZ Z EMEZY – O naturze człowieka. 3: 225 – O Duchu Świętym: 18: 339 45: 339 PIOTR ALEKSANDRYJSKI – Reguły krótsze: – Kanony (wg CPG): 108-111: 375 3: 37 220: 375 9:37 – Reguły dłuższe: 10: 37. 117): 321 90: 225. 7 CYRYL ALEKSANDRYJSKI 1073a11: 115 – Kanony (wg CPG): ATANAZY WIELKI 2: 247. XXVII. – List 55: 273 niony). 377 GRZEGORZ Z NAZJANZU – Oratio XXX. 361 De Decretis Nicaenae Synodi (por. PG 25. 389): 1: 89. I księga: PG 76. 391 INDEKS PISARZY STAROŻYTNYCH ARYSTOTELES De anima III 430a18: Met.: 319 – List 67. 167. por. 1: List do Epikteta: 189 273 Nunc anima mea turbata est (traktat zagi. 4 (PG 3. 8. w: 273 BAZYLI WIELKI DIONIZY AREOPAGITA – Kanony (wg CPG): – Hierarchia kościelna I. PG 20. Cod. 247 22: 371 11: 37 33: 375 15: 47 . – List 45: 225 1535-1544): 47 – Przeciw Teodorowi. 249.

8): 25 PS. 8: 55 I. 9. 6: 49 I. 9.-BARNABA (IX. 6: 295 TEODORET Z CYRU – Ecclesiasticae historica I. Enneady. 11[12] (PG 82. 4.-JUSTYN (3x): 25 REGINUS – Homilia: 175 – Libellus: 175 SOKRATES SCHOLASTYK – HE I. 11[12] (PG 82): 47 I. 10 (CPG 270): 249. 8 (PG 82. 9: 25 PLUTARCH. De Iside et Osiride: 115 PS. 928C): 49 – Historia eccles. IV. 17: VI. 361 . 944A): 57 I. 1: 47 – HK 1. 3. V. 1212): 87 TEOFIL ALEKSANDRYJSKI – kan. 8: 61 TEODOR Z MOPSUESTII – Homilie katechetyczne. 13 (PG 82.392 Indeks pisarzy starożytnych PLOTYN.

295. 129. 335 Klemens: 213 Dionizy: 347 Konstantyn. 53. 301. 173 Eustacjusz bp Berytu: 253. 277 Anatoliusz. 273 179. Wielki: 47. 211. 153. 343 Kefasa: 87 Didym: 311. bp Jerozolimy: 85 Justynian: 263 Damazy: 75 Kapreol z Kartaginy: 103 Dawid: 127. 333 . 317 Atanazy: 185 Focjusz. 273 Gabriel: 181 Gennadios: 93 Bazyli Wielki: 371. bp Tyru: 253. bp Aleksandrii: 109. diakon: 213 Bonifacjusz. 301. 335 Flawian: 85. apostoł: 137. 317.: 255 Eutyches: 197. 295. 221. 277. 179. 287. 129. 277. kpł: 253 Honoriusz: 313. 287. 273 Eufemia: 215 Ambroży: 75 Eunomiusz: 295 Amfiloch: 169. 311. 281. 49. 335 Apolinary: 129. 321 Juliusz. 311. 199. 209 Cyryl. Jan. bp: 213 Cyryl. bp Edessy: 263. 337 Briton: 75 Ibas. 199. 279. 373. 317 Epikur: 299 Aleksander: 51. 335 Apollos: 87 Ariusz: 47. bp Antiochii: 161. 221. 133. 315 Ewagriusz: 173. 375 Grzegorz Teolog: 321 Bazyliusz: 75 Belial: 281 Herod: 205 Bessula: 105 Hilary. bp Aleksandrii: 313. 199 Emanuel: 153. 199 Acholiusz: 75 Epiktet: 189 Agaton: 315. bp: 81 Jan [Chrzciciel]: 205 Cyrus. 181. 281. 217. 315 Dulcytiusz: 213 Konstantyn VI: 331. 311. 335 Konstantyn IV: 309. Euzebiusz z Cezarei: 55. 133. 277 Augustyn: 103. 311. 209. 337 Jan. Celestiusz: 161. 165 311 Celestyn. 301. 155. 119. 163. 197. 81 311. Anemiusz: 75 295. bp Rzymu: 159. 221. 393 INDEKS IMION WŁASNYCH Abraham: 127. arbp Konstantynopola. 171. 217 Irena: 331. 217 Dioskor: 311. 333 Charyzjusz: 169 Cyriak.

317. 339. 281. 277. 183. 103. bp Antiochii: 313. bp Faran: 313 Lucencjusz. 273. 277. 163. 123. 281. 335 Paregoriusz: 273 Paschasinus. 255. 171. 275. 169. 345. 281. 51 Walerian: 75. 267 Nektariusz: 85 Nestoriusz: 109. 277 Pryscjan. 337 Sewer: 315. 303. 299. 161. 85. 311. błogosławiony: 77 Szymon Mag: 353 . 267. 279. 297. 263. 275 Martirios Antiocheński: 93 Martynian: 273 Walentynian: 215 Melecjusz: 49. bp Konstantynopola: 313 Paweł z Samosaty: 45 Piotr. 299 Marin Pers: 263. 275. apostoł: 87. 279. 351. 301. 337 Teodoret: 263. 311. 221. 337 Reginus: 173 Renat: 213 Sabeliusz: 81 Salomon: 265 Saul: 133 Sekundos z Ptolemais: 49 Sergiusz: 313. 343. 349. 335 Platon: 299 Proklus: 275. 169. 273. 301. 343. 291.394 Indeks imion własnych Leon: 197. 281. bp: 81 Pyrrus: 313. 335 Orygenes: 295. 311 Maksym: 73. 271. 311 Makary. Macedoniusz: 295. 335 301. 173 Wigiliusz. 115. 221. 131. 221. 257 Paweł. 335 Sisinnios: 171 Stefan. 279. 287. bp Rzymu: 265. 199. 121. 277. 209. 301. bp: 253 Teodor z Mopsuestii: 263. 303. bp Konstantynopola: 313. 295. 357 Paweł. 185. 277. 289. (uczeń bpa Makarego): 313 Stefan. 187. 335. 279. 275. 133. 251 Manes: 299 Theonas z Marmaryki: 49 Marcjon: 299 Tomasz: 297. apostoł: 137. 317. 353 Piotr. 311 Tymoteusz: 121. 269. 321 Temistiusz: 315 Licyniusz: 37 Teodor. 273 Teodozjusz Wielki: 79. Zenon: 173 165. 119. bp: 253. 133. 159. 311. 287. 207.

267. 217. 317 273. 75. 267. 167. 47 Akwilea: 79 Pont: 73. 87. 283. 311. 335. 291. 89. 353. 217. Antiochia: 22. 71. 55. 173 Myzja: 187 Nicea: 47. 311. 281. 177. 279. 187. 313 Rzym: 33. 75. 73. 375 Cypr: 173. 339 Konstantynopol: 71. 33. 127. 279. 255. 335. 49. 71. 251 (Nowy Rzym). 79. 251 Bitynia: 71. Aelia): 85. 81. 247. 22. 73. 47. 71. 111. 257 Jerozolima (zob. 253. 171 Afryka: 99. 165. 273. 335. 187. 277. 85. 71. 221. 47 Licja: 173 Likaonia: 171. 73. 275 Pentapolis: 31. 267. 311 Orient: 73 . 359. 217. 313. 171. 245. 83. 197. 279. 331 Chalcedon: 215. 83. 255. 363 Libia: 31. 51. 303. 395 INDEKS NAZW GEOGRAFICZNYCH Aelia [Jerozolima]: 33 Pamfilia: 169. 279. 317. 251 Tracja: 73. 301. 235. 349 Egipt: 31. 47. 267. 175 Efez: 161. 281. 289. 257. 251. 171. 217. 73 (Nowy Rzym). 79. 313 Azja: 73. 253. 215. 83. 251 Aleksandria: 21. 53. 255. 255.

396 .

249. 127. 301. 227. 347. 43. 255. 35. 241. 349. 43. 119. 95 317. 341. 225. Ekonom diecezji – 249. 31. 367. 361. 363 323. 207. 167. diakoni) 317. 209. 353. Zmartwychwstanie. 357. 187. 379 (zob. 159. 312. Dziewictwo Maryi – 199 245. 361. 209 Biskupi (wybór) – 33 Euchici . 349. 85. 199. 179. 167. 361 175. 353. 133. 83. 231. 51. 79. 375 (zob. 279. 307. 187. 277. 345. 349. 263. 351. 359. prezbiterzy. 71. biskupi. 375. 45. 359. 151. 45. 367 Duchowni (strój) – 369. 229. 373. 163. 277. 371 Biskupi – 29. 225. Duch Święty – 155. 379. 315. 211. Eudoksjanie – 71 177. 223. 365 Donatyści – 33p Anatematyzmy Cyryla – 153. 353. 239. 369 Istota Boga – 59. 169.169 Bogarodzica – 99. 215. 253. 233. 359 285 Chrzest Jezusa – 205 „Czyści” – 33 Jezus Chrystus (zob. 2217. 245. 219. 243. 247. 285. 361 duchowni) Ekskomunikowani – 31. 225. 239 Klasztory – 229. 83p. 39. 337. 215. 71. 225. 291. 93. 237. 43. 353. 87. Duchowni (zakaz administracji dóbr) – 73. 365. 353. 341. Arianie – 47. 361. 241. 235. 335 335 Duchowni (ogólnie) – 27. 397 INDEKS RZECZOWY (litera «p» umieszczona po liczbie wskazuje na przypis) Alienacja dóbr kościelnych – 363. 219. 301. 55. Chrzest – 27. 71. 271. 363. . 328 Duchowni (oskarżenia przeciw) – 89 Biskup wiejski – 35. 251. 365. 75. Biskup Konstantynopola – 73. 211. 231. 93. 203. Eunomianie – 71. 89. 83. Zrodzenie Syna) Data Wielkanocy – 53 Judeochrześcijanie – 93p Diabeł – 199. 165. 335 Bóg (zob. 341. 83. Biskup Rzymu – 33. 153. 281. 363. 49. 347. 221. 29. 359. Istota Boga) Fotynianie – 71 Budowa kaplic – 371 Heretycy (przyjmowanie do Kościoła) – 93 Chciwość duchownych – 43. 313 Diakoni – 41. 369. 365. 35. 373 Ikony – 331nn. 343. 81. 33 Eucharystia – 39. 95. 361. 91. 255. 219. Anomejczycy – 71 345 Apolinaryści – 71. 247. 265. 233. 323. 93 Duchoburcy – 69p. 297. 143. 181. 43. 85. 73. 265. 83. 237. 95 Diakonise – 45. Kastracja – 27 359 Katechumeni – 41. 193. 345 Biskupi (precedencja) – 31. 157. 45. 81. 197. 41. 311 201. 261. 235. Natury Chrystusa. 235. 351. 313. 303. 355. 233. 345.

155. 151. 341. 151. 185. 197. 35. 203. 281. 121. 263. Zmartwychwstanie – 115. 83. 351. 267. 287. 343. 267. Kobiety (nie mogą mieszkać z duchowny. Chciwość) Tonzura – 367 „Listy pokoju” – 235 Tradycja – 107. 151. 123. 39. 233. 147. 183. 177. 273. 321p Mnisi – 227. święcenia) – 69. 229. 331. 347. 81. „Upadli” – 35. 293. 209. 73. 355 mi) – 29. 135. 225. 43. 243. 183. 261. 243. 265. Krzyżmo – 93 353. 241. Konsekracja kościoła – 357 173. 121. 373. 33. 255. 51. 57. 45. 371. 95 Służba wojskowa – 37 Stworzenie człowieka – 203 . du- chowni) Żydzi – 53. 317. 95 Wyznanie wiary (konstantynopolitańskie) Nałożenie rąk (zob. 223. 375 Klasztory podwójne (mieszane) – 375 Synody – 31. 133. 65. 375. 313p. 121. 291. 373. 279. 117. 293. 289. 335. 165. 203. 125. 311. 223. 167p Teatr – 379 Lichwa – 43 (zob. 41. 57 Montaniści – 33p. 171 Metropolita – 29. 367 Kwartodecymanie – 93. 121. Martyria – 231. 363 139. 367. 335 253. 251. 315p Wyznanie wiary (Euzebiusza) – 55. 117. 241. 169. 295. 323. 267. 151. 301. 367 (zob. 31. 355. 179. 121. 93 59. 351. 113. 71. 293. Monofizyci – 223p. 135. 83. 115. 175. 71. 231. 235 333. 317 Monoteleci – 307. 247. 357. 205. 337 Nestorianie – 163. 173. Pokuta – 35. 131. 121. Nowacjanie – 33p. 315p 177. 223. 243. 91p „Trzy rozdziały” – 261. 337. 141. 207. 333 285. 125. 373 Kobiety (zakaz porywania) – 249 Święcenia – 27. 247. 335 129. 81. 131. 313. 179. 263nn Mesalianie – 169. 293. 285. 113. 377 Symonia – 225. 217. Małżeństwo – 35. 193. 297. 69. 313p. 209. 347. 287 Zmienność/niezmienność Syna – 25 Niedziela – 47 Zrodzenie Syna (przedwieczne) – 25. 281. 313. Prezbiterzy – 35. 219. 41 177. 221. 317 Zrodzenie Syna z Maryi – 61. 43. 271. 145. 233. 359 Prześladowania – 75. 345. Unia hipostatyczna – 113. 241. 127. 339. 201. 359. 59. 175. 225. 365. 181. 231. 167. 359. 328. 345. 221. 105. Wyznanie wiary (nicejskie) – 25.398 Indeks rzeczowy 371. 223p. 153. 328. 141. 279. 127. 317. 347. 135. 319. 349. 317. 113. 211. 237. 115. 317. 137. 225. Wyznanie wiary (ogólnie) – 197 323. 299 273. 143. 187. 287. Natury Chrystusa – 113. 321. 377 Modlitwa – 47 Wandalowie – 105p Wiatyk – 39 Monoenergetyzm – 313p Współistotność – 25. 49p 341. 135. 313. 233. 177. 349. Pięćdziesiątnica – 47 117. 217. 201. 77 Relikwie – 357 Sabatianie – 93 Sabelianie – 71. 199. 231. 215. 311. 281. 57. 153. 177. 167. 199. 139. 239. 275. 347 Melecjanie – 49. 295p. 199. 151 273. 223. 219. 73.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 Wyznanie wiary 150 Ojców . . 7 3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 BIBLIOGRAFIA (w układzie chronologicznym) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . 93 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. . . . . . . 71 List biskupów zebranych w Konstantynopolu . . . 10 3. . 13 1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Wybrana literatura polska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2. . . . . . Wprowadzenia i przypisy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Niniejsze wydanie . . Skróty dzieł. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. . . . . . . . . . . . 47 List Euzebiusza z Cezarei do swego Kościoła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 WYKAZ SKRÓTÓW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Skróty ogólne . . . . . . . . . . . . . 25 Kanony . . . . . . . . . . 75 [Kanony uchwalone na synodzie w 382 roku] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Czasopismo poświęcone historii soborów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Skróty biblijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 SOBÓR NICEJSKI I (325) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 SPIS TREŚCI TŁUMACZENIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. . . . . 5 OD REDAKCJI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . serii i czasopism . . . . . . . . . . . . 10 3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI I (381) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 3. . . . . . . . . . . 7 1. . . . . . . . 87 [Kanon z listu Gennadiosa do Martiriosa Antiocheńskiego] . . . . . . . . . 27 List soboru w Nicei do Egipcjan . . . . . . . . . . . Tekst oryginalny . . . . . 15 Ważniejsze opracowania . . . . . . . . . . 21 Wyznanie wiary 318 Ojców . . . . . . . . . . . . . . . 69 Kanony ustalone na Soborze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Synodalność w Kościele starożytnym . . . . . . 21 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 WYKAZ ZNAKÓW . . 7 2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Układ tekstu .

. . . . . . . . . . 193 Wprowadzenie . 173 Formuła zjednoczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Uchwała o konsekracji biskupów na Cyprze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 Anatematyzmy przeciwko «Trzem rozdziałom» . . . 261 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 Indeks imion własnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 Definicja wiary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 [Wyrok przeciwko «Trzem rozdziałom»] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 [«Anatematyzmy Cyryla»] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 Trzeci list Cyryla do Nestoriusza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 Kanony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Drugi list Cyryla do Nestoriusza . . . . . . . . . 309 SOBÓR NICEJSKI II (787) . . . . . . . . . . 99 Wprowadzenie . . . . 109 Drugi list Nestoriusza do Cyryla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 SOBÓR CHALCEDOŃSKI (451) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 Indeks pisarzy starożytnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI II (553) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 Wyrok pozbawiający Nestoriusza urzędu . . . . . 167 Orzeczenie przeciw bezbożnym mesalianom albo euchitom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 Indeks nazw geograficznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 SOBÓR EFESKI (431) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 List Cyryla do Jana Antiocheńskiego o pokoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 Orzeczenie o nicejskim wyznaniu wiary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 List soborowy o biskupach wschodnich . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 List Kapreola z Kartaginy do Soboru Efeskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 [Kanony] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 Indeks dokumentów kościelnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 Wykład wiary . . . . . 193 List papieża Leona do Flawiana o Eutychesie . . . . . . . . . . . . . . . . 285 SOBÓR KONSTANTYNOPOLITAŃSKI III (680-681) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 Anatematyzmy w sprawie świętych obrazów . . . . . . . . . . . 397 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 Indeks biblijny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 Kanony . . . . . . . . . 327 [Dekret wiary] . . . . . . . . .