You are on page 1of 2

ELİF EFENDİ, Hasirizade

Elif Efendi Hasirizade Dergahı'nda. ba- kesi. nr. 477). 7. el-Bdril!.Gt (telifi 1325/ 1
ELİF LAM RA
basının hacca giderken kendisini vekil ı 907). Arapça olup Elif Efendi'nin özde-
bıraktığı 1880 yılından onun ölümüne ka- yişlerini ihtiva etmektedir (Süleymaniye (}')
dar vekaleten. bu tarihten itibaren tek- Ktp .. Yazma Bağışlar. nr. 2035). 8. et-Ten- Kur'an-ı Kerim' de
kelerin kapatılışına kadar da ( 1925) asa- bih (telifi 1341/1922). Zikir ve adaba dair beş surenin başında bulunan
leten şeyhlik görevinde bulundu. Meşne­ olan eser Türkçe'dir (Süleymaniye Ktp., ve kendi adlarıyla kıraat edilen harfler

vf, şemail. hadis ve dini ilimleri okuttu. Yazma bağışlar. nr. 2035, vr. 37-49). 9. en- (bk. HURÜF-ı MUKATIAA).
L _J
il. Abdülhamid'in iradesiyle 1887'de ye- Nehcü'l-1!.avfm li-men erdde en yes-
niden inşa edilen ve inşaat giderleri tek- telpm (telifi ı 342/ 1924). Akaide dair Arap- 1 1
ELİF NACİ
ke mensuplanndan Tophane müşiri Meh- ça manzum bir eserdir (Süleymaniye Ktp ..
(1898- 1987)
med Seyyid Paşa tarafından karşılanan Yazma Bağışlar. nr. 2035, vr. 51-81). 10. Şe­
tekkenin mimarlığını yaptı. Konya Mev- meretü'l-1}.ads fi macrifeti'n-nefs (te- Hat sanatını resme sokan ressam;
lana Asitanesi'nde çelebilik makamında lifi 1310/1892). Hz. Ali'nin nefisle ilgili müzeci, gazeteci.
L _J
bulunan Abdülvahid Çelebi kendisine me- sorulara verdiği cevapların şerhi olup
şihatname göndererek Mevlevi şeyhliği­ Arapça'dır (Süleymaniye Ktp .. Yazma Ba- Gelibolu'da doğdu. İlköğrenimini Ba-
ni tasdik etti (1898). 1907'de tayin edil- ğışlar. nr. 2036). 11. Tasrihu'l-ümme bi- bası Miralay Hüsnü Bey'in görevi dola-
diği Meclis-i Meşayih başkanlığı görevin- tavzihi hükmi's-salat bi't-terceme (te- yısıyla bulundukları Edirne'de yaptı; da-
den bir süre sonra ayrıldı. 3 Ocak 1927 lifi 1344/ 1925). Namazda sürelerin Türk- ha sonra da İstanbul'da Ayasofya Rüş­
Pazartesi günü vefat etti; tekkesiyle çe okunmasının caiz olmadığını belirten diyesi ile Vefa Sultanisi'ni bitirdi. 1913
Mahmud Ağa Camii arasındaki hazfreye Türkçe bir risa!edir. 12. İrşadü'l-güvfn yılının sonlarına doğru Sanayi-i Nefise
defnedildi. bi - reddi nazariye ti Darvin. Ölümün- Mekteb-i Alisi'nin resim bölümüne gir-
İstanbul Ko~ka'daki Abdüsselamiyye den altı ay önce kaleme aldığı Darvin na- di. Okula başladıktan birkaç ay sonra L
Dergahı'nın son şeyhi Yüsuf Zahir Efen- zariyesini tenkit eden eser Türkçe'dir. 13. Dünya Savaşı çıktı ve on yedi yaşında
di Elif Efendi'nin oğludur. Divan. Türkçe, Arapça ve Farsça şiirler­ iken askere alındı; savaş boyunca dört
Eserleri. Şair ve hattatlığının yanı sıra den meydana gelmiştir. Son Asır Türk yıl askerlik yaptı. Terhis edilince oku-
tekkenin planlarını çizecek kadar mi- Şairleri ve Sefine'de şiirlerinden bazı ör- luna geri döndü ve Çallı İbrahim'in atöl-
mari bilgiye de sahip olan ve dönemin nekler yer almaktadır. Kaynaklarda ay- yesine girdi. Bu konuda, "Çallı İbrahim'~
şeyhlerinin en alim ve faziletlisi olarak rıca iki ciltlik en-Nürü'l-furkan fi şer­ den aldığımız feyiz empresyonizm tar-
tanınan Elif Efendi bütün hayatını eği­ hi lugati'l- Kur'an adlı bir eseri daha zında. Çünkü onlar. Çallı ve arkadaş­
tim ve öğretimle geçirmiş, ayrıca Arap zikredilmektedir. ları Paris'te çalışmışlardı ve bir çeşit
grameri ve mantıktan Darvin nazariye- BİBLIYOGRAFYA: empresyonizmi Türkiye'ye ilk getiren
sine kadar çeşitli konularda eserler ka- Hüseyin Vassaf, Sefine, 1, 354·362; Zakir insanlardı. Akademiye gelir gelmez eli-
leme almıştır. İbnülemin ve Hüseyin Vas- Şükrü. MecmQa·i Tekaya (Tayşi), s. 58; İbnüle­ mizden stompu ve 'sauce'u bıraktıra­
saf'ın zikrettiği bu eserlerin sadece iki- min. Son Asır Türk Şairleri, s. 291-293, 983· rak yanmış kömürü, füzeni veren hoca-
985, 1671·1672; Albayrak. Osmanlı Uleması,
si basılmıştır. 1. Tenşitü'l-muhibbin bi- mız Çallı İbrahim oldu, Varniya'nın ak-
ili, 150-151; Baha Tanman. "Hasirlzfı.deTek­
menakıbi Hace Hüsameddin (İstanbul kesi", STY, Vll (1976-77). s. 107-142; R. Ekrem sine. Yağlı boya sınıfına geçince, Batı'­
1342). İlk hocası Hoca Hüsameddin hak- Koçu, "Elif Efendi", İsLA, IX, 4518; TA, XV, 83. da çoktan ömrünü tamamlamış olan
kında yazılmış olan bu Türkçe eser dö- empresyonist görüşü bize aşıladı ve biz
!il NİHAT AZAMAT
nemin ilmi ve tasawufi hayatını tanımak hepimiz birer Çallı !brahim. birer empres-
açısından önemlidir. 2. el-Kelimatü '1- 1 1 yonist olduk" demektedir (Türkiyemiz,
mücmele ff şerhi't- Tuhleti'l-mürsele ELİF LAM MİM sy. 27.s. 22).
(İstanbul 1342). Muhammed el-Burhan- (-;.ıı)
Öğrenciliği sırasında geçinebilmek için
pürfnin (ö. 1029/ 1620) vahdet-i vücud* Kur'fın-ı
Kerim'de bir yandan da arşiv
memuru olarak ga-
ve hazarat-ı hams• meseleleriyle ilgili altı sfuenin başında bulunan zeteciliğe başladı.Gazete ressamı olmak
meşhur eserinin tercüme ve şerhidir. 3. ve kendi adlarıyla kıraat edilen harfler
istemeyen Elif Naci, sonradan çeşitli sa-
Muhtarü'l-enba fi'l-hunli ve'z-zurüf (bk. HURÜF·ı MUKATIAA).
L _J nat yazıları da yazdı ve iyi bir polemist
ve ba'zi'l-esmd (telifi 1309/1891 ı. Türk-
çe olup Arapça'da harf. zarf ve isimlere 1 1
ELİF LAM MİM RA
dair 200 sayfayı aşkın önemli bir eser-
0 (~JI)
dir (Hüseyin Vassaf, 1, 356). 4. el-Mebde
(telifi 1310/ 1892). isagüci adlı mantık Ra'd sfiresinin başında bulunan
kitabının Arapça şerhidir. s. ed-Dürrü'l- ve kendi adlarıyla kıraat edilen harfler
menşür fi (min) .ğizaneti esrari'n-m1r (bk. HURÜF-ı MUKATIAA). _J
L
(telifi 1322/ 1904). Nür ayetinin (en-Nür
24 / 35) Arapça tefsiridir (Süleymaniye 1 1
ELİF LAM MİM SAi>
Ktp., Yazma Bağışlar. nr. 2038). 6. Def'u 'J-
(~l)
vecel bi-cünneti'l-ecel (telifi 1325/1907).
Ecel hakkında sorulan sorulara verdiği A'rfıf suresinin başında bulunan
ve kendi adlarıyla kıraat edilen harfler
cevaplardan meydana gelen Türkçe bir
(bk. HURÜF-ı MUKATIAA).
eserdir (Süleymaniye Ktp., Tahir Ağa Tek- L _J Elif Naci

38

21 ·31. bir dille kültür biriki.. ic). önemli unsur yazıdır. l~ ~ ~ ~ q Q ~ ~ : ~ riyle şiir yazan. . Ati- na. Bunu tenkit edenlere.. düşüncelerinin ifade vasıtası olan dil an. nusunda çeşitli görüşler ileri sürmüşler­ tek hiyerogliflerinin teşkil ettiği bu sis- İlk şahsi sergisini 1930'da Alay Köş­ dir. dedir. nun ilk sergisiyle oldu.. "Bra. yani bir anlamda yazının nin sergilerine katılıyordu.. en önemli örnekleri çivi yazısı ile sonra bu grup Halkevi.:P .J!•••ıı'i~<::>':f!c=:.. Ardından İkdam. nesnelerin resimlerinden oluşmaktaydı..6~~== ~~:":':~:::: . . ben ciler.. Son safhasın- lonlarında olmak üzere on beş sergi da- ha açtı. Yazının tarihiyle il. ra müdür oldu. Şarkta Resim (1943).::~ 1~~. Son Telgraf ve Alfabenin Tarihçesi. Başlıcalarını Mısır. le açıklanmaya çalışılmıştır. fikir yazısı. sayı oldu. resim ya- Elif Naci'nin !il ZAHİR GüVEMLİ zısı.:..emisi ve Fransız Konsolosluğu sa. Picasso. yazılı belgenin bulunmaması. killerinden birkaçıdır. ~:. minin ortaya konulmasını sağlayan.:'~~. ların da tam anlamıyla çözülememesi. peygamberlerle veya ila. sy...1 r u :::.D7. en küçük bulgu- ları dahi değerlendirerek ortaya inandı­ BİBLİYOGRAFYA: rıcı bir çözüm koymaya uğraşmaktadır. hattı İnsan önce eşya vasıtasıyla anlaşma­ bağdastıran bir çalısması ELlFBA ya çalışmıştır. lüyü birlikte karşılayan bir hece değerin­ Grubu .::r . üçüncü safhası resmin daha basit çiz- onlar Latin harflerini yerleştirmişler. Elde çok eski devirlere ait yeterince tem.. Bu sıralarda bir yandan Ga. Cumhuriyet gazetelerinde çalıştı. anlaş­ que'ta yok mu? Juan Gris'de.. hece yazısı ve ses yazısı resimle şeklinde birbirini takip etmiştir. düncü safha resimlerin tamamen çizgi- takil Ressam ve Heykeltıraşlar Birliği'­ ilim adamlarını şimdilik kesin bir sonu.-! ~ ô ıJ ~ !!) \. Bu görevi sırasında re. İnsanın duygu ve yazı dönemi (pictographicl başlamıştır. Sup. "Elif Naci Kendini Anlatıyor". ve Paris'te çeşitli karma sergilere katı­ ~ 5 ô ~ ~ ı :?. Res- sam Cemal Tollu.~~" otuz dört fikir adamı ve sanatçı onun ~ ~:::': V'.... İlk kullanımının 10. kü Çin. Brüksel. ama Bununla beraber değişik zamanlarda dil. Gidilen mahalli göstermek Arap dilinin seslerini için yere eğik bir sopanın dikilmesi. Yazının Chagall. tarihçiler ve sanat tarihçileri yazı­ gilerle ifade edilmiş şeklidir (ideograph- Arap harflerini yerleştirmişim"' cevabını nın doğuşu. sopaya çentik açılması ilk anlaşma şe­ L dığı İleri gazetesidir. Elif'in cı Hiy2roglifık b c 60 Yılı. Avrupa tesirinden uzak yerli bir sanatçı olduğunu söyler.} .l~}"'I:' a ~ "' ~ . Tan..~ ::ı ~~T ray Lisesi girişinde açtı. Bir dilin varlı­ gittiği tahmin edilen bu yazı daha çok Müzesi'ne önce müdür yardımcısı. =. c:::::>Flı"ı yardımcılığından emekliye ayrıldı.. ulaşmak için uzun bir dönem geçirmiş "Elif Naci". aı Çivi yazısı !Sabili bl Piktografık ·~ =~~!~Ql! o~ITT1~~H2:. ~ f. Klee'de yok mu? Var. 127· 128. Aka.). arkeoloji-sanat tarihi ve tarih konuya ları da bulunmaktadır. ma amaçlı olduğu sanılmaktadır. ca varmaktan alıkoymaktadır.. İstanbul 1951 .nı t lt. Bükreş. 1963 l~ ~1~=t-~:::~. onu Mağara duvarlarında ve kayalarda rast- simlerine Arap harflerini ve Türk motif. ...7. gili olarak kesin bilgi verilememektedir. Japon yazılarıdır.~a ~. Dör- latasaray sergilerine. İlk çalıştığı gazete Celal Nuri..~ sinden başka On Yılda Resim 1923- vazı ısumerı J. Güzel Sanatlar hi güce sahip olduğuna inanılan kişiler­ hiyerogliflerin ikinci aşaması ve bugün- Akad. Yurt dışında da Budapeşte. ABr. ikinci şahsi sergisini 1947'. ~~~~~. bulunan... İnsanoğlunun en önemli buluşlarından s.-..j}~~~~~tl:' 1933 (1933). Moskova.~~~n=~ ~~~kıl. ~ 6 ~ g~rJ. İstanbul 1983. Dil bilimi. Elif Naci. Hitit ve Maya-Af- veriyordu.~~~ yılında Topkapı Sarayı Müzesi müdür .~ı.~: = n<ı ~ ~ ı~ r \. bir yandan da Müs. ELİFBA Anılardan Damlalar ( 1981 l adlı kitap. Bu sergi dolayı­ sıyla yayımlanan Elif Naci adlı broşürde v ~ ~-.:H!~':oe )~~. Sanat haya. mının estetik anlayıştan ziyade. İstanbul 1979. Pek çok makale.. ~ = lan Elif Naci. koruyan ve gelecek nesillere aktaran en lanan resimlerin de en azından bir kıs­ lerini soktu. "Elif Naci". birbirine bağlı bir dizi resimden kü'nde açtı. üçüncüsünü ise retrospektif olarak 1951 ·de Galatasa- ın~~:'.~ P~b~ A.. ~HJ. Daha sonra resim - İtham.c~ı~ ~~1~:5m de Eminönü Halkevi'nde. Dufy. Türkiyemiz.. 27.~'i'f:::.. oluşan ve bir olay anlatan yazıdır. ve bu devreler madde yazısı. Resimde ve Basında (1976) ve vazı !Mısırı 39 .sei~:::' larına kadar sürdürdü. gelişmesi ve yayılması ko. r 9 .. Q~!~l~J. Ondan ğuşu tanrılarla. son. Fakat İlk alfabenin r~~~~9: ~7~70. Türk ve Dünya Ünlüleri biri olan yazı bugünkü fonetik sisteme Ansilclopedisi. Londra r. iV. ve yazı sistemini gösteren belirtmek için ipe düğüm atılması veya hi Nuri ve Sedat Nuri kardeşlerin çıkar­ harfler dizisi. Bu tına büyük bir gürültüyle girişi.7. 1956· 1957. Yl. kurucuları arasında bulunduğu "D hayatı için çok önemli olan yazının do..a~1 r· n T~ ı~r~.. ğına işaret eden. Elif Naci'nin resimle- H~~. ~ l= J hakkındaki fikirlerini dile getirdiler.. titizlikle yaklaşmakta. 1933'te tırmalardan önce kültür ve medeniyet sistemde çizilen her şekil ünsüz ve ün- açılan.... Vlll.. ye dönüşmesi. ı. Milliyet.. İlmi araş­ ses kazanması devridir (logographic)..000 yıl kadar önceye demiyi bitirince Türk ve İslam Eserleri cak yazıyla hayat kazanır. ~ oluşumuna gazeteciliğini Cumhuriyet gazetesinin tesir eden 4~·4= JJ1:t:::6~:i "İ>~~~·~~ arşiv memuru olarak hayatının son yıl­ vazı sistemleri: ~:.