You are on page 1of 2

Cerita Cekak

Cerita Cekak
Cerita cekak utawa biyasa sinebut kanthi cekakan cerkak kuwi mujudake salah sijine karya sastra kang arupa
gancaran. Cerkak yaiku cerita kang wujude cekak nyeritakake sawijine paraga (tokoh) ing saperangan uripe.
Amarga cerkak minangka karya sastra, mula ing sajrone ana unsur-unsur pandhapuke kang kapantha dadi loro,
yaiku unsur intrinsik lan unsur ekstrinsik.

Unsur intrinsik cerkak yaiku unsur kang mbangun cerkak saka sanjerone cerkak, ing antarane:
1. Tema
Yaiku sing dadi underane prakara crita. Tuladhane: kamanungsan, kabudayan, kasusilan, sesrawungan, lsp.
2. Paraga
Yaiku pelaku kang mbangun cerita. Paraga kaperang dadi loro, yaiku paraga pokok (tokoh utama) lan paraga kang
sipate mbyantu (tokoh pembantu).
3. Watak
Yaiku tandha-tandha fisik (dhuwur, lemu, pesek, lsp) lan tandha-tandha non-fisik kang diduweni paraga (galak,
sumeh, grapyak, pinter, lsp).
4. Setting
Yaiku papan lan wektu kadadeane cerita. (Papan: pasar, sawah, dalan, kantor. Wektu: esuk, awan, sore, bengi).
5. Sudut pandang / point of view
Yaiku ing ngendi pengarang mapanake dheweke ing cerita.
6. Lelewaning basa
Yaiku basa kang digunakake pengarang ing cerita.
7. Amanat
Yaiku piweling kang arep diwenehake pengarang marang wong kang maca cerkak.
8. Alur/plot
Yaiku bakune cerita wiwit saka wiwitan nganti pungkasan (perkenalan, konflik, penyelesaian)
Unsur ekstrinsik yaiku unsur kang mbangun cerkak saka sanjabane cerkak, kang mangaribawani ing antarane:
1. Agama
2. Ekonomi
3. Sosial
4. Pendhidhikan, lan
5. Budaya
Titikane cerkak:
1. Ceritane cekak
2. Prekara kang diceritakake mung siji
3. Cacahe paraga mung sithik
4. Paraga kang dicritakake ora nganti owah nasibe
5. Menawa ditulis antarane mung 3 10 kaca
Unsur intrinsik cerkak:
1. Underan (tema crita) Underan yaiku pokok masalahe crita utawa lelandhesane/ dasar crita.
2. Amanat (ancas) Amanat yaiku pepeling kang kinandhut ing crita iku utawa pesen pangripta marang pamaca. Pepeling/
pesen iku arupa ajaran moral utawa pandhidhikan.
3. Paraga lan watak paraga (lakon) Paraga utawa kang diceritakake. Paraga iku ana kang sipate becik lan ana uga kang
sipate ala. Dene watake paraga (lakon) iku bisa kanggo mbedakake lakon siji lan sijine. Dene cara kanggo nggambarake
watake lakon bisa kanthi lumantar ing ngisor iki, yaiku: Katrangan langsung sing diandharake pangripta jroning
critaLumantar caturan/ pirembugan (dialog) ing antarane para paragaKalakuan, tumindhak, lan kedadean-kedadean sing
dialami paraga
4. Padunungan, wektu, lan swasana crita (latar, setting) Latar yaiku unsur kang ana gegayutane karo panggonan, wektu,
lingkungan sosial, lan swasana kang ndhasari kedadean ing crita iku.
5. Alur crita (plot) Rantamane crita sing sinambungan mbentuk crita. Alur kebentuk kanthi urutan kadadeyan saengga
mbentuk alur maju, alur sorot balik (flash back) lan campuran antarane alur maju lan alur sorot balik. Alur maju yaiku
urutane crita saka kedadean kang wis kapungkur maju ing kedadean saikiAlur sorot balik yaiku urutane crita saka kedadean
saiki mundur ing kedadean kang wis kapungkur
Rangkaiane kedadean sing mbentuk alur dibagi tahap-tahap alur sing diwiwiti saka: Paparane crita (pemaparan)Critane
wiwit ana masalah (perumitan)Ana masalah antara paraga (konflik)Masalah luwih gawat (klimaks) Pungkasane crita lan
carane nyelesaiake masalah ing paripurnane crita
- Happy ending : ing paripurnane crita nyenengake
- Sad ending : paripurnane crita ora nyenengake / nyedihake.
6. Pamawas (sudut pandang) Sudut pandang yaiku carane pangripta netepake dirine ing crita. Yen pangripta melu ing
sajroning kedadeyan sing dicritakake, tegese pangripta kalebu pamawas (sudut pandang) wong kapisan : pangripta cerkak
bisa uga dadi paraga utama bisa uga paraga tambahan (sampingan). Menawa pangripta amung nyritakake wong liya lan
dheweke ora dilibatake ing sajroning crita, tegese dheweke nggunakake pamawas (sudut pandang) wong katelu.