You are on page 1of 3

SEVAHD'n-NBWE

an st olaylar, Ehl-i kitap'tan din alim- vetine delaJet eden fevkaladelikler ele al bul 1396/1976) ve evdhid-n Nbv-
lerinin kendisini grdklerinde beklenen nr. Bu blmde Ebu Mslim el-Havlanl, ve (stanbul 2002) adyla gnmz Trk-
nebi olduunu anlamalar gibi alametler Amir b. Abdkays, Zadan el-Kufi, Said b. e'sine aktarlm olup bu evirilerde e-
zikredilir. Eserin nc blmnde n- Mseyyeb, Said b. Cbeyr, Sla b. Eyem, itli hatalar bulunmaktadr.
bwetin balangcndan hicrete kadar ge- mer b. Abdlaziz, Mutarrif b. Abdullah, BBLYOGRAFYA :
en dnemde nbwet delili olarak cere- Muhammed b. M'nkedir. Sfyan es-Sev- Abdurrahman- Cami, evahid 'n-nbvve,
yan eden otuz be hadise anlatlr. Hira rl ve Abdullah b. Mbarek gibi kiilerin Sleymaniye Ktp., Pertev Paa, nr. 311; Ke{ ';r.-
danda Hz. Muhammed'e vahiy gelme- menkbeleri anlatlr. Hatimede Resflul ;r.unn, il, 1066-1067; Mu'cem'l-mai)ttfiti'l-
mevcade fi mektebati stanbul ve Anatali (haz.
si, durumdan haberdar edilen Varaka b. lah'a ve onun getirdii dinin esaslarna mu-
Ali Rza Karabulut). (bask yeri ve tarihi yok(. il,
Nevfel'in onu mjdelemesi, Yemenli Eb'l- halefet edenlerin gerekAsr- saadet'te ge- 742; mer Okumu. "Cfurll, Abdurrahman", DA,
Avalim'in Beni Haim'den bir peygambe- rekse sonraki zamanlarda uradktan fela- v. 98. :.:;;:
~ MusTAFAz
rin geleceini haber vermesi, skenderiye ketlerden rnekler verilir.
li hristiyan bir din adamnn onun nbv- evahid'n-nbvve, Hz. Muham-
vetiyle ilgili ehadeti, mer b. Hattab'n Hz. med'in hak peygamber olduuna dair, EVK
Peygamber'i ldrmeye teebbs etmi bir ksm "befr'n-nbwe" trne gi- ( .~I)
ken mslman olmas, Ebu Cehil'in ken- ren nbwet ncesine ait olmak zere si-
Derin arzu, zlem anlamnda
disini ldrme giriimlerinin her defasn yer, slam tarihi ve menakb kitaplarnda
felsefe ve tasavvuf terimi.
da bir mucizeyle engellenmesi, mslman- yer alan rivayetlerin bir araya getirilme- L _J
lann Habeistan'a hicreti, mi'racdan sonra sinden olumutur. Eserde bulunan 500
Mekkeli mriklerin Resfl-i Ekrem'e Mes- kadar nakil iinde i'caz'l-Kur'an ile mi'- Szlkte "istemek, arzulamak, zlemek"
cid-i Aksa'ya dair sorduklar sorulara ce- anlamna gelen evk kelimesi felsefe ve
racn vukuu gibi birka dnda yzlerce
vap vermesi, Kur'an okurken cinlerin ken- rivayetten hibiri kesin bilgi ifade etmez. tasavvuf literatrnde "herhangi bir var-
disini dinleyip iman etmesi bunlar arasn ln, kendi varlk kategorisi iinde en yk-
Ancak Hz. Muhammed'in her ynyle eri-
da saylabilir. Drdnc blmde Hz. Pey- ilmez (mu'ciz) olan bir eserle insanlar di-
sek derecede yetkinlie ulaabilmesi iin
gamber'in Medine'ye hicretinden vefatna gerekli niteliklere sahip olmaya duyduu
ne davet ettii, kendi hayatnda Arabistan
derin arzu ve eilim; kalbin sevdiine ka-
kadar geen zaman iinde meydana ge- yarmadas halknn bu davete icabet etti-
vuma arzusu, sevilenin ismi anldnda
len 2SO'ye yakn harikulade olay nakledil- i, daha sonraki asrlarda slam' benim-
kalpte duyulan heyecan" vb. ekillerde ta-
mitir. Bunlardan Resflullah'n Medine'- seyenlerin dnya nfusunun drtte birine
rif edilmitir (et-Ta<nfat, "ev:!}" md.; Teha-
de sevinle karlanmas, ona iman eden- ulat hususu inkar edilemez bir gerek-
nevl, . 770; Serrac. s. 59). evk yerine ay-
lerle etmeyenlerin davranlar, Bedir, Uhud tir. Bu byk olayn alt yapsn tekil eden
n kkten itiyak: da kullanlr. Kur'an- Ke-
ve Hendek gazveleri, Hudeybiye Antla rivayetler bir btnn paralarn olutu
rim' de evk kelimesi yer almaz. zellikle
mas, dier gazveler, Mekke'nin fethi ve rur. Bu adan bakldnda evdhid'n
"Allah'a kavumay arzulama" manasnda
nihayet vefat srasndaki fevkalade hadi- nbvve hidayet ve irad mucizelerini
ki ifade kalb iinde reca kavram evk ile
seler zikredilebilir. ihtiva eden bir eser nitelii kazanr; bu-
ayn anlamda kullanlmtr (M. F. Abdl-
ki ksmdan meydana gelen beinci b- na manevi tevatr de demek mmkn-
baki, el-Mu<cem, "rcv" md.). Hz. Peygam-
lmde de nbwete delJet eden muci- dr.
ber'in bir duasndaki benzer ifadede re-
zelerle Resflullah'n vefatndan sonra ger- Beyazt Devlet Ktphanesi ile (nr. 3410, ca yerine evk gemektedir (Msned, IV,
ekleen mucizelere yer verilir. Yirmi riva- 3698) Sleymaniye Ktphanesi'nin dei 264; v. 191; NesaI. "Sehv", 62). Baz hadis-
yetten oluan birinci ksmda Hz. Peygam- ik blmlerinde (Air Efendi, Ayasofya, lerde ayn balamda reca ve hubb (sev-
ber'in fiziki ve ruhi portresine temas edil- Carullah Efendi. Fatih, Pertev Paa) on be me) kavramlar yer alr (Wensinck, el-Mu<-
dikten sonra en byk mucizesi olan Kur- kadar nshas bulunan evdhid'n-n cem, "J::bb", "ll).y" md.).
'an- Keim'in i'caz yn maddeler halinde bvve'nin eitli basklar yaplmtr (Hin- Felsefe. slam felsefesinde genellikle bi-
aklanmtr. kinci ksmda Resul-i Ek- distan 1279. 1288; Leknev 1876, 1882; nr. ri tabii, dieri iradi olmak zere iki trl
rem'in haber verip vefatndan sonra ger- Hasan Emin, Tahran 1379). Eserin Senf evkten sz edilir. lki bir cismin formu,
ekleen otuz iki olay zikredilmitir. Ese- Mehmed Efendi ve Ahlzade Abdlhalim varl veya konumu asndan kendi yet-
rin altnc blmnde Allah nezdinde mak- tarafndan yaplan Trke tercmelerinin kinliini kazanma ynndeki doal eili
bul kullarn gsterdii fevkalade hadisele- yazmalar gnmze ulamtr (mesela mi, ikincisi canllarn, bu arada insann al-
rin Peygamber'in mucizeleri saylaca fik- bk. Ktp., TY, nr. 2447. 3468). Lami! e- glad, hayal, vehim ve zan olarak iyi ve
rinden hareketle ashaptan ve on iki imam- lebi'nin yer yer ilavelerle gerekletirdii yararl bulup elde etmek istedii eylere
dan zuhur eden harikulade olaylar ele al tercme (Tercme-i evahid'n-nbvve) ynelik iradi evkidir. Bu ekilde evk du-
nr. Ashabn Kitap ve Snnet'le sabit olan sekiz cz ve bir cilt halinde baslmtr (s yulup elde edilmek istenen eyler lezzet,
stnlnden ksaca bahsedildikten son- tanbul 1293). Katib elebi'nin deerlen hakimiyet veya iyi olduu sanlan baka
ra Hulefa-yi Raidln'in, ardndan on iki ima- dirmesine gre Ahlzade'nin evirisi dil ve bir ama olabilir. bn S'na'ya gre iradi e
mn ve Said b. Zeyd, Abdullah b. Abbas, slup bakmndan ondan daha baarldr kilde istenenlerin en deerlisi gerek ha-
Selman- Farisi, Hassan b. Sabit, Ammar (Kef'4-4unn, . 1066-1067). Eser LamIT yrdr ve akla ait olan bu istek "ihtiyar"
b. Yasir, Halid b. Velid gibi yirmi saha- elebi'nin tercmesinden faydalanlarak diye adlandrlr (e-ifa' el-liihiyyat [2], s.
binin faziletlerini konu alan rivayetlere yer evahid'n-nbvve Tercmesi (nr. 387-388; en-Necat, s. 626-627; ayrca bk.
verilir. Yedinci blmde tabiin ve tebeu't- Muzaffer Ozak, stanbul 1958), Peygam- Farabi, el-Medinet'l-fazla, s. 84-86). ev
tabITnin fiillerinde Resfl-i Ekrem'in nbv- berlik Mjdeleri (stanbul 1969; stan- ki "bir varln kendi yetkinliini kazanmak

20
SEVK
iin eksikliini duyduu bir amaca ulama rekete geirense evktir. evk tahayyl ve n veya onun neticesi sayan, evk nn
s" eklinde tanmlayan slam flozoflanna dnme gcne bal olduuna gre ha- sevgi ndan geldiini, sevgisi olmaya-
gre Allah eksiklikten ve kendisi iin bir reketin en st ilkesi bu zihinsel glerdir. nn evkinin de olmayacan bildiren g-
ama gtmekten mnezzeh olduundan te yandan insann faal aklla ittisilli sa- rlere yer verir (EbG Nuaym, X. 78-79,
O'nun hakknda evkten sz edilemez. Ay- yesinde zihnine makuller hakknda yans 87, 91, 95, 96). Eb Talib el-Mekki evki
nca bir eye itiyak duyan onun karsn malar gelince onda doal olarak bu ko- "muhabbet makamlar iinde yksek bir
da edilgen durumda bulunur; halbuki Al- nularda daha ok bilgi edinme ynnde makam" diye zikreder (/:(t'l-Jsulb, il,
lah asla edilgen olmayacandan hibir e bir istek doar. nsann mutluluu arzula- 60). Kueyn~ye gre kalplerin sevgiliye (Al-
ye itiyak duymaz; O'nun iradesi bir ga- mas ve onun gerekleri olan gzel fiillere lah) duyduu derin zleme evk denir. Bir
yeye ynelmi durumdaki evk ve arzu- ynelmesi bu itiyakn domasna baldr kimsenin evki sevgisi oranndadr. lk so-
dan mnezzehtir (Farabi, et-Ta<liJsat, s. 37; (Farabi, el-Medinet'l-fazla, s. 84-86; bn filerden Seri es-Sakat! evki "arifin ulaa
bn Sina. e-ifa' el-lahiyyat [2], s. 285- Sina, e-ifa' el-lahiyyat [2], s. 285-286). bilecei en yksek makam" eklinde ta-
286, 363; Gazzali, Mals:B.1?d'l-felasife, s. evk kavram insann mutlulua, zellik- nmlar. Ancak muhabbetin evkten daha
164-165). le de uhrevi saadete duyduu gl istek stn olduunu syleyenler ounluktadr
Sudr srecindeki feleklerden balayp ve zlem balamnda ska kullanlmakta (er-Risale, il, 626, 628, 630). Hace Abdul-
ay alt illeminin en alttaki varl olan mad- dr. bn Sina ahiret mutluluunu anlatr Ia.h- Ensar! gibi bazlar ise evkin avam

deye kadar her varlk bir sttekine gre ken farkl insan tipinden sz eder. 1. iin olduunu ve Havas iin hastalk sayl
Dnyada bedensel zevk ve tutkularnn dn sylemitir. Zira ancak grlmeye-
eksiklik tadndan kendi yetkinliini ta-
esiri olmayp en yksek zihni aydnlanma, ne (gfb) evk duyulur, halbuki Allah ga-
mamlamaya evk duyar ve bu evk ha-
yetkinlik ve mutluluun farkna varan, bu- ib deil hazrdr. "Nerede olursanz olun
reketi dourur. Ancak ay alb illemindeki
maddi varlklarn aksine feleklerin hareke- na evk duyan ve kendilerini buna hazr o sizinle beraberdir" mealindeki ayet de
lama ynnde aba harcayanlar. Bunlar (el-Hadid 57/4) bunu ifade etmektedir
ti ruhani (nefsani) ve iradidir. Yine felekler,
maddeden soyutlanm akllara benzeme- ebedi mutluluu kazanacaktr. z. Kendi (Beaurecueil. s. 283). Ge dnem tasavvuf
yetkinliklerine evk duyacak ekilde bilgi melliflerinden Ahmed Ziyaeddin Gm
ye evk duyduklarndan ay alt illemindeki
sahibi olmakla birlikte bedensel zevkleri- hanevi'ye gre avamn evki dnyaya, ha-
canllarn arzu (ehvet) ve fke glerinden
ne ve tutkularna esir olduklar ve yetkin- vassn evki cennete, havassn en sekin-
doan hareketlerinin aksine felein hare-
lik abas gstermedikleri iin evk duy- lerinin evki ise mevlayadr (Camfu'l-ul, .
keti ak!I harekettir. Feleklerden her birinin
duklar yetkinlie ulaamayanlar. Bunlar, . 203-204). Gazzilli. Ebf Talib el-Mekki'-
ayn bir mfuku, dolaysyla kendine mah-
ldkten sonra bir yandan yetkinlik evki nin S-t'Hml1b'undan yararlanarak (il.
sus bir evki vardr; hepsinin ortak mau
ve zlemini yaarken dier yandan beden- 60-64) evk ile muhabbet arasnda kesin
ku ise Allah'tr (Farabi. <uyn'l-mesa'il,
den ayrlm olmalarna ramen eski ili bir illiyet ilikisi kurar. nk hakknda bil-
s. 62). bn Slna'nn aklamalarna gre b- gi (idrak) sahibi olunmayan birine itiyak
kilerinin kalnts olan bir olumsuz motif
tn hayrlar ilk varlktan (Allah) tab iin duyulmad gibi tamamen idrak edilene
mutluluklarn engeller. 3. Yetkinlik ve ke-
feleklere ait hareketlerden balayarak her de itiyak duyulmaz. Arifler, ilahi srlar
mal hakknda tamamen bilgisiz yaam
varlk mmkn olduu lde ilk varla dan bazlarna muttali olsalar bile bunla-
olanlar. Bunlardan dnyada iken beden-
benzemek amacyla hareket eder; dier rn hakikatlerini deil temsillerini ve za-
sel taleplerini karlama uruna ktle
btn varlklarn hareketi de byledir. Fe- hiri grnlerini idrak ettikleri, dnya
bulamayanlar ahirette Allah'n rahmeti
leklere ait hareketin balangc evk ve ih- megaleleri idraklerini snrlad ve b-
sayesinde bir tr rahata kavuur. Ktlk
tiyardr. bn Sina, bu ekilde srp giden tn bu engeller ancak ahirette ortadan
eilimlerini gelitirenler ise ahirette dn-
hareketlerin bir tr melek! veya felek! iba- yadaki zevklerine evk duyacaklar, fakat kalkaca iin zorunlu olarak onlarn ilahi
det olduunu syler. nk hareketin ama- buna ulaamamann derin azabn yaa hakikatlere ulama evkleri devam ede-
c ay alt filemi deil hayr- mahza (Allah) cektir. te yandan ilahi hakikatlerin snr
yacaklar (e-ifa' el-ilahiyyat [2], s. 427-
benzeme arzusu ve O'na duyulan itiyak 432; en-Necat, 681-691, 694-696). Benzer yoktr; kul bunlarn bazlar hakknda bil-
tr. Semavi cisimler ortak mauklar olan fikirler Gazzali'nin Ma.Jsiid '1-felfsife' - giye kavusa da birou ona hep gizli kala-
Allah'a duyduklar evkten dolay dairevi sinde de yer alr (s. 306-307). caktr; bundan dolay evkin de sonu yok-
hareket ederse de O'ndan sonraki mfuk tur. Ayrca ilahi hakikatler ylesine akn
Tasavvuf. Tasavvuf kltrnde evkte
lar deitii iin hareketleri de farkllar ve snrszdr ki bunlar ancak Allah'n ilmi
riminin olduka erken dnemlerde hal ve
(e-ifa' el-lahiyyat /2], s. 390-394, 397- kuatabilir; kul, ilahi cemal ve celalin her
makam gibi kavramlardan nce ortaya k
398; en-Necat, s. 630-633, 637). durumda kendi bilgisini atn bildiin
t belirtilmektedir (El2 !Fr.J. x. 390). lk
slam filozoftan, insann bedensel ve psi- den onlar hakkndaki bilgisi arttka bil-
sflerden akik- Belhi'ye isnat edilen Ri-
mediklerini bilme evki de hep srecektir
kolojik hareketleriyle zihinsel glerinin i sfle-i Adfb'l-%fdft'ta (s. 114) kelime-
(f:ya', N, 322-324).
leyi srecini ve nihayet mutluluk aray nin "cennet arzusunu aarak Allah'a mu-
n da evk kavramyla aklar.. Buna gre habbet mertebesine ulama" anlamnda Filozoflar Allah'n ihtiyatan, dolaysyla
organlardaki fizyolojik g hareketin ba kullanld grlmektedir. Haris el-Miha kendisi iin bir ama gtmekten mnez-
latcs diye grlrse de gerekte evk ol- sibl'den nakledilen rivayetlerde evk hak- zeh olduundan O'na evk isnat edileme-
madan hibir psikolojik, dolaysyla fizik- knda verilen bilgilerdeki tasavvufi derin- yeceini belirtirken tasavvuf kaynaklarn
sel hareket meydana gelmeyecei iin asl lik, kavramn daha o zamanlar muhab- da Allah'n kullarna duyduu evkten sz
balatc unsur evk gcdr. Buna gre betle balantl ekilde nazari tasavvufun edilmektedir. Eb Ali ed-Dekkak, Hz. Pey-
her psikolojik hareketin en yakn ilkesi or- nemli terimleri arasnda yer aldn gs- gamber'in, "Allahm, gnlme sana kavu
ganlardaki hareket ettirici g, o gc ha- terir. Muhasibi burada evki sevginin ay- ma evkini vermeni diliyorum" eklinde-

21
$EVK

ki duasn (Msned, iV, 264; V, 191; Nesf', evine braklan gen bir kadnla evk'in ka-
"Sehiv", 62) aklarken evkin 100 para- EVK, Tasadduk Hseyin ynbiraderi arasnda geen gerek bir ak
dan olutuunu, Allah'n doksan dokuz par- ( J~ o:.r--> J..:i.a.i ) maceras anlatlr. Hacdan dnen kocas
ay kendisine ayrdn, birini de insanla- (1783-1871) eini almaya gidince andan ayrlmaya
ra dattn syler. Tasavvuf kaynaklarn dayanamayan kadn intihar eder. airin
Mesnevileriyle tannan
da Allah'n kullarna duyduu itiyak an- byle bir olaydan etkilenerek yazd bu
Urdu airi.
latan ifadeler yer alr (mesela bk. Kueyrl, L _J mesnevideki duygu younluu ve anlatm
. 629, 630; Gazzall, /:ya>, v. 324). Muh- cokusu, Urduca'nn en mehur mesnevi-
yiddin bn'l-Arabl gibi baz sfler evk Leknev ehrinde dodu. Daha ok Nev- lerinden kabul edilen Sfl:r'I-bey.n'dan
ile itiyakn birbirinden farkl olduunu sy- vab Mirza diye tannd ve iirlerinde "evk" daha ok beenilmitir (Eb'l-Leys Sddl
lemilerdir. Buna gre Allah'a kavuunca
mahlasn kulland. Babas Aka Ali Han ve ki, s. 604-605). evk'in klliyatn yaymla
babasnn amcas Mirza Ali Han blgenin yan ah Abdsselam (Leknev 1978) mes-
evk son bulurken itiyak devam eder. evk
mehur hekimleridir. Mirza Ali Han'a Lek- neviyi ngilizce'ye evirmitir (Zahr-i lshq
herkes iin geerli bir makamdr; itiyak
ise zel bir makam olup o hali yaayan su- nev newab tarafndan "heklm'l-mluk" ar The Poison of Loue, Delhi 1982).
fler akna dner, ne yapacaklarn, ne-
unvan verilmiti. yi bir renim gren ve BBLIYOGRAFYA :
deiik ilim dallarnda yetien evk de bu
rede duracaklarn bilemezler ( el-Ft/:ii Abdlhalim erer. Gizete-i Lekneu (nr. M.
meslei setiinden "heklm" lakabn ald. ikram aatay!). Lahor 2006, s. 117, 340; Seyyid
t 'L-Mekkiyye, il, 364; Kueyrl, ll, 626, 627).
ocukluundan beri iir ve edebiyata ilgi Muhammed Akil Rzvi. Urda M~neuf ka rti~ca,
Ebu Talib el-Mekkl benzer tesirteri evk
duyan bir arkada topluluu iinde yer Leknev 1983, s. 236-242; Muhammad Sadiq. A
iin kullanr (fft'L-~ulab, il, 60, 64). Sufi- History of Urdu Literature, Delhi 1984, s. 198-
alan evk arkadalarnn etkisiyle kk
ler ibadetlerin yalnzca muhabbet ve evk 201; Eb'l-Leys Sddlki. Lekneu ka Debistan-
yata iir sylemeye balad. Bu topluluk-
ten dolay yaplmasna byk nem verir- a'iri, Karai 1987, s. 604-625; J. A. Haywood.
la birlikte avlanma, panayr ve elence me- "Shaw15", E/2 (ng.J. lX, 377-378.
ler. Mesela Sfyan es-Sevrl'nin bir sorusu
kanlarn dolamann yan sra ii bir aile-
zerine Rabia el-Adeviyye yle demitir:
den geldii iin Kerbela ve aura trenle-
~ HALL TOKER
"Allah'a cehenneminden korktuum ve
rine de katld. Kendi dneminde Leknev'in
cennetini istediim iin deil O'na duy- r 1
duum sevgi ve evkten dolay ibadet et-
sekinleri tarafndan yas merasiminden ok EVKANI
elence meclisi olarak grlmeye bala ( ..tll~f)
tim" (Gazzall, /:ya', N, 310). Yahya b. Mu-
nan bu trenler iirini gelitirmesinde bir
az'n "organlarn nefsani arzulardan ba- Ebu Abdillah Muhammed b. Ali
tevik unsuru oldu. Eved (Oudh, Evadh) nev-
nn kesilmesi" eklindeki evk tanmn b. Muhammed e-evkani
vablarnn saraynda byk nfuzu bulu- es-San'ani el-Yemeni
dan da anlalaca zere (Kueyrl, ll, 627)
nan Mirza Ali Han'n itibar sahibi olu He- (. 1250/1834)
sufler evki ahlak! bir kavram olarak da
klm Mesihuddevle Bahadr kendisinden
kullanmlardr. ok ynl slam alimi, mctehid.
farkl bir mizaca sahip, zevk ve elenceye L _J
BBLIYOGRAFYA :
dkn olan evk'i saraydan uzak tutma-
Tehanevi, Keaf, 1, 770; Msned, lV, 264; V, 28 Zilkade 1173'te ( 12 Temmuz 1760)
ya altysa da o Vacid Ali ah zamannda
191; akl<- Belhi, Risale-i Adab'l-'ibf.dat (nr. San'a'nn gneydousundaki evkan'da
P. Nwya, trc. Nasrullah Prcevadi, Ma'arif, IV/l sarayda grev almay baard. evk, Lek-
dodu. Babasnn krk yl boyunca kadlk
!Tahran 1366/19871 iinde), s. 108, 112, 114; Fa- nev'de vefat etti.
yapt San'a'da yetiti. Yemen'deki Zeydi
rabi, et-Ta'lils:at (nr. Ca'fer Al-i Yasin), Beyrut
Dnemin nl airi Ate'in talebesi olan imametinin kurulmasnda ve idaresinde
1408/1998, s. 37; a.mlf.. el-Medinet'l-{f.Zla, Bey-
evk hayat tarz, dnceleri, eserlerinde ok etkin olmu, Osmanl Devleti'ne kar-
rut, ts. (Dar'l-kamsi'l-hadis). s. 84-86; a.mlf.,
'Uyn'l-mesa'il (nr. F. Dieterici, ~-emerat'l iledii konular ve bunlar ele al biimiy- savalarda nemli roller stlenmi kk-
meriyye fi ba'zi'r-risalati'l-Ff.rf.biyye:
bi's Philosophische Abhandlungen iinde). Lei-
Al[ara- . . .
le klasik bir Leknev ekol sairidir. Sevk'in l bir aileye mensuptur. evkant devrin
zellikle mesnevileri iddetle eletirilmi, Zeydi muhitlerinde kabul gren mfreda-
den 1890, s. 62; Serrac, el-Lma' (nr. Kamil Mus-
buna karlk slubunun etkileyicilii, di- ta uygun biimde renim hayatna ba
tafa Hindavi). Beyrut 1421/2001, s. 58-60; Eb
linin akcl ve sadeliiyle devrin byk lad. Babasnn destei sayesinde btn
Talib el-Mekki, /St'l-/s:ulb, Kahire 1310, II,
60-64; bn Sina. e-ifa' el-llahiyyat (2), s. 285- airleri arasnda yer almtr. Daha ok vaktini ilme hasredebilecei rahat bir gen-
388, 390-394, 397-398, 427-432; a.mlf., en-Ne- mesnevileriyle n kazanan evk'in eserle- lik dnemi yaad. Bakadlkta bulundu-
cat (nr. M. Taki Danipejh), Tahran 1364 h./ ri arasnda drt mesnevisi nemlidir: Fe- u yllarda Zeydi imamlar ile katld ba-
1985,s.626-634,637,647,681-691,694-696; rib-i cl]f, Bah.r- cl]f, Zehr-i cl]f (nr. z askeri seferler hari San'a dna kma
Eb Nuaym, ljilye, X, 78-79, 87, 91, 95, 96; Ku-
Emir Hasan Nurani. Dehli 980; nr. Mec- d. Devrin ehl-i hadis ve tecdid hareketi-
eyi, er-Risale, il, 626-632; Gazzfili, l)ya', , 272,
279, 295-296; IV, 310, 322-327; a.mlf.. Ma/s:ii nun Gorakprl. Karai 2005) ve Lezzet-i nin Yemen'deki nemli simalarndan Ab-
d'l-felasife (nr. Muhyiddin Sabri). Kahire 1331, cl]f. Bunlardan ilk Ferman Fetihpuri dlkadir el-Kevkebani ve Hasan b. smail
s. 164-165, 306-307, 310; Muhyiddin bn'l-Arabi, (Lahor 1972) ve Reid Hasan Han (New el-Maribi ile Zeydi geleneinin savunu-
el-Ftl;f.t'l-Mekkiyye (nr. Osman smail Yah-
Delhi 998) tarafndan bir arada nere culuuyla tannm Abdullah b. smail en-
ya), Kahire, ts. (Mektebet"s-sekafeti'd-dlniyye).
dilmitir. evk'in mesnevileriii Ataullah Nehmi ve Zeydi fkhnn nde gelen ismi
II, 364; Ahmed Ziyaeddin Gmhanevi, Ctimi'u'l-
ul (nr. Edlb Nasreddin). Beyrut 1997, 1, 203- Palvi de Meneviyy.t- ev]f adyla ya- Yahya b. Muhammed el-Hevsi gibi San'a'-
204; S. de Laugier de Beaurecueil, Khwadja 'Ab- ymlamtr (Patna 1975). Bunlardan baka daki ilmi hayatn eitli ynlerini temsil
dullah Anari: Mystique hanbalite, Beyrouth, az sayda gazeli, mteferrik beyitleriyle krk eden alimlerin talebesi oldu. Eitim haya-
ts. (lmprimerie Catholique). s. 283; L. Lewisohn. bir bentlik "vasuht"u bulunmaktadr. ai t boyunca gerek Yemen kltr havzas
"Shawt", E/2 (Fr.), IX, 389-390.
rin en ok bilinen eseri olan Zehr-i <Jl{ na ait birok nemli eseri, gerekse mte-
!il MUSTAFA AGRICI ta hacca giden kocas tarafndan evk'in ahhirin devri slam dnyasnn merkez bl-

22