You are on page 1of 3

Achter Pascal Mercier gaat de Zwitserse hoogleraar Peter Bieri schuil die zijn filosofische

vragen als succesvolle auteur Mercier omvormt tot romans. Het zijn vragen naar de vrije wil
van de mens. In hoeverre kunnen we onszelf kennen? Kunnen we de andere kennen? Kunnen
we ons lot in eigen hand nemen? Bij de meeste schrijvers leidt dat tot bloedeloze literatuur
maar Pascal Mercier weet die filosofische themas in te bedden in dramatische gebeurtenissen
en beeldende scnes, in vuistdikke ontwikkelingsromans waar je als lezer naar binnen wordt
gezogen.

In zijn tweede roman De pianostemmer laat hij een tweeling aan het woord -een broer en
zus- die tot hun achttiende een onafscheidelijk duo vormde, eerst geestelijk daarna ook
fysiek. Na hun liefdesdaad zijn ze elkaar ontvlucht, hij ging naar Santiago in Chili, zij naar
Parijs. De tweeling realiseert zich dat ze onvermijdelijk twee mensen moeten worden , dat ze
de kerker van hun liefde moeten afbreken en zich terug zullen moeten brengen tot twee
afzonderlijke, autonome identiteiten omdat ze anders niet verder kunnen leven. De taal is een
machtig middel die onafhankelijke, emotionele identiteit te creren, want onze constructie van
de werkelijkheid wordt uit woorden opgebouwd. Zo beloven ze elkaar te bevrijden door
precies op te schrijven wat ze van jongsafaan hebben beleefd.

De roman De pianostemmer bestaat uit hun correspondentie. Ze hebben elkaar voor het eerst
teruggezien na het bericht dat hun vader is gearresteerd, omdat hij in Monaco tijdens de
uitvoering van de opera Tosca een beroemde Italiaans tenor zou hebben doodgeschoten.
Waarom zou een rustige, bedaarde man die zijn hele leven met muziek bezig is geweest, en
met het componeren van operas die niet werden uitgevoerd, een moord plegen? Niet lang
daarna pleegt hun moeder zelfmoord door een overdosis morfine te nemen, een drug waar ze
overigens al jaren aan verslaafd was. Patrice en Patricia gaan onafhankelijk van elkaar op
zoek naar een antwoord. Doordat ze nu eindelijk elkaar inzage geven in hun belevenissen,
blijkt de werkelijkheid heel anders in elkaar te steken dan ze gedacht hebben.

Pascal Mercier heeft de naspeuringen en herinneringen van Patrice en Patricia vervlochten tot
een fascinerende roman over intimiteit en menselijk falen, waarin de vraag centraal staat
welke rol het oordeel van anderen in ons leven speelt. De vanuit verschillend perpektief
geschreven hoofdstukken jagen elkaar op, vertelt Patricia een verhaal over het geheime leven
van haar moederdat haar broer Patrice niet kende, doet hij haar verslag van het leven van hun
vader dat niet strookt met wat zij wist. De informatie uit de brieven grijpt in elkaar. Er zijn
allerlei verwikkelingen, incest speelt een grote rol, de moeder met haar zoon, maar ook
vroeger met haar vader. Enfin een spannende intrige, maar waar het allemaal omdraait is het
proces van losmaken. Een intrigerend filosofisch vraagstuk. Nog intrigerender vind ik het
verschijnsel Mercier en hoe zijn veeleisende romans toch zo veel lezers vinden. Ervan
uitgaande dat de boeken niet ongeopend op het nachtkastje blijven liggen, toont dit aan dat al
die sombere berichten over ontlezing niet waar zijn en het huidige lezerspubliek enorm wordt
onderschat.
Pascal Mercier heeft met zijn prachtige roman Nachttrein naar Lissabon een
bestseller gescoord. Daardoor is hij in Nederland sterk in de belangstelling gekomen
en is zijn roman De pianostemmer dit jaar in het Nederlands uitgekomen in de
mooie vertaling van Gerda Meijerink.
In een interview in de Volkskrant begin dit jaar verklaarde Mercier: Wie de pathetiek
en sentimentaliteit veroordeelt is een cynicus. In Nachttrein was vooral de pathetiek
ruimschoots aanwezig maar dat bleek geen enkel bezwaar om een geweldig boek op
te leveren.

Het intrigerende verhaal in De pianostemmer speelt zich af in de opera- en


balletwereld, een omgeving die zich bij uitstek leent voor de pathetische en
sentimentele overdrijving. Maar dit heeft me in deze roman nauwelijks gestoord.
Vooral het begin van de roman is erg sterk.
Broer en zus Patrice en Patricia, een tweeling, besluiten op 19-jarige leeftijd uit
elkaar te gaan omdat hun verhouding zo hecht is geworden dat ze vrezen nooit meer
van elkaar los te zullen komen als ze niet radicaal met elkaar breken. Het is zelfs
zover gekomen dat het tot de ultieme liefdesdaad is gekomen. De ouders wonen in
Berlijn en Patrice en Patricia komen respectievelijk in Chili en Parijs terecht waar ze
voor het eerst volkomen op zichzelf aangewezen hun weg moeten weten te vinden.
Na zes jaar scheiding besluiten ze elkaar schriftelijk te vertellen hoe ze hun leven
vanaf hun jeugd hebben beleefd om volkomen eerlijk tegenover elkaar te kunnen
staan.
Een schitterend gegeven dat meesterlijk is uitgewerkt.

In het begin wordt de wederzijdse liefde tussen beiden door henzelf meeslepend
beschreven. In deze bekentenissen komen hun ouders tenslotte als de belangrijkste
hoofdpersonen naar voren. De pianostemmer blijkt een ambitieuze operacomponist
die zijn composities maar niet gesleten kan krijgen en zijn vroeger zeer knappe
vrouw stond voor een veelbelovende balletcarrire tot ze een ongeluk kreeg door
toedoen van een operazanger, die ook een cruciale rol in het boek zal krijgen. Er zijn
veel drama, sentiment en intrige in de roman te vinden en het boeit van begin tot
einde. Door het verhaal van twee kanten te horen is het dramatisch effect erg sterk.
Naast de ouders verschijnen veel boeiende nevenfiguren op het toneel waardoor de
schrijver de gelegenheid krijgt het leven in verschillende sociale milieus te
beschrijven, zonder de verhaallijn geweld aan te doen. Wel valt op dat er veel
toevalligheden in het verhaal voorkomen maar iedereen die zijn eigen leven beziet
kan niet ontkennen dat die in elk leven een zeer grote rol spelen.
Een roman over liefde en te hoog opgeschroefde ambities; het lukt de
hoofdpersonen niet die ambities te relativeren waardoor de roman voor de ouders
een tragisch einde krijgt. Gelukkig zijn broer en zus wel in staat tot die relativering
waardoor hun verdere leven optimistisch tegemoet kan worden gezien.
Op dit moment heb ik een derde roman van Mercier in huis, Perlmanns zwijgen en
ik verheug me er weer op die te gaan lezen.

Paperback | 447 Pagina's | Wereldbibliotheek 2008 ISBN10: 9028422366 | ISBN13:


9789028422360 Vertaald door Gerda Meijerink
PieterW, juni 2008