You are on page 1of 5

Karburantet në mes të qytetit, problem për shëndetin e banorëve

Në kryeqytetet europiane, por jo vetëm, pikat e tregëtimit të karburanteve e zhvillojnë aktivitetin e
tyre në anët periferike të qytetit, larg zonave të banimit, ndërsa në Tiranë prej vitesh këto biznese
gjenden rrëzë pallateve, mes lagjeve të populluara dhe në disa raste pranë shkollave.

Për vite me radhë pushteti vendor lejoi ndërtimin e karburanteve vend e pavend, duke mos marrë
parasysh rreziqet mjedisore dhe shëndetësore për qytetin e qytetarët.

Rreziku i parë, thekson eksperti i çështjeve të mjedisit në Institutin e Shëndetit Publik (ISHP), Agron
Deliu, është ai i zjarrit. Pikat e karburantit shpërndajnë tre produkte bazë: dizelin (naftë), benzinën
dhe gazin e lëngët.
“Në mënyrë të paevitushme, në kohën e mbushjeve të serbatorëve të makinës, ka çlirime avujsh në
rastin e benzinave, çlirime avujsh hidrokarburesh që përmbajnë kryesisht benzen, ksilen, toluene,
etil benzeni, etj. Që të gjithë janë shumë fluror që me rritjen e temperaturës së ambinetit, kanë një
shkallë avullimi më të lartë. Nëse përmbajta e tyre në ajrin e mikroambinetit aty, arrin në një kufi të
caktuar përzierje, shkëndija më e vogël jep eksplozion”, shpjegon Deliu.Prandaj nuk lejohet që pikat
e karburanteve të punojnë ose të furnizojnë me karburant një automjet të ndezur, pasi motori mund
të japi shkëndijë në pjesën elektrike të makinës; nuk duhet lejuar pirja e cigares. Madje në pikat e
karburanteve në vendet e zhvilluara nuk po lejohet më dhe përdorimi i telefonit celularë, pasi një
shkëndijë mund të shkaktojë zjarre siç ka ndodhur para disa kohëve në Kaliforni dhe Londër.
Rreziku i dëmtimeve nga një zjarr aksidental që vjen nga një pikë e tregëtimit të karburantit pranë
zonave të banuara, është shumë më i madh se sa në zona jashtë qytetit.
Ndikimet e dëmshme nga të jetuarit afër me karburantet, janë edhe ato shëndetësore. “Ky ndikim
lidhet me shkarkime në ajër të avujve të hidrokarbureve. Karburantet avullojnë më shumë në verë
dhe kanë përmbajtje gazesh hidrokarburesh që ndihen me erë më të larta se sa në dimër. Të gjitha
këto, në një zonë, në një perimetër të caktuar rreth e qark karburantit, ndikojnë në shëndetin e
njerëzve që mund të kenë banesat afër. Këtu komponimet kryesore lidhen me përbërjen që kanë
karburantet dhe kryesisht benzeni, është mjaft i rrezikshëm për shëndetin, është kancerogjen.
Prandaj dhe ky është një argument tjetër që i shtohet argumentave që kufizojnë në maksimum
prezencën e karburanteve brenda qyteteve”, pohoi Deliu.
Sipas tij, në rast se do të duhet të ndërtohet ndonjë pikë karburanti, duhet patur parasysh raporti i
vlerësimit të ndikimit në mjedis dhe raporti i vlerësimit të sigurimit teknik të karburantit, i cili duhet të
ketë standarde shumë të larta.

mes lagjeve të populluara. janë gjobitur nga inspektorati. Pikat e karburantit mund të ndërtohen në çdo vend. asnjë ligj për t’i ndaluar Nuk ka kufizime për ndërtimin e pikave të karburanteve brenda zonave të banuara. Nga Inspektoriatit Qendror Teknik bëhet e ditur se se ka ndodhur që disa nga karburantet nuk i kanë plotësuar kushtet teknike.Semundje mushkerie. Bronkiti 7. Alergji te lidhura me aparatin respirator 8. Një prej të cilëve është edhe Raporti i Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis. por në përgjithësi situata është përmirësuar. i cili kërkon të ketë një karburant. Semundjet qe shkakton ndotja e ajrit : 1. “Ka devijime të vogla. Çdo individ. është i detyruar të paraqesë një sërë dokumentesh. cirroza dhe emfizema 4.Kanceri 2. Pneumonia dhe komplikacionet e saj 6.Karburantet në lagje e shkolla. sepse nuk ekziston një ligj i tillë. por në momentet që janë konstatuar. Vetëm gjatë vitit 2011-2012 janë pezulluar 58 licenca për mungesë dokumentacioni dhe mosplotësim të kushteve teknike”.. rrëzë pallateve. i cili më pas miratohet nga Agjencia Rajonale e Mjedisit. E ndërsa në kryeqytetet europiane pikat e tregtimit të karburanteve e zhvillojnë aktivitetin e tyre në anët periferike të qytetit. në Tiranë prej vitesh këto biznese gjenden pranë shkollave. por sipas një kriteri të përcaktuar.Semundje zemre dhe rreziku per atak 3. ekspertët e shëndetit publik theksojnë se për vite me radhë pushteti vendor lejoi ndërtimin e karburanteve vend e pavend.Megjithatë. Dhimbje koke dhe migrene te vazhdueshme .pohojnë burime zyrtare. larg zonave të banimit. Astma 5. duke mos marrë parasysh rreziqet mjedisore dhe shëndetësore për qytetin e qytetarët.

) -Ndikimi Ite shendeti I njeriut ( nepermjet krijimit te nxitesve te semundjeve). Prandaj . Me konventa nderkombetare ndotja e ujerave eshte e sanksionuar por veshtire eshte te bindin njerezit qe te mos e ndotin ate. 310. 6. Gjate nje viti ka me teper vdekje nga ndotja e ajrit se sa nga aksidentet automobilistike. Mbrojtja e ujit Mbrojtja e ujit nga ndotja mund te behet edhe duke ndaluar hedhjen e ndotesve ne uje.4 milion persona vdesin cdo vit nga shkaqe te lidhura ne menyre direkte me ndotjen e ajrit. Nje forme e mbrojtjes se ujerave rrjedhes nga ndotja eshte edhe mbrojtja speciale e burimeve. Pasojat qe vijne nga mbeturinat Disa nga pasojat me te rendesishme te ndotjes se mjedisit jane : -Demtimi I ekosistemeve ( era dhe pamja ndikojne jo vetem ne toke por edhe ne ambient ne pergjithesi .000Europiane vdesin cdo vit nga ndotja e ajrit.000 vdekje te parakohshme me pak. 1. ne ajer dhe uje. duke qarkulluar uji I ndotur neper sisteme te mbyllura etj.5 milion nga keto vdekje I atribohet ndotjes se ajrit ne vende te mbyllura. Problemi I ndotjes po behet faktor limitues per zhvillimin e metejshem te njerezimit.STATISTIKAT Njeriu eshte pjese perberese e natyres.000 infrakte me pak. qe zakonisht njihen si vendet me ajer te paster.000 vizita ne dhomen e emergjencave nga femije me astme. 15. -Kostoja ekonomike . Kjo nenkupton vendosjen e filtrave perkates dhe e sistemeve per funderrim ne vendet ku lirohen ujerat e ndotura. pastaj me menjanimin ose zvogelimin e ndotesve ne uje. Zvogelimi I sasise se lirimit te materieve ndotese ne uje eshte forme e rendesishme e luftes kunder ndotjes. planifikimi I lokacionit te deponive per hedhurina qe ato te ndertohen sa me larg ujerave rrjedhese. 8. zvogelimi I perdorimit te pesticideve dhe plehrave kimike ne bujqesi si dhe pyllezimi dhe ruajtja e tokes nga erozioni. Agjencia e Mbrojtjes se Mjedisit ne SHBA deklaron se nese miratohen ndryshimet e propozuara nga vete ajo ne karburantet e makinave do te kete 12. eshte me rendesi vetedjesimi dhe edukimi I popullates per shfrytezim racional te resurseve ujore. Organizata Boterore e Shendetesise deklaron se 2.900 shtrime ne spital per problem me frymemarrjen ose aparatin frymemarres cdo vit.

te punojme ne fushen e gjelberimit dhe pyllezimit posacerisht ne vende ku ka filluar te paraqitet dukuria e erozionit apo zhveshjes se kores se tokes. rrjedhimisht ky perqendrim do te rritej nga niveli ne nivel. . ndalin dhe pastrojne nga ajri grimcat e pluhurit.Pasojat e ndotjes se tokave Per shkak te ndotjes se tokes organisatat boterore kane dhene alarmin. Keshtu. Me keto veprime ne do te perfitojmeshume te mira sepse per cdo kujdes per natyren ajo din te na shperblej shumefish.Pra edhe neqoftese perqendrimi I kimikateve apo ndotesve te tjere eshte I vogel ne nivelet e para trofike. Masa e helmeve do te rritej nga zinxhiri ne zinxhir . Keto ndryshime cojen ne ndryshime ne metabolizmin e mikrogjallesave endemike. Problemet e ndotjes se tokes nuk jane vetem shendetesore por lidhen edhe me ekosistemet. insekteve dhe bimeve banuse ten je mjedisi te caktuar. ajo peson ndryshime radikale kimike. Shendeti kercenohet nepermjet kontaktit te drejtperdrejte me dherat ose per shkak te thithjes te ndotesve qe kane avulluar. Gjelberimi dhe pyllezimi hapsirave tokesore perpos bukurise se vet kane edhe anen pozitive sepse rrisin sasine e oksigjenit ne ajer . Hallkat e zinxhirit ushqimor do te demtonin njera tjeteren duke filluar qe nga prodhuesit e deri tek grabitqaret.si dhe shume te mira te tjera per njeriun dhe per nje jete me te shendeteshme. Kujdesi per Pedosferen Duke pasur parasysh rendesine e pedosferes per mbajtjen. Mos te hedhim mbeturina ne vendet publike dhe te pastra. gazi I cili eshte shume I rrezikshem per shendetin tone. ashtu sic kane bere edhe per ajrin dhe ujin. te rritej shkalla e vdekshmerise te pulave dhe rreziku I madh per zhdukjen e disa specieve. thithin dioksidin e karbonit . te bejme gjthcka qe te zvogelojme emisionin e gazrave helmuese. krijome vende per relaksim dhe atraksion. vazhdimin dhe zhvillimin e jetes ne te. ne duhet edhe te kujdesemi per te dhe te veprojme ne menyre sa me te drejte. te perdorim me kujdes pesticidet dhe mos ta teprojme me to. te mos ndertojme objekte mbi toka pjellore . Kjo e fundit perben kercenim shume te madh sepse ndotesit e tokes qe thithen prej saj depertojne deri ne ujerat nentokesore te cilat perdoren per konsum nga njeriu. Nje rast I tille eshte ai me DDT-ne ne bujqesi. I cili beri qe te do besohej guacka e vezeve. per shkak te ndotjes se tokes nga perqindja e shume kimikateve te demshme. Ata kane thekesuar se toka eshte drejt degradimit dhe gjithashtu per shkak te ndotjes se saj ka nje sere problemesh te tjera qe na kanosen. Disa prej te cilave jane aq te demshme sa mjafton edhe perqindje e vogel per te shkaktuar kete. Keshtu fillon edhe demtimi I zinxhirit ushqimor.

Ajo shkaktohet kryesisht nga aktivitetet e njeriut. Ndotja e tokes . duke e bërë praktikisht të pamundur qëndrueshmërinë e jetës. Ndotja ka ndikim dëmtues në çfarëdo organizmash të gjallë në mjedis.Ndotja e mjedisit Ndotja paraqet hedhjen e materialit kontaminues (ndotës) në mjedis. Ndotja e ajrit. Ne liste jane perfshire Cernobili I Ukraines.Ndotja ka 3 kategori kryesore : Ndotja e ujit. I cili vuan akoma prej pasojave te ardhura nga shperthimi radioaktiv I ndodhur . por gjithashtu mund të jetë rezultat i fatkeqësive natyrore.