You are on page 1of 38

1.

Siły wewnętrzne
Umiejętność wyznaczania sił wewnętrznych jest bardzo ważnym elementem naszej wiedzy,
ponieważ w dużej mierze przedmioty takie jak wytrzymałość materiałów czy różnego rodzaju
mechaniki opierają się właśnie na tych obliczeniach.
Obliczenie sił wewnętrznych w konstrukcjach kończy się narysowaniem wykresów tych sił. W
kolejnych etapach nauki, takie wykresy będziecie musieli rysować z pamięci(to znaczy bez
wykonywania obliczeń). Dobrze jest pojąć podstawy, aby później nie mieć z tym problemów.
W dalszej części poradnika, umieszczę zasady sporządzania wykresów sił wewnętrznych z
pamięci, ale nie wybiegajmy tak daleko w przód. Tyle słowem wstępu, zobaczmy co to siły
wewnętrzne i jak one działają.
Wyznaczenie sił wewnętrznych(przekrojowych) w elementach konstrukcyjnych.
Podczas obliczeń musimy wyznaczyć wartości trzech następujących sił przekrojowych, a
dokładnie N, T, M, czyli normalnej, tnącej i momentu zginającego.
Zobaczmy, jak działa siła normalna na belkę.

Bardzo łatwo zauważyć, że siły normalne to te, które działają równoległe do osi belki. Gdy siła
powoduje rozciąganie pręta, wtedy otrzymujemy wartości dodatnie, gdy siła powoduje ściskanie
pręta wartości siły N będą ujemne.
Teraz zobaczmy, jak działają siły tnące na belkę.

W przypadku tnących sił przekrojowych widzimy, że działają one prostopadle do osi belki. Gdy
groty sił zwrócone są w stronę belki otrzymujemy wartości ujemne, a gdy są odwrócone mamy
wartości dodatnie.
Zobaczmy, jak działa ostatnia siła wewnętrzna M – moment zginający.

W tym przypadku widzimy, że siły powodują zginanie belki. Od tego, jak belka jest zginana,
zależy znak wartości momentu zginającego. Przypominam rozciąganie(+), ściskanie(-).
Proponuje zapamiętać te rysunki, ponieważ podczas obliczania belek, ram, kratownic czy łuków
przeważnie na tym studenci robią błąd, czyli przyjmują zwroty poszczególnych sił ze złymi
znakami. Tyle słowem wstępu do sił wewnętrznych, w kolejnym kroku zapoznamy się z
podstawami rysowania wykresów sił przekrojowych.

2. Wykresy sił wewnętrznych
Przed rozpoczęciem obliczania sił wewnętrznych należy zahaczyć o zasady, jakie panują
podczas tworzenia wykresów sił wewnętrznych. Na nasze szczęście jest dużo zależności
wynikających, np. z rodzaju przyłożonej siły czy schematu konstrukcji.
W tym poradniku przedstawie w teorii prawie wszystkie takie „ułatwienia”. Zastosowanie tych
ułatwień na przykładach, czyli w praktyce znajdą Państwo w kolejnych poradnikach.
Zaczynając obliczenia SW, należy podzielić nasz element na poszczególne części. Można
powiedzieć, że jest to analogiczne założenie, jak podczas obliczania reakcji podporowych, gdzie
dzieliliśmy nasz element na tarcze. W tym przypadku to dzielenie jest bardziej rozbudowane,
ponieważ dzielimy naszą, np. belkę we wszystkich punktach charakterystycznych. Posłużę się
belką, której siły wewnętrzne będę obliczał w kolejnym poradniku. Teraz na niej pokaże, jak
działa ten podział na części.

Punktami charakterystycznymi są:

1. Początek i koniec elementu
2. Podpory
3. Przeguby
4. Siły zewnętrzne działające na element
5. Załamanie pręta(np. połączenie pręta poziomego z pionowym w ramie)

Podsumowując, podział następuje tam, gdzie napotykamy jakąś „przeszkodę”. W tym przypadku
cała nasza konstrukcja składa się z 6-ściu części. Od prawej strony:

1. Podpora przegubowo przesuwna – Moment
2. Moment – Przegub
3. Przegub – Podpora
4. Podpora – Przegub
5. Przegub – Siła skupiona
6. Siła skupiona – Utwierdzenie

To samo tyczy się ram oraz łuków. Kratownic nie uwzględniamy, ponieważ w konstrukcjach
kratowych występują tylko siły normalne i liczy się je nieco inaczej. Siły tnące oraz momenty
zginające wynoszą zero.
Przyszedł czas na kilka zasad, jakie występują podczas obliczania, a następnie rysowania sił
wewnętrznych. Proszę również pamiętać, że oblicza się siły wewnętrzne tylko na początku drogi
do inżyniera. Na dalszych etapach takie rzeczy trzeba wykonywać w pamięci, tak zwaną metodą
inżynierską. Oczywiście na etapie studiów, ponieważ normalnie używa się do tego programów
obliczeniowych.

Oto zasady, jak powinien wyglądać wykres sił wewnętrznych:

1. W miejscu gdzie jest przegub, wykres momentu zginającego powinien się
zerować(wyjątek pkt. 2).
2. W miejscu gdzie jest przyłożony moment zginający(siła), wykres momentu zginającego
powinien mieć skok o wartość tej siły.
3. W miejscu podpór, tam gdzie mamy reakcje podporowe różne od zera, na wykresach są
skoki o wartość tych reakcji.
4. Na swobodnych końcach belki, wykres momentu zginającego powinien się
zerować(wyjątek pkt. 2).
5. Wykres sił tnących jest pochodną momentu, więc gdy wykres momentu jest parabolą,
wtedy wykres sił tnących ma kształt trójkąta. Podczas gdy wykres momentu ma kształt

jak liczy się takie siły w belce złożonej. powinni wiedzieć ile będzie ich do policzenia. 10. Wykresy sił tnących oraz normalnych rysujemy po dowolnej stronie. Gdy dowiem się czegoś nowego(człowiek uczy się całe życie) lub sobie przypomnę. Na tym aktualnie kończą się zasady. Nie można się nauczyć tego na pamięć. ale uwzględniamy znak(+ lub -). 3. wtedy wykres sił tnących posiada wykres prostokątny. W miejscu gdzie wykres sił tnących przecina oś pręta. natomiast gdy będziemy rysowali wykresy z pamięci. W tym celu zapraszam do kolejnych poradników. Od prawej strony: 1. którzy zapoznali się z zasadą dzielenia na części. Przegub – Podpora przegubowa przesuwna . natomiast gdy moment ma kształt prostokąta to wykres sił tnących nie istnieje. 6. Podpora przegubowa przesuwna – Moment zginający 2. wtedy to już nie jest takie oczywiste. 8. od razu pojawią się kolejne punkty. co we wcześniejszym poradniku. Siły wewnętrzne w belkach Zajmiemy się teraz obliczaniem sił wewnętrznych w belkach. Wykresy sił normalnych są niezależne od wykresów momentów zginających oraz sił tnących. Podzielę całą belkę na 6 części. Będę obliczał siły wewnętrzne na przykładzie belki widocznej poniżej. We wcześniejszym poradniku poznaliście trochę zasad rządzących wyglądem wykresów. a dodatnie gdy pręt jest rozciągany. 9. Dokładniejsze reguły będą nam potrzebne podczas rysowania wykresów sił wewnętrznych z pamięci. teraz zajmiemy się tematem od strony praktycznej. jak powinien wyglądać dobrze obliczony i narysowany wykres. trójkąta. czy siła jest dodatnia czy ujemna. Wartości na wykresie sił normalnych są ujemne gdy pręt jest ściskany. Wykres momentu zginającego rysujemy po stronie włókien rozciąganych. Dlatego w dalszych poradnikach jest to dokładnie opisane. Gdy wykonujemy obliczenia sił tnących oczywiste jest. należy to zrozumieć! W tym poradniku pokaże. Poznaliście teoretyczną stronę obliczania sił wewnętrznych teraz czas na praktykę. Jest to bardzo ważny temat. Trzeba poświęcić na ćwiczenie tego zagadnienia dłuższą chwilę. Wszyscy. Znajdą się one w poradniku o nazwie Rysowanie wykresów sił wewnętrznych z pamięci. Jest to dokładnie ta sama belka. 7. Moment zginający – Przegub 3. w tym miejscu będzie wartość ekstremalna(najmniejsza lub największa) w momencie zginającym.

ponieważ możemy iść od lewej lub od prawej strony belki. Zwróćmy uwagę na brak momentu zginającego na rysunku. ponieważ podczas „cięcia” belki będą nam potrzebne. Nie będę tutaj rozpisywał obliczeń reakcji podporowych. M. Przekrój A-A. Podpora przegubowo przesuwna – Przegub 5. Poniżej belka z zaznaczonymi wartościami reakcji podporowych. . Co jest dla nas dobre. Widzimy. Przegub – Siła skupiona 6. T. ale zalecam przyjmować takie same. Zakładamy ich zwroty dowolnie. Będę je rozwiązywał i jednocześnie tłumaczył w kolejności alfabetycznej. jak w tym przykładzie. Elementu do którego się tnie. czyli od zera do dwóch metrów. Siła skupiona – Utwierdzenie Pierwszym krokiem jest obliczenie reakcji podporowych oraz wartości sił w przegubach. jak zacząć obliczanie sił wewnętrznych w poszczególnych przekrojach. Mamy tylko dwie możliwości. Poniższy rysunek przedstawia oznaczenia poszczególnych części. Nie pozostaje nam nic innego. że mamy 6 części od A do F. 4. dla odległości: 0 ≤ x ≤ 2. ponieważ mamy mniej rzeczy do uwzględnienia. to już musicie Państwo umieć. nie uwzględnia się podczas obliczeń. Kawałek belki od krańcowej podpory przesuwnej do momentu zginającego. Gdy już wykonaliśmy cięcie powstają nam siły przekrojowe N.

Nie tłumaczę.5kN*x x=0 M(0) = 0kNm x=2 M(2) = 2. ale TYLKO wtedy. a 4 metry. Są to dokładnie te same równania równowagi. co bardzo może ułatwić nam liczenie. ponieważ tego już się uczyliśmy podczas obliczania reakcji podporowych.5kN*x = 0. gdy znajduje się tam przegub. Przekrój B-B.5kN = 0 T(x) = -2. Otóż możemy ciąć belkę nawet w środku. ale wtedy miałbym więcej sił do uwzględnienia. M(x) = 2. ∑X=0 N(x) + 3kN = 0 N(x) = -3kN ∑Y=0 T(x) + 2. odległość: 0 ≤ x ≤ 2 W tym przypadku miałem dwie możliwości. jak wykonałem obliczenia.5kN ∑M=0 M(x) – 2.5 * 2 = 5kNm Mamy już policzone siły wewnętrzne dla części A naszej belki. aby pokazać jak to będzie wyglądało. . gdzie x to odległość. Mogłem kontynuować cięcie belki od strony krańcowej podpory przesuwnej. Ja wybrałem inny sposób. W części F wykorzystam pierwszy sposób. a moja odległość zawierałaby się między 2. Oczywiście musimy znać wartości sił w przegubie. Obliczenia sił wewnętrznych.

że jest to ten sam przegub co w części B. Obliczenie sił wewnętrznych.5*x x=0 M(0) = 0kNm x=2 M(2) = -5kNm Przekrój C-C. . ale z jego lewej strony. jeśli mamy przegub w środku belki.5*x=0 M(x) = -2.5kN = 0 T(x) = -2. odległość: 0 ≤ x ≤ 4 Zauważmy.5kN ∑M=0 -M(x) – 2. To jest właśnie to o czym pisałem powyżej. możemy na prawdę łatwo podzielić i policzyć naszą belkę. ∑X=0 N(x) + 3 kN = 0 N(x) = -3kN ∑Y=0 -T(x) – 2.

że biorąc pod uwagę siłę rozłożoną. bardzo często tutaj pojawiają się problemy.5 kN = 0 T(x) = -2.5*x x=0 M(0) = 0kNm x=4 M(4) = 2.5*x =0 M(x) = 2. Za pierwszym razem będzie to wartość siły rozłożonej działającej na jednym metrze pomnożona przez całą odległość na jakiej działa ta siła. jak brać pod uwagę tą odległość przy obliczaniu momentu zginającego. Zostało nam pomnożyć tą siłę przez odległość do punktu którego liczymy. Należy pamiętać o tym. Należy pamiętać. że wypadkowa siły w przypadku siły rozłożonej o kształcie prostokąta leży dokładnie po środku.Obliczenie sił wewnętrznych. odległość: 0 ≤ x ≤ 4 W tej części mamy przypadek z siłą rozłożoną. czyli możemy powiedzieć. bierzemy pod uwagę odległość dwukrotnie. ∑X=0 -N(x) – 3kN = 0 N(x) = -3kN ∑Y=0 T(x) + 2.5 kN * 4m= 10kNm Przekrój D-D. W TYM PRZYPADKU! . że posiadamy już siłę skupioną.5kN ∑M=0 M(x) – 2. w tym przypadku będzie połową pierwszej. jaki z tego wniosek? Ta druga odległość.

5 M(4) = 10kNm .5=0 M(x) = 6.5*x – 2kN * x * x * 0.5kN T(4) = -1.5kN=0 T(x)=-2kN*x + 6.Obliczenia sił wewnętrznych: ∑X=0 N(x) + 3kN = 0 N(x) = -3kN ∑Y=0 -T(x) – 2kN*x + 6.5 x=0 M(0) = 0kNm x=4 M(4) = 6.5kN ∑M=0 -M(x) + 6.5kN x=4 T(4) = -8kN + 6.5kN x=0 T(o) = 6.5kN*x – 2kN*x*x*0.5kN * 4m – 2kN * 2m * 2m * 0.

że dzielenie belki bardzo mocno wpływa na łatwość obliczania.5kN = 0 T(x) = 6. Przekrój E-E.5kN ∑M=0 M(x) + 6. Dla pokazania. . odległość 2 ≤ x ≤ 4 W tym przypadku. mogłem podzielić sobie belkę od utwierdzenia do siły wewnętrznej.5kN * x = 0 M(x) = 6. wykonam podział gdzie będę widział przekrój E i F.5kN x=0 M(0) = 0kNm x=2 M(2) = -13kNm Przekrój F-F. odległość: 0 ≤ x ≤ 2 Obliczenie sił wewnętrznych. której bym nie widział. ∑X=0 -N(x) – 3kN = 0 N(x) = -3kN ∑Y=0 T(x) – 6.

Teraz zostały nam do narysowania wykresy sił wewnętrznych N. zachęcam do rozwiązania tej samej belki samodzielnie. Będą one wyglądały następująco.5kN * x x=2 M(2) = -13kNm x=4 M(4) = -36kNm I to na tyle obliczeń. T. z równoczesnym sprawdzaniem moich obliczeń. M.5kN * x = 0 M(x) = -5*(2-x) – 6.Obliczenie sił wewnętrznych. .5kN = 0 T(x) = 11.5kN ∑M=0 M(x) + 5kN*(2-x) + 6. ∑X=0 -N(x) – 3kN=0 N(x) = -3kN ∑Y=0 T(x) -5kN – 6.

więc wiemy już. że w tym miejscu będzie . że w części D wykres sił tnących przecina oś.Widzimy.

ćwiczyć i jeszcze raz ćwiczyć. M(x) = 6. którą będę obliczał wygląda następująco.5kN * x – 2kN * x * x * 0. teraz poznamy wartość. że poradnik lekko rozjaśnił Wam co i jak.5 M(3. Najpierw należy z równania siły tnącej w części D znaleźć miejsce. Nawet widzimy już to na powyższym wykresie.25m Znamy już miejsce.25 * 3. Aby obliczyć wartość. że będziemy mieli również pręty pionowe.5 /:2 x = 3.ekstremum w momencie zginającym. aby nie mieć z tym problemów. T(x) = -2kN * x + 6. Siły wewnętrzne w ramach Obliczanie sił wewnętrznych w konstrukcjach ramowych jest analogiczne do konstrukcji belkowych. w którym przecinana jest oś. Przed przystąpieniem do obliczania sił wewnętrznych.25 * 0. z tą różnicą. tylko jak to obliczyć? Już tłumaczę.5 kN -2*x + 6. co nie robi wielkiego problemu. Mam nadzieje. Dodam.25 – 2 * 3.5 x=3. że należy ćwiczyć.25m. Rama.25) = 6. przerobiliśmy praktyczną część obliczania sił wewnętrznych w belkach. należy obliczyć reakcje podporowe oraz siły w .5 = 0 2*x = 6.5 * 3.25)=10.25m M(3.56kNm Tym oto sposobem. należy do równania na moment w części D za odległość podstawić 3. 4.

odległość: 0 ≤ x ≤ 2 . Ramę podzieliłem na 5 części. Przekrój A-A. Wszystko dobrze widać na poniższym obrazku. którą liczymy.przegubie. Teraz możemy rozpocząć obliczanie sił wewnętrznych. Siły w przegubie będzie widać. gdy będę obliczał część C i D. Kolejnym krokiem będzie rozplanowanie. jak podzielimy konstrukcję.

5x=0 M(x) = 4. odległość: 2 ≤ x ≤ 4 .5kN ∑Y=0 N(x) + 1kN = 0 N(x) = -1kN ∑M=0 -M(x) + 4.5kN *x x=0 M(0) = 0kNm x=2 M(2) = 9kNm Przekrój B-B. ∑X=0 T(x) – 4.5kN = 0 T(x) = 4.

∑X=0 T(x) + 5kN – 4.5kN * x = 0 M(x) = -5kN * (2-x) + 4. odległość: 0 ≤ x ≤ 2 .5kN = 0 T(x) = -0.5kN * x x=2 M(2) = 9kNm x=4 M(4) = 8kNm Przekrój C-C.5kN ∑Y=0 N(x) + 1kN = 0 N(x) = -1kN ∑M=0 -M(x) – 5kN*(2-x) + 4.

5 M(x) = 1kN * x – 2kN *x * x* 0.5kN = 0 N(x) = – 0.5 x=0 .5kN ∑Y=0 -T(x) + 1kN – 2kN * x = 0 T(x) = 1kN – 2kN * x x=0 T(0) = 1kN x=2 T(2) = -3kN ∑M = 0 -M(x) + 1kN * x – 2kN * x * x * 0.5kN = 0 N(x) = -0. ∑X=0 -N(x) – 0.5kN ∑Y=0 T(x) – 1kN = 0 T(x) = 1kN ∑M=0 M(x) + 1kN * x=0 M(x) = -1kN * x x=0 M(0) = 0kNm x=2 M(2) = -2kNm Przekrój D-D. odległość: 0 ≤ x ≤ 2 ∑X=0 N(x) + 0.

5kN *x x=0 M(0) = 0kNm x=4 M(4) = -2kNm Znamy już wartości wszystkich sił wewnętrznych.M(0) = 0kNm x=2 M(2) = -2kNm Przekrój E-E. odległość: 0 ≤ x ≤ 4 ∑X = 0 T(x) – 0.5kN = 0 T(x) = 0. .5kN ∑Y = 0 N(x) + 3kN = 0 N(x) = -3kN ∑M = 0 M(x) + 0.5kN *x = 0 M(x) = -0. możemy sporządzić ich wykresy.

mam nadzieję. M(0.5 * 0. Obliczmy ją.5) = 0.5 M(0.5 * 0. przyrównujemy równanie siły tnącej z części D do zera. ale z pomocą przychodzi nam trygonometria i wyprowadzone już wzory transformacyjne.Widzimy z wykresu siły tnącej. że będzie jakaś wartość ekstremalna w części D. że wszystko jest zrozumiale wytłumaczone i jak zwykle zachęcam do porobienia paru przykładów dla utrwalenia wiedzy. Najlepiej uczyć się poprzez praktykę. Siły wewnętrzne w łukach W tym poradniku zajmiemy się obliczaniem sił wewnętrznych w łukach.5 – 2 * 0. możemy ruszać dalej! 5.5m Podstawiamy odległość do równania momentu zginającego z części D. Największą trudnością jaką napotkamy podczas obliczania sił wewnętrznych jest krzywoliniowy schemat pręta.25kNm. Poniżej schemat konstrukcji łukowej. -2*x + 1 = 0 x = 0. jak z nich korzystać. rozwiąże całe zadanie od początku do końca. Jeśli wszystko jest jasne.25kNm Wartość ekstremalna wynosi 0.5) = 1 * 0. dlatego w ramach poradnika dotyczącego łuków. które przedstawie i wytłumaczę. . który będziemy obliczać. Tym sposobem dotarliśmy do końca zadania.

1. należy przyjąć układ współrzędnych.308*10. proszę się cofnąć do odpowiednich poradników. ale odległości pionowe i poziome podczas rozpisywania działań na sumę momentów sił do przyjętego punktu. Py = 8*sin(24º) = 3.254 kN Px = 8*cos(24º) = 7.2.627 /:(-24) RB = 20. Jeśli ktoś ma jeszcze z tym problemy. Obliczmy teraz reakcje podporowe.308 kN 1.Przed rozpoczęciem jakichkolwiek obliczeń. nawet odległości nie są nam potrzebne. że nie jest ważny kształt schematu. Obliczenie reakcji Obliczenie reakcji podporowych w łukach. Rozłożenie siły P pod kątem na składowe X i Y Przed rozpoczęciem obliczania reakcji. Przypomnę tylko.392 + 7*12*6 = 0 -24RB = -486. nie różni się niczym. ∑MA=0 -RB*24 + 3. Obliczenie reakcji podporowych 1. a dla sumy rzutów sił na daną oś. od obliczenia reakcji podporowych w ramie czy kratownicy. rozłożę siłę pod kątem na składowe Px(poziomą) oraz Py(pionową).27 kN . w jakim będziemy pracować.254*18 – 7.1.

Obliczenie sił wewnętrznych tnących oraz normalnych jest nieco bardziej skomplikowane. zależą one od przyjętego układu współrzędnych. Ułóżmy funkcje potrzebne do obliczenia sił wewnętrznych. Przekrój 1-1. Promień łuku jest stały. należy zauważyć. układamy równania rzutując siły na oś pionową i poziomą. Mając powyższą wiedzę. ponieważ on się obraca. musimy zapisać równanie łuku we współrzędnych biegunowych. Rozpocznijmy obliczanie sił wewnętrznych. Na początku. które pozwolą nam obliczyć siły tnące(Qα) oraz normalne(Nα). Powstała siła wewnętrzna od momentu zginającego(Mα) jest już tą właściwą. pamiętając o biegunowym przebiegu sił. będą wyglądały następująco. tzn.27 = 0 VA = 66.977 kN ∑X = 0 HA = 7. przy użyciu wzorów transformacyjnych przechodzimy do funkcji właściwych.308 kN 2. Dla powyższego układu. Obliczenie sił wewnętrznych Przed rozpoczęciem obliczeń. już tłumaczę. Na powyższym rysunku. więc zmienną niezależną w równaniu łuku. można zauważyć również trochę za dużo powstałych sił wewnętrznych. od 0° do 90°. otrzymując funkcje sił H i V. W praktyce wystarczy jak sprawdzimy SW co 10°-15°.∑Y = 0 VA – 7*12 – 3. możemy obliczyć działające siły zginające. układając dla niej funkcję(równanie).254 + 20. Następnie. Momentu zginającego to nie dotyczy. które są równoległe i prostopadłe do osi pręta. a także w równaniach sił przekrojowych będzie kąt a. 1. że siły wewnętrzne (tnące i normalne) powstające po przecięciu pręta. będą zmieniały swoje położenie wraz z krzywoliniową linią łuku. w zależności od wielkości zakresu. . zawiera się on w przedziale 0º < α <90º Tniemy nasz przekrój 1-1. czyli teoretycznie powinniśmy sprawdzić SW w miejscach co 1º. 2.

Musimy po prostu ułożyć funkcje dla zastępczych sił wewnętrznych H i V. Ze względu na zmianę działania kierunków powstałych sił SW. obliczyć siły wewnętrzne przy użyciu programu Exel.13 60º 199.696*sin(α) – 504*cos(α)2 Ułożyliśmy funkcję potrzebną do obliczenia momentów zginających.977 – 7*(12-12*cos(α)) V = 66. które wygląda tak. otrzymamy w interesujących nas miejscach siły wewnętrzne momentu zginającego. będziemy musieli wykorzystać wzory transformacyjne.308 Teraz wystarczy podstawić obliczone siły V i H pod wzory transformacyjne.724 + 204.308*cos(α) – 17.02 -17.724*cos(α) – 87. a następnie podstawiając je do powyższych wzorów.103 9.91 17. Siły wewnętrzne dla przekroju 1-1 są następujące. otrzymamy właściwe siły wewnętrzne Q(α) i N(α). M(α) = 299. wyglądają one następująco.67 -8.696*sin(α) – 504*cos(α)2 Teraz proponuję. α M(α) [kNm] Q(α) [kN] N(α) [kN] 0º 0 -7. teraz wyglądają one następująco.78 21.5 = 0 M(α) = 803.023 + 84*cos(α) ∑X = 0 H = -7. ∑Y = 0 V = 66. Będziemy mieli następujące funkcje(równania).98 -18.977*(12-12cos(α)) – 7.308*12*sin(α) – 7*(12-12cos(α))2*0.∑M=0 -M(α) + 66.308*sin(α) + 17.724 + 204. tzn.276*cos(α) – 87.696*sin(α) – 3. dla sił tnących.54 -63.79 -35. Q(α) = -7.12 2. zmieniają się również wzory transformacyjne.023*cos(α) – 84*cos(α)2 Mamy już wszystkie równania ułożone.82 30º 54. normalnych oraz dla momentu zginającego. Teraz do obliczenia sił tnących i normalnych. a wyniki przedstawić w formie tabelarycznej. Q(α) = H(α)*cos(α) + V*sin(α) N(α) = H(α)*sin(α) – V*cos(α) Przekrój 3 -3 0º < α < 60º .977 15º 4.276*cos(α) – 87.308 Znamy już siły wewnętrzne w połowie naszego łuku.696*sin(α) – 504 + 1008*cos(α) – 504*cos(α)2 = 0 M(α) = 299.91 45º 130. że wszystko jest jasne. Q(α) = -H*cos(α) -V*sin(α) N(α) = H*sin(α) – V*cos(α) Wydaje mi się. Teraz podkładając kąty pod α.724 – 803.5*(144-288*cos(α)+144*cos(α)2) = 0 M(α) = 803.023*sin(α) + 84*cos(α)*sin(α) N(α) = -7.724 – 803.02 -7.28 90º 212.53 -51.82 75º 234.977 – 84 + 84*cos(α) V = -17.724*cos(α) – 87. Teraz obliczymy pozostałą połowę. ze względu na dużą ilość obliczeń.308 -66.15 24.

24*cos(α) ∑Y = 0 V = 20.59 -10.27*cos(α) α M(α) [kNm] Q(α) [kN] N(α) [kN] 0º 0 0 -20.∑M = 0 M(α) = 20.192*cos(α) – 87.55 45º 71.27 15º 8.14 Przekrój 2 – 2 60º < α < 90º ∑M = 0 M(α) = 299.696*sin(α) ∑Y = 0 V =20.14 -17.24 – 243.29 -5.25 -19.254 V = 17.62 -17.023 .27*sin(α) N(α) = -20.27 – 3.661 – 204.33 -14.55 -10.27 ∑X = 0 H=0 Q(α) = -20.24 -14.33 60º 121.58 30º 32.27*(12-12*cos(α)) M(α) = 243.

ale na razie to zostawmy. ponieważ nie musimy znać wartości reakcji podporowych. Podstawowe wykresy dla belek z utwierdzeniem. będziecie mogli tworzyć wykresy bez obliczeń dla wielkich ram czy cięższych belek.023*cos(α) α M(α) [kNm] Q(α) [kN] N(α) [kN] 60º 121.62 -11. Podstawowe wykresy sił wewnętrznych z pamięci W tej części poradnika przedstawie 7 podstawowych wykresów.308 Ostatnim punktem jest narysowanie wykresów sił wewnętrznych w łuku.84 75º 162. Zajmiemy się tymi zagadnieniami w kolejnym poradniku. są to 3 z 7 przykładów. Belka utwierdzona z siłą P. Mam nadzieję. Jeśli dalej mają Państwo jakieś pytania. 6.308 Q(α) = 7. a chętnie pomogę! Ze swojej strony zachęcam do przerobienia paru przykładów dla treningu i zapraszam do pozostałych poradników.308*cos(α) – 17.∑X = 0 H = -7. Zacznijmy od wykresów z utwierdzeniem.02 -7.1 -14.02 -17. proszę o kontakt.308*sin(α) – 17.55 -11. że ten poradnik przybliży Państwa do poprawnego rozwiązania swoich projektów oraz zaliczenia wszystkich egzaminów. które musicie nauczyć się na pamięć! Dlaczego jest to takie ważne? Dlatego. . że właśnie dzięki tym 7 wykresom dla prostych belek. Siła znajduje się na krawędzi belki.023*sin(α) N(α) = -7. W belkach z podporami przegubowymi musimy znać wartość reakcji dla złożonych schematów.46 90º 212. Jeśli podpora jest właśnie utwierdzeniem mamy uproszczoną pracę.09 -14.

.

. jest belka z przyłożonym momentem zginającym. Siła działa na całej długości belki. Ostatnim wykresem z podporą utwierdzoną.Belka utwierdzona z siłą rozłożoną.

. Teraz czas na belki z podporami przegubowymi.

Belka z siłą skupioną na środku. Belka z siłą skupioną P przyłożoną w dowolnym miejscu. .

Belka z siłą rozłożoną działającą na całej długości. .

z przyłożonym momentem zginającym. .Ostatnim wykresem będzie belka przegubowo podparta.

Na koniec chciałbym jeszcze dodać. Rysowanie wykresów sił wewnętrznych z pamięci Teraz poznacie parę zasad rządzących rysowaniem wykresów sił wewnętrznych w elementach konstrukcyjnych. że trzeba je umieć na pamięć! Jest to naprawdę obowiązkowa wiedza do narysowania bardziej złożonych wykresów. należy zmieniać miejsce przykładania sił. Jest to bardzo ważny etap waszej nauki. wymiary konstrukcji etc. To że nauczycie się Państwo na pamięć tych wykresów nie oznacza. jak rysować z pamięci wykresy dla konstrukcji złożonych. Powodzenia! 7. To wszystko jest drogą do zdania egzaminu. że nie jestem autorem . Jeszcze raz powtórzę. ponieważ to podstawa do przebrnięcia przez takie przedmioty jak mechanika budowli. Chciałbym zauważyć. W kolejnym kroku będzie poradnik. że trening czyni mistrza.To już wszystkie podstawowe wykresy belek z utwierdzeniem i podporami przegubowymi. że będziecie rysowali je z łatwością. etc. Musicie przerobić przynajmniej kilkadziesiąt różnych przykładów.

Jeżeli siła poprzeczna jest ujemna. W punktach przyłożenia pozostałych sił skupionych wykres momentu załamuje się. przegubie wewnętrznym i swobodnym końcu pręta funkcja momentu gnącego zeruje się (wyjątek – patrz punkt I. 7. Chciałbym jeszcze raz przypomnieć. to ekstremalny moment gnący wystąpi w przekroju. W przekroju pręta. momentu gnącego) powstaje skok o wartość tej siły (momentu). Wypukłość paraboli momentu gnącego jest zawsze skierowana zgodnie ze zwrotem obciążenia q(x). Jeżeli obciążenie pręta stanowi wiele sił skupionych prostopadłych do jego osi. Pozwoliłem go sobie wykorzystać. ponieważ sam lepiej nie potrafiłbym wam tego wytłumaczyć. M(x)=ax2+bx+c.poniższego materiału. 4. ZWIĄZKI MIĘDZY WYKRESAMI SIŁ WEWNĘTRZNYCH. WYKRESY SIŁ WEWNĘTRZNYCH – RYSOWANIE Z „PAMIĘCI” I. 9. 3. to wykres momentu gnącego opada (rośnie w sensie algebraicznym) przy posuwaniu się od lewej strony wykresu do prawej. w którym siła poprzeczna zmienia znak. Na skrajnej podporze przegubowej. więc T(x)=ax+b. to funkcja momentu gnącego osiąga w tym punkcie ekstremum. RODZAJEM OBCIĄŻENIA ZEWNĘTRZNEGO I SCHEMATEM STATYCZNYM KONSTRUKCJI. a jedynie od wzajemnego usytuowania podpór i obciążenia zewnętrznego. w którym przyłożona jest siła skupiona prostopadła (równoległa. na wykresie sił poprzecznych (osiowych. q(x)=const. moment gnący) do osi pręta. Jeżeli w rozpatrywanym przedziale pręta q(x)=0 to siła poprzeczna jest funkcją stałą a moment gnący liniową. 10. minimum przy zmianie znaku z „-” na „+”. Wartości reakcji podporowych nie zależą od kształtu konstrukcji. 8. Jeżeli przy przejściu przez 0 funkcja sił poprzecznych zmienia znak. że to rzecz na którą na prawdę trzeba poświęcić dużo czasu. Istnienie nieobciążonego przegubu wewnętrznego nie ma wpływu na rozkład sił poprzecznych i osiowych. . 1. Maksimum przy zmianie znaku z „+” na „-”.6). 2. a moment gnący o 2 stopnie wyższą np. Autorem tekstu jest wykładowca Uniwersytetu Zielonogórskiego. 5. Jeżeli w rozpatrywanym przedziale pręta q(x)≠0 to siła poprzeczna jest funkcją o 1 stopień wyższąniż q(x). to wykres momentu gnącego wznosi się (maleje w sensie algebraicznym) przy posuwaniu się od lewej strony wykresu do prawej. Jeżeli siła poprzeczna jest dodatnia. 6.

ramy trójprzegubowe symetryczne – punkt VI. iż siła poprzeczna jest pierwszą pochodnąmomentu gnącego. Jeśli układ jest geometrycznie niezmienny i statycznie wyznaczalny można przejść do punktu 2. kilka sił skupionych + moment gnący + obciążenie równomierne). II. 2. a następnie dodać je do siebie. VA=VA’ . to można sporządzić wykresy sił wewnętrznych od każdego obciążenia z osobna. RB=RB Większość z podanych powyżej związków wynika z faktu. . TOK POSTĘPOWANIA PRZY RYSOWANIU „Z PAMIĘCI” WYKRESÓW SIŁ WEWNĘTRZNYCH. Określenie typu konstrukcji: a. c. HA=HA’ . Jeżeli układ obciążony jest kilkoma rodzajami obciążenia zewnętrznego (np. b. belki i ramy wspornikowe – punkt IV. belki i ramy podparte przegubowo – punkt V. III. 1. Analiza kinematyczna i statyczna. ZASADA SUPERPOZYCJI (DODAWANIA SKUTKÓW).

• w punktach leżących na przecięciu kierunku działania siły i osi pręta moment gnący zeruje się. W przypadku ramy złożonej z kilku prętów każdy pręt można potraktować jak prosty wspornik utwierdzony w miejscu połączenia z kolejnym prętem (punkt II. więc M=32kNm). Ze zwrotu wypadkowej obciążenia równomiernego wynika. • określenie typu każdego elementu. iż pręt BC jest ściskany. VII w zależności od typu elementu. Analizę należy rozpocząć od swobodnego końca układu. W tego typu konstrukcjach można od razu rysować wykresy sił wewnętrznych. więc siła poprzeczna . gdyż przez ten punkt przechodzi linia działania siły wypadkowej obciążenia równomiernego. BELKI I RAMY WSPORNIKOWE. Przy rysowaniu wykresów pomocne będą następujące zasady : • intuicyjne naszkicowanie linii ugięcia wspornika wskaże po której stronie narysować wykres momentu gnącego (wykres ten należy rysować zawsze po stronie włókien rozciąganych). IV. VI. pomijając etap obliczania reakcji.1. z czego wynika stała wartość momentu na całej długości pręta (ramię siły wypadkowej obciążenia jest takie same dla każdego punktu pręta BC). • wykorzystanie punktów IV. Obciążenie równomierne jest równoległe do pręta BC. belki i ramy złożone – punkt VIII: • podział na elementy niezależne i zależne. • obciążenie równoległe do osi pręta wywołuje w tym pręcie stały moment gnący. W punkcie znajdującym się 2m poniżej C wartość momentu wynosi 0. Ponieważ posuwając się od lewej do prawej strony pręta CD wykres momentów wznosi się ku górze.d. Przykład Z warunku ciągłości funkcji momentu wynika. Z uwagi na ciągłość funkcji momentu jego wartość w punkcie C pręta CD również wynosi 16kNm. ramy trójprzegubowe niesymetryczne – punkt VII. • w połączeniach prętów pod kątem wykres momentu musi być ciągły (wartość na końcu jednego pręta musi być równa wartości na początku drugiego).). więc N=-8kNm. że w punkcie B pręta BC wartość momentu również wynosi 16kNm. V. Jeżeli M=const to T=0. e. Wartość momentu w punkcie D można wyznaczyć z proporcji (M/4=16/2.

W tych konstrukcjach jedną z reakcji (najczęściej poziomą) można znaleźć od razu wykorzystując warunek równowagi w postaci sumy rzutów wszystkich sił na jedną z osi układu współrzędnych (działanie to można wykonać w pamięci – reakcja musi być równa co do wartości przyłożonemu obciążeniu na danym kierunku i mieć przeciwny zwrot). lecz przeciwne zwroty i są przesunięte względem siebie o ramię 3m. jedynym miejscem. BELKI I RAMY PODPARTE PRZEGUBOWO. Znając wszystkie reakcje można narysować wykresy sił wewnętrznych traktując pręty składowe jak wsporniki (patrz punkt V). Siła zewnętrzna i reakcja pozioma mają te same kierunki i wartości. Rama obciążona jest siłą poziomą w punkcie B.będzie dodatnia i równa wypadkowej obciążenia równomiernego. jest punkt D. który musi zostać zrównoważony przez moment od pozostałych reakcji na drugim kierunku. więc N=0 V. Są więc parą sił wywołującą moment o wartości 4kN×3m=12kNm obracający konstrukcję przeciwnie do ruchu . Reakcja ta łącznie z odpowiadającym jej obciążeniem zewnętrznym daje moment (para sił). Na tej podstawie ustalamy zwroty tych reakcji i ich wartości – wartość momentu podzielona przez odległość między reakcjami. W pręcie CD nie występują obciążenia działające wzdłuż jego osi. w którym może powstać reakcja na to obciążenie.

Na tej podstawie można ustalić zwroty reakcji pionowych i ich wartości (moment 12kNm podzielony przez ramię 4m daje wartość siły 3kN). więc moment ten musi być zrównoważony przez kolejny moment o wartości 12kNm działający zgodnie z ruchem wskazówek zegara i wywołany parą sił pionowych. Z kolei reakcja pionowa wywołuje ściskanie. Reakcje pionowe w przegubach zewnętrznych w takich ramach należy obliczyć wykorzystując warunek równowagi w postaci sumy rzutów sił na oś pionową oraz symetrię układu (obie reakcje muszą być równe co do wartości i mieć te same zwroty). Po wyznaczeniu reakcji można przejść do rysowania wykresów sił wewnętrznych. powstaną reakcje poziome. w tych konstrukcjach. . Sprawdzeniem poprawności otrzymanych wykresów może być badanie równowagi (suma momentów i sumy rzutów sił na obie osie) wyciętych z konstrukcji węzłów np. Wykres momentów w pręcie poziomym można narysować znając wartości momentu w punktach C (12kNm) i D (0kNm) i wiedząc. więc siła poprzeczna będzie dodatnia i przyjmie wartość siły prostopadłej do tego pręta czyli reakcji 3kN. Po wyznaczeniu reakcji siły wewnętrzne można obliczyć traktując pręty składowe jak wsporniki (patrz punkt V). C i B. że na długości tego pręta nie ma obciążeń zewnętrznych. RAMY TRÓJPRZEGUBOWE SYMETRYCZNE. VI. Obie siły poziome (zewnętrzna i reakcja) wywołują w pręcie BC ściskanie – 4kN. siła poprzeczna jest ujemna (bo od lewej do prawej wykres momentów wznosi się do góry) i ma wartość reakcji poziomej (prostopadłej do tego pręta). W pręcie CD moment rozciąga włókna po lewej stronie i przybiera wartości od 0 w D do 12kNm w C.wskazówek zegara. Pręty AB i CD można potraktować jako wsporniki utwierdzone odpowiednio w punktach B i C. Od lewej do prawej wykres momentów opada. stąd N=-3kN. W przeciwieństwie do ram podpartych przegubowo. Ponieważ układ ma być w równowadze. Można je znaleźć rozpatrując równowagę jednej z części ramy i obliczając (w pamięci) sumę momentów względem środkowego przegubu. Pręt AB będzie tylko rozciągany siłą 3kN. nawet przy braku obciążenia poziomego. Reakcje poziome w drugiej ramie będą miały te same wartości lecz przeciwne zwroty (symetria). obciążone siłami skupionymi na końcach. Wobec tego wystarczy połączyć obie wartości linią prostą.

Wykorzystując reakcje obliczone dla jedne z ram składowych oraz symetrię układu i traktując poszczególne pręty jak wsporniki można szybko narysować wykresy sił wewnętrznych. W celu zapewnienia równowagi w punkcie E musi pojawić się pionowa reakcja o wartości 4kN. • elementy zależne – są geometrycznie zmienne i nie mogą samodzielnie przenosić obciążenia. Ich wartości wynoszą 8kNm/4m=2kN. VII. Po wyznaczeniu reakcji siły wewnętrzne można obliczyć w pamięci traktując pręty składowe jak wsporniki (patrz punkt V). Następnie siłę zewnętrzną 8kN należy arbitralnie przyporządkować do jednej z ram składowych (dowolnej) i rozpatrzyć jej równowagę. że reakcje pionowe w punktach A i D będą skierowane do góry i będą miały wartość 4kN. BELKI I RAMY ZŁOŻONE Konstrukcje złożone składają się z 2 rodzajów elementów : • elementy niezależne – są geometrycznie niezmienne i mogą istnieć samodzielnie. Najwygodniej będzie obliczyć w pamięci sumę momentów względem punktu E. Reakcja pionowa 4kN daje względem punktu E moment 4kN×2m=8kNm obracający układ zgodnie z ruchem wskazówek zegara. VIII.Z symetrii układu wynika. Moment ten musi zostać zrównoważony przez moment pochodzący od reakcji poziomych w punktach D i E. . Ramy trójprzegubowe niesymetryczne W tego rodzaju układach na ogół wyznaczenie „w pamięci” reakcji jest dość trudne. Można je policzyć analitycznie wykorzystując warunki równowagi statyki. Należy jeszcze sprawdzić sumę rzutów wszystkich sił na oś pionową.

a jego wartość w tym punkcie można znaleźć wykorzystując proporcje. VII. VI. Obliczenia należy rozpocząć od elementów zależnych. Reakcjami z nich są następnie obciążane elementy niezależne. • na wewnętrznych podporach przegubowych na wykresie sił poprzecznych powstaną skoki o wartościach równych reakcjom na tych podporach. Po zakwalifikowaniu elementu do określonego typu układów można wyznaczyć w nich reakcje i siły wewnętrzne (punkty V. VIII). . Życzę powodzenia i zalecam dużo. dużo zrobionych zadań. aby na prawdę dobrze robić te wykresy z pamięci. Przy rysowaniu wykresów pomocne będą następujące zasady: • w przegubach wewnętrznych wartość momentu gnącego wynosi 0. • przeguby wewnętrzne nie mają wpływu na rozkład sił poprzecznych i normalnych. • na wewnętrznych podporach przegubowych wykres momentów załamuje się. Tu tok postępowania się powtarza.