You are on page 1of 26

Γεώργιος Μανέττας

Η σειρά των προτασιακών όρων στην ελληνική. Συντακτική ερμηνεία και
πραγματολογική

Ρόδος 2017

[1]

1. Εισαγωγή

Η παρούσα εργασία, πραγματεύεται ως θέμα της, την πραγματολογική και
συντακτική λειτουργία της σειράς των όρων στις δομές των προτάσεων στην
ελληνική γλώσσα. Πριν επιχειρήσω την παρουσίαση και ανάλυση αυτών των δομών,
θα παραθέσω ορισμένα βασικά εισαγωγικά στοιχεία, που είναι απαραίτητα για την
περαιτέρω εξέλιξη της εργασίας.

Αρχικά λοιπόν, από τα δέκα είδη λέξεων, τα χαρακτηριζόμενα από τον
Τριανταφυλλίδη (2002: 209) και ως Μέρη του λόγου, τα έξι χαρακτηρίζονται ως κλιτά,
γιατί κλίνονται ως προς τον αριθμό, την πτώση, την έγκλιση, το πρόσωπο κ.λπ., ενώ τα
άλλα τέσσερα που δεν κλίνονται, λέγονται άκλιτα. Άκλιτα λοιπόν είναι: το επίρρημα,
η πρόθεση, ο σύνδεσμος και το επιφώνημα, ενώ και οι μετοχές σε -οντας/ -ώντας,
καθώς και κάποια αριθμητικά επίθετα. Κλιτά μέρη του λόγου είναι: το άρθρο, το
ουσιαστικό, το επίθετο, η αντωνυμία, το ρήμα και η παθητική μετοχή. Οι πτώσεις είναι
τέσσερις (ονομαστική, γενική, αιτιατική, κλητική) και ορίζονται ως οι τύποι που
εφαρμόζονται στα κλιτά μέρη του λόγου, χαρακτηρίζοντάς τα ως πτωτικά. Το γένος
(αρσενικό, θηλυκό, ουδέτερο), ο αριθμός (ενικός, πληθυντικός) και η κλίση
(σχηματισμός των πτώσεων), είναι τρία ακόμα από τα στοιχεία που συνθέτουν την
ταυτότητα των κλιτών μερών του λόγου (Τριανταφυλλίδης, 2002: 209-211). Όσον
αφορά στα ρήματα, τα οποία είναι ο πυρήνας της πρότασης, μαρτυρούν την ενέργεια
του υποκειμένου δηλαδή τη διάθεση, που διαιρείται σε παθητική, ενεργητική, μέση και
ουδέτερη, χωρίζονται επίσης σε μεταβατικά και αμετάβατα, ανάλογα με το αν η
ενέργειά τους έχει ή όχι κάποιο αποδέκτη, ενώ ταξινομούνται σε ενεργητική (με
επίθημα -ω) ή παθητική (με επίθημα -μαι) φωνή, ανάλογα με τη μορφή που
εμφανίζονται. (Τριανταφυλλίδης, 2002: 304-305). Τα ρήματα διαρθρώνονται
περαιτέρω στις εγκλίσεις (οριστική, υποτακτική, προστακτική), φανερώνοντας τη
διάθεση του ομιλητή, στις απρόσωπες εγκλίσεις (απαρέμφατο, μετοχή), στους χρόνους
[παρελθόντος και μη παρελθόντος, ως προς τον τύπο, μονολεκτικούς και
περιφραστικούς, όπως είναι ο περιφραστικός τύπος του ρήματος είμαι με την
παθητική μετοχή. Π.χ. «είμαι ανθισμένος» (βλ. Τριανταφυλλίδης, 2002: 309)]
(Τριανταφυλλίδης, 2002: 308-309·Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης, 2006: 12-13). Ένα
ακόμα χαρακτηριστικό του ρήματος, είναι η όψη του, που διακρίνει το
συνοπτικό/συντελεσμένο, από το μη συνοπτικό/εξακολουθητικό (Λασκαράτου &
Γεωργιαφέντης, 2006: 12). Επιπλέον, ο αριθμός υποδεικνύει το πλήθος των

[2]

όπως είναι η πτώση και η πρόθεση και πιο συγκεκριμένα. Mackridge & Philippaki-Warburton. στο επίπεδο της σύνταξης. με την οποία κατασκευάζονται οι δομές των προτάσεων στην ελληνική γλώσσα. ή ακόμα και συνδυασμός περισσότερων προτάσεων. γεγονός που οφείλεται στην πλούσια μορφολογία της γλώσσας. [3] . Ενώ λοιπόν η ελληνική γλώσσα παρέχει τη δυνατότητα επιλογής μέσα από μία μεγάλη ποικιλία συντακτικών θέσεων που είναι επιτρεπτοί μέσα στην πρόταση. >δύο. εμφανίζει πληθωρικότητα και ελευθερία στους συνδυασμούς των όρων μέσα στην πρόταση. Στα επόμενα κεφάλαια. όπου η σειρά των όρων είναι αυστηρά καθορισμένη. η αιτιατική ή σπανιότερα η γενική που αντιπροσωπεύουν το αντικείμενο κ. Η σειρά των όρων στην ελληνική γλώσσα Το υποκείμενο και η ρηματική φράση (στο εξής ΡΦ) είναι τα δύο στοιχεία.ά. σε αντίθεση με άλλες γλώσσες. 2005: 696). που αποτυπώνεται μέσω των γραμματικών και συντακτικών χαρακτηριστικών των λέξεων (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. (Holton. φανερώνει την ταυτότητα του υποκειμένου (Τριανταφυλλίδης. όπως αναφέρθηκε και στην εισαγωγή και είναι αυτά. γίνεται η εξαγωγή των συμπερασμάτων και η απάντηση στο ερώτημα που θέτω. η ονομαστική πτώση στην οποία εμφανίζεται το υποκείμενο. 2002: 369). εξαρτάται από τα γραμματικά- συντακτικά τους χαρακτηριστικά. αποτελούν μορφολογικά την πρώτη ύλη.πληθυντικός). αρχικά γίνεται μια παράθεση των δομών όλων των ειδών προτάσεων της νέας ελληνικής γλώσσας και κατόπιν επιχειρείται ανάλυση. 2006). σχετικά με το εάν. (Τριανταφυλλίδης. στις οποίες να αποδίδονται χαρακτηριστικά.υποκειμένων (ένα-ενικός. 2. Η ελληνική γλώσσα. Τέλος. 2013·Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. η γραμματικότητα των προτασιακών δομών. που ονομάζεται πρόταση και που μπορεί να είναι μία. 2004: 203). ή από την περίσταση της επικοινωνίας. βασισμένη στις πιο σύγχρονες έρευνες σχετικά με τις προ. μη έχοντας υποκείμενο. 2006: 14). 2002: 315). που τις διαφοροποιούν σε κύριες και δευτερεύουσες.ρηματικές δομές του υποκειμένου καθώς και με την κατασκευή θέματος-εστίασης (Anagnostopoulou. Τέλος. τα οποία δομούν. Όσα προαναφέρθηκαν για τα μέρη του λόγου. που καθορίζουν τη λειτουργία των λέξεων στην πρόταση και όχι η θέση που βρίσκονται.ρηματικές/ μετα. διακρίνονται ωστόσο μεταξύ των διαφόρων συνδυασμών. τα απρόσωπα ρήματα βρίσκονται στο γ’ πρόσωπο του ενικού αριθμού. ενώ το πρόσωπο. (Κλαίρης & Μπαμπινιώτης. τη συντακτική ενότητα.

2006: 14). 2006: 14). π. Π. ενώ σε σχέση με τη θέση της ενεργητικής μετοχής ενεστώτα (7).χ. όσον αφορά τις προσωπικές κλιτικές αντωνυμίες. στις οποίες απαντώνται οι προσωπικές κλιτικές αντωνυμίες και που είναι δύο: Η αιτιατική πτώση για το άμεσο αντικείμενο (3).. (Τζάρτζανος 1963. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. 2006: 15). όταν ο λόγος είναι ουδέτερος και ήρεμος. ως έμμεσο στη γενική (4)/ δοτική ηθική (5) και του βιώνοντος (6).τις κλιτικές αντωνυμίες. Στην ελληνική γλώσσα. κυρίως σε ερωτηματικές και δευτερεύουσες προτάσεις. Επιπλέον. καθώς και στη συχνότητα εμφάνισής τους στο λόγο. (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. «Ο Άγγελος αγάπησε την Ηλέκτρα». 2. (βλ. όσο και στις δευτερεύουσες προτάσεις. Η δομή Ρ-Υ-Α Η συγκεκριμένη σειρά όρων χρησιμοποιείται με μεγάλη συχνότητα. (βλ. Κλιτικές (προσωπικές) αντωνυμίες. Παρακάτω παραθέτω τις συντακτικές δομές της ελληνικής γλώσσας.1. καθώς και της προστακτικής έγκλισης (8). είτε συνοδευόμενες από τον όρο τον οποίο προσδιορίζουν (2). αφορά στη θέση τους σε σχέση με το ρήμα. τόσο στις κύριες. στο Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. 2.διαφοροποιήσεις σε φωνολογικό και πραγματολογικό επίπεδο. Μία περαιτέρω διάκρισή τους. (Τζάρτζανος 1963.χ. 2006: 15). ό. καθορίζουν την επιλογή της κατάλληλης. αναφέρουν τις πτώσεις. [4] . π. η περίσταση της επικοινωνίας και ο τρόπος παρουσίασης της πληροφορίας.χ. (βλ. ό. π. είναι η συχνότερα εμφανιζόμενη σειρά. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. (2) «Ο Φώτης το έβαψε το αυτοκίνητο». (1) «Ο Φώτης το έβαψε». στο Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. 2.2. Η δομή Υ-Ρ-Α Η δομή αυτή χρησιμοποιείται σε περιβάλλον κατάφασης.Κλιτικός αναδιπλασιασμός Σύμφωνα με τους Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006: 14). με αναφορά στις περιστάσεις στις οποίες είθισται η χρήση τους. ό. 2006: 15). 2006: 14). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. 2006: 14). για την επίτευξη αυτών των στόχων. «Αγάπησε ο Άγγελος την Ηλέκτρα». Επιπλέον. δημιουργώντας κλιτικό αναδιπλασιασμό.3. στο Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. το οποίο βρίσκεται μετά τους παρεμφατικούς τύπους. συντακτικής δομής. σύμφωνα με τη Lascaratou (1989α. Π. οι Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης (2006: 17-18). Π. τις εντοπίζει κανείς είτε μόνες τους στην πρόταση (1).

για να μπορέσουν δύο κλιτικά να εμφανιστούν ταυτόχρονα στην πρόταση. είναι η αναγκαστική τοποθέτηση της γενικής κλιτικής πριν την κλιτική σε αιτιατική στις παρεμφατικές προτάσεις (9). οι οποίοι ερμηνεύουν έτσι την ισορροπία στα ποσοστά εμφάνισης των δύο σειρών σε παθητικές και [5] .εκπεφρασμένο υποκείμενο Στην περίπτωση του εκπεφρασμένου υποκειμένου. Holton et al. (2) «ΑΥΤΟΣ έφαγε πρωινό. μπορεί να επιτραπεί και η αντίστροφη σειρά. την. 2006: 17-18). γεγονός που ενισχύεται από τους Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006: 15). ό. Π.Warburton (1982. (10) «Πες μου το!». (9) «Μου το έστειλε». «Α (μου. (βλ. (βλ. 2006: 15).χ. 2. 2006: 14). η Φιλιππάκη.4.χ. Μερικές ακόμα περιπτώσεις κλιτικών αντωνυμιών. (12) «δίνοντάς το μου». Υποκείμενο. η προσωπική αντωνυμία που χρησιμεύει ως υποκείμενο παραλείπεται (1). θεωρεί πως την πρώτη θέση της πρότασης δεν καταλαμβάνει απαραίτητα το υποκείμενο. Β (τον. τα)». 2006: 17- 18).αιτιατικής. Επιπλέον. σας. (11) «Πες το μου!». τις. (βλ. Υ-Ρ/ Ρ-Υ Σχετικά με τις δύο αυτές σειρές όρων. αλλά το θέμα. (1) «Έφαγε πρωινό». μας. της. (8) «Δώσε μου την εφημερίδα». ενώ σε περίπτωση που χρησιμοποιείται. Π. (5) «μη μου το στενοχωρείτε το παιδί». 2. καθώς δεν είναι υποχρεωτική η χρήση του υποκειμένου. ωστόσο στις περιπτώσεις της προστακτικής έγκλισης (10-11) και της ενεργητικής μετοχής (12-13). 2004: 114). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση ή αντίθεση (2). (4) «Μου έδωσε το γράμμα». ΕΓΩ δεν έφαγα». του. για το ίδιο ζήτημα οι Holton et al (2004: 114). δείχνουν όλους τους δυνατούς. χωρίζοντάς τες.5. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη.επιτρεπτούς συνδυασμούς των αντωνυμιών μεταξύ γενικής. Τέλος. το. (3) «Σε γνωρίζει». μεταξύ των οποίων.βρίσκεται μπροστά. τους.χ. (13) «δίνοντάς μου το». όλες οι αντιστοιχήσεις ανάμεσα στις αντωνυμίες της πρώτης και δεύτερης κατηγορίας επιτρέπονται.1985. (7) «βλέποντάς το». (14) «Ο Γιάννης μού τον σύστησε». είναι απαραίτητη προϋπόθεση το δεύτερο να είναι σε αιτιατική πτώση (14). αρκεί να προηγούνται πάντα. π. (6) «Μου αρέσουν τα παγωτά». σε δύο κατηγορίες. οι αντωνυμίες της πρώτης κατηγορίας σε γενική. στο Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. σου. Π. (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη.1987. τους). 2006: 14).

(βλ. 2006: 15-16). εμφανίζονται επιγραμματικά και σχηματικά. Π. (3) «Μια γυναίκα είναι στο δωμάτιο». όπως παρατηρούν οι Κλαίρης & Μπαμπινιώτης (2005: 699). Παρακάτω. τοποθετούνται στο τέλος της πρότασης (2). συχνά τοποθετούνται στην αρχή της πρότασης. στο αριστερό της μέρος (1). η σειρά που προτιμάται είναι η Ρ-Υ. παρατηρείται από τους Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006: 26). 2006: 22).αμετάβατες δομές. (6) «Ένα φοβερό ατύχημα συνέβη». 2006: 16). (1) «Αυτός έσπασε το βάζο». Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. παρότι και σ’ αυτή την περίπτωση. πως μπροστά ή πίσω της συχνά βρίσκεται και κάποιος τοπικός προσδιορισμός (1-2). ό. ό. στο Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. Ένα ενδιαφέρον στοιχείο που βασίζεται στα εμπειρικά δεδομένα της Lascaratou (1989α . φαίνεται να υπάρχει μία τάση να χρησιμοποιείται περισσότερο η σειρά Ρ-Υ (5-6). όντας ο όρος της πρότασης που μεταφέρει την πληροφορία. οι σειρές Υ-Ρ/ Ρ-Υ. Αντωνυμίες Δομές ονοματικών φράσεων που εμφανίζουν λιγότερη πολυπλοκότητα.6. 2006: 18) γι’ αυτή τη δομή. μετά απ’ τη δομή: Υ-Ρ-Α. Δομή και θέση των ονοματικών φράσεων (ΟΦ) Αρχικά. 2. όπως εν προκειμένω οι αντωνυμίες. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. (Dik 1978. 2. μια ελευθερία στην τοποθέτηση των όρων στην ΟΦ. Π. γιατί. χωρίς ιδιαίτερο περιορισμό ως προς την επιλογή- επικράτηση της μίας σειράς έναντι της άλλης. απαιτώντας να βρίσκεται ο τοπικός προσδιορισμός στην τελευταία θέση της πρότασης (3-4).7. στις υπαρκτικές προτάσεις. θεωρούνται αμετάβατες. (4) «*Στο δωμάτιο μια γυναίκα είναι».χ. ώστε η πρόταση να έχει γραμματικότητα. ενώ για τη σειρά Υ-Ρ. ως στοιχείο εστίασης. Οι Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης (2006: 22). (1) «Είναι/Υπάρχει μια γυναίκα στο δωμάτιο». ο περιορισμός είναι πιο αυστηρός. αναφορικά με τη θέση του ουσιαστικού. (2) «Στο δωμάτιο είναι μια γυναίκα». Σύμφωνα με τους Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006: 22). είναι πως αποτελεί τη δεύτερη συχνότερα εμφανιζόμενη δομή. τοποθετείται στο τέλος της φράσης. Αντίθετα. είναι η αναγγελία ενός γεγονότος. στο Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. συνοδευόμενες [6] . (βλ. Η περίπτωση στην οποία αμφότερες οι σειρές επιτρέπονται. (5) «Συνέβη ένα φοβερό ατύχημα». οι πιο σύνθετες ονοματικές φράσεις (στο εξής ΟΦ). (2) «Έσπασε το βάζο ένας γάτος που μπήκε από το παράθυρο». το υποκείμενο. Παρόλα αυτά.χ. προσθέτουν για τη συγκεκριμένη σειρά. π. π.

Επιθετικοί προσδιορισμοί Επιθ. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. 2. 2.) (βλ.7. αντων.χ. κτητ.) (οριστ.) Π.) (βλ.χ. ουσ. προτάσεις.από παραδείγματα. Άρθ.χ. Π.χ. Π. οι δυνατές περιπτώσεις εμφάνισης όλων των όρων (προσδιορισμών) μιας ΟΦ. «η απίστευτη αυτή ιστορία». 2006: 26).2. Προσδ. 2006: 26). Άρθ. (4) οριστ.5. Αντων. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. Άρθρα (1) Άρθρο (οριστικό/αόριστο) Ουσιαστικό.χ. (δεικτικά. Αντων. Άρθ. (2) δεικτ.χ. ΟΦ σε γεν. Προσδ. ανά κατηγορία κλιτικών ορισμάτων. 2. 2006: 26). «αυτή η ιστορία». Άρθ. δεικτ. (όπως επίσης) (2) ΟΦ σε γεν. Λασκαράτου &Γεωργιαφέντης. οριστ. (2) (ορ.χ. δεικτ. Π. «το φουστάνι το κόκκινο».. + Ουσιαστικό) (ορ. + ουσ. Π. Άρθ. 2006: 27). «Ένας έξυπνος άντρας». αντ. επιθ. κ. (βλ.1.6. «αυτή η απίστευτη ιστορία». Οριστικές/αόριστες ΟΦ [7] . ουσ. σε σχέση με τη θέση του ουσιαστικού. «η όμορφη γυναίκα». Αναφ. κτητ. ουσ. Π. «το κόκκινο το φουστάνι»./ κτητ. Άρθ. ) ουσ. Π. οριστ. Άρθ. 2.ά. Άρθ.7. (βλ.7.κτητικές αντωνυμίες ουσ. Προσδ. ΟΦ σε γενική κτητική (1) ουσ.(Συνήθως. επιθ.7. επίθετα. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης.χ. Π. Αντων. (Αναφορικές προτ. «η ιστορία αυτή».3. Δεικτικές αντωνυμίες (1) δεικτ. (3) οριστ. όχι πάντα). μετοχές. 2006: 26). ουσ. 2. (4)*(ουσ οριστ. +Προσδιορισμός).4. (βλ. ουσ. αριθμητικά.7. + προσδ. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. Άρθ. 2. (3) (οριστ.7.

«μια γυναίκα εξαιρετικά όμορφη». ΟΦ -Αναφ. (3) οριστ. «Η Αγγελική. Επίθετο με εμπρόθετο προσδιορισμό (1) Αρθ. + επιρρ. της οποίας το σπίτι…» (3) ουσ. Αρθ.χ. «Λατρεύω τις κίτρινες τις φρέζιες». άκουγαν τον υπουργό».χ. ενώ προσδιορίζει τον τρόπο. «μια εξαιρετικά όμορφη γυναίκα».10. 1941: 373).7. (βλ. «Έκπληκτοι οι απεργοί. (βλ. 2. αιτιολογία και υπόθεση της πράξης του υποκειμένου. 2006: 27). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. Π. χρησιμοποιούνται ακριβώς όπως τα επίθετα μέσα στην ΟΦ. κτητ.χ. «Μια γυναίκα περήφανη για τον άντρα της».χ. 2006: 27). ουσ. ουσ. [8] .χ. οριστ. + επιρρ.(1) Ρ οριστ. 2. Προσδ.χ. ουσ. ουσ. 2. αντων. Π.7.7. Αρθ. Προσδ. 2006: 27). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης.7. αντων (γεν.11. αντων.) Αναφ. 2006: 28). δείχνει επανάληψη.χ. Προσδ.χ. (2) Άρθ. + εμπροθ. Π. Π. Αρθ. Αρθ. (2) οριστ. Μετοχές Οι παθητικές μετοχές. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. ουσ. «Η Αγγελική. Π. «Λατρεύω τις κίτρινες φρέζιες». Επίθετα με επιρρηματικό προσδιορισμό (1) Αρθ επιθ. Π. Π. Π. 2. (Τριανταφυλλίδης.χ. (βλ. ουσ. «Οι απεργοί έκπληκτοι άκουγαν τον υπουργό». επιθ. + εμπροθ.7. Αναφορικές προτάσεις (1) ουσ. Αναφ. Π. ΟΦ -Αναφ. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. επιθ. Π. συγκρ. Αναφ. η οποία/που/την οποία…» (2) ουσ. οριστ. 2. αντων.8. ουσ. επιθ. ουσ. (βλ. (2) Αρθ επιθ. Προσδ. «Λατρεύω τις φρέζιες» τις κίτρινες.χ. Αρθ. χρόνο. επιθ. ουσ. (βλ. Π. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. επιθ. αντων (γεν. «Μια περήφανη για τον άντρα της γυναίκα». Κατηγορηματικοί προσδιορισμοί (1) Επιθ. Άρθ. 2006: 27).χ. επιθ.7. /γεν. Η ενεργητική μετοχή. (2) Αρθ.9.

/επιθ. χωρίς μάλιστα η τοποθέτησή τους να καθορίζεται στην περίπτωση αυτή. επιθ. συντακτική και πραγματολογική επιρροή της πρότασης. Όπως παρατηρείται από τους Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006: 16). αριθμ.χ. επηρεάζει και τη θέση τους στην πρόταση. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης.κτήσης (1) κτήμα γεν. Π. Άννα και Μαρία».8. είναι αδιαπραγμάτευτη (2).χ. συγκρ. 2006: 16). ααφορ. αριθμητικό επιθ. ουσ. δεικτικό αρθ. «αυτή του η παράλογη αντίδραση». αριθμ. «αυτή η παράλογη αντίδρασή του». Π. «Η Αγγελική.δευτερεύουσες προτάσεις Οι Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης (2006: 16). παρατηρούν την τάση στις κύριες προτάσεις.χ. γεν. Π../άρθ.χ. (3) γεν. κτητική κτήμα.7. γεν. (βλ.13. «αυτοί οι πέντε υπέροχοι πίνακες του Τσαρούχη». Ράνια. «της Μελίνας τα μάτια». 2006: 28). (1) «Η [9] . «αυτή η παράλογή του αντίδραση». (1) «Η Ειρήνη αγόρασε κινητό».χ. Π. (2) γεν. κτητική (κλιτ. (βλ. ιδιαιτέρως δε στην περίπτωση των προτάσεων που εισάγονται με τον σύνδεσμο «(για) να». Κύριες.χ. με τις μικρότερες ΟΦ να τοποθετούνται συνήθως στην αρχή της πρότασης (1). κτητική. 2.Π. όπου στην αρχική θέση τίθεται το ρήμα. (βλ. (2) αρθ. αναφορικό. /γεν. από την σημασιολογική.κτητ.12.» (βλ. 2006: 28). γεν. ΟΦ κτήτορα. ουσ. (3) ουσ. ο αριθμός των όρων των ΟΦ.) Π. 2. «Του Τσαρούχη αυτοί οι πέντε υπέροχοι πίνακες». ουσ. αναφορικό. Π. το υποκείμενο να εμφανίζεται στην αρχή (1). όπου η τοποθέτηση του ρήματος στην αρχική θέση. τα μάτια της Μελίνας. και με τις μεγαλύτερες στο τέλος (2). δεικτικό επιθ. Π. Π.7. 2006: 28-29). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. (2) «Αγόρασαν κινητό οι φίλες μου Ειρήνη. Ονοματικοί προσδιορισμοί (1) δεικτικό αρθ.χ. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης.). σε αντίθεση με τις δευτερεύουσες. Αντων. 2. «οι πέντε αυτοί υπέροχοι πίνακες του Τσαρούχη». το σπίτι της οποίας….χ.χ. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης.

(2) «Τελευταίο σχέδιο ήταν η παγίδευση πλούσιας κληρονόμου». είχα.Αλεξάνδρα πήγε εκδρομή».χ.10.). (Κλαίρης & Μπαμπινιώτης. πολλές έρευνες έχουν πραγματοποιηθεί σχετικά με τη δομή της πρότασης και κυρίως σε ότι αφορά τη ρηματική φράση (ΡΦ) και ειδικότερα το ρήμα και τη θέση του μέσα στην πρόταση. υπερσυντέλικος. θα έχω). (2)Κ-Ρ-Υ.. (2) «Κάνε ησυχία για να διαβάσει ο Γιάννης».δευτερεύουσας πρότασης. Π. Π. Το Ρήμα στην Προτασιακή Δομή Σύμφωνα με τις Alexiadou & Anagnostopoulou (2000: 171). αμέσως μετά το ρήμα της κύριας. είτε. Επιπλέον. (βλ. που εμφανίζεται στην [10] . 2006: 16). Συνδετικά ρήματα (Υ-Ρ-Κ. μα. (βλ. αυτές συνδέονται μεταξύ τους. 2. 2005: 701-702). είθισται να τοποθετούνται δίπλα στα στοιχεία με τα οποία συνδέονται και που προσδιορίζουν. Holton et al. για τον σχηματισμό του πρώτου τύπου.χ. όπου διακρίνει δύο τύπους στον σχηματισμό αυτών των χρόνων. οι δευτερεύουσες προτάσεις. 2005: 699). συμπεραίνοντας την πληθωρικότητα της προτασιακής δομής. Συγκεκριμένα. Στη σύνδεση κύριας.χ. «Ο καλοντυμένος κύριος που περίμενε στη στάση ήταν ο ελεγκτής». αλλά.9. «Αύριο θα δω τον Γιάννη και θα του μιλήσω για σένα». ή. (βλ. (1) «Η μηνιαία δόση είναι ιδιαίτερα ακριβή». (3) «Ήταν χαρακτηριστική η επιμονή του». αξίζει να αναφέρω τον σχηματισμό των περιφραστικών χρόνων (παρακείμενος. Κλαίρης & Μπαμπινιώτης. όπως τους παρουσιάζει ο Τριανταφυλλίδης (2002: 309-310) στη γραμματική του. με συνδέσμους. όπως «και. 2005: 702). Όσον αφορά στον δεύτερο τύπο. όμως. η δομή των οποίων διαφοροποιείται σε σχέση με τους μονολεκτικούς τύπους του ρήματος.. Κλαίρης & Μπαμπινιώτης. (βλ. 2004: 232). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. Κ-Ρ-Υ. Πριν προχωρήσουμε σε μία πιο σύγχρονη προσέγγιση σχετικά με τη δομή του ρήματος. τοποθετούνται συνήθως στο τέλος της σύνδεσης. Π.. ιδιαίτερα αν χρησιμεύουν ως υποκείμενα ή αντικείμενα. αυτός χωρίζεται σε δύο υποκατηγορίες: Στην πρώτη. 2. Όσον αφορά στις παρατακτικές προτάσεις. συντελεσμένος μέλλοντας.. ούτε…ούτε» (Holton et al. 2004: 232). τρεις είναι οι σειρές στις οποίες μπορεί να εμφανιστεί το κατηγορούμενο: (1) Υ-Ρ-Κ. με το απαρέμφατο του αορίστου (1). Ρ-Κ-Υ) Σύμφωνα με τους Κλαίρη & Μπαμπινιώτη (2005: 699). αρκεί ο συνδυασμός του βοηθητικού ρήματος έχω στον τύπο που συμφωνεί με τον χρόνο (έχω.είτε. οι δευτερεύουσες προτάσεις. (3) Ρ-Κ-Υ.

τηκ – α» (5).). ενώ το μόρφημα -ω. ενώ το -ψ υποδεικνύει τον χρόνο του ρήματος (αόριστος) και το επιθηματικό μόρφημα -αμε. «Ο Γιάννης δεν έτρωγε συχνά σοκολάτα». (1). Φαίνεται ακόμη από τα ακόλουθα παραδείγματα. καθορίζονται από τη λειτουργία του ρήματος.φ – ω». «γράφ. υποδηλώνει το πρόσωπο και τον [11] . ενώ στη δεύτερη. θα είμαι δεμένος». το θέμα παραμένει σταθερό. Για τις Alexiadou & Anagnostopoulou (2000: 172) σχετικά με το παραπάνω παράδειγμα.έχω δεθεί. Στο (3). 2000: 172).χ. (1) «έχω δέσει. το μόρφημα γραφ. ως επίθημα δείχνει το πρόσωπο και τον αριθμό με τα οποία συμφωνεί το ρήμα (α’ ενικό). «γρά. με τη μετοχή του παθητικού παρακειμένου. (2) «έχω δεμένο. Όπως παρατηρείται μέσα από παραδείγματα.χ.είναι το θέμα της λέξης. Alexiadou & Anagnostopoulou.ψ – αμε» (3). το μόρφημα -φ ξεκαθαρίζει πως πρόκειται για υποτακτική ενεστώτα και τέλος το μόρφημα -ω. Στο (2). (βλ. το μόρφημα γρα. Alexiadou & Anagnostopoulou. (βλ. συμφωνεί με το γένος του αντικειμένου της πρότασης (2). η διάταξη των μορφημάτων μέσα στην πρόταση. το θέμα είναι το γρα-.ω» (2).φ – αμε» (4). εξηγώντας μ’ αυτό τον τρόπο τον διαχωρισμό της φράσης σε χρόνο και συμφωνία. που αποτελούν μέρος του ρήματος. Τριανταφυλλίδης. στην παθητική φωνή. 2002: 310). υποδεικνύει πρόσωπο και αριθμό (α’ πληθ. 2000: 172). το μόριο να υποδηλώνει την έγκλιση του ρήματος (υποτακτική). είχα δεμένο. «γράφ. στα ελληνικά έχουν λειτουργική αξία. μας δείχνει πρόσωπο και αριθμό (α’ ενικό). Π.αποτελεί το θέμα της λέξης. το επίθημα της οποίας. Τέλος στο παράδειγμα (5).θα έχω δεθεί».). Στο παράδειγμα (1). πως μεμονωμένα μορφήματα. προτείνεται ο διαχωρισμός της κλιτικής φράσης σε δύο σημασιακά χαρακτηριστικά: τον χρόνο και τη συμφωνία (Alexiadou & Anagnostopoulou. συνδυάζεται το βοηθητικό ρήμα «είμαι». παθητική φωνή). ενώ το -φ μαρτυρά τον χρόνο (παρατατικό) και το -αμε το πρόσωπο και τον αριθμό (α’ πληθ. θα έχω δεμένο». Στο (4) το θέμα είναι το γραφ-.ενεργητική φωνή. το μόρφημα -τηκ υποδηλώνει χρόνο και φωνή (αόριστος . θα έχω δέσει. (3) «είμαι δεμένος. (βλ. «γρά. είχα δέσει-είχα δεθεί. ήμουν δεμένος. 2000: 171). και το μόρφημα -α. συνδυάζεται το ρήμα έχω με τη μετοχή του παθητικού παρακειμένου. Π. όπως η παρακάτω αρνητική πρόταση. καθώς και τα κλιτικά τους χαρακτηριστικά. «να γρά.

Βασισμένη στην προηγούμενη προσέγγιση. έπονται η Θεματοποίηση και η Εστίαση (Topic/Focus). όπου η Προτασιακή Ισχύς (Force) βρίσκεται στο ψηλότερο μέρος της πρότασης. 2. Η συντακτική θέση του μορίου «να» Το μόριο «να» μπορεί σε μία πρόταση. ακολουθεί η Παρεμφατικότητα (Fin) και τέλος η Κλίση. υποστηρίζει πως τα μόρια θα. 2013: 19). παραλλάσσει την προτασιακή δομή του Rizzi. όποιον από τους δύο ρόλους κι αν επιτελεί στην πρόταση. 2013: 19). π. Η προτασιακή αυτή δομή. η οποία για τον σκοπό αυτό. 2000: 172). εξακριβώνεται κατά τις Alexiadou & Anagnostopoulou (2000: 172). 2000: 173). Rizzy 1997. αλλά στο χαμηλότερο μέρος της. όπου διακρίνεται η ιεράρχηση των λειτουργικών κατηγοριών του ρήματος με βάση την ισχύ τους. ό. όχι όμως και από το Θέμα της πρότασης που πάντα προηγείται. ό. Σχηματικά αυτό. Roussou. (1997. Alexiadou & Anagnostopoulou. φαίνεται παρακάτω και σχηματικά: «[ΣΔ που [Θεματοποίηση/Εστίαση [ΣΔ. διερευνάται μέσα από την παρατήρηση του ψηλότερου κλιτικού μέρους της πρότασης. 2013: 19). τον αριθμό και τον χρόνο και αποδίδουν σχηματικά την παραπάνω πρόταση. ας εμφανίζονται στην κεφαλή της πρότασης. ως συμπληρωματικοί δείκτες (ΣΔ) που δείχνουν Τροπικότητα (Roussou 2000. Ο ρόλος της Άρνησης στην Προτασιακή Δομή [12] . το πρόσωπο. π. (υποτακτική). στο Anagnostopoulou. στο Anagnostopoulou. ό. φαίνεται παρακάτω: «[Προτασιακή Δομή [Θεματοποίηση/Εστίαση [Παρεμφατικότητα [Κλίση … ] ] ] ]» (βλ. 2000.11. στο Anagnostopoulou 2013: 19). από τη Roussou (2000. (Alexiadou & Anagnostopoulou. ό. Μόρια ότι/αν/να/ας [Άρνηση δεν/μην [παρεμφατικότητα θα/να/ας [Κλίση + Ρήμα…] ] ] ] ] ]» (βλ. π. η συμφωνία που υπάρχει σ’ ένα ρήμα. ως εξής: «Συμφωνία> Θέμα Πρότασης > Όψη > Φωνή > ΡΦ» (βλ. όσο και ως Συμπληρωματικός Δείκτης (ΣΔ) (Anagnostopoulou. στο Anagnostopoulou. 2013: 19-20) και βρίσκεται πάντα μπροστά από τους υπόλοιπους κλιτικούς όρους της πρότασης. 2. π. να χρησιμεύσει τόσο ως δείκτης έγκλισης. 2013: 19). ό.12. ανάμεσα στη φωνή. στο Anagnostopoulou. π. Η απόδειξη των παραπάνω ισχυρισμών για το μόριο να. Σύμφωνα λοιπόν και με τα παραπάνω παραδείγματα. να.αριθμό του ρήματος. η παραλλαγμένη προτασιακή δομή της Ρούσσου.

πως η προστακτική έγκλιση δεν μπορεί να δεχτεί Άρνηση. (1β) «Να μη μου το ξαναπείς». Alexiadou & Anagnostopoulou.Η Άρνηση. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης.Άρνηση).1β) ανάμεσα στο αρνητικό μόριο και το ρήμα. (2000: 173). οπότε η άρνηση αποδίδεται με το μόριο δεν. Ακόμη. ακριβώς μπροστά από το ρήμα.χ. η άρνηση αποδίδεται με το μόριο μην. καθώς το ρήμα εμφανίζεται στην υποτακτική.13. Στο παράδειγμα (1) το ρήμα θέλω βρίσκεται στον ενεστώτα. (Alexiadou & Anagnostopoulou.χ.για να διαπιστωθεί. (βλ. (2) Μία περίπτωση άρνησης. Π. με εκείνη των ερωτήσεων ολικής άγνοιας. το πεδίο της οποίας συζητείται εκτενώς. (2) «Δε θα αργήσω το μεσημέρι» (βλ. Π. χωρίς να παρεμβάλλονται άλλες λέξεις. τα δύο μόρια καταλαμβάνουν την ίδια θέση. (1α) «Δεν της το έδωσα το γράμμα χτες». 2000: 173). βρίσκεται κλιτική αντωνυμία σε πτώση γενική ή αιτιατική. ενώ το μόριο «μην» αποδίδει την άρνηση στην υποτακτική. στα ελληνικά πραγματώνεται με τη χρήση των μορίων μην και δεν. δεν) σε συσχέτιση μεταξύ τους. ενώ στο παράδειγμα (2). (2) «θέλω. Έπειτα διαχωρίζουν τις ερωτηματικές προτάσεις σε δύο κατηγορίες: τις Μεταβατικές με τη σειρά των όρων να είναι Ρ-Υ-Α και τις αμετάβατες. Ρ-Υ. ανάμεσα στο δεν και το ρήμα. διατυπώνεται η άποψη. Σύμφωνα με τους Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006: 26). με μόνη εξαίρεση. 2006: 26) Τέλος. όπου υπάρχει ετεροπροσωπία. ποια θέση καταλαμβάνουν στην πρόταση τα δύο μόρια της άρνησης (μην. [13] . να μην έρθεις». οι Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006: 25). διακρίνουν την ομοιότητα ανάμεσα στη δομή των προτάσεων κατάφασης. (1) «δεν θέλω». μεγάλη συζήτηση γίνεται κατά τις Alexiadou & Anagnostopoulou. Το μόριο δεν χρησιμοποιείται στην απόδοση της άρνησης στην οριστική έγκλιση. αφού το ρήμα θέλω βρίσκεται σε α’ πρόσωπο ενικού ενώ το ρήμα έρθεις σε β’ ενικό. 2. αποτελεί επίσης η δυνατότητα παρεμβολής του μελλοντικού μορίου θα. όταν (1α.Διάθεση ή Διάθεση. με το ρήμα να βρίσκεται στην αρχή της πρότασης. Επιπλέον. 2000: 173). στο α’ πρόσωπο του ενικού αριθμού και σε έγκλιση οριστική. για τις ερωτηματικές προτάσεις. Η Δομή των Ερωτηματικών Προτάσεων Αρχικά. ενώ συζητείται και το ποιο στοιχείο προηγείται στην πρόταση σε σχέση με το άλλο (Άρνηση.

στο Alexiadou & Anagnostopoulou. η ερωτηματική αντωνυμία που εμφανίζεται στις ερωτηματικές προτάσεις μερικής άγνοιας. Στην περίπτωση που αναφέρεται και στα δύο (υποκείμενο.χ. π. 2006: 25). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. είθισται οι ερωτηματικές λέξεις να τοποθετούνται με την εξής σειρά: «πού>πότε>γιατί>πώς». με μόνη εξαίρεση το ερωτηματικό μόριο μη(ν). Οι ερωτηματικές λέξεις. ό.» «Έφερε (Ρ) (μήπως) ο ταχυδρόμος (Υ) το γράμμα (Α). (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. π. καθώς. τίθενται μπροστά από το ρήμα. Π. δεν είναι δυνατό να συνυπάρχουν μία ερωτηματική φράση με μία φράση Εστίασης.αντικείμενο).» «Ποιος. 2000: 175- 176). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. «Ποιος ζηλεύει ποιον. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. γιατί και πώς ειδοποίησε την Κατερίνα. ό.» (βλ. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. 2000: 176) [14] . Σε τέτοια περίπτωση. δημιουργεί τη σειρά: Υ-Ρ-Α.» (βλ. Tsimpli 1995.χ. αναφέρεται στο υποκείμενο ή το αντικείμενο της πρότασης και μπαίνει μπροστά από τα ερωτηματικά επιρρήματα. Π. 2006: 25). πού.» «(Μήπως) ήρθε (Ρ) ο ταχυδρόμος (Υ). «*Τι αγόρασε η Μαρία. πως τα ερωτηματικά μόρια τάχα.χ. είτε ενδιάμεσα αυτής. ακόμη κι αν είναι περισσότερες από μία. 2006: 25). Σύμφωνα με την Tsimpli (1995. την οποία μόνο μία από τις δύο μπορεί να καταλάβει. Σύμφωνα με τους Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006: 25). Π. άραγε. μήπως. μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε στην αρχή της ερώτησης ολικής άγνοιας. στις δομές των απλών προτάσεων. πότε. «Ποιον αγάπησε η Κατερίνα. «(Άραγε) αγόρασε (Ρ) ο Γιάννης (Υ) εφημερίδα (Α).χ. 2006: 25). μόνο μία θέση υπάρχει. Π. το οποίο μπορεί να τεθεί μόνο στην αρχή της πρότασης.» (βλ.αναφέρουν.» (βλ.

στο Alexiadou & Anagnostopoulou. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη.χ.Σε περίπτωση που τα δύο παραπάνω είδη φράσεων. είτε πίσω από το ρήμα. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. (Tsimpli 1995. «Φύγε από ‘δω!» «ΕΣΥ φύγε από ‘δω!» «Φύγε από ‘δω εσύ!» (βλ. σημείο αναφοράς στο περιεχόμενό τους. 2. 2000: 176) Το πρόβλημα με την παραπάνω πρόταση έγκειται στο γεγονός. καθιστώντας την πρόταση όπου εμφανίζεται. όσο και η ερωτηματική φράση. (βλ.χ. αντιγραμματική. το υποκείμενο συνήθως παραλείπεται. πως τόσο η φράση Εστίασης. Π. 2006: 24). 2000: 176) Δεν ισχύει όμως το ίδιο. π. 2006: 25). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. [15] . όπου το περιεχόμενο της μίας πρότασης δεν εμπίπτει με το περιεχόμενο της άλλης. στην περίπτωση που το περιεχόμενο των δύο προτάσεων εμπίπτει. «Το Γιάννη ρώτησαν ποιος έφυγε».14. «Συνάντησα τη Σοφία στην παραλία». (βλ. πως οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί διακατέχονται από ελευθερία. 2.15. ό. Tsimpli 1995. είναι η ταυτότητα. (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. π. αφού και στις δύο προτάσεις. τότε τίθεται είτε μπροστά. τότε είναι δυνατό να συνυπάρχουν. διαπιστώνουν. 2000: 176).» (βλ. «*Ποιος είπε ότι την Μαρία συνάντησε. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. Π. Η Προστακτική Στην περίπτωση της προστακτικής έγκλισης. το οποίο βρίσκεται στην αρχή της πρότασης.χ. ό. με μία τάση μετακίνησής τους. όσον αφορά τις θέσεις στις οποίες εμφανίζονται στην πρόταση.χ. 2006: 25). Π. εμπίπτουν στο ίδιο πεδίο περιεχομένου. Όταν όμως εμφανίζεται. στο τέλος της πρότασης. Tsimpli 1995. π. ό. Π. εμφανιστούν σε διαφορετικές προτάσεις. Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί Οι Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης (2006: 24).

διπλά από τους συνδέσμους αυτούς. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη.ά. όχι αύριο». 2. υπερσυντέλικος. Ελεύθερη επιλογή θέσης για περισσότερους από έναν επιρρηματικούς προσδιορισμούς Π.2.15. Προσδιοριστικά επιρρήματα σχολιασμού στην αρχή της πρότασης.15.χ.16. σε χρόνους που σχηματίζονται με βοηθητικό ρήμα (π.4. «Περάσαμε όμορφα στην εκδρομή του σχολείου».ά.ρήμα. εμφανιζόμενοι ανάμεσά τους. (Holton et al. Αντιπαραβολικά/ εμφατικά Π. «ΣΗΜΕΡΑ είναι τα γενέθλια του Άγγελου και της Λήδας.1.χ.. ή επίρρημα. (2) «Χτες η Ερατώ πήγε στην αγορά με τα πόδια». (βλ. παραθέτοντας τα αντίστοιχα παραδείγματα. πόσο.. 2004: 211). «Τι όμορφα τα μάτια της Μαίρης!». παρακείμενος.» (βλ. Τέλος. (1) «Η Ερατώ πήγε χτες στην αγορά με τα πόδια». 3. «Ευτυχώς. Διαγραμματικότητα και μετακίνηση των Υποκειμένων [16] .χ. κ.Παρακάτω παρουσιάζω τις περιπτώσεις εμφάνισης των επιρρηματικών προσδιορισμών σε διάφορες θέσεις. 2006: 24). 2006: 24). Π. 2006: 24).15.15.). συντελεσμένος μέλλοντας. δεν επιτρέπεται οι τοπικοί και χρονικοί επιρρηματικοί προσδιορισμοί να διασπούν τη σειρά βοηθητικό ρήμα. (βλ. με επιτονική παύση Π. (βλ. είτε με αρνητικό περιεχόμενο και διακρίνονται από την τοποθέτηση στην αρχή της πρότασης. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. (1) «*Είχα πέρσι κάνει διακοπές στην Άνδρο». 2. χρησιμοποιούνται για να δηλώσουν την έκπληξη. 2. ενώ στη συνέχεια. τίθεται κάποιο επίθετο. «Πόσο άσχημα συμπεριφέρεται!» (βλ. (βλ. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. 2006: 24). 2.χ. σε όλα τα είδη των προτάσεων. Επιφωνηματικές προτάσεις Οι επιφωνηματικές προτάσεις. σταμάτησε να βρέχει». 2004: 211). Π. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη.χ. Holton et al. των λέξεων τι. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη.3.χ. (2) «*Έχεις στο πανηγύρι πάει. 2. 2006: 24). κ. είτε με καταφατικό. Τροπικά επιρρήματα δίπλα στο ρήμα Π.χ.

Η πρώτη. αναφέρουν τη σημασία της επίτευξης του επικοινωνιακού σκοπού.αναδεικνύει το στοιχείο εστίασης. στην αρχική και τελική θέση. ασχολούνται με τα κριτήρια τοποθέτησης των όρων. 2000: 173). Παρατηρείται . για να επιτελέσει τον σκοπό της επικοινωνίας. παρατηρείται και στην ελληνική γλώσσα. ή το αντιπαραβάλλει. που αφορά στην προβολή της πληροφορίας και (2) η έμφαση ή αντιδιαστολή. καθώς η πληροφοριακή δομή της πρότασης. σε μία νέα πληροφορία και χαρακτηρίζεται ως στοιχείο εστίασης. πως συνήθως οι όροι που αποτελούνται από τις λιγότερες λέξεις τοποθετούνται στην αρχή της πρότασης. ενώ οι όροι με τα περισσότερα στοιχεία στο τέλος. οι Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης (2006: 18-20).Διαγραμματικών γλωσσών και εμφανίζει πτωτικά χαρακτηριστικά. Η Anagnostopoulou (2013: 20-22). Γίνεται επίσης λόγος για τον χαρακτηρισμό του στοιχείου που καταλαμβάνει την πρώτη θέση της πρότασης.διαγραμματικών γλωσσών. ως παράγοντα καθορισμού επιλογής της ανάλογης κάθε φορά προτασιακής δομής και πιο συγκεκριμένα.Η ελευθερία στη σειρά των όρων της πρότασης στην ελληνική γλώσσα. κλιτικά αντικείμενα και συμφωνία του υποκειμένου. διατυπώνεται η άποψη. από την περίσταση της επικοινωνίας και μελετά δύο κατηγορίες μετακίνησης του υποκειμένου. Επομένως. ενώ η δεύτερη. σχόλιο. με ιδιαίτερο επιτονισμό.1. Το μεν πρώτο (θέμα) αναφέρεται σε γνωστή πληροφορία. π. διακρίνονται δύο είδη εστίασης: (1) Η εστίαση. 3. πως η διαγραμματικότητα του λόγου ευθύνεται για τη μετακίνηση του υποκειμένου. δηλαδή του θέματος. Από την Catsimali (2000. αφορά στη μετακίνηση του υποκειμένου στη δομή της θεματοποίησης/εστίασης. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. εμφανίζει και φωνολογική διαφοροποίηση. στη μετακίνηση του υποκειμένου. ό. πως η ελληνική γλώσσα ανήκει στην ομάδα των μη. Κατασκευές Θεματοποίησης/Εστίασης Εισαγωγικά. που φαίνεται να εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο είναι τοποθετημένοι οι όροι στην πρόταση αλλά και από τον τονισμό τους και που είναι χαρακτηριστικό που εμφανίζουν οι διαγραμματικές γλώσσες. το δε σχόλιο. [17] . κάτι που όμως κατά τις Alexiadou & Anagnostopoulou. σε θέσεις πριν ή μετά το ρήμα. διατυπώνει επίσης την άποψη. Μέσω της εστίασης δίδεται έμφαση στην πληροφορία που ο ομιλητής επιθυμεί να μεταδώσει στον συνομιλητή του. 2000: 173). (Alexiadou & Anagnostopoulou. που προβάλλει. (2000: 173) τίθεται υπό αμφισβήτηση. παρουσιάζει ομοιότητα με εκείνη των μη. η οποία καθορίζεται με άλλα λόγια. το στοιχείο της εστίασης. καθώς και του τελευταίου. Επιπλέον.

για να διερευνήσουν τα χαρακτηριστικά αυτών των κατασκευών.ρηματικών χαρακτηριστικών των εστιάσεων του αντικειμένου. η οποία έχει εφαρμογή σε μεγαλύτερο εύρος προτάσεων και όχι μόνο στη βασική. Anagnostopoulou. σε διαφορετικούς τύπους προτάσεων (δήλωση. διατυπώθηκαν αρκετές ακόμα σχετικά με την εστίαση. ερώτηση. Κλιτικά Αριστερά Διαρθρωμένα Δεδομένα (CLLD). Εν συνεχεία η Gryllia (2008. η οποία εξετάζοντας προσωδιακά τη δομή της πληροφορίας. (Anagnostopoulou. (βλ. Είτε με την παρουσία ονοματικής φράσης. π. π. (1) «Ποιος έγραψε αυτό το τραγούδι. ό. 2013: 20). οι Alexopoulou & Kolliakou (2002. 2006: 20) Σε ότι αφορά τις κατασκευές θέματος/εστίασης. στο Anagnostopoulou. της πραγματολογίας και της προσωδίας. ό. όπως αυτή της Baltazani (2002. χρειάζεται η σύνδεση μεταξύ των κλάδων της σημασιολογίας. ό. άρνηση). δεν εμφανίζεται αντωνυμική ανακλητική κλίση.απλή πρόταση. τη δομή της Πληροφορίας όπως αυτή κωδικοποιείται. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. 2013: 20).χ. (όχι ο ΠΛΕΣΣΑΣ)».» «Ο ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ έγραψε αυτό το τραγούδι. (Alexopoulou & Kolliakou 2002. ό. ό. (βλ. (2) «Ο ΠΛΕΣΣΑΣ έγραψε αυτό το τραγούδι.» «Ο Νικολόπουλος έγραψε αυτό το τραγούδι». π. 2013: 20). 2013: 21) εξετάζει τα σημασιολογικά και φωνητικά χαρακτηριστικά των προ/μετα. π. ενώ τέλος ο Spathas (2010. 2013: 20-21). [δομική θεματοποίηση. είτε χωρίς αυτήν στην περιφέρεια της πρότασης. στο Anagnostopoulou 2013: 20). π. κάτι που δεν ισχύει όμως και για τη Δομή Μετατόπισης στα Αριστερά με Κλιτικό (CLLD). στο Anagnostopoulou. όπως στον τύπο δομικής θεματοποίησης του υποδείγματος.Π. Εκτός από τις παραπάνω προσεγγίσεις.παρεμφατικές προτάσεις. όπου δεν μπορεί να εφαρμοστεί. Anagnostopoulou. είναι αρκετά περίπλοκη και για την ερμηνεία της. διαπιστώνει μια συσχέτιση ανάμεσα στον τονισμό και τη σημασία της πρότασης. με μόνη εξαίρεση τις μη. Η συντακτική έρευνα για την εστίαση. Alexopoulou & Kolliakou 2002. ό. έτσι κι εδώ. προθετική εστίαση]. π. [18] . παραθέτουν ως υπόδειγμα την ακόλουθη πρόταση: «Την παράσταση σκηνοθέτησε ο Κάρολος Κουν». ή με άλλα λόγια πιο γενικευμένα.

2. (κλιτ.1. 2006: 21). θα έχουμε το ακόλουθο παράδειγμα: «ΤΟΝ ΑΛΕΞΗ φίλησε η Ράνια». μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εμφατικό ή αντιπαραβολικό σκοπό. 2013: 21). το υποκείμενο εμφανίζεται πριν τη ρηματική φράση.ρηματικές σειρές. (2006: 21). (Anagnostopoulou. στις σειρές Ρ-Υ-Α. «Τον φίλησε/ΦΙΛΗΣΕ τον Αλέξη η Ράνια. Π. 2013: 21).ρηματικά και μετα. Π. «Φίλησε τον Αλέξη η Ράνια».χ. 2006: 21). 3. π.στο Anagnostopoulou. ασχολείται με τη συσχέτιση της προσωδίας με το πληροφοριακό περιεχόμενο της έκφρασης. αιτιατική.χ. 2006: 21). διαπιστώνουν. όπου δεν επιτρέπεται να εμφανίζονται ταυτόχρονα στη ρηματική φράση περισσότερα από ένα ορίσματα με δομικά πτωτικά χαρακτηριστικά (π. Διακρίνονται δύο κατηγορίες που αφορούν στη θέση του υποκειμένου στην πρόταση.ρηματικά Υποκείμενα Η μελέτη της θέσης του υποκειμένου. Ρ-Υ-Α)». Στην πρώτη κατηγορία το υποκείμενο εμφανίζεται στο εσωτερικό της ρηματικής φράσης. στο Anagnostopoulou.λπ. «Τον φίλησε/ΦΙΛΗΣΕ η Ράνια τον Αλέξη (κλιτ. Ρ-Α-Υ. επιτονίζοντας μ’ αυτόν τον τρόπο το ρήμα της πρότασης. (βλ. για τη σειρά Α-Ρ-Υ. οι Alexiadou & Anagnostopoulou (2001. Αν ο όρος που θέλουμε να εστιάσουμε είναι το ρήμα. κ. Σχετικά με τις μετα-ρηματικές σειρές. τότε θα χρησιμοποιήσουμε τη σειρά: Ρ-Α-Υ.2.). Έτσι. ενώ στη δεύτερη. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. 3. Τα Υποκείμενα σε μετα. Τα Προ. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. 2013: 21-22). (βλ. πως ενώ σε πολλές γλώσσες υπάρχει καθολική αποδοχή της Γενίκευσης του Υποκειμένου in-Situ. ό. (Ρ-Υ-Α. ονομαστική + γενική. (βλ. οι μετα. (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. στην ελληνική γλώσσα ωστόσο (όπως [19] . κατέχει εξέχουσα θέση στην ελληνική γλώσσα στο επίπεδο της σύνταξης. 2006: 21). να υπάρχει δηλαδή κλιτικός αναδιπλασιασμός. Ρ-Α-Υ)». Επίσης. (SSG). Ρ-Α-Υ. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης.2007. μπορεί να προηγείται κλιτική αντωνυμία.χ. Ρ-Α-Υ. προβάλλοντας στην αρχική θέση τον όρο που φέρει τη νέα πληροφορία και μάλιστα με επιτονισμό. Α-Ρ-Υ). Α-Ρ-Υ) Σύμφωνα με τους Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη.ρηματικές σειρές (Ρ-Υ-Α.

Σχετικά με τη συγκεκριμένη δομή. Μέσα στη ρηματική φράση. 2013: 22). στο Anagnostopoulou. από τα φ και πτωτικά χαρακτηριστικά που εμφανίζονται στο μέρος του Θέματος της πρότασης και που επαληθεύονται μέσω της αντωνυμικής και ρηματικής συμφωνίας που συμβαίνει εξαιτίας της ανύψωσης του ρήματος και χαρακτηρίζει την πρόταση ως κλιτική. ενώ τέλος.υποκειμένου που παρακάμπτει τους περιορισμούς που επιβάλλονται από τη γενίκευση του in. Έτσι. σε αντίθεση με το in-Situ υποκείμενο. λόγω του περιορισμού που αναφέρθηκε προηγουμένως. όπως αυτή των Roussou & Tsimpli (2006.2007. τοποθετημένα δεξιά από μετοχές και τροπικά επιρρήματα.)]]» (βλ. ό. Alexiadou & Anagnostopoulou 2001. (Anagnostopoulou. επιτρέπει τη συνύπαρξη κλιτικών ορισμάτων και ορισμάτων προσδιοριστικών φράσεων. όπως είναι η ρουμανική και η ισπανική).Situ υποκειμένου και εμφανίζεται μόνο σε κλιτικά διπλασιασμένες γλώσσες. ό. ενώ το υποκείμενο. 2013: 21- 22). προτείνει μια σειρά προτασιακών όρων. μέσω των προτύπων εστίασης και τονισμού. δίνοντας εξήγηση για τη γραμματικότητα της συγκεκριμένης πρότασης. από τη μελέτη της ακόλουθης πρότασης: «έχει ήδη διαβάσει [ΡΦ προσεκτικά [o Γιάννης(ΟΝ. ο Georgiafentis (2004. της Sifaki (2003. κάτι τέτοιο δεν ισχύει. 2013: 22). πως υπάρχει η ελευθερία χρήσης ονοματικών (κλιτικών) θέσεων ή αντ’ αυτού. (Alexiadou & Anagnostopoulou 2001. η οποία υποστηρίζει. π. έχουν διατυπωθεί και άλλες διαπιστώσεις. μπορεί να συνυπάρχει με το αντικείμενο στην ίδια περιοχή της πρότασης. 2013: 21). με κριτήρια που να ικανοποιούν την Αρχή της Διευρυμένης Προβολής (EPP). Η δυνατότητα συμφωνίας ρήματος. η πρόταση είναι επιτρεπτή και φαίνεται πως είναι ενταγμένη μέσα στη ρηματική φράση. chapters 3 & 4. π. είτε του ρήματος. Αυτό γίνεται άμεσα αντιληπτό. Μία άλλη προσέγγιση. πως η δομή της πληροφορίας [20] . στο Anagnostopoulou. Ρουμανική και ισπανική). π. στο Anagnostopoulou. ό. Αυτό ωστόσο δεν ανατρέπει την καθολική ισχύ του in-Situ υποκειμένου. ό. είτε ως συμπληρωματικού δείκτη. π. όπως η ελληνική. το ένα σε ονομαστική και το άλλο σε αιτιατική. είτε στην περιοχή του θέματος. θεωρεί. διακρίνονται δύο δομικά πτωτικά ορίσματα. στο Anagnostopoulou.και σε άλλες. π. 2013: 21). 2013: 22). καθώς (όσον αφορά τη δομή της παραπάνω πρότασης η οποία είναι επιτρεπτή σε κλιτικά διπλασιασμένες γλώσσες όπως η ελληνική. στο Anagnostopoulou. λαμβάνοντας υπόψη και τα φωνολογικά χαρακτηριστικά. ό. ακόμα και προσδιοριστικών φράσεων σε οποιαδήποτε θέση μέσα στην πρόταση. δανείζεται την πτώση του το υποκείμενο.) το βιβλίο(ΑΙΤ. εντός της ρηματικής φράσης.

(βλ. τίθεται αμέσως μετά το ρήμα. (βλ.ρηματική θέση.ρηματική θέση. βρίσκεται σε μετα. Επιπλέον. Οι Alexiadou & Anagnostopoulou. πως το υποκείμενο μπορεί να εμφανιστεί και στις δύο αυτές θέσεις. 2000: 174) Το υποκείμενο (ο Γιάννης).ρηματικό με την εστίαση. 2000: 174) Στη δεύτερη πρόταση. Επιπλέον. οι Alexiadou & Anagnostopoulou. (βλ. Alexiadou & Anagnostopoulou. πως το υποκείμενο της απάντησης στην ερώτηση «τι συμβαίνει. σύμφωνα με τους Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006: 20).ρηματική σειρά. εξαιτίας της μορφολογικής.». είτε στην αριστερή περιφέρεια της πρώτης πρότασης. Alexiadou & Anagnostopoulou. Το γράμμα ήρθε». «Η Μαρία μου έστειλε ένα γράμμα. είτε in Situ στη δεύτερη.ρηματική θέση. επομένως δεν μπορεί πλέον να τεθεί σε μετα. πραγματολογικής και επιτονικής ουδετερότητας που προσδίδει στην πρόταση και θεωρείται η πιο κατάλληλη για την προβολή νέων πληροφοριών. Μία άλλη προσέγγιση σχετικά με τη θέση του υποκειμένου σε μετα. που συνάδει με την προσέγγιση του Georgiafentis που αναφέρθηκε προηγουμένως για τη σχέση της πληροφορίας με τη σειρά των όρων.ρηματικό υποκείμενο με το θέμα της πρότασης και το μετα.» . Π. (1) «Ο Γιάννης αγόρασε το αυτοκίνητο». (2000: 174). χρησιμοποιείται η συγκεκριμένη μετα. σε συνέχεια των θεωριών για τη θέση του υποκειμένου. εμφανιζόμενο. που εδώ είναι το έσπασε. .ρηματική θέση.ρηματική θέση και όχι μετα. ενώ χρησιμοποιούν ως παραδείγματα τις δύο παρακάτω προτάσεις.ρηματική. (2000: 174) παρατηρούν. για να αποδείξουν τον ισχυρισμό. πως το υποκείμενο τίθεται σε μετα.καθορίζει τις επιλογές της σειράς των όρων.χ. καθώς θεωρεί. «Έσπασε ο Γιάννης τη λάμπα». 2000: 175). επειδή ήδη αναφέρθηκε στην πρώτη πρόταση και αποτελεί πλέον παλιά πληροφορία. (2000: 174-175) συσχετίζουν το προ.χ. όπου το υποκείμενο παρουσιάζεται ως στοιχείο εστίασης. είναι αυτή των Alexiadou & Anagnostopoulou. Alexiadou & Anagnostopoulou. όταν μεταφέρει μία νέα πληροφορία. Π. το υποκείμενο εμφανίζεται σε προ. [21] . «Τι συμβαίνει. ως στοιχείο εστίασης.

ό. (2) «Αγόρασε το αυτοκίνητο ο Γιάννης».ρηματικής φράσης μετατοπίζεται στα αριστερά του αντικειμένου. είναι πως στο παράδειγμα (1). όπου εκεί. Alexiadou & Anagnostopoulou. κάνει λόγο και για την περίπτωση. όπου ανάμεσα στο ρήμα και το αντικείμενο. 2000: 177) σχετικά με τα συστατικά εστίασης που εμφανίζονται πριν τις μετα- ρηματικές δομές και που πρέπει να βρίσκονται δίπλα στο ρήμα ώστε να έχουν γραμματικότητα.χ. 2000: 176).χ. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. ό. ό. (Tsimpli 1995. Ένα ακόμη συμπέρασμα που εξάγει παρατηρώντας τα δύο προηγούμενα παραδείγματα η Tsimpli (1995. 2000: 177). δίνοντας έμφαση στην παρουσίαση της νέας πληροφορίας. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. αποδίδονται τα δομικά αντωνυμικά χαρακτηριστικά της κτήσης στο υποκείμενο. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. (βλ. Π. π. 2000: 176) Η αδυναμία απόδοσης των δομικών αντωνυμικών χαρακτηριστικών της κτήσης στο υποκείμενο. 2000: 177) Παρά τον ισχυρισμό της Tsimpli (1995. όπου το υποκείμενο στη δομή της μετα. (βλ. ό. που έχει συμπληρωματικό ρόλο στην πρόταση. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. π. π. π. καθιστούν την παραπάνω πρόταση αντιγραμματική. εξαιτίας της αριστερής μετατόπισης του αντικειμένου.στο παράδειγμα (2). 2000: 175). στηρίζοντάς το στη γραμματικότητα προτάσεων όπως η παρακάτω. Tsimpli 1995. ό. ό. εν συνεχεία. το υποκείμενο βρίσκεται στην αριστερή περιφέρεια. και ως εκ τούτου αποδίδεται στην πρόταση γραμματικότητα. 2000: 177) [22] .» (βλ. Επιπλέον . Π. από τη σκοπιά της εστίασης.χ. «Συνάντησε το κάθε παιδί ο πατέρας του. H Tsimpli. 2000: 177) Π. Giannakidou 1997. η Giannakidou (1997. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. «Στον Παύλο χθες έδωσε η Μαρία τα λεφτά». στο Alexiadou & Anagnostopoulou. Εστιάζει με άλλα λόγια στο υποκείμενο που εμφανίζεται στην πρόταση και όχι σε κάποιο διαφορετικό.» (βλ. ό. Αντίθετα στην παρακάτω πρόταση. ισχυρίζεται πως κάτι τέτοιο δεν είναι απόλυτο. παρεμβάλλεται όρισμα. π. «*Συνάντησε ο πατέρας του το κάθε κορίτσι. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. π. Tsimpli 1995. το υποκείμενο εμφανίζεται μέσα στη ΡΦ. η εστίαση χαρακτηρίζεται ως αντιθετική. και συγκεκριμένα στο τέλος της. π.

ή το ρήμα (5-6). (2) «Υ-Ρ-Α έμμεσο (ως εμπρόθετος προσδιορισμός) . επιτονίζοντας το υποκείμενο (3-4). ικανοποιεί συντακτικά και πραγματολογικά αυτή την ανάγκη. μπορεί να εμφανιστεί και κλιτικός αναδιπλασιασμός. ως παλιάς πλέον πληροφορίας.χ. (βλ. 2006: 21- 22). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. έχοντας αυτά τα χαρακτηριστικά. (1) «Η Ράνια φίλησε τον Αλέξη». Επίσης. 2006: 22-23). 2006: 22-23). (3) «Η Ράνια τον φίλησε/ΦΙΛΗΣΕ τον Αλέξη». 3. με την (1) να υπερέχει της (2). στις σειρές Υ-Ρ-Α. όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω.-Ρ-Α). πως προτιμάται [23] . (4) «Υ-Ρ-Α άμεσο -Α έμμεσο (σε γενική)». ενώ για την περίπτωση (2) αναφέρεται. (4) «Ο Νίκος χάρισε ένα δαχτυλίδι της Όλγας».-Ρ). Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. που λόγω της ιδιότητάς της. δεν απαιτεί τη χρήση πολλών λέξεων για την απόδοσή της. μπορεί να επιτρέψει και την προβολή μίας νέας πληροφορίας μέσω του υποκειμένου. εμπεριέχεται.2. (2) «Ο Νίκος χάρισε στην Όλγα ένα δαχτυλίδι».ρηματική δομή με το υποκείμενο στη θέση του θέματος. (βλ. (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. (Α-Υ-κλιτ.2. Π.ρηματικές σειρές (Υ-Ρ-Α. η προ. το οποίο έμμεσο αντικείμενο εμφανίζεται άλλοτε ως εμπρόθετος προσδιορισμός και άλλοτε ως ΟΦ σε γενική και σε σχέση με τη μεταξύ τους θέση. Αυτή η σειρά των όρων όμως. (Υ-κλιτ. Επιπλέον. είτε εστιάζοντας σ’ αυτό (1). 2006: 20-21). Οι σειρές (1) και (2). 2006: 21). αμέσως μετά το υποκείμενο. Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη. Τα Υποκείμενα σε προ.Α άμεσο». επειδή τα εστιασμένα στοιχεία θέλουν να προβάλουν την οριστικότητα που τα χαρακτηρίζει.Α άμεσο. (5) «Η Ράνια/Η ΡΑΝΙΑ τον φίλησε τον Αλέξη».». είτε επιτονίζοντας το υποκείμενο με έμφαση/αντιπαραβολή (2) (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. (1) «Ο Νίκος χάρισε ένα δαχτυλίδι στην Όλγα». Π.χ. (3) «Υ-Ρ-Α έμμεσο (σε γενική) . (6) «Τον Αλέξη η Ράνια τον φίλησε/ΦΙΛΗΣΕ». Ως ενίσχυση της σειράς Υ-Ρ-Α.έμμεσο). Π. προκύπτουν τέσσερις δίπτωτες σειρές: (1) «Υ-Ρ-Α άμεσο -Α έμμεσο (ως εμπρόθετος προσδιορισμός)». (3) «Ο Νίκος χάρισε της Όλγας ένα δαχτυλίδι». 2006: 21). Α-Υ-Ρ) Στην αρχική θέση της πρότασης. Α-Υ-Ρ). (βλ. (2) «Η ΡΑΝΙΑ φίλησε τον Αλέξη (όχι Η ΜΥΡΤΩ)» (βλ. επιτρέποντας έτσι στο υποκείμενο να τοποθετηθεί εκεί. η γνωστή πληροφορία. με την παρουσία δύο αντικειμένων (άμεσο. είναι οι επικρατέστερες σειρές δίπτωτων δομών. (4) «Τον Αλέξη η Ράνια/Η ΡΑΝΙΑ τον φίλησε».χ. όπου βρίσκεται το θέμα.

2000: 175). ό. στο Anagnostopoulou. 2006: 23-24). οι Spyropoulos & Revythiadou (2007. να μετακινούνται τα υποκείμενα στη θέση της θεματικής φράσης. σύγχυση δηλαδή με άλλα λόγια. Τα χαρακτηριστικά της Αρχής της Διευρυμένης Προβολής του θέματος της πρότασης. ό. π. όπου από ποσοτικής άποψης τα δεδομένα δεν είναι ξεκάθαρα. Οι διαφορετικοί συνδυασμοί που δημιουργούνται στις σειρές των όρων των προτάσεων με βάση αυτή τη λογική της μετακίνησης στη θεματική περιοχή. π. τοποθετείται στο τέλος της πρότασης. ενώ επιτυγχάνεται και μέσω της επιλογής κάποιας άλλης σειράς. προ. 2013: 22).2010. σε περιπτώσεις προτάσεων. επαληθεύονται από την κλίση του υποκειμένου. που μαζί με το pro της ΡΦ. παρατηρεί την απουσία ανακλητικών αντωνυμικών στοιχείων. δημιουργείται αμφισημία. η σειρά των όρων. Η αποφυγή της αμφισημίας επέρχεται με τον κατάλληλο επιτονισμό της πρότασης κατά τη διατύπωσή της στον προφορικό λόγο. εξετάζοντας το παράδειγμα που παρατίθεται παρακάτω. να βρίσκεται στη φράση του θέματος. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. π. που είναι ανεστραμμένη (Κλαίρης & Μπαμπινιώτης.αναφέρουν. 2013: 22). είτε ως γενική κτητική. ό. στο Anagnostopoulou. της (3). στο Alexiadou & Anagnostopoulou. Σε συνέχεια της προηγούμενης συζήτησης γι’ αυτήν την κατηγορία. 2005: 702). σχετικά με την ερμηνεία της λειτουργίας του όρου σε γενική. όπως π. ό. όπως επίσης και σε κεντρικά και γενικευτικά καταστασιακά περιβάλλοντα.ρηματική (ΥΡΑ). μορφολογικά και συντακτικά χαρακτηριστικά που του προσδίδουν βάρος. καθορίζουν τα χαρακτηριστικά της θεματοποίησης. είτε ως έμμεσο αντικείμενο. 2000: 175). καθώς και την αδυναμία συνύπαρξης επιπλέον [24] . (Alexiadou & Anagnostopoulou 1998b. Να είναι δηλαδή. (Philippaki- Warburton & Spyropoulos 1999b. Στην περίπτωση (4). στο Alexiadou & Anagnostopoulou. π. ό. Σύμφωνα με τις Roussou & Tsimpli (2006. παρουσιάζοντας χαρακτηριστικά της Αρχής της Διευρυμένης Προβολής. π. (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντης. λαμβάνουν υπόψη τους την ώσμωση της λογικής δομής με τη φωνητική.ρηματικά υποκείμενα βρίσκονται στην αρχή της δομής της πρότασης στη θέση του θέματος και ενέχουν θέση Δομής Μετατόπισης στα Αριστερά με Κλιτικό (CLLD). καθώς το άμεσο αντικείμενο που διέπεται από επιτονικά. ό.επικοινωνιακά. όπου το έμμεσο αντικείμενο βρίσκεται σε πτώση γενική και εμφανίζεται πίσω από το άμεσο αντικείμενο. π. (EPP). 2013: 22). 2000: 174-175).2010. Τα προ. (Spyropoulos & Revythiadou 2007. Αυτή η περιγραφή συνάδει και με την περίπτωση του έμμεσου αντικειμένου. στο Anagnostopoulou. επιβάλλεται.χ. πως πάντα στην ελληνική γλώσσα εμφανίζεται η τάση. Η Tsimpli (1995.

η προηγούμενη προτασιακή Δομή. υπερσυντέλικος). 2000: 175) (2) «*Στο Γιάννη τα βιβλία δώσαμε». ό. Συμπεράσματα Με την ολοκλήρωση της ανάλυσης για τους προτασιακούς όρους στην ελληνική γλώσσα στην παρούσα εργασία και αφού μελετήθηκε η πλειοψηφία τους και έγινε η παρουσίαση διαφόρων προσεγγίσεων σχετικά μ’ αυτές. ο συνδυασμός άρθρου. ό. που συμπεριφέρεται ως χαρακτηριστής προβολής εστίασης. Π. όπως: 1). ή παρεμβολή επιρρηματικού προσδιορισμού τόπου και χρόνου ανάμεσα στο βοηθητικό ρήμα και το ρήμα (Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη.στοιχείων εστίασης. Tsimpli 1995. δεν μπορεί να θεωρηθεί ως Δομή Μετατόπισης στα Αριστερά με Κλιτικό (CLLD). την προβολή του θέματος και την εστίαση. ό. όπου το άρθρο πρέπει πάντα να προηγείται του ουσιατικού/επιθέτου. παρακείμενος. 2000: 175). «Ο Γιάννης αγόρασε το αυτοκίνητο». και μέσα από παραδείγματα. π. γιατί τότε θα έπρεπε να υπάρχει απαραίτητα στη δομή της πρότασης ένα κλιτικό στοιχείο και ακόμα είναι δυνατό να εμφανιστούν και παραπάνω από ένα στοιχείο εστίασης. [25] . Αντίθετα. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. 2). μέσω της διαφορετικής επιλογής τοποθέτησης των όρων.ουσιαστικού/επιθέτου. τον επιτονισμό. π. στους περιφραστικούς χρόνους των ρημάτων (π. 2000: 175).χ.χ. (βλ. σύμφωνα με την Tsimpli (1995.πτωτικής) προοπτικής των λέξεων. όπου δεν επιτρέπεται η παρεμβολή του άρθρου ανάμεσα στο βοηθητικό ρήμα και το ρήμα ή μεταφορά του ρήματος μπροστά από το βοηθητικό. π. Alexiadou & Anagnostopoulou. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. Tsimpli 1995. Διαπιστώθηκε ωστόσο στην εξέλιξη της εργασίας. πέραν του στοιχείου που ενέχει τη συγκεκριμένη θέση στην πρόταση και χαρακτηρίζει το υποκείμενο ως μετακινούμενο τελεστή. πως παρά την αποδοχή της επικοινωνιακής και μορφολογικής (κλιτικής. επιβεβαιώθηκε εν μέρει ο ισχυρισμός των Λασκαράτου & Γεωργιαφέντη (2006). (βλ. στο Alexiadou & Anagnostopoulou. σε αρκετές περιπτώσεις συνδυασμού όρων. 2000: 175) 4. (βλ. Ο ισχυρισμός αυτός διακρίνεται στα επόμενα παραδείγματα: (1) «Τον Γιάννη (*τον) συμπαθώ πολύ». για την ελευθερία της επιλογής των προτασιακών δομών με κριτήριο τον επικοινωνιακό σκοπό.

όσο και σε σχέση των δυο. London and New York: Routledge. με τους υπόλοιπους όρους της πρότασης. [ανατύπωση του ΟΕΣΒ (1941) με διορθώσεις]. Μ. Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη. 3). αναδείχθηκε η σπουδαιότητα του υποκειμένου. Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία Alexiadou. Aristotle University of Thessaloniki.. είτε διαφορετικά νοήματα. A. E. (2005). (2006). Greek syntax: A principles and parameters perspective. Thessaloniki. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Mackridge. & Anagnostopoulou. (2013). Νεοελληνική Γραμματική: της δημοτικής. αποδεικνύει την αλληλεπίδραση της επικοινωνιακής περίστασης και της μορφολογίας των λέξεων.2006). [26] . & Philippaki-Warburton. 171–222). April 26. με τους συντακτικούς περιορισμούς. Λασκαράτου. E. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών. 11-61). Γραμματική της Νέας Ελληνικής: Δομολειτουργική. Επομένως. η περίπτωση της αμφισημίας όπου η ανεστραμμένη σειρά του άμεσου- έμμεσου αντικειμένου αλλάζει το περιεχόμενο του νοήματος (Κλαίρης & Μπαμπινιώτης. & Γεωργιαφέντης. Μοσχονάς (Επιμ.. 2005). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Βασικά Χαρακτηριστικά της Σειράς των Προτασιακών Όρων στην Ελληνική και στην Τουρκική. στη μετάδοση της πληροφορίας μέσω της διεπίδρασής του με το ρήμα. Στο Σπ. Greek Syntax 2012: State-of-the-Art and Perspectives. (2002).Επικοινωνιακή. Anagnostopoulou. P.. Μ. ο περιορισμός στη διάταξη των όρων στις παραπάνω περιπτώσεις. (2000). Ι.. η μη τήρηση των οποίων δημιουργεί είτε αντιγραμματικές προτάσεις. Ελληνόγλωσση Βιβλιογραφία Τριανταφυλλίδης. (pp. Χ.27 2012. 11. Αθήνα: Πατάκης. John Benjamins Publishing Company Holton. Proceedings of the 33rd Annual Meeting of the Department of Linguistics. Journal of Greek Linguistics 1: (pp. & Μπαμπινιώτης. Η Σύνταξη στη Μάθηση και στη Διδασκαλία της Ελληνικής ως Ξένης Γλώσσας (σελ. Γ. Greek: An Essential Grammar of the Modern Language. υπάρχουν συντακτικοί περιορισμοί. Κλαίρης.).57). Τέλος. Χ. D. (2004). τόσο σε σχέση με τη μεταξύ τους διάταξη.