Περί Αγάπης..

Αγάπη προς τους εχθρούς
Ο Κύριος στο όρος της Γαλιλαίας παραδίδει στους μαθητές του τον τέλειο
νόμο της Καινής Διαθήκης με την «επί του όρους ομιλία» του. Και
συγκεφαλαιώνει μέσα σε λίγες λέξεις το πνεύμα του νέου νόμου του λέγοντας:
Όπως θέλετε να σας συμπεριφέρονται οι άνθρωποι, έτσι να τους
συμπεριφέρεσθε κι εσείς. Και εξηγεί την τόσο περιεκτική αυτή εντολή του. Εάν
αγαπάτε μόνον εκείνους που σας αγαπούν, ποια αμοιβή σας ανήκει από τον Θεό;
Καμία. Διότι και οι αμαρτωλοί το ίδιο κάνουν. Και εάν κάνετε το καλό σ’ εκείνους
πού σας ευεργετούν, ποια ανταμοιβή μπορεί να έχετε από τον Θεό; Καμία. Διότι
και οι αμαρτωλοί έτσι ενεργούν. Και εάν δανείζετε σ’ εκείνους από τους οποίους
ελπίζετε να πάρετε πίσω τα δανεικά, ποια ανταπόδοση από τον Θεό σας ανήκει;
Καμία. Διότι και οι αμαρτωλοί δανείζουν σε άλλους αμαρτωλούς για να πάρουν
πίσω ολόκληρο το ποσό που δάνεισαν ή και σε καιρό ανάγκης να πάρουν κι αυτοί
ίσα δάνεια. Εσείς όμως να αγαπάτε τους εχθρούς σας και να τους ευεργετείτε και
να τους δανείζετε, χωρίς να περιμένετε καμία ανταπόδοση από αυτούς.
Στο τμήμα αυτό της «επί του όρους ομιλίας» του ο Κύριος κάνει μία
σύγκριση ανάμεσα στην ψεύτικη αγάπη του κόσμου και στην πραγματική αγάπη
που πρέπει να έχουν οι μαθητές του. Και ζητά την ανιδιοτελή αγάπη, και όχι την
ψεύτικη συμφεροντολογική αγάπη του κόσμου, η οποία δεν έχει πνευματική
αξία. Διότι ποια αξία έχει να κάνεις το καλό επειδή περιμένεις ανταπόδοση; Η
αγάπη αξίζει µόνο όταν την κάνεις για τον Θεό, χωρίς να υπολογίζεις ποιος είναι ο
αποδέκτης της αγάπης σου. Η αγάπη που ζητά ο Χριστός πρέπει να αγκαλιάζει
όλους τους ανθρώπους, ακόμη και τους δύστροπους, τους άδικους, τους
εχθρούς.
Βέβαια µία τέτοια αγάπη προς τους εχθρούς µας φαίνεται δύσκολη ή και
ακατόρθωτη. Πώς να αγαπήσουμε και να ευεργετούμε κι αυτούς ακόμη που µας
πληγώνουν, µας αδικούν, µας βρίζουν, µας πολεμούν;
Όμως αυτό είναι το μέτρο της αληθινής αγάπης, το μέτρο της τελειότητας. Σ’
αυτήν την υψηλή κορυφή της αγιότητας μας καλεί ο Κύριος. Και δεν είναι αυτό
εξωπραγματικό. Τέτοια αγάπη έδειξαν άγιοι και πιστοί της Εκκλησίας μας. Η
αγάπη τους αυτή ήταν που εντυπωσίασε τον κόσμο και άλλαξε τον κόσμο· ήταν
η σφραγίδα της γνησιότητάς τους. Τέτοια αγάπη μας έδειξε ο Κύριος, ο Οποίος
1
σταυρώθηκε για μας που ήμασταν αποστάτες και εχθροί του και από το σταυρό
του συγχώρησε τους σταυρωτές του.
Βέβαια η αγάπη προς τους εχθρούς δεν είναι ανθρώπινο κατόρθωμα. Είναι
δώρο Θεού και μόνο με τη δική του Χάρη αποκτάται. Είναι μια κατάσταση
υπερκόσμια, άγια, ανώτερη και αληθινή. Αν θέλουμε λοιπόν κι εμείς να την
αποκτήσουμε, θα πρέπει να το ζητάμε αυτό καθημερινά από τον Θεό και εμείς
ταυτόχρονα να αγωνιζόμαστε να γίνουμε άνθρωποι της αγάπης.
Όμοιοι με τον Θεό
Εάν έχετε μια τέτοια αγάπη, λέει ο Κύριος, θα είναι μεγάλη η αμοιβή σας από
τον Θεό. Θα γίνετε στη Βασιλεία των ουρανών παιδιά του υψίστου Θεού, με τον
Οποίο θα μοιάζετε πνευματικώς. Διότι κι Αυτός είναι ευεργετικός στους
ανθρώπους, οι οποίοι είναι πονηροί και δείχνουν αχαριστία στις τόσες ευεργεσίες
του. Να γίνεσθε λοιπόν σπλαχνικοί προς τον πλησίον και συμπονετικοί στις
δυστυχίες του και τις ανάγκες του, όπως και ο ουράνιος πατέρας σας είναι
εύσπλαχνος και ελεήμων προς όλους.
Στο ιερό κείμενο ο Κύριος μας λέει ποια είναι η αμοιβή και η δωρεά αυτών
που θα δείχνουν μια τέτοια αγάπη και ευσπλαχνία προς όλους τους
συνανθρώπους τους. Σε άλλους Μακαρισμούς ο Κύριος υπόσχεται τη Βασιλεία
του, την κληρονομία της γης και του ουρανού, τα ουράνια αγαθά του. Εδώ όμως
ο Κύριος δίνει τη μεγαλύτερη δωρεά. Όποιος μπορεί να αγαπά τους εχθρούς του
και να τους ευεργετεί, θα αποκτήσει τη μεγαλύτερη χάρη, θα φθάσει στο σημείο
που μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος. Ποιο είναι αυτό; Με την αγάπη αυτή ο
άνθρωπος θα γίνει κατά χάριν θεός, υιός του υψίστου Θεού. Θα αποκτήσει τα
θεϊκά χαρακτηριστικά. Και εξηγούν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας: Καμία άλλη
αρετή δεν μας κάνει τόσο όμοιους με τον Θεό όσο η αγάπη και η συμπάθεια και η
ευσπλαχνία προς τους εχθρούς μας, προς τους πονηρούς και αχάριστους
ανθρώπους. Αυτή η αγάπη μάς προσδίδει τα χαρακτηριστικά του Θεού. Μας κάνει
κατά χάριν θεούς. Μπορούμε να το εννοήσουμε αυτό; Θα γίνουμε κάποια μέρα
όμοιοι με τον Θεό. Βέβαια όμοιοι στην ουσία του Θεού δεν μπορούμε να γίνουμε.
Θα γίνουμε όμως όμοιοι κατά χάριν στα θεϊκά του ιδιώματα. Θα μας πλουτίσει ο
Θεός με τα δικά του χαρακτηριστικά. Τι μεγαλύτερο μπορούμε να ποθήσουμε
άραγε; Τι αγιότερο, τι υψηλότερο; Ας μάθουμε λοιπόν να αγαπάμε, και η αγάπη
αυτή θα μας αγιάσει, θα μας σώσει και θα μας δοξάσει.

..Για μια πνευματική φιλία..
Η φιλία είναι λουλούδι. Λουλούδι που ανθεί αληθινά και με όλη του την ομορφιά
σαν βρίσκεται σε κατάλληλες συνθήκες.
Η βάση είναι ο Κύριος. Το ξέρουμε.
Χρειάζονται όμως και μερικές πιο δεύτερες κάπως συνθήκες. Θα δημιουργήσουν
αυτές το κλίμα που θα ζωογονεί καθημερινά τη φιλία σου. Θα την τονώνει, ώστε
πάντα να είναι ακμαία.
Να σέβεσαι την προσωπικότητα του φίλου σου:

2
Αγαπάς, εκτιμάς, έχεις βαθιά εμπιστοσύνη στο φίλο σου. Μπορείς εύκολα να του
ανοίγεις την καρδιά σου. Είσαστε μια ψυχή σε δύο σώματα. Τι εξαίρετο γεγονός!
Τι χαρά! Ναι. Παρά ταύτα μη ξεχάσεις ποτέ: ο φίλος σου είναι ένας ξεχωριστός
άνθρωπος. Μια ιδιαίτερη ψυχή, Και μόνον γι’ αυτό το λόγο, μα και πιο πολύ γιατί
αυτή η ψυχή είναι φίλος σου, πρέπει να τον περιβάλλεις με σεβασμό.
Η αγάπη σας και η αμοιβαία εκτίμησή σας δεν πρέπει ποτέ να καταργήσει τον
αλληλοσεβασμό σας.
Θα φέρεσαι λοιπόν με ευγένεια στο φίλο σου. Με τρόπο καλό. Με λεπτότητα. Με
καλοσύνη και αγάπη.
Μερικοί νομίζουν πως επειδή είναι φίλοι μπορούν να καταργούν κάθε απόσταση,
κάθε κανόνα ευγενείας. «Φίλος μου είναι», λένε. Για να δικαιολογήσουν αστεία
χονδροειδή. Για να πειράζουν σκληρά. Για να φέρονται χωρίς σκέψη και χωρίς
στοιχειώδεις τρόπους. Όπως τους έρθει.
Τραύματα σκληρά για τη φιλία δύο νέων είναι αυτά. Εχθρός θανάσιμος.
Μέσα σ’ ένα τέτοιο κλίμα γεννώνται και ωριμάζουν ψυχρότητες, παρεξηγήσεις,
επεισόδια θλιβερά. Μια τέτοια ατμόσφαιρα παγώνει τις καρδιές, σβήνει την
εκτίμηση του ενός προς τον άλλο.
Κι αν δεν προλάβει κανείς, αν τα πράγματα δεν διορθωθούν, η φιλία που άρχισε
καλά, μαραίνεται. Σβήνει με τρόπο θλιβερό. Τι κρίμα!
Ακριβώς αυτό θέλει να τονίσει, και με τέτοιο πνεύμα ο λόγος του Θεού δίνει τη
συμβουλή: «σπάνιον είσαγε σον πόδα προς σεαυτού φίλον, μήποτε πλησθείς σου
μισήσε σε» (μήπως σε μπουχτίσει και σε μισήσει).
Να ξέρεις τα όρια της ανακοινωτικότητάς σου
Θ’ ανοίγεις την καρδιά σου στον φίλο σου. Ασφαλώς. Ποιος λέει όχι;
Υπάρχουν όμως και εδώ ορισμένα όρια. Δεν πρέπει να τα ξεπεράσεις.
«Των απορρήτων, ά μεν την σην αρετήν αυξάνει, κοινώνει τοις φίλοις. Ά δε την
γνώμην φαυλίζει, μητ’ αυτός μετέχου, μήτε τοις φίλοις ανατίθει».
Όσα από τα πράγματα του εσωτερικού σου, της ψυχής σου, βοηθούν και
αυξάνουν την αρετήν σου, αυτά να τα λες στους φίλους σου. Όσα όμως κάνουν
κακή και φαύλη την σκέψη σου, αυτά ούτε εσυ να τα δέχεσαι, ούτε στους
φίλους σου να τα ανακοινώνεις. Είναι βαθιά η ψυχολογική αυτή παρατήρηση.
Γιατί αποτελεί καθαρή παρεξήγηση της φιλίας και οικτρό κατάντημα της αυτό
που κάνουν μερικοί. Εν ονόματι του συνδέσμου και της αδελφοσύνης τους
εξωτερικεύουν ο ένας στον άλλο γεγονότα του εσωτερικού τους όχι καλά και
ενάρετα. Καμιά φορά μάλιστα χωρίς σοβαρότητα. Σε ατμόσφαιρα ευτράπελη.
Ίσως και με μορφή «κατορθωμάτων». «Έχω θάρρος απέναντί του», προβάλλουν
το επιχείρημα. Το θάρρος όμως αυτό καταργεί πια την φιλία. Ρίχνει στη λάσπη
την ιερότητά της. Είναι λίβας που καίει και καταστρέφει το όμορφο λουλούδι.
Έτσι η φιλία παίρνει κατήφορο. Σε λίγο δε θα είναι παρά μια συνηθισμένη παρέα.
Για να προχωρήσει ολοταχώς σε παλιοπαρέα!
Χρειάζεται λοιπόν να την φυλάξεις τη φιλία σου. Να την κρατήσεις ψηλά. Θα
γίνει αυτό, όταν στα θέματα της ανακοινωντικότητας τηρείς τον κανόνα αυτόν…

3
Να ξέρεις να φεύγεις. Ίσως χρειαστεί να φύγεις. Να διακόψεις με πόνο ψυχής
τη φιλία σου. Δεν είναι απίθανό.
Παρά τη θέλησή σου μπορεί μια μέρα ο φίλος σου να αρχίσει να παρανομεί. Να
παραβαίνει το θέλημα του Θεού. Να παρουσιάζει εκδηλώσεις κακές. Να ζει ζωή
ξένη προς το Χριστό. Να θέλει να σε τραβήξει και σένα –εν ονόματι της φιλίας
σας!– σ’ αυτήν. Τι θα κάνεις τότε; Χρέος έχεις να δείξεις στο φίλο σου, εν
ονόματι της φιλίας σας, το κακό που κάνει. Να του πεις το σφάλμα του. Να τον
ελέγξεις. Να προσπαθήσεις με κάθε τρόπο να του αλλάξεις σκέψεις και
συμπεριφορά. Να του δείξεις το σωστό. Να τον βοηθήσεις.
«Μηδέν παράνομον, μηδέ φίλοις χαρίζου».
Οι δυο σας. Μέσα σε ατμόσφαιρα αδελφικής αγάπης πρέπει να ενεργήσεις. «Εάν
σου ακούση, εκέρδησας τον αδελφόν σου». Και τότε ποια ευτυχία για σένα!
Δεν θέλει όμως να σε ακούσει; Επιμένει να τραβά τον δρόμο του κακού, της
αμαρτίας; Ε, τότε με βαριά καρδιά αλλά με χέρι σταθερό έχεις καθήκον να
διακόψεις τον γλυκύ δεσμό της φιλίας σας. Πρέπει να φύγεις.
Αν μείνεις, μεταβάλλει τον ιερό δεσμό σε δεσμό καταστροφής και όχι σωτηρίας.
Δημιουργείς για τον εαυτό σου κίνδυνο να παρασυρθείς. Να ακολουθήσεις και συ
την πορεία του κατήφορου.
Όπως στα φρούτα, αν έχουμε ένα σάπιο μέσα σε πολλά γερά, αυτό θα
μεταδώσει τη σαπίλα του και στα άλλα, έτσι και εδώ. Αν ο κακός επιμένει στην
κακία του, θα καταστρέψει και τους καλούς..
Είναι αλήθεια πως φέρνουν πόνο και θλίψη στην καρδιά αυτές οι περιπτώσεις.
Δυσκολίες και αμφιταλαντεύσεις, αν πρέπει να κόψουμε τους δεσμούς. Και
μερικές φορές, πάνω στη θλίψη ο καλός ακολουθεί τον κακό, με μια ένοχη
αδυναμία. Όχι. Εσύ μην κάνεις ποτέ έτσι.
Να είσαι πάντα δυνατός ώστε να μπορείς να φύγεις αν χρειασθεί.
«Αναγκαίος μεν φίλος… αναγκαιότερος δε ο του δικαίου λόγος». «Ει ο οφθαλμός
σου ο δεξιός σκανδαλίζει σε, έξελε αυτόν και βάλε από σου˙ συμφέρει γαρ σοι
ίνα απόληται έν των μελών σου και μη όλον το σώμα σου βληθή εις γέενναν».
Δε σου εύχομαι ποτέ κάτι τέτοιο. Αν όμως συμβεί, σήκωσε τα μάτια σου στον
Κύριο. Ζήτησέ του δύναμη… και προχώρησε… Είναι το καθήκον σου αυτό…
Είθε πάντα οι φιλίες σου να είναι αγνές, όμορφες, δυνατές, αληθινές. Φιλίες που
θα διαρκέσουν αιώνια. Αφού εμπνευστή και στερεωτή τους θα έχουν τον αιώνιο
φίλο, τον Ιησού Χριστό.

4