¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á≈ ¡øÂ-≈Ù‡Δ «’Á≈

(¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ÁΔ A@Úƒ Ú∂◊ø„ ÓΩ’∂ AIBG ”⁄ √‡≈«ÒÈ Á≈ «Ò«÷¡≈ Ò∂÷)

¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ˘ «√Î “’ΩÓΔ ‘ºÁª «Ú⁄Ò≈” Á∂ ÂΩ-ÂΔ«’¡ª (Manners), √ø√≈ Ì Á∂ ÁºÏ∂-’π⁄Ò∂
«¬È’Ò≈Ï ‘Δ È‘ƒ «’‘≈ ‹≈ √’Á≈Õ «¬‘ Óπº÷ ÂΩ ”Â∂ ÒØ’-√Ó»‘ª Á∂ √º«Ì¡≈⁄≈ ¡Â∂ «Ú⁄≈Ë≈≈ «Úº⁄ «¬º’
«¬º’ ¡øÂ-≈Ù‡Δ, √ø√≈-ÍÃÏøË Á≈ «¬È’Ò≈Ï ˛, «Âº÷Δ (Radical) ÂÏÁΔÒΔ Á≈ Ó‘ºÂÚ º÷ÁΔ ˛Õ
«’™«’ «¬‘ ÓÈπº÷Â≈ Á∂ √ø√≈-«¬«Â‘≈√ «Úº⁄ «¬º’ «¬‘ ¿π‘ Ïπ«È¡≈ÁΔ ’≈È ˛ «‹√ ’’∂ ¡’»Ï
«¬È’Ò≈ÏΔ ÓØÛ Á≈ Ò÷≈«¬’ ˛Õ «¬‘ ÓØÛ Íπ≈‰∂ «¬È’Ò≈Ï «¬º’ ¡øÂ-≈Ù‡Δ √ø√≈-ÍÃÏøË (World-
Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ √ø√≈ ÂØ∫ «¬º’ ÈÚ∂∫, √Ó≈‹Ú≈ÁΔ √ø√≈ ÚºÒ Order) Ò¬Δ «¬È’Ò≈Ï ˛Õ
«¬º’ ÓØÛ ˛Õ «¬‘ ¿π√ «ÚÙ≈Ò ‘ÓÁÁΔ Á≈ √ØÓ≈ ÚΔ ˛, «‹‘ÛΔ
¡≈Ó ’’∂ ÏΔÂ∂ √Ó∂∫ «Úº⁄ ‘ج∂ «¬È’Ò≈Ï «¬√ √≈∂ Á∂Ùª ÁΔ¡ª ÁºÏΔ¡ª-’π⁄ÒΔ¡ª ‹Ó≈ª, ¡’»Ï
Â∑ª «√∂ ⁄Û∑∂ «’ √’≈ ¿πμÍ ’≈Ϙ Ò؇»¡ª Á∂ «¬º’ «¬È’Ò≈Ï È≈Ò ÍÃ◊‡ ’ ‘Δ¡ª ‘È, «‹√˘ ¿π‘
◊πºÍ ˘ Ò؇»¡ª Á∂ Á»‹∂ ◊πºÍ È∂ «¬º’ Í≈√∂ Ú◊≈‘ Ó≈«¡≈ ¡≈Í‰Δ Óπ’ÂΔ ÁΔ √Ω∫‘ ÓøÈÁΔ¡ª ‘ÈÕ
√ΔÕ Ò؇» ª ÏÁÒ ◊¬∂ Í ´º‡ ¡ÏÁÒ ‘ΔÕ ◊πÒ≈Óª ’¬Δ ¡«‹‘∂ Ïπ«È¡≈ÁΔ Ó√Ò∂ È؇ ’ΔÂ∂ ‹≈ √’Á∂
ÁΔ¡ª Óπ’ÂΔ Ò«‘ª Á∂ ÁΩ≈È ÚΔ «¬‘Δ ’πºfi ‘Δ √≈‘Ó‰∂ ‘È «‹È∑ª ¿πÍ, ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï, ’πºÒ ‹‘≈È «Úº⁄
¡≈«¬¡≈Õ ÌØ∫-◊πÒ≈Óª (serfs) ÁΔ¡ª ψ≈Úª ÁΩ≈È «¬È’Ò≈ÏΔ Ò«‘ª Á∂ «Ú’≈√ ˘ ÍÃÌ≈«Ú ’Á≈ ˛Õ
ÚΔ «¬‘Δ ’πfi Ú≈Í«¡≈Õ «¬ø◊ÒÀ∫‚, Îª√ Â∂ ‹ÓÈΔ Á∂ A. ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Óπº÷ ÂΩ ”Â∂ «¬√ ’’∂
“Ó‘≈È” «¬È’Ò≈Ϫ Á∂ ÁΩ≈È ÚΔ «¬‘Δ ’πfi Ú≈Í«¡≈Õ ÚȉÔØ◊ ˛ «’ «¬√È∂ √ø√≈ √≈Ó≈‹ Á∂ ÓØ⁄∂ «Úº⁄
ÓÀ∫ ÍÀ«√ ’«Ó¿»È ÁΔ ◊ºÒ È‘ƒ ’ «‘≈, «‹‘Û≈ «’ Í≈Û Í≈ «ÁºÂ≈ ˛, «¬√È∂ √Ì ÂØ∫ Úº‚∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ Á∂Ùª
Í»ø‹ΔÚ≈Á Á∂ «ÚπºË Ó˜Á»-‹Ó≈ ںÒØ∫ «¬«Â‘≈√ ˘ ÈÚª «Úº⁄Ø∫ «¬º’ «Úº⁄ √≈Ó≈‹Δ √Ó≈¬∂Á≈Δ Á≈ ÂıÂ≈ ¿πÒ‡≈
ÓØÛ Á∂‰ Á≈ «¬º’ Ù≈ÈÁ≈, Ï‘≈ÁΔ-ÌÍ» Í ¡√¯Ò «ÁºÂ≈ ˛ ¡Â∂ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ Ó˜Á»-‹Ó≈ ˘ √ºÂ≈ «Úº⁄
ÔÂÈ √ΔÕ ÒÀ ¡ªÁ≈ ˛Õ
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï «¬Èª «¬È’Ò≈Ϫ È≈ÒØ∫ ÓÈπº÷Â≈ Á∂ «¬«Â‘≈√ «Úº⁄ «¬‘ Í«‘ÒΔ Ú≈ ‘Ø«¬¡≈
¡√»ÒΔ ÂΩ ”Â∂ ¡Òº◊ ˛Õ «¬√ Á≈ «ÈÙ≈È≈ ´º‡ Á∂ «¬º’ ˛ «’ ¿π˜ÂΔ-Ó˜Á»ª ÁΔ ‹Ó≈Â, Â√Δ‘∂ √«‘‰ Ú≈Ò∂,
»Í ÁΔ Êª ´º‡ Á≈ Á»√≈ »Í «Ò¡≈¿π‰≈ È‘ƒ, «¬º’ Ò؇» ÁºÏ∂-’π⁄Ò∂ ¡Â∂ ´º‡∂-Íπº‡∂ ÒØ’ª ÁΔ ‹Ó≈Â, È∂ ≈‹ ’È
‡ØÒ∂ ÁΔ Êª Á»√≈ Ò؇» ‡Ø¨ «Ò¡≈¿π‰≈ È‘ƒ, √◊Ø∫ ÓÈπº÷ Ú≈ÒΔ ‹Ó≈ ‹ª ‘≈’Ó-‹Ó≈ Á≈ Á‹≈ ‘≈√Ò ’
‘ºÊØ∫ ÓÈπº÷ ÁΔ √Óπº⁄Δ ´º‡ ˘ ÷ÂÓ ’È≈, Ò؇»¡ª Á∂ √≈∂ «Ò¡≈ ˛ ¡Â∂ √ø√≈ Ì ÁΔ Ó˜Á»-‹Ó≈ (ÍÃØÒ∂Â≈Δ)
‡Ø«Ò¡ª ˘ ÷ÂÓ ’È≈ ¡Â∂ Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ √Á≈Δ Á∂ Ò¬Δ «¬º’ Ù≈ÈÁ≈ «Ó√≈Ò ÍÀÁ≈ ’ «ÁºÂΔ ˛Õ
(«‚’‡∂‡«ÙÍ) ’≈«¬Ó ’È≈ ˛, «¬º’ ¿π√ ‹Ó≈ ÁΔ «¬√Á≈ ¡Ê «¬‘ ˛ «’ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È≈Ò
√ºÂ≈ (power) √Ê≈Í ’È≈ ˛, «‹‘ÛΔ ‘π‰ º’ ‘Ø¬Δ¡ª «¬º’ ÈÚ∂∫ Ôπº◊ Á≈ ¡≈øÌ ‘Ø «◊¡≈ ˛, ¿π√ Ôπº◊ Á≈ «‹‘Û≈
ÁºÏΔ¡ª-’π⁄ÒΔ¡ª ‹Ó≈ª «Úº⁄Ø∫, √Ì ÂØ∫ ÚºË «¬È’Ò≈ÏΔ √≈Ó≈‹Ú≈ÁΔ Á∂Ùª «Úº⁄ Ó˜Á»-‹Ó≈ (ÍÃØÒ∂Â≈Δ)
˛, «¬√Á≈ «ÈÙ≈È≈ «¬º ’ ÈÚª, ‹Ó≈Â-«‘Â, «¬È’Ò≈Ϫ Á≈ Ôπº◊ ˛Õ
√Ó≈‹Ú≈ÁΔ-√Ó≈‹ √Ê≈Í ’È≈ ˛Õ «¬√È∂ Ì»ÓΔÍÂΔ¡ª ¡Â∂ Í»ø‹ΔÍÂΔ¡ª ÂØ∫ ÍÀÁ≈Ú≈
√ø÷∂Í «Úº⁄ ’«‘‰≈ ‘ØÚ∂ ª «¬√ ’≈È ’’∂ Á∂ √øÁ ¡Â∂ √≈ËÈ ÁØÚ∂∫ ‘Δ ÷Ø‘ Ò¬∂ ‘È ¡Â∂ ¿πȪ ˘
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ÁΔ «‹ºÂ ÓÈπº÷Â≈ Á∂ «¬«Â‘≈√ «Úº⁄ ‹ÈÂ’-‹≈«¬Á≈Á «Úº⁄ ÂÏÁΔÒ ’ «ÁºÂ≈ ˛ ¡Â∂ «¬√
√ø√≈ Á∂ Í»ø‹ΔÚ≈Á ÁΔ «¬«Â‘≈√’ ‘؉Δ, √ø√≈ Ì ÁΔ Â∑ª √Ó≈‹Ú≈ÁΔ-‹≈«¬Á≈Á ˘ √Ó≈¬∂Á≈≈È≈ ‹≈«¬Á≈Á
Ó˜Á»-‹Ó≈ (ÍÃØÒ∂Â≈Δ) ÁΔ Óπ’ÂΔ Ò«‘, √øÿÙ Á∂ Á∂ ¿πÒ‡ √Ê≈Í ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ «¬√È∂ √Ó≈¬∂Á≈ª Á∂
„ø◊-ÂΔ«’¡ª ¡Â∂ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ Á∂ »Íª, ‹ΔÚÈ ¡Â∂ ÍÃøÍ≈ ¿π√ fi»· ˘ Èø◊≈ ’ «ÁºÂ≈ ˛ «’ √Ó≈¬∂Á≈≈È≈

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 1 ÈÚøÏ-B@AG
(ÏπÔ»¡≈) ‹≈«¬Á≈Á ¿πÒÿ ø ‰≈ÔØ◊ È‘ƒ, «’ «¬‘ Í«ÚºÂ «¬‘ “«√˪” ‘π‰ √ØÙÒ-‚ÀÓØ’∂√Δ Á∂ ≈‹ÈΔÂΔ ÁÙÈ
¡Â∂ √ÁΔÚΔ ˛Õ («ÎÒ≈√ÎΔ) ÁΔ ¡≈Ó ⁄»Ò Ï«‰¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛ ¡Â∂ √ØÙÒ-
«¬√È∂ ÏπÔ»¡≈‹Δ ’ØÒ∫Ø √ºÂ≈ ÷Ø‘ Ò¬Δ ˛, ÏπÔ»¡≈‹Δ ‚ÀÓØ’∂√Δ ÁΔ √≈Ó≈‹Δ ÏπÔ»¡≈‹Δ È≈Ò ◊·‹ØÛ (Coa-
Á∂ ≈‹ÈΔ«Â’ ¡«Ë’≈ ÷Ø‘ Ò¬∂ ‘È, ÏπÔ»¡≈ ≈‹- lition) ω≈¿π‰ ÁΔ ÈΔÂΔ ÁΔ ÷≈√ ’’∂ ⁄»Ò Ï«‰¡≈
ÓÙΔÈΔ ˘ „≈‘-„∂Δ ’ «ÁºÂ≈ ˛ ¡Â∂ √ºÂ≈ √ØÚΔ¡Âª ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ «¬‘ “«√˪” «‹‘Û≈ «¬º’ ◊ÒÂ-Ϋ‘ÓΔ Á≈
˘ √Ω∫Í «ÁºÂΔ ˛Õ «¬√ Âª ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ ‹Ó‘»Δ¡Â Ú‹Ø∫ ÷≈√≈ Ë≈È ’ ¸º’≈ ˛, √Ó≈¬∂Á≈ Á∂Ùª «Úº⁄ Ó˜Á»-
√ØÚΔ¡Âª Á∂ ≈‹-Ì≈◊ (Rule) ˘ √Ó≈¬∂Á≈ª ÁΔ ‹Ó≈ Á∂ «¬È’Ò≈ÏΔ’È ÚºÒ ‹ªÁ∂ ≈‘ «Úº⁄ ÷ÛΔ¡ª
‹Ó‘»Δ¡Â Ú‹Ø∫ ÏπÔ»¡≈ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔÚ≈Á Á∂ ¿πÒ‡≈ π’≈Ú‡ª «Úº⁄Ø∫ √Ì ÂØ∫ ◊øÌΔ π’≈Ú‡ ˛Õ ¡’»Ï
«Ò¡≈ ÷Û≈ ’ΔÂ≈ ˛Õ Ò≈Î≈◊ (’≈Ò Ó≈’√ Á≈ ÍÀ’ Ø ≈ «¬È’Ò≈Ï Á∂ √Ì ÂØ∫ ÚºË Ó‘ºÂÚÍ»È «√º«‡¡ª «Úº⁄Ø∫
Â∂ ‹π¡≈¬Δ ó ¡ÈπÚ≈Á’) ¿πμ’≈ ‘Δ ·Δ’ √Δ ‹Á ¿π√È∂ «¬√ «¬º’ «√º‡∂ È∂ «¬√ fi»·∂ “«√˪” ¿πμÍ ÿ≈Â’ Ú≈
AHHG «Úº⁄ ‘Δ ’«‘ «ÁºÂ≈ √Δ «’ «¬È’Ò≈Ï ‘؉ Á∂ √Ó∂∫ ’ΔÂ≈ ˛Õ
“√≈∂ ‘Δ √≈Ï’≈-√Ó≈¬∂Á≈ª ˘ Ú؇ Á∂ ¡«Ë’≈ ÂØ∫ ’Δ «¬‘ √≈Ï ’È ÁΔ ‘Ø ÚΔ ÒØÛ ˛ «’ ¡’»Ï
Úø«⁄ ’ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ”” «¬È’Ò≈Ï Á∂ «¬‘ ¡Â∂ «¬Èª Ú◊∂ ‘Ø «√º‡∂, √Ó≈¬∂Á≈
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ √ØÙÒ-‚ÀÓØ’∂‡ª Á∂ «¬√ Á∂Ùª ÁΔ Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ¡ª «¬È’Ò≈ÏΔ Ò«‘ª ¿πμÍ
fi»· ˘ ÚΔ Èø◊≈ ’ «ÁºÂ≈ ˛ «’ ‘π‰ Á∂ √Ó∂∫ «Úº⁄ ÏπÔ»¡≈ Ó‘ºÂÚÍ»È ÍÃÌ≈Ú Í≈¿π‰ Á∂ Ï≈fiØ∫ È≈ «‘ √’Á∂ √È
Í≈ÒΔÓ≈ÈΔÚ≈Á Á∂ ≈‘ƒ √Ó≈‹Ú≈Á ÚºÒ ÙªÂÓ¬Δ ¡Â∂ È≈ ‘Δ ‘∂?
ÂÏÁΔÒΔ √øÌÚ ˛Õ √Ó≈¬∂Á≈ Á∂Ùª «Úº⁄ ’«Ó¿»«È˜Ó Á∂ Ò◊≈Â≈
Í ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È≈ «¬ºÊ∂ π«’¡≈ ¡Â∂ È≈ Ú≈Ë∂, Ô».¡À√.¡À√.¡≈. ÁΔ Ó˜Á»-‹Ó≈Â Ò¬Δ ’πºÒ
‘Δ π’ √’Á≈ √ΔÕ «¬√È∂ Íπ≈‰∂ ÏπÔ»¡≈-ÍÃÏøË ˘ „≈‘- ‹‘≈È Á∂ Ó˜Á»ª ÁΔ ÚË ‘Δ ‘ÓÁÁΔ, √ØÚΔ¡Âª ÁΔ
„∂Δ ’’∂ ÈÚ∂∫ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ-ÍÃÏøË ÁΔ ¿π√≈Δ ¡≈øÌ ËÂΔ ÚºÒ Ó˜Á»ª Á∂ ¡≈ ‘∂ ¡È∂’ª ‚ÀÒΔ◊∂ÙÈ, Ú◊À≈
’ «ÁºÂΔÕ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á∂ A@ √≈Ò Í≈‡Δ, ¡≈Ó ‘Δ ‹≈‰∂ ‹ªÁ∂ ºÊ, «ÏȪ «’√∂ Ùº’ Á∂ √≈Ï ’Á∂
‡∂ ‚ Ô» È Δ¡Èª, √Ø Ú Δ¡Âª, √«‘’≈Δ ¡Á≈«¡ª, ‘È «’ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á∂ ÏΔ‹ª ”⁄Ø∫ ¿π◊∂ ÍΩ«Á¡ª
√º«Ì¡≈⁄≈’ ‹ºÊÏ ∂ Á
ø Δ¡ª, ¡≈Ú≈‹≈¬Δ, √È¡Â ¡Â∂ Ò≈Ò ˘ ‘ ʪ ¯Ò Òº◊‰∂ Ùπ» ‘Ø ◊¬∂ ‘ÈÕ
ÎΩ‹ ÁΔ ¿π√≈Δ Á∂ A@ √≈Ò ‘ÈÕ ¿π√≈Δ Á∂ ÓØ⁄∂ ¿πμÍ, B. ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ √≈Ó≈‹ ˘ «¬√ÁΔ ⁄ΩË
Ô» . ¡À √ .¡À √ .¡≈. «Úº ⁄ √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ Ï∂ - «Ó√≈Ò Á∂ ’∂∫Áª «Úº⁄ ‘Δ fiø‹Ø«Û¡≈, «¬√Á∂ “Ó‘ªÈ◊ª” «Úº⁄
√¯ÒÂ≈ È∂ «¬‘ √ͺهÂ≈ È≈Ò «Á÷≈ «ÁºÂ≈ ˛ «’ Ó˜Á» ‘Δ È‘ƒ fiø‹Ø«Û¡≈, √◊Ø∫ «¬√ È∂ √≈Ó≈‹ Á∂ «Í¤Ú≈Û∂ ‹ª
‹Ó≈Â, ÏπÔ»¡≈‹Δ ÂØ∫ «ÏȪ ¡Â∂ ÏπÔ»¡≈‹Δ Á∂ «ÚπºË √≈Ó≈‹ ÁΔ¡ª «Í¤ÒΔ¡ª √¯ª Á∂ «√ ÚΔ √º‡ Ó≈Δ ˛,
÷Û’∂ Á∂Ù Á≈ ≈‹-ÍÃÏøË ⁄Ò≈ √’ÁΔ ˛, ÏπÔ»¡≈‹Δ Á∂ «¬√ÁΔ «ÍÃÊΔ ‹ª «¬√Á∂ ⁄Ω«◊Á∂ «Úº⁄ ÚΔ √º‡ Ó≈Δ ˛Õ
«ÏȪ ¡Â∂ ÏπÔ»¡≈‹Δ Á∂ «ÚπºË ÷Û’∂ √È¡Â ÁΔ √¯Ò «¬√È∂ Ï√ÂΔ¡ª ¡Â∂ «ÈÌ Á∂Ùª «Úº⁄ √≈Ó≈‹ Á∂ ≈‹
¿π√≈Δ ’ √’ÁΔ ˛, «¬‘ ÏπÔ»¡≈‹Δ ÂØ∫ «ÏȪ ¡Â∂ ˘ ’Ó˜Ø ’’∂ º÷ «ÁºÂ≈ ˛Õ
ÏπÔ»¡≈‹Δ Á∂ «ÚπºË ÷Û’∂, √Óπº⁄Δ ’ΩÓΔ ¡≈«Ê’Â≈ Á≈ Ì»ÓΔÍÂΔ¡ª ¡Â∂ √Ó≈¬∂Á≈ª Á∂ ≈‹-Ì≈◊ Á≈
√¯Ò √ø⁄≈ÒÈ ’ √’ÁΔ ˛, «¬‘ √Ó≈¬∂Á≈ª ÚºÒØ∫ ÂıÂ≈ ¿πÒ‡≈¿π‰ Á∂ È≈Ò-È≈Ò, ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï
’ΔÂΔ ÿ∂≈ÏøÁΔ Á∂ Ï≈Ú‹»Á √¯ÒÂ≈ È≈Ò √Ó≈‹Ú≈Á È∂ ’ΩÓΔ Â∂ Ï√ÂΔÚ≈ÁΔ Á≈Ï∂-ÁÓÈ ÁΔ¡ª ‹ø˜Δª ˘
ÁΔ ¿π√≈Δ ’ √’ÁΔ ˛Õ ÂØÛ’∂, «ÏȪ «’√∂ ¤Ø‡ Á∂, «¬º’ Úº‚∂ √‡∂‡ Á∂ √Ó»‘ ÁºÏ∂-
ÍÃ≈⁄ΔÈ ØÓ Á≈ √ÀÈ∂‡ ÓÀÈΔÈΔ¡Ù ¡º◊ΔÍ≈ ‘Δ ’π⁄Ò∂ ÒØ’ª ˘ «¬√ÂØ∫ √πÂøÂ ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ Ó˜Á»-
«√Î «¬º’Ø-«¬º’ ÏøÁ≈ È‘ƒ √Δ «‹‘Û≈ ¿π√ Íπ≈‰∂ ‹Ó≈ ¡≈͉∂-¡≈Í ˘ Óπ’ ȑƒ ’Ú≈ √’ÁΔ ‹∂’
“«√˪” Á≈ fiø‚≈ ¸º’Δ «ÎÁ≈ √Δ «’ ´º‡- ∂ Íπ‡
º ∂ ÒØ’ Ò؇¡» ª ¿π‘ ÁºÏ∂-’π⁄Ò∂ ÒØ’ª ˘ Óπ’ ȑƒ ’ÁΔÕ
Á∂ Ú◊À ¿π√∂ Â∑ª ‘Δ √≈ È‘ƒ √’Á∂ «‹√ Â∑ª «√ Â∂ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á≈ «¬º’ «ÚÒº÷‰ Òº¤‰ «¬‘
√Δ Á∂ ‘Ø ¡ø◊, “«Ó‘Á∂” Á∂ Ú◊À È‘ƒ √≈ √’Á∂Õ ˛ «’ «¬√È∂ «¬‘ ’Ω Ó Δ-Ï√ÂΔ «¬È’Ò≈Ϫ ˘
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 2 ÈÚøÏ-B@AG
Ô».¡À√.¡À√.¡≈. «Úº⁄ È∂Í∂ ⁄≈Û∑È Ò¬Δ, Úº÷-Úº÷ ’ΩÓª «Í¤Ò∂ √«Ó¡ª «Úº⁄ «¬‘ «Ú⁄≈ ÚΔ “ÍÃÚ≈È”
«Ú⁄’≈ ’ΩÓΔ ÁπÙÓ‰Δ Â∂ ’ΩÓΔ fi◊«Û¡ª Á∂ fiø‚∂ Á≈ «Ú⁄≈ √Δ «’ ÁºÏ∂-’π⁄Ò∂ ÒØ’ª ˘ Óπ’ ’≈¿π‰ Á≈
√‘≈≈ È‘ƒ «Ò¡≈, √◊Ø∫ Ô».¡À√.¡À√.¡≈. «Úº⁄ Ú√Á∂ «¬º’Ø-«¬º’ „ø◊ ÏπÔ»¡≈ ’ΩÓÚ≈Á ‘Δ ˛, Ì≈Ú «’ ’ΩÓª ˘
Úº÷-Úº÷ ÒØ’ª Â∂ «’√≈Ȫ Â∂ Ó˜Á»ª Á∂ ¡≈Í√Δ «ÚÙÚ≈Ù «¬º’-Á»√∂ ÂØ∫ Á» ’È Á≈ „ø◊ ‘Δ «¬º’Ø-«¬º’ „ø◊ ˛,
¡Â∂ Ì≈ÂΔ √πÒ‘-√¯≈¬Δ Á∂ fiø‚∂ Á≈, ’ΩÓÚ≈Á È‘ƒ, «’ ’ΩÓª «Úº⁄ ÁØÎ≈Û Í≈¿π‰ ‹ª Úº÷-Úº÷ ’ΩÓª Á∂ «’ÂΔ
√◊Ø∫ ¡øÂ-≈Ù‡ΔÚ≈Á Á∂ fiø‚∂ Á≈ √‘≈≈ «Ò¡≈ ˛Õ ÒØ’ª «Ú⁄’≈ ’ΩÓΔ ÁπÙÓ‰Δ ˘ ÂΔÏ ’È Á≈ „ø◊ ‘Δ
√ø ÷ ∂ Í » Í «Úº ⁄ ’‘Δ¬∂ ª «¬‘ ’Ω Ó Δ-Ï√ÂΔ «¬º’Ø-«¬º’ „ø◊ ˛Õ
«¬È’Ò≈Ï Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ √≈‚∂ Á∂Ù ‘π‰ «¬√ ÁøÁ-’Ê≈ Á≈ ÷ø‚È ‘Ø «◊¡≈ ˛Õ ¡’»Ï
«Úº⁄ ‘ج∂ ‘È ¡Â∂ «¬‘ ¡øÂ-≈Ù‡ΔÚ≈Á Á∂ Í⁄Ó «¬È’Ò≈Ï Á∂ √Ì ÂØ∫ ÚºË Ó‘ºÂÚÍ»È ÈÂΔ«‹¡ª «Úº⁄Ø∫
‘∂· Ú≈Í∂ ‘È, «¬‘ ‘Δ ’≈È ˛ «’ ÓÈπº÷Â≈ Á∂ «¬«Â‘≈√ «¬º’ ÈÂΔ‹≈ «¬‘ √Δ «’ «‹√È∂ «¬√ ÁøÁ-’Ê≈ Â∂ ÿ≈Â’
«Úº⁄ «¬‘ Í«‘ÒΔ Ú≈ ˛ «’ ÁºÏ∂-’π⁄Ò∂ Â∂ ◊πÒ≈Ó ÒØ’ª √º‡ Ó≈Δ ˛Õ «¬‘ √≈Ï ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ˛ «’ ÁºÏ∂-
È∂ ¿πȪ ÒØ’ª Á≈ Á‹≈ ÍÃ≈Í ’ «Ò¡≈ ˛ «‹‘Û∂ √º⁄Δ- ’π⁄Ò∂ ÒØ’ª ˘ ¡≈˜≈Á ’≈¿π‰ Á∂ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ¡øÂ-
Óπº⁄Δ ‘Δ ¡≈˜≈Á ‘È, √º⁄ƒ-Óπº⁄ƒ ‘Δ Ï≈Ï ‘ÈÕ «¬È∑ª ≈Ù‡Δ „ø◊ ÁΔ √øÌ≈ÚÈ≈ Â∂ Â∂˜ ¡ÓÒ Á≈ ÂΔ’≈
È∂ √ø√≈ Ì ÁΔ¡ª ÁºÏΔ¡ª-’π⁄ÒΔ¡ª ’ΩÓª Á∂ √≈‘Ó‰∂ ¡ÓÒ «Úº⁄ «¬º’ Áπº√ ÂΔ’≈ ˛Õ «¬‘ ¡ÓÒ «Úº⁄
«¬º’ Ù≈ÈÁ≈ «Ó√≈Ò ’≈«¬Ó ’ «ÁºÂΔ ˛Õ √≈Ï ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ˛ «’ Ï‘π ‘Δ ¡Òº◊-¡Òº◊
«¬√Á≈ ¡Ê ˛ «’ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ «¬º’ ’ΩÓª Á∂ Ó˜Á»ª Â∂ «’√≈Ȫ ÁΔ Ì≈ÂΔ Ô»ÈΔ¡È, ‹Ø
ÈÚ∂∫ ÁΩ Á≈ ¡≈øÌ ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ «¬‘ ÁΩ Ï√ÂΔÚ≈ÁΔ √ÚÀ-«¬º¤≈ Â∂ ¡øÂ-≈Ù‡ΔÚ≈Á Á∂ ¡Ë≈ ”Â∂ ÷ÛΔ ‘ØÚ∂,
(Ï√ÂΔÚ≈ÁΔ Á∂Ùª «Ú⁄Ò∂ «¬È’Ò≈Ϫ ó ¡ÈπÚ≈Á’) ÁΔ √øÌ≈ÚÈ≈ Â∂ Â∂˜ ¡ÓÒ Á≈ ÂΔ’≈ Áπº√ ÂΔ’≈
«¬È’Ò≈Ϫ Á≈ ÁΩ ˛, «‹È∑ª ˘ √ø√≈ Ì Á∂ ÁºÏ∂-’π⁄Ò∂ ˛Õ Ô»ÈΔ¡È ¡≈¯ √ØÚΔ¡Â √ØÙ«Ò√‡ ΔÍÏ«Ò’È
Á∂Ùª «Úº⁄, Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· ¡Â∂ (Ô».¡À√.¡À√.¡≈. ‹ª √ØÚΔ¡Â √øÿ ó ¡ÈπÚ≈Á’) ÁΔ
Ó˜Á»-‹Ó≈ È≈Ò ◊º·‹ØÛ (Alliance) ’’∂ È∂Í∂ ‘Ø∫Á, «‹‘ÛΔ √≈∂ Á∂Ùª Á∂ «’ÂΔ ÒØ’ª ˘ Ì«Úº÷ «Úº⁄
⁄≈«Û¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ «¬º’ ÒÛΔ «Úº⁄ ÍØ ’∂, «¬º’Ø-«¬º’ √ø√≈ ¡≈«Ê’ ÍÃÏøË
«Í¤Ò∂ √«Ó¡ª «Úº⁄ «¬‘ «¬º’ “ÍÃÚ≈«È” «Ú⁄≈ ω≈¿π‰ Á≈ «¬º’ ’º⁄ÿÛ »Í ‘Δ ˛, «¬√Á≈ «√ºË≈
√Δ «’ Íπ≈ÂÈ √«Ó¡ª ÂØ∫ ‘Δ √ø√≈ ÿ‡Δ¡≈ Â∂ ÚËΔ¡≈ √ϻ ωÁ≈ ˛Õ
È√Òª «Ú⁄’≈ Úø«‚¡≈ «‘≈ ˛, ’≈«Ò¡ª Â∂ ◊Ø«¡ª ÓπÙ’Ò È≈Ò ‘Δ «¬‘ ◊ºÒ ’«‘‰ ÁΔ ÒØÛ ˛ «’
«Ú⁄’≈ Úø«‚¡≈ «‘≈ ˛Õ «¬È∑ª «Úº⁄Ø∫ Í«‘ÒΔ Ù∂‰Δ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á∂ «¬‘ ‹ª «¬Èª Ú◊∂ ÈÂΔ‹∂,
√º«Ì¡’ ‘؉ Á∂ ¡ÔØ◊ ˛ ¡Â∂ «¬‘ ´º‡-÷√πº‡ Á∂ ‹ΔÚ Ï√ÂΔ¡ª ”Â∂ «ÈÌ Á∂Ùª ÁΔ¡ª «¬È’Ò≈ÏΔ Ò«‘ª
‘؉ Ò¬Δ √≈Í∂ ‘ج∂ ‘È, ‹ÁØ∫«’ Ó◊Ò∂ ‘Δ √º«Ì¡Â≈ Á∂ ¿πμÍ Ó‘ºÂÚÍ»È ÍÃÌ≈Ú Í≈¿π‰ «Úº⁄ ¡√¯Ò È‘ƒ √È
fiø‚≈-ÏÁ≈ ‘È, «‹Èª Á≈ ‘º’ ˛ «’ ¿π‘ Í«‘«Ò¡ª ‘Ø √’Á∂ ¡Â∂ È≈ ‘Δ ¿π‘ ¡√¯Ò ‘ج∂Õ ⁄ΔÈ, «¬ø‚ØÈ∂ÙΔ¡≈,
ÁΔ ´º‡-÷√ºπ‡ ’ÈÕ Ì≈ ¡≈«Á Á∂Ùª Á∂ ÁºÏ∂-’π⁄Ò∂ ÒØ’ª ÁΔ «¬È’Ò≈ÏΔ
«¬√ ÁøÁ-’Ê≈ ˘ ‘π‰ ⁄»-⁄» Â∂ Áπ’≈Δ ‘Ø¬Δ Ò«‘ Á∂ Ú≈Ë∂, «¬Èª ÒØ’ª ÁΔ Ô».¡À√.¡À√.¡≈. Ò¬Δ
ÓøÈ ÒÀ‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á∂ √Ì ÂØ∫ ÚË ‘Δ ‘ÓÁÁΔ Ú◊∂ ºÊ, «ÏȪ «’ø»-ÍÃø» Á∂ «¬√
ÚºË Ó‘ºÂÚÍ»È ÈÂΔ«‹¡ª «Úº⁄ «¬º’ ÈÂΔ‹≈ «¬‘ ˛ ◊ºÒ ÁΔ ¤≈Í ¤º‚Á∂ ‘ÈÕ
«’ «¬√ È∂ «¬√ ÁøÁ-’Ê≈ ”Â∂ ÿ≈Â’ Ú≈ ’ΔÂ≈ ˛Õ Ï√ÂΔ¡ª ¡Â∂ «ÈÌ Á∂ Ù ª ÁΔ ¸º Í -⁄≈Í
«¬√È∂ ÍÃÁÙ ’ «ÁºÂ≈ ˛ «’ «‹‘Û∂ Óπ’ ‘ج∂ ◊À- «È«ÚÿÈ ´º‡ ¡Â∂ ÁÓÈ Á≈ ÁΩ ÷ÂÓ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ
Ô»ÍΔ¡È ÒØ’ √ØÚΔ¡Â-«Ú’≈√ Á∂ ≈‘ ”Â∂ ¡≈ ⁄Û∂ Ï√ÂΔ¡ª ¡Â∂ «ÈÌ Á∂Ùª «Úº⁄ Óπ’ÂΔÁ≈Â≈
‘È, ¿π‘ «¬º’ ¡√ÒΔ ÍÃ◊ÂΔÙΔÒ √º«Ì¡≈⁄≈ ˘ ¡Â∂ «¬È’Ò≈Ϫ Á≈ ÁΩ, ¿πȪ∑ Á∂Ùª «Úº⁄ ÍÃÒØ Â
∂ ≈Δ Á∂ ‹≈◊‰∂
«¬º’ ¡√ÒΔ ÍÃ◊ÂΔÙΔÒ √º«Ì¡Â≈ ˘ «Ú’√ ’È «Úº⁄ Á≈ ÁΩ, «¬È’Ò≈Ï «Úº⁄ √Á≈Δ Á≈ ÁΩ ¡≈øÌ ‘Ø ¸º’≈
«⁄º‡∂ Â∂ Ô»ÍΔÈ ÒØ’ª È≈ÒØ∫ ÌØ≈-Ì ÚΔ ÿº‡ È‘ƒ ‘ÈÕ ˛Õ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 3 ÈÚøÏ-B@AG
C. √≈Ó≈‹ Á∂ ’∂∫Áª ¡Â∂ «¬√ÁΔ¡ª «Í¤ÒΔ¡ª ‘Ú≈Ò∂ ’ Á∂Ú∂, Ú’ÂΔ ÂΩ ”Â∂ Ó˜Á»-‹Ó≈ ˘ ’≈Ï»
√¯ª «Úº ⁄ «¬È’Ò≈Ï Á∂ ÏΔ‹ ÏΔ‹Á∂ ‘Ø ¬ ∂ , «¬√Á∂ «Úº⁄ º÷∂, Í «‹√ “«È«ÚÿÈÂ≈”, “ÌØ√∂”, “√ÓÂØÒ”
“Ó‘ªÈ◊ª” «Úº⁄ √≈Ó≈‹ ÁΔ ˜Ø≈ÚΔ ˘ ’Ó˜Ø ’Á∂ ¡Â∂ “√«ÊÂ≈” ÁΔ¡ª Í«‘Òª «¬‘ ÎÛª Ó≈«¡≈ ’Á≈
‘ج,∂ Ï√ÂΔ¡ª «Úº⁄ «¬√ÁΔ ⁄ΩË ˘ fiø‹Û Ø ≈ «ÁøÁ∂ ‘ج,∂ «¬√ √Δ, ¿π√ ˘ ’Á∂ ÚΔ ÓπÛ-ÍÃ≈Í ȑƒ ’ √’∂◊≈Õ «’™«’
Â∑ª ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ √Óπº⁄∂ ‘Δ √ø√≈ Í»ø‹ΔÚ≈Á ÁΔ √ø√≈-Í»ø‹ΔÚ≈Á Á≈ √ø’‡ «Ú’≈√ Á∂ ¿π√ ÍÛ≈¡ ”Â∂
‘Ø∫Á ˘ fiø‹Û Ø ’∂ ¿πÒ‡≈-ÍπÒ‡≈ ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ Í‘πø⁄ ¸º’≈ ˛, ‹ÁØ∫ «¬È’Ò≈Ï ÁΔ¡ª ¡‡ºÒ Ò≈‡ª ˜»
√≈Ó≈‹ Á∂ ¡√≈Ú∂∫͉, «¬√Á∂ fi◊Û∂-fiÓ∂«Ò¡ª ¡Â∂ ‘Δ ÌÛ’ ÍÀ‰◊Δ¡ªÕ ’Á∂ ’∂∫Á «Úº⁄ ¡Â∂ ’Á∂ «¬√Á∂
«¬√ÁΔ¡ª ‘«Ê¡≈ÏøÁ ‡º’ª ’≈È, ¡ø«ÂÓ »Í «Úº⁄, ¡≈Ò∂-Áπ¡≈Ò∂ «Úº⁄ ÎÀÒÁΔ¡ª ‘Ø¬Δ¡ª ¿π‘ Í»ø‹ΔÚ≈Á ÚºÒØ∫
√≈Ó≈‹ ÚºÒØ∫ ’ΔÂ∂ ‹ªÁ∂ ¡‰Á∂÷∂ ¡‰√π‰∂ ’ÂÒ≈Ó Á∂ ÏøÈ∑∂ Ï≈ȉ»ø¡ª ˘ Ï∂¡√ ’’∂ º÷ Á∂‰◊Δ¡ª ¡Â∂ «ÈºÂ
’≈È, √≈Ó≈‹ ÁΔ¡ª ‘≈Òª «Úº⁄, Í»‹ ø ΔÚ≈Á Á≈ ¡≈Í- ÈÚ∂∫ «ÁÈ Í»ø‹ΔÚ≈Á Á∂ ËÛøÓ ’’∂ «‚º◊ ÍÀ‰ Á≈ «ÁÈ
Óπ‘≈≈ «Ú’≈√ ◊Ò‰-√ÛÈ Á∂ ¡ÓÒ ¡Â∂ Í»ø‹ΔÚ≈Á Á∂ ‘Ø È∂Û∂ «Ò¡≈¬Δ ‹≈‰◊Δ¡ªÕ «¬‘ ¿π√∂ Â∑ª ÁΔ ÒØ’-
ÓÈ Á∂ ¡ÓÒ «Úº⁄ ÍÃÚ∂Ù ’ ¸º’≈ ˛Õ «¬√ √«ÊÂΔ «Úº⁄ ’Ê≈ Úª◊ ‘Δ ‘À «‹√ «Úº⁄ «¬º’ Í≥¤Δ ““‹ÁØ∫ ¡≈Í‰Δ Í»¤
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ¡Â∂ «¬√Á∂ «√º‡∂ Ú‹Ø∫, «¬º’ «ÚÙ≈Ò ˘ ◊≈∂ ”⁄Ø∫ Ï≈‘ ’º„Á≈ √Δ Âª ¿π√ÁΔ ¸øfi ◊≈∂ «Úº⁄
Á∂Ù Á≈, √ø√≈ Á∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÃÏøË «Úº⁄Ø∫ Ï≈‘ «È’Ò ÷πºÌ ‹ªÁΔ √Δ ¡Â∂ ‹ÁØ∫ ¸øfi Ï≈‘ ’º„Á≈ √Δ Âª Í»¤
‹≈‰≈, «¬√ ¡ÓÒ ˘ «Âº÷≈ ’È ¡Â∂ √ø√≈ √≈Ó≈‹ ◊≈∂ «Úº⁄ ‹≈ Î√ÁΔ √ΔÕ””
ÁΔ¡ª ÈΔ‘ª ˘ ‡π’Û≈-‡π’Û≈ ’’∂ ’Ó˜Ø ’È ÂØ∫ «¬√Á≈ Á»√≈ ¡Ê «¬‘ ˛ «’ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï
Ï◊À «‘ ‘Δ È‘ƒ √Δ √’Á≈Õ È∂ √ø√≈ Ì ÁΔ¡ª √≈Δ¡ª ÁºÏΔ¡ª-’π⁄ÒΔ¡ª ‹Ó≈ª
«¬√ È≈ÒØ∫ ÚΔ ÚºË ‘ØÕ √≈Ó≈‹Ú≈Á ˘ fiø‹ØÛ≈ ÁΔ Â≈’ ¡Â∂ Ó‘ºÂÂ≈, ‘Ω√Ò∂ ¡Â∂ ÒÛ≈’» «Â¡≈Δ ˘
Á∂‰ Á∂ È≈Ò ‘Δ, ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ Ó˜Á»-‹Ó≈ «¬øÈΔ ÏπÒøÁΔ ÍÃÁ≈È ’ «ÁºÂΔ ˛ «’ ¿π‘ ‘≈’Ó ‹Ó≈ª
ÁΔ Í«‘ÒΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á∂ »Í «Úº⁄, √ø√≈ ÁΔ «¬È’Ò≈ÏΔ ˘ Әϻ ’ ‘Δ ˛ «’ «¬√ ÈÚ∂∫ Ó‘ºÂÚÍ»È Í«‘¨ ˘
Ò«‘ Ò¬Δ «¬º’ Ù’ÂΔÙ≈ÒΔ ¡Â∂ ÷πºÒ≈ ¡Ë≈ «√‹ √ÚΔ’≈ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ ‘π‰ √ø√≈ Ì Á∂ «’ÂΔ ÒØ’ª ˘
«ÁºÂ≈ ˛, «¬º’ ¡«‹‘≈ ¡Ë≈ «‹‘Û≈ Í«‘Òª ’Á∂ ÚΔ, “¡øÈ∑∂ ÒØ’-√Ó»‘” È‘ƒ «’‘≈ ‹≈ √’Á≈ «‹È∑ª ’ØÒ ’جΔ
√ø√≈ ÁΔ «¬È’Ò≈ÏΔ Ò«‘ Á∂ ’ØÒ È‘ƒ √Δ ¡Â∂ «‹√ Á»-«ÁzÙ‡Δ È‘ƒ ˛ ¡Â∂ «‹‘Û∂ È∂∑∂ «Úº⁄ ̇’ ‘∂ ‘ÈÕ
¿πμÍ «¬‘ ‘π‰ Í»≈ ÌØ√≈ ’ √’ÁΔ ˛Õ «¬√È∂ √ø√≈ «’™«’ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ ¿πÈ∑ª ˘ «¬º’ ¡«‹‘≈
ÁΔ «¬È’Ò≈ÏΔ Ò«‘ Ò¬Δ «¬º’ Ù’ÂΔÙ≈ÒΔ Â∂ ÷πºÒ≈ ⁄≈ȉ Á∂ «ÁºÂ≈ ˛ «‹‘Û≈ ¿πÈ∑ª Á∂ ≈‘ ˘ πÙÈ≈™Á≈ ˛
’∂∫Á ÚΔ «√‹ «ÁºÂ≈ ˛, «‹√ Â∑ª Á≈ «¬√ ’ØÒ Í«‘Òª ¡Â∂ ¿πȪ Ò¬Δ «¬º’ «ÁzÙ‡Δ’Ø‰ ÍÀÁ≈ ’Á≈ ˛Õ Í«‘Òª
’Á∂ ÚΔ È‘ƒ √Δ, «‹√Á∂ Áπ¡≈Ò∂ «¬‘ ‘π‰ ◊ØÒÏøÁ ‘Ø ¿πȪ ’ØÒ ’Ø¬Δ √ø√≈-ͺË Á≈ Óø⁄ È‘ƒ √Δ «‹√ ¿πμÍ
√’ÁΔ ˛, √≈Ó≈‹ Á∂ «ÚπºË √≈∂ Á∂Ùª Á∂ ÁºÏ∂-’π⁄Ò∂ ÷Û ’∂ ÁºÏΔ¡ª-’π⁄ÒΔ¡ª ‹Ó≈ª ¡≈Í‰Δ¡ª ¿πÓ◊ ø ª ¡Â∂
ÒØ’ª ¡Â∂ √Ó»‘ Ó˜Á»-‹Ó≈ Á≈ «¬º’ √ªfi≈ «¬È’Ò≈ÏΔ «¬º¤≈Úª Á≈ ÍÃ◊≈‡≈Ú≈ ’ √’ÁΔ¡ª ‘؉ ¡Â∂ ¿πȪ ˘
ÓØ⁄≈ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’Á∂ ‘ج∂, «¬‘ ¿π’ ’≈‹ ’ √’ÁΔ ˛Õ √»ÂÏºË ’ √’ÁΔ¡ª ‘Ø‰Õ ‘π‰ Í«‘ÒΔ ÍÃØÒ∂Â≈Δ
«¬√Á≈ ¡Ê «¬‘ ˛ «’ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á∂ »Í «Úº⁄ ¡«‹‘≈ Óø⁄ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈ ¸º’≈
√ø√≈ Ì Á∂ √≈Ó≈‹ ¿πμÍ «¬º’ Ó≈» Ú≈ ’ΔÂ≈ ˛Õ ˛Õ
«‹√Á∂ ˜÷Ó ÁΔ Ó≈ ÂØ∫ «¬‘ ’Á∂ ÚΔ ≈˜Δ È‘ƒ ‘Ø √’∂◊≈Õ «¬√ Ùº’ Ò¬Δ ’Ø¬Δ Êª ‘Δ È‘ƒ ˛ «’ «¬√ Óø⁄ ÁΔ
«¬√ ’≈È ’’∂ ‘Δ, Í»ø‹ΔÚ≈Á ¿π‘ “√ÓÂØÒ” ¡Â∂ ÂÏ≈‘Δ, “«Ú’√ Á∂Ùª” Á∂ «√¡≈√Δ Â∂ √Ó≈«‹’ ‹ΔÚÈ
“√«ÊÂ≈” ÍÃ≈Í ȑƒ ’ √’∂◊≈, «‹‘ÛΔ ¡’»Ï ¿πμÍ «¬º’ ’≈ÒΔ «Í¤≈÷Û ÁΔ Ï∂Ò◊≈ÓΔ «È≈Ù≈ Á≈ Íä≈Úª,
«¬È’Ò≈Ï ÂØ∫ Í«‘Òª «¬√ ’ØÒ ‘πøÁΔ √ΔÕ Á∂ º’ Í≈™ÁΔ ‘∂◊ΔÕ «¬√ÂØ∫ «¬È’≈ È‘ƒ ’ΔÂ≈ ‹≈
‘Ø √’ÁÀ «’ Í»ø‹ΔÚ≈Á ¡øÙ’ ÂΩ ”Â∂ √«ÊÂ≈ ‘≈√Ò √’Á≈ «’ “«¬º’ Ï≈ÒÙ«Ú’ √‡∂‡” ÁΔ ‘Ø∫Á, «Í¤≈÷Û ÁΔ¡ª
’ ÒÚ∂ , ¡≈Í‰Δ ÍÀ Á ≈Ú≈ ˘ Â’-√ø ◊  ’≈ÒΔ¡ª Â≈’ª ˘ Ò◊≈Ó Á∂ ’∂ º÷ÁΔ ˛ ¡Â∂ «¬√ Â∑ª
(Rationalise) ’ ÒÚ∂, Á∂Ù Á∂ ÍÃ√≈ÙÈ ˘ Î≈ÙΔÚ≈Á Á∂ ÁºÏΔ¡ª-’π⁄ÒΔ¡ª ‹Ó≈ª ˘ ¡≈Í‰Δ Óπ’ÂΔ Á∂ √øÿÙ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 4 ÈÚøÏ-B@AG
«Úº⁄ √‘≈¬Δ ‘πÁ ø Δ ˛Õ «¬‘ ◊ºÒ ¿π√ Ú«‘ÙΔ È¯ ÁΔ Í«‘Òª, ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ÁΔ «‹ºÂ ÂØ∫
¡≈͉∂-¡≈Í ‘Δ «Ú¡≈«÷¡≈ ’ «ÁøÁΔ ˛ «‹‘ÛΔ ÁπÈΔ¡ª Í«‘Òª, √ØÙÒ ‚ÀÓØ’∂√Δ, ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ «‚’‡‡∂«ÙÍ Á∂
Ì Á∂ √≈∂ ´‡∂∂ Ï≈ÒÙ«Ú’ª ˘ ’Á∂ ‘ÈÕ «Ú⁄≈ ˘ Ù∂¡≈Ó ºÁ ’È ÂØ∫ Í‘∂˜ ’ÁΔ √Δ, Í
«¬«Â‘≈√ ¡≈͉∂-¡≈Í ˘ Áπ‘≈™Á≈ ˛, Í «¬º’ «¬√ «Ú⁄≈ ˘ ¡ÓÒΔ ‹≈Ó≈ Íπ¡≈¿π‰ Ò¬Δ ’πºfi ÚΔ,
ÈÚ∂∫ ¡Ë≈ ¿πμÍ ÷Û’∂Õ ¿π√∂ Âª «‹Ú∂∫ ‹◊ΔÁ≈Δ Á∂ ¿πμ’≈ ‘Δ ’πºfi ÚΔ, È‘ƒ √Δ ’ÁΔ ¡Â∂ Ó≈’√Ú≈Á Á≈
ÍÂÈ Á∂ √Ó∂∫ «Úº⁄, “‹À’Ø«ÏÈ” ÙÏÁ √≈Δ ÁπÈΔ¡ª Á∂ fiø‚≈ ÎÛΔ «ÎÁΔ √ΔÕ Íú÷ ‘Δ √Δ «’ √ØÙÒ-‚ÀÓØ’∂√Δ
¡ÓΔ‹≈«Á¡ª Á∂ «ÁÒª «Úº⁄ «¬º’ √«‘Ó Â∂ «Î‡’≈ Á≈ «¬‘ ÚÂΔ≈ Í»ø‹ΔÚ≈Á Ò¬Δ ’Ø¬Δ ÚΔ ÷Â≈ ÍÀÁ≈ È‘ƒ
ÍÀÁ≈ ’Á≈ √Δ, ¡º‹ Í»ø‹ΔÚ≈Á Á∂ ÍÂÈ Á∂ √Ó∂∫ «Úº⁄ √Δ ’Á≈Õ «¬√ Âª ¿π√ √Ó∂∫ «Úº⁄, √ØÙÒ-‚ÀÓØ’∂√Δ ˘
“Ï≈ÒÙ«Ú’” ÙÏÁ √≈∂ Á∂Ùª Á∂ √Ó≈¬∂Á≈ª Á∂ «ÁÒª Ó≈’√Ú≈Á È≈Ò «ÓÒÁΔ-‹πÒÁΔ ‹ª Òº◊Ì◊ «ÓÒÁΔ-
«Úº⁄, «¬º’ √«‘Ó Â∂ «Î‡’≈ ÍÀÁ≈ ’Á≈ ˛Õ «¬√Á∂ ‹πÒÁΔ ‘Δ √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ √ΔÕ
¿πÒ‡ «‹Ú∂∫ Í«‘Òª ÍÀ«√ ¿πμ· ‘Δ ÏπÔ»¡≈‹Δ Á∂ ‘π‰, ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ÁΔ «‹ºÂ Á∂ Ó◊Ø∫,
«¬È’Ò≈ÏΔ ÍÃÂΔ«È˪ Á≈ √’»Ò Â∂ ¡≈√≈ √Δ, ¿π√∂ Â∑ª ‹ÁØ∫ ‘ ’Ø¬Δ ¡≈Í‰Δ¡ª ¡º÷ª È≈Ò Á∂÷ √’Á≈ ˛ «’
¡º‹ ¿π· ‘Δ ÍØÒ ∂ ≈Δ Ò¬Δ Ó≈√’Ø «¬º’ √’»Ò Â∂ ¡≈√≈ Ó≈’√Ú≈Á «’√ Í≈√∂ ÒÀ ’∂ ‹ªÁ≈ ˛, «¬√ÁΔ «‹ºÂ «’√
˛Õ ‹À’Ø«ÏÈ ÍÃÂΔ È¯Â, ‹≈◊ΔÁ≈Δ Á∂ ÷≈ÂÓ∂ ˘ Ø’ ⁄Δ˜ ÁΔ Ó‘ºÂÂ≈ Á√≈™ÁΔ ˛, ª √ØÙÒ-‚ÀÓØ’∂√Δ
È‘ƒ √Δ √’ΔÕ ¿π√∂ Â∑ª, ’Δ «¬√ «Úº⁄ ’Ø¬Δ Ùº’ ‘Ø √’Á≈ Ó≈’√Ú≈Á Á≈ Í⁄Ó ÎÛΔ º÷‰ Á∂ ÔØ◊ ÚΔ È‘ƒ «‘
˛ «’ Ï≈ÒÙ«Ú’ª ÍÃÂΔ È¯ ÚΔ, √ø√≈ Á∂ Í»ø‹ΔÚ≈Á ◊¬Δ, «¬‘ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á∂ «Ú⁄≈ È≈Ò È‘ƒ
˘ ¡≈Í‰Δ ¡‡ºÒ ◊’‰ ÂØ∫ Ï⁄≈ È‘ƒ √’ÁΔÕ ÷∂‚ √’ÁΔ ¡Â∂ È≈ ‘Δ Í»ø‹ΔÚ≈Á Ò¬Δ ’Ø¬Δ «ÈÙ«⁄Â
Í»ø‹ΔÚ≈Á ÁΔ “√«ÊÂ≈” Á≈ ÁΩ √Ó≈Í ‘Ø «◊¡≈ ÷Â≈ ÍÀÁ≈ ’ √’ÁΔ ˛Õ Ó≈’√Ú≈Á ÁΔ »‘ È≈ÒØ∫
˛, ¿π√Á∂ È≈Ò ‘Δ ÏπÔ»¡≈ «ÚÚ√Ê≈ Á∂ ÂÏ≈‘ΔÔØ◊ È≈ «⁄ª ÂØ∫ ÂØÛ-«Ú¤ØÛ≈ ’ ‹≈‰ Á∂ Ï≈¡Á, ‘π‰ «¬‘
‘؉ Á≈ «ÓºÊ ÚΔ ¿πμ‚-Íπº‚ «◊¡≈ ˛Õ Ó≈’√Ú≈Á Á∂ Í⁄Ó ˘ «Â¡≈◊ Á∂‰ Ò¬Δ Ó˜Ï» ‘جΔ
Í»ø‹ΔÚ≈Á Á∂ „«‘-„∂Δ ‘؉ Á≈ ÁΩ ¡≈øÌ ‘Ø ¸º’≈ Í¬Δ ˛Õ «¬√È∂ Ó≈’√Ú≈Á ÁΔ ¡ΩÒ≈Á Á∂ «ÚπºË ÷πºÒ≈ Â∂
˛Õ ¿πμ’≈ ‘Δ √ͺه ÍÀ∫ÂÛ≈ ÒÀ «Ò¡≈ ˛Õ «¬√È∂ ¡’»Ï
D. ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ˘ «√Î ¡≈«Ê’ ¡Â∂ «¬È’Ò≈Ï Â∂ Í«‘ÒΔ ÍÃØÒ∂Â≈Δ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á∂ «ÚπºË ÷πºÒ∑≈
√Ó≈«‹’-«√¡≈√Δ √Ïø˪ «Úº⁄ ¡≈«¬¡≈ «¬È’Ò≈Ï ‘Δ Â∂ √ͺه ÍÀ∫ÂÛ≈ ÒÀ «Ò¡≈ ˛Õ
È‘ƒ Óø«È¡≈ ‹≈‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈Õ «¬√∂ ‘Δ √Ó∂∫ «¬‘ Ó˜Á» ‘π‰ «¬√˘ ÷πºÒ∂ »Í «Úº⁄ Ó≈’√Ú≈Á È≈ÒØ∫ ÂØÛ-
‹Ó≈ Á∂ ÓȪ ¡Â∂ «Ú⁄≈Ë≈≈ «Úº⁄ ¡≈«¬¡≈ «¬È’Ò≈Ï «Ú¤ØÛ≈ ’È≈ ÍÀ «‘≈ ˛ ¡Â∂ «¬√È∂ ¡ÓÒ «Úº⁄ «¬‘
ÚΔ ˛Õ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ Ó≈’√Ú≈Á Á∂ Í⁄Ó ’πºfi ‘Δ ’ «Ú÷≈«¬¡≈ ˛Õ «’™«’ ÓΩ‹»Á≈ ‘≈Òª «Úº⁄
‘∂·ª, Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á∂ «Ú⁄≈ Á∂ Í⁄Ó ’Ø¬Δ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ Ó≈’√Ú≈ÁΔ È‘ƒ ¡÷Ú≈ √’Á≈
‘∂·ª, ÒÀ«ÈÈÚ≈Á Á∂ Í⁄Ó ‘∂·ª ‹Ø «’ √≈Ó≈‹Ú≈Á ‹∂’ ¿π‘ Ù∂¡≈Ó ¡Â∂ Í»∂ √Ó͉ È≈Ò √ø√≈ ÁΔ
¡Â∂ Ó˜Á»-«¬È’Ò≈Ϫ Á∂ ÁΩ Á≈ Ó≈’√Ú≈Á ˛, ‹ÈÓ Í«‘ÒΔ ÍÃØÒ∂Â≈Δ Â≈È≈Ù≈‘Δ ÁΔ ‘ÓÀ ȑƒ ’Á≈, ’جΔ
«Ò¡≈ ¡Â∂ Â≈’ ◊à « ‘‰ ’ΔÂΔÕ «¬√ Â∑ ª «¬‘ ¡≈͉∂ Á∂Ù ÁΔ ÏπÔ»¡≈‹Δ Á∂ «ÚπºË «¬È’Ò≈ÏΔ √øÿÙ
Ó≈’√Ú≈Á ÁΔ √πË≈Ú≈Á ¿πμÍ, ÒÀ«ÈÈÚ≈Á ÁΔ √ØÙÒ- È‘ƒ ¤∂ÛÁ≈ ¡Â∂ ‹∂’ ’Ø¬Δ ¡≈͉∂ Á∂Ù «Úº⁄ ÍÃØÒ∂Â≈Δ
‚ÀÓØ’∂√Δ ¿πμÍ ¡Â∂ ÂΔ√Δ ¡øÂ≈Ù‡Δ ÁΔ Á»√Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ÁΔ «‹ºÂ Ò¬Δ ‘≈Ò≈ ÍÀÁ≈ È‘ƒ ’Á≈Õ
¡øÂ≈Ù‡Δ ¿πμÍ «‹ºÂ Á≈ √»⁄’ Ï«‰¡≈ ˛Õ Ó≈’√Ú≈Á ¡Â∂ √ØÙÒ-‚ÀÓ’ Ø ∂√Δ Á∂ «Ú⁄’≈ «¬º’
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ Ó≈’√Ú≈Á Â∂ √ØÙÒ- «È÷∂Û≈ ‘Ø ¸º’≈ ˛Õ ‘π‰ Ó≈’√Ú≈Á Á≈ «¬º’Ø-«¬º’ fiø‚≈-
‚À Ó Ø ’ ∂ « ‡’Ú≈Á ¡Â∂ ÒÀ « ÈÈÚ≈Á Â∂ √Ø Ù Ò- ÏÁ≈ ÒÀ«ÈÈÚ≈Á, ’«Ó¿»«È˜Ó ‘Δ ˛Õ
‚ÀÓØ’∂«‡’Ú≈Á ÁΔ ÈΔÂΔ Á∂ «Ú⁄’≈ «¬º’ ¡Òøÿ Í≈Û∂ Í Ó√Ò≈ «¬ºÊ∂ ‘Δ ÷ÂÓ È‘ƒ ‘Ø ‹ªÁ≈Õ ¡’»Ï
˘ ‘Ø∫Á «Úº⁄ «Ò¡ªÁ≈ ˛Õ «¬È’Ò≈Ï √ØÙÒ-‚ÀÓØ’∂√Δ ¡Â∂ Ó≈’√Ú≈Á «Ú⁄’≈

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 5 ÈÚøÏ-B@AG
«È÷∂Û∂ ÁΔ Ò’Δ «÷º⁄‰ ÂØ∫ ÚΔ ¡º◊∂ «◊¡≈ ˛Õ «¬√È∂, ““Ó˜Á»ª Â∂ ÏπÔ»¡≈‹Δ «Ú⁄’≈ ‘؉ Ú≈ÒΔ ÿØ◊Δ ‹ø◊””
«¬√˘ ÍÃÒ Ø Â
∂ ≈Δ ÁΔ Í«‘ÒΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á∂ «ÚπË
º , Í»‹
ø ΔÚ≈Á «Úº ⁄ ¿π ‘ ¡‡º Ò ÂΩ  ”Â∂ ’«Ó¿» È ≈‚ª Á∂ «Úπ º Ë
Á∂ «√ºË∂ √ÓÊ’ª Á∂ ’À∫Í «Úº⁄ ˺’ «ÁºÂ≈ ˛Õ ‹ÁØ∫ ÙÃΔÓ≈È “Ú√∂«Ò˜” Á≈ √≈Ê Á∂‰◊∂Õ
¡À‚Ò ¡Â∂ Ï≈¿π, ÚÀÒ√Δ‹ Â∂ ÒÀ«Ú√, ÒΩ∫◊𫬇˜ ¡Â∂ «’ÂΔ-Ò«‘ «Úº⁄Ø∫ √ØÙÒ-‚ÀÓØ’∂«‡’Ú≈Á Á≈
Ï«Ò¿»√˜ Ú◊∂ ̺ÁÍπÙ “√ØÚΔ¡Â „ª⁄∂” ˘ ◊≈Ò∑ª ¡ø ’ΔÂ∂ Ï◊À Í»ø‹ΔÚ≈Á Á≈ ¡ø ’È≈ ¡√øÌÚ ˛Õ
’º„Á∂ Â∂ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔÚ≈ÁΔ “‹Ó‘»Δ¡Â” Á≈ ◊π‰◊≈È «¬√ ’’∂ ‘Δ Ó ‘∂ Í»ø‹ΔÚ≈Á Á≈ Ôπº◊, «’ÂΔ-Ò«‘
’Á∂ ‘È, ª «¬È∑ ª Á≈ ¡Ê «¬‘ ˛ «’ ¿π ‘ «Úº⁄Ø∫ √ØÙÒ-‚ÀÓØ’∂«‡’Ú≈Á Á∂ ÓÈ Á≈ ÚΔ Ôπº◊ ˛Õ
Ô».¡À√.¡À√.¡≈. «Úº⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «ÚÚ√Ê≈ ÁΔ ÓπÛ- ‘Ø ◊ºÒª ÂØ∫ «ÏȪ, ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ÁΔ Ó‘≈È
Ï‘≈ÒΔ Ò¬Δ ÒÛ ‘∂ ‘È ¡Â∂ ÒÛÁ∂ «‘‰◊∂, ¿π‘ Ó‘ºÂÂ≈ «¬√ ÂºÊ «Úº⁄ Á‹ ˛ «’ «¬√È∂ √ø√≈ ÁΔ
“√º«Ì¡’” Á∂Ùª «Úº⁄ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ◊πÒ≈ÓΔ ÁΔ ≈÷Δ Ò¬Δ «’ÂΔ-Ò«‘ «Úº ⁄ √Ø Ù Ò-‚À Ó Ø ’ ∂ « ‡’Ú≈Á ¿π μ Í
ÒÛÁ∂ ‘È Â∂ ÒÛÁ∂ «‘‰◊∂Õ ÒÀ«ÈÈÚ≈Á ÁΔ ¡‡ºÒ «‹ºÂ ˘ Á‹ ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ
¡º ‹ Á∂ «ÁÈ «Úº ⁄ , √Ø Ù Ò-‚À Ó Ø ’ ∂ « ‡’Ú≈Á, «’ÂΔ-Ò«‘ «Úº⁄ √ØÙÒ ‚ÀÓØ’∂«‡’Ú≈Á ¡Â∂ Á»√Δ
Í»ø‹ΔÚ≈Á ÁΔ «Ú⁄≈Ë≈’ ‘Ó≈«¬Â ‘Δ ˛Õ ÒÀ«ÈÈ ‘˜≈ ¡øÂ-≈Ù‡Δ ÁΔ √Á≈Δ Á≈ Ôπº◊ ÷ÂÓ ‘Ø ¸º’≈ ˛Õ
◊π‰≈ Áπº√ √Δ ‹Á ¿π√È∂ «’‘≈ √Δ «’ ¡º‹ Á∂ √Ó∂∫ ÒÀ«ÈÈÚ≈Á ¡Â∂ ÂΔ√Δ ¡øÂ-≈Ù‡Δ Á≈ Ôπº◊ ¡≈øÌ
«Úº⁄, √ØÙÒ ‚ÀÓ’ Ø ∂«‡’ «√¡≈√ÂÁ≈È Ó˜Á» Ò«‘ «Úº⁄ ‘Ø ¸º’≈ ˛Õ
ÏπÔ»¡≈‹Δ Á∂ ¡√ÒΔ ¬∂‹ø‡ ¡Â∂ √Ó≈¬∂Á≈-‹Ó≈ Á∂ (ÍÃ≈ÚÁ≈, ¡ø’ BEE, ÈÚøÏ F-G, AIBG, ‹∂.ÚΔ. √‡≈«ÒÈ
«Ò÷ª, ¡ø◊∂˜Δ ¡À‚ΔÙÈ, «‹ÒÁ A@, Í≥È≈ BDD-EE)
«’ÂΔ-’ÍÂ≈È ‘È”” ÒÀ«ÈÈ È∂ Áπº√ «’‘≈ √Δ «’,

ÙØ’ √Ó≈⁄≈ √‘≈«¬Â≈
A. ’≈Ó∂‚ ÁÒ‹Δ «√øÿ ¡À‚ÚØ’∂‡ «Í≥‚ ¿πÛ≈ÍÛ A. ¡Á≈≈ «¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ Á∂ ͺ’∂ Í≈·’
(«˜Ò∑≈ Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ È◊) Á∂ Úº‚∂ ÌÀ‰ ‹Δ ‘Ïø√ √’∂ Ì≈, ‰ËΔ «√øÿ («Í≥‚ √Ó≈¬∂, «˜Ò∑≈ ‹ÒøË) È∂
’Ω ÍÂÈΔ ◊πÓ∂Ò «√øÿ Ú‹ΔÁÍπ ¡⁄≈È’ √ÁΔÚΔ ¡≈͉∂ √ÍπºÂ Ò÷ÚΔ «√øÿ ¡Â∂ ‘È∂’ «√øÿ È∂ ¡≈͉∂
«Ú¤ØÛ≈ Á∂ ◊¬∂Õ ¿π‘ HC Ú«∑¡ª Á∂ √ÈÕ ¡Á≈≈ √ÍπºÂ ¡ÓÈÁΔÍ «√øÿ Á∂ «Ú¡≈‘ ÁΔ ÷πÙΔ «Úº⁄ ¡Á≈≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ Í«Ú≈ Á∂ Áπº÷ «Úº⁄ ÙΔ’ ˛Õ «¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ ˘ AA@@@ π. √‘≈«¬Â≈ Ì∂‹Δ ˛Õ
B. ¿π√≈Δ «Ó√ÂΔ Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È Á∂ ØÍÛ «˜Ò∑∂ ¡Á≈≈ Í«Ú≈ ÁΔ ÷πÙΔ «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ‘πøÁ≈ ‘Ø«¬¡≈
Á∂ ÍÃË≈È ’≈. Â√∂Ó ‹º‡Íπ (È»Íπ Ï∂ÁΔ) ÁΔ ÍÂÈΔ √‘≈«¬Â≈ Ò¬Δ ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ
ÙÃΔÓÂΔ ÓΔÈ≈ ’πÓ≈Δ (CD) ¡⁄≈È’ «Ú¤ØÛ≈ Á∂ ◊¬∂Õ B. «¬È’Ò≈ÏΔ ‹Ó‘»Δ Ò«‘ Á∂ ÒøÓ≈ √Óª ‘ÓÁÁ
«¬√ ÂØ∫ «¬º’ Ó‘ΔÈ≈ Í«‘Òª ‘Δ ¿π‘Ȫ Á≈ Ï∂‡≈ ¡’≈ÙÁΔÍ ‘∂ Ó‘»Ó √≈ÊΔ Áπ¡≈’≈ Á≈√ «ÚÒΔ «Í≥‚ Òº÷‰ ’∂
(AG) ÚΔ Ì ‹Ú≈ÈΔ «Úº⁄ «Ú¤Û «◊¡≈ √ΔÕ ¡Á≈≈ ͺ‚≈ (’Í»ÊÒ≈) ÁΔ Ô≈Á «Úº⁄ Í«Ú≈ ÚºÒØ∫ ‹ÈÂ’
√≈ÊΔ Á∂ ¡√«‘ Áπº÷ «Úº⁄ ÙΔ’ ‘πøÁ≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÓÁÁΔ ’≈‹ª Ò¬Δ DE@@ π. ¡Â∂ ¡Á≈≈ «¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈
Á≈ «¬‹‘≈ ’Á≈ ˛Õ ≈‘ Ò¬Δ E@@ π. √‘≈«¬Â≈ Ì∂‹Δ ˛Õ ¡Á≈≈ √‘≈«¬Â≈
C. ÏΔÏΔ «ÈÓÒ‹Δ ’Ω (‹ΔÚÈ √≈ÊÈ ’≈Ó∂‚ Ò¬Δ ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ
¡‹Ó∂ «√øÿ) Á∂ Ó≈Â≈ ‹Δ ’Í» ’Ω ‹Δ «Í≥‚ Ó≈‰»ø’∂ C. ÏΔÏΔ ¡πÈ∂ÙÚ ’Ω (‹ΔÚÈ-√≈ʉ ’≈Ó∂‚
(«˜Ò∑≈ ÓØ◊≈) «Í¤Ò∂ «Áȃ √ÁΔÚΔ «Ú¤ØÛ≈ Á∂ ◊¬∂Õ Ó≈Â≈ ÁÙÈ ÷‡’Û) ÁΔ Í«‘ÒΔ Ï√Δ ÓΩ’∂ ¿πÈ∑ª ÁΔ Ô≈Á ˘
‹Δ Â∂ ¿πȪ∑ Á≈ √Óπ⁄
º ≈ Í«Ú≈ «¬È’Ò≈ÏΔ ‹Ó‘»Δ Ò«‘ √Ó«Í «’Â≈Ï “«˜øÁ◊Δ ÁΔ Ù≈‘ ¡√Ú≈ ó ¡πÈÙ ∂ Ú
Á∂ ‘ÓÁÁ Í«Ú≈ª ”⁄ Ù≈ÓÒ ˛Õ ¡Á≈≈ «¬È’Ò≈ÏΔ ’Ω” Á∂ ÒØ’-¡͉ ÓΩ’∂ ’≈. ÷‡’Û ÚºÒØ∫ ¡Á≈≈
√≈‚≈ ≈‘ Ó≈Â≈ ‹Δ Á∂ «Ú¤ØÛ∂ ”Â∂ √Ó»‘ Í«Ú≈ È≈Ò «¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ ˘ BA@@ π. √‘≈«¬Â≈ Ì∂‹Δ ˛Õ
Áπº÷ Úø‚≈™Á≈ ˛Õ ¡Á≈≈ √‘≈«¬Â≈ Ò¬Δ ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 6 ÈÚøÏ-B@AG
ÁπÈΔ¡ª πÙÈ≈ ‘Δ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ÁΔ ÓÙ≈Ò
¡º‹ ÂØ∫ «¬º’ √ÁΔ Í«‘Òª, √Ì ÂØ∫ «Ú’√ ԻÍ ÍÃÒ
Ø Â
∂ ≈Δ ˘ √ºÂ≈ √øÌ≈Ò«Á¡ª ‘Δ Úº‚Δ¡ª ¸‰ΩÂΔ¡ª
Á∂ √Ì ÂØ∫ «Í¤Û∂ Á∂Ù, »√ «Úº⁄ «¬º’ ¡‹∂‘Δ ÿ‡È≈ Ú≈ÍΔ Á≈ √≈‘Ó‰≈ ’È≈ ÍÀ «◊¡≈Õ «¬º’ Í≈√∂ ‹ø◊ È≈Ò ¡√Â-
«‹√È∂ È≈ «√Î √≈Δ ÁπÈΔ¡ª ˘ «‘Ò≈ ’∂ º÷ «ÁºÂ≈, «Ú¡√ ¡≈«Ê’Â≈ ˘ ÍÀª «√ ’È Á≈ ’≈‹ √ΔÕ
ÏÒ«’ «¬√ÁΔ¡ª ÂʺÒΔ¡ª ¡‹∂ ÚΔ Ë Á∂ ’ØÈ∂-’ØÈ∂ Á»‹∂ Í≈√∂ «¬√ ◊·‹ØÛ Á∂ ‘ÓÒ∂ ˘ «Í¤≈ÛÈ Á≈ ’≈‹
«Úº⁄ Ó«‘√»√ ’ΔÂΔ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ¡º‹ ÚΔ ÁπÈΔ¡ª √ΔÕ ¡≈«Ê’Â≈ ÁΔ ÓπÛ-¿π√≈Δ Ò¬Δ «’√∂ Ï≈‘Δ
Ì «Úº ⁄ ´‡∂ « ¡ª ¡Â∂ ’≈ÍØ  ∂ ‡ Â≈ÈÙ≈‘ª ˘ √‘≈«¬Â≈ Á≈ ª √π¡≈Ò ‘Δ È‘ƒ √Δ ÏÒ«’ √≈Ó≈‹Δ
Ï≈ÒÙ«Ú˜Ó √πÍ«È¡ª «Úº⁄ ¡≈ ’∂ ‚≈™Á≈ ˛Õ ËÂΔ ÿ∂≈ÏøÁΔ ’≈È «ÚÁ∂Ù ÚÍ≈ ÚΔ √øÌÚ È‘ƒ √ΔÕ «¬√
‘∂·Ò≈ ÏÒÁ, Ó˜Á», «‹√ÁΔ «’ Á∂ «√ø◊ª ”Â∂ √≈Δ ’’∂ ¡≈«Ê’Â≈ ÁΔ ¿π√≈Δ Ò¬Δ ÍÃØÒ∂Â≈Δ «¡≈√ ˘
ÁπÈΔ¡ª «‡’Δ ‘Ø¬Δ ˛, È∂ «√ø◊ «‘Ò≈¬∂ ª √≈Δ ÁπÈΔ¡ª ¡≈͉∂ √Ø«Ó¡ª ¡Â∂ √≈ËȪ ”Â∂ «ÈÌ ’È≈ ÍÀ‰≈ √ΔÕ
«‘ºÒ ¿πμ·ΔÕ Ó˜Á» (ÍÃØÒ∂Â≈Δ) «‹√˘ ‹≈‘Ò, ◊øÚ≈ Ó‘ª◊·‹ØÛ Á∂ ‘ÓÒ∂ Á≈ √≈‘Ó‰≈ ’È Á≈ ’≈‹ ¿π√
¡Â∂ ¡√º«Ì¡’ √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ √Δ, »√ Á≈ ÍÃØÒ∂Â≈Δ √Ó∂∫ ¡≈«¬¡≈ ‹ÁØ∫ √ØÚΔ¡Â √‡∂‡ È∂ √‡À∫«‚ø◊ ÎΩ‹ ˘ Ìø◊
«‹√ Ï≈∂ √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ √Δ «’ ¿π√˘ «’ ’È ÂØ∫ ’ «ÁºÂ≈ √ΔÕ ¡º◊ Òº◊Δ Â∂ ÓÙ’ª ÷ΔÁ‰ Úª◊ ÍÃÒ Ø Â
∂ ≈Δ
«¬Ò≈Ú≈, ÚØÁ’≈ ÁΔ ÏØÂÒ ‚’≈È≈ ¡Â∂ ¡≈Í‰Δ¡ª ˘ ÷Û∂ ÍÀ Ò≈Ò ÎΩ‹ ÷ÛΔ ’ÈΔ ÍÀ‰Δ √ΔÕ √≈Ó≈‹Δ ‹ø◊
‹È≈ÈΔ¡ª ˘ ’πº‡‰ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ÁΔÈ-ÁπÈΔ¡ª Á≈ ’πfi ÁΩ≈È »√Δ ÎΩ‹ Á≈ ◊ØÒΔ «√º’≈ ÏÏ≈Á ‘Ø«¬¡≈ √ΔÕ «¬√
ÍÂ≈ È‘ƒ, ¿π√ Ó˜Á» ‹Ó≈ È∂ ÂıÂ-Â≈‹ Ú◊≈‘ Ó≈∂ Â∑ª √ØÚΔ¡Â √‡∂‡ ˘ Ò≈Ò ÎΩ‹ ¿π√≈È Á∂ ’≈‹ Á∂ È≈
¡Â∂ ÁπÈΔ¡ª «Úº⁄ Í«‘ÒΔ Ú≈Δ (ÊØÛ «⁄Δ ÍÀ«√ ’«Ó¿»È ‹ø◊Δ √Ó≈È ÁΔ ÿ≈‡ Á≈ ÚΔ √≈‘Ó‰≈ √ΔÕ √ØÚΔ¡Â √‡∂‡
˘ ¤º‚ ’∂) ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ÁΔ √Ê≈ÍÈ≈ ’ΔÂΔ È∂ ÒØ’ª ˘ Ïπ«È¡≈ÁΔ √‘»Òª, ÷≈√ ’’∂ Ø‡Δ Óπ‘º¬Δ¡≈
√ΔÕ ÍÃØÒ∂Â≈Δ √Ó≈¬∂Á≈Δ Á∂ ‹»Ò∂ ˘ Ú◊≈‘ Ó≈«¡≈Õ ’Ú≈¿π‰ ˘ ’∂∫ÁΔ ’≈‹ «Ó«Ê¡≈Õ ‹◊ΔÁ≈ª ÁΔ¡ª
≈‹-√ºÂ≈, ¡≈«Ê’Â≈ ¡Â∂ √º«Ì¡≈⁄≈ ÁΔ Ú≈◊‚Ø ‘ºÊª «ÓÒ÷ª ‹Ï ’’∂ «’√≈Ȫ ˘ Úø‚ «ÁºÂΔ¡ª ◊¬Δ¡ª
”⁄ Ò¬Δ ¡Â∂ Í»∂ ÍÃÏøË ˘ ⁄Ò≈ ’∂ «Á÷≈«¬¡≈Õ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ¡Â∂ ¿π‘Ȫ ˘ ÍÀÁ≈Ú≈ ÚË≈¿π‰ Ò¬Δ ¿πÂÙ≈«‘ ’ΔÂ≈
È∂ √≈«Ï ’ «ÁºÂ≈ «’ √ÓΔ «√º«÷¡≈ ¡Â∂ √ÓΔ «◊¡≈Õ «‹‰√ Á∂ »Í «Úº⁄ ‡À’√ ÁΔ ÍÉ≈ÒΔ ˘ Ò≈◊»
«◊¡≈È Á∂ √≈∂ √≈ËȪ ÂØ∫ «Ú‘»‰∂ ‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÁπÈΔ¡ª ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ ˜ÓΔÈ Á∂ Úº‚∂ «‘º√∂ ”Â∂ ¡È≈‹ ¿π◊≈¿π‰≈
ÁΔ √Ì ÂØ∫ ¡◊ª‘ÚË» ‹Ó≈ ˛Õ ÍÃØÒ∂Â≈Δ È∂ √ºÂ≈ Ò≈˜ÓΔ ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ’πÒ’ª ˘ √≈Δ ÍÀÁ≈Ú≈ «¬º’
√øÌ≈Ò«Á¡ª ≈‹ Á∂ Óπº÷ º ÎΩ‹ ˘ Ìø◊ ’ «ÁºÂ≈ √ΔÕ «ÈÙ«⁄ Ì≈¡ ”Â∂ Á∂‰ Ò¬Δ Ó˜Ï» ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ Á»‹∂
˜≈ ÚºÒØ∫ √ø√≈ ‹ø◊ «Úº⁄ fiØ’ Á∂‰ ¡Â∂ ’À∫√’Δ ÁΔ Í≈√∂ Óø◊ ˘ ’ø‡ØÒ ’È Ò¬Δ ≈Ù«Èø◊ Ùπ» ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ
¡√Ê≈¬Δ √’≈ ÚºÒØ∫ ‹ø◊ ‹≈Δ º÷‰ È∂ Á∂Ù ÁΔ √ØÚΔ¡Â ¡≈◊», √Ó∂ ’≈Ó∂‚ ÒÀ«ÈÈ Á∂ ¿πÈ≈ ‘Δ ≈ÙÈ
¡≈«Ê’Â≈ ˘ ÂÏ≈‘ ’’∂ º÷ «ÁºÂ≈ √ΔÕ Ó˜Á»ª ˘ ÒÀ∫Á∂ √È, «‹È≈ «¬º’ ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ ˘ «ÓÒÁ≈ √ΔÕ
‹ÏΔ ÌÂΔ ’’∂ ‹ø◊ Á∂ Óπ‘≈˜ ”Â∂ Ì∂‹ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ’≈÷≈«È¡ª «Úº⁄ ’ø‡ØÒ ¡◊ª‘ÚË» ¡Â∂ ≈‹√Δ ÂΩ
√ΔÕ ’≈÷≈È∂ ÏøÁ ‘ج∂ ͬ∂ √ÈÕ «’√≈Ȫ ˘ ‹ÏΔ ÌÂΔ ”Â∂ ⁄∂ÂøÈ Ú’ª Á∂ ‘ºÊª «Úº⁄ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ «’™«’
’’∂ Îø‡ ”Â∂ Ì∂«‹¡≈ «◊¡≈Õ ÷∂ÂΔ ÍÀÁ≈Ú≈ «‚º◊ Í¬Δ √≈Δ √È¡Â ˘ ’ΩÓΔ Ó≈Ò’Δ Â«‘ ÒÀ ¡ªÁ≈ «◊¡≈Õ
√ΔÕ ÷π≈’ Á≈ √ø’‡ ω «◊¡≈ √ΔÕ ‹ÁØ∫ ¡øÁ»ÈΔ ‘≈Ò≈ ‹ø◊Δ √Ó≈È Ï‰≈¿π‰ Ú≈Ò∂ ’≈÷≈«È¡ª ÚºÒ ¿π⁄∂⁄≈
¡«‹‘∂ √È Âª √≈Ó≈‹Δ¡ª È∂ √Ê≈È’ ´‡∂«¡ª, ÎΩ‹Δ «Ë¡≈È «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ Ó˜Á» ‹Ó≈ Á∂ ⁄∂ÂøÈ «‘º√∂ ˘ ÒÀ
‹ÈÀÒª È≈Ò ◊º·‹ØÛ Ï‰≈ ’∂ √ØÚΔ¡Â √ºÂ≈ «ÚπºË ’∂ Ò≈Ò ÎΩ‹ ÁΔ ¿π√≈Δ Á≈ ’≈‹ Ùπ» ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
‘ºÒ≈ ÏØÒ «ÁºÂ≈Õ ¿π‘Ȫ Á≈ ÓÈ√»Ï≈ ÍÃØÒ∂Â≈Δ √ºÂ≈ ˘ ÒÀ«ÈÈ È∂ «’‘≈ √Δ «’ ÎΩ‹Δ ÚÁΔ «Úº⁄ «’√≈Ȫ Á∂ ÍπºÂ,
Í≥ÿ»Û∂ «Úº⁄ ‘Δ ’ÂÒ ’’∂ ÷ÂÓ ’ Á∂‰ Á≈ √ΔÕ ˜≈ ÁΔ ÎΩ‹ Á∂ «√Í≈‘Δ ÚΔ Ò≈Ò ÎΩ‹ Á≈ «‘º√≈ ω∂Õ «¬√

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 7 ÈÚøÏ-B@AG
Ò≈Ò ÎΩ‹ È∂ Ó‘ª◊·‹ØÛ ÁΔ¡ª Ù’ÂΔÙ≈ÒΔ ÎΩ‹ª Á≈ ™fi ÚΔ ÍÃØÒ∂Â≈Δ È∂ «’√≈ÈΔ ˘ ¡≈Í‰Δ «È’‡ √«‘ÔØ◊Δ
√≈‘Ó‰≈ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ «ÂøÈ √≈Ò ÒøÏΔ ⁄ºÒΔ ÿ∂¨ ‹ø◊ Óø«È¡≈ √Δ ¡Â∂ √ØÚΔ¡Â ‘’»Ó Á≈ ¡Ë≈ Ó˜Á»-
«Úº⁄ Ó‘ª◊·‹ØÛ ˘ ‘≈«¬¡≈Õ «¬√ Âª √≈Ó≈‹ Á∂ «’√≈È ◊·‹ØÛ √ΔÕ «¬√ ’’∂ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ¡≈͉∂ √Ì ÂØ∫
»√Δ «Í¤ª‘«÷º⁄»¡ª ÁΔ √Ó≈‹Ú≈Á ˘ Í≥ÿ»Û∂ «Úº⁄ ‘Δ «È’‡ √«‘ÔØ◊Δ «ÚπºË Â≈È≈Ù≈‘Δ ÁΔ ÚÂØ∫ È‘ƒ ’
’π⁄Ò‰ ÁΔ √≈«‹Ù ˘ È≈’≈Ó ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ √’Á≈ √ΔÕ «¬√ Ò¬Δ √«‘’≈Â≈ Óπ«‘øÓ Á≈ Óπº÷ ‘«Ê¡≈
‹ø◊Δ ’«Ó¿»«È˜Ó ÁΔ Ò≈◊» ’ΔÂΔ ÈΔÂΔ È≈Ò ÿ∂¨ «’√≈ÈΔ ˘ «√º«÷¡Â ’È ˘ ω≈«¬¡≈ «◊¡≈Õ
‹ø◊ ª «‹ºÂ Ò¬Δ ◊¬Δ Í ÍÀÁ≈Ú≈ «‚º◊ ͬΔÕ ’πÒ’ª Í ’πÒ’ «Á‘≈ «Úº⁄ ÈÚƒ ¡≈«Ê’ ÈΔÂΔ Á∂
È∂ ¡È≈‹ ÍÀÁ≈ ’È≈ ÏøÁ ’ «ÁºÂ≈ ‹ª Ï‘π ‘ºÁ º’ ÁΩ «Úº⁄ ’≈ÎΔ Ó‹Ï»ÂΔ ‘≈√Ò ’ ¸º’∂ √È, ¿π‘
ÿ‡≈ «ÁºÂ≈Õ ¡È≈‹ Á≈ √ø’‡ «¬º’ Ú≈Δ «Î √ØÚΔ¡Â √«‘’≈Â≈ Ò«‘ Á≈ ÍÃÂΔØË ’ ‘∂ √È ¡Â∂ «’√≈ÈΔ
Ô»ÈΔ¡È ”Â∂ Óø‚≈¿π‰ Òº◊≈Õ ¡≈«Ê’Â≈ ˘ ÓπÛ ÂØ∫ ˘ ÚΔ √«‘’≈Â≈ «ÚπºË ¿π’√≈ ‘∂ √ÈÕ «¬√ ’’∂
ÍÀª «√ ’È Ò¬Δ ÈÚƒ ¡≈«Ê’ ÈΔÂΔ «Ò¡ªÁΔ ◊¬ΔÕ ’πÒ’ª Á∂ ÍÃÂΔØË ˘ Ìøȉ≈ ˜»Δ √Δ, «¬√ÂØ∫ «ÏȪ
«¬√ ÈÚƒ ¡≈«Ê’ ÈΔÂΔ Â«‘ «’√≈Ȫ, ’πÒ’ª ˘ √«‘’≈Â≈ Ò«‘ ¡º◊∂ È‘ƒ ÚË √’ÁΔ √ΔÕ AIBG «Úº⁄
ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ «¬º’ «‘º√≈, «‹√Á≈ ’؇≈ «Ó«Ê¡≈ ‹ªÁ≈ √Δ, ’πÒ’ª ˘ √ΔÓ ’È ÁΔ ÈΔÂΔ ¡÷«Â¡≈ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ
√‡∂‡ ˘ Á∂ ’∂ Ï≈’Δ ¯√Ò Óø‚Δ «Úº⁄ Ú∂⁄‰ ÁΔ ÷πºÒ «ÁºÂΔ ’πÒ’ª ”Â∂ Ì≈Δ ‡À’√ Ò≈ «ÁºÂ∂ ◊¬∂ ¡Â∂ ¿π‘Ȫ Ò¬Δ
◊¬ΔÕ ¤Ø‡∂ ͺË Á∂ ÚÍ≈ ÁΔ ÚΔ ÷πºÒ «ÁºÂΔ ◊¬ΔÕ «¬√ √≈Δ ¯√Ò «ÈÙ«⁄ Ì≈¡ ”Â∂ Ú∂⁄‰≈ ˜»Δ ’ «ÁºÂ≈
ÈΔÂΔ ˘ Ò≈◊» ’È Ò¬Δ √≈ÊΔ ÒÀ«ÈÈ Â∂ √‡≈«ÒÈ ˘ «◊¡≈Õ ¿π‘Ȫ Á∂ ˜ÓΔÈ ·∂’∂ ”Â∂ ÒÀ‰ ¡Â∂ «’ ÷ΔÁ‰
‡≈‡√’Δ «‹‘∂ ’·Óπº«Ò¡ª Á≈ √≈‘Ó‰≈ ’È≈ «Í¡≈Õ ˘ √Δ«Ó ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ÈÚƒ ¡≈«Ê’ ÈΔÂΔ ˘
Í ¿π‘Ȫ ÁΔ √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ ¿π√≈Δ Ï≈∂ «ÁzÙ‡Δ «ÏÒ’πÒ Ú≈«Í√ ÒÀ «Ò¡≈ «◊¡≈Õ Í ’πÒ’ª Á∂ ÍÃÂΔØË ˘ ÷ÂÓ
√ͺه √Δ «’ «‹√ ÓØÛ ”Â∂ √ØÚΔ¡Â √Ó≈‹ ÷ÒØÂ≈ √Δ ’È Ò¬Δ ’≈ÎΔ È‘ƒ √ΔÕ «¬√ ’’∂ AIBI «Úº⁄ «’√≈Ȫ
«¬√ ˘ ¡º◊∂ ÂØÈ Ò¬Δ ¡Â∂ √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ ¿π√≈Δ Ò¬Δ ˘ √ªfi∂ Î≈Ó Ò¬Δ ’πÒ’ª ÁΔ ˜ÓΔÈ ‹Ï ’È Á≈
«¬‘ ˜»Δ ˛Õ √≈ÊΔ ÒÀ«ÈÈ È∂ «’‘≈ «’ «¬√ «Úº⁄ ’Ø¬Δ ¡«Ë’≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√ È≈Ò √«‘’≈Â≈ Ò«‘ ˘
Ùº’ È‘ƒ «’ ¡√ƒ «Íº¤∂ ‘‡ ‘∂ ‘ª (retreat) Í ¡º◊∂ Úº‚≈ ‘πÒ≈≈ «Ó«Ò¡≈Õ
Úˉ Ò¬Δ «¬‘ «Íº¤∂ ‘‡‰≈ ˜»Δ ˛Õ «¬√ÂØ∫ «ÏȪ ¡º◊∂ ÂΔ‘«Ú¡ª Á∂ ¡≈øÌ Âº’ √Ó≈‹ ¡øÁ ‹Ó≈ÂΔ
Ú«Ë¡≈ È‘ƒ ‹≈ √’Á≈Õ ‹ºÁØ‹«‘Á ˘ ÍÃØÒ∂Â≈Δ È∂ ‘ºÒ ’ «Ò¡≈Õ ÍÃØÒ∂Â≈Δ È∂
«¬√ ÈΔÂΔ ˘ Ò≈◊» ’È È≈Ò ¡≈«Ê’Â≈ ª ¡≈͉∂ «ÚØËΔ¡ª ˘ ‘≈ «ÁºÂ≈ ¡Â∂ ¿π‘ «√ºË∂ »Í «Úº⁄
‹» ÍÀª «√ ‘Ø ◊¬Δ Í «¬√ È≈Ò Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÂºÂ ‡º’ ÒÀ‰ ÁΔ √«ÊÂΔ «Úº⁄ È≈ ‘∂Õ Í «¬√ÂØ∫ Ï≈¡Á
Әϻ ‘ج,∂ ÷≈√ ’’∂ Í∂∫‚» ÷∂Â «Úº⁄Õ ’πÒ’ª ˘ ¡≈Í‰Δ ‹Ó≈ÂΔ ÿØÒ Í≈‡Δ ¡øÁ ’∂∫Á« ‘Ø «◊¡≈Õ ÿØÒ Á∂
ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ Úº‚≈ «‘º√≈ Óø‚Δ «Úº⁄ Ú∂⁄‰ ÁΔ ÷πºÒ «ÓÒ‰ «¬√ »Í «Úº⁄ ‹ÈÂ≈ ÁΔ ÙÓ»ÒΔ¡Â È≈ ’Ú≈¬Δ ‹≈
È≈Ò ’πÒ’ ‘Ø ÚΔ ¡ÓΔ ‘ج∂Õ ¿π‘Ȫ È∂ «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª √’Δ ‹Ø Ï≈¡Á «Úº⁄ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ Ï‘≈ÒΔ Á≈ «¬º’
˜ÓΔȪ ÷ΔÁΔ¡ª ¡Â∂ ¡≈Í‰Δ ‹≈«¬Á≈Á ˘ ÚË≈«¬¡≈Õ ’≈È ÚΔ Ï‰ΔÕ
¤Ø‡∂ «’√≈Ȫ ’ØÒØ∫ ˜ÓΔȪ «÷√’ ’∂ ’πÒ’ª ’ØÒ ⁄ÒΔ¡ª «¬√ Âª ¡ÈÍÛ∑, ‹≈‘Ò, ◊øÚ≈ ¡Â∂ ¡√º«Ì¡’
◊¬Δ¡ªÕ «¬√ √«ÊÂΔ ˘ Á∂÷«Á¡ª »√Δ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ ’‘∂ ‹ªÁ∂ ÍÃØÒ∂Â≈Δ È∂ È≈ «√Î √ºÂ≈ ”Â∂ ’Ï‹≈ ’ΔÂ≈
«¡≈√ ¡Â∂ Í≈‡Δ È∂ √«‘’≈Â≈ Á≈ ¡ÓÒ ⁄Ò≈«¬¡≈Õ ÏÒ«’ √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ ¿π√≈Δ ’«Á¡ª ´º‡-«‘ √Ó≈‹
Í«‘Ò∂ ÍÛ≈¡ «Úº⁄ ˜ÓΔȪ È‘ƒ ÍÙ» ¡Â∂ √øÁ ‘Δ √ªfi∂ «√‹‰ ÚºÒ Ó‘ºÂÚÍ»È ÍπÒªÿª Íπº‡Δ¡ªÕ «¬√ ’’∂
’ΔÂ∂Õ «¬√ Ò¬Δ Úº‚∂ ͺË ”Â∂ «√º«÷¡≈ Óπ«‘øÓ ⁄Ò≈¬ΔÕ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï «¬º’ Ôπº◊ ÍÒ‡≈¿» ÿ‡È≈ √ΔÕ
«’™«’ «’√≈ÈΔ ÁΔ «‹øÈΔ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ √Δ, ¿π√˘ ˺’∂ √º⁄Óπº⁄ Á≈ ÒØ’ª Á≈ ≈‹
È≈Ò √«‘’≈Â≈ «Úº⁄ Ù≈«ÓÒ È‘ƒ ’ΔÂ≈ ‹≈ √’Á≈ √ΔÕ ‹ÁØ∫ ’«Ó¿»«È√‡ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ÁΔ ◊ºÒ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 8 ÈÚøÏ-B@AG
’Á∂ ‘È Âª ÏπÔ»¡≈ «Ú⁄≈’ ÔØË∂ ’«‘øÁ∂ ‘È «’ Ó˜Á» ¡≈Í‰Δ¡ª Ú؇ª Í≈ ’∂ «‚Í‡Δ ¸‰Á∂ ‘È «‹‘Ȫ
’«Ó¿»«È√‡ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á∂ ‘Ó≈«¬ÂΔ ‘È ¡Â∂ ÒØ’ ≈‹ Á∂ ¡Ë≈ ”Â∂ √ØÚΔ¡Âª ωÁΔ¡ª ¡Â∂ ‘ ͺË ”Â∂ «¬‘
Á∂ «ÚØËΔ ‘ÈÕ ’«Ó¿»«È√‡ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ √ØÚΔ¡Â ≈‹ ÍÃÏøË ‹ºÊ∂ÏøÁ ’ÁΔ¡ª, ≈‹ ÍÃÏøË
«’™ ’«‘øÁ∂ ‘È? «’™«’ ’«Ó¿»«È√‡ ◊ºÒ ˘ √≈¯- ⁄Ò≈™ÁΔ¡ª, ÎÀ’‡Δ ÍºË ”Â∂ Ó˜Á» ¡≈͉∂ «Úº⁄Ø∫ ¸‰
√≈¯ ’«‘øÁ∂ ‘È ¡Â∂ √º⁄ Ï∂«’’Δ È≈Ò ÏØÒÁ∂ ‘ÈÕ ¿π‘ ’∂ «¬È’Ò≈ÏΔ Ó˜Á» ’Ó∂‡Δ Á≈ ◊·È ’Á∂Õ «¬‘
‘’Δ’Â ˘ ÷≈‘-Ó÷≈‘ Á∂ √πÈ«‘Δ Ú’ª «Úº⁄ ÒÍ∂‡ ’∂ «¬È’Ò≈ÏΔ Ó˜Á» ’Ó∂‡Δ ÎÀ’‡Δ ÍºË ”Â∂ ÍÀÁ≈Ú≈
Í∂Ù È‘ƒ ’Á∂Õ ’≈Ó∂‚ ÒÀ«ÈÈ È∂ «’‘≈ √Δ «’ √Ì ÂØ∫ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’ÁΔÕ «¬‘ ’Ó∂‡Δ ‘Δ ’º⁄∂ Ó≈Ò, ÓÙΔÈΔ,
«ÚÙ≈Ò ¡«Ë’≈ª Ú≈ÒΔ ‹Ó‘»Δ¡Â ÚΔ ÂºÂ «Úº⁄ «¬º’ Â’ÈΔ’ ¡Â∂ Óø‚Δ Ï≈∂ ÎÀ√Ò∂ ’ÁΔÕ Ó≈«‘/ÓÀÈ∂‹
‹Ó≈ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ‘πøÁΔ ˛Õ ÁπÈΔ¡ª ÁΔ¡ª √Ì ÂØ∫ «¬√ ’Ó∂‡Δ Á∂ ÎÀ√«Ò¡ª ˘ Ò≈◊» ’È Ú≈Ò∂ ’«øÁ∂ ‘ÈÕ
¿πÁ≈ ‹Ó‘»Δ¡Âª ÚΔ ¡≈͉∂ º «Úº⁄ Â≈È≈Ù≈‘Δ ‘Δ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÃÏøË «Úº⁄ ’πºÒ ’≈Ó≈ Ù’ÂΔ ÓÀÈ∂‹ Á∂ ¡ËΔÈ
‘πøÁΔ¡ª ‘ÈÕ ¿π‘ ‹Ó‘»Δ¡Â Á≈ Ïπ’≈ ˙ÈΔ Á∂ Í≈¬Δ ‘πøÁΔ ˛ Í ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ/√Ó≈‹Ú≈Á «Úº⁄
º÷ÁΔ¡ª ‘È «‹øÈΔ Á∂ ÒØ’ ¿π‘Ȫ Á∂ ≈‹ Ò¬Δ ÷Â≈ «¬‘ ÓÀÈ∂‹ ’≈Ó≈-Ù’ÂΔ Á∂ ¡ËΔÈ ‘ÈÕ ÒØ’ ≈‹
È‘ƒ ω ‹ªÁ∂Õ ‹ÁØ∫ ¿π‘ ÷Â≈ ω ‹≈‰ ª «¬‘ «’‘Û≈ ˛?
‹Ó‘»Δ¡Â Á≈ Ïπ’≈ Ò≈‘ ’∂ Â≈È≈Ù≈‘Δ ”Â∂ ¡≈ ‹ªÁ∂ Úº‚Δ ◊ºÒ ª «¬‘ ˛ «’ ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ ËπºÚ/Ó’√Á
‘ÈÕ ’«Ó¿»«È√‡ Ïπ’≈ Í≈¿π‰ Á≈ Í≈÷ø‚ È‘ƒ ’Á∂Õ ÏÁÒ ‹ªÁ≈ ˛Õ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÃÏøË «Úº⁄ ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ «¬º’Ø-
‘’Δ’Â «Úº⁄ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á≈ ’Δ «¬º’ ¿πÁ∂Ù ÚºË ÂØ∫ ÚºË ÓπÈ≈Î≈ ’Ó≈¿π‰≈ ˛Õ Í
√øÁÌ ¡Â∂ ’Δ ¡Ê ˛? ‹ÁØ∫ ÍÃØÒ∂Â≈Δ √ºÂ≈ ‘«Ê¡≈ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ ÍÃÏøË «Úº⁄ ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ Ó’√Á ÒØ’ª ÁΔ¡ª
ÒÀ∫Á≈ ˛ ª ¿π√ ˘ ÁπÈΔ¡ª «Úº⁄ √≈ÓÚ≈ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈Δ Ò◊≈Â≈ ÚËÁΔ¡ª ÍÁ≈Ê’ ¡Â∂ √º«Ì¡≈⁄≈’ ÒØÛª
√ÏøË √Ê≈«Í ’È Âº’ «¬º’ ÒøÏ∂ √ø◊ªÁΔ ÁΩ «Úº⁄Ø∫ ÁΔ Í»ÂΔ ’È≈ ‘πøÁ≈ ˛Õ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ «’Á≈
◊π˜È≈ ÍÀ‰≈ ˛Õ «¬‘ √ø◊ªÁΔ ÁΩ √Ó≈‹Ú≈Á Á≈ ÁΩ ¡≈‹’Â≈ Ú≈Ò≈ ‘πøÁ≈ ˛Õ «‹ºÊØ∫ ÚºË ÓπÈ≈Î≈ ¡≈™Á≈
˛Õ «¬√ ÁΩ «Úº⁄ ‹Ó≈ª ÚΔ «‘øÁΔ¡ª ¡Â∂ ‹Ó≈ÂΔ √≈∂ √Ó≈¬∂Á≈ ¿π√∂ ÷∂Â «Úº⁄ √Ó≈«¬¡≈ Ò≈¿π‰
ÿØÒ ÚΔ «‘øÁ≈ ˛, «¬√ ’’∂ «¬√ √ø◊ªÁΔ ÁΩ «Úº⁄ Òº◊Á∂ ‘È, «‹√ È≈Ò ¿π√ ÷∂Â «Úº⁄ «¬øÈΔ ÍÀÁ≈Ú≈ ‘Ø
√‡∂‡ Ô≈ÈΔ ≈‹ ÚΔ «‘øÁ≈ ˛Õ ≈‹ ‘ ÁΩ «Úº⁄ «¬º’ ‹ªÁΔ ˛ «’ ¿π√ÁΔ ÷Í ȑƒ ‘πøÁΔ ¡Â∂ «¬‘ Ú≈Î
‹Ó≈ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ‘Δ ‘πøÁ≈ ˛Õ √Ó≈‹Ú≈Á Á∂ √ø◊ªÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ Á∂ √ø’‡ ˘ ‹ÈÓ «ÁøÁ≈ ˛Õ Í √Ó≈‹Ú≈Á
ÁΩ «Úº⁄ ≈‹ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ‘πøÁ≈ ˛Õ «‹‘Û∂ «Úº⁄ ÍÀÁ≈Ú≈ ÔØ‹È≈ÏºË ‘πøÁΔ ˛Õ Ú√Ø∫ ÁΔ¡ª ÚËÁΔ¡ª
’«Ó¿»«È√‡ ’‘≈¿π‰ Ú≈Ò∂ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ˘ ÍÁ≈Ê’ Â∂ √º«Ì¡≈⁄≈’ ÒØÛª Á≈ E √≈Òª Á≈ ‹≈«¬‹≈
ºÁ ’Á∂ ‘È, ¿π‘ √≈ÓÚ≈ÁΔ ÍÃÏøË ÁΔ ¿π√≈Δ ’È ”⁄ «Ò¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ ¿π√ ÓπÂ≈«Ï’ ÍÀÁ≈Ú≈ ÁΔ ÔØ‹È≈ ω≈¬Δ
π«⁄ ȑƒ, ¿π‘ ’«Ó¿»«È√‡ È‘ƒ ‘Ø √’Á∂Õ ‹ªÁΔ ˛Õ «¬√ ÔØ‹È≈ ÓπÂ≈«Ï’ ‘ ÍÀÁ≈Ú≈Δ ¡Á≈∂ ÁΔ
Í ‹∂’ ÒØ’ ≈‹ ˘ √ÓΔ ÂΩ ”Â∂ È≈ Á∂÷’∂ ÔØ‹È≈ ¿πÊØ∫ ÁΔ «¬È’Ò≈ÏΔ ’Ó∂‡Δ ˘ «ÁºÂΔ ‹ªÁΔ Â∂
‘’Δ’Â ÁΔ Â«‘ «Úº⁄ ‹≈ ’∂ Á∂«÷¡≈ ‹≈Ú∂ ª √‘Δ ¿π√ ÓπÂ≈«Ï’ ¿π‘ ’Ó∂‡Δ ÎÀ’‡Δ «Úº⁄ ÍÀÁ≈Ú≈ ‹ºÊ∂ÏøÁ
¡ʪ «Úº⁄ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ Â«‘ ‘Δ ‘’Δ’Δ ’ÁΔ ˛Õ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÃÏøË «Úº⁄ ÍÀÁ≈Ú≈ Á∂ ’∂∫Á «Úº⁄
ÒØ’≈‹ »ÍÓ≈È ‘πøÁ≈ ˛Õ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÃÏøË «Úº⁄ «’ÂΔ (Í»ø‹ΔÍÂΔ Á≈) ÓπÈ≈Î≈ ‘πøÁ≈ Â∂ √Ó≈‹Ú≈Á «Úº⁄ ÍÀÁ≈Ú≈Δ
ÓÙΔÈ ¡Èπ√≈ ’øÓ ’Á≈ ˛ ‹Ø º «Úº⁄ ¿π√˘ ÓÙΔÈ ¡ÓÒ Á∂ ’∂∫Á «Úº⁄ ÓÈπº÷ (¿π√ÁΔ¡ª ÍÁ≈Ê’ Â∂
Á≈ «¬º’ Íπ‹≈ ‘Δ Ï‰≈’∂ º÷ «ÁøÁ≈ ˛Õ Í»Δ ÍÀÁ≈Ú≈Δ √º«Ì¡≈⁄≈’ ÒØÛª) ‘πøÁ≈ ˛Õ «Î ÚË∂∂ ÒØ’≈‹Δ ÍÃÏøË
Íë’«¡≈ «Úº⁄ «’ÂΔ Á≈ ØÒ ÓÙΔÈ Á∂ ◊πÒ≈Ó, «¬º’ «’‘Û≈? «ÈÙ«⁄ ‘Δ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ Ú≈Ò≈
Íπ‹∂ ÂØ∫ ÚºË ’πºfi È‘ƒ ‘πøÁ≈Õ Í ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ ÍÃÏøËÕ
«Úº⁄ «’ÂΔ ˘ ÓÙΔÈ Á≈ Ó≈Ò’ ω≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «Á‘≈ÂΔ ÷∂Â «Úº⁄ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ È∂

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 9 ÈÚøÏ-B@AG
‹◊ΔÁ≈ª ÁΔ¡ª «ÓÒ÷ª «ÏȪ «’√∂ Óπ¡≈Ú‹∂ Á∂ ‹Ï √Ó≈‹ ÁΔ¡ª √≈Δ¡ª «˜øÓ∂Ú≈Δ¡ª √ØÚΔ¡Â √ºÂ≈
’ Ò¬Δ¡ª ¡Â∂ ‹◊Δª ÁΔ ˜ÓΔÈ «ÏȪ «’√∂ ÍÀ√∂ ÂØ∫ È∂ ¸º’ Ò¬Δ¡ªÕ Ϻ⁄≈ ÍÀÁ≈ ‘πø«Á¡ª Óª ˘ ÍÃ√»Â≈ ¤πº‡Δ
«’√≈Ȫ «Úº⁄ Ï≈Ï Úø‚ «ÁºÂΔÕ «¬√ È≈Ò «ÚÙ≈Ò ¡Â∂ √≈≈ ÷⁄, ‹ÈÓ ¡Â∂ ‚≈’‡Δ Á∂÷Ì≈Ò Á≈ «‹øÓ≈
«’√≈ÈΔ ”Â∂ ‹◊Δ» Á≈Ï≈ ÷ÂÓ ‘Ø «◊¡≈ ¡Â∂ «Í≥‚ª ÁΔ √’≈ ¿π·≈™ÁΔÕ ‹ÁØ∫ Ϻ⁄≈ Óª ÂØ∫ «ÏȪ º÷‰ ÔØ◊ ‘Ø
√ºÂ≈ ‹◊ΔÁ≈ª ‘ºÊØ∫ «È’Ò ’∂ ¸‰Δ¡ª ‘Ø¬Δ¡ª «’√≈È ‹ªÁ≈ ª ¿π√ÁΔ √ªÌ-√øÌ≈Ò Á≈ «‹øÓ≈ √’≈ ¸º’ ÒÀ∫ÁΔÕ
’Ó∂‡Δ¡ª Á∂ ‘ºÊª «Úº⁄ ¡≈ ◊¬ΔÕ «’√≈Ȫ ˘ ˜ÓΔȪ Ϻ⁄≈ √’»Ò ‹≈‰ ÔØ◊ ‘Ø ‹ªÁ≈ ª ¿π√ÁΔ ‘ ͺË ÁΔ
«ÓÒ‰ È≈Ò ¿π‘ ¡≈Í‰Δ «’√Ó Á∂ Ó≈Ò’ ¡≈Í Ï‰∂ «√º«÷¡≈ ÁΔ «˜øÓ∂Ú≈Δ ÚΔ √’≈ ÁΔ, «ÏÒ’πÒ Óπ¯ÂÕ
¡Â∂ «¬‘Ȫ ”Â∂ Á≈Ï∂ Á≈ ÍÁ≈Ê’ ¡Ë≈, ¡≈«Ê’ È≈- «’™«’ √≈≈ ÍÃÏøË ÔØ‹È≈ÚºË √ΔÕ «¬√ ’’∂ Í≈«Û∑¡ª
Ï≈ÏΔ, ÷ÂÓ ‘Ø «◊¡≈Õ √≈¯ ˛ «’ ÚË∂∂ ÒØ’ ͺ÷Δ ¡Â∂ ÁΔ «◊‰ÂΔ ÓπÂ≈«Ï’ ÈΩ’Δ¡ª ÁΔ ÔØ‹È≈ Í«‘Òª ‘πøÁΔ
ÒØ’≈‹Δ √ØÚΔ¡Â ÍÃÏøË √Δ È≈ «’ ÏπÔ»¡≈ ‹Ó‘»Δ¡ÂÕ √ΔÕ «¬√ ’’∂ Ï∂π˜◊≈Δ Á≈ √π¡≈Ò ‘Δ È‘ƒ √ΔÕ ‹ÁØ∫
»√ «Úº⁄ √Ì ÂØ∫ ÚºË ÍΔÛ ¡Ωª √ÈÕ ¿π‘ ÿª ÏøÁ≈ ’øÓ ”⁄Ø∫ «‡≈«¬ ‘Ø ‹ªÁ≈ ª Ïπ„≈Í∂ ÁΔ √ªÌ-
«Úº⁄ ’ÀÁ √ÈÕ √≈≈-√≈≈ «ÁÈ ’øÓ ’ÁΔ¡ª √È ¡Â∂ √øÌ≈Ò Á≈ «‹øÓ≈ √’≈ Á≈ √ΔÕ ‘ ÍÀÁ≈Ú≈Δ «¬’≈¬Δ
Ù≈Ó ˘ ¿π‘Ȫ Á∂ ÍÂΔ ÚØÁ’≈ ÍΔ ’∂ ¡≈Í‰Δ «˜øÁ◊Δ ÁΔ È≈Ò «¬º’ «ÏË √øÌ≈Ò ÿ ‘πøÁ≈ √ΔÕ «‹√ «Úº⁄ ‡∂∫‚
’πۺ‰ ¡Ωª ÁΔ ’πº‡Ó≈ ’’∂ ’º„Á∂ √ÈÕ ¡Ωª ÁΔ È√ª Ϙπ◊ª ÁΔ √øÌ≈Ò ’ÁΔ¡ªÕ ¿π‘Ȫ ÁΔ ÷≈Ë-
‘≈Ò Á≈ ÍÂ≈ ◊Ø’Δ ÁΔ ’‘≈‰Δ “¡º· ‹‰∂” ÂØ∫ Òº◊Á≈, ÷π≈’ ¡Â∂ ÁÚ≈-Á≈» Á≈ ÍÃÏøË «¬‘Ȫ «ÏË ÿª «Úº⁄
«‹√Á≈ «¬º’ Í≈Â ’«‘øÁÀ «’ ¡Ω Á≈ Í∂‡ ’ÁΔ ÷≈ÒΔ √ΔÕ
È‘ƒ «‘‰ Á∂‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈, ¿π‘Ȫ ˘ ‘ √Ó∂∫ ◊ÌÚÂΔ √ØÚΔ¡Âª ‘Δ √Ì Ò¬Δ ÿª Á≈ ÍÃÏøË ’ÁΔ¡ªÕ
’Δ º÷‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛ È‘ƒ ª ¿π‘ «¬ºË-¿πμË fi≈’‰≈ Í»∂ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ ’Ø¬Δ Ï∂ÿ È‘ƒ √ΔÕ √Ì
Ùπ» ’ «ÁøÁΔ¡ª ‘ÈÕ ¡Ωª ÁΔ ◊πÒ≈ÓΔ ÁΔ Ïπ«È¡≈Á Ò¬Δ ‘ Â∑ª Á≈ «¬Ò≈‹ √’≈ ÚºÒØ∫ Óπ¯Â √ΔÕ «√Î
√Δ «’ ÍÀÁ≈Ú≈Δ ¡ÓÒ È≈ÒØ∫ ‡πº‡ ’∂, Ϻ⁄∂ ÍÀÁ≈ ’È ÒØ’ª ÁΔ¡ª ÍÁ≈Ê’ ÒØÛª Á≈ ‘Δ «÷¡≈Ò È‘ƒ ’ΔÂ≈
¡Â∂ ÿ √ªÌ‰ º’ √Δ«Ó ‘Ø ‹≈‰≈ √ΔÕ √ØÚΔ¡Â «◊¡≈ ÏÒ«’ ¿π‘Ȫ Á∂ √º«Ì¡≈⁄≈’ «Ú’≈√ ÚºÒ ¿π⁄∂⁄≈
«√√‡Ó È∂ «¬√ ‹Û∑ ˘ ÷ÂÓ ’«Á¡ª ¿π‘Ȫ ˘ ÓπÛ «Ë¡≈È «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ‘ ’«Ó¿»È/ÍÀÁ≈Ú≈Δ «¬’≈¬Δ
ÍÀÁ≈Ú≈ È≈Ò ‹Ø«Û¡≈Õ Ïº«⁄¡ª ˘ √ªÌ‰ Á≈ ’øÓ ’ØÒ ¡≈͉≈ ÓÈØø‹È ÿ/ÊΔ¬∂‡, ÷∂‚ √‡∂‚Δ¡Ó ¡Â∂
√ØÚΔ¡Â √‡∂‡ È∂ √øÌ≈Ò «Ò¡≈Õ Ïº⁄≈ √øÌ≈Ò ’∂∫Á ÷ØÒ∂ Íπ√Â’-ÿ √ΔÕ ÓÈØø‹È ÿª «Úº⁄ ÚËΔ¡≈ Â∂ «Ó¡≈Δ
◊¬∂ «‹√ «Úº⁄ «ÚÙ∂Ù ÂΩ ”Â∂ «√º«÷¡Â √‡≈Î Â≈«¬È≈ √º«Ì¡≈⁄≈’ Í∂Ù’≈Δ¡ª ‘πÁ ø Δ¡ªÕ ÒØ’ «’Â≈Ï ÿª «Úº⁄
’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬‘Ȫ ’∂∫Áª «Úº⁄ È√ª ¡Â∂ Ϻ«⁄¡ª ÓÈÍ√øÁ Íπ√Â’ª ÍÛÁ∂Õ ‘∂·Ò∂ ͺË ”Â∂ ÷∂‚ª Á∂ ÍÃÏøË
ÁΔ ÷≈Ë-÷π≈’ Á≈ ÚΔ ÍÃÏøË √ΔÕ «¬‘ √‘»Ò ͻΔ Â∑ª ’≈È ‘Δ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È √ø√≈ ͺË ”Â∂ ÷∂‚ Ù’ÂΔ
Óπ¯Â √ΔÕ ÿ ”⁄ √Ø¬Δ ÁΔ «˜øÓ∂Ú≈Δ ÂØ∫ ¡Ωª ˘ Óπ’ ϫ‰¡≈Õ
’«Á¡ª, ’«Ó¿»Èª «Úº⁄ √Ó»«‘’ ’ø‡ΔȪ ÷ØÒΔ¡ª «‹ºÊØ∫ √ØÚΔ¡Â ÍÃÏøË È∂ ÒØ’ª ¡øÁÒΔ ¿»‹≈ ˘ ¿πÌ≈
√≈∂ ÚËΔ¡≈ Â∂ «√‘ÂÓøÁ ÷≈‰≈ ÍÃ≈Í ’ √’Á∂ √ÈÕ ’∂ ¿π√˘ «ÁÙ≈ «ÁºÂΔÕ ¿π‘Ȫ ÁΔ Í«‘Ò’ÁÓΔ ÁΔ¡ª
Í «Èº‹Δ ÂΩ ”Â∂ ÷≈‰≈ ω≈¿π‰ ÁΔ ÷πºÒ √ΔÕ «¬√ È≈Ò Úª◊ª ÷Ø‘Ò «ÁºÂΔ¡ª ◊¬Δ¡ªÕ «¬‘ √‘Δ ¡ʪ «Úº⁄
¡Ωª ÓÁª Á∂ Ï≈Ï ¡≈ ◊¬Δ¡ª ¡Â∂ ¿π‘Ȫ ˘ √‘Δ ÒØ’ ≈‹Δ ÍÃÏøË √Δ «‹√È∂ »√, «‹√˘ Ô»Í Á≈ ÓΔ˜
¡ʪ «Úº⁄ ¡≈˜≈ÁΔ Á≈ ¡«‘√≈√ ‘Ø«¬¡≈Õ ÿ∂¨ «‘ø√≈ «’‘≈ ‹ªÁ≈ √Δ, ¿π√˘ √ø√≈ ÁΔ Í«‘Ò∂ ÈøÏ ÁΔ Ù’ÂΔ
˘ ’≈˘ÈΔ ÂΩ ”Â∂ ˜πÓ ’≈ Á∂ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ¡Ω ˘ ω≈ «ÁºÂ≈Õ «¬º’ ¡«‹‘Δ Ù’ÂΔ «‹√È∂ ¿π‘ «‘‡Ò
¡≈˜≈ÁΔ Âª «ÓÒΔ √Δ, «¬√ È≈Ò Ú√Ø∫ Á∂ «¬º’ Úº‚∂ «‘º√∂ «‹√ÂØ∫ √≈≈ Ô»Í Ê-Ê ’øÏÁ≈ √Δ, ¿π√ «‘‡Ò ˘
Á∂ ÍÀÁ≈Ú≈Δ ¡ÓÒ «Úº⁄ ¡≈ ‹≈‰ È≈Ò ÍÀÁ≈Ú≈ ˘ Ë»Û ⁄‡≈ «ÁºÂΔÕ √≈Ó≈‹Δ¡ª È∂ «‘‡Ò ˘ √ØÚΔ¡Â Á∂
Úº‚≈ ‘πÒ≈≈ «Ó«Ò¡≈Õ ◊Ò ÍÚ≈ ’∂ ÁØ‘ª ˘ ÷ÂÓ ’È ÁΔ √Ø⁄Δ √Δ Í √ØÚΔ¡Â

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 10 ÈÚøÏ-B@AG
È∂ È≈˜ΔÚ≈Á ˘ ÂÏ≈‘ ’ «ÁºÂ≈Õ √ø√≈Δ’È ÁΔ ÎÂ≈ Óº·Δ ÍÀ∫ÁΔ ◊¬ΔÕ
ËÂΔ Á∂ ‘ ’ØÈ∂ Í‘πø⁄Δ ¡’»Ï ÁΔ ÒØ¡ Á»√∂, ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ÂØ∫ Ï≈¡Á √ØÚΔ¡Â
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ «√Î »√ Á∂ ¡øÁ ‘Δ Ô»ÈΔ¡È È∂ ¡Â∂ Ï≈ÒÙ«Ú’ Í≈‡Δ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄
≈‹ÈΔ«Â’, ¡≈«Ê’, √Ó≈«‹’ ÍÃÏË ø ‘Δ È‘ƒ ÏÁ«Ò¡≈, Ï‰Δ ÂΔ√Δ ’ΩÓªÂΔ È∂ ÁπÈΔ¡ª Ì «Úº⁄ Ï√ÂΔ¡ª,
ÏÒ«’ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ Í»Δ ÁπÈΔ¡ª ˘ ÍÃÌ≈«Ú ¡Ë-Ï√ÂΔ¡ª «Úº⁄ √≈Ó≈‹ «ÚπºË ⁄ºÒ ‘Δ¡ª ’ΩÓΔ
’ΔÂ≈Õ ÍÃØÒ∂Â≈Δ È∂ »√ Á∂ ¡øÁ ‹Ø ÒØ’-Óπ÷Δ ÍÃÏøË ¡≈˜≈ÁΔ Ò«‘ª ¡Â∂ ’ΩÓΔ Óπ’ÂΔ √øÿÙª ÁΔ ‘Ó≈«¬Â
«√«‹¡≈ ¿π √ Á≈ ⁄⁄≈/ÍÃ Ì ≈Ú √≈Ó≈‹Δ¡ª Úº Ò Ø ∫ Á≈ ÷πºÒ∂¡≈Ó ÍÀ∫ÂÛ≈ «Ò¡≈Õ ¿π√ √Ó∂∫ Í»Δ ÁπÈΔ¡ª «Úº⁄
ÿ∂≈ÏøÁΔ ÁΔ¡ª ¿π√≈Δ¡ª ÎΩÒ≈ÁΔ ÁΔÚ≈ª ÂØÛ ’∂ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È Ú≈‘Á «¬º’- Ø «¬º’ ÓπÒ’ √Δ ‹Ø √≈Ó≈‹
ÁπÈΔ¡ª Á∂ «’ÂΔ¡ ’ØÒ Í‘πø«⁄¡≈Õ ÁπÈΔ¡ª Ì Á∂ «ÚπºË Ï√ÂΔ¡ª Á∂ ÒØ’ª Á∂ ÿØÒª ÁΔ Ù∂¡≈Ó ‘Ó≈«¬Â
«’ÂΔ¡ª Ò¬Δ √ØÚΔ¡Â ÍÃÏøË «÷º⁄ Á≈ ’∂∫Á ω «◊¡≈Õ ’Á≈ √ΔÕ «¬√È∂ Ï√ÂΔ¡ª/¡ºË Ï√ÂΔ¡ª Á∂ ÒØ’ª ˘
¿π‘ ÒØ⁄‰ Òº◊∂ «’ ¿π‘Ȫ Á∂ Á∂Ù Á≈ ÍÃÏøË ÚΔ √ØÚΔ¡Â Ï‘π ÍÃÌ≈«Ú ’ΔÂ≈Õ «¬√ È≈Ò √Ó≈‹Ú≈ÁΔ √ØÚΔ¡Â
ÍÃÏøË «‹‘≈ ‘ØÚ∂Õ «¬√ √«ÊÂΔ ”⁄ √ø√≈ Í»ø‹ΔÚ≈Á ÏπΔ Ô»ÈΔ¡È ÍÃÂΔ ‘ÓÁÁΔ ÍÀÁ≈ ‘Ø¬Δ ¡Â∂ ¿π‘ √ØÚΔ¡Â
Â∑ª ‚ «◊¡≈ «’ «’Â∂ Á»√∂ ÓπÒ’ª Á∂ ÒØ’ ÚΔ Ô»ÈΔ¡È ÍÃÂΔ ¡≈√ ÌΔ¡ª Șª È≈Ò Á∂÷‰ Òº◊∂Õ
Ï≈ÒÙ«Ú’ √Â≈ È≈ ¡÷«Â¡≈ ’ ÒÀ‰Õ «¬√ÂØ∫ ÿÏ≈ Ì≈ «Úº⁄ ˆÁ Í≈‡Δ ÚºÒØ∫ «Ú™Â∂ ˆÁ Á∂ ¡√¯Ò
’∂ ¿π‘Ȫ È∂ √ØÚΔ¡Â ÍÃÏøË ÁΔ È’Ò ’È ÁΔ ’Ø«ÙÙ ‘Ø ‹≈‰ ¿πÍøÂ, ˆÁΔ Ï≈«Ï¡ª Á≈ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È
’ΔÂΔÕ ÚÀÒÎ∂¡ √‡∂‡ Á∂ √ø’ÒÍ ˘ Ò≈◊» ’ΔÂ≈ ‹≈‰ ÚºÒ πı ’È≈ «¬√ÁΔ Íú÷ «Ó√≈Ò ˛Õ Ù‘ΔÁ Ì◊Â
Òº«◊¡≈Õ «‹‘Ȫ ÷∂Âª «Úº⁄ ÓπÈ≈Î≈ Á ÿº‡ √Δ Í «√øÿ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á∂ ÍÃÌ≈Ú Â«‘ Ó≈’√Ú≈Á
ÒØ’ª Ò¬Δ ¿π√ ÷∂Â ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ Ï∂‘ºÁ ÒØÛƒÁΔ √Δ, Á∂ ¡«Ë¡ÀÈ ÚºÒ Í«Â¡≈Õ ¡«‹‘≈ Ì≈ «Úº⁄ ‘Δ È‘ƒ
¿π‘Ȫ ÷∂Âª «Úº⁄ √’≈ È∂ √È¡Â Ò≈¬ΔÕ Ì≈Ú∂∫ «¬‘ ÏÒ«’ √≈∂ Ï√ÂΔ/¡ºË Ï√ÂΔ ÓπÒ’ª «Úº⁄ Ú≈Í«¡≈Õ
√È¡Â ÚΔ ¡ø «Úº⁄ Í»ø‹ΔÍÂΔ¡ª ÁΔ «Èº‹Δ √øÍÂΔ Á∂ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á≈ ’∂ÚÒ «¬‘Δ ÍÃÌ≈Ú È‘ƒ √Δ,
«‘ºÂ «Úº⁄ Ìπ◊ÂÁΔ √Δ Í ª ÚΔ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ Á∂Ùª «Úº⁄ ¿π√È∂ «√Î «¬÷Ò≈’Δ ‘Ó≈«¬Â ‘Δ È‘ƒ ’ΔÂΔ ÏÒ«’
√ØÚΔ¡Â Â‹ ”Â∂ √‡∂‡ √À’‡ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈«¬¡≈Õ «‹ºÊ∂ √øÌÚ √Δ ÍÁ≈Ê’ √‘≈«¬Â≈ ÚΔ ’ΔÂΔÕ ⁄ΔÈΔ ÒØ’ª
√’≈ª È∂ «√º«÷¡≈, «√‘ ¡Â∂ ‡ª√ÍØ‡ √∂Ú≈Úª «Úº⁄ Á∂ «¬È’Ò≈Ï «Úº⁄ «¬√ ÍÁ≈Ê’ ÓÁÁ Á≈ ⁄Ø÷≈ ØÒ
ÚΔ ’øÓ ’ΔÂ≈Õ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ Á∂Ùª «Úº⁄ √‡∂‡ √À’‡ ¡Â∂ √ΔÕ «¬√ Â∑ª ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ Ï√ÂΔ¡ª/¡Ë-
√∂Ú≈Úª Á≈ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¿π‰≈ √ØÚΔ¡Â ÍÃÏøË Á≈ ‘Δ Ï√ÂΔ¡ª ÁΔ «’√Ó «Úº⁄ ÈÚ∂∫ ÁΩ ÁΔ Ùπ»¡≈ ’ΔÂΔÕ
ÈÂΔ‹≈ ˛Õ «¬√ ’’∂ AII@ «Úº⁄ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È ÂΔ√∂, »√ «Úº⁄ «‹ºÂ ÂØ∫ Ï≈¡Á »√Δ ÍÃØÒ∂Â≈Δ È∂
Á≈ √ÓΔ ÷≈ÂÓ≈ ‘Ø«¬¡≈ ¡Â∂ AIIA «Úº⁄ ‘Δ √≈Ó≈‹Δ »√ «Úº⁄ √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ ¿π√≈Δ Á∂ ’≈‹ Á∂ È≈Ò √ø√≈
«Èº‹Δ’È, ¿πÁ≈Δ’È ¡Â∂ √ø√≈Δ’È ÁΔ¡ª ÈΔÂΔ¡ª «¬È’Ò≈Ï ˘ ÚΔ ¡≈͉≈ «¬º ’ ’≈‹ «Óº « Ê¡≈Õ
ÒÀ ¡≈¬∂Õ Ï‘π ÊØÛ∂ √Ó∂∫ «Úº⁄ √≈≈ √‡∂‡ √À’‡ ÷ÂÓ Ó≈’√Ú≈Á-ÒÀ«ÈÈÚ≈Á ÁΔ¡ª «√˪’ ⁄È≈Úª ¡Â∂
’’∂ √Ó≈¬∂Á≈ª Á∂ ‘ºÊª «Úº⁄ Á∂ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «¬‘Δ ÍÃ◊ÂΔÚ≈ÁΔ √≈«‘ ˘ ÁπÈΔ¡ª Ì ÁΔ¡ª Ì≈Ù≈Úª «Úº⁄
È‘ƒ √≈Ó≈‹Δ Á≈Ï∂ È≈Ò √ø√≈ ÚÍ≈ √ø◊·È ω≈ ÍÃ’≈«Ù ’ΔÂ≈ ¡Â∂ Óπ¯Â Ú◊Δ¡ª ’ΔÓª ”Â∂ ÒØ’ª ˘
«ÁºÂ≈ «◊¡≈, «‹√ «‘ √Óπº⁄Δ ¡≈«Ê’Â≈, ÷≈√ ’’∂ Óπ‘º¬Δ¡≈ ’Ú≈«¬¡≈Õ «¬√ Ò¬Δ √ØÚΔ¡Â √‡∂‡ È∂
÷∂ÂΔ ÷∂Â ˘ √≈Ó≈‹ Á∂ Í≈«Ú¡ª È≈Ò ÈÛ «ÁºÂ≈ ¡≈͉≈ ÍÃ’≈ÙÈ, ÍÃ◊ÂΔ ÍÃ’≈ÙÈ √Ê≈«Í ’ΔÂ≈Õ «¬√ÂØ∫
«◊¡≈Õ ¡«‹‘≈ ª ‘Δ √øÌÚ ‘Ø«¬¡≈ «’™«’ √ØÚΔ¡Â «ÏȪ Úº÷-Úº÷ ÓπÒ’ª «Úº⁄ Úº÷-Ú÷ Ì≈Ù≈Úª Á∂ ÍÃ’≈Ù’ª
Ô»ÈΔ¡È ‡πº‡‰ ¿πÍø «¬º’ ËπºÚΔ √ø√≈ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈ ÁΔ¡ª √∂ Ú ≈Úª ÚΔ ‘≈«√Ò ’ΔÂΔ¡ªÕ «¬√ È≈Ò
«◊¡≈ √ΔÕ Í ‹≈‹Δ¡≈ ‹ø◊ ¿πÍø «‹Ú∂∫-«‹Ú∂∫ Ï‘π- Ó≈’√Ú≈Á Á≈ Í»Δ ÁπÈΔ¡ª «Úº⁄ Úº‚Δ ÍºË ”Â∂ ÍÃ⁄≈-
ËπÚΔ √ø√≈ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈™Á≈ «◊¡≈, ¿πÚ∂∫-¿πÚ∂∫ ‘Δ ÍÃ√≈ ‘Ø«¬¡≈Õ √≈Ó≈‹Δ √‘Δ ’«‘øÁ∂ √È «’ «¬‘ ÁπÈΔ¡ª

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 11 ÈÚøÏ-B@AG
”Â∂ Ï≈ÒÙ«Ú’ª Á≈ «√˪’ ‘ÓÒ≈ √ΔÕ Í ‹ÁØ∫ ‹Ó≈ª ÷ÂÓ ‘Ø ◊¬Δ¡ª ÓøÈ Ò¬Δ¡ª ◊¬Δ¡ª
√ØÚΔ¡Â «¬È’Ò≈Ï Á∂ ÍÃÌ≈Ú ¡Â∂ ÍÃ⁄≈-ÍÃ√≈ Í ≈‹ ’≈«¬Ó ˛ ª ≈‹ Á∂ Ó≈’√Δ «√˪ ÂØ∫ ÂØÛ-
È≈Ò ÁπÈΔ¡ª Á∂ Úº÷-Úº÷ Á∂Ùª Á∂ Úº÷-Úº÷ Ù«‘ª «Úº⁄ «Ú¤ØÛ≈ √ΔÕ ÷πÙ⁄ØÚ Á≈ Í≈‡Δ √Ó»‘ ÒØ’ª ÁΔ Í≈‡Δ
’«Ó¿»«È√‡ ◊πºÍ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¬∂Õ ÂΔ√Δ ’ΩÓªÂΔ ¡Â∂ ¡Â∂ ≈‹ √Ì ÒØ’ª Á≈ ≈‹, «¬√∂ Ë≈ÂÒ ”Â∂ ¿π√«¡≈
√ØÚΔ¡Â Í≈‡Δ È∂ «¬‘Ȫ ◊πºÍª ˘ «√˪’ √∂Ë ‘Ø«¬¡≈ √ΔÕ √Ó»‘ ÒØ’ª Á≈ ≈‹ Á≈ ¡Ê ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ
Óπ ‘ º ¬ Δ¡≈ ’Ú≈¬Δ ¡Â∂ ‘ Á∂ Ù «Úº ⁄ «¬º ’ Ø - «¬º ’ Â≈È≈Ù≈‘Δ ˘ ÷ÂÓ ’È≈Õ «’™«’ ≈‹ «¬º’ ‹Ó≈ ÁΔ
’«Ó¿»«È√‡ Í≈‡Δ ω≈¿π‰ Á∂ ≈‘ ÂØ«¡≈Õ «¬‘Ȫ Â≈È≈Ù≈‘Δ ‘πøÁ≈ ˛Õ ‹∂’ «¬‘ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ
ÔÂȪ √Á’≈ ÁπÈΔ¡ª Á∂ Ï‘πÂ∂ Á∂Ùª «Úº⁄ ’«Ó¿»«È√‡ È‘ƒ ª «¬‘ Ò≈˜ÓΔ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ ˛Õ
Í≈‡Δ¡ª ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¬Δ¡ªÕ ÷≈√ ’’∂ «Í¤Û∂ ÓπÒ’ª, AIEG «Úº⁄ »√ «Úº⁄ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ
Ï√ÂΔ¡ª/¡Ë-Ï√ÂΔ¡ª «Úº⁄ ’«Ó¿»«È√‡ Í≈‡Δ¡ª √Ê≈«Í ‘Ø ◊¬ΔÕ ÍÀÁ≈Ú≈Δ Â≈’ª Á≈ ’≈ÎΔ ¿πμ⁄ ͺË
Á≈ ωÈ≈ Ï‘π ӑºÂÚÍ»È √ΔÕ «¬‘Ȫ Á∂Ùª «Úº⁄ ’πfi º’ «Ú’≈√ ‘Ø ¸º’≈ √Δ, «¬˜≈∂Á≈Δ ≈‹’Δ «¬˜≈∂Á≈Δ
«Úº⁄ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ ‘Ø∫Á Ó≈Ó»ÒΔ ¡Â∂ ’πfi «Úº⁄ «ÏÒ’πÒ Á∂ »Í «Úº⁄ ÓΩ‹»Á √ΔÕ «ÚºÂΔ √Ó≈«¬¡≈ Í«‘Òª ‘Δ ‘Ø∫Á
È‘ƒ √ΔÕ «¬‘Ȫ ÓπÒ’ª «Úº⁄ ’«Ó¿»«È√‡ Í≈‡Δ¡ª «Úº⁄ √ΔÕ «¬√ ’’∂ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ Ï‘≈ÒΔ Á≈ ¡Ê
Ï‰È «Úº⁄ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ ÔØ◊Á≈È ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï √Δ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È Á≈ √≈Ó≈‹Δ Ù’ÂΔ Ï‰È≈ ¡Â∂
Á≈ √ΔÕ ¿πÁØ∫ º’ ’ΩÓªÂΔ ’«Ó¿»«È√‡ Ò«‘ º «Úº⁄ √≈Ó≈‹Δ Ó‘ªÙ’ÂΔ Ï‰’∂ Á»‹Δ √≈Ó≈‹Δ Ó‘ªÙ’ÂΔ
Ô»ÍΔ ’«Ó¿»«È√‡ Ò«‘ √ΔÕ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ ¡ÓΔ’≈ È≈Ò √ø√≈ ⁄ΩË Ò¬Δ ÷«‘‰ Òº«◊¡≈Õ
‘Δ ÙÏÁ Á∂ √‘Δ ¡ʪ «Úº⁄ ’ΩÓªÂΔ ’«Ó¿»«È√‡ Ò«‘ ‹ÁØ∫ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ
ω≈«¬¡≈Õ Ï‘≈ÒΔ ‘Ø¬Δ Âª «¬‘ ≈‹’Δ √Ó≈¬∂Á≈Δ (beaurocratic
√Ó≈‹Ú≈ÁΔ ¿π√≈Δ Â∂ «Í¤ÒÓØÛ≈ capitalism) √Δ «’™«’ ’Ò≈√’Δ «Èº‹Δ √Ó≈¬∂Á≈Δ
√≈ÊΔ √‡≈«ÒÈ ÁΔ ÓΩ Â ¿π Í ø  , √Ø Ú Δ¡Â ÁΔ Ò◊Ì◊ ¡‰‘Ø∫Á √ΔÕ Í «‹™-«‹™ √Ó≈¬∂Á≈≈È≈
’«Ó¿» « È√‡ Í≈‡Δ ÁΔ ÚΔ‘Úƒ ’ª◊√ «Úº ⁄ ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ ¡ÓÒ ¡º◊∂ Ú«Ë¡≈ ª («Ï˙Ø’À‡)
√Ó≈¬∂Á≈Δ È∂ ¡‰«Áº÷ ¡Â∂ ¸ºÍ-¸ÍΔÂ∂ „ø◊ È≈Ò √ºÂ≈ ÈΩ’Ù≈‘ Úº‚∂ √Ó≈¬∂Á≈ ω ◊¬∂ ¡Â∂ ’Ò≈√’Δ
‘«Ê¡≈ Ò¬ΔÕ «‹Ú∂∫ ¡√ƒ «Íº¤∂ «Ò«÷¡≈ ˛ «’ AIC@ ÂØ∫ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÚΔ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈ ◊¬ΔÕ ‘ΩÒΔ-‘ΩÒΔ ≈‹’Δ
Ï≈¡Á, ‹ÁØ∫ √Ó≈¬∂Á≈Δ Ï≈‘Ø∫ ÍÃØÒ∂Â≈Δ È≈Ò ÒÛÈ ¡Â∂ ’Ò≈√’Δ √Ó≈¬∂Á≈Δ «Ú⁄’≈ «ÚØËÂ≈¬Δ ÚËÁΔ-
ÁΔ √«ÊÂΔ «Úº⁄ È≈ ‘Δ Âª «¬√È∂ √ØÚΔ¡Â ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÚËÁΔ ‡’≈¡ ÁΔ √«ÊÂΔ «Úº⁄ Í‘π⁄ ø ◊¬ΔÕ «¬√ ‡’≈¡
«’Ò∂ ˘ ¡øÁØ∫ „≈‘π‰ Á≈ ≈‘ Ϋۡ≈Õ «¬‘ ‘≈’Ó ˘ ‘º Ò ’È Ò¬Δ ◊Ø  Ï≈⁄Ø Ú È∂ ◊Ò≈√ÈΩ Â ¡Â∂
’«Ó¿»«È√‡ Í≈‡Δ Á∂ ¡øÁØ∫ ’Ï‹≈ ’È Á≈ ≈‘ √ΔÕ ÍÀ√ÂΩ«¬’≈ Á≈ Î≈Ó»Ò≈ «Ò¡ªÁ≈ Í «¬‘ √¯Ò È‘ƒ
AIEC «Úº⁄ √‡≈«ÒÈ ÁΔ ÓΩ ¿πÍø √Ó≈¬∂Á≈Δ- ‘Ø«¬¡≈ ¡Â∂ «¬‘ ◊ØÏ≈⁄ØÚ ¡Â∂ Ô∂Ò«√È Á∂ »Í «Úº⁄
≈‘Δ¬∂ Í≈‡Δ ”Â∂ ’≈Ï‹ ‘Ø ◊¬∂ ¡Â∂ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ «√ºË∂ ÎΩ‹Δ ‡’≈¡ Á≈ »Í Ë≈È ’ «◊¡≈Õ «‹√ «Úº⁄
ÓπÛ-Ï‘≈ÒΔ ’ «ÁºÂΔÕ AIEG ”⁄ ÚΔ‘Úƒ ’ª◊√ «Úº⁄ ’Ò≈√’Δ («Èº‹Δ) √Ó≈¬∂Á≈Δ ‹∂» ‘ΔÕ √Ó≈‹Ú≈Á Á≈
«‹‘Û≈ ÷≈ÓØÙ ≈‹-ÍÒ‡≈ Ú≈Í«¡≈, ¿π‘ ¡⁄≈È’ È‘ƒ Ïπ’≈ Ò≈‘ Ó≈«¡≈ «◊¡≈ ¡Â∂ «√ºË∂ Í»ø‹ΔÍÂΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ
Ú≈Í«¡≈ √ΔÕ ¡√Ò «Úº⁄ ¿π√ÁΔ Èƒ‘ B@ √≈Ò Í«‘Òª, Á∂ »Í «Úº⁄ √≈‘Ó‰∂ ¡≈ «◊¡≈Õ «¬√Á∂ È≈Ò ‘Δ √ØÚΔ¡Â
√≈ÊΔ √‡≈«ÒÈ Á∂ «‹™Á∂ ‹Δ¡ ‘Δ º÷Δ ◊¬Δ √ΔÕ ‹ÁØ∫ Ô»ÈΔ¡È Á≈ ÚΔ ÌØ◊ ÍÀ «◊¡≈ ¡Â∂ »√Δ √≈Ó≈‹ «‘
AICG «Úº⁄ √ØÚΔ¡Â √ø«ÚË≈È «Úº⁄ «¬‘ Á‹ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
«◊¡≈ «’ √ØÚΔ¡Â √Ó≈‹ «Úº⁄Ø∫ ‹Ó≈ª ÷ÂÓ ‘Ø ◊¬Δ¡ª √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ Ï‘≈ÒΔ ’Ø¬Δ ¡‰«’¡≈«√¡≈
‘ÈÕ Ó≈’√Ú≈Á Á∂ Ïπ«È¡≈ÁΔ «√˪ ¡Èπ√≈ ≈‹ ÚÂ≈≈ È‘ƒ √ΔÕ ’≈Ó∂‚ ÒÀ«ÈÈ È∂ Í«‘Òª ‘Δ «¬√
˙ÈΔ Á∂ ‘Δ «‘øÁ≈ ˛ «‹øÈΔ Á∂ ‹Ó≈ª «‘øÁΔ¡ª ‘ÈÕ √øÌ≈ÚÈ≈ Á≈ Ï‘π √ͺه »Í «Úº⁄ Úȉ ’ΔÂ≈ √ΔÕ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 12 ÈÚøÏ-B@AG
¿π‘Ȫ «’‘≈ √Δ «’ √≈ÓÚ≈Á ÁΔ ¿π√≈Δ Âº’ ‹Á º’ «Úº⁄ «¬‘ ÚÂ≈≈ Ú≈Í «◊¡≈, Í»ø‹ΔÚ≈Á ÁΔ ÓπÛ-
√Ó≈‹Ú≈Á Á≈ √ø◊ªÁΔ ÁΩ ˛, «¬√ «Úº⁄ ’ÁΔ ÚΔ Ï‘≈ÒΔ ‘Ø ◊¬ΔÕ
«Íº¤ÒÓØÛ≈ Òº◊ √’Á≈ ˛ ¡Â∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÓπÛ-Ï‘≈ÒΔ ‘Ø ‘π‰ ’«Ó¿»«È√‡ «¬√Á≈ ¡«Ë¡ÀÈ ’È ”⁄ Òº◊∂
√’ÁΔ ˛Õ √≈ÊΔ ÒÀ«ÈÈ È∂ «¬√Á∂ «ÂøÈ ÍÁ≈Ê’ ¡Ë≈ ‘ÈÕ √Ì ÂØ ∫ Í«‘Òª, Îª√Δ√Δ «ÚÁÚ≈È ⁄≈Ò√
Á√≈¬∂ √ÈÕ Í«‘Ò≈ ó «‹√ ‹Ó≈ ’ØÒØ∫ ÍÃØÒ∂Â≈Δ È∂ ÏÀÂÒ‘ΔÓ È∂ «¬√Á∂ «ÚÙÒ∂Ù‰ Á≈ ÔÂÈ ’ΔÂ≈Õ ÏΩÏ
√ºÂ≈ ÷Ø‘ Ò¬Δ ˛, ¿π‘ ¡≈͉≈ ÷πº«√¡≈ ‘Ø«¬¡≈ √Ú◊ ¡Ú∂’Δ¡È, È∂Í≈Ò ÁΔ Ó≈˙Ú≈ÁΔ Í≈‡Δ Â∂ ’πºfi ‘Øª È∂
ÓπÛ ‘≈√Ò ’È Ò¬Δ Áπº◊‰Δ-⁄Ω◊π‰Δ Ù’ÂΔ È≈Ò Ú≈ ÚΔ ÔÂÈ ’ΔÂ∂ Í «¬º’ √Ú-ÍÃÚ≈«È «ÚÙÒ∂Ù‰ ¡‹∂
’ÁΔ ˛Õ Á»√∂ ó ¤Ø‡∂ ÍÀÓ≈È∂ ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ ‘ ÿÛΔ, √≈‘Ó‰∂ ¡≈¿π‰≈ ˛Õ
‘ ÍÒ Í»ø‹ΔÚ≈Á ˘ ÍÀÁ≈ ’ÁΔ ˛Õ ÏÁ«’√ÓÂΔ È≈Ò ’πºfi √º‹‰ ’«‘øÁ∂ ‘È «’ ‹∂’ Í»ø‹ΔÚ≈Á È∂ ÓπÛ
»√ «Úº⁄ ¤Ø‡∂ ÍÀÓ≈È∂ ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ Ï‘π «Ú¡≈Í’ ͺË «‹ºÂ ‹≈‰≈ ˛ ª «¬È’Ò≈Ï ’È Á≈ ’Δ Î≈«¬Á≈?
”Â∂ ÎÀÒΔ ‘Ø¬Δ ˛Õ ÂΔ√Δ ó ¿π‘Ȫ «’‘≈ “¡≈Á ÁΔ ¿π‘Ȫ ˘ √Ófi‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛ «’ ’Ø¬Δ ÚΔ ÈÚª ÍÃÏøË
Â≈’Â”Õ ÍΔÛ∑Δ Á ÍΔÛ∑Δ ÓÈπº÷ ÁΔ¡ª ¡≈Áª ͺ’ Ú«∑¡ª/Á‘≈«’¡ª «Úº⁄ √Ê≈«Í ȑƒ ‘Ø ‹ªÁ≈, «¬√˘
‹ªÁΔ¡ª ‘È ‹Ø ÊØÛ∂ ’ΔÂ∂ ÏÁÒÁΔ¡ª È‘ƒÕ «¬√ Â∑ª √ÁΔ¡ª Òº◊ÁΔ¡ª ‘ÈÕ Í»ø‹ΔÚ≈Á Á≈ ¡≈ˆ≈‹ Â∂Úƒ
Íπ≈‰∂ √Ó≈‹ ÁΔ¡ª ͺ’Δ¡ª ¡≈Áª ÈÚ∂∫ √Ó≈‹ ÁΔ √ÁΔ «Úº⁄ ‘Ø «◊¡≈ √Δ Í ¡‹∂ ÚΔ «¬‘ Í»∂ √ø√≈ «Úº⁄
¿π√≈Δ Á∂ ≈‘ «Úº⁄ «¬º’ ÍÁ≈Ê’ Ù’ÂΔ Ï‰ ’∂ ÷Û √Ê≈«Í ȑƒ ‘Ø √«’¡≈Õ ‘π‰ º’ ‹Ø ÚΔ ÈÚ∂∫ ÍÃÏøË
‹ªÁΔ¡ª ‘ÈÕ «¬‘ «ÂøÈ ÓΩ‹»Á ·Ø√ ÍÁ≈Ê’ ¡Ë≈ √È ¡≈¬∂ ¿π‘ ´º‡ Á∂ «¬º’ ÍÃÏøË ÁΔ ‹◊∑≈ ´º‡ Á∂ Á»√∂ ÍÃÏøË
«‹È∑ª ’’∂ √≈ÊΔ ÒÀ«ÈÈ È∂ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ ˘ √Ê≈«Í ’È Ú≈Ò∂ √È ‹Á«’ Ò؇» ÍÃÏø˪ ÁΔ Êª
Í»ø‹ΔÚ≈Á ÁΔ ÓπÛ-Ï‘≈ÒΔ ÁΔ √øÌ≈ÚÈ≈ Á√≈¬Δ √ΔÕ «¬√ ´º‡ «‘ ÍÃÏøË √Ê≈«Í ’È≈ ÚË∂∂ ¡Ω÷≈ Â∂ ◊πøfiÒÁ≈
’’∂ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ ÓπÛ- ’≈‹ ˛ ¡Â∂ «¬√ Ò¬Δ ÚË∂∂ ÒøÓ∂≈ √Óª Á’≈ ˛Õ
Ï‘≈ÒΔ ◊À-’«Ó¿»«È√‡ª Ò¬Δ ÌΩ∫⁄º’∂ ’È Ú≈Ò≈ ’Ø¬Δ ÈÚª ÍÃÏøË ‹ª ÈÚƒ ÷Ø‹ Í«‘Ò∂ ‘ºÒ∂ √Ê≈«Í ȑƒ
ÿ‡È≈¥Ó ‘Ø √’Á≈ ˛, ’«Ó¿»«È√‡ª Ò¬Δ È‘ƒÕ ‘Ø ‹ªÁΔ, ¿π√˘ Ïπ‘ √≈∂ ¡√¯Ò ‹«Ï¡ª ”⁄Ø∫
√ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ Ï‘≈ÒΔ ◊π˜È≈ ÍÀ∫Á≈ ˛Õ √≈ÊΔ ¬∂∫◊Ò˜ È∂ Ï‘π ¡√≈ Í«‘Òª
Á∂ ÚÂ≈∂ Á≈ √≈ÊΔ Ó≈˙ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ ⁄ΔÈΔ ‘Δ «’‘≈ √Δ «’ √≈ÓÚ≈Á ÁΔ √Ê≈ÍÂΔ ÂØ∫ Í«‘Òª
’«Ó¿»«È√‡ Í≈‡Δ È∂ ¡«Ë¡ÀÈ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ «¬√ ˘ Ø’‰ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ ¿π√≈Δ Á∂ ’¬Δ ¡√¯Ò ‹«Ï¡ª ”⁄Ø∫
Ò¬Δ √º«Ì¡≈⁄≈’ «¬È’Ò≈Ï Á≈ √ø’ÒÍ «Ò¡ªÁ≈Õ «‹√ ◊π˜È≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ
¡Èπ√≈ √Ó≈‹Ú≈Á Á∂ √ø◊ªÁΔ ÁΩ «Úº⁄ ‹Ó≈ª Í «¬º’ ◊ºÒ √Ófi ÒÀ‰Δ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛ «’ √ø’‡
«‘øÁΔ¡ª ‘È, ‹Ó≈ÂΔ ÿØÒ «‘øÁ≈ ˛Õ «¬√ ’’∂ Í»ø‹ΔÚ≈Á ˘ ’À∫√ Úª◊»ø «⁄øÏ«Û¡≈ ˛Õ «¬√Á≈ ’≈È
ÍÃØÒ∂Â≈Δ Á∂ √ºÂ≈ ÍÃ≈ÍÂΔ ¿πÍø «¬È’Ò≈Ï ÷ÂÓ È‘ƒ
Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÃÏøË ÁΔ Ïπ«È¡≈ÁΔ «ÚØËÂ≈¬Δ ˛Õ «¬‘
‘πøÁ≈ ÏÒ«’ ‹≈Δ «‘øÁ≈ ˛Õ «¬√ «Úº⁄ ¡ø«ÂÓ «‹ºÂ
Ò¬Δ √À∫’Û∂ √≈Òª Á≈ √Óª Òº◊∂◊≈Õ Ó≈˙ È∂ È≈¡≈ «ÁºÂ≈, √Ó≈«‹’ ÍÀ Á ≈Ú≈ ¡Â∂ «Èº ‹ Δ Ó≈Ò’Δ «Ú⁄’≈
““«¬È’Ò≈Ï ˘ ¡º◊∂ ÚË≈˙, ÍÀÁ≈Ú≈ ˘ ¿πÂÙ≈«‘ ’Ø, «ÚØËÂ≈¬ΔÕ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÃÏøË ’ØÒ «¬√Á≈ ’Ø¬Δ ‘ºÒ
«¬√ «Úº⁄ ‹Ó≈ÂΔ ÿØÒ ˘ ’πø‹Δ √ÏøË (key link) Ú‹Ø∫ È‘ƒÕ «’™«’ «¬√Á≈ «¬º’Ø ‘ºÒ ˛ Â∂ ¿π‘ ˛ «Èº‹Δ
Ò˙Õ”” ¿π‘Ȫ «’‘≈ «’ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ ‹Ó≈ÂΔ Ó≈Ò’Δ Á≈ ÷≈ÂÓ≈ ¡Â∂ √Ó» « ‘’ Ó≈Ò’ΔÕ «¬‘
ÿØÒ Í≈‡Δ Â∂ ’∂∫Á «Úº⁄ √Δ«Ó ‘Ø «◊¡≈Õ ÒØ’ «¬√Á∂
√Ó≈‹Ú≈Á ˛Õ «¬√ ’’∂ √Ó≈‹Ú≈Á ≈‘ƒ ÁπÈΔ¡ª
«‘º√∂Á≈ È‘ƒ ω∂, «‹√ ’’∂ ¿π‘ ⁄∂ÂøÈ È‘ƒ ‘Ø √’∂Õ
√º«Ì¡≈⁄≈’ «¬È’Ò≈Ï ≈‘ƒ ¿π‘Ȫ «¬‘ √øÿÙ ÒØ’ª ͺË ”Â∂ √≈ÓÚ≈Á (’«Ó¿»«È˜Ó) ÁΔ √Ê≈ÍÈ≈ ¡‡ºÒ
«Úº⁄ «Ò‹≈‰ Á≈ ÔÂÈ ’ΔÂ≈Õ Í «¬√Á∂ Ï≈Ú‹»Á ⁄ΔÈ ˛Õ «¬‘ «’√∂ ÁΔ «¬º¤≈ ‹ª ⁄؉ Á≈ Ó≈ÓÒ≈ È‘ƒÕ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 13 ÈÚøÏ-B@AG
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï «Úº⁄ Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ Ì»«Ó’≈ Â∂ Ó‘ºÂÚ
¡º‹ ÂØ∫ A@@ √≈Ò Í«‘Òª “√Ì Ó‘≈È ÒÛ≈¬Δ¡ª Á∂ «¬«Â‘≈√ È≈Ò Ì«¡≈ «Í¡≈ ˛Õ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï
ÁΔ Ó‘≈ÈÂÓ ÒÛ≈¬Δ” ÙΔ¡≈ «Úº⁄ ÒÛΔ ◊¬Δ ‹ÁØ∫ Í«‘ÒΔ Á≈ «¬«Â‘≈√ «¬√ Â∑ ª È‘ƒ √Δ «‹Ú∂ ∫ Ïπ  Ô» ¡ ≈
Ú≈ Ó˜Á» ‹Ó≈ Á≈ ≈‹ ÁπÈΔ¡ª «Úº⁄ √Ê≈«Í «¬«Â‘≈√’≈ Í∂Ù ’Á∂ ‘È «’ √≈‹ÙΔ „ø◊ È≈Ò ’πºfi
‘Ø«¬¡≈Õ «¬√ ˘ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ‹ª Ï≈ÒÙ«Ú’ Óπº·ΔÌ Ï≈ÒÙ«Ú’ª È∂ ÂıÂ≈ ÍÒ‡ «ÁºÂ≈Õ ¡√Ò «Úº⁄
«¬È’Ò≈Ï Á∂ Ȫ È≈Ò ‹≈«‰¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ B@Úƒ √ÁΔ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Ó˜Á» ‹Ó≈ Á∂ ÒøÓ∂ √øÿÙ Á≈
«Úº⁄ Ú≈ÍΔ «¬√ «¬«Â‘≈√’ ÿ‡È≈ È∂ ÁπÈΔ¡ª ˘ «‘Ò≈’∂ «√º‡≈ √ΔÕ «‹‘Û≈ Úº÷-Úº÷ ¿πÂ≈Úª-⁄Û≈Úª «Úº⁄∫Ø ◊π˜
º÷ «ÁºÂ≈Õ «¬√Á≈ «Ú¡≈Í’ ¡√ ‘Ø«¬¡≈Õ «¬√ ÿ‡È≈ ’∂ ÍÃÚ≈È ⁄«Û¡≈Õ ´‡ƒÁΔ¡ª ‹Ó≈ª È∂ ÁπÈΔ¡ª «Úº⁄
È∂ √≈Ó≈‹Δ¡ª ˘ ’øÏ‰Δ¡ª ¤∂Û «ÁºÂΔ¡ª Â∂ ´º‡∂-Íπº‡∂ Í«‘ÒΔ Ú≈ Í»ø‹ΔÍÂΔ ‹Ó≈ Á≈ Í≈√≈ ÍÒ‡ ’∂ ‘∂·ÒΔ
‹ªÁ∂ Á∂Ùª, ’ΩÓª Á≈ «Ë¡≈È ¡≈͉∂ ÚºÒ «÷º«⁄¡≈Õ ¿πμÍ ’ΔÂΔÕ
ÓΔ‚Δ¡≈ ÁΔ ’ÓΔ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÏÂ≈ÈÚΔ Ï√ÂΔÚ≈ÁΔ¡ª AHÚƒ √ÁΔ «Úº⁄ »√Δ √≈Ó≈‹ «ÂøÈ Ó‘ªÁΔͪ º’
«ıÒ≈¯ ‹ø◊ ÒÛ ‘∂ ˆÁΔ Ï≈Ï∂, Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ ÎÀ«Ò¡≈ ‘Ø«¬¡≈ √ΔÕ Á»‹∂ √≈Ó≈‹ª Úª◊ «¬√ √≈Ó≈‹
‘Øƒ ÚΔ «¬√ Á≈ ¡√ ’ϻ҉ ÂØ∫ ¡‰«Ìº‹ È‘ƒ «‘ Á≈ ¡≈◊» ˜≈ √ΔÕ ÌØ∫-◊πÒ≈ÓΔ Á∂ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ AIÚƒ √ÁΔ
√’∂Õ «¬È’Ò≈Ï ÂØ∫ AC √≈Ò Ï≈¡Á AIC@ «Úº⁄ Ò≈‘Ω Á∂ ¡ºË º’ Ï‘πÂΔ ¿πÁÔØ«◊’ Âº’Δ ‘Ø¬Δ È‘ƒ √ΔÕ Úº‚Δ
√≈«‹Ù ’∂√ «Úº⁄ ‹ÁØ∫ Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ ’Ø‡ «Úº⁄ Í∂Ù Ú√Ø∫ «Í≥‚ª «Úº⁄ «‘øÁΔ √ΔÕ ‹◊Δ» √ÏøË ‘؉ ’≈È
‘Ø«¬¡≈ ª ¿π√ È∂ Ò≈Ò ø◊ Á≈ ÓÎÒ Í≈«¬¡≈ ‘Ø«¬¡≈ «’√≈Ȫ ˘ ÁÏ≈’∂ º«÷¡≈ ‹ªÁ≈ √ΔÕ «¬È∑ª ¡‰ÓÈπº÷Δ
√Δ Â∂ ¿π√ È∂ ‹º‹ ’ØÒØ∫ Óø◊ ’ΔÂΔ «’ √≈˘ ÂΔ‹Δ ‘≈Òª Á∂ «ıÒ≈¯ «’√≈È Ïˆ≈Úª ÚΔ ‘πøÁΔ¡ª √ÈÕ
¡øÂ≈Ù‡Δ ÓΩ’∂ ÒÀ«ÈÈ Á∂ ‹ÈÓ «ÁÈ ”Â∂ ¿π‘Ȫ «‹√ ÂØ∫ Ó‹Ï» ‘Ø ’∂ AHFA «Úº⁄ ˜≈ È∂ ÌØ∫-◊πÒ≈ÓΔ
√≈«¡ª ˘ ‹Ø ÒÀ«ÈÈ Á∂ «Ú⁄≈ª ˘ ¡º◊∂ «Ò‹≈‰ Ò¬Δ ÷ÂÓ ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈Õ Ì≈Ú∂∫ «˜ÓƒÁ≈ Ï‘πÂ
’πfi ’ ‘∂ ‘È, ¿π‘Ȫ ˘ ÚË≈¬Δ¡ª Ì∂‹‰ Ò¬Δ √≈∂ ‘Ø √«Â¡ª ≈‘ƒ «’√≈Ȫ ˘ ◊πÒ≈Ó Ï‰≈’∂ º÷
‡ÀÒΔ◊Ã≈Ó ’È ÁΔ «¬‹≈‹Â «ÁºÂΔ ‹≈Ú∂Õ √≈‚Δ «¬º¤≈ ˛ ‘∂ √È Í Í«‘Òª È≈ÒØ∫ «’√≈È ‘π‰ ÊØÛΔ ¡≈˜≈ÁΔ
«’ »√ Á≈ «¬‘ ‹Ï≈ ¡º◊∂ ÚË∂, ¡√ƒ ¡øÂ≈Ù‡Δ Ó«‘√»√ ’Á∂ √È Â∂ ¡≈Í‰Δ¡ª ⁄ø◊Δ¡ª ‹ΔÚÈ ‘≈Òª
Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ ¡Ú≈˜ «Úº⁄ ¡Ú≈˜ «ÓÒ≈™Á∂ ‘ªÕ ÁΔ Ì≈Ò «Úº⁄ Ù«‘ª ÚºÒ «È’Ò∂Õ AHÚƒ √ÁΔ Á∂ ¡÷Δ
ÍÃØÒ∂Â≈Δ «‹ºÂ∂◊≈, Í»ø‹ΔÚ≈Á ‘≈∂◊≈Õ √≈Ó≈‹Ú≈Á «Úº⁄ »√ «Úº⁄ Úº‚Δ¡ª √ȡª Òº◊‰Δ¡ª Ùπ» ‘Ø¬Δ¡ªÕ
ÓπÁ≈Ï≈Á! ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ ÁπÈΔ¡ª Ì ÁΔ Úº‚∂ ¿πÁÔØ◊ «‹Ú∂∫ Ë≈Â, ’ØÒ≈, Â∂Ò ¿πÁÔØ◊ «ÚÁ∂ÙΔ
Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ¡ª «¬È’Ò≈ÏΔ Ò«‘ª, ’ΩÓΔ Óπ’ÂΔ Í»ø‹Δ È≈Ò ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¬∂Õ «¬È∑ª Úº‚∂ ¿πÁÔØ◊ª ”Â∂
Ò«‘ª ˘ ¡Ê≈‘ ÏÒ Ï÷«Ù¡≈Õ «¬‘ √ø√≈ ÁΔ Í«‘ÒΔ ÏÂ≈ÈΔ¡≈ Â∂ Îª√ Á≈ ÍÃÌ≈Ú √ΔÕ AHFE ÂØ∫ AI@E
ÍØÒ∂Â≈Δ √‡∂‡ √ΔÕ Í«‘ÒΔ Ú≈Δ Ó˜Á» ‹Ó≈ È∂ º’ Â∂Ò, ÷≈‰ª Â∂ Ë≈ ¿πÁÔØ◊ «Úº⁄ AB Òº÷ E@@@@
¡≈͉∂ ÏÒÏ»Â∂ ”Â∂ √ºÂ≈ ‘≈√Ò ’ΔÂΔÕ «¬√ È∂ ÒØ’ª ÁΔ Á∂ ’ΔÏ Ó˜Á» ’øÓ ’Á∂ √ÈÕ »√ ’ØÒ ∂ÒÚ∂ Â∂ Úº‚Δ¡ª
Í»Δ È√Ò ˘ ÍÃÌ≈«Ú ’ΔÂ≈ Â∂ √Ó≈«‹’ ¡≈«Ê’ ÍÃÏøË ’ºÍÛ≈ ω≈¿π‰ ÁΔ¡ª «ÓºÒª ÚΔ √ÈÕ ÁØ Ù«‘ Ó≈√’Ø Â∂
ÁΔ «¬È’Ò≈ÏΔ √øÿÙ ≈‘ƒ ’≈«¬¡≈’ÒÍ ’È Ò¬Δ √∂∫‡ ÍΔ‡√Ï◊ Â∂ Ó◊Ø∫ ÒÀ«ÈÈ◊≈Á Úº‚∂ ¿πÁÔØ«◊’
¿πÂÙ≈«‘ ’ΔÂ≈Õ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ ÍÉ≈ÒΔ «‹√ ˘ ¡ÏÁÒ Ù«‘ª Ú‹Ø∫ «Ú’√ ‘ج∂Õ Ó≈√’Ø Í«‘Òª ÓÀ‡Ò ¿πÁÔØ◊
√Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ √Δ, ¿π√ «Úº⁄ ÓÿØ≈ ’’∂ √Ó≈‹Ú≈Á Â∂ Ï≈¡Á «Úº⁄ ’ºÍÛ≈ ¿πÁÔØ◊ Ú‹Ø∫ ‹≈«‰¡≈ ‹≈‰ Òº◊≈Õ
ÁΔ ¡‡ºÒÂ≈ Á≈ fiø‚≈ ◊º‚ «ÁºÂ≈Õ «¬º’ ¡øÁ≈‹∂ ÓπÂ≈Ï’ «¬È∑ª ÁØÚª Ù«‘ª ÁΔ AI% ’≈Ó≈
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï «Úº⁄ Ó˜Á»ª ÁΔ Ì»«Ó’≈ Ú√Ø∫ «Úº⁄ F% √È¡ÂΔ Ó˜Á» √ÈÕ Ï‘πÂΔ¡ª √ȡª
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á≈ «¬«Â‘≈√ Ó˜Á» √øÿÙª «Úº⁄ A@@@ ÂØ∫ ¿πμÍ Ú’ ’øÓ ’Á∂ √ÈÕ «¬È∑ª

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 14 ÈÚøÏ-B@AG
√ȡª È∂ Ó˜Á» √øÿÙª Â∂ ≈‹ÈΔ«Â’ ◊ÂΔ«ÚËΔ¡ª «‹‘Û≈ «’ ‘ÛÂ≈Ò Á∂ ¡«Ë’≈ ÷≈√ ÂΩ ”Â∂ ≈‹ÈΔ«Â’
Ò¬Δ Ó≈‘ΩÒ ÍÀÁ≈ ’ΔÂ≈Õ ˜≈ Á∂ Â≈È≈Ù≈‘Δ ≈‹ ¡øÁ ‘ÛÂ≈Òª, Ó≈Ò’ª ’ØÒØ∫ √‘»Òª ÒÀ‰ Á∂ ¡«Ë’≈ ÂØ∫
Ó˜Á»ª ÁΔ ‘≈Ò ϑπ Â√ÔØ◊ √ΔÕ AB ÂØ∫ AE ÿø‡∂ Ó˜Á»ª ˘ Úªfi∂ ’Á≈ √ΔÕ «¬‘ ‘ÛÂ≈Òª ¿π√ÁΔ
’øÓ ’Ú≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ √ΔÕ «‘‰ Ò¬Δ ÔØ◊ Ó’≈È È‘ƒ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á∂ «ıÒ≈¯ √ÈÕ ‹∂’ ¡√ƒ AI@C ÂØ∫ AI@E
√ÈÕ ÿº‡ ÂÈ÷≈‘ª, ‹πÓ≈È∂, ÂÈ÷≈‘ª «Úº⁄ ’‡ΩÂΔ ¡≈«Á º’ Ú’ª ÁΔ¡ª ‘ÛÂ≈Ò ˘ Á∂÷Á∂ ‘ª ª ‘ÛÂ≈Òª
◊øÌΔ Óπº«Á¡ª Á≈ Ó˜Á»ª ˘ √≈‘Ó‰≈ ’È≈ ÍÀ «‘≈ «Úº⁄ Ú’ª ÁΔ «◊‰ÂΔ Ò◊≈Â≈ ÚËÁΔ ‘Δ ◊¬ΔÕ
√ΔÕ ∂Ò «ÈÓ≈‰, ÓÀ‡Ò ¿πÁÔØ◊, ’ºÍÛ≈ ¿πÁÔØ◊ Á∂ AI@C «Úº⁄ HG@@@ Ó˜Á» ‘ÛÂ≈Ò ”Â∂ ◊¬∂ Â∂ «¬‘
Ó˜Á»ª È∂ Ó≈ÛΔ¡ª ‹ΔÚÈ ‘≈Òª, ÒøÓ∂ ’øÓ ÿø‡∂ Á∂ ÚË’∂ AI@E «Úº⁄ H Òº÷ DC@@@ º’ Í‘πø⁄ ◊¬ΔÕ AI@E
«ıÒ≈¯ ÒÛÈ≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ ¿πË ¡ÓΔ’≈ «Úº⁄ ÚΔ Ó˜Á» ‹Ó≈ Á∂ ¿πÌ≈ Á≈ √≈Ò √ΔÕ «¬√ ˘ Í«‘Ò∂
Ó˜Á» H ÿø‡∂ ÁΔ «Á‘≈ÛΔ Ò¬Δ √øÿÙ ’ ‘∂ √È, ‹Ø «¬È’Ò≈Ï Á≈ Ú∑≈ ÚΔ ’«‘øÁ∂ ‘ÈÕ «¬È∑ª ‘ÛÂ≈Òª Á≈
«¬√ È≈Ò Ó∂Ò ÷≈ ◊¬ΔÕ Ú’ª ˘ ‘Ø ÚΔ ÏÒ «ÓÒ ’∂∫Á »√ ÁΔ ≈‹Ë≈ÈΔ √∂∫‡ ÍΔ‡√Ï◊ √ΔÕ Ó≈√’Ø «¬º’
«◊¡≈Õ AHGE «Úº⁄ Í«‘ÒΔ Ô»ÈΔ¡È ¿π‚∂√≈ (Odesso) ‘Ø ¿πÁÔØ«◊’ ’∂∫Á √Δ «‹ºÊ∂ ‡À’√‡≈¬ΔÒ ÁΔ¡ª «ÓºÒª
‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¬ΔÕ «‹√Á≈ È≈Ó √Δ “Áº÷‰Δ »√Δ Ú’˜ √ÈÕ «‹È∑ª «Úº⁄ E@% ¡Ω ӘÁ» ’øÓ ’ÁΔ¡ª √ÈÕ
Ô»ÈΔ¡È” Í Â≈È≈Ù≈‘ ˜≈ È∂ I Ó‘ΔÈ∂ Á∂ √Ó∂∫ ÁΩ≈È AI@@-@C ”⁄ Ô»ÍΔ¡È √ø’‡ ÁΔ Ú‹∑≈ ’≈È
‘Δ ¿π√˘ ÁÏ≈ «ÁºÂ≈Õ AHGH ”⁄ Áº÷‰Δ Ô»ÈΔ¡È ¡≈¯ »√ Á∂ ¿πÁÔØ«◊’ ÷∂Â «Úº⁄ ÚΔ √ø’‡ ¡≈ «◊¡≈Õ «‹√
ÙΔ¡È Ú’˜ ’≈Í∂∫‡ Â∂ «Î‡ «‹Èª Á≈ Ȫ √Δ, Ú‹∑≈ ’≈È C@@@ ¿πÁÔØ«◊’ Ô»«È‡ ÏøÁ ‘Ø ◊¬∂Õ Òº÷ª
÷ÒÂ»ÈΔ Â∂ ¿ÏÈØÚ√’Δ ÚºÒØ∫ Ùπ» ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ ¿π‘ ÚΔ Ú’ Ï∂’≈ ‘Ø ◊¬∂Õ Í «¬‘ Ú’ª ˘ ‘ÛÂ≈Òª
ÁÏ≈ «ÁºÂΔ ◊¬ΔÕ «¬√ √Ó∂∫ ÁΩ≈È ÂÈ÷≈‘ ’‡ΩÂΔ Â∂ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’È ÂØ∫ Ø’ È‘ƒ √«’¡≈Õ ≈‹ÈΔ«Â’ È≈‘«¡ª
¤Ø‡Δ¡ª ◊ÒÂΔ¡ª ÏÁÒ∂ ‹πÓ≈È∂ Á∂ «ıÒ≈¯ √øÿÙ ‘∂· ˜≈ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ Á∂ «ıÒ≈¯ ¡È∂’ª ‘ÛÂ≈Òª
‘Ø«¬¡≈ «‹√ «Úº⁄ AA@@@ Ú’ª È∂ «‘º√≈ «Ò¡≈Õ ‘Ø¬Δ¡ªÕ AI@A ÁΔ Ó¬Δ «ÁÈ ÁΔ ‘ÛÂ≈Ò «Úº⁄ ÎΩ‹Δ
Ú’ª È∂ ÎÀ’‡Δ Á≈ λ‚ √‡Ø ÂØÛ-ÂÏ≈‘ ’ «ÁºÂ≈Õ ÍÃÏøË È≈Ò ‡’≈ ‘Ø«¬¡≈Õ «È‘ºÊ∂ Ú’ ¡≈ÓΔ Á≈
◊ÚÈ ˘ Óø◊ ͺÂ Á∂‰ ◊¬∂ Ú’ª ”Â∂ ÁÓÈ ‘Ø«¬¡≈ Óπ’≈ÏÒ≈ ͺÊª È≈Ò ’Á∂ ‘∂Õ H@@ Ú’ «◊ÃÎÂ≈
Â∂ F@@ Ú’ª ˘ ‹∂Ò∑ Ì∂‹ «ÁºÂ≈Õ √øÿÙ ‹≈Δ «‘≈, ’ Ò¬∂ ◊¬∂Õ Ú’ª È≈Ò ‘ÓÁÁΔ Ò«‘ Ú‹Ø∫ Á∂Ù Á∂
C ‹»È AHGI ˘ «¬º’ ’≈˘È ω≈«¬¡≈ «◊¡≈ «’ ‹πÓ≈È∂ ‘Ø «‘º«√¡ª «Úº⁄ ÚΔ «¬√ Â∑ª ÁΔ¡ª ‘ÛÂ≈Òª ‘Ø‰Δ¡ª
Á≈ ÍÀ√≈ Ú’ª ÁΔ ÌÒ≈¬Δ Ò¬Δ ‘ØÚ∂◊≈ È≈ «’ Ó≈Ò’ª Ùπ» ‘Ø ◊¬Δ¡ªÕ AI@C «Úº⁄ «ÂÎÒ, Ï≈’», ¿π‚∂√≈, ’ΔÚ
ÁΔ ‹∂Ï «Úº⁄ ‹≈Ú∂◊≈ «‹Ú∂∫ Í«‘Òª ‘πøÁ≈ √ΔÕ AHHG È∂ «Úº⁄ Úº‚Δ¡ª ≈‹ÈΔÂ’ ‘ÛÂ≈Òª ‘Ø¬Δ¡ªÕ ‹ÈÚΔ
ÚºË ‘ÛÂ≈Òª Á∂÷Δ¡ªÕ «¬È∑ª √øÿÙª «Úº⁄ Á∂÷‰ ˘ AI@D «Úº⁄ ‹Í≈È È∂ ÙΔ¡≈ Á∂ ÍØ‡ ¡≈Ê «’Ò∑∂ ”Â∂
«Ó«Ò¡≈ «’ Ú’ª Á≈ Úº‚≈ «‘º√≈ √øÿÙ Ò¬Δ «Â¡≈ ‘ÓÒ≈ ’ «ÁºÂ≈ «‹√ È≈Ò ÙΔ¡≈, ‹≈Í≈È ‹ø◊ ÁΔ
˛Õ AHIF «Úº⁄ ’ºÍÛ≈ ¿πÁÔØ◊ Á∂ C@,@@@ Ú’ª È∂ Ùπ»¡≈ ‘جΔÕ ‹ø◊ ÂØ∫ Ï≈¡Á Á√øÏ AI@D «Úº⁄ Ï≈’»
’øÓ ÿø‡∂ ÿ‡≈¿π‰ ÁΔ Óø◊ ˘ ÒÀ ’∂ ˜ÏÁ√ ‘ÛÂ≈Ò Á∂ Â∂Ò ÷∂Â Á∂ Ó˜Á» ‘ÛÂ≈Ò ”Â∂ ⁄Ò∂ ◊¬∂Õ C ‹»È
’ΔÂΔÕ AI@E ˘ D Ú’ª ˘ Ï÷≈√ ’È «ıÒ≈¯ ÍπÂΔÒØÚ
«¬√ √Ó∂∫ »√ «Úº⁄ Ì≈Ú∂∫ Ï‘π √≈∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ Ú’√ ‹Ø«’ «¬º’ Úº‚≈ ÍÒª‡ √ΔÕ ¿π√ «Úº⁄ ‘ÛÂ≈Ò ‘Ø
¿πÁÔØ◊ÍÂΔ √È Í ͺ¤ÓΔ ¡≈«Ê’Â≈ Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂ »√ ◊¬Δ Â∂ ÍΔÂØ◊≈Á ÁΔ¡ª ÎÀ’‡Δ¡ª «Úº⁄ ÎÀÒ ◊¬ΔÕ
ÁΔ ¡≈«Ê’Â≈ Ï‘π ͺ¤ÛΔ ‘Ø¬Δ √ΔÕ Á»√∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ «¬‘ ‹ÈÒ ‘ÛÂ≈Ò «Úº⁄ ÂÏÁΔÒ ‘Ø ◊¬Δ «‹√ «Úº⁄
Á∂Ùª Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂ ¡≈’≈ ͺ÷∫Ø ÚΔ ÙΔ¡≈ ÁΔ Ó˜Á» ‹Ó≈ BD@@@ Ú’ √Û’ª ”Â∂ ¡≈ ◊¬∂Õ G ‹ÈÚΔ ˘ A Òº÷
Ï‘π ¤Ø‡Δ √ΔÕ ’πºÒ ’≈Ó≈ Ú√Ø∫ Á≈ F% Ó˜Á» √ÈÕ Í E@@@ Ú’ √Û’ª ”Â∂ ¡≈ ◊¬∂Õ «¬√ ‘ÛÂ≈Ò È∂
Ó‘ºÂÚÍ»È ÎÀ’‡ «¬‘ √Δ «’ ˜≈ Á≈ Â≈È≈Ù≈‘ ≈‹ ≈‹ÈΔ«Â’ »Í Ë≈È ’ «Ò¡≈Õ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 15 ÈÚøÏ-B@AG
‹ø◊ «Úº⁄ A Òº÷ B@ ‘˜≈ »√Δ ÎΩ‹Δ Ó≈∂ ◊¬∂Õ «Úº⁄ Ó˜Á»ª Á∂ ı»È ÁΔ¡ª ÈÁΔ¡ª Ú«‘‰ Òº◊ Í¬Δ¡ªÕ
«¬√ È≈Ò ˜≈ ÁΔ Íπ‹ΔÙÈ ’Ó˜Ø ÍÀ ◊¬ΔÕ √’≈ Á∂ ˜≈ Á∂ ≈‹ ÁΩ≈È ‘Ø¬Δ «¬√ ÿ‡È≈ ˘ »√ Á∂
’Ó˜Ø  ÍÀ ‰ Á≈ Î≈«¬Á≈ «¬È’Ò≈ÏΔ Ù’ÂΔ¡ª È∂ «¬«Â‘≈√ «Úº⁄ ’≈Ò≈ ¡ÀÂÚ≈ (Black Sunday) Á∂ Ȫ
¿π·≈¿π‰ «Úº⁄ ’Ø¬Δ ⁄»’ È≈ ’ΔÂΔÕ Ú’ª ÁΔ ‘ÛÂ≈Ò È≈Ò ‹≈«‰¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ ¿π‘Ȫ ˘ ‹Ø ˜≈ «Úº⁄ ÌØ√≈
≈‹√Δ Ù’Ò ¡÷«Â¡≈ ’ ◊¬ΔÕ Ú’ª È∂ √ø«ÚË≈È √Δ, ¿π√˘ «¬√ ÿ‡È≈ È∂ ¤È‰Δ-¤È‰Δ ’ «ÁºÂ≈Õ
ÿÛÈΔ √Ì≈ ÏπÒ≈¿π‰ ÁΔ, ≈‹ÈΔ«Â’ ¡≈˜≈ÁΔ, ‹ø◊ «¬√ ÿ‡È≈ È∂ Ó˜Á»ª ˘ «√÷≈ «ÁºÂ≈ «’ ‘º’ √ø◊≈Ó
Á≈ ÷≈ÂÓ≈ Â∂ ≈‹ÈΔÂ’ ’ÀÁΔ¡ª ÁΔ «‘≈¬Δ ÁΔ Óø◊ ≈‘ƒ ‘Δ «ÓÒÁ∂ ‘ÈÕ Ó˜Á»ª È∂ ÓØ⁄≈ÏøÁΔ Ùπ» ’ «ÁºÂΔÕ
’ΔÂΔÕ «¬‘ Ï‘π  √≈Δ¡ª Óø ◊ ª √Ø Ù Ò ‚À Ó Ø ’ ∂ ‡ ª Ó˜Á» ’«‘‰ Òº◊∂ «’ ““˜≈ È∂ √≈˘ ¡≈͉∂ ‘ºÊ «Ú÷≈
(’«Ó¿»«È√‡ª) ÁΔ Óπ«‘øÓ Á≈ «√º‡≈ √ÈÕ «¬√ √«ÊÂΔ «ÁºÂ∂, ‘π‰ ¡√ƒ ˜≈ ˘ ¡≈͉∂ ‘ºÊ «Ú÷≈Úª◊∂Õ”” ˜≈
«Úº⁄ ◊∂ÍÈ È≈Ó’ Í≈ÁΔ «‹√ Á∂ ÍπÂΔÒØÚ Ú’√ ÁΔ «¬√ ’» È≈Ò Ó˜Á» ‹Ó≈ Â∂ √≈≈ ÓπÒ’ ◊πº√∂
ÎÀ’‡Δ «Úº⁄ ’≈ÎΔ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ √ÓÊ’ √È, «‹√Á∂ «Úº⁄ ¡º◊-ÌÏ»Ò≈ ‘Ø ¿πμ«·¡≈Õ «¬º’ ÚΔ ¡«‹‘≈ ’√Ï≈
√’≈ È≈Ò ÚΔ È˜ÁΔ’Δ √ÏøË √È, √≈‘Ó‰∂ ¡≈«¬¡≈Õ È≈ Ï«⁄¡≈ «‹ºÊ∂ ˜≈ Á∂ «¬√ ’≈È≈Ó∂ «ıÒ≈¯ ‘ÛÂ≈Ò
«¬√ ÎÀ’‡Δ «Úº⁄ ¿π√ÁΔ Ô»ÈΔ¡È √ΔÕ ¿π√ È∂ Ú’ª È≈ ‘Ø¬Δ ‘ØÚ∂Õ ‹ÈÚΔ ‘ÛÂ≈Ò «Úº⁄ Ó˜Á»ª ÁΔ «◊‰ÂΔ
Á∂ ÷≈Û’» ¿πÌ≈ Â∂ ◊πº√∂ ˘ Á∂÷«Á¡ª √πfi≈¡ º«÷¡≈ «’ D Òº÷ D@ ‘˜≈ √ΔÕ «Í¤Ò∂ Á√ª √≈Òª «Úº⁄ ÚΔ «¬øÈ∂
√≈˘ ¡≈Í‰Δ¡ª Óø◊ª √ÏøËΔ ˜≈ ¡º◊∂ ͇ΔÙÈ Ò≈¿π‰Δ Ó˜Á»ª È∂ ‘ÛÂ≈Ò «Úº⁄ «‘º√≈ È‘ƒ √Δ «Ò¡≈Õ «¬√
⁄≈‘ΔÁΔ ˛Õ ‹ÈÂ’ ÓΔ«‡ø◊ «Úº⁄ ͇ΔÙÈ Í≈¬Δ ◊¬Δ, ÿ‡È≈ ÂØ∫ «¬º’ «ÁÈ Ï≈¡Á ‘Δ √∂∫‡ ÍΔ‡˜Ï◊ Á∂ FE@
¿π√ÁΔ Â≈ΔÎ ’ΔÂΔ ◊¬Δ Â∂ √Ú≈◊ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ ’≈÷≈«È¡ª «Úº⁄ ‘ÛÂ≈Ò ‘Ø ◊¬ΔÕ A Òº÷ F@ ‘˜≈
«Úø‡ ÍÀÒ∂√ «‹‘ÛΔ ˜≈ «È’ØÒ√-B ÁΔ √Δ‡ √Δ, ÚºÒ Ú’ ‘ÛÂ≈Ò ”Â∂ ⁄Ò∂ ◊¬∂Õ ’πfi Ê≈Úª ”Â∂ Ó˜Á»ª È∂
Ó≈⁄ ’È ÁΔ √’ΔÓ Ï‰≈¬Δ ◊¬ΔÕ ◊∂ÍÈ È∂ H ‹ÈÚΔ ‘«Ê¡≈ÏøÁ «ÚØË ’ΔÂ≈Õ Ó¬Δ «ÁÈ ”Â∂ B Òº÷ Ú’ª
˘ ¡øÁ»ÈΔ ÓøÂΔ ˘ «Úø‡ ÍÀÒ∂√ ¡º◊∂ √Ì≈ ’È ÁΔ È∂ ‘ÛÂ≈Ò «Úº⁄ Ì≈◊ «Ò¡≈Õ Ó≈√’Ø «Úº⁄ ¡’»Ï
«¬‹≈‹Â ÒÀ‰ Ò¬Δ «Ò«÷¡≈ ª «’ ͇ΔÙÈ «ÁºÂΔ ‹≈ «Úº⁄ ‘Ø¬Δ ∂ÒÚ∂ ÁΔ ‘ÛÂ≈Ò È∂ ¡≈Ó ‘ÛÂ≈Ò Á≈ »Í ÒÀ
√’∂Õ ““˜≈ ˘ ‚È ÁΔ ˜» ȑƒÕ ÓÀ∫ »√Δ Ó˜Á»ª Á∂ «Ò¡≈Õ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ √’≈ Ë≈≈Ù≈‘Δ ‘Ø ◊¬ΔÕ «¬√ √«ÊÂΔ
ÈπÓ≈«¬øÁ∂ Á∂ ÂΩ ”Â∂, Ó∂∂ √≈ÊΔ, Ú’ ’≈Ó∂‚ ¡Â∂ «Úº⁄ Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ ⁄Û∑ÁΔ ’ª◊ ˘ ·ºÒ Í≈¿π‰ Ò¬Δ
«¬ºÊØ∫ º’ «’ ¡≈͉∂-¡≈Í ˘ «¬È’Ò≈ÏΔ ’‘≈¿π‰ Ú≈Ò∂ AG ¡’»Ï ˘ ˜≈ «¬√ Ú≈¡Á∂ È≈Ò «’ «√ÚÒ
Úº÷-Úº÷ fiπ’≈Úª Ú≈Ò∂ ◊πºÍª ÁΔ ‹πøÓ∂Ú≈Δ ÒÀ∫Á≈ ‘ª «’ ¡«Ë’≈, ÏØÒ‰ ÁΔ ¡≈˜≈ÁΔ, «ÚË≈È’ ‚»Ó≈ «‹√ «Úº⁄
’Ø¬Δ ¿πÒøÿ‰≈ È‘ƒ ‘ØÚ∂◊ΔÕ ¿π√˘ (˜≈ ˘) √º⁄∂ ˜≈ √≈∂ «‘º«√¡ª ˘ Ú؇ Á≈ ¡«Ë’≈ ‘ØÚ∂◊≈ Á≈ ÍÃØ◊≈Ó ÒÀ
Úª◊ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¿π‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛, ‘Ω√Ò∂ È≈Ò ¡≈͉∂ ’∂ √≈‘Ó‰∂ ¡≈«¬¡≈ «’™«’ ˜≈Ù≈‘Δ Í«‘Ò∂ ÂΔ«’¡ª
«ÁÒØ∫ ¡≈͉∂ ÒØ’ª ˘ «ÓÒ‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛ Â∂ ¡≈͉∂ ‘ºÊª È≈Ò ≈‹ ’È Á∂ √ÓºÊ È‘ƒ √Δ ‘ΔÕ «¬√∂ √Ó∂∫ ÁΩ≈È
È≈Ò √≈‚Δ Í‡ΔÙÈ ÒÀ‰”” I ‹ÈÚΔ AI@E ˘ √∂∫‡ Ó˜Á»ª È∂ ¡≈͉∂ ¿πμÁÓ Â∂ «¬È’Ò≈ÏΔ ¿π√≈» Í«‘Ò
ÍΔ‡˜Ï◊ Á∂ Ó˜Á» ¡≈͉∂ Í«Ú≈ª √Ó∂ «Úø‡ √Á’≈ ““Ó˜Á»ª Á∂ ÍÃÂΔ«È˪ ÁΔ¡ª √ØÚΔ¡Âª”” Á≈
ÍÀÒ∂√ ÚºÒ ˘ Âπ ͬ∂Õ ¿π‘Ȫ È∂ ˜≈ ÁΔ¡ª Â√ÚΔª Â∂ ‘«Ê¡≈ √≈‘Ó‰∂ «Ò¡ªÁ≈Õ «¬‘ √≈Δ¡ª «ÓºÒª ¡Â∂
Ë≈«Ó’ fiø‚∂ ¸º’∂ ‘ج∂ √ÈÕ ¿π‘ ◊ΔÂ Ì‹È ◊≈™Á∂ ‹≈ ÎÀ’‡Δ¡ª Á∂ ‚ÀÒΔ◊∂‡ª ÁΔ¡ª √Ì≈Úª √ÈÕ Ó˜Á» ‹Ó≈Â
‘∂ √ÈÕ ¿π‘ Ï∂-‘«Ê¡≈ √ÈÕ A Òº÷ D@ ‘˜≈ ÂØ∫ ÚºË ÁΔ ‹ÈÂ’ ≈‹√Δ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ Á≈ ¡«‹‘≈ ’≈˘È ÁπÈΔ¡ª
ÒØ’ ◊ÒΔ¡ª Ϙ≈ª «Úº⁄ «¬’º·∂ ‘Ø ◊¬∂Õ Í «È’ØÒ√ È∂ Í«‘Òª ’Á∂ È‘ƒ √Δ Ú∂«÷¡≈Õ «¬‘ √ØÚΔ¡Âª Í«‘Òª-
Á»‹∂ È∂ ¿π‘Ȫ «È‘ºÊ∂ Ó˜Á»ª Â∂ ⁄≈-¸Î∂∂ ÂØ∫ ‘ÓÒ≈ Í«‘Ò AI@E «Úº⁄ ‘Δ Ï‰Δ¡ªÕ Ï≈ÒÙ«Ú’ Í≈‡Δ È∂
’ «ÁºÂ≈Õ ’ΔÏ A ‘˜≈ ÒØ’ Ó≈∂ ◊¬∂ Â∂ B@ ‘˜≈ Á∂ AIAG «Úº⁄ √ºÂ≈ ‹Ø ÏÁÒÚª √ºÂ≈ ’∂∫Á √Ê≈«Í ’ΔÂ≈,
’ΔÏ Îº‡Û ‘Ø ◊¬∂Õ √∂∫‡ ÍΔ‡˜Ï◊ ÁΔ¡ª ◊ÒΔ¡ª «¬√ √ØÚΔ¡Â ÍÃÏøË Á≈ Ó»Ò «¬‘ √ØÚΔ¡Âª ‘Δ √ÈÕ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 16 ÈÚøÏ-B@AG
˜≈Ù≈‘Δ Á∂ ’≈˘Èª ˘ ¸‰ΩÂΔ «ÁøÁ∂ ‘ج∂ «¬‘ √ØÚΔ¡Âª ¿πμÂ∂ ÒøÓ∂ √Ó∂∫ ÂØ∫ Áπº÷ fiºÒ ‘∂ Ó∂∂ Á∂Ù Ú≈√Δ¡ª Á≈ ⁄ø◊≈
ω≈¬Δ¡ª ◊¬Δ¡ªÕ «¬‘ «¬È’Ò≈ÏΔ ‘’»Ó ÁΔ ÍÈΔΔ Ì«Úº÷ ¿π√≈«¡≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ”” «¬√ Â∑ª ¡≈ÂÓ «ÚÙÚ≈Ù
Â∂ ψ≈Ú Á∂ ¡Á≈∂ √≈Ï ‘ج∂Õ Ó≈√’Ø «Úº⁄ «√Í≈‘Δ¡ª È≈Ò Ì∂ «‹√ Ò«‘ Á∂ ¡≈◊» ‘؉◊∂ ª ¿π√ Ò«‘ ˘
Á∂ ÍÃÂΔ«È˪ ÁΔ¡ª √ØÚΔ¡Âª ÚΔ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¬Δ¡ªÕ «’Ú∂∫ ÁÏ≈«¬¡≈ ‹≈ √’Á≈ √ΔÕ Ì≈Ú∂∫ AI@E «Úº⁄
Í∂∫‚» ÷∂Â «Úº⁄ «’√≈È Ïˆ≈Úª ¿π· ‘Δ¡ª √ÈÕ È∂ÚΔ «¬È’Ò≈Ï Î∂Ò∑ ‘Ø«¬¡≈ Í «¬‘ Ó˜Á»ª ˘ ¡≈͉∂ «ÈÙ≈È∂
Á∂ «√Í≈‘Δ¡ª È∂ ‘π’Ó Óøȉ∂ ÏøÁ ’ «ÁºÂ∂Õ «¬‘ «È‘º’Δ ÂØ∫ ̇’≈¡ È≈ √«’¡≈Õ Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ Í≈‡Δ È∂
ÿ‡È≈ √Δ «‹√ ’’∂ √’≈ ÁΔ¡ª ‘«Ê¡≈ÏøÁ ÎØ√ª «¬√ ÂØ∫ √Ï’ «√º÷Á∂ ‘ج∂ ¿π‘ ’ «Á÷≈«¬¡≈ ‹Ø ÁπÈΔ¡ª
È∂ «¬È’Ò≈Ï Á∂ ‘º’ «Úº⁄ ÷ÛÈ≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ «¬√ È∂ ’ÁΔ È‘ƒ √Δ Ú∂«÷¡≈Õ
ÁΔ¡ª ¡È∂’ª ¿πÁ≈‘Ȫ ‘ÈÕ ˜≈ ÁΔ √ºÂ≈ È∂ «¬√ Á√øÏ ÁΔ ‘«Ê¡≈ÏøÁ ψ≈Ú ÁΔ ‘≈ ÂØ∫ Ï≈¡Á
¿πÌ≈ ˘ ’π⁄Ò‰ Ò¬Δ ˜ÏÁ√ ‹Ï Á≈ √‘≈≈ «Ò¡≈Õ ‘Ø ≈‹ÈΔ«Â’ Â≈’ª Á∂ ØÒ ”Â∂ «¬º’ fi≈ Ó≈ÈΔ ÚΔ
«◊ÃÎÂ≈Δ¡ª, √˜≈Úª, ‹∂Ò∑ª «Úº⁄ ÏøÁ ’È≈, «¬√ ‹Ï ˜»Δ ˛Õ «¬√ √Ó∂∫ ÁΩ≈È Ó˜Á» ‹Ó≈ «’√∂ ÚΔ √Ó∂∫
ÁΔ ÈΔÂΔ Á≈ «‘º √ ≈ √ΔÕ ‚ø ‚ ∂ Á∂ È≈Ò-È≈Ò ‚» Ó ≈ ≈‹ÈΔ«Â’ Â≈’ª ÂØ∫ Úº÷ È‘ƒ ‘Ø¬Δ Í ≈‹ÈΔÂ’
(Í≈ÒΔÓÀ∫‡) «‹√ ˘ ’≈˘È ω≈¿π‰ Á≈ ¡«Ë’≈ È‘ƒ Ù’ÂΔ¡ª √Ó∂ ∫ -√Ó∂ ∫ Ó˜Á»  ª ˘ √Â∂ ÂØ ∫ ˜» 
√Δ, «√Î ˜≈ ˘ √Ò≈‘ Á∂ √’ÁΔ √ΔÕ «‹√˘ ÏπÒΔ◊È Ì‡’≈™ÁΔ¡ª ‘Δ¡ªÕ ÈØÁ«È’ª Á≈ «Ú⁄≈ √Δ «’
‚»Ó≈ ÚΔ «’‘≈ ‹ªÁ≈ √Δ, ÁΔ ¸øÿ‰Δ Á∂‰ Á∂ ÚΔ ÔÂÈ ˜≈ ÁΔ √ºÂ≈ ”Â∂ Ì»ÓΔÍÂΔ¡ª ÁΔ ´º‡ ÂØ∫ Óπ’ ‘؉ Ò¬Δ
’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ Ó˜Á»ª È∂ «¬È∑ª √Ì ˘ Á«’È≈ ’’∂ «’√≈È Ïˆ≈Úª ¡≈◊» ØÒ ¡Á≈ ’È◊Δ¡ª Í ¿π‘
¡≈Í‰Δ ÒÛ≈¬Δ ‹≈Δ º÷ΔÕ «’√≈Ȫ ˘ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’È «Úº⁄ ¡√¯Ò ‘∂Õ ◊πÍ ◊πºÍ
AIAG Á∂ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ «Á÷≈ «ÁºÂ≈ «’ ω≈’∂ ˜≈ ˘ Ó≈È ÁΔ √≈«‹Ù ÚΔ ¿π ‘ Ȫ ˘
AI@E ÁΔ Ïˆ≈Ú ˘ ˜≈ ÁΔ √ºÂ≈ ÷ÂÓ È‘ƒ ’ «Ú¡’ÂΔ◊ ¡ºÂÚ≈Á (’≈Ú≈¬Δ¡ª) ÚºÒ ÒÀ ÂπΔÕ «¬º’
√’ΔÕ Ì≈Ú∂∫ ¿π‘ ÁÏ≈ «ÁºÂΔ ◊¬Δ √ΔÕ AI@E Á∂ Á√øÏ ◊πºÍ ÍÒÀ÷≈ÈØÚ Á≈ √Δ ‹Ø Ó≈’√Ú≈Á ˘ ÍÃ⁄≈È,
¿πÌ≈ ÂØ∫ Ï≈¡Á AE@@@ ÒØ’ª ˘ √˜≈Úª √π‰≈¬Δ¡ª ÍÃ√≈‰ Â∂ ¿πÒºÊ≈ ’’∂ »√Δ Ì≈Ù≈ «Úº⁄ «’Â≈Ϫ ¤≈Í
◊¬Δ¡ª, B@,@@@ ÒØ’ ◊ØÒΔ¡ª Â∂ ‘Ø √≈ËȪ È≈Ò ‹ıÓΔ ’∂ Úø‚ «‘≈ √ΔÕ Ï‘π √≈∂ ¤Ø‡∂-¤Ø‡∂ ◊πºÍ ‘Ø ÚΔ ÓΩ‹»Á
‘ج∂ Â∂ DE@@@ ÒØ’ª ˘ ‹Ò≈ÚÂÈΔ Ò¬Δ Ì∂‹ «ÁºÂ≈ √ÈÕ ÍΔÂØ◊≈Á ÁΔ ÒΔ◊ ¡≈¯ Ú’√ √‡◊Ò Á≈
«◊¡≈Õ ’ØÓ’ (Ô»’∂È Â∂ ÙΔ¡≈ Á≈ ¡Ë «ÓÒ‡Δ ◊πÍ º ) Óπº÷ ¡≈◊» ÒÀ«ÈÈ √ΔÕ Úº÷-Úº÷ ◊πºÍª È∂ «ÓÒ’∂ ω≈¬Δ
È∂ Í∂∫‚» ÷∂Â «Úº⁄ ¡‰«◊‰Â «’√≈Ȫ ˘ Áº÷ª È≈Ò »√Δ √ØÙÒ-‚ÀÓØ’∂«‡’ Ò∂Ï Í≈‡Δ Á∂ ¡øÁ ÚΔ ≈‹√Δ
‡ø◊ «ÁºÂ≈ Â∂ ¡Ωª ÁΔ Ï∂ÍÂΔ ’ΔÂΔÕ ¡ÍÃÀÒ AI@F º’ «Ú⁄≈ª (Ò≈¬ΔȪ) «Ú⁄≈Ò∂ ÿØ Ò ⁄º Ò «‘≈ √ΔÕ
GE@@@ «’√≈È Á∂Ù ÁΔ¡ª Úº÷-Úº÷ ‹∂Ò∑ª «Úº⁄ ÏøÁ Ï≈ÒÙ«Ú’ª Â∂ ÓÀÈÙ«Ú’ª ÁΔ Ò≈¬ΔÈ ”⁄ ‚»øÿ∂ ≈‹√Δ
’ΔÂ∂ ‘ج∂ √ÈÕ «Í≥‚ª «Úº⁄ ‚ ÍÀÁ≈ ’È Ò¬Δ ´øÍÈ ÓºÂÌ∂Á ‘؉ ’≈È Í≈‡Δ ÁØ Í≈‡Δ¡ª «Úº⁄ Úø‚Δ Í¬Δ
ºª ˘ ÌÂΔ ’’∂ «Èº‹Δ √ÀÈ≈Úª ω≈¬Δ¡ª ‘Ø¬Δ¡ª √ΔÕ «¬√ Â∑ª ÁΔ √«ÊÂΔ «Úº⁄ ÚΔ Ó˜Á» √øÿÙ ÁΔ
√ÈÕ «¬Èª ˘ ’≈Ò≈ √À∫’Û≈ ◊Ø‘ ’«‘øÁ∂ √ÈÕ ÍØÍÚ ’ª◊ ¡º◊∂ ÚËÁΔ ◊¬ΔÕ AI@H ÂØ∫ AIAB Á≈ √Óª »√ ÁΔ
’∂∫ÁΔ ’Ó∂‡Δ ÓÀ∫Ï ¡Â∂ √≈¬ΔÏ∂Δ¡≈ Á∂ ¡øÁØÒÈ Á≈ ¡≈◊» √’≈ ÁΔ ‘È∂◊ÁΔ Á≈ √Óª «‘≈Õ «¬È’Ò≈Ï ÁΔ
¡≈͉∂ ’ÂÒ ÂØ∫ Í«‘Òª ¡≈Í‰Δ Ó≈Â≈ ˘ «Ò÷Á≈, ““ÓÀ∫ ‘≈ ÂØ∫ Ï≈¡Á Á≈ «¬‘ √Óª Ï‘π ¡Ω’Ûª Ì«¡≈ √Óª
«¬√ ‘È∂«¡ª Â∂ ‹Ï Ì∂ √ø√≈ ˘ Í»Δ Â∑ª ٪ ÓÈ √ΔÕ ÷π º Ò Δ √◊ÓΔ ”Â∂ Ò◊Ì◊ Í≈Ïø Á Δ √ΔÕ ÒØ ’
È≈Ò ¤º‚ «‘ª, ‘Ø ÈΩ‹Ú≈È Â≈’ª ˘ √Â≈ Á∂ «‘ªÕ «¬È’Ò≈Ï ÂØ∫ «È≈Ù ‘Ø ¸º’∂ √È, ’¬Δ ÏπºËΔ‹ΔÚΔ Í≈‡Δ
‹∂’ ¡√ƒ ÊØÛ≈ ÍÃ≈Í ’ΔÂ≈ ˛ ª ¿π‘ ÷ÂÓ ’ Á∂‰◊∂, ˘ ¤º ‚ ‘∂ √ÈÕ Ó≈’√Ú≈Á ÁΔ √≈«Ê’Â≈ ”Â∂
Í ¡√ƒ Ùπ» ’ª◊∂Õ ÓÀ∫ Í»Δ Â√ºÒΔ È≈Ò Ó «‘≈ ‘ª √Ú≈ÒΔ¡≈ «ÈÙ≈È Ò◊≈¬∂ ‹≈ ‘∂ √ÈÕ «¬√ √Ó∂∫ ÒÀ«ÈÈ
«’ √≈‚∂ √Δ «¬º’ Ӌϻ ȃ‘ ÍÃÁ≈È ’È◊∂, «‹√ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ «¬Èª √Ú≈Òª Á≈ «√˪’ ‹Ú≈Ï

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 17 ÈÚøÏ-B@AG
«ÁºÂ≈ «◊¡≈ Â∂ Ó˜Á»ª ˘ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’’∂ √øÿÙ ‹≈Δ Ú≈Ë∂ È≈Ò Ó˜Á» ‹Ó≈ ÚΔ Â∂˜Δ È≈Ò ÚË ‘Δ √ΔÕ
º«÷¡≈ «◊¡≈Õ »√Δ √ØÙÒ ‚ÀÓØ’∂«‡’ Ò∂Ï Í≈‡Δ ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ Úº‚∂-Úº‚∂ ’≈÷≈«È¡ª ÁΔ Ù’Ò «Úº⁄ ’∂∫Á«Â
√≈Ò≈È≈ ’≈ÈÎø √ AIAB «Úº ⁄ ‘Ø ¬ ΔÕ «¬√ «Úº ⁄ ‘Ø ‘Δ √ΔÕ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ‹Ó≈ Á≈ Úˉ≈-ÎπºÒ‰≈ ¡Â∂ Úº‚∂
ÓÀÈÙ«Ú’ª ˘ Í≈‡Δ «Úº⁄Ø∫ ’º„ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ Â∂ »√Δ ’≈÷≈«È¡ª «Úº⁄ «¬’º·∂ ‘؉≈ ¡Â∂ Ï≈ÒÙ«Ú’ Ú◊Δ
√ØÙÒ ‚ÀÓ’ Ø À«‡’ Ò∂Ï Í≈‡Δ (Ï≈ÒÙ«Ú’) ω≈¬Δ ◊¬ΔÕ «¬È’Ò≈ÏΔ Í≈‡Δ Á≈ ÓΩ‹»Á ‘؉≈ «¬‘ ◊ºÒª «ÓÒ’∂
AIAB ÂØ∫ AIAD Á≈ Í«‘ÒΔ √ø√≈ ‹ø◊ ÂØ∫ ¡ÀÈ Ó˜Á» ‹Ó≈ ˘ ÓπÒ’ ÁΔ ≈‹√Δ Â≈’Â Ï‰È ÂØ∫ «’Ú∂∫
Í«‘Òª Á≈ √Óª Ó˜Á» Ò«‘ Á∂ ⁄Û≈¡ Á≈ √Óª «‘≈Õ Ø’ √’Á∂ √ÈÕ «¬È’Ò≈ÏΔ Ó˜Á» ‹Ó≈ ҫ‘ Á∂ √Ì
Ï≈ÒÙ«Ú’ª ÁΔ «¬‘ ◊ºÒ √‘Δ √≈Ï ‘Ø¬Δ «’ «¬È’Ò≈Ï ÂØ∫ ¡º◊∂ √∂∫‡ ÍΔ‡˜Ï◊ Á∂ Ï‘≈Á Ó˜Á» √È, «Íº¤∂-
ÁΔ ⁄Û≈¬Δ Ô’ΔÈΔ ˛Õ AIAA «Úº⁄ ‘Δ ‘ÛÂ≈ÒΔ Ó˜Á»ª «Íº¤∂ Ï≈Ò«‡’ √»Ï∂, Ó≈√’Ø, Ó≈√’Ø Á∂ √»Ï∂, ÚØÒ◊≈ Á∂
ÁΔ «◊‰ÂΔ A Òº÷ ÂØ∫ ÚË ◊¬ΔÕ Í«‘Òª «¬‘ ’Á∂ E@- «¬Ò≈’∂ ¡Â∂ Áº÷‰Δ »√ Á∂ Ó˜Á» √ÈÕ AIAB «Úº⁄
F@ ‘˜≈ ÂØ∫ È‘ƒ √Δ ÚËΔÕ ÒΔÈ≈ (√≈«¬Ï∂Δ¡≈) «Úº⁄ √’≈Δ ¡ø’«Û¡ª ÓπÂ≈«Ï’ Á√ Òº÷ Ó˜Á» ‘ÛÂ≈Ò
√ØÈ∂ ÁΔ¡ª ÷≈‰ª «Úº⁄ ‘ÛÂ≈Ò ÁΩ≈È ≈‹Ù≈‘Δ ÚºÒØ∫ «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ‘ج∂Õ AIAC «Úº⁄ √’≈Δ ¡ø’Û∂ H Òº÷ FA
Ú’ª ”Â∂ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈¬Δ ◊¬Δ «‹√ «Úº⁄ E@@ ÂØ∫ ¿πμÍ ‘˜≈ Â∂ ◊À √’≈Δ ¡ø’«Û¡ª ¡Èπ√≈ AB Òº÷ GB
Ó˜Á» Ó≈∂ ‹ª κ‡Û ‘ج∂Õ ¿π‘ Ï∂‘«Ê¡≈ √ÈÕ «¬‘ ‘˜≈ Ó˜Á» Ù≈ÓÒ ‘ج∂Õ AIAD «Úº⁄ AE Òº÷ Ó˜Á»ª
«ÏÒ’πÒ ¡ÓÈ Ì∂ ÂΔ’∂ È≈Ò Ó≈Ò’ª È≈Ò ◊ºÒ ’È È∂ ‘ÛÂ≈Ò ’ΔÂΔÕ
‹≈ ‘∂ √ÈÕ «¬√ ÿ‡È≈ È∂ √≈∂ ÓπÒ’ ˘ ‘¨‰ ’∂ º÷ AIAD ÂØ∫ AIAG Á≈ √Óª Í«‘ÒΔ √ø√≈ ‹ø◊ Á≈
«ÁºÂ≈Õ ’≈Ó∂‚ √‡≈«ÒÈ È∂ «¬√ ÿ‡È≈ Ï≈∂ «Ò÷Á∂ «’‘≈ √Óª ˛Õ ÈÚ∂∫ ’ÀÒø‚ ÓπÂ≈«Ï’ «¬º’ ¡◊√ AIAD ˘
«’, ““ÒΔÈ≈ Á∂ ı»ÈΔ √≈’∂ È∂ ¸ºÍ ÁΔ ÏÎ ˘ ÂØÛ «ÁºÂ≈ ˛ ‹ÓȪ È∂ »√ «ıÒ≈¯ ‹ø◊ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈Õ
¡Â∂ ‹ÈÂ≈ ÁΔ Ò«‘ Á≈ Á«¡≈ Ú◊‰≈ Ùπ» ‘Ø «◊¡≈Õ √≈Ó≈‹Δ ‹ø◊ «¬√ ’’∂ «¤ÛΔ √Δ «’™«’ √Ó≈¬∂Á≈
ÏÎ ÁΔ Â«‘ Í≈‡ ◊¬Δ ˛Õ ÓΩ‹»Á≈ ≈‹ «Úº⁄ ‹Ø ’πºfi ÚΔ Á∂Ùª ÁΔ Âº’Δ ¡√≈Úƒ √ΔÕ √≈Ó≈‹Δ Ó«‘√»√ ’Á∂ √È
÷≈Ï Â∂ ‘≈ÈΔ’≈’ √Δ, Óπ√ΔϪ Ó≈∂ »√ ÁΔ¡ª ‹Ø ÚΔ «’ ‹ø◊ È≈Ò ÁπÈΔ¡ª ÁΔ Úø‚ ÈÚ∂∫ «√«™ ’’∂, «¬º’
Ïπ≈¬Δ¡ª √È, ¿π‘ √Ì «¬º’Ø ‘≈Á√∂ ÒΔÈ≈ Á∂ ı»ÈΔ √≈’∂ ÈÚª ÂØÒ ’≈«¬Ó ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ «¬‘ ‹ø◊ ¬∂ÈΔ ÷ÂÈ≈’
«Úº⁄ ¡ø«’ ‘Ø ◊¬Δ¡ªÕ «¬‘Ø Ú‹∑≈ ˛ «’ ÒΔÈ≈ Á∂ ı»ÈΔ È≈ ‘πøÁΔ ‹∂’ Á»‹Δ ¡øÂ≈Ù‡Δ È∂ ¡≈͉∂ ¡≈͉∂ Á∂Ù
√≈’∂ È∂ ‘ÛÂ≈Òª ¡Â∂ Óπ‹≈‘«¡ª Ò¬Δ «¬º’ ‘Δ fiø‚Δ ÁΔ √Ó≈¬∂Á≈Δ Á∂ «ıÒ≈¯ Ó˜Á» ‹Ó≈ ˘ ¿πÌ≈«¡≈
Á≈ ’øÓ «ÁºÂ≈ ˛Õ”” ‘πøÁ≈Õ Á»‹Δ ¡øÂ≈Ù‡Δ ÁΔ¡ª ’ª◊√ª Á∂ ‹ø◊ «ÚØËΔ
AIAB ÁΔ Ó¬Δ «ÁÈ ÁΔ ‘ÛÂ≈Ò «Úº⁄ D Òº÷ ÎÀ√«Ò¡ª ÁΔ ¿πÒøÿ‰≈ È≈ ’ΔÂΔ ‘πøÁΔ Âª ‹ø◊ ÁΔ ¡º◊
Ó˜Á»ª È∂ «‘º√≈ «Ò¡≈Õ «¬È∑ª ‘ÛÂ≈Òª Á≈ ÷≈√≈ √≈¯ Ò≈¿π‰ Ú≈ÒΔ¡ª √≈Ó≈‹Δ ‘’»Óª ˘ ¡≈͉∂-¡≈͉∂
ÂΩ ”Â∂ ≈‹√Δ √ΔÕ ‹Ó‘»Δ ΔÍÏ«Ò’, ¡º· ÿø«‡¡ª ÁΔ Á∂Ù ¡øÁ ‘Δ ¿πÒfi≈¡ √’ÁΔ¡ª √ÈÕ Ó˜Á» Ò«‘ Á∂
«Á‘≈ÛΔ Â∂ ‹◊ΔÁ≈ª ÁΔ¡ª ‹◊Δª ÁΔ ‹ÏÂΔ ¡≈«Á ’≈‹ ˘ ¡º◊∂ «Ò‹≈ √’ÁΔ¡ª √ÈÕ Í »√ ˘ ¤º‚’∂ Á»‹Δ
Óø◊ª √ÈÕ ÒÀ«ÈÈ È∂ «¬Èª ‘ÛÂ≈Òª Ï≈∂ «Ò«÷¡≈ ˛ ¡øÂ≈Ù‡Δ ÁΔ¡ª ‘Ø √≈Δ¡ª Í≈‡Δ¡ª ¡≈͉∂
«’, ““»√ Ì ÁΔ¡ª Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ¡ª ‘ÛÂ≈Òª, ¡≈◊»¡ª Á∂ √Ó≈¬∂Á≈ Á∂Ùª È≈Ò Ïºfi∂ ‘؉ ’’∂
¡Â∂ È≈Ò Òº◊Ú∂∫ √Û’ª ¿πμÂ∂ Óπ‹≈‘«¡ª, «¬È’Ò≈ÏΔ √≈Ó≈‹Ú≈Á Á∂ ¡√ ‘∂· ¡≈ ◊¬Δ¡ªÕ ‹ø◊ «‹ºÊ∂
¡ÀÒ≈Ȫ ¡Â∂ Ó˜Á» ‹Ò«√¡ª «Úº⁄ ‘Ø¬Δ¡ª «¬È’Ò≈ÏΔ √Ó≈¬∂Á≈Δ √ø’‡ Á≈ ‘Δ ÍÃ◊‡≈Ú≈ √Δ ¿π√È∂ «¬√ √ø’‡
Â’Δª È∂ √≈¯ ˜≈«‘ ’ «ÁºÂ≈ ˛ «’ »√ «¬È’Ò≈Ï ˘ ‘Ø Â∂˜ ’ΔÂ≈ Â∂ √ø√≈-√Ó≈¬∂Á≈Δ ˘ ’Ó˜Ø ’È
Á∂ ⁄Û∑≈¡ Á∂ ÁΩ «Úº⁄ Á≈÷Ò ‘Ø ¸º’≈ ˛Õ”” Á≈ ’øÓ ’ΔÂ≈Õ »√ ÁΔ Ó˜Á» ‹Ó≈ È∂ Ï≈ÒÙ«Ú’ Í≈‡Δ
«¬‘ ¿π‘ √Óª √Δ ‹ÁØ∫ AIA@ ÁΔ √È¡ÂΔ ÷ÛØ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ ’Ó˜ØΔ Á≈ Î≈«¬Á≈
‡πº‡ ‘Δ √ΔÕ √È¡ÂΔ Âº’Δ Î∂ Ùπ» ‘Ø ¸º’Δ √ΔÕ √È¡ÂΔ ¿π·≈’∂ √ø√≈ √≈Ó≈‹Δ ÍÃÏøË «Úº⁄ ÓÿØ≈ ’ «ÁºÂ≈Õ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 18 ÈÚøÏ-B@AG
˜≈Ù≈‘Δ ˘ ¿πÒ‡≈«¬¡≈ ¡Â∂ Ó˜Á»ª ¡Â∂ ÎΩ‹Δ¡ª ÁΔ¡ª √ºÂ≈ √øÌ≈ÒΔÕ «¬√ È≈Ò √ø√≈ «Úº⁄ «¬º’ ÈÚ∂∫ Ôπº◊ Á≈
√ØÚΔ¡Âª ’≈«¬Ó ’ΔÂΔ¡ªÕ ¡≈ø Ì ‘Ø « ¬¡≈Õ «¬‘ Ôπ º ◊ √≈Ó≈‹ Â∂ ÍÃ Ø Ò ∂  ≈Δ
¿π√ √Ó∂∫ «’√ Â∑ª Á∂ ‘≈Ò≈ √ÈÕ ¿π‘Á≈ Úȉ «¬È’Ò≈Ϫ Á≈ Ôπº◊ √ΔÕ «¬√ È∂ √ø√≈ ÁΔ Â√ÚΔ ‘Δ
’È ÁΔ Ï‹≈«¬ ÓÀ∫ ‹ÈÒ «¬Ú≈ÈØÚ (Ivanov) ÚºÒØ∫ ÏÁÒ’∂ º÷ «ÁºÂΔÕ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ ¡≈͉∂ ’ÁÓ
‹ÈÒ ÷≈ÏØÈØÚ (Khabunov) È≈Ò ‘Ø¬Δ ◊ºÒÏ≈ Í∂Ù ´º‡ «‘ √Ó≈‹ «√‹È ÚºÒ √∂«Ë ’ΔÂ∂ ¡Â∂ «¬√
’ «‘≈ ‘ªÕ «ÁÙ≈ «Úº⁄ Ó‘ºÂÚÍ»È ÍπÒªÿª ÌΔ¡ªÕ «¬√ «¬È’Ò≈Ï
√Ú≈Ò : «’‘Û∂ ∂ÒÚ∂ √‡∂ÙÈ √πº«÷¡Â ‘È? È∂ «¬√ Ë≈È≈ ˘ ÏÁÒ «ÁºÂ≈ «’ Í»ø‹ΔÍÂΔ¡ª Â∂ Ó˜Á»
‹Ú≈Ï : √≈∂ √‡∂ÙÈ «¬È’Ò≈ÏΔ¡ª Á∂ ‘ºÊª «Úº⁄ «ÏȪ ÍÀÁ≈Ú≈ È‘ƒ ’ΔÂΔ ‹≈ √’ÁΔÕ «’™«’ «¬‘
‘È ¡Â∂ ¿π‘Ȫ ÁΔ √÷ √πº«÷¡≈ «Úº⁄ ‘ÈÕ √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ √Δ «’ Í»ø‹ΔÍÂΔ ÍÀÁ≈Ú≈ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’Á≈
√Ú≈Ò : Ù«‘ Á∂ «’√ «‘º√∂ «Úº⁄ ‘π’Ó √πº«÷¡Â ˛ Â∂ «’ÂΔ «’ ’Á≈ ˛Õ Í Ó˜Á» ‹Ó≈ È∂ «¬‘
‘È? √≈Ï ’ «ÁºÂ≈ «’ Ó˜Á» Í»ø‹ΔÍÂΔ ÂØ∫ Ï◊À ‘Δ
‹Ú≈Ï : √≈≈ Ù«‘ «¬È’Ò≈ÏΔ¡ª Á∂ ‘ºÊª «Úº⁄ ÍÀÁ≈Ú≈ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’ √’Á≈ ˛ ‹ÁØ∫«’ Í»ø‹ΔÍÂΔ Ó˜Á»ª
˛Õ ‡ÀÒΔÎØÈ ’øÓ È‘ƒ ’ «‘≈Õ Ù«‘ Á∂ ¡Òº◊-¡Òº◊ ÂØ∫ Ú◊À ÍÀÁ≈Ú≈ È‘ƒ ’ √’Á≈Õ «¬√ «¬È’Ò≈Ï È∂
«‘º«√¡ª «Úº⁄ ’Ø¬Δ √øÍ’ È‘ƒÕ «¬‘ ÚΔ ÏÛ≈ √ͺه ’ «ÁºÂ≈ «’ Ó˜Á»ª ÁΔ «’√≈Ȫ
√Ú≈Ò : ’Δ √≈≈ ÓøÂΔ Óø‚Ò √‘Δ „ø◊ È≈Ò ’øÓ ÍÃÂΔ ’Δ Í‘πø⁄ ‘ØÚ∂Õ ’Δ ¿π‘ Ó˜Á»ª ÁΔ «ÓºÂ ‹Ó≈ ˛
’ «‘≈ ˛? ‹ª ÁπÙÓ‰? «¬√ «¬È’Ò≈Ï ”⁄ Ó˜Á»ª È∂ √ͺه ÂΩ
‹Ú≈Ï : ÓøÂΔ «¬È’Ò≈ÏΔ¡ª Áπ¡≈≈ «◊ÃÎÂ≈ ”Â∂ √Ófi «Ò¡≈ «’ «’√≈ÈΔ Ó˜Á»ª ÁΔ «ÓºÂ ‹Ó≈ ˛Õ
’ Ò¬∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ «¬√ ÁΔ ÙÓ»ÒΔ¡Â ÂØ∫ Ú◊À «¬È’Ò≈Ï √øÌÚ È‘ƒÕ
√Ú≈Ò : «¬√ √Ó∂∫ Âπ‘≈‚∂ ¡«Ë’≈ ÷∂Â ‘∂· ’Δ «¬È’Ò≈Ï ÁΔ √¯ÒÂ≈ ‹ª ¡√¯ÒÂ≈ «¬√ ◊ºÒ ”Â∂
ÍπÒΔ√ ÎØ√ ˛? «ÈÌ ’ÁΔ ˛ «’ «’√≈ÈΔ «’√ È≈Ò ÷ÛÁΔ ˛, Ó˜Á»ª
‹Ú≈Ï : ’Ø¬Δ ÚΔ È‘ƒÕ È≈Ò ‹ª √Ó≈¬∂Á≈ È≈ÒÕ √ØÚΔ¡Â ÍÃØÒ∂Â≈Δ √‡∂‡ È∂
√Ú≈Ò : ’Δ Â’ÈΔ’Δ ¡Â∂ ‹ø◊Δ «ÚÌ≈◊ ÁΔ Í»ÂΔ ¡≈͉∂ Á∂Ù ÁΔ¡ª Â∂ ÁπÈΔ¡ª ÁΔ¡ª ’ΩÓΔ Óπ’ÂΔ Ò«‘ª
’È Ú≈ÒΔ √ø√Ê≈ Âπ‘≈‚∂ ’ø‡ØÒ ‘∂· ˛? ˘ ÏÒ Ï÷«Ù¡≈ Â∂ ÍÁ≈Ê’ ÓºÁÁ ÚΔ ’ΔÂΔÕ ÁπÈΔ¡ª
‹Ú≈Ï : Ó∂∂ ’ØÒ ’πºfi È‘ƒÕ ÁΔ Ó˜Á» ‹Ó≈ ˘ ≈‘ «Á÷≈¿π‰ Ú≈ÒΔ ’«Ó¿»«È√‡
«¬√ Â∑ª Á∂ ‘≈Ò≈ √È ‹ÁØ∫ Ó˜Á» ‹Ó≈ È∂ «Ú⁄≈Ë≈≈ Á≈ Í√≈≈ ’È «Úº⁄ ¡«‘Ó Ì»«Ó’≈
«’√≈ÈΔ ÁΔ «¬ÓÁ≈Á È≈Ò ˜≈Ù≈‘Δ Á≈ ÷≈ÂÓ≈ ’ΔÂ≈Õ «ÈÌ≈¬ΔÕ ¡≈͉∂ Á∂Ù Á∂ «’ÂΔ¡ª ˘ Óπ¯Â «Úº«Á¡≈,
¡≈‹Δ √’≈ Á≈ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¿π‰≈ Â∂ ¿π√ ˘ ÷ÂÓ «√‘Â, √Ó≈«‹’ √πº«÷¡≈ ÂØ∫ «ÏȪ √«Ì¡≈⁄≈’ «Ú’≈√
’’∂ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ «¬È’Ò≈Ï Á≈ fiø‚≈ ◊º‚‰ º’ Ó˜Á» Á∂ √≈ËÈ ÚΔ ¿πÍÒÌË ’≈¬∂Õ «’ÂΔ¡ª ˘ √ºÂ≈ Â∂
‹Ó≈ ÁΔ ¡«‘Ó Ì»«Ó’≈ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¬ΔÕ √Ó≈«‹’ ÍÀÁ≈Ú≈ Á∂ ÍÃÏøË «Úº⁄ ¡º◊∂ «Ò¡ªÁ≈Õ ¡Ωª,
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á≈ Ó‘ºÂÚ Â∂ ÍÃ≈ÍÂΔ¡ª ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª, ’ΩÓΔ¡Âª ¡Â∂ Ì≈¬Δ⁄≈«¡ª ˘ ¡«Ë’≈
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ Í«‘ÒΔ Ú≈ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ «ÁºÂÕ∂ ÍÀÁ≈Ú≈ Á∂ √≈ËÈ √Ó»«‘’ Ó≈Ò’Δ ¡ËΔÈ «Ò¡ªÁ∂Õ
«‚’‡∂‡«ÙÍ ¡ËΔÈ Ó˜Á» ‹Ó≈ Á≈ ≈‹ √Ê≈Í ÎÀ’‡Δ¡ª/«ÓºÒª Ó˜Á» ’Ó∂‡Δ¡ª ¡ËΔÈ «Ò¡ªÁΔ¡ªÕ
’ΔÂ≈Õ «¬‘ ÚΔ Í«‘ÒΔ Ú≈ ‘Ø«¬¡≈ «’ «¬‘ «¬È’Ò≈Ï ˜ÓΔÈ «’√≈È ’Ó∂‡Δ¡ª ¡ËΔÈ «Ò¡ªÁΔÕ ‹◊ΔÁ≈ª
Í«‘Òª ‘ج∂ ÏπÔ»¡≈ «¬È’Ò≈Ϫ È≈ÒØ∫ «’Á≈ ͺ÷∫Ø Úº÷Δ ÁΔ¡ª ˜ÓΔȪ «ÏȪ Óπ¡≈Ú˜∂ ‹Ï ’ Ò¬Δ¡ªÕ ’≈÷≈È∂
«’√Ó Á≈ «¬È’Ò≈Ï √ΔÕ Í«‘Òª ‘ج∂ «¬È’Ò≈Ϫ «Úº⁄ Ó≈Ò’ª ˘ Ï∂Á÷Ò ’ «ÁºÂ≈Õ «ÚÁ∂ÙΔ √Ó≈¬∂Á≈ª Á≈
‹≈«¬Á≈Áª ÁΔ Ó≈Ò’ ‹Ó≈ ‘Δ ≈‹ √ºÂ≈ ”Â∂ ’≈Ï‹ √Ó≈«¬¡≈ ‹Ï ’’∂ ’ΩÓΔ ÓÒ’Δ¡Â Ï‰≈«¬¡≈Õ
‘Ø¬Δ Í «¬√ Ú≈Δ ‹≈«¬Á≈Á ‘Δ‰ Ó˜Á» ‹Ó≈ È∂ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï Á∂ «¬È∑ª ˛¡ø◊∂˜ ’≈È≈«Ó¡ª

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 19 ÈÚøÏ-B@AG
ÚºÒ ÁπÈΔ¡ª Á∂ «’ÂΔ¡ª ÁΔ¡ª «È◊≈‘ª Òº◊ ◊¬Δ¡ª. ¡≈Ò «¬ø‚Δ¡≈ ’Ω∫√Ò Î≈ √‡»‚À∫‡√ √‡◊Ò Á∂ Á∂Ù
ÁπÈΔ¡ª «Úº⁄ «’ÂΔ¡ª Á∂ ¿π· ‘∂ ¿πÌ≈ ˘ ·ºÒ‰ «Ú¡≈ÍΔ √ºÁ∂ ”Â∂ ÍΔ.¡À√.Ô». ÚºÒØ∫ Ó≈⁄
Ò¬Δ √Ó≈¬∂Á≈Δ È∂ ÚÀÒÎ∂¡ √‡∂‡ Á≈ √ø’ÒÍ «Ò¡ªÁ≈Õ E-F ¡◊√ B@AG ˘ Ïø◊ÒΩ (’È≈‡’≈) «Ú÷∂
Ó˜Á»ª Á∂ fi◊«Û¡ª ˘ «ÈÏ∂ÛÈ Ò¬Δ «‘øÁØ√Â≈È «Úº⁄ Á∂Ù Ì ÂØ∫ ¡≈¬Δ¡ª EI «¬È’Ò≈ÏΔ Â∂ ‹Ó‘»Δ ‹ºÊÏ ∂ Á
ø Δ¡ª
«’ ’≈˘È ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¬∂Õ √«‘’≈Δ √À’‡ Á≈ ÚºÒØ∫ ¡≈Ò «¬ø‚Δ¡≈ ’ÈÚÀÈÙÈ Î≈ √‡»‚À∫‡√ √‡◊Ò
Óπ’≈ÏÒ≈ ’È Ò¬Δ √’≈Δ √À’‡ «Ò¡ªÁ≈ «◊¡≈Õ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ ÁØ Ø‹≈ ’ÈÚÀÈÙÈ «Úº⁄ «Ú«Á¡≈ÊΔ √øÿÙ
√ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ Òº◊∂ «Í¤ÒÓØÛ∂ ÂØ∫ Ï≈¡Á ”Â∂ ‘Ø ‘∂ ÂÙºÁÁ Â∂ ÷ÂÓ ’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ
√Ó≈¬∂Á≈Δ È∂ ¡≈͉∂ ´º‡ Á∂ ≈‹ ˘ ‘Ø ÂΔÏ ’ ’À∫Í√ª ÁΔ ‹Ó‘»Δ¡Â, «Úº«Á¡≈ Á∂ ÚÍ≈Δ’È ¡Â∂
«Èº‹Δ’È ”Â∂ «Ú⁄≈ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ «¬√ √≈Δ ⁄⁄≈ ÂØ∫
«ÁºÂ≈Õ AII@ «Úº⁄ √ØÚΔ¡Â √øÿ Á∂ «Ï÷‰ ÂØ∫ Ó«‘‹
Ï≈¡Á ¡≈Ò «¬ø‚Δ¡≈ ’Ω∫√Ò Î≈ √‡»‚À∫‡√ √‡◊Ò Á≈
«¬º’ √≈Ò Ï≈¡Á √ø√≈ ”⁄ «¬º’ ËπºÚÂ≈ Á∂ ⁄Ò«Á¡ª
◊·È ’’∂ «¬‘Ȫ ÁØ Óπº«Á¡ª ”Â∂ BH √ÂøÏ ˘ Ù‘ΔÁ
¡ÓΔ’Δ √≈Ó≈‹ È∂ ¡≈͉≈ ¬∂‹ø‚≈ √ø√≈ ”Â∂ ÊØÍ «ÁºÂ≈
Ì◊ «√øÿ Á∂ ‹ÈÓ «Á‘≈Û∂ ”Â∂ Á∂Ù Ì «Úº⁄ Ø√ ÍÃÁÙÈ
«√º ‡ ∂ Ú‹Ø ∫ Ì≈ «Úº ⁄ √≈Ó≈‹Δ¡ª ÁΔ¡ª «ÁÙ≈-
’È Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ
«ÈÁ∂«Ù ¿πÁ≈Δ’È, «Èº‹Δ’È Â∂ √ø√≈Δ’È ÁΔ¡ª ÍΔ.¡À√.Ô». ‹Ø «¬√ ’Ω∫√Ò Á≈ «‘º√≈ ˛, ÚºÒØ∫ ÓØ◊∂ Ø√
ÈΔÂΔ¡ª ‚≈. ÓÈÓØ‘È «√øÿ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· Ò≈◊» ÍÃÁÙÈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ BH √ÂøÏ ˘ È∂⁄ Í≈’ ÓØ◊≈
’ÈΔ¡ª Ùπ  » ’ «Áº Â Δ¡ªÕ ÒØ ’ ÌÒ≈¬Δ Á∂ √≈∂ «Ú÷∂ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ «¬’º·∂ ‘Ø ’∂ Ù«‘ «Úº⁄ Ó≈⁄
Ó«‘’«Ó¡ª Á≈ ÌØ◊ Í≈¿π‰≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ «√‘Â, ’ΔÂ≈Õ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª Á∂ ‘ºÊª «Úº⁄ «Ú«Á¡≈ÊΔ √øÿÙª
«Úº«Á¡≈, √Ó≈«‹’ √πº«÷¡≈ ÂØ∫ √’≈ ¡≈͉∂ ‘ºÊ «Íº¤∂ ”Â∂ ‘Ø ‘∂ ‘Ó«Ò¡ª √ÏøËΔ È≈¡«¡ª Á∂ ⁄≈‡ ÎÛ∂ ‘ج∂
«÷√’≈¿π‰ Òº◊ΔÕ ‘π‰∂ ‘Δ Íø‹≈Ï «Úº⁄ H@@ ÍÃ≈«¬ÓΔ √ÈÕ
√’»Ò ÏøÁ ’È Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ √’≈Δ ÌÂΔ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª ˘ √øÏØËÈ ’«Á¡ª ÏπÒ≈«¡ª È∂
”Â∂ Í≈ÏøÁΔ Ò≈ «ÁºÂΔ ◊¬ΔÕ √’»Òª, ‘√ÍÂ≈Òª, ÏØ‚ª, «’‘≈ «’ ¡ÀÎ.‡Δ.¡≈¬Δ.¡≈¬Δ. ÂØ∫ Ùπ» ‘π«ø Á¡ª ‹Ú≈‘ Ò≈Ò
’≈ÍØ∂ÙȪ Â∂ ‘Ø ¡Á≈«¡ª «Úº⁄ ·∂’∂ ”Â∂ ÌÂΔ ’ΔÂΔ È«‘» Ô»ÈΔÚ«√‡Δ, ˛Á≈Ï≈Á Ô»ÈΔÚ«√‡Δ Â∂ ‘π‰
‹≈‰ Òº◊ΔÕ Ï≈Ï ’øÓ Ï≈Ï ÂÈ÷≈‘, À◊»Ò ’øÓ ÏÈ≈√ «‘øÁ» Ô»ÈΔÚ«√‡Δ «Úº⁄ √øÿΔ ‡ØÒ∂ Áπ¡≈≈
À◊»Ò ÈΩ’Δ Á∂ ’≈˘Èª ˘ «¤º’∂ ‡ø◊ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª Á∂ ‘º’Δ Â∂ ‹Ó‘»Δ √øÿÙª ”Â∂ ‘ÓÒ∂ Â∂˜
‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ ¿π‘Ȫ «’‘≈ «’ «¯’»-Î≈ÙΔÚ≈ÁΔ ‘ºÒ≈ Â∂˜
È؇ÏøÁΔ, ‹Δ.¡À√.‡Δ. È∂ ÒØ’ª Á≈ ’⁄»Ó ’º„ «ÁºÂ≈ ˛Õ
’«Á¡ª, ËÓ-«Èͺ÷, ‹Ó‘»Δ «Ú«Á¡≈ÊΔ √Ø⁄ ˘ ÷π„ ø ≈
«Ú’≈√ Á Ò◊≈Â≈ ÿ‡ ‘Δ Â∂ Ó«‘ø◊≈¬Δ Á Ò◊≈Â≈
’ΔÂ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ «Úº«Á¡≈ÊΔ¡ª ”Â∂ Á∂Ù ËÃØ‘ Á∂ Í⁄∂
ÚË ‘Δ ˛Õ ÒØ’ª ÁΔ ¡≈ÓÁÈ ÿ‡ ‘Δ ˛Õ √≈Ó≈‹Δ
√≈«Ï ’Á∂ ‘È «’ Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ Á∂ Ò∂÷ “ÈΩ‹Ú≈È
ÍÃÏøË Á≈ √ø’‡ Ò◊≈Â≈ ÚËÁ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ √≈Ó≈‹Δ Â∂ ≈‹ÈΔÂΔ” ÁΔ Ó‘ºÂÂ≈ ‘Ø ÚË ◊¬Δ ˛ «’™«’ ‹∂ Ì
Â≈’ª «Ú⁄’≈ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª «Âº÷Δ¡ª ‘Ø ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ‹Ú≈ÈΔ «Úº⁄ «Ú«Á¡≈ÊΔ Ì◊ «√øÿ ¡ø◊∂˜ª Ò¬Δ
√Ó≈¬∂Á≈Δ ÍÃÏË ø Á≈ √ø’‡ ¡ÓØÛ ˛Õ «Ú’√ Á∂Ù ¡≈͉∂ ≈‹ÈΔ«Â’ ’ÀÁΔ √Δ Âª ÓØÁΔ-ÔØ◊Δ ‘’»ÓÂ Ò¬Δ ¡º‹ Á∂
√ø’‡ Á≈ Ì≈ ÂΔ‹Δ ÁπÈΔ¡ª Á∂ Á∂Ùª «√ ÒºÁ ‘∂ ‘ÈÕ «Ú«Á¡≈ÊΔ ≈‹ ≈‹ÈΔ«Â’ ÁπÙÓ‰ ‘ÈÕ ¿πÈ∑ª «’‘≈ «’
«¬√ √Ó∂∫ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ÁΔ Ó‘ºÂÂ≈ ‘Ø ÚΔ ÚË «Úº«Á¡≈ Á≈ ÚÍ≈Δ’È ’«Á¡ª «√º«÷¡≈ ˘ «ÏÒ’πÒ
‹ªÁΔ ˛Õ ÍÃØÒ∂Â≈Δ ÁΔ¡ª ÒøÓ∂ √øÿÙ ÁΔ¡ª ÍÃ≈ÍÂΔ¡ª ÷ΔÁΔ Á∂ Ú∂⁄Δ ‹≈‰ Ú≈ÒΔ Ú√» ω≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈,
√Ó≈¬∂Á≈Δ Á∂ ‘ÓÒ∂ ¡ËΔÈ ‘ÈÕ Ó˜Á» ‹Ó≈ ’ØÒ «√º«÷¡≈ ÷πº√‰ Á∂ ÍΔÛ «Ú«Á¡≈ÊΔ √øÿÙª Á∂ ‘Δ ≈‘
«¬√ √«ÊÂΔ «Úº⁄Ø∫ «¬º’Ø-«¬º’ ‘ºÒ ˛ «’ ¡’»Ï ÍÀ‰◊∂Õ Ó≈⁄ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ÍΔ.¡À√.Ô». Á∂ √»Ï≈ «ÚºÂ √’ºÂ
«¬È’Ò≈Ï ÂØ∫ √∂Ë ÒÀ∫Á∂ ‘ج∂ ¡≈͉∂ Á∂Ù ÁΔ¡ª ‘≈Òª ’Ó‹Δ ’؇’Í»≈, √»Ï≈ ¡≈◊» ‘ÁΔÍ ’Ω ’؇Ò≈, «˜Ò∑≈
¡Èπ√≈ ÒØ’ Ò«‘ ˘ «Ú’√ ’È Â∂ ÈÚ-‹Ó‘»Δ ’ÈÚΔÈ ÓØ‘È «√øÿ ¡ΩÒ÷, «˜Ò∑≈ ¡≈◊» ‹◊ÚΔ ’Ω,
«¬È’Ò≈Ï ÁΔ «‹ºÂ Ò¬Δ √øÿÙ Á∂ ÓÀÁ≈È «Úº⁄ «ÈºÂΔ¬∂Õ √π÷«ÚøÁ ’Ω, ‹◊ÁΔÍ «√øÿ ‹ÀÓÒÚ≈Ò≈, «’ÈÁΔÍ ’Ω
ÓºÁØ’∂ ¡Â∂ ÂΔÊ ⁄«Ûº’ È∂ ’ΔÂΔÕ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 20 ÈÚøÏ-B@AG
√ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È ¡Ωª ¡Â∂ √Ó≈‹Ú≈Á
ó √≈ÊΔ ¡ÍÈ≈
G ÈÚøÏ AIAG ˘ ¿π‘ √Ω √≈Ò Í»∂ ‘Ø ‹≈‰◊∂ ‹ÁØ∫ ˘ “√Ó≈‹Ú≈Á” ÚºÒ «Ò‹≈‰ Ú≈ÒΔ¡ª Á√≈’∂, ◊ØÏ≈⁄ØÚ
Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ ¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï È∂ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ ¿π√≈Δ ˘ ¿πÒ‡≈¿π‰ Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈ ¡Â∂
«√∂ ⁄«Û¡≈ √ΔÕ «‹√È∂ √ØÚΔ¡Â √Ó≈‹Ú≈ÁΔ ◊‰≈‹ª «¬√ «ÁÙ≈ «Úº⁄ ’¬Δ Úº‚∂-Úº‚∂ ÎÀ√Ò∂ ’ΔÂ∂Õ «¬‘ √≈≈
ÁΔ Ô»ÈΔ¡È (Ô».¡À√.¡À√.¡≈.) ÁΔ √Ê≈ÍÈ≈ ’ΔÂΔ √ΔÕ ’πºfi “√Ó≈‹Ú≈Á” ˘ √πË≈È Á∂ Ȫ ‘∂· ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
‹Ø ’πfiº Ó◊Ò∂ ÂʺÒΔ-Í≈¿» ¡Â∂ ¿π‹ ∂ È≈-ÌÍ» √≈Òª «‹√ ⁄Δ˜ ˘ ¿π√ È∂ ¡º◊∂ ÚË≈«¬¡≈, ¿π‘ ͺ’≈-·º’≈
«Úº⁄ Ú≈Í«¡≈, ¿π‘ Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ Í≈‡Δ ÁΔ Í»ø‹ΔÚ≈Á √ΔÕ ¡º‹ Á∂ »√ «Úº⁄ ‘’Δ’Â ÏÒΩ Ú◊Δ
¡◊Ú≈¬Δ ”⁄ √ø√≈ Á∂ Í«‘Ò∂ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ-ÍÃÏøË ÁΔ Í≈ÁÙΔ ‘’Δ’Â Á√≈™ÁΔ ˛ «’ ¿πμÊ∂ ‹ΔÚÈ Á∂ √≈∂
¿π√≈Δ Á≈ √≈’≈ ‘؉≈ √Δ, «‹√ Í≈‡Δ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘Δ Íº÷ª «Úº⁄ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÁΔ ÓπÛ-¿π√≈Δ ‘Ø ¸º’Δ ˛Õ
Í«‘Òª ÒÀ«ÈÈ ¡Â∂ Ó◊Ø∫ √‡≈«ÒÈ È∂ ’ΔÂΔ √ΔÕ √º⁄ ª ’Δ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ √Ó≈‹Ú≈Á È∂
«¬‘ ˛ «’ √ø√≈ Á∂ Í«‘Ò∂ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ √Ó≈‹ ÁΔ ¿π√≈Δ ¡Ωª Á∂ Á‹∂ ¿πμÍ ’Ø¬Δ ÍÃÌ≈Ú Í≈«¬¡≈?
ÂΔ‘ √≈Òª ÁΩ≈È Óπº÷ »Í «Úº⁄ √≈ÊΔ √‡≈«ÒÈ ÁΔ ’Δ √Ó≈‹Ú≈Á Á∂ ÁΩ≈È ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ, Ó˜Á»ª,
¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ ’øÓ ’ÁΔ Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ Í≈‡Δ È∂ «’√≈Ȫ, ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª ¡Â∂ ¡Ωª Ú◊∂ ’Ó˜Ø
’ΔÂΔ √Δ ¡Â∂ ¿π√ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ ‘Δ Î≈ÙΔÚ≈Á Á≈ ÂÏ«’¡ª ÁΔ √«ÊÂΔ Í«‘Òª È≈ÒØ∫ ’πºfi ’π Úº÷Δ √Δ? »√
‡≈’≈ ’«Á¡ª «¬√ ÁΔ ≈÷Δ ’ΔÂΔ ◊¬Δ √ΔÕ AIEC ÁΔ ˜≈Ù≈‘Δ ÁΩ≈È ¡≈Ó ¡Ωª È∂ «¬È’Ò≈ÏΔ √øÿÙ
«Úº⁄ √‡≈«ÒÈ ÁΔ ÓΩ Ó◊Ø∫ Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ Í≈‡Δ «Úº⁄ Í»∂ ‹ØÙ √«‘ ÓÁª Á∂ ÓØ„∂ È≈Ò ÓØ„≈ ‚≈‘ ’∂
’«Ó¿»«È√‡ Í≈‡Δ ¡≈¯ √ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È (Ï≈ÒÙ«Ú’) «‘º√≈ «Ò¡≈ «’™«’ ¿π‘ «¬º’ “ÈÚª” √Ó≈‹ ω≈¿π‰≈
√Δ.ÍΔ.¡À√.Ô». ÁΔ ÒΔ‚«ÙÍ ˘ ¡≈Ëπ«È’ √ØËÚ≈ÁΔ¡ª ÒØÛÁΔ¡ª √È «‹‘Û∂ ¿πȪ Á∂ È≈Ò ‘πøÁ∂ ‹Ï ˘ ÷ÂÓ
Ì≈Ú Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ Í≈‡Δ «Úº⁄ ÁºÏ∂-ÁÛ∂ ‘ج∂ ’∂ ¡Â∂ ¿πÈ∑ª ˘ √πÂøÂ ¡Â∂ Ï≈Ï Á≈ Á‹≈ ÍÃÁ≈È
√Ó≈¬∂Á≈ ¡È√ª, È∂ ‘«Ê¡≈ «Ò¡≈ √ΔÕ «¬‘ ¿π‘ ’Á≈ ‘ØÚ∂Õ Íπ≈‰≈ √Ó≈‹ ¿π‘ ÓΩ‹»Á √«ÊÂΔ √Δ «‹√
Í»ø‹ΔÍÂΔ ¡È√ √È, «‹‘Û∂ Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ Ó»ø‘- «Úº⁄∫Ø Óπ’ ‘Ø ‹≈‰ Á≈ «¬«Â‘≈√ ¿π‘ «√‹‰≈ ⁄≈‘πÁ
ø Δ¡ª
˜Ï≈ÈΔ √∂Ú≈ ’Á∂ √È Í ¡√Ò «Úº⁄ ¿π‘ Ó˜Á»- √ÈÕ «¬√ ÂºÊ ÁΔ ◊Ú≈‘Δ «¬«Â‘≈√’≈ª ÚºÒØ∫ ÍÃÓ≈‰Â
‹Ó≈ ˘ «Ú⁄≈Ë≈’ ͺ÷Ø∫ Ï∂-‘«Ê¡≈≈ ’È Á∂ ’øÓ Á√Â≈Ú∂˜ ÚΔ «ÁøÁ∂ ‘È ¡Â∂ ¿π√ √Ó∂∫ Á≈ √≈«‘ ÚΔ
«Úº⁄ Òº◊∂ ‘ج∂ √ÈÕ «¬√ ÂºÊ È∂ √Ó≈‹-¿π√≈Δ ÁΔ «ÁÙ≈ «ÁøÁ≈ ˛, «‹√ «Úº⁄ ÓÀ’«√Ó ◊Ø’Δ Á≈ È≈ÚÒ Óª ÚΔ
‘Δ ¿π Ò ‡≈ «Áº  ΔÕ ÈΔÂΔ «Úº ⁄ ¡«‹‘Δ¡ª “ÔØ ◊ Ù≈«ÓÒ ˛Õ ÁºÏΔ-’π⁄ÒΔ ¡Â∂ ◊πÏÂ-Ó≈Δ «¬‘ ¡ΩÂ
ÂÏÁΔÒΔ¡ª” ’ΔÂΔ¡ª ◊¬Δ¡ª «‹‘ÛΔ¡ª √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ ÈÚª √ø√≈ ¿π√≈È ÁΔ ¡≈√ È≈Ò ¡≈Í‰Δ¡ª ¡º÷ª Á∂
«ÁÙ≈ ÂØ∫ Á» «Ò‹ªÁΔ¡ª √È, ¿πÁØ∫ º’ √Ê≈«Í √≈‘Ó‰∂ ¿πμÌ ‘∂ «¬√ ÿØÒ «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ‘؉≈ ¡≈øÌ
√Ó≈‹Ú≈ÁΔ-ÍÃÏøË ˘ ¿πË∂ÛÁΔ¡ª √È ¡Â∂ √Ó≈‹ ˘ ’ «ÁøÁΔ ˛Õ
Ïπ  Ô» ¡ ≈ (Í» ø ‹ ΔÍÂΔ) √Ó≈‹ Úº Ò ÂØ  ÁΔ¡ª √ÈÕ ¿π√ ÈÚ∂∫ √ø√≈ «Úº⁄ ¿π√ ¡ΩÂ Ò¬Δ Èڪ͉ ’Δ
AIH@«Ú¡ª ÁΩ≈È ‹ÁØ∫ Ó˜Á»-‹Ó≈ ˘ «Ú⁄≈Ë≈’ ‘؉≈ √Δ «‹√˘ Ó˜Á» Â∂ «’√≈È ¡Ωª «⁄ÂÚ ‘Δ¡ª
ͺ÷Ø∫ Ï‘π ‘ºÁ º’ Ï∂-‘«Ê¡≈ ’ΔÂ≈ ‹≈ ¸º’≈ √Δ Âª √È? ÓÁª Úª◊ ‘Δ, ¿πÈ∑ª È∂ ÚΔ «¬º’ ¡À√∂ √Ó≈‹ Á≈
◊ØÏ≈⁄ØÚ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· √Δ.ÍΔ.¡À√.Ô». ◊Ò≈√ÈΩ √πÎÈ≈ «Ò¡≈ ‘ØÚ∂◊≈ «‹‘Û≈ ¿πȪ ˘ ‹Ó≈ÂΔ Á≈Ï∂ Â∂
¡Â∂ Íà À √ ÂØ « ¬’≈ Á∂ Ȫ ‘∂ · , √Ó≈‹’-√≈Ó≈‹Δ ÁÓÈ ÂØ∫ Óπ’ÂΔ Áπ¡≈ √’Á≈ √ΔÕ Í «Òø◊-Ï≈ÏΔ Á≈
Ô» . ¡À √ .¡À √ .¡≈. ÁΔ¡ª √≈Δ¡ª √Óº « √¡≈Úª ˘, Ó√Ò≈ ‹Ó≈ÂΔ Á≈Ï∂-ÁÓÈ È≈ÒØ∫ ’≈ÎΔ Ú‚∂≈ ˛ «‹√
√‡≈«ÒÈ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ ¿π√≈Δ Á∂ ’’∂ Úº÷-Úº÷ √Ó≈‹ª «Úº⁄ ·Ø√ Óø◊ª ÚΔ Úº÷-Úº÷ ‘Ø
√Ó∂∫ «√ ÓÛ∑ «ÁºÂ≈Õ ÷πÙ⁄ØÚ ÁΔ¡ª √ØËÚ≈ÁΔ ÈΔÂΔ¡ª «ÈºÏÛÁΔ¡ª ‘ÈÕ √≈∂ ‹◊Δ» √Ó≈‹ª ‹ª √≈ÓøÂΔ √Ó≈‹ª

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 21 ÈÚøÏ-B@AG
«Úº⁄ ÍÚ≈ ˘ «ÓÒ∂ Ì»ÓΔ-‡Ø‡∂ ‹ª «÷ºÂ∂ ¿πμÍ ÍÀÁ≈Ú≈ ÓÁª ÁØ‘ª ÁΔ ‘Δ √Ó≈«‹’ ⁄∂ÂÈ≈ «Úº⁄ ¿π‘ ÂÏÁΔÒΔ¡ª
’È Á∂ ’≈‹ ÁΩ≈È ’ΔÂ∂ ‹ªÁ∂ «√ºË∂ Â∂ È∂ÓÏºË ’øÓ ÚΔ ¡≈¿π‰Δ¡ª ˜»Δ ‘È «‹È∑ª È≈Ò «ÍÂ≈-Íπ÷Δ (pa-
«Úº⁄ ¡Ωª Á∂ ’øÓ Á≈ «‘º√≈ «¬º’ Ò≈˜ÓΔ «‘º√≈ «‘≈ ˛Õ triarchal) √Ø⁄ «Úº⁄ ÏÁÒΔ¡ª ¡≈¿π‰, «‹√ «ÍÂ≈-
Í ¿πȪ ÁΔ «’ ˘ ¿πÈ∑ª ˘ «ÓÒÁ∂ “’πÁÂΔ” ÿ∂¨ Íπ÷Δ √Ø⁄ ˘ √Ó≈¬∂Á≈ √Ó≈‹ ÂØ∫ «Ú√∂ «Úº⁄ ◊둉
’øÓ Á≈ ‘Δ «¬º’ «‘º√≈ √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ «‘≈ ˛Õ √Ó≈‹ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ‘πøÁ≈ ˛Õ «¬√ Ó’√Á Ò¬Δ ’«Ó¿»«È√‡ª Á∂
«Úº⁄ ¿π‘ ÁØÓ Á‹≈ ‹ª √‘≈«¬’ «Òø◊ ‘Δ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ’ØÒ ⁄ø◊Δ Âª √Ø⁄Δ-«Ú⁄≈Δ «¬º’ «Ú™Â ÓΩ‹»Á √Δ
√Ó≈¬∂Á≈Δ È∂ ¡≈Ó ¡Ωª ˘ «¬º’ ¡Òº◊ ‘√ÂΔ (en- «‹√Á∂ ¡Ë≈ ¿πμÍ ÈÚ∂∫ √Ó≈‹ ˘ ¿π√≈«¡≈ ‹≈‰≈ √ΔÕ
tity) Ú‹Ø∫ √Ó≈«‹’ ÍÀÁ≈Ú≈ Á∂ ¡ÓÒ «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ’ΔÂ≈Õ «¬√ «Ú™Â È≈Ò ¿π‘ √‘≈«¬’-„ª⁄≈ «¬ÈÎ≈√‡º’⁄
¡Ωª «¬º’ Úº÷Δ Â∂ ͤ≈‰ÔØ◊ ¿π‹ ’Ó≈¿π‰ (Infrastructure) ¿π√≈«¡≈ ‹≈‰≈ √Δ «‹√ È≈Ò «¬º’
Òº◊Δ¡ª ¡Â∂ ¿π‘ √Ó≈«‹’ ÍÀÁ≈Ú≈ «Úº⁄ «◊‰ÈÔØ◊ ÈÚª √Ó≈‹ ¿π√≈È ÁΔ «ÁÙ≈ «Úº⁄ ÂπÈ Ò¬Δ ÍÃØÒ∂Â≈Δ
ÓÀ∫Ï ω ◊¬Δ¡ªÕ Í ¡Ωª «¬√ ⁄∂ÂÈ≈ È≈Ò ÒÀ√ ‘Ø ¡Ωª ÁΔ √‘≈«¬Â≈ ’ΔÂΔ ‹≈‰Δ √ΔÕ «¬‘ ¿π‘ √Ó≈‹ √Δ
’∂ ’≈Ó≈-Ù’ÂΔ «Úº⁄ Ù≈ÓÒ È‘ƒ ‘Ø¬Δ¡ª √◊Ø∫ Óπº÷ »Í «‹√ «Úº⁄ ¿πÈ∑ª ÁΔ¡ª ¡√ÒΔ Ï≈ÏΔ ÁΔ¡ª «ÈºÂ
”⁄ ¡≈͉∂ ÍÚ≈ Á≈ ◊π˜≈≈ ÂØÈ ÁΔ ¡≈«Ê’ ÒØÛ ÚËÁΔ¡ª ¿πÓΔÁª ˘ Í»≈ ’È≈ √ΔÕ «Òø◊-Ï≈ÏΔ ’Δ
’≈È Ù≈ÓÒ ‘Ø¬Δ¡ª √ÈÕ ¿π‘ ÿ Á∂ √≈∂ ’øÓª-’≈ª ‘πÁ
ø Δ ˛, «¬√Á≈ «Ú⁄≈ ¡Ωª «Úº⁄ ÚΔ Òº◊Á≈ ˛ «’™«’
Ò¬Δ ÚΔ «˜øÓ∂Á≈ ‘Δ¡ª «‹√ «Úº⁄ Ϻ«⁄¡ª Á≈ Í≈Ò‰- ¿πÈ∑ª ÁΔ ⁄∂ÂÈ≈ Á≈ «Ú’≈√ ‘πøÁ≈ ˛ ¡Â∂ √Ó≈‹ «Úº⁄
ÍØÙ‰ ÚΔ Ù≈ÓÒ ˛Õ «¬√ Â∑ª «√˪’ ͺ÷Ø∫ (theoreti- ‘πøÁΔ¡ª ·Ø√ ÂÏÁΔÒΔ¡ª ¿πȪ Á∂ Á‹∂ (Status) ˘ ÚΔ
cally) ¿π‘ ÁØÓ-Á‹≈ «Òø◊ (Second Sex) ‘Δ ‘Δ¡ªÕ ¿π«⁄¡≈¬Δ ‹ªÁΔ¡ª ‘ÈÕ
√Ó≈¬∂Á≈Δ ¡ΩÂ-Ó˜Á»ª ˘ Í«‘Ò «ÁøÁΔ ‘Δ ˛ ’Δ √Ó≈‹ ÁΔ «¬√ «ÁÙ≈ ¿πÒ‡ ‹≈‰ Á≈ Ȫ-ͺ÷Δ
«’™«’ ¿π‘ ÿº‡ ¿π˜ª ”Â∂ ’øÓ ’ ÒÀ∫ÁΔ¡ª √È ¡Â∂ ÍÃÌ≈Ú ¡«‹‘∂ ÂÏ«’¡ª (Sections) Á∂ Á‹∂ ‹ª πÂÏ∂
¿πȪ ÚºÒØ∫ Ô»ÈΔ¡È-‹ºÊ∂ÏøÁΔ Ï‰≈¿π‰ ÁΔ ÚΔ ÿº‡ ‘Δ (Status) ¿πμÍ ÚΔ ÍÀ∫Á≈ ˛? «Ó√≈Ò Ú‹Ø∫, ◊ØÏ≈⁄ØÚ È∂
¿πÓΔÁ ‘πøÁΔ √Δ, «¬√ Âª ¿π‘ ¡≈Ó ¿π‹ª (general ÍÃ√À ÂΩ«¬’≈ Á∂ È≈‘∂ «Úº⁄ ¡Ωª Ò¬Δ «¬º’ «ÚÙ∂Ù Èπ√÷≈
wages) ˘ ÿ‡≈¿π‰ Á≈ ’≈È ÚΔ Ï‰ ‹ªÁΔ¡ª √È Í∂Ù ’ΔÂ≈ √Δ «‹‘Û≈ ¿π√ √≈∂ ’πºfi Á∂ ¿πÒ‡ √Δ «‹√˘
«‹√ ’’∂ ÍÀÁ≈Ú≈ Á∂ ÷⁄∂ ÚΔ ÿ‡ ‹ªÁ∂ √ÈÕ √Ó≈‹Ú≈Á ÏπÒøÁ ’Á≈ √ΔÕ √◊Ø∫ «¬‘ Èπ√÷≈ ¡Ωª
«¬√ «Í¤Ø’Û «Úº⁄ ÚΔ Í«‘Ò∂ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ ≈‹ Ò¬Δ «ÍÂ≈-Íπ÷Δ Èπ√÷∂ Ú◊≈ √Δ «¬√ Á∂ È≈Ò «¬‘
(√‡∂‡) ÁΔ ⁄È≈ ‘Ø¬Δ √ΔÕ ’«Ó¿»«È√‡ ¡Ωª ¡Â∂ ÓÁ Ï‘π ‘Δ Ï≈Ï ÁΔ Ó‘ºÂÂ≈ Ú≈Ò≈ «¬√ ’’∂ ÚΔ ˛
ÁØÚ∂∫, Í«‘Òª ‘Δ √ÓfiÁ∂ √È «’ ¡Ωª ÁΔ ¡√ÒΔ Óπ’ÂΔ «’™«’ Íà ◊ ÂΔÙΔÒ ¡Ω   ’≈’π ø È ª ¡Â∂ ‹Ó‘»  Δ
¡ÓÒΔ ÂΩ ”Â∂ ¿π√ √Ó≈‹ «Úº⁄ √øÌÚ ‘ØÚ∂◊Δ «‹√ «Úº⁄ ’≈’πøȪ (activists) ÁΔ ÓΩ‹»Á≈ √Ófi Á∂ ÚΔ ¿πÒ‡ ˛
«Èº‹Δ ‹≈«¬Á≈Á È‘ƒ ‘ØÚ∂◊Δ Ì≈Ú «’ √≈ÓÚ≈Á (com- Ì≈Ú «¬‘ ’≈’πøÈ ¡Ωª ÁΔ Ï≈ÏΔ ¡Â∂ √πÂøÂÂ≈
munism) «Úº⁄ ‘Δ √øÌÚ ‘ØÚ∂◊ΔÕ Í ¿π√ ÍÛ≈¡ ”Â∂ Ï≈∂ ‹Ø √Ófi ¡ÍÈ≈™Á∂ ‘È, «¬‘ ¿π√ Á∂ ÚΔ ¿πÒ‡ ˛Õ
Í‘πø⁄‰ Ò¬Δ ÍÀÁ≈Ú≈ Á∂ √≈ËȪ Á≈ √Ó≈‹Δ’È «¬º’ ◊ØÏ≈⁄ØÚ ¡Â∂ ¿π√ ÁΔ «’Â≈Ï ÍÃÀ√ÂΩ«¬’≈ «Úº⁄
¡≈øÌ’ ’≈‹ ‘ØÚ∂◊≈Õ «¬√Á∂ È≈Ò ‘Δ, «‹Ú∂∫ ¬∂∫◊Ò˜ ¡Ωª Ò¬Δ Á‹ Èπ√÷∂, ¿πȪ Á∂ ¡«Ë¡È Á≈ «¬º’ «¬‘
È∂ «¬º’ ÷≈’≈ ¿πÒΔ«’¡≈ √Δ, √Ó≈‹ ˘ √≈∂ ÿ∂¨ ’øÓª- ÓΩ’≈ ÍÃÁ≈È ’Á∂ ‘È «’ √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ ¿π√≈Δ Á∂ √≈Òª
’≈ª ˘ «¬º’ ‹ÈÂ’ √È¡Â «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ’È≈ ˜»Δ ÁΩ≈È ¡Ωª È≈Ò ’Δ ’πºfi Ú≈Í«¡≈ √ΔÕ AIHI «Úº⁄
‘ØÚ∂◊≈Õ «¬√ Â∑ª ’È È≈Ò ‘Δ «‹√ Á≈«¬∂ (domain) ““¡Ωª : ◊Ò≈√ÈΩ ¡Â∂ ÍÃÀ√ÂΩ«¬’≈”” «√Ò∂÷ Ú≈Ò≈
˘ “ÂΔÚΔ¡ª Á≈ ’øÓ ‹ª Á≈«¬≈” √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ ˛, «¬º’ Í⁄≈ √‡≈«ÒÈ Ï≈∂ «¬º’ √ÀÓΔÈ≈ ÁΩ≈È «ÁºÒΔ
¿πÈ∑ª Á∂ ’øÓ ˘ «’ (labour) È‘ƒ √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈Õ «Úº⁄ Í∂Ù ’ΔÂ≈ «◊¡≈ √ΔÕ «¬√ Ò¬Δ «¬‘ ÓπÒª’‰ ’È
¿π √ Á≈«¬∂ ˘ √Ó≈«‹’ Á≈«¬∂ «Úº ⁄ Ò≈˜ÓΔ ‘Δ Ò¬Δ √Óº◊Δ «¬’ºÂ ’ΔÂΔ ◊¬Δ √Δ «’ √ØÚΔ¡Â
«Ò¡≈¿π‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ «¬√ Á∂ È≈Ò-È≈Ò ¡Ωª ¡Â∂ Ô» È Δ¡È «Úº ⁄ ¡≈Ó ¡Ω  ª Á∂ Á‹∂ / π  Ï∂ «Úº ⁄

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 22 ÈÚøÏ-B@AG
√Ó≈‹Ú≈Á È∂ ’Δ-’Δ ÂÏÁΔÒΔ¡ª «Ò¡ªÁΔ¡ª √ÈÕ ’Δ √Δ «‹√ ¡ËΔÈ ‹ΔÚÈ Á∂ √≈∂ ‘Δ Íº÷ª «Úº⁄ ¡Ωª ÁΔ
¿π‘ ÂÏÁΔÒΔ¡ª ’«Ó¿»«È√‡ª ÚºÒØ∫ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ÍÃ⁄≈ Ï≈Ï ÁΔ Ì»«Ó’≈ ˘ ÚË≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ «’ÂΔ ¡Ωª
‘Δ √Δ, ’Δ ¿πȪ ÁΔ ÍπÙ‡Δ Ò¬Δ ‘Ø √ØÓ∂ ÚÂ’∂ ¿πȪ ˘ ÚºÒØ∫ ¡º◊∂ ÂØ∂ ‹≈‰ Â∂, «¬√ È∂ ¡Ωª ÁΔ Óπ’ÂΔ Ò¬Δ
Á√Â≈Ú∂˜Δ »Í «ÁºÂ≈ ‹≈ √’Á≈ ˛, «¬Èª √Ø«Ó¡ª «Úº⁄ «¬«Â‘≈√’ ÍÁ≈ÊÚ≈Á ¿π μ Í ¡Ë≈« «¬º ’
√Ó≈¬∂Á≈Δ Ï‘≈Ò ’È Ú≈«Ò¡ª Á∂ √ØÓ∂ ÚΔ Ù≈ÓÒ «Ú«◊¡≈È’ «Ú™Â ˘ Ò≈◊» ’È≈ ¡≈øÌ «ÁºÂ≈ √ΔÕ
’ΔÂ∂ ‹≈ √’Á∂ ‘È, ’Δ ‘π‰ √Ó≈‹Ú≈Á ˘ Íπº·≈ ◊∂Û≈ «¬√ Á∂ ’πºfi «Ú√Ê≈Δ Ú∂Ú∂ Á≈ ÷≈’≈ ÎÀ‚«’ ¬∂∫◊Ò˜
Á∂‰ Ó◊Ø∫, «¬√ Á∂ ¡Ωª ¿πμÍ ͬ∂ Ȫ‘-ͺ÷Δ ÍÃÌ≈Úª È∂ «Â¡≈ ’ «ÁºÂ≈ √ΔÕ ¡≈Í‰Δ ⁄È≈ “‡ºÏ, «Èº‹Δ
˘ Á√Â≈Ú∂‹Δ »Í «ÁºÂ≈ ‹≈ √’Á≈ ˛Õ «¬‘ √Óº◊Δ ‹≈«¬Á≈Á ¡Â∂ ≈‹ Á≈ Óπº„” ”⁄ ¿π√ È∂ «Ò«÷¡≈ √Δ,
√Ó≈‹Ú≈Á Á∂ «‘ ¡Ωª Á∂ Á‹∂/πÂÏ∂ Á≈ ¡«Ë¡ÀÈ ““«‹√ ’≈È È∂ ÿ «Úº⁄ ¡Ωª ÁΔ Í«‘Òª Ú≈ÒΔ (pre-
’È Ò¬Δ «¬’º   ’ΔÂΔ ◊¬Δ √Δ ¡Â∂ «¬√ ˘ vious) ÍÃÓπº÷Â≈ (supermacy) ˘ Ô’ΔÈΔ Ï‰≈«¬¡≈
Ó≈’√Ú≈ÁΔ-ÒÀ«ÈÈÚ≈ÁΔ ¡Ωª Á∂ AIIF «Úº⁄ ’≈¬∂ √Δ, Ì≈Ú ¿π√ ÁΔ √◊ÓΔ ÿ∂¨ «’ º’ √Δ«Ó ’
◊¬∂ ¡øÂ-≈Ù‡Δ √ÀÓΔÈ≈ «Úº⁄ Í∂Ù ’ΔÂ≈ ‹≈‰≈ √ΔÕ «ÁºÂΔ ◊¬Δ √Δ, ‘π‰ ¿π√∂ ’≈È (cause) È∂ ÿ «Úº⁄
¡’»Ï «¬È’Ò≈Ï ÁΔ A@@ √≈Ò≈ Ú∑∂◊ø„ Á∂ ¡≈ÁÓΔ ÁΔ ÍÃÓπº÷Â≈ ˘ Ô’ΔÈΔ Ï‰≈ «ÁºÂ≈ √ΔÕ”” ‘Ø
ÓΩ’∂ «¬‘ Ò∂÷ «¬‘ ¡«Ë¡È ’È Á≈ ‹ÂÈ ’Á≈ ˛ «’ ¡º◊∂ ÍÛ∑Ø, ““«¬√ ◊ºÒ ÂØ∫ ¡√ƒ Í«‘Òª ‘Δ Á∂÷ √’Á∂ ‘ª
√ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È «Úº⁄ AIAG-AIEC Á∂ √Ó≈‹Ú≈Á «’ ¡Ω ˘ Óπ’ ’≈¿π‰ ¡Â∂ ¿π√ ˘ ÓÁ Á∂ Ï≈Ï
ÁΔ ¿π√≈Δ Á∂ √≈Òª È∂ ¡Ωª Á∂ Á‹∂/πÂÏ∂ «Úº⁄ ’È Á≈ ’øÓ ¿πÁØ∫ º’ ¡√øÌÚ Ï«‰¡≈ ‘∂◊≈ ‹ÁØ∫ º’
«’‘ÛΔ¡ª ÂÏÁΔÒΔ¡ª «Ò¡ªÁΔ¡ª √È ¡Â∂ «¬‘ «’Ú∂∫ ¡Ω ˘ √Ó≈«‹’ ¿πÂÍ≈Á’ «’ (social produc-
¡≈ ◊¬Δ¡ª √ÈÕ «¬√ ’≈‹ «Úº⁄ «¬‘ Ò∂÷ ¿πȪ Í«⁄¡ª tive labour) ÂØ∫ ¡Òº◊ ¡Â∂ «Èº‹Δ ÿ∂¨ «’ º’
«Úº⁄ Á‹ ºʪ ÁΔ ¿πμÍ ¡Ë≈« ˛ «‹Èª Á≈ ¿πμÍ √Δ«Ó º«÷¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ ¡Ωª ÁΔ Óπ’ÂΔ ÂÁ ‘Δ √øÌÚ
«˜’ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ˛Õ ¿π√ Ó◊Ø∫ ‹Ø ’πºfi Ú≈Í«¡≈ ¿π‘ ‘Ø √’∂◊Δ ‹ÁØ∫ ¡Ωª √Ó≈‹ «Úº⁄ Úº‚∂ ÍÀÓ≈È∂ ”Â∂ ÍÀÁ≈Ú≈
ÏπÔ»¡≈ «ÁÙ≈ «Úº⁄ ‘Ø ¡º◊∂ ÚËÁ≈ «◊¡≈ ˛Õ «Úº⁄ «‘º√≈ ÒÀ √’‰◊Δ¡ª ¡Â∂ ‹ÁØ∫ ÿ∂¨ ’øÓ-’≈
Ó‘≈È ¡’» Ï  √Ó≈‹Ú≈ÁΔ «¬È’Ò≈Ï ÁΔ ¿π√Á∂ √Ó∂∫ Á≈ «¬º’ «È◊»‰≈ «‘º√≈ ω’∂ «‘ ‹≈Ú∂◊≈Õ””
¡◊Ú≈¬Δ Ó˜Á»-‹Ó≈ È∂ ’ΔÂΔ √ΔÕ «¬√ ˘ ‘˜≈ª- Í, ¿π√ È∂ «Ò«÷¡≈, ““‹∂ ¿π‘ ‹ÈÂ’ ÍÀÁ≈Ú≈
Òº÷ª «’ÂΔ ÒØ’ª, ÓÁª Â∂ ¡Ωª È∂ √≈’≈ ’ΔÂ≈ √Δ, «Úº⁄ «‘º√≈ ÒÀ‰≈ ⁄≈‘πøÁΔ ˛ ¡Â∂ ¡≈˜≈Á≈È≈ ÂΩ ”Â∂
«‹È∑ª È∂ ¡≈͉∂ Ò¬Δ «¬º’ ÈÚ∂∫ Ì«Úº÷ ÁΔ ¿π√≈Δ Ò¬Δ (independently) ’Ó≈¿π‰≈ ⁄≈‘πøÁΔ ˛ ª ¿π‘ ¡≈͉∂
√øÿÙ ’ΔÂ≈ √ΔÕ ¡Ωª ÁΔ ÙÓ»ÒΔ¡Â, ¿π√ «¬È’Ò≈Ï Í«Ú≈’ Î˜ È‘ƒ «ÈÌ≈¡ √’ÁΔÕ ÎÀ’‡Δ «Úº⁄ «¬º’
ÁΔ ÒΔ‚«ÙÍ «Úº⁄ ÚΔ, Ó‘ºÂÚÍ»È √ΔÕ «¬√ ÂºÊ ˘ ÍÂÈΔ ÁΔ √«ÊÂΔ ¿π‘Ø ‘Δ ˛ «‹‘ÛΔ √È¡Â ÁΔ¡ª
«¬«Â‘≈√’≈ª È∂ ‘Δ Á‹ È‘ƒ ’ΔÂ≈, √◊Ø∫ «¬‘ ¿π√ √≈Δ¡ª √≈ı≈Úª, ‚≈’‡Δ ¡Â∂ ’≈˘È «Úº⁄ ÚΔ, ¡Ωª
’≈Ò ÁΔ¡ª √≈«‘Â’ «’ª «Úº⁄ ÚΔ fiÒ’Á≈ ˛Õ «Ó√≈Ò ÁΔ ‘πøÁΔ ˛Õ”” ¬∂∫◊Ò˜ È∂ «¬√ «Úº⁄Ø∫ «È’Ò‰ Á≈ «‹‘Û≈
Ú‹Ø∫ Óª (ÓÀ’«√Ó ◊Ø’Δ) «Úº⁄ Óª Ì≈Ú∂∫ ¿π√ ÍÃÏøË ÁΔ ≈‘ √πfi≈«¬¡≈ ¿π‘ ¡≈Ëπ«È’ Úº‚∂ ÍÀÓ≈È∂ ÁΔ √È¡Â
ÁºÏΔ-ÁÛΔ ˛, ¿π√ √øÿÙ «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ‘Ø ‹ªÁΔ ˛ «‹‘Û≈ «Úº⁄Ø∫ ‘Δ ÒøÿÁ≈ √Δ ¡Â∂ «‹‘Û≈ ““ÿ∂¨ «’ ˘ ÷ÂÓ
¿π√ ÁΔ¡ª ¡º÷ª √Ω∫‘∂ ÍÃ◊‡ ‘πøÁ≈ ‹≈ «‘≈ √ΔÕ H Ó≈⁄ ’È ÚºÒ ¡Â∂ «¬√ ˘ ÚºË ÂØ∫ ÚºË ÍÏ«Ò’ √È¡Â
(ÈÚª ’ÀÒø‚) AIAG ÂØ∫ ¡Ωª ÚºÒØ∫ ‹ø◊ Á∂ «ÚπºË, «Úº⁄ ÂÏÁΔÒ ’È ÚºÒ ÂπÁ≈ ˛Õ””
Ø‡Δ ¡Â∂ ¡«Ë’≈ª Ò¬Δ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ‘ÛÂ≈Ò ÚΔ ⁄ø◊Δ ‹ÁØ∫ √Ó≈¬∂Á≈ª È∂ Ó˜Á»-‹Ó≈ Á∂ Í«‘Ò∂ ≈‹
Â∑ª ‹≈‰Δ-ͤ≈‰Δ ÿ‡È≈ ˛Õ «¬‘ ¿πμÌ ‘∂ ¡≈Ó ÿØÒ (√‡∂‡) Á≈ ◊Ò∑ ÿπº‡‰ ¡Â∂ «¬√ ˘ ÁÛ Á∂‰ Ò¬Δ
Á≈ ¡ø◊ √Δ ¡Â∂ ⁄ΩÊ∂ «ÁÈ ˜≈ È∂ ¡√ÂΔÎ≈ Á∂ «ÁºÂ≈ √ΔÕ ‘«Ê¡≈, ÎΩ‹ª ¡Â∂ ËÈ ÁΔ ÚÂØ∫ ’ΔÂΔ √Δ Âª ÒÀ«ÈÈ
«¬√ Â∑ª AIAG ÂØ∫ ‘Δ √ØÚΔ¡Â ÁΔ Ó˜Á»-‹Ó≈ ÁΔ È∂ √ØÚΔ¡Â ÒØ’ª ˘ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈ «’, ““÷≈‰≈ ÷≈‰ Ò¬Δ
Â≈È≈Ù≈‘Δ («‚’‡∂‡«ÙÍ) È∂ ¿π‘ √Ó≈‹ «⁄ÂÚ «Ò¡≈ ‹ÈÂ’ ÍÃÏøË, Ϻ«⁄¡ª ÁΔ √øÌ≈Ò Ò¬Δ ’Àμ⁄ª ¡Â∂

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 23 ÈÚøÏ-B@AG
«’ø‚-◊≈‚È √Ê≈«Í ’È Ò¬Δ «’‘≈ ¡Â∂ Áº«√¡≈ Á‹ ’ΔÂΔ «’ «Íø‚ª «Úº⁄ ¡Ωª √ÁΔ¡ª Íπ≈‰Δ¡ª
«’ «¬‘ ¿π‘ ÈÚΔ¡ª ’»øÏÒª ‘È «‹‘ÛΔ¡ª ¡√Ò «Úº⁄ ÍøÍ≈Úª Á∂ «ÚπºË «’Ú∂∫ √øÿÙ ’È Òº◊ Í¬Δ¡ª √ÈÕ
¡Ωª ˘ Óπ’ÂΔ Á∂ √’ÁΔ¡ª ‘ÈÕ”” √ØÚΔ¡Â ¡Ωª È∂ √≈«¬Ï∂Δ¡≈ Á∂ «¬º’ «Í≥‚ ÁΔ ÿ‡È≈ ˛ : ‹Á √ªfi∂ Î≈Óª
«¬º’ ¡«‹‘∂ √Ó≈‹ ÁΔ ¿π√≈Δ «Úº⁄ «‘º√≈ «Ò¡≈ «‹√ «Úº⁄ ’øÓ ’ÁΔ¡ª ¡Ωª «ÈÌÂ≈ «Â¡≈◊ ’∂ ¡≈˜≈Á
«Úº⁄ ¿πÈ∑ª ˘ Ú؇ Í≈¿π‰, ÓÁª Á∂ Ï≈Ï ÁΔ ÂÈ÷≈‘ ‘Ø’∂ ’Ó≈¬Δ ’È Òº◊ Í¬Δ¡ª ª «¬º’ «’ÂΔ ¡Ω È∂
ÒÀ‰, «Ú¡≈‘ª ÁΔ «√ÚÒ «‹√‡∂ÙÈ, ÂÈ÷≈‘ √Ó∂ “ÂΔÚƒ ’πº‡‰” Á∂ «ÚπºË “‘ÛÂ≈Ò” ’ «ÁºÂΔ √ΔÕ ¿πȪ È∂
‹‰∂Í≈ ¤πº‡Δ, ◊ÌÍ≈Â, Ϻ⁄∂ ¡Â∂ Óª Á∂ «‘ºÂª ÁΔ √’≈ Ú’Â-«Ú‘≈ ¸º’Δ «¬√ ÍÃøÍ≈ ˘ «¬º’ ‘ÎÂ∂ «Úº⁄ ‘Δ
ÚºÒØ∫ Í»ÂΔ ’È È≈Ò ÂÒ≈’ ÒÀ‰ Á∂ ¡«Ë’≈ AIAG ÂØÛ’∂ º÷ «ÁºÂ≈ √ΔÕ «‹ºÂ «¬øÈΔ √Ω÷Δ ÚΔ È‘ƒ √Δ ‘πøÁΔÕ
ÂØ∫ ‘Δ ÍÃ≈Í ‘Ø ◊¬∂ √ÈÕ «¬‘ ¿π‘ √≈Ò √Δ ‹Á Ó˜Á»- AIBH ÁΩ≈È Â≈Ù’øÁ Á∂ «¬º’ «Í≥‚ «Úº⁄ «¬º’ ¡Ω È∂
‹Ó≈ ÁΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ √ºÂ≈ «Úº⁄ ¡≈ ¸º’Δ √ΔÕ «¬ø◊ÒÀ∫‚ «¬º’ Ì»ÓΔÍÂΔ ÁΔ¡ª ÏπºÂΔ¡ª ’È ÂØ∫ «¬È’≈ ’ «ÁºÂ≈
«Úº⁄ ¡Ωª È∂ ’¬Δ √ÁΔ¡ª º’ Ï≈Ò◊ Ú؇ ¡«Ë’≈ ¡Â∂ «¬º’ ’«Ó¿»«È√‡ È≈Ò «Ú¡≈‘ ’Ú≈ «Ò¡≈ √ΔÕ
Ò¬Δ Ò«‘ «Úº⁄ √øÿÙ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ ͺ¤ÓΔ Á∂Ùª «Úº⁄ «¬√ Ì»ÓΔÍÂΔ ÁΔ Ù«‘ ’≈È AH Ïø«Á¡ª Á∂ «¬º’ ‡ØÒ∂ È∂
«’ÂΔ-¡Ωª È∂ Ú؇ Í≈¿π‰ Á∂ ¡«Ë’≈ Ò¬Δ √øÿÙ ¿π√ È≈Ò ÏÒ≈Â’≈ ’ΔÂ≈ ‹ÁØ∫«’ ¿π‘ ¡º· Ó‘ΔÈ∂ ÁΔ
’ΔÂ≈Õ «ÎÈÒÀ∫‚ È∂ AI@G «Úº⁄, È≈Ú∂ È∂ AIAC, ◊ÌÚÂΔ √Δ ¡Â∂ ¿π√ Á∂ Ϻ⁄∂ ˘ ÈÁΔ «Úº⁄ √πº‡ «ÁºÂ≈
√ØÚΔ¡Â Ô»ÈΔ¡È È∂ AIAG, Í ¡ÓΔ’≈ È∂ AIB@, √ΔÕ ÙÃΔÓÂΔ √‡Ω∫◊ È∂ «¬‘ ÚΔ È؇ ’ΔÂ≈ «’ √Ì ÂØ∫
ÏÂ≈ÈΔ¡≈ È∂ AIAH ¡Â∂ Îª√ È∂ AIDD «Úº⁄ ¡Ωª √÷ ÒÛ≈¬Δ ’∂∫ÁΔ ¬∂ÙΔ¡≈¬Δ «÷ºÂ∂ «Úº⁄ √Δ «‹ºÊ∂ ¡Ωª
˘ Ú؇ Á∂‰ Á≈ ¡«Ë’≈ «ÁºÂ≈Õ ¡√Ò «Úº⁄ AIAG «Úº⁄ ˘ Óø‹∂-«Ï√Â∂ Úª◊ ÿ ÁΔ ’Ø¬Δ ⁄Δ˜ ‘Δ √Ó«fi¡≈
˜≈ ÁΔ √’≈ «‚º◊ ‹≈‰ ÂØ∫ ÎΩΔ Ï≈¡Á Ï‰Δ ¡√Ê≈¬Δ ‹ªÁ≈ √Δ ¡Â∂ ÍÁ≈ È≈ ’È ’’∂ ‹≈ÈØ∫ ÚΔ Ó≈ «ÁºÂ≈
√’≈ «Úº⁄ ’«Ó¿»«È√‡ Ù’ÂΔ¡ª ÁΔ Úº‚Δ ÓΩ‹»Á◊Δ ‹ªÁ≈ √ΔÕ ’«Ó¿»«È√‡ª È∂ ¡Ωª «Úº⁄ Ï«‘√ª ¤∂ÛΔ¡ª,
’≈È, ¿π√ √’≈ È∂ ¡Ωª Ò¬Δ Ú؇ Á∂ ¡«Ë’≈ Á≈ ÍÁ≈ È≈ ’È ÁΔ ¡≈«◊¡≈ Á∂‰ Ò¬Δ ÍÂÈΔ¡ª ˘
¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈Õ «¬√Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÚΔ ÒÀ«ÈÈ È∂ Áπº√ ¡≈͉∂ Í«Ú≈ Á∂ ÓÀ∫Ïª ¿πμÍ ÁÏ≈¡ Í≈¿π‰ Ò¬Δ
√ø’∂ «ÁºÂ≈ √Δ ““’≈˘È «Úº⁄ Ï≈ÏΔ ÂØ∫ ‹ΔÚÈ «Úº⁄ ÍÃ∂«¡≈ ¡Â∂ ¡Ωª ¡≈◊» ıπÁ ‹ÈÂ’ ÓΔ«‡ø◊ª ‹ºÊ∂ÏøÁ
Ï≈ÏΔ”” ÚºÒ Úˉ≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ ¿πȪ «’ÂΔ ¡Ωª ’È Òº◊Δ¡ªÕ
˘ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈ «’ ¿π‘ ¡≈Í‰Δ Óπ’ÂΔ Ò¬Δ ¡≈Í ¡º◊∂ ÷∂ÂΔ Á∂ √ªfi∂’È ÁΩ≈È Í≈ÁΔ¡ª ¡Â∂ ’πÒ’ª
¡≈¿π‰Õ (ËÈΔ «’√≈Ȫ) È∂ ¬∂’≈ ’ «Ò¡≈ ¡Â∂ ¡≈Ëπ«È’ ÷∂ÂΔ
√Ø Ú Δ¡Â ¡Ω  ª Á∂ ‘π ø ◊ ≈∂ ˘ Úº ‚ ∂ ͺ Ë  ”Â∂ Ò¬Δ ⁄ºÒÁ∂ √øÿÙ ˘ «¬√ Âª Í∂Ù ’È≈ Ùπ» ’ΔÂ≈
Á√Â≈Ú∂‹ª «Úº⁄ √ÓØ«¬¡≈ «◊¡≈ ˛ «‹√ ÁΔ ÍπÙ‡Δ √Ì «‹Ú∂∫ «’ «¬‘ ËÓ ¡Â∂ ¡Ωª Á∂ «‘ºÂª Á∂ ¿πÒ‡ ¡ÓÒ
ø◊ª Á∂ «ÈΔ÷’ª È∂ ’ΔÂΔ ˛, «‹‘Û∂ »√ ˘ ◊øÌΔÂ≈ ‘ØÚ∂Õ «‹‘Û≈ ÍÃ⁄≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ¿π‘ ¡«Â¡ø «Òø◊
È≈Ò Ú≈⁄Á∂ ‘∂ ‘ÈÕ Ò؇» √Ó≈«‹’ ÍÃÏË ø ¡Â∂ Ì»ÓΔÍÂΔ¡ª Óπ÷Δ (Sexual) √ΔÕ ¡È∂’ª «‡ºÍ‰Δ’≈ª È∂ È؇ ’ΔÂ≈ «’
¡Â∂ ÎÀ’‡Δ Ó≈Ò’ª Á∂ ◊Òÿ؇» ÎøÁ∂ ÂØ∫ Óπ’ ‘؉ ’≈È ¡«‹‘Δ¡ª ¡ÎÚ≈‘ª ÎÀÒ≈¬Δ¡ª ◊¬Δ¡ª «’ Î≈Óª Â∂
«‹‘Û≈ Ó≈‘Ω Ò √Ê≈«Í ‘Ø « ¬¡≈ ¿π √ È∂ ¿π È ª ÁΔ “Ï‘π ں‚≈ ’øÏÒ ‹ª ‹≈¬Δ” ‘πøÁΔ ˛ «‹√ ˘ ÒÀ ’∂ √≈∂
«√‹ÈÙ’ÂΔ ˘ √‘≈≈ «ÁºÂ≈ ¡Â∂ ¡º◊∂ ÚË≈«¬¡≈Õ «¬√ ÓÁ Â∂ ¡Ωª √Ω∫Á∂ ‘È ¡Â∂ «¬Èª Á∂ ‘؉ Ú≈Ò∂ Ϻ⁄∂ ÚΔ
’≈È √ØÚΔ¡Â ¡Ωª «¬º’ ÈÚ∂∫ √Ó≈‹ ÁΔ «√‹È≈ √ªfi∂ ‘πøÁ∂ ‘ÈÕ ¡Ωª ˘ «¬√ ÍÃ⁄≈ Á≈ ÷≈√ «ÈÙ≈È≈
Ò¬Δ ’πÁº Í¬Δ¡ªÕ √‡≈«ÒÈ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ ’øÓ ’ÁΔ «¬‘ ’«‘’∂ ω≈«¬¡≈ «◊¡≈ «’ ¿πȪ ÁΔ¡ª ÿ∂¨
√Δ.ÍΔ.¡À√.Ô». (Ï) ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ ◊¿»¡ª ‹Ï ’ Ò¬Δ¡ª ‹≈‰◊Δ¡ª ¡Â∂ ¿πȪ Á∂ √≈∂
¿π√≈Δ ¡≈øÌ ‘جΔÕ ¡ÀÈ≈ ¨¬Δ√ √‡Ω∫◊, «‹‘ÛΔ Ó◊Ò∂ Óπ◊∂-Óπ◊Δ¡ª √ªfi∂ ÷≈Â∂ «Úº⁄ ‹Ó∑ª ’ «ÁºÂ∂ ‹≈‰◊∂Õ
√≈Òª «Úº⁄ √‡≈«ÒÈ ÁΔ √÷ ¡≈ÒØ⁄’ ω ◊¬Δ √Δ «¬√ ÍÃ⁄≈ È≈Ò ¿π‘ ¡≈Í√Δ ¬Δ÷≈Úª ˘ ÌÛ’≈«¬¡≈
¡Â∂ ͺ¤ÓΔ √ø√≈ ÁΔ ÍºÂ’≈ √Δ, È∂ ÚΔ «¬‘ ◊Ú≈‘Δ ‹≈ «‘≈ √Δ Í «Î ÚΔ ¡Ωª È∂ Í»∂ ‹ØÙØ-÷ØÙ È≈Ò

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 24 ÈÚøÏ-B@AG
÷∂ÂΔ Á∂ √ªfiΔ’È «Úº⁄ «‘º√≈ «Ò¡≈ «‹Ú∂∫ «’ ‘∂·ª Ï≈Ï ÁΔ ¿π‹ «ÁºÂΔ ‹ªÁΔ √ΔÕ «¬‘ ‘ª-ͺ÷Δ
«ÁºÂΔ¡ª «Ó√≈Òª Á√≈™ÁΔ¡ª ‘ÈÕ ¡«‹‘Δ «‘º√∂Á≈Δ «ÚÂ’≈ √Δ «‹√Á≈ Ò≈Ì Ïº⁄∂ Í≈ÒÁΔ¡ª Ó≈Úª ˘ «ÁºÂ≈
‹ª ÙÓ»ÒΔ¡Â Á≈ √ºÁ≈ ¿πÈ∑ª ˘ Ò◊≈Â≈ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ ‹ªÁ≈ √ΔÕ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ √Ó≈‹ È∂ È≈-Ï≈Ï «˜øÓ∂Á≈Δ¡ª
√ΔÕ √‡≈«ÒÈ È∂ AIBE «Úº⁄ «’‘≈ √Δ, ““ÓÈπº÷Â≈ Á∂ ¸º’‰ Ú≈«Ò¡ª ¿πμÍ ω≈Ú‡Δ Ï≈ÏΔ È‘ƒ √Δ ·Ø√ΔÕ
«¬«Â‘≈√ «Úº⁄ ÁÓÈ Á∂ «ÚπºË ’Ø¬Δ «¬º’ ÚΔ Ó‘≈È Ò«‘ Á»√∂, ¡Ωª ˘ ¡≈Í‰Δ ⁄؉ Á≈ ’øÓ ’È Á∂
È‘ƒ «ÓÒÁΔ «‹‘ÛΔ ¡Ωª ÁΔ ÙÓ»ÒΔ¡Â ÂØ∫ «ÏȪ ÒÛΔ ¡√ÒΔ ÓΩ’∂ ÍÃÁ≈È ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ «¬√ Âª Á∂ Í«‘Òª ÂØ∫
◊¬Δ ‘ØÚ∂Õ”” «¬‘ Ò«‘ ÚΔ «¬º’ ¡«‹‘Δ ‘Δ Ò«‘ √Δ ⁄ºÒ∂ ¡≈ ‘∂ ’øÓª-„ø◊ª ˘ ÂØÛ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «Ó√≈Ò
«‹‘ÛΔ ÁÓÈ’≈Δ ‹Ó≈ª ˘ ⁄’È≈⁄» ’È Ú≈ÒΔ ¡Â∂ Ú‹Ø∫, ¡Ωª √ªfi∂ Î≈Óª «Úº⁄ ‡À’‡ ⁄≈Ò’ ω
Ó˜Á»-‹Ó≈ Á≈ «¬º’ √Ó≈‹ ¿π√≈È Ú≈ÒΔ √ΔÕ ◊¬Δ¡ª, ÓÀÈ∂‹ ¡Â∂ Ò∂÷≈’≈ ω ◊¬Δ¡ªÕ «¬√ Á∂
√Ó≈‹Ú≈ÁΔ ÍÃÏøË «Úº⁄ ¿π‘ ’Δ √Δ «‹√ È∂ ¡Ωª È≈Ò ‘Δ ≈‹√Δ ¡ÓÒ ”⁄ ≈‹ÈΔÂ’ ÎÀ√Ò∂ ’È Á∂
˘ ÏÁÒ’∂ º÷ «ÁºÂ≈ √Δ? Ùπ» «¬ºÊ∫Ø ‘Ø«¬¡≈ «’ ¿π‘ ¡≈Í‰Δ ¡ÓÒ «Úº⁄ ÙÓ»ÒΔ¡Â ÚΔ ¡Ωª ÁΔ Í‘πø⁄ «Úº⁄ √ΔÕ
«’ ÁΔ¡ª ¡≈Í Ó≈Ò’ ω ◊¬Δ¡ª, ‹ÈÂ≈ «Úº⁄ ÚΔ «¬√ ÙÓ»ÒΔ¡Â Â«‘ ‘∂’ «Í≥‚-’Ó∂‡Δ ¡Â∂ ÎÀ’‡Δ-
«¬√∂ Â∑ª ‘Ø«¬¡≈, ÿ∂¨ ÷∂Â «Úº⁄ ÚΔ Ï≈ÏΔ Áπ¡≈¿π‰ ’Ó∂ ‡ Δ Âº ’ «√¡≈√ ˘ ÒÀ ’∂ ‹ªÁΔ¡ª √È ¡Â∂
Ò¬Δ «¬º’ ˜ØÁ≈ Â∂ «ÚÙ≈Ò ÍÃ⁄≈ Óπ«‘øÓ ⁄Ò≈¬Δ ◊¬Δ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ „ª⁄∂ Á≈ √ø⁄≈ÒÈ ’ÁΔ¡ª √ÈÕ ÍÀÁ≈Ú≈
«‹√ ˘ ˜ØÁ≈ ¡ÓÒ È≈Ò ÚΔ ‹Ø«Û¡≈ «◊¡≈ √ΔÕ «¬√ ÁΔ ‘∂’ «¬’≈¬Δ ÎÀ√Ò∂ ÒÀ‰ Á∂ ’≈‹ «Úº⁄ Ù≈«ÓÒ ‘πøÁΔ
Óπ«‘øÓ È∂ ÓÁª ¡Â∂ √Ó≈‹ ÚºÒØ∫ ¡Ωª ÁΔ «’ ÁΔ √ΔÕ ÍºÂ’≈ ¡ÀÈ≈ ¨¬Δ√ √‡Ω∫◊ È∂ Í«‘ÒΔ Í≥‹ √≈Ò≈
«Òø◊-¡Ë≈ ´º‡ ˘ ¸‰ΩÂΔ Á∂‰ «Úº⁄ Ï‘π √‘≈«¬Â≈ ÔØ‹È≈ ÿÛÈ Á∂ ¡ÓÒ ˘ Á‹ ’ΔÂ≈ √Δ ¡Â∂ «¬√ ˘
’ΔÂΔÕ √≈∂ √ø√≈ «Úº⁄ ¡Ωª, «‹È∑ª ÁΔ «◊‰ÂΔ ’πºÒ ÿÛÈ ÁΔ «ÚËΔ ˘ ÚΔ Á‹ ’ΔÂ≈ √ΔÕ Í«‘Òª «¬√
Ú√Ø∫ Á≈ Ò◊Ì◊ ¡ºË≈ «‘º√≈ ωÁΔ ˛, ÁΔ ¿π√ ÿ∂¨ ÔØ‹È≈ ˘ √πfi≈Úª ¡Â∂ «‡ºÍ‰Δ¡ª Ò¬Δ √Ì ÂØ∫ ‘∂·ÒΔ¡ª
«’ ˘ È⁄Ø«Û¡≈ ‹ªÁ≈ ˛ «‹√ ÁΔ ™fi ’Ø¬Δ ¿π‹ ’Ó∂‡Δ¡ª ˘ Ì∂«‹¡≈ «◊¡≈, «¬Èª «‡ºÍ‰Δ¡ª ¡Â∂ √πfi≈Úª
È‘ƒ «ÁºÂΔ ‹ªÁΔ, «‹√ ˘ √Ó≈‹ «¬º’ ’øÓ ‘Δ È‘ƒ √ÓfiÁ≈ ˘ «Î ¿πμÍ Ì∂«‹¡≈ «◊¡≈ ¡Â∂ Á√Â≈Ú∂‹ ˘ Â≈’ÂÚ
¡Â∂ «‹‘ÛΔ ¡≈«Ê’ ÂΩ ”Â∂ ÚΔ ’øÓ Á∂ Ï≈Ï ÁΔ Ï‰≈¿π‰ Ò¬Δ Ú«Â¡≈ «◊¡≈Õ √ØÚΔ¡Â √Ó≈‹ È∂ ¡Ωª
ÂÈ÷≈‘ È‘ƒ ωÁΔÕ «¬√ ÿ∂¨ «’ ˘ “ÓÁª ÁΔ ˘ Í≈‡Δ-’Ó∂‡Δ¡ª, Ò≈Ò ÎΩ‹ ÁΔ¡ª Ô»«È‡ª, ‡À’‡ª
«Èº‹Δ √∂Ú≈” Á≈ Ȫ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ˛Õ Í ¡√Ò «Úº⁄ «¬√ ÁΔ¡ª ‡ΔÓª, ’«Ó¿»Èª ÁΔ¡ª ¡≈◊» ω≈’∂ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ
˘ ’ÁΔ ÓπÙ’Ò È≈Ò ‘Δ, ¡Ωª Á∂ “’πÁÂΔ” ’øÓ ÂØ∫ ’≈ØÏ≈ª Á∂ ÍÃÏøËÈ È≈Ò ÒÀ√ ’ «ÁºÂ≈Õ
¡Òº◊ ’’∂ Í«‘⁄≈«‰¡≈ «◊¡≈ ˛Õ ÓÁ Â∂ ¡Ωª ÚΔ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ ≈‹ È∂ «Ú¡≈‘ ÁΔ «‹√‡∂ÙÈ ¡Â∂
«¬√ ˘ ¡Ωª Á≈ “’πÁÂΔ” ’øÓ ‘Δ √ÓfiÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ ÂÒ≈’ Á≈ ¡«Ë’≈ Á∂ ’∂ ’≈˘ÈΔ «Òø◊-Ï≈ÏΔ ˘
Âª ‘≈’Ó-‹Ó≈ª ¡Ω ÁΔ «¬√ Ó≈ÈÂ≈-«‘ «’ Óπ’øÓÒ »Í «Úº⁄ Ò≈◊» ’ «Á÷≈«¬¡≈Õ «¬√Á∂ È≈Ò ≈‹
ÂØ∫ «¬º’ Ì≈Δ ÓπÈ≈Î≈ «È⁄ØÛ ÒÀ∫ÁΔ¡ª ‘ÈÕ «’™«’ ‹∂ (√‡∂‡) È∂ «Úº«Á¡≈ ÍÃÁ≈È ’È, ÍÃ⁄≈ ’È ¡Â∂ ¡Ωª
‘≈’Ó-‹Ó≈ª «¬™ È‘ƒ ’ÁΔ¡ª ª ¿πȪ ˘ «¬º’ Á∂ ¡≈͉∂ «ÁzÙ‡Δ’Ø‰ «Úº⁄ ÂÏÁΔÒΔ Á≈ √ø⁄≈ ’È Á∂
ÏÁÒÚª √‘≈«¬’ „ª⁄≈ («¬ÈÎ≈√‡º’⁄) √Ê≈Í ’≈‹ ˘ Ï‘π ◊øÌΔÂ≈ È≈Ò Ò≈◊» ’ΔÂ≈ ª ‹π ¿π‘
’È≈ ÍÀ∫Á≈ ˛Õ «¬√ √ø’ÒÍ ¿πμÍ ˜ÏÁ√ ‘ÓÒ≈ ¡≈͉∂ ÏÁÒ ¸º’∂ Á‹∂/πÂÏ∂ ˘ ¡≈͉∂ «ÁÒª-«ÁÓ≈◊ª
’Á∂ ‘ج,∂ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ √Ó≈‹ È∂ ¡≈Ó ¡Ωª ˘ ÎÀ√Ò≈’πÈ ø «Úº⁄ ⁄≈ √’‰Õ «◊¡≈È Á≈ ÏØË, √º«Ì¡≈⁄, «Úº«Á¡≈
„ø◊ È≈Ò “Óπ’” ’ «ÁºÂ≈Õ «¬‘ Óπ’ÂΔ ¿π√ “Óπ’ÂΔ” ¡Â∂ ÷πºÒ, ÁπÈΔ¡ª Á∂ √≈∂ Í»ø‹ΔÚ≈ÁΔ Á∂Ùª Á∂ ◊‰≈‹ª
È≈ÒØ∫ Ú‚∂Δ √Δ «‹‘ÛΔ √Ó≈¬∂Á≈Δ ÍÃÏøË ‘∂· ¡ÓΔ «Úº⁄ «¬‘ ¿π’ √πøÁ ÙÏÁ «Ú¡≈‘ ¡Â∂ ÂÒ≈’ Á∂
‹ª Úº‚∂ ÿª ÁΔ¡ª ¡Ωª ˘ ÍØ√Δ ‹ªÁΔ ˛Õ Ϻ«⁄¡ª ˘ ¡«Ë’≈ª Á∂ Ï‘π ‘Δ ÏÁÈ≈Ó, Áπ◊øËÁ≈ ◊øÁ∂ ¡Â∂
ÁºπË-¸øÿ≈™ÁΔ¡ª Ó≈Úª ˘ ÚΔ ’øÓ Á∂ ÈøÏ «ÁºÂ∂ ‹ªÁ∂ ̺Á∂ ’≈˘Èª È≈Ò ÈºÊΔ ’ΔÂ∂ ◊¬∂ ‘È, «Ú¡≈‘-√Ïø˪
√È ¡Â∂ ‹Ø ÊØÛ∂ ÿø‡∂ ’øÓ ’È Ò¬Δ ÚΔ H ÿø«‡¡ª Á∂ ’≈È ÍÀÁ≈ ‘ج∂ Ϻ⁄∂ Á∂ ÿ‡Δ¡≈ πÂÏ∂ È≈Ò ÈºÊΔ ’ΔÂ∂

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 25 ÈÚøÏ-B@AG
◊¬∂ ‘ÈÕ «¬‘ ¡«‹‘∂ ’≈˘È ‘È «‹‘Û∂ ÓÁª ˘ «ÚÙ∂Ù «ÈÌ≈¬Δ ¡Â∂ ¡Ωª ÍÃÂΔ Íπ≈‰∂ ÚÂΔ∂ ¡Â∂ Ú’Â-
‘º’ ÍÃÁ≈È ’Á∂ ‘È, «‹‘Û∂ ¡Ωª Á≈ «È≈Á ’Á∂ «Ú‘≈¡ ¸º’∂ «Ú⁄≈ª Á∂ «ÚπºË ¡Ωª ÁΔ ÒÛ≈¬Δ «Úº⁄
‘È ¡Â∂ ¿πȪ ˘ ÷º‹Ò-÷π¡≈ ’Á∂ ‘ÈÕ”” (ÒÀ«ÈÈ, ¿πȪ Á≈ ‚‡’∂ √≈Ê «ÁºÂ≈Õ
AIAI) «¬√ Âª √Ó≈«‹’ «’ Á≈ ¡ø◊ ω ‹≈‰ √Ó≈‹Ú≈Á ÁΔ ¿π√≈Δ «Úº⁄ √‡≈«ÒÈ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ
’≈È ¡Ωª ¿πȪ ÊØÊ∂ «Ú¡≈‘ª «Úº⁄ Ϻfi∂ «‘‰ Á∂ ÁÏ≈ «Úº⁄ √Δ.ÍΔ.¡À√.Ô». (Ï) ÁΔ ÒΔ‚«ÙÍ È∂ «’√≈È ¡Ωª
ÂØ∫ Óπ’ ‘Ø ◊¬Δ¡ª, «‹Èª «Úº⁄ ¿π‘ ¡≈«Ê’ ÒØÛª ÁΔ ÙÓ»ÒΔ¡Â ˘ Ï‘π ‘Δ Ó‘ºÂÂ≈ «ÁºÂΔ √ΔÕ ¿π‘ ¡Ωª
’’∂ ‹ª Ϻ«⁄¡ª ˘ √Ó≈«‹’ Áπ’≈ ÂØ∫ Ï⁄≈¿π‰ Ò¬Δ ÁΔ ⁄∂ÂÈ≈ ˘ Óπ’ ’≈¿π‰ Á∂ ’≈‹ Ï≈∂ «¬øÈ∂ ⁄∂ÂøÈ
ϺfiΔ¡ª «‘øÁΔ¡ª √ÈÕ Ïº«⁄¡ª ˘ «Úº«Á¡≈ Á∂‰Δ √È «’ AICC «Úº⁄ √ªfi∂ Î≈Óª Á∂ √‡≈’ (Stock),
≈‹/√’≈ ÁΔ «˜øÓ∂Á≈Δ √ΔÕ “Í«Ú≈, ’Áª-’ΔÓª ’≈«Ó¡ª ÁΔ √Ú-Ô»ÈΔ¡È √ªfiΔ ’≈ÈÎø√ Á∂ ÓΩ’∂
‹ª Í«Ú≈ ÁΔ «¬º‹Â” Ú◊Δ¡ª Í«ÚºÂ ¡Â∂ ¡¤Ø‘ √‡≈«ÒÈ È∂ «ÚÙ∂Ù √ÍºÙ‡Δ’È ‹≈Δ ’ΔÂ∂ √ÈÕ ¿πȪ
√ÓfiΔ¡ª ‹ªÁΔ¡ª «¬‘ ÓÈΩª, «‹‘ÛΔ¡ª ÏπÔ»¡≈ √Ó≈‹ «’‘≈, ““‘π‰ ’πºfi ÙÏÁ ¡Ωª Ï≈∂, √ªfi∂ Î≈Ó Á∂
«Úº⁄ «ÙÂ∂ ‡πº‡ ‹≈‰ Á∂ È≈Ò-È≈Ò ÓΩ‹»Á «‘øÁΔ¡ª ¡Ω «’√≈Ȫ Ï≈∂Õ √≈ÊΔ˙, √ªfi∂ Î≈Óª «Úº⁄ ¡Ωª
‘È, ¿πȪ ¿πμÍ ÚΔ ÌÚ∂∫ Ú≈ ’ΔÂ∂ ◊¬∂ ¡Â∂ ¡Ωª ˘ Á≈ Ó√Ò≈ «¬º’ Úº‚≈ √π¡≈Ò ˛Õ ÓÀ˘ ÍÂ≈ ˛ «’ Âπ‘≈‚∂
√Ó≈«‹’, ¡≈«Ê’ ¡Â∂ ÍÁ≈Ê’ ÂΩ ”Â∂ «¬√ ÔØ◊
«Úº⁄Ø∫ Ï‘π √≈∂ ¡Ωª ÁΔ Ó‘ºÂÂ≈ ˘ ÿ‡≈’∂ Á∂÷Á∂
ω≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ «’ ¿π‘ «¬Èª ◊Òÿ؇» «٫¡ª ÂØ∫
‘È, ¡Â∂ ¿πȪ Á≈ Ó˜≈’ ÚΔ ¿π‚≈™Á∂ ‘ÈÕ √≈ÊΔ˙,
Óπ’ ‘Ø √’ÁΔ¡ª ‘ÈÕ ÂÒ≈’ Á∂ √πÂøÂ ¡«Ë’≈ Á∂
È≈Ò-È≈Ò √ØÚΔ¡Â √Ó≈‹ È∂ ¿πȪ «Ú¡≈‘ª ˘ Ï’≈ «¬‘ ◊ÒÂΔ «¬º’ ◊øÌΔ ◊ÒÂΔ ˛Õ Èπ’Â≈ «¬‘ ‘Δ
º÷‰ Á∂ ÚΔ ÔÂÈ ‹π‡≈¬∂ «‹Èª Á∂ «ÙÂ∂ ÁΔ¡ª ◊ø„ª È‘ƒ «’ ¡Ωª Ú√Ø∫ Á≈ ¡ºË≈ «‘º√≈ ‘ÈÕ Óπº÷ ÂΩ ”Â∂
‹≈«¬‹ √ÈÕ Ïº⁄∂ ÍÀÁ≈ ’È «Úº⁄ ‹Ú≈ÏÁ∂‘Δ ÁΔ Ì≈ÚÈ≈ Èπ’Â≈ «¬‘ ˛ «’ √ªfi∂ Î≈Óª ÁΔ Ò«‘ È∂ ¡È∂’ª
ÍÀÁ≈ ’È Ò¬Δ ÚΔ ÍÃ⁄≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ¡Â∂ È≈Ò ‘Δ ¡Ωª ˘ ¡≈◊» Íπ‹ΔÙÈ Á∂ ÔØ◊ ω≈¿π‰ ¡Â∂ ¡º◊∂
√≈∂ Ϻ«⁄¡ª ˘ Ï≈Ï Á≈ Á‹≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «Ú’√ ’È «Úº⁄ ÓºÁÁ ’ΔÂΔ ˛Õ ¡Ωª √ªfi∂
¡Ωª ˘ ÈÚ∂∫ √Ó≈‹ ÁΔ ¿π√≈Δ «Úº⁄ ÙÓ»ÒΔ¡Â Î≈Óª «Úº⁄ «¬º’ Ó‘≈È Ù’ÂΔ ‘ÈÕ «¬√ ’ª◊√ ˘
’È Ò¬Δ Ò◊≈Â≈ «‘º√≈ ÒÀ‰ Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈
ÚΔ Á∂÷Ø : ““‚ÀÒΔ◊∂‡ª ˘ Á∂÷Ø, Âπ‘≈˘ ¡«‘√≈√ ‘Ø
«‘≈, ¿πȪ ÁΔ «’ ˘ «¬√ ¿π√≈Δ «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ’ΔÂ≈
‹≈Ú∂◊≈ «’ ¡Ωª «Í¤ÛΔ¡ª ’Â≈ª ÂØ∫ ÓØ‘Δ ’Â≈ª
«◊¡≈, ¿πȪ ˘ ÿ∂¨ ’øÓª-’≈ª Á∂ Ó≈È«√’ ¡Â∂ ¡√Ò
ÏØfi ÁΔ Í≥‹≈ÒΔ ÂØ∫ Óπ’ ’ΔÂ≈ «◊¡≈, ¿πȪ ˘ ¡≈͉∂
«Úº⁄ Ù≈ÓÒ ‘Ø ¸º’Δ¡ª ‘ÈÕ «¬√ Ù’ÂΔ ˘ ‘∂·Ò∂
«ÁÒª-«ÁÓ≈◊ª ˘ Óπ’ ’È «Úº⁄ √‘≈«¬Â≈ «ÁºÂΔ ÍºË ”Â∂ º÷‰≈ «¬º’ ¡Í≈Ë ‘ØÚ∂◊≈...Õ ’Ø¬Δ Ùº’
◊¬Δ, «¬√ Âª ÒÀ«ÈÈ Á∂ ÙÏÁª «Úº⁄ ““√Ó≈«‹’ „ø◊ª- È‘ƒ, Ï‘πÂ≈ ÒøÓ≈ √Óª È‘ƒ ‘Ø«¬¡≈ ‹ÁØ∫ √ØÚΔ¡Â
ÂΔ«’¡ª ¡Â∂ Ú≈«¬Âª ÁΔ «¬È’Ò≈ÏΔ ÓπÛ-⁄È≈”” √’≈ √ªfi∂ Î≈Óª ÁΔ¡ª «’√≈È ¡Ωª Ï≈∂ ◊ÒÂ
’ΔÂΔ ◊¬Δ, √Ó≈‹Ú≈ÁΔ √‡∂‡ È∂ ÁØÚ∂∫ ’≈‹ ’ΔÂ∂ : √Ófi º÷ÁΔ √ΔÕ «¬‘ ◊Ò √Ófi ◊¿»¡ª Ï≈∂ √ΔÕ
√Ó≈‹Ú≈ÁΔ √’≈ È∂ ¡Ωª Á∂ «Ú’≈√ ˘ ÚΔ Ô’ΔÈΔ Í ‘π‰ ◊¿»¡ª Á∂ ’≈ØÏ≈ ˘ «È͇≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈
ω≈«¬¡≈, √Ó≈‹ «Úº⁄ «Òø◊-Ï≈ÏΔ Á∂ «ÁzÙ‡Δ’Ø‰ Á∂ ˛ ¡Â∂ ◊ÒÂ-Ϋ‘ÓΔ ÚΔ Á» ’ «ÁºÂΔ ◊¬Δ ˛Õ””
«Ú’≈√ ˘ ÚΔ Ô’ΔÈΔ Ï‰≈«¬¡≈Õ «¬√ Â∑ª «¬√ √Ó≈‹
¿πȪ È∂ √ªfi∂ Î≈Óª «Úº⁄ «’√≈È ¡Ωª ÁΔ Ó‘ºÂÂ≈
È∂ «¬º’ ÍÁ≈Ê’ ¡Ë≈ ‘Δ È‘ƒ «√«‹¡≈, √◊Ø∫ «¬√ È∂
ÚºÒ ‘Ø ÚΔ «¬Ù≈≈ ’ΔÂ≈ √ΔÕ ¿πȪ ˘ Ô≈Á º÷‰≈
«Ú⁄≈ª Á∂ ÷∂Â «Úº⁄ Á≈÷Ò ‘Ø ’∂ «¬º’ ÈÚƒ ÒØ’≈¬Δ
«¬º’ “√Ó≈‹Ú≈ÁΔ ÒØ’≈¬Δ” ˘ «Ú’√ ’È Á∂ ÚΔ ‹ÂÈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛ «’ «¬‘ √ªfi∂ Î≈Ó ‘Δ ‘È «‹ºÊ∂ ¿πȪ ˘
’ΔÂ∂Õ Ó˜Á»-‹Ó≈ Á∂ «ÁzÙ‡Δ’Ø‰ ¡Â∂ √º«Ì¡≈⁄≈ ˘ ¡≈ÁÓΔ Á∂ Ï≈Ï ‘؉ Á≈ ÓΩ’≈ «ÓÒÁ≈ ˛Õ””
¿π«⁄¡≈¿π‰ «Úº⁄ √’≈ È∂ «¬º’ √◊Ó Ì»«Ó’≈ (Ï≈’Δ ¡◊Ò∂ ¡ø’ ”⁄)

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 26 ÈÚøÏ-B@AG
........................... √ø ÿ Ù/√◊ÓΔ¡ª...........................
«¬Î‡» ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ”⁄ «Ó√ÂΔ-Ó˜Á»ª ÚºÒØ∫ «ÚÙ≈Ò ÀÒΔ
ÁØ Ø‹≈ ‚ÀÒΔ◊∂‡ «¬‹Ò≈√ √øÍ≥È
«¬ø‚Δ¡È ÎÀ‚∂ÙÈ ¡≈¯ ‡∂‚ Ô»ÈΔ¡È˜ («¬Î‡») ÷∂Â «Úº⁄ √Ì ÂØ∫ ÚºË «◊‰ÂΔ «Úº⁄ ˛ ÍÃø» ÈÚΔ¡ª
ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· AH √ÂøÏ ˘ Í≥‹≈Ï Á∂ ’ØÈ∂-’ØÈ∂ «Úº⁄Ø∫ ¡≈«Ê’ ÈΔÂΔ¡ª Ò≈◊» ‘؉ È≈Ò ¿π√≈Δ Ú’ª Á≈
Íπº‹∂ ‘˜≈ª ¿π√≈Δ ’≈«Ó¡ª È∂ Á∂Ù Ì◊ Ô≈Á◊≈ ‘≈Ò ÿ≈‰ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ È؇ÏøÁΔ È∂ √≈≈ ÷∂Â ÷ÛØ «Úº⁄ ÒÀ
«Úº⁄ «ÚÙ≈Ò ÀÒΔ ’ΔÂΔÕ ÀÒΔ ÁΔ ÍÃË≈È◊Δ «¬Î‡» Á∂ ¡ªÁ≈ ˛Õ Á∂Ù «Úº⁄ Úø‚Í≈¿» Â≈’ª «¯’» ¡‹ø‚∂ ¿πÌ≈
¡≈Ò «¬ø‚Δ¡≈ ÍÃË≈È ’≈Ó∂‚ ¡ÍÈ≈ («ÁºÒΔ) È∂ ’ΔÂΔÕ ’∂ Ó˜Á»ª ÁΔ ´º‡ ÂØ∫ «Ë¡≈È ÒªÌ∂ ’ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ
¿π√≈Δ «Ó√ÂΔ Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È («¬Î‡») ÚºÒØ∫ ¡≈ÔØ«‹Â ¡º‹ Á∂Ù Ì «Úº⁄ Ó˜Á» √øÿÙ Â∂˜ ‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ
ÀÒΔ «Úº⁄ ¡Ωª Úº‚Δ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ Ù≈«ÓÒ √ÈÕ ÀÒΔ «¬√ ÓΩ’∂ ’ÚΔÙΔ ‹ºÊ≈ √»ÒÍπ È∂ Í≥‹≈Ï Á∂
˘ ’≈Ó∂‚ ’πÒ«ÚøÁ «√øÿ ÚÛÀ⁄ √»Ï≈ ÍÃË≈È «¬Î‡», «¬«Â‘≈√ ˘ Ú≈ª ≈‘ƒ Í∂Ù ’ΔÂ≈Õ ÀÒΔ Á∂ ¡÷Δ «Úº⁄
’≈. √»Δ¡Ó (Â∂Òø◊≈È≈), ’≈. «ÁÈ∂Ù ÍÓ≈ (◊π‹≈Â), ‘˜≈ª ¿π√≈Δ Ú’ª È∂ «‚Í‡Δ ’«ÓÙÈ ‹ÒøË
’≈. ¡ÈΔÓ∂Ù («ÁºÒΔ), √π∂Ù ’ÈΩ‹Δ¡≈ («Ï‘≈), Ô».ÚΔ. Á¯Â º’ Ø‘ ÌÍ» Óπ˜≈‘≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√ ÓΩ’∂
(¡ªË≈ ÍÃÁ∂Ù) È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ Óø⁄ √ø⁄≈ÒÈ ’≈. Ó∂Ù Óπº÷ ÓøÂΔ Í≥‹≈Ï ’ÀÍ‡È ¡Ó«øÁ «√øÿ Á∂ È≈Ó BA
≈‰≈ (◊πÁ≈√Íπ) È∂ ’ΔÂ≈Õ Èπ’≈ÂΔ Óø◊ ͺÂ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «‹√ «Úº⁄ Óπº÷ ÂΩ ”Â∂
ÀÒΔ ˘ √øÏË
Ø È ’«Á¡ª ’≈. ≈‹ «√øÿ ’ÈÚΔÈ Óø◊ ’ΔÂΔ ◊¬Δ «’ ¡≈ÈÒ≈«¬È Î≈Ó ÌÈ √Ó∂∫ ÎΔ√
¡≈Ò «¬ø‚Δ¡≈ ’Ø¡≈‚ΔÈ∂ÙÈ ’Ó∂‡Δ ¡≈¯ ÏΔ.˙.√Δ. ÌÈ ÁΔ «ÚÚ√Ê≈ ¡≈ÈÒ≈«¬È/¡≈¯Ò≈«¬È ÁØÚª Â∑ª
Ô»ÈΔ¡È˜ («¬Î‡») È∂ «’‘≈ «’ ÏΔ.˙.√Δ. ¡À’‡ AIIF ˘ ‘ØÚ∂Õ ¡≈ÈÒ≈«¬È ’øÓ ÏØ‚ Á≈ √‡≈¯ ’∂Õ «’Â
√πÍΔÓ ’Ø‡ Á∂ ‘π’Óª Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÚΔ Í»È »Í «Úº⁄ BI «¬ø√ÍÀ’‡ª ˘ ‘ÎÂ∂ Á∂ √≈∂ «ÁÈ ’øÓ ’È ÁΔ ‘Á≈«¬Â
√»«Ï¡ª ÁΔ¡ª √’≈ª Ò≈◊» È‘ƒ ’ ‘Δ¡ª ‹ÁØ∫«’ ¿π√≈Δ ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂ ÏØ‚ «Úº⁄ Ô»ÈΔ¡È Á∂ ÁØ ÈπÓ≈«¬øÁ∂ Ò¬∂ ‹≈‰Õ
÷∂Â «Úº⁄ F ’ØÛ ÂØ∫ ÚºË Ú’ ’øÓ ’ ‘∂ ‘ÈÕ √»Ï≈ Íπ≈‰Δ¡ª ÏøÁ ’≈ÍΔ¡ª/’≈‚ ⁄Ò≈¿π‰ Ò¬Δ ¡≈Á∂Ù «ÁºÂ∂
√’≈ª Í≈√ G@,@@@ ’ØÛ ÂØ∫ ÚΔ ÚºË ¿π√≈Δ √Àμ√ ‹Ó∑ª ‹≈‰Õ √’ΔÓª Í≈√ ‘؉ Ï≈¡Á Ò≈ÌÍ≈ÂΔ «Ò√‡ «’Â
«Í¡≈ ˛Õ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ I@@ ’ØÛ ÂØ∫ ÚºË ¿π√≈Δ √Àμ√ ‹Ó∑ª «ÚÌ≈◊ ¡Â∂ √≈∂ √’≈Δ ¡Á≈«¡ª «Úº⁄ ‹ÈÂ’ ’ΔÂΔ
˛ ÍÃÂ
ø » Ó˜Á»ª ˘ AE% ÚΔ È‘ƒ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ¿π‘Ȫ Ó˜Á»ª ‹≈Ú∂Õ «Ì¡≈È’ ‘≈Á√∂ Ò¬Δ A.E Òº÷ πͬ∂ «ÁºÂ∂ ‹≈‰Õ
˘ «¬º’ ‘Ø ÒøÓ≈ √øÿÙ ÒÛÈ Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ Ó’≈È Ï‰≈¿π‰ Ò¬Δ E Òº÷ πͬ∂ «ÁºÂ∂ ‹≈‰Õ ÏΔÓ≈ √’ΔÓ
«¬Î‡» Í≥‹≈Ï Á∂ ÍÃË≈È ’≈. ’πÒ«ÚøÁ «√øÿ ÚÛÀ⁄ F@ √≈Ò ÂØ∫ Ï≈¡Á ÚΔ Ò≈◊» ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂Õ
È∂ «’‘≈ «’ ¿π√≈Δ Ú’ª ÁΔ Úº‚Δ¡ª ¿π√≈Δ ’øÍÈΔ¡ª Á»‹∂ «ÁÈ AI √ÂøÏ ˘ ¿π√≈Δ «Ó√ÂΔ Ó˜Á»
ÚºÒØ∫ ´º‡ È‘ƒ ’È «ÁºÂΔ ‹≈Ú∂◊ΔÕ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ √’≈ Ô»ÈΔ¡È («¬Î‡») Á≈ ‚ÀÒΔ◊∂‡ «¬‹Ò≈√ «ÚÙ˘ ◊‰∂Ù
F Òº÷ ÂØ∫ ÚºË Ú’ «‹√‡‚ ’È Á≈ Á≈¡Ú≈ ’ÁΔ «Í≥◊Ò∂ ‘≈Ò, Á∂Ù Ì◊ Ô≈Á◊≈ ‘≈Ò ‹ÒøË «Úº⁄ Ùπ»
˛ ÍÃø» C Òº÷ Ú’ ª ’≈ÍΔ¡ª ÏøÁ ‘؉ ’≈È Ò≈Ì ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬‹Ò≈√ «Úº⁄ √≈∂ Í≥‹≈Ï «Úº⁄Ø∫ C@@
‘Δ È‘ƒ ÍÃ≈Í ’ √’Á∂Õ ¿π‘Ȫ √≈Δ¡ª ’≈ÍΔ¡ª ‚ÀÒΔ◊∂‡ª È∂ «‘º√≈ «Ò¡≈Õ
⁄Ò≈¿π‰ ÁΔ Óø◊ ’ΔÂΔ ¡Â∂ Ó˜Á»ª ˘ BA Èπ’≈ÂΔ ‚ÀÒΔ◊∂‡ √»Ï≈ «¬‹Ò≈√ ÁΔ Ùπ»¡≈ ’≈Ó∂‚
Óø◊-ͺÂ ¿πμÍ √øÿÙ ˘ √≈∂ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ÎÀÒ≈¿π‰ ’πÒ«ÚøÁ «√øÿ ÚÛÀ⁄ ÚºÒØ∫ Ó˜Á» ‹Ó≈ Á≈ Ò≈Ò fiø‚≈
Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ Ò«‘≈¿π‰ È≈Ò ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ ¿πÁÿ≈‡È ’≈Ó∂‚ ¡ÍÈ≈
«¬Î‡» Á∂ ¡≈Ò «¬ø ‚ Δ¡≈ √À ’ ‡Δ ’≈. Íà Á ΔÍ (’ΩÓΔ ÍÃË≈È «¬Î‡») È∂ ’ΔÂ≈Õ
(˛Á≈Ï≈Á) È∂ «’‘≈ «’ ¿π√≈Δ Ú’ ◊À-‹ºÊ∂ÏøÁ «¬Î‡» Á∂ ¡≈Ò «¬ø‚Δ¡≈ √’ºÂ ’≈Ó∂‚ ÍÁΔÍ È∂
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 27 ÈÚøÏ-B@AG
√≈ÊΔ¡ª ˘ «¬‹Ò≈√ Ò¬Δ ÚË≈¬Δ «Áø«Á¡ª «’‘≈ «’ ¡ÚÂ≈ «√øÿ (ÈÚªÙ«‘), ¡ø◊∂˜ «√øÿ (ÓÒ؇), Ó∂Ù
«¬Î‡» «’ÂΔ¡ª ÁΔ ´º‡ «ÚπºË √≈∂ Á∂Ù «Úº⁄ Ó˜Á»ª ≈‰≈ (◊πÁ≈√Íπ) ˘ √Ï√øÓÂΔ È≈Ò ¸«‰¡≈ «◊¡≈Õ
˘ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’ ‘Δ ˛Õ ¿πÈ∑ª «¬Î‡» Á≈ √πÈ∂‘≈ √≈∂ Í≥‹≈Ï Ì≈ÂΔ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÚºÒØ∫ «ÓøÁ Í«‡¡≈Ò≈ √»Ï≈
«Úº⁄ ÎÀÒ≈¿π‰ Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ ÍÃË≈È ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈, Óø◊Ò‹Δ Í≥‚Ø Δ ÍÃ√
À √’ºÂ
√»Ï≈ «¬‹Ò≈√ «Úº⁄ ’∂. √»Δ¡Ó (ÍÃË≈È ¿π√≈Δ Í≥‹≈Ï √‡»‚À∫‡√ Ô»ÈΔ¡È, ’ÙÓΔ «√øÿ ÿπº◊ÙØ √»Ï≈
Ú’ Ô»ÈΔ¡Èª «¬Î‡», Â∂Ò◊ ø ≈È≈) ’≈. ’ÈΩ‹Δ¡≈ ÍÃË≈È ¡≈◊» Í∂∫‚» Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È Í≥‹≈Ï, ◊πÍÃΔ «√øÿ ÍÃË≈È
«Ï‘≈, ’≈. ÚÀ∫’‡∂ÙÚ¨ ÍÃË≈È ¡ªË≈ ÍÃÁ∂Ù, ’≈. ÏΔ.¡À√.¡ÀÈ.¡ÀÒ. ·∂’≈ Ú’˜ Ô»ÈΔ¡È («¬Î‡»)
¡ÈΔÓ∂Ù ÍÃË≈È «ÁºÒΔ ÍÃÁ∂Ù È∂ ÚΔ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ º÷∂Õ Í≥‹≈Ï, ‹◊‹Δ «√øÿ √ø◊» ‹ÈÒ √’ºÂ ÏΔ.˙.√Δ.
«¬‹Ò≈√ ÚºÒØ∫ CE ÓÀ∫ÏΔ √»Ï≈ ’Ó∂‡Δ ÚΔ ÓπÛ ¸‰Δ √‡≈Î Ô»ÈΔ¡È («¬Î‡») Í≥‹≈Ï È∂ ¡≈Í‰Δ¡ª ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª
◊¬Δ «‹√ «Úº⁄ ’πÒ«ÚøÁ «√øÿ ÍÃË≈È, ≈‹ «√øÿ ‹ÈÒ ÚºÒØ∫ ÙπÌ ’≈ÓÈ≈Úª «Áø«Á¡ª √¯Ò «¬‹Ò≈√ ’È Ò¬Δ
√’ºÂ ÂØ∫ «ÏȪ E ÓÀ∫ÏΔ √»Ï≈ √’ºÂ∂ «‹√ «Úº⁄ ÚË≈¬Δ «ÁºÂΔÕ

√ºÂ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÚºÒØ∫ Í«‡¡≈Ò≈ «Ú÷∂ E Ø‹≈ ËÈ∂ ÁΔ «ÍØ‡
Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ’˜Á≈Δ Á∂ Óº’Û‹≈Ò «Úº⁄ Î√∂ Â∂ ÏÈ≈Ò≈ ÀÒΔ «Úº⁄ ‘Δ «’√≈È ¡≈◊»¡ª È∂ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈
¡≈«Ê’ Âø◊Δ¡ª Á∂ fiøÏ∂ «’√≈Ȫ ÚºÒØ∫ ’ΔÂΔ¡ª ‹≈ √Δ «’ «’√≈Ȫ Á≈ √Óπº⁄≈ ’˜≈ Óπ¡≈¯ ’È √Ó∂ ‘Ø
‘Δ¡ª ıπÁ’πÙΔ¡ª Á∂ ÚÂ≈∂ ˘ ·ºÒ Í≈¿π‰ Ò¬Δ ’ÀÍ‡È «’√≈ÈΔ Óø◊ª Í»Δ¡ª ’≈¿π‰ Ò¬Δ ’ÀÍ‡È ¡Ó«øÁ
¡Ó«øÁ «√øÿ È∂ ⁄؉ª ÁΩ≈È ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ √Δ «’ ’˜≈ «√øÿ Óπº÷ ÓøÂΔ Í≥‹≈Ï Á∂ ÓØÂΔ Ó«‘Ò Í«‡¡≈Ò≈ «Ú÷∂
ıÂÓ-’π’Δ ıÂÓÕ ¿π√È∂ ¡≈͉∂ «√ ”Â∂ ◊π‡’≈ √≈«‘Ï BB √ÂøÏ B@AG ÂØ∫ BF √ÂøÏ º’ Í≥‹ Ø‹≈ √»Ï≈
º÷ ’∂ √‘πø ÷≈ ’∂ «’‘≈ √Δ «’ ‹∂ Ó∂Δ √’≈ ω≈˙◊∂ ͺËΔ ËÈ≈ √ºÂ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÚºÒØ∫ Ò≈«¬¡≈
ª «’√≈Ȫ Á≈ √Óπº⁄≈ ’˜≈ √≈∂ ÏÀ∫’ª Á≈ √Ó∂ ‹≈Ú∂◊≈Õ ËÈ∂ ÁΔ «Â¡≈Δ ÁΩ≈È AD √ÂøÏ ˘ √ºÂ
¡≈ÛÂΔ¡ª ¡Â∂ Ù≈‘»’≈ª Á≈ Óπ¡≈¯ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈, «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ˘ Í≥‹≈Ï √’≈ ÚºÒØ∫ ◊ºÒÏ≈ ҬΔ
‘∂’ Í«Ú≈ Á∂ «¬º’ ‹Δ¡ ˘ ÈΩ’Δ «ÁºÂΔ ‹≈Ú∂◊Δ, √º«Á¡≈ «◊¡≈Õ ÓΔ«‡ø◊ ÁΩ≈È «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂
Ï∂π˜◊≈ª ˘ BE@@ πͬ∂ Ó‘ΔÈ∂ Ï∂π˜◊≈Δ ÌºÂ≈ «ÁºÂ≈ Óø◊ ’ΔÂΔ «’ ⁄؉ Ú≈¡Á∂ ÓπÂ≈«Ï’ «’√≈Ȫ Á≈ √Óπº⁄≈
‹≈Ú∂ ◊ ≈ Â∂ Áπ Ï ≈≈ ’˜≈ È≈ ⁄Û∂ «¬√ Ò¬Δ ‚≈. ’˜≈ Óπ¡≈¯ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂, „≈¬Δ ¬∂’Û Â∂ Í≥‹ ¬∂’Û
√Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’Ó∂‡Δ ÁΔ¡ª «√Î≈«Ùª ÓπÂ≈«Ï’ ÷∂ÂΔ Ú≈Ò∂ ’˜≈ Óπ¡≈ÎΔ Á∂ ¡ÀÒ≈È Á≈ Âπø ÈØ‡Δ«Î’∂ÙÈ
«‹‰√ª Á∂ Ì≈¡ «ÁºÂ∂ ‹≈‰◊∂Õ Í √’≈ Ï‰È ¿πÍø ‹≈Δ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂, Ù≈‘»’≈ª Á∂ √≈∂ Á√Â≈Ú∂‹ Â∂ Ú‘Δ
‹ÁØ∫ ⁄؉ Ú≈¡Á∂ Í»∂ ’È Á≈ √Óª ¡≈«¬¡≈ ª Í≥‹≈Ï ÷≈«Â¡ª ÁΔ ’≈˘ÈΔ Ó≈ÈÂ≈ ºÁ ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂, ¡Á≈Òª
√’≈ ÷˜≈È≈ ÷≈ÒΔ ‘؉ Á≈ ≈◊ ¡Ò≈͉ Òº◊ ͬΔÕ «Úº⁄ ⁄ºÒ ‘∂ ’∂√ Ú≈«Í√ Ò¬∂ ‹≈‰ Â∂ ‹ÏΔ ’˜≈
√’≈ ÁΔ «¬√ «Ï¡≈ÈÏ≈‹Δ ˘ Í≥‹≈Ï ÁΔ¡ª √ºÂ «’√≈È Ú√»Ò‰ Ò¬Δ ’π’Δ¡ª, «ÈÒ≈ÓΔ¡ª Â∂ «◊ÃÎÂ≈Δ¡ª ÏøÁ
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ ◊øÌΔÂ≈ È≈Ò ÒÀ ’∂ «Ú⁄≈-⁄⁄≈ ’Á∂ ’ΔÂΔ¡ª ‹≈‰, ıπÁ’πÙΔ ÍΔÛ ͫÚ≈ª ˘ A@-A@ Òº÷
‘ج∂ «È‰≈ ’ΔÂ≈ «’ √’≈ «’√≈Ȫ Á∂ √Óπº⁄∂ ’˜∂ π. Óπ¡≈Ú‹≈, Í«Ú≈ Á∂ «¬º’ ‹Δ¡ ˘ ÈΩ’Δ Â∂ ¿π√Á≈
Óπ¡≈¯ ’È ÂØ∫ ̺‹‰≈ ⁄≈‘πøÁΔ ˛ «¬√ Ò¬Δ «¬√ ”Â∂ √≈≈ ’˜≈ Óπ¡≈¯ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂, ¡Ï≈Á’≈ª ˘ Ó≈Ò’Δ
√øÿÙ ’’∂ ÁÏ≈¡ ω≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂Õ BB ¡◊√ ˘ ‘º’ «ÁºÂ∂ ‹≈‰, ÈÀÙÈÒ ◊ΔÈ «‡Ã«Ï¿»ÈÒ (¡ÀÈ.‹Δ.‡Δ.)
ÏÈ≈Ò≈ «Ú÷∂ √»Ï≈ ͺËΔ ’˜≈ Óπ’ÂΔ Ò¬Δ «’√≈È ÚºÒØ∫ Í≈ÒΔ ˘ ¡º◊ È≈ Ò≈¿π‰ Á∂ √ÏøË «Úº⁄ Óø◊ ’ΔÂΔ
Ó‘ªÀÒΔ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ «¬√ ÀÒΔ ¿πÍø Í≥‹≈Ï √’≈ «’ ‹ª √’≈ Í≈ÒΔ ÁΔ √øÌ≈Ò Á≈ ıπÁ «‹øÓ≈ ÒÚ∂ ‹ª
ÚºÒØ∫ «Ï¡≈È ‹≈Δ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ «’ „≈¬Δ ¬∂’Û Âº’ Â∂ Í≈ÒΔ √ªÌ‰ ”Â∂ ¡≈¿π‰ Ú≈Ò∂ ÷⁄∂ ÁΔ ÌÍ≈¬Δ Ò¬Δ
„≈¬Δ ÂØ∫ Í≥‹ ¬∂’Û Âº’ Á∂ Ó≈Ò’ «’√≈Ȫ Á≈ B Òº÷ B@@ πͬ∂ ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò fiØÈ∂ ”Â∂ ÏØÈ√ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂ È‘ƒ
πͬ∂ Á≈ ¯√ÒΔ ’˜≈ Óπ¡≈¯ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ «‹√ Á≈ ª Í≥‹≈Ï Á≈ «’√≈È Í≈ÒΔ ˘ √≈ÛÈ Ò¬Δ Ó‹Ï»
ÈØ‡Δ«Î’∂ÙÈ AE √ÂøÏ º’ ‹≈Δ ’ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ ‘ØÚ∂◊≈, È≈Ò ‘Δ Óø◊ ’ΔÂΔ «’ ÷≈Áª, ÷∂ÂΔ √øÁª Â∂
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 28 ÈÚøÏ-B@AG
’Δ‡È≈Ù’ª ”Â∂ ‹Δ.¡À√.‡Δ. ÷ÂÓ ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂Õ «¬º’-Á»‹Δ Â∂ «Èº‹Δ Á»Ù‰Ï≈‹Δ Ò≈ ‘Δ¡ª √ÈÕ ¡«‹‘∂
◊ºÒÏ≈ «Úº⁄ Í≥‹≈Ï Á∂ «ÚºÂ ÓøÂΔ, Í≥⁄≈«¬Â Â∂ √Ó∂∫ «’√≈È ‹ºÊÏ ∂ Á
ø Δ¡ª Á∂ Í«‡¡≈Ò≈ ËÈ∂ È∂ Óπ÷
º -«ÚØËΔ
«Ú’≈√ ÓøÂΔ ¡≈«Á ‘≈˜ √È, È∂ «’‘≈ «’ Í≥‹≈Ï ÁΔ «Ë Ú≈Ò≈ ØÒ «ÈÌ≈«¬¡≈Õ Ì≈Ú∂∫ ËÈ∂ Á≈ ¡ÀÒ≈È
Ó≈ÒΔ ‘≈Ò ϑπ ’Ó˜Ø ˛, Í«‘Òª ¡√ƒ „≈¬Δ ÂØ∫ E Í«‡¡≈Ò∂ Ò≈¿π‰ Á≈ ’ΔÂ≈ √Δ, Í«‡¡≈Ò∂ Ë≈≈ ADD Ò≈
¬∂’Û Âº’ Á≈ ¯√ÒΔ ’˜≈ Óπ¡≈Î ’ª◊∂, ‘π‰ ⁄؉ ’∂ Ø’ª Ò≈¬Δ¡ª ◊¬Δ¡ª √È, Í ‘≈¬Δ’Ø‡ Á∂ Á÷Ò ÂØ∫
‹≈ÏÂ≈ Òº◊ «◊¡≈ ˛Õ «¬√ Ò¬Δ ÚΔ Òº◊̺◊ A@,@@@ Ï≈¡Á Í«‡¡≈Ò∂ ÂØ∫ A@ «’ÒØÓΔ‡ Á» ËÈ≈ Ò≈¿π‰
’ØÛ πͬ∂ ⁄≈‘ΔÁ∂ ‘ÈÕ «‹√Á∂ ÍÃÏøË Ò¬Δ ¡√ƒ ÔÂÈ Ï≈∂, ¿πÊ∂ «¬º’Ø ‘Δ Êª ÏÀ·∂ «‘ ’∂ ‘Ø ’Ø¬Δ ¡À’ÙÈ È≈
’ ‘∂ ‘ª, ’∂∫Á √’≈ √≈‚≈ √≈Ê È‘ƒ Á∂ ‘Δ, Í≈ÒΔ ’È≈ ‹ª Ò≈¬Δ¡ª Í≈ÏøÁΔ¡ª ˘ È≈ ÂØÛÈ≈, «¬√Á∂
√≈ÛÈ Á∂ ÓπºÁ∂ ”Â∂ ¿πÈ≈ «’‘≈ «’ ÍÀ√∂ √≈‚∂ ’ØÒ ˛ È‘ƒ Ï≈Ú‹»Á √’≈ Á≈ ’Ø¬Δ ÈπÓ≈«¬øÁ≈ ËÈ∂ ”⁄ È≈ ‹≈‰≈
‘È, «¬√ Ò¬Δ ¡√ƒ ’∂∫Á √’≈ ÂØ∫ ÓºÁÁ ÁΔ Óø◊ ’πºfi √Ú≈Ò Âª ¿πÌ≈Á≈ ˛, Í ’πºÒ «ÓÒ≈ ’∂ «¬‘ ËÈ≈
’ΔÂΔ ˛ Í ¿π‘ ÚΔ ‘ºÊ ͺÒ≈ È‘ƒ ÎÛ≈ ‘∂Õ ÓΔ«‡ø◊ √¯Ò «‘≈Õ Í≥‹≈Ï Ì ”⁄Ø∫ ‘˜≈ª ÁΔ «◊‰ÂΔ ”⁄ «’√≈È
√ÓΔ ‘Δ ‘Δ, «¬√ «Úº⁄∫Ø ’πfiº È‘ƒ «È’«Ò¡≈Õ ‹ºÊÏ ∂ Á
ø Δ¡ª ËÈ∂ «Úº⁄ Í‘πø⁄∂, √ºÂ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ «’√≈ÈΔ Óø◊ª ˘
È∂ «’‘≈ «’ ‹∂ Âπ√ƒ √Óπº⁄≈ ’˜≈ Óπ¡≈¯ È‘ƒ ’ ‘∂, Óπº÷ ÂΩ ”Â∂ ¿πÌ≈«¡≈ ¡Â∂ ÍÃ⁄≈«¡≈Õ «‹ºÊ∂ Í«‡¡≈Ò≈
Í≈ÒΔ Á∂ ÓπÁ º ∂ ”Â∂ B@@ πͬ∂ ÏØÈ√ È‘ƒ Á∂ ‘∂ ª Î∂ ËÈ∂ «Úº⁄ √Óπº⁄∂ «’√≈Ȫ Á∂ ’˜∂ ˘ Óπ¡≈¯ ’È ÂØ∫
√øÿÙ ’È≈ √≈‚Δ Ó‹Ï»Δ ˛, «‹√Â∂ «ÚºÂ ÓøÂΔ ÓÈÍÃΔ Óπº’È ”Â∂ ’ÀÍ‡È √’≈ Á≈ ÍπÂÒ≈ √≈«Û¡≈ «◊¡≈
Ï≈ÁÒ È∂ «’‘≈ «’ ¿π‘ Âπ‘≈‚≈ √ø«ÚË≈È’ ‘º’ ˛Õ ¿πÊ∂ «¬√ ËÈ∂ «Úº⁄ «¬‘ ÚΔ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ «◊¡≈ «’ ‹∂
Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ¡’≈ÒΔ-Ì≈‹Í≈ √’≈ ÚºÒØ∫ Í≈√ √’≈ È∂ Í≈ÒΔ √ªÌ‰ ”Â∂ ¡≈¿π‰ Ú≈Ò≈ ÷⁄≈ B@@
’ΔÂ≈ ‹ÈÂ’ Â∂ «Èº‹Δ ‹≈«¬Á≈Á Èπ’√≈È Ø’» ’≈˘È- π. ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò È≈ «ÁºÂ≈ ª ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª fiØÈ∂ ÁΔ Í≈ÒΔ
B@AD ˘ ’ÀÍ‡È √’≈ È∂ Ò≈◊» ’«Á¡ª √ºÂ «’√≈È √≈ÛÈ◊Δ¡ª Â∂ ¿πÊ∂ Í≈ÒΔ √≈Û’∂ √ø’ ∂ ’ ¡À’ÙÈ ’ΔÂ≈Õ
‹ºÊÏ∂ Á
ø Δ¡ª ÚºÒ∫Ø ÓØÂΔ Ó«‘Ò Í«‡¡≈Ò≈ «Ú÷∂ Ò≈¿π‰ Ú≈Ò∂ √Ì ÂØ∫ Í«‘Òª √ºÂ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ Í≈ÒΔ √≈Û’∂
ËÈ∂ ˘ ¡√¯Ò ω≈¿π‰ Ò¬Δ AF √ÂøÏ ÂØ∫ ‘Δ √’≈ Á∂ ÎÀ √ Ò∂ Á≈ «ÚØ Ë ’ΔÂ≈ «Íº ¤ Ø ∫ Á» √ Δ¡ª
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ ¡≈◊»¡ª ÁΔ ÍÀÛ ÈºÍ«Á¡ª AG √ÂøÏ ÁΔ ‹ºÊÏ∂ Á
ø Δ¡ª È∂Õ «¬√ Â∑ª Í«‡¡≈Ò≈ «’√≈È ËÈ∂ È∂ Í≈ÒΔ
≈ ˘ Í≥‹≈Ï Ì «Úº⁄ «’√≈È ¡≈◊»¡ª Á∂ ÿª «Úº⁄ Á≈ „π’ º Úª ÍÃÏË ø È≈ ’È ”Â∂ Í≥‹≈Ï Ì «Úº⁄ ‹ºÊÏ ∂ Á
ø Δ¡ª
Ú«‘ÙΔ „ø◊ È≈Ò ÍπÒΔ√ È∂ ¤≈Í∂Ó≈Δ ’ΔÂΔ, «◊ÃÎÂ≈Δ¡ª ÚºÒØ∫ Í≈ÒΔ √≈Û ’∂ √’≈ Á∂ «’√≈È «ÚØËΔ ÎπÓ≈È Á≈
’ΔÂΔ¡ª, Í«‡¡≈Ò≈ «˜Ò∑∂ «Úº⁄ Ë≈≈ ADD Ò◊≈ «ÁºÂΔ, «ÚØË ’ΔÂ≈Õ Í«‡¡≈Ò≈ «’√≈È ÓØ⁄∂ «Úº⁄ Ì≈ÂΔ «’√≈È
√≈∂ Í≥‹≈Ï ÁΔ ÍπÒΔ√ Í«‡¡≈Ò≈ Ù«‘ ÁΔ È≈’∂ÏøÁΔ Ô»ÈΔ¡È (‚’Ω∫Á≈) Á∂ √»Ï≈ ÍÃË≈È Ï»‡≈ «√øÿ Ïπ‹«◊ºÒ,
Ò¬Δ «¬’º·Δ ’È Á∂ ¡ÀÒ≈È ’’∂ «’ «’√∂ ‘≈Ò ”⁄ ‚≈. ÁÙÈ Í≈Ò, ‹◊ÓØ‘È «√øÿ, Ì≈ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È
Í«‡¡≈Ò∂ «’√≈Ȫ Á≈ ËÈ≈ È‘ƒ Òº◊‰ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈, (¿π◊≈‘ª) Á∂ √»Ï≈ ÍÃË≈È ‹Ø«◊øÁ «√øÿ ¿π◊≈‘ª, fiø‚≈
Í»∂ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ Í»Δ Á«‘Ù Á≈ Ú≈Â≈ÚÈ Ï‰≈ «ÁºÂ≈ «√øÿ ‹∂·’ » ,∂ «Ùø◊≈≈ «√øÿ Ó≈È, ‘«øÁ ’Ω «ÏøÁ,» «’ÂΔ
«◊¡≈Õ ¡«‹‘∂ «Úº⁄ ‘≈¬Δ’Ø‡ Á∂ ÁıÒ È≈Ò Í«‡¡≈Ò∂ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È Á∂ √»Ï≈ ÍÃË≈È «ÈÌÀ «√øÿ „πº‚Δ’∂,
Ù«‘ «Úº⁄ È‘ƒ Í Í«‡¡≈Ò∂ ÂØ∫ Ï≈‘ A@ «’ÒØÓΔ‡ √«ÂÏΔ «√øÿ √πÒÂ≈ÈΔ, ‹«ÂøÁ «√øÿ ¤ΔÈ≈, √øÂ÷ Ø «√øÿ
Á» Ó«‘ÓÁÍπ Óø‚Δ ”⁄ ËÈ≈ Ò≈¿π‰ ÁΔ ¡≈«◊¡≈ «ÁºÂΔ Âº◊Û, √π«øÁ «√øÿ ÏÀ∫√, ‘Ó∂Ù „∂√Δ, Ì≈ÂΔ «’√≈È
◊¬ΔÕ «‹ºÊ∂ √ºÂ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ BB √ÂøÏ ÂØ∫ BF Ô»ÈΔ¡È (’êÂΔ’≈Δ) Á∂ √»Ï≈ ÍÃË≈È √π‹Δ «√øÿ λÒ,
√ÂøÏ º’ Í≥‹ Ø‹≈ ËÈ≈ Ò≈«¬¡≈ «‹√ «Úº⁄ ‘˜≈ª ÏÒÁ∂Ú «√øÿ, ¥ªÂΔ’≈Δ Í≥‹≈Ï «’√≈È Ô»ÈΔ¡È Á∂ √»Ï≈
ÁΔ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ Í≥‹≈Ï Ì «Úº⁄Ø∫ «’√≈È Ù≈«ÓÒ ‘ج∂Õ ÍÃË≈È «ÙøÁ «√øÿ ȺʻÚ≈Ò≈, ÁÒ«ÚøÁ «√øÿ Ù∂÷ª,
√ºÂ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ ËÈ∂ ˘ ÍÃÀ√ «Úº⁄ ¡«‘Ó «’√≈È √øÿÙ ’Ó∂‡Δ (’øÚÒÍÃΔÂ) Á∂ √»Ï≈ ÍÃË≈È
ʪ «Ó«Ò¡≈, «’™«’ «¬‘ ËÈ≈ ¡«‹‘∂ √Ó∂∫ Òº◊≈ √Δ ’øÚÒÍÃΔ «√øÿ Í≥˘ Â∂ «’√≈È √øÿÙ ’Ó∂‡Δ ¡≈˜≈Á Á∂
‹ÁØ∫ Í≥‹≈Ï ÁΔ¡ª Óπº÷ ‘≈’Ó ‹Ó≈ª ÁΔ¡ª Í≈‡Δ¡ª ¡≈◊» ‘‹Δ «√øÿ fiΔÂ≈ ¡≈«Á «’√≈È ¡≈◊»¡ª È∂
◊πÁ≈√Íπ ÒØ’ √Ì≈ ÁΔ ¿πÍ-⁄؉ ÒÛ ‘Δ¡ª √È Â∂ Í«‡¡≈Ò≈ ËÈ∂ ˘ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 29 ÈÚøÏ-B@AG
Í∂∫‚» Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È √øÿÙ Á∂ ≈‘
Í∂∫‚» Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È Í≥‹≈Ï ≈‹ Ì ”⁄ Ï∂ÿ∂ Í∂∫‚» ⁄ΩËΔ¡ª-‘≈’Ó ‹Ó≈ª Á∂ «√¡≈√ÂÁ≈Ȫ È≈Ò
¡Â∂ Ï∂˜ÓΔÈ∂ «’ÂΔ¡ª Ò¬Δ «‘≈«¬ÙΔ ÍÒ≈‡ª ¡Â∂ √ªfi Í≈ ’∂ Ó˜Á»ª ˘ «ÓÒ‰ Ú≈Ò≈ ‘º’ Á∂‰ Ò¬Δ «Â¡≈
Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔȪ ”⁄Ø∫ ωÁ∂ «‘º√∂ Ò¬Δ √øÿÙ ’ÁΔ ¡≈ È‘ƒÕ ÷≈Û’» Â∂ ÒøÓΔ ‹ºÁØ‹«‘Á ’’∂ Í≥‹≈Ï Ì ”⁄
‘Δ ˛Õ «¬√ Ó√Ò∂ ˘ ÒÀ ’∂ √≈Ò B@AG-AH «Úº⁄ ‘؉ Ô»ÈΔ¡È ÚºÒØ∫ ◊Ã≈Ó √Ì≈ Á∂ ¡≈Ó ¡‹Ò≈√ ’Ú≈ ’∂
Ú≈ÒΔ¡ª Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔȪ ÁΔ¡ª ÏØÒΔ¡ª «ıÒ≈¯ ÚΔ ¡È∂’ª «Í≥‚ª ”⁄ Í≈√ ’Ú≈¬∂ ӫ¡ª ¿πμÍ ’¬Δ-’¬Δ
ÓØ⁄≈ ÷Ø«Ò¡≈ «◊¡≈Õ ‹ÒøË «˜Ò∑∂ Á∂ B@ ÂØ∫ ÚºË «Í≥‚ª Ó‘ΔÈ∂ ÏΔ‰ Ï≈¡Á ÚΔ ’≈Ú≈¬Δ ’’∂ ÍÒ≈‡ª ÁΔ
”⁄ ÍÒ≈‡ª Ò¬Δ ˜ÓΔÈ ¤º‚ ’∂ «ÚÌ≈◊ Â∂ Í≥⁄≈«¬Âª ˘ ¡Ò≈‡ÓÀ∫‡ ¡Î√Ù≈‘Δ «¬√∂ ’≈Ȫ ’’∂ È‘ƒ ’ ‘ΔÕ
Ï≈’Δ Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔȪ ÁΔ¡ª ÏØÒΔ¡ª ’ÈΔ¡ª Í¬Δ¡ªÕ ‹ÒøË Â∂ ’Í»ÊÒ≈ Á∂ ’¬Δ «Í≥‚ª ÁΔ¡ª Í≥⁄≈«¬ÂΔ
’Í»ÊÒ≈ «˜Ò∑∂ Á≈ «Í≥‚ √ÀÎÒ≈Ï≈Á ÚΔ ÿØÒ Á≈ ’∂∫Á ˜ÓΔȪ ”⁄ Ó˜Á» ¡≈͉≈ ‘º’ ÒÀ‰ Ò¬Δ ÓØ⁄≈ Ò≈¬Δ
Ï«‰¡≈ «Í¡≈ ˛Õ ÏÀ·∂ ‘ÈÕ
ÓΩ‹»Á≈ ’ª◊√ √’≈ ÚºÒØ∫ G Ó‘ΔÈ∂ Á∂ ≈‹’≈Ò Ô»ÈΔ¡È È∂ √’≈Δ ÍºÂ ÓπÂ≈«Ï’ Í≥‹≈Ï Ì ”⁄
”⁄ ÚΔ ‹ÁØ∫ ‘ ÿ ”⁄ √’≈Δ ÈΩ’Δ, «‘≈«¬ÙΔ ÍÒ≈‡, ÒØÛÚøÁ Í∂∫‚» Ó˜Á»ª ˘ ¡‹Δ¡ª Ì ’∂ ÏΔ.‚Δ.ÍΔ.˙.
BE@@ π. º’ ÍÀÈÙȪ Á∂‰ ¡Â∂ ’˜∂ Ó≈ÎΔ Ú◊∂ ’ΔÂ∂ Á¯Âª ”⁄ Á∂‰, ÍÒ≈‡ Á∂‰ ¡Â∂ «¬√ Ò¬Δ ÂΔ’
Ú≈¡Á∂ Í»∂ ’È ÂØ∫ ‡≈Ò-Ó‡ØÒ ’ΔÂ≈ ‹≈ «‘≈ ˛ ª ÚË≈¿π‰ ¡Â∂ Ò≈ÌÍ≈ÂΔ ÁΔ ⁄؉ ’È Á≈ ¡«Ë’≈
Í≥‹≈Ï Á∂ Ó˜Á» Ú◊ Á∂ ÓȪ ”⁄ ’ª◊√ √’≈ ÍÃÂΔ ÈΩ’Ù≈‘Δ ÂØ∫ Ú≈Í√ ÒÀ ’∂ «¬‘ ¡«Ë’≈ ◊Ã≈Ó √Ì≈Úª ˘
◊πº√≈ ÍÀÁ≈ ‘Ø «‘≈ ˛Õ ’ΔÂ∂ Ú≈¡«Á¡ª ˘ Í»≈ ’È ”⁄ Á∂‰ Á∂ È≈Ò-È≈Ò Í«‘Òª ‘Δ Í≈√ ӫ¡ª ¡Èπ√≈
Î∂Ò ‘Ø¬Δ √’≈ È∂ Ô»ÈΔ¡È Á∂ √øÿÙ Á∂ ‹ÈÂ’ ÁÏ≈¡ ÍÒ≈‡ Á∂‰ ÁΔ Óø◊ ˘ ÒÀ ’∂ BG √ÂøÏ ÂØ∫ √øÿÙ ’È
Ò¬Δ A@ ¡◊√ ˘ Í≥‹≈Ï ¡øÁ ’ΔÂ∂ «ÚØË ÍÃÁÙȪ Á≈ ¡À Ò ≈È ’ΔÂ≈Õ «‹√ «‘ ÓØ ◊ ≈, ´«Ë¡≈‰≈,
Á∂ È≈Ò-È≈Ò Í≥‹≈Ï Á∂ «Í≥‚ª ”⁄ ¡≈¿π‰ Ú≈ÒΔ¡ª ◊πÁ≈√Íπ, Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ È◊, ‘π«Ù¡≈Íπ,
Í≥⁄≈«¬ÂΔ ⁄؉ª ”⁄ ’ª◊√ Í≈‡Δ ÁΔ Í’Û ÚË≈¿π‰ ¡ø«ÓÃÂ√, ’Í»ÊÒ≈ ¡Â∂ ‹ÒøË «˜«Ò∑¡ª ¡øÁ
Á∂ «¬≈Á∂ È≈Ò BI ¡◊√ B@AG ˘ Í≥⁄≈«¬Â Ó«‘’Ó∂ ÏΔ.‚Δ.ÍΔ.˙‹ Á¯Âª ”⁄ Í∂∫‚» Ó˜Á»ª È∂ ‘˜≈ª ÁΔ
È∂ «¬º’ ͺÂ ‹≈Δ ’’∂ ˛μ‚ ¡≈«Î√ ÂØ∫ «¬Ù«Â‘≈ Á∂ «◊‰ÂΔ ”⁄ ¡‹Δ¡ª «ÁºÂΔ¡ª ¡Â∂ Óπº÷ ÓøÂΔ Á∂ Ȫ
’∂ C@ √ÂøÏ º’ ÒØÛÚøÁ «’ÂΔ¡ª ÂØ∫ ÍÒ≈‡ ÒÀ‰ Óø◊ ͺÂ «ÁºÂ∂Õ ¿πÍø A@ ¡’»Ï ˘ Í≥‹≈Ï Ì ”⁄
Ò¬Δ ¡‹Δ¡ª Óø◊‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ Á√øÏ º’ ‚Δ.√Δ. Á¯Âª ¡º◊∂ ‹ÈÂ’ ÂΩ ”Â∂ «¬’º·∂ ‘Ø ’∂ Ô≈Á
ÍÒ≈‡ª ÁΔ ¡Ò≈‡ÓÀ∫‡ ’È ÁΔ √Óª √≈ÈΔ ‹≈Δ ’ΔÂΔÕ ÍºÂ «ÁºÂ∂ ◊¬∂ ¡Â∂ Í≥‹≈Ï Ì ”⁄ «˜Ò∑≈ ’∂∫Áª ”Â∂
«¬‘ ÎÀ√Ò≈ ÚΔ √’≈ ÁΔ ÏÁÈΔÂΔ Á∂ ’≈È ÚΔ ’≈◊‹Δ «ÚÙ≈Ò ËÈ∂-Óπ˜≈‘∂ ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
«Ùø◊≈ ω ’∂ «‘ «◊¡≈ «’™«’ «¬‘ √’≈ ÚΔ Í∂∫‚» «‹√ ¡Èπ√≈ ¡‹È≈Ò≈, ‹ÒøË, ÓØ◊≈, ‹◊≈™, Ù‘ΔÁ
⁄ΩËΔ¡ª, Í∂∫‚» ËÈ≈„ª Â∂ ‹◊ΔÁ≈ª ͺ÷Δ √’≈ ˛Õ Ì◊ «√øÿ È◊ (ÈÚªÙ«‘), ◊Û∑Ùø’, Ó≈«‘ÒÍπ,
Í∂∫‚» ËÈ≈„ª Á∂ ¡Î√Ù≈‘Δ Â∂ ‘≈’Ó «√¡≈√ÂÁ≈Ȫ ‡ª‚≈, Á√»‘≈, ◊πÁ≈√Íπ, Í·≈Ȓ؇ ¡≈«Á «Ú÷∂ ‘Ø
Á∂ È≈Ò ◊·‹ØÛ ‘؉ ’≈È Í»Δ Âª «¬√ ÎÀ√Ò∂ ˘ ÚΔ ÌÍ» ⁄º’≈ ‹≈Ó, ËÈ∂-Óπ˜≈‘∂ ’’∂ «‘øÁ∂ «’ÂΔ¡ª
ÒØ’ª ÂØ∫ ◊πÍ º«÷¡≈ «◊¡≈Õ Á∂ Î≈Ó ‹Ó∑≈ ’È Ò¬Δ ¡«Ë’≈Δ¡ª ˘ Ó‹Ï» ’ΔÂ≈Õ
Í∂∫‚» Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È Í≥‹≈Ï ˘ «¬√ ͺÂ ÁΔ ’≈ÍΔ ’¬Δ Ê≈¬ƒ Í∂∫‚» ⁄ΩËΔ¡ª-Í∂∫‚» ËÈ≈„ª È∂ «¬√ Óπ«‘øÓ
ÍÃ≈Í ‘؉ ”Â∂ Ô»ÈΔ¡È È∂ ÓΔ«‡ø◊ ’’∂ Í≈«¬¡≈ «’ «Úº⁄ ¡«Ûº’∂ ‘Δ ‚≈‘∂ ÍÃø» Í∂∫‚» Ó˜Á»ª È∂ «¬√ «ıÒ≈¯
«¬‘ ͺÂ Ó≈Â ÒØ’ «Á÷≈Ú≈ ‘Δ ˛ ¡Â∂ «¬√ ͺÂ ‹ØÁ≈ √øÿÙ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ ¡≈Í‰Δ √◊ÓΔ ‹≈Δ º÷ΔÕ
≈‘ƒ Ò≈ÌÍ≈ÂΔ ÁΔ ⁄؉ ’È Á≈ ‘º’ ◊Ã≈Ó √Ì≈ ÁΔ Êª «¬√ Óπ«‘øÓ «Úº⁄ ‘˜≈ª Í∂∫‚» Ó˜Á»ª È∂ «Ù’ ’ΔÂΔÕ
¡Î√Ù≈‘Δ ˘ Á∂ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ¡Î√Ù≈‘Δ Í«‘Òª ‘Δ I-A@ ÈÚøÏ ˘ Ô»ÈΔ¡È È∂ ¡À√.‚Δ.¡ÀÓ. Á¯Âª
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 30 ÈÚøÏ-B@AG
¡º◊∂ ‹ÈÂ’ Ú¯Áª Á∂ »Í «Úº⁄ «ÓÒ’∂ ¿π’ Óø◊ª Á∂ Ó˜Á»ª Á∂ ÁØ-ÁØ ÈπÓ≈«¬øÁ∂ Ù≈ÓÒ ’È ÁΔ Óø◊ ˘
‘º Ò Ò¬Δ ’Δ ’≈Ú≈¬Δ ¡ÓÒ ”⁄ «Ò¡ªÁΔ, Ï≈∂ ¿π·≈¿π‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈ ˛ ¡Â∂ ¿πÍø ¡◊Ò∂ √øÿÙ
¡À√.‚Δ.¡ÀÓ‹ ˘ Íπº¤‰ ¡Â∂ «È◊≈È ’Ó∂‡Δ¡ª ”⁄ Á≈ ¡≈ˆ≈‹ ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ ˛Õ

’≈˘È Á∂ ¡øÁ «‘ ’∂ √øÿÙ ¡º◊∂ È‘ƒ ÚË √’Á∂ : ¡À‚ÚØ’‡
∂ ’Ω«ÒÈ ◊ΩÈ√ÒÚ∂˜
«Í¤Ò∂ ’πfi √≈Òª ÂØ∫ Ïπ«È¡≈ÁΔ Ó√Ò∂ ˜ÓΔÈ Ò¬Δ «¬‘ √øÿÙ ’≈˘ÈΔ ÚÒ◊‰ª «Úº⁄ «‘≈ ¡Â∂ ÍÃÏøË ÁΔ
Á«Òª ÚºÒ∫Ø Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ’ΔÂ∂ ‹≈ ‘∂ √øÿÙª ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ÂÏÁΔÒΔ ÁΔ ◊ºÒ È≈ ’È ’’∂ ¡øÏ∂‚’ Á≈ √øÿÙ
Ì≈ Á∂ ’¬Δ √»«Ï¡ª «Úº⁄ Á«Òª ÚºÒØ∫ ˜ÓΔÈ Á≈ ¡º◊∂ È‘ƒ ÚË √«’¡≈Õ ◊π‹≈ ÂØ∫ ÏÈ≈√’ª·≈ «˜Ò∑∂ Á∂
√Ú≈Ò ¿π·≈«¬¡≈ «◊¡≈Õ «¬‘ √øÿÙ Ì≈ ÁΔ «√¡≈√ Á«Ò √ø◊·È Á∂ ÍÃË≈È ÁÒÍ Ì≈¬Δ ‚Δ. Ì≈‡Δ¡≈ È∂
«Úº⁄ ⁄⁄≈ «Úº⁄ ¡≈¬∂Õ «¬‘Ȫ √øÿÙª È≈Ò È∂ÛÂ≈ «’‘≈ «’ ÓØ Á Δ Á∂ ≈‹ ¡ø Á  Á«Òª È∂ ÓØ Á Δ ˘
ω≈¿π‰ Ò¬Δ ¡Â∂ «¬‘Ȫ √øÿÙª «Úº⁄ ¡≈Í‰Δ «ÁÙ≈ ÒÒ’≈«¡≈ ˛Õ ◊π‹≈ «Úº⁄ Á«Òª Ò¬Δ ˜ÓΔÈ Á∂
√ͺه ’È Ò¬Δ ˜ÓΔÈ ÍÃ≈ÍÂΔ √øÿÙ ’Ó∂‡Δ ¡Â∂ Ó√Ò∂ ”Â∂ ’≈ÎΔ Úº‚≈ √øÿÙ ⁄ºÒ «‘≈ ˛Õ «¬‘ ª ‘Δ
Í∂∫‚» Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È È∂ “˜ÓΔÈΔ √øÿÙ Â∂ Á«Ò √Ú≈Ò” ¡º◊∂ ÚË √’Á≈ ˛ ‹∂’ Ì≈ «Úº⁄ ⁄ºÒ ‘∂ Á«ÒÂ
Á∂ «ÚÙ∂ ”Â∂ √ø◊» «Ú÷∂ ’ÈÚÀÈÙÈ ’Ú≈¬ΔÕ √øÿÙ «¬º’ ÍÒ∂‡Î≈Ó ”Â∂ «¬’º·∂ ‘Ø‰Õ Í∂∫‚» Ó˜Á»
«¬√ ’ÈÚÀÈÙÈ «Úº⁄ √πÍΔÓ ’Ø‡ Á∂ ¿πμÿ∂ Ú’ΔÒ Ô»ÈΔ¡È Í≥‹≈Ï Á∂ ÍÃË≈È Â√∂Ó ÍΔ‡ Â∂ ◊πÓπ÷ «√øÿ
’Ω«ÒÈ ◊ΩÈ√ÒÚ∂˜ È∂ «’‘≈ «’ Ì≈‹Í≈ ÁΔ √’≈ È∂ «’‘≈ «’ Á«Òª ÁΔ Óπ’ÂΔ Âª ‘Δ ‘Ø √’ÁΔ ˛ ‹∂’
¡≈¿π‰ È≈Ò Á«Òª ¿πμÍ ‘ÓÒ∂ ÚË∂ ‘ÈÕ «¬‘ ‘ÓÒ∂ ¿π‘ ÍÀÁ≈Ú≈Δ √≈ËȪ «Úº⁄ «‘º√∂Á≈ ‘؉ ÷≈√ ’ ˜ÓΔÈ
¡√Ò «Úº⁄ ¡≈.¡À√.¡À√. Á∂ «ÁÙ≈-«ÈÁ∂Ùª «‘ «Úº⁄ «‘º√∂Á≈Δ ‘ØÚ∂Õ «¬√Á∂ È≈Ò ‹≈ ÂØ∫ Ï≈‘ Á»√Δ
«‘øÁ»Ú≈Á ˘ ÎÀÒ≈¿π‰ Ò¬Δ ’Ú≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ™fi ‹≈ «Úº⁄ «Ú¡≈‘Õ ÍÀÁ≈Ú≈Δ √≈ËȪ «Úº⁄ «‘º√∂Á≈Δ
Á«Òª ”Â∂ ‘ÓÒ∂ ’Ø¬Δ ¡º‹ ÁΔ ◊ºÒ È‘ƒ, «¬‘ √ÁΔ¡ª ÁΔ ÒÛ≈¬Δ «¬È’Ò≈Ï ÂØ∫ Í«‘Òª ωÁΔ ˛ «¬√ Ò¬Δ
Íπ≈‰Δ ’‘≈‰Δ ˛Õ ¡º‹ «¬‘Ȫ «ıÒ≈¯ √øÿÙª ÁΔ ÒØÛ ˜ÓΔÈΔ √øÿÙ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ ÁΔ ÒØÛ ˛Õ «‹Ú∂∫-«‹Ú∂∫
˛Õ √øÿÙ ÚΔ ¡«‹‘∂ «‹‘Û∂ ’≈˘ÈΔ ÚÒ◊‰ª ˘ Ú◊≈‘ Ì≈‹Í≈-¡≈.¡À√.¡À√. Á≈ ‘ÓÒ≈ ÚË «‘≈ ˛, «¬√ ˘
Ó≈ÈÕ ’≈˘È Á∂ ¡øÁ «‘ ’∂ √øÿÙ ¡º◊∂ È‘ƒ ÚË ÊøÓ‰ Ò¬Δ Á«Òª, ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª, ÷ºÏ∂ͺ÷Δ¡ª ¡Â∂
√’Á∂Õ ’È≈‡’≈ ÂØ∫ ˜ÓΔÈ Â∂ ÿª Á∂ ‘º’ª Ò¬Δ √øÿÙ ’ΩÓΔ √øÿÙª Ò¬Δ ÒÛ ‘∂ ÒØ’ª ˘ «¬’º·∂ ‘؉≈ ⁄≈‘ΔÁ≈
’Ó∂‡Δ Á∂ ’ÈÚΔÈ ÙÃΔÓ≈È È≈◊≈≈‹∂ È∂ «’‘≈ «’ ‹≈ ˛Õ ˜ÓΔÈ ÍÃ≈ÍÂΔ √øÿÙ ’Ó∂‡Δ Á∂ ÍÃË≈È Óπ’∂Ù ÓÒΩÁ È∂
Ú◊ Úø‚ ˘ ͺ’∂ ’È «Úº⁄Ø∫ ÍÀÁ≈ ‘Ø¬Δ ¡Â∂ «‘øÁ» ËÓ √‡∂‹ √’ºÂ ÁΔ Ì»«Ó’≈ «ÈÌ≈¬Δ ¡Â∂ ÁØ ÓÂ∂ ÍÛ∑∂ «‹√
È≈Ò ‹πÛ ’∂ «¬‘ ‘Ø ͺ’Δ ‘جΔÕ Áº÷‰Δ Ì≈ «Úº⁄ «¬‘ «Úº⁄ ÌÚ≈ÈΔ◊Û∑ «¬Ò≈’∂ ÁΔ¡ª Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔȪ ˘
¿πμÂΔ Ì≈ È≈ÒØ∫ Ï≈¡Á «Úº⁄ ¡≈¬ΔÕ «¬√ ¿πμÍ √È¡Â Ò¬Δ Á∂‰ «ÚπºË, ‹¨ ‹Ï «ÚØËΔ ¡À’ÙÈ
‹ØÂΔÏ≈λÒ∂ ¡Â∂ ¡øÏ∂‚’ È∂ ’≈ÎΔ √øÿÙ ’ΔÂ≈Õ Í ’Ó∂‡Δ ÁΔ¡ª Óø◊ª Óøȉ≈ Ù≈«ÓÒ √ΔÕ

ÚË ‘∂ «¯’»-Î≈ÙΔÚ≈Á «ıÒ≈¯ ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈ ÚºÒØ∫ ’ÈÚÀÈÙÈ
Ì≈ «Úº ⁄ ÓØ Á Δ-¡≈.¡À √ .¡À √ . ÁΔ √’≈ Óπ«‘øÓª Ò≈ÓÏøÁ ’ΔÂΔ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ‘π‰ ◊¿»
¡≈¿π‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á «¯’»-Î≈ÙΔÚ≈Á ¡≈͉∂ ÍÀ Í√≈ ‘º«Â¡≈/Ó≈√ Á∂ È≈Ó ”Â∂ Óπ√ÒÓ≈Ȫ Â∂ Á«Òª ˘ «ÈÙ≈È≈
«‘≈ ˛Õ Á∂Ù «Úº⁄ ÿº‡-«◊‰ÂΔ ÷≈√’ Óπ√ÒÓ≈Ȫ, ω≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ ÌΔÛ ’º·Δ ’’∂ ‘ÓÒ∂ ’ΔÂ∂ ‹≈
Á«Òª, ’«Ó¿»«È√‡ª Â∂ ’ΩÓΔ¡Â Á∂ ÿØÒ ÒÛ∂ ‹≈ ‘∂ ‘∂ ‘È Âª «’ ÍπÒΔ√ ’≈Ú≈¬Δ Ò¬Δ Êª È≈ ω∂Õ
‘È, ÒØ’ª «ıÒ≈¯ ‘ÓÒ∂ ÚË∂ ‘ÈÕ «¬‘ ‘ÓÒ∂ ÔØ‹È≈ÏºË «¬«Â‘≈√ ˘ ÂØ«Û¡≈-ÓØ«Û¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ «’Â≈Ϫ
ÂΔ’∂ È≈Ò ’Á∂ ÒÚ-«‹‘≈Á, ’Á∂ ÿ Ú≈Í√Δ ¡≈«Á «Úº⁄ √≈Ú’ ˘ ‘ΔØ Ï‰≈’∂ Í∂Ù ’ΔÂ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 31 ÈÚøÏ-B@AG
√ø√«¥ÂΔ, Ó≈«¬Â Â∂ Ó‘ªÌ≈ ˘ «¬«Â‘≈√ Á≈ «‘º√≈ È∂ ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈ «¬Ò≈’≈ ÓÒ∂’؇Ò≈ ÚºÒØ∫ “Ì≈Â
ω≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ ’ΩÓΔ¡Âª ÁΔ ÒÛ≈¬Δ ÒÛ ‘∂ «Úº⁄ ÚË ‘∂ Î≈ÙΔÚ≈Á” Á∂ ÓπºÁ∂ ”Â∂ ’Ú≈¬Δ ’ÈÚÀÈÙÈ
ÒØ’ª Â∂ ‘Ø ÎΩ‹ ⁄≈ÛΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ ¿π‘Ȫ ˘ ‚ø‚∂-◊ØÒΔ «Úº⁄ ’‘∂Õ √Ó≈«‹’ ’≈’πøÈ ÏÈØ‹ØÂ√È≈ Ò«‘Δ È∂ «’‘≈
Á∂ ˜Ø È≈Ò ÁÏ≈¿π‰ ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ «¬√Á∂ «’ Ì≈ ÁΔ √«ÊÂΔ Ï‘π «Ì¡≈È’ ωÁΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ
È≈Ò ‘Δ ¡º‹ Á∂Ù ÁΔ ¡≈«Ê’ √«ÊÂΔ Ò◊≈Â≈ ’Ó˜Ø «¬√ «Úº⁄ ÈΩ‹Ú≈Ȫ Á≈ Ó‘ºÂÚÍ»È ØÒ ˛Õ √≈˘ Ì◊Â
‘Ø ‘Δ ˛Õ ‹Δ.‚Δ.ÍΔ. ÁΔ Á ÿ‡ ‘Δ ˛Õ Ï∂π˜◊≈Δ «√øÿ ÂØ∫ ÍÃ∂‰≈ ÒÀ‰Δ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛Õ √≈˘ ¡øÏ∂‚’ ÂØ∫ ÍÃ∂‰≈
ÚËΔ ˛Õ È؇ ÏÁÒΔ ¡Â∂ ‹Δ.¡À√.‡Δ. È∂ ’≈ØÏ≈ ·ºÍ ’ ÒÀ‰Δ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛Õ «¬√ ’ÈÚÀÈÙÈ «Úº⁄ ÈΩ‹Ú≈È Ì≈Â
«ÁºÂ∂ ‘ÈÕ √’≈ √≈Ó≈‹Δ ÈΔÂΔ¡ª ˜Ø-ÙØ È≈Ò Ò≈◊» √Ì≈ Á∂ √»Ï≈ ¡≈◊» π«Í≥Á ⁄Ω∫Á≈, «Ïº’ ‘ÊØ¡≈, ÓÈÁΔÍ
’ ‘Δ ˛Õ «¬‘ √≈Δ¡ª ÈΔÂΔ¡ª ◊¿» ΩÒ∂ ‘∂· Ò≈◊» ‘Ø ÓøÈÚΔ, ÍΔ.¡À√.Ô». Á∂ ¡≈◊» ’πÒ«ÚøÁ √∂÷≈, È«øÁ
‘Δ¡ª ‘ÈÕ «¬‘ «Ú⁄≈ ‹Ú≈‘ Ò≈Ò È«‘» Ïπ‹ ¡≈«Á È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ «¬√ «Úº⁄ ’¬Δ Óπ√«ÒÓ
Ô»ÈΔÚ«√‡Δ «ÁºÒΔ Á∂ «Ú«Á¡≈ÊΔ ¡≈◊» ¿πÓ ÷≈«ÒÁ √ø◊·Èª È∂ ÚΔ Ì≈◊ «Ò¡≈Õ

ÍπÒΔ√ Ø’ª Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÍΔ.¡À√.Ô». ’ΔÂ≈ ÓØÂΔ Ó«‘Ò ÚºÒ Ó≈⁄
Í≥‹≈Ï √‡»‚À∫‡√ Ô»ÈΔ¡È ÚºÒØ∫ ÒÛ’Δ¡ª ÁΔ Ëº’Á∂ ‘ج∂ Í≥‹≈Ï √‡»‚À∫‡√ Ô»ÈΔ¡È Á∂ fiø‚∂ ÎÛ∑ ’∂ ÓØÂΔ
ÍΔ.¡À⁄.‚Δ. º’ «Úº«Á¡≈ Óπ¯Â ’Ú≈¿π‰, ¡≈ÓÁÈ Ó«‘Ò ÚºÒ ˘ Óπ˜≈‘≈ ÚΔ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ Ì≈Δ ÍπÒΔ√
ÁΔ √ΔÓ≈ ÷ÂÓ ’’∂ Á«Ò «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª ÁΔ¡ª ÏÒ Â≈«¬È≈ ‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹»Á «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ ÒΔÒ≈
Í»Δ¡ª ÎΔ√ª Óπ¡≈¯ ’Ú≈¿π‰, „≈¬Δ Òº÷ º’ ¡≈ÓÁÈ ÌÚÈ ⁄Ω’ «Úº⁄ ËÈ≈ Ò≈ «ÁºÂ≈Õ «‹ºÊ∂ ÍÃ√≈ÙÈ Áπ¡≈≈
Ú≈Ò∂ ‹ÈÒ Ú◊ ÁΔ Í»Δ ÎΔ√ Óπ¡≈Î ’Ú≈¿π‰, ÿº‡- C ¡’»Ï ˘ Óπº÷ ÓøÂΔ È≈Ò ÓΔ«‡ø◊ ’Ú≈¿π‰ Á≈
«◊‰ÂΔ¡ª, ÏΔ.√Δ., ˙.ÏΔ.√Δ. «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª Á∂ π’∂ «Ò÷ÂΔ √ºÁ≈ Á∂‰ ”Â∂ ‘Δ ËÈ≈ √Ó≈Í ’ΔÂ≈ «◊¡≈
Ú‹ΔÎ∂ Ï‘≈Ò ’Ú≈¿π‰, Δ-¡ÍΔ¡, Δ-ÚÀ¨¬∂ÙÈ ÁΔ ¡Â∂ ¡À√.‚Δ.¡ÀÓ. Í«‡¡≈Ò≈ ˘ Óø◊ ͺÂ √Ω∫«Í¡≈ «◊¡≈Õ
ÎΔ√ Óπ¡≈¯ ’Ú≈¿π‰, Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ Â∂ ¿π√Á∂ «¬√ ÓΩ’∂ ËÈ∂ ˘ √øÏØËÈ ’«Á¡ª Í≥‹≈Ï √‡»‚À∫‡√
√≈ÊΔ¡ª Á∂ »ÛΔ Ï≈˜≈ «ÎؘÍπ «Ú÷∂ ◊πÍ «‡’≈‰∂ ˘ Ô»ÈΔ¡È Á∂ √»Ï≈ ÍÃË≈È «‹øÁ «√øÿ, √»Ï≈ √’ºÂ ÍÃÁΔÍ
Ô≈Á◊≈ ω≈¿π ‰ , ’≈Ò‹ª «Úº ⁄ ÷≈ÒΔ Í¬Δ¡ª ’√Ï≈, √»Ï≈ «ÚºÂ √’ºÂ ’Ó‹Δ ’؇’Í»≈, √»Ï≈ ÍÃÀ√
¡√≈ÓΔ¡ª ÌÈ ¡Â∂ ◊À√‡ ÎÀ’Ò‡Δ ÒÀ’⁄≈ª ˘ ͺ«’¡ª √’ºÂ Óø◊Ò‹Δ Í≥‚ØΔ, √»Ï≈ ¡≈◊» ◊◊È √ø◊≈ÓΔ,
’È ÁΔ Óø◊ ˘ ÒÀ ’∂ AD √ÂøÏ ˘ √»Ï≈ ͺËΔ √ºÁ∂ ◊π√∂Ú’ «√øÿ, ÏÒ‹Δ ËӒ؇, ‘ÁΔÍ ’Ω ’؇Ò≈,
«‘ ◊πÁπ¡≈≈ ÙÃΔ Áπº÷ «ÈÚ≈È √≈«‘Ï Á∂ È∂Û∂ Íπº‚≈ ‰ÚΔ øË≈Ú≈, ¡ÓÈÁΔÍ «√øÿ, ¡Ó ¥ªÂΔ È∂ Óø◊ª
ÁΔ Á∂ÚΔ◊Û∑ ‚ÚΔ˜È Í≈«’ø◊ ◊≈™‚ «Úº⁄ Ø√ ÀÒΔ Í»Δ¡ª ‘؉ º’ √øÿÙ ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈Õ
’ΔÂΔ ◊¬Δ ¡Â∂ Ù«‘ «Úº⁄ Ë≈≈ ADD Òº◊∂ ‘؉ Á∂ Óπ˜≈‘∂ ÂØ∫ ’πfi «ÁȪ Ï≈¡Á «Ú«Á¡≈ÊΔ Óø◊ª ‘ºÒ
Ï≈Ú‹»Á Óπº÷ ÓøÂΔ Í≥‹≈Ï ’ÀÍ‡È ¡Ó«øÁ «√øÿ ÁΔ ’È ÁΔ Ï‹≈«¬ Ë≈≈ ADD ÂØÛÈ ”Â∂ ÍÃ√≈ÙÈ ÚºÒØ∫
«‘≈«¬ÙΔ ÓØÂΔ Ó«‘Ò ÚºÒ Ø√ Ó≈⁄ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√ ÍΔ.¡À√.Ô». ÁΔ ÒΔ‚«ÙÍ ”Â∂ fi»·∂ Í⁄∂ Á‹ ’ΔÂ∂ ◊¬∂
ÓΩ’∂ Í«‡¡≈Ò≈ Á∂ «√ÚÒ ¡Â∂ ÍπÒΔ√ ÍÃ√≈ÙÈ Áπ¡≈≈ √È, «‹È∑ª Á∂ «ıÒ≈¯ √’≈Δ «ÙÚ≈«Ò’ ’≈Ò‹ Èø◊Ò
«¬√ Ø√ ÀÒΔ ¡Â∂ Ø√ Ó≈⁄ ˘ ¡√¯Ò ’È ÁΔ ’Ø«ÙÙ ‚ÀÓ, √’≈Δ ’≈Ò‹ ØÍÛ, ¡À√.¡ÀÈ. ’≈Ò‹ Ïø◊≈,
«‘ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª ÂØ∫ fiø‚∂ ÷Ø‘∂ ◊¬∂, Ó≈⁄ ’È ”Â∂ ¡≈.’∂.¡≈Δ¡≈ ’≈Ò‹ ÈÚªÙ«‘, Ó«‘øÁ≈ ’≈Ò‹
Í«⁄¡ª Á≈ ‚ ÚΔ Í≈«¬¡≈Õ ÍÃÂø » «¬√ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ‘˜≈ª Í«‡¡≈Ò≈, Í≥ ‹ ≈ÏΔ Ô» È ΔÚ«√‡Δ Í«‡¡≈Ò≈,
«Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª ÚºÒØ∫ ÍÃ√≈ÙÈ Á∂ ËÓ’≈¿» Úº¬Δ¬∂ ÁΔ ¡≈¬Δ.‡Δ.¡≈¬Δ. ◊Û∑Ù’ ø , ÷≈Ò√≈ ’≈Ò‹ ◊Û∑Ù’
ø  ¡Â∂
ÍÃÚ≈‘ ’ΔÂ∂ Ï◊À ¡≈Í‰Δ¡ª Óø◊ª ¿πÌ≈È Ò¬Δ È≈ Ò≈«¬ÒÍπ ÷≈Ò√≈ ’≈Ò‹ ‹ÒøË ¡≈«Á «Úº«Á¡’ √ø√Ê≈Úª
«√Î ÀÒΔ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ÏÒ«’ ÍπÒΔ√ Ø’ª ˘ «Í¤ª‘ «Ú÷∂ Í«‡¡≈Ò≈ ÍÃ√≈ÙÈ ÁΔ¡ª ¡ÊΔ¡ª √≈ÛΔ¡ª ◊¬Δ¡ªÕ

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ 32 ÈÚøÏ-B@AG