You are on page 1of 8

Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP Wykad 9.

Systemy klasy MRP/ERP

Komputerowo zintegrowane systemy zarzdzania produkcj Zdolnoci


produkcyjne
Zamwienia
klientw
Zarzdzanie produkcj
Asortymentowy
Aby zaspokoi potrzeby klienta i osign oczekiwany wynik finansowy, kady producent Prognozowany plan produkcji
popyt
musi odpowiedzie na podstawowe pytania: co produkowa, w jakich ilociach, kiedy i przy
uyciu jakich zasobw. Bdne rozpoznanie tych problemw prowadzi do wytwarzania
produktw nie akceptowanych przez rynek, wzrostu zapasw, niewykorzystania zdolnoci Rozwinicie Gwny
struktury harmonogram
produkcyjnych, a w konsekwencji do kopotw finansowych producenta a do upadoci wyrobw produkcji

wcznie.

Sprawdzonym i dajcym pozytywne wyniki modelem zarzdzania produkcj, obowizujcym Planowanie


Procesy
potrzeb
od kilku lat w przemyle pastw wysoko rozwinitych, jest MRP II. Jest to standard technologiczne
materiaowych
Stan
zapasw
opracowany przez organizacj APICS (Amerykaskie Stowarzyszenie do Spraw Zarzdzania
Zapasami i Produkcj) w latach 80. Pierwowzorem systemu MRP II bya metoda planowania
potrzeb materiaowych (MRP) autorstwa Josepha A. Orlickyego, ktra powstaa w latach 60.
Podstaw do wystawienia zlece produkcji lub zakupu s tu plany produkcji wyrobw Zlecenia
Zlecenia
produkcyjne
zakupu
finalnych. Wyrb finalny jest rozwijany w formie drzewa zespow, podzespow, czci i
materiaw zalenie od stopnia zoonoci.
Rys. 1 Schemat funkcjonowania systemu MRP
Metoda MRP II poszerzya zakres planowania o bilansowanie wszelkich zasobw
produkcyjnych (zdolnoci produkcyjnych maszyn, pracownikw, zasobw finansowych itp.) Efekty, jakie mona osign przy wykorzystaniu MRP II, warte s wysiku woonego w jego

oraz o ptl sprzenia zwrotnego pomidzy ewidencj wykonanej produkcji a planowaniem wdroenie. APICS podaje statystyczne wyniki bada firm, w ktrych funkcjonuje MRP II:

na poziomie gwnego harmonogramu produkcji oraz harmonogramw warsztatowych. wzrost sprzeday o 16-28%, wzrost wydajnoci o 10-16%, zmniejszenie zapasw o17-75%,
skrcenie cyklu produkcyjnego wyrobw, poprawa terminowoci realizacji zamwie
System ten umoliwia symulacj planw produkcji rwnie w ujciu wartociowym, stajc si klientw oraz usprawnienie zarzdzania jakoci. Najnowsze prace nad zarzdzaniem
niezwykle cennym narzdziem zarzdczym. Za pomoc MRP II mona zarzdza firm produkcj prowadz do uwzgldnienia w systemie informatycznym powiza z dostawcami i
realizujc produkcj wg trzech modeli: wyroby konstruowane na zamwienie klienta z odbiorcami. To kolejne rozwinicie systemu, jeszcze nie wydane w formie standardu, zyskao
typowych zespow i czci, wyroby produkowane na zamwienie klienta w wielu wersjach z miano ERP (Enterprise Resource Planning).
gotowych zespow i czci i wyroby produkowane na magazyn. Procedury MRP II obsuguj
produkcj dyskretn, powtarzaln, aparaturow oraz wszelkie ich kombinacje.

System informatyczny organizacji 1 System informatyczny organizacji 2


Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP
Rzetelna i terminowa informacja jest podstaw do podejmowania zarwno decyzji
Plan dziaalnoci
przedsibiorstwa strategicznych, jak i dotyczcych biecej dziaalnoci. Dostpno bogatego zasobu danych
(business plan) Wstpne
bilansowanie jak rwnie moliwo waciwego ich przetworzenia oraz wykorzystania mog stanowi o
Prognozowanie zdolnoci
popytu produkcyjnych przewadze strategicznej firmy na rynku. Zintegrowany . system komputerowy wspomagajcy
Plan
zarzdzanie tymi informacjami jest narzdziem dostarczajcym kierownictwu
sprzeday i
produkcji przedsibiorstwa potrzebnej wiedzy o rozmiarach i charakterze przeszej dziaalnoci a przede
wszystkim uatwia on podejmowanie istotnych decyzji gospodarczych ktrych skutki mog

Gwny rozciga si nawet w odleg przyszo.


harmonogram
produkcji
- struktury wyrobw
Kategorie oprogramowania do zarzdzania produkcj
- marszruty technologiczne
- stanowiska robocze Jako pierwsze pojawiy si tzw. systemy dziedzinowe. Rozwizuj one wybrane problemy
- kalendarze robocze Planowanie
- zamwienia klientw potrzeb organizacyjne(ewidencyjne) poszczeglnych sub przedsibiorstwa: ksigowoci
- koszty standardowe materiaowych
- wyniki realizacji
gospodarki materiaowe, fakturowania, ewidencji rodkw trwaych itp. W wikszoci
poprzednich etapw itd. przypadkw jedna firma uytkuje rwnoczenie programy pisane przez rnych autorw nie

Planowanie
wsppracujce ze sob. Pomimo ton ze kilka aplikacji moe korzysta z tych samych
zdolnoci informacji, kady program dysponuje wasn baz danych. Utrzymanie zgodnoci tych baz
produkcyjnych
jest praktycznie niemoliwe Takie rozwizania cigle jeszcze dominuj w po1skich
przedsibiorstwach. Przeciwiestwem systemw dziedzinowych s systemy zintegrowane.
Pracuj one na wsplnej bazie danych a wprowadzenie i modyfikacja danych dokonywane s
przez uprawnione osoby. Prze waga tych systemw polega gwnie na integracji
Czy plan jest poszczeglnych moduw, co daje moliwo pracy wszystkim uytkownikom w tym
NIE
akceptowalny ?
samym czasie na tych samych, aktualnych danych. Programy do zarzdzania produkcj
mog by opracowywane na zamwienie konkretnego klienta lub przygotowywane dla
anonimowego odbiorcy. W tym drugim przypadku sprzedawane s gotowe produkty, w
TAK
ktrych dokonuje si ewentualnie niewielkich modyfikacji zgodnie z yczeniem klienta.
Zalet systemw przygotowywanych na zamwienie jest moliwo realizacji bardzo
uruchamianie zlece produkcji/zakupu
zarzdzanie warsztatem produkcyjnym specyficznych wymaga odbiorcy, sformuowanych przez niego na etapie analizy systemu.
sterowanie zapasami
sterowanie dystrybucj Wdroenie systemu, ktry realizuje procedury znane uytkownikowi, jest atwiejsze. Wady -
to dugi czas opracowania systemu (szczeglnie jeli ma on obejmowa cao procesw
gospodarczych przedsibiorstwa) i jego wyszy koszt. Dla po1skich firm, w ktrych kultura
Rys. 2 Schemat dziaania systemu MRP II organizacji pozostawia nie raz wiele do yczenia rozwizanie polegajce na pisaniu systemu
na zamwienie wie si z niebezpieczestwem utrwalenia w systemie informatycznym

System informatyczny organizacji 3 System informatyczny organizacji 4


Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP
uomnoci stosowanych rozwiza organizacyjnych. Zalet programw gotowych jest ich ledzenie terminw realizacji nalenoci i zobowiza, budetowanie jednostek
uniwersalno (s przeznaczone dla wielu odbiorcw), dostpno w kadym momencie organizacyjnych, rozbudowane analizy kosztw w wielu przekrojach (wedug rodzaju, miejsc
(wystarczy kupi) i zazwyczaj nisza cena od systemw sporzdzanych na zamwienie. powstawania, nonikw), prowadzenie kalkulacji kosztw i wiele innych dziaa. W grupie
Systemy gotowe przygotowywane s przez liczne zespoy . specjalistw, zawieraj w sobie moduw dystrybucyjnych realizowane s ponadto analizy sprzeday, kontrola stanu zapasw,
nowoczesn myl techniczn i organizacyjn oraz do wiadczenia dotychczasowych analizy marketingowe, prognozowanie popytu itp.
uytkownikw. Oczywicie systemy gotowe rwnie mog by modyfikowane zgodnie ze
Inne moliwoci funkcjonalne zintegrowanych systemw zarzdzania to: zarzdzanie
specyficznymi potrzebami klientw, jednak trzon systemu (ponad 8o%) pozo staje taki sam.
remontami i sub utrzymania ruchu, zarzdzanie projektami, jakoci, gospodark

Zakres funkcjonalny systemw transportow, obsuga serwisowa czy system informowania kierownictwa. Cech
charakterystyczn oferowanych w naszym kraju systemw zagranicznych jest rezygnacja z
Czynnikiem stanowicym podstawow przesank wyboru systemu jest jego za kres
moduw kadrowo-pacowych. Powodem takiego stanu jest specyfika polskich przepisw i
funkcjonalny. Dostpne na naszym rynku pakiety prezentuj rnorodne rozwizania, lecz ich
zoono stosowanych systemw pacowych, ktre s odlege od standardw zachodnich. W
trzon pozostaje w zasadzie jednakowy. Kompletny pakiet zintegrowany obejmuje trzy
to miejsce cz dystrybutorw oferuje polskie programy, ktre s zintegrowane z caoci
podstawowe zakresy dziaalnoci przedsibiorstwa: finanse, dystrybucj i produkcj. Czsto te
systemu.
dwa ostatnie czone s pod nazw logistyki. System musi integrowa zadania zwizane z
planowaniem popytu na wyroby przedsibiorstwa, opracowywaniem planu produkcji, Sprzt. Systemy operacyjne. Bazy danych...
planowaniem i realizacj zaopatrzenia materiaowego, sterowaniem zapasami na poziomie
Przedmiotem niniejszego wykadu s pakiety, dla ktrych podstawow platform sprztow
materiaw, robt w toku i wyrobw gotowych, obsug klientw, ewidencj kosztw,
stanowi minikomputery (midrange).Wrd takich ofert dominuj dwie grupy produktw:
obsug nalenoci i zobowiza, a cao powinna znale odzwierciedlenie w ksigach
systemy dedykowane na komputer IBM AS/400 oraz systemy UNIX-owe dziaajce na
rachunkowych firmy. Wikszo oferowanych produktw spenia standard MRP II. S to
dowolnym sprzcie, np. firm HP serii 9000, ICL, Sun, IBM RS 6000, Motorola, DEC itp.
systemy zoone, zawierajce od kilku do kilkudziesiciu (np. aplikacje Oracle okoo 80)
Kada z ofert ma swoje dobre i ze strony: zwolennicy IBM AS/400 podkrelaj
moduw. Budowa taka powoduje, e klient wybiera tylko te moduy, ktre zamierza
bezpieczestwo pracy, pozostali otwarto systemu. Oceny musz dokona sami
zastosowa w swojej firmie. Czci systemu s ze sob powizane, lecz czsto ich zawarto
zainteresowani zakupem. Najwiksi producenci oferuj pakiety, dla ktrych nie ma
w pewnych fragmentach pokrywa si, aby umoliwi korzystanie z programu pomimo
ogranicze sprztowych. Najmniejsz grup stanowi systemy pracujce w rodowisku DOS
zakupienia tylko jego czci. W skad standardowego zakresu funkcjonalnego systemu
w sieci NetWare. S to z reguy oferty dla mniejszych przedsibiorstw. Statystycznie na 25
wchodz: finanse i ksigowo (ksiga gwna, zobowizania - rejestr zakupw, nalenoci -
analizowanych pakietw sze systemw dedykowanych jest do pracy na komputerze AS/400,
rejestr sprzeday), dystrybucja (zaopatrzenie, obsuga sprzeday, sterowanie zapasami -
jeden - na komputerze HP 3000, trzy pracuj w sieci NetWare (cho takie moliwoci posiada
gospodarka materiaowa) i produkcja (definiowanie wyrobw - struktura wyrobw i procesy
wicej pakietw)n pozostae to programy UNIX-owe. Cz tych ostatnich pakietw moe
technologiczne, tworzenie harmonogramw produkcji, planowanie potrzeb materiaowych
rwnie pracowa w systemie Windows NT. Wrd jzykw programowania dominuj jzyki
MRP, planowanie zdolnoci produkcyjnych, zarzdzanie warsztatem produkcyjnym).
czwartej generacji (4GL), umoliwiajce m.in. atwe przenoszenie aplikacji pomidzy
Moduy finansowo - ksigowe czsto uzupeniane s rodkami trwaymi, analizami systemami operacyjnymi. Wrd ofert na polskim rynku spotka mona wszystkich wielkich
finansowymi, moliwoci pracy w wielu walutach i konsolidacj sprawozda finansowych. producentw baz danych: Oracle, Informix, Computer Associates (CA-OpenIngres),IBM
Poza tym typowymi funkcjami zwizanymi z prowadzeniem rachunkowoci moliwe jest (DB2), PROGRESS Software (PROGRESS) i Software AG (Adabas).

System informatyczny organizacji 5 System informatyczny organizacji 6


Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP
Wikszo systemw pracuje w trybie znakowy, i posiada interfejs umoliwiajcy sowniczek)n a wikszo z nich to systemy MRP II. W pocztkowym okresie rozwoju rynku
przekazanie danych do arkuszy kalkulacyjnych MS Excel lub Lotus 1 2 3 i ich obrbk. sprzedawano owe pakiety w oryginalnej (najczciej angielskiej) wersji jzykowej. W tej
Najwiksze systemy oferuj graficzny interfejs uytkownika (GUI). Uytkownik moe chwili wszyscy liczcy si dystrybutorzy oferuj produkty porozumiewajce si z
pracowa z danymi z bazy, stosujc jzyk zapyta strukturalnych SQL. uytkownikami w jzyku polskim, a ponadto uwzgldniajce specyficzne polskie przepisy,
np. dotyczce rachunkowoci. Systemy krajowe w wikszoci ograniczaj si do technicznego
Producenci systemw zarzdzania przygotowania produkcji,. Nieliczne s pakiety oferujce moduy planowania i ewidencji

W przygotowanie tak zoonego przedsiwzicia, jakim jest opracowanie w miar produkcji (z reguy s one pisane na zlecenie konkretnego odbiorcy i uwzgldniaj specyfik

uniwersalnego systemu kompleksowo wspomagajcego zarzdzanie przedsibiorstwem, musi tylko jego dziaalnoci). Logika ich funkcjonowania oparta jest na tradycyjnych metodach

by zaangaowana dua grupa ludzi: analitykw, programistw, praktykw gospodarczych, zarzdzania produkcj, jakociowo innych od systemw klasy MRP.

specjalistw od sprztu i innych. Std firmy tworzce tak due systemy s przedsibiorstwami
Duym problemem dla potencjalnego uytkownika zintegrowanego systemu komputerowego
zatrudniajcymi setki, a czsto i tysice pracownikw. Ich roczne obroty sigaj dziesitek, a
jest rozpoznanie rynku i wybr interesujcej oferty. Dystrybutorzy systemw przewanie nie
najwikszych nawet setek milionw dolarw. Praca nad systemami nie ma koca: s one
reklamuj si zbyt agresywnie w mediach. W prasie spotka mona tylko kilka regularnie
poprawiane, ulepszane, rozszerzane o nowe obszary funkcjonowania przedsibiorstwa.
ogaszajcych si firm. Rwnie targi komputerowe nie s miejscem, gdzie mona by
Tworzy si wersje systemw specjalizowane branowo - speniajce specyficzne potrzeby
nawiza kontakty z wikszoci dystrybutorw tego typu aplikacji.
firm odzieowych, spoywczych, energetycznych i innych Producenci utrzymuj stay kontakt
z dystrybutorami i na podstawie ich sugestii, wynikajcych z dowiadcze wdroeniowych, Wdroenie systemu.
staraj si modyfikowa i rozwija oprogramowanie. Na konieczno cigego doskonalenia
Wdroenie zintegrowanego systemu wspomagajcego zarzdzanie przedsibiorstwem jest
systemw wpywa rwnie rozwj komputerw, jzykw programowania i systemw
operacj niezwykle skomplikowan i pracochonn.. Jak szacuje APICS, wdroenie systemu
zarzdzania bazami danych. Presja na rozwj systemw jest bardzo silna. Firmy, ktre nie
MRP II po winno trwa od 21 do 27 miesicy. Nawet dla firm amerykaskich, ktre
nadaj za postpem w brany, trac klientw. Std czste przypadki rezygnacji z
zazwyczaj stoj na wyszym poziomie organizacyjnym ni przedsibiorstwa polskie, tak dugi
dziaalnoci, co stawia w trudnej sytuacji uytkownikw pakietw, ktrzy zostaj pozbawieni
czas przeksztace jest powanym problemem. Zmiany, jakie dokonuj si w procesie
wsparcia autorw i nie mog liczy na rozwj uytkowanego systemu.
wdraania systemu zintegrowanego, stanowi rzeczywist rewolucj w firmie. Przebudowie

Oferta rynkowa systemw zarzdzania ulega cay system obiegu informacji, metody i procedury pracy. Takie zmiany musz budzi
opory wrd zaogi przedsibiorstwa, szczeglnie gdy nie do koca zdaje sobie ona spraw z
Polskimi prekursorami w stosowaniu zintegrowanych systemw informatycznych do
koniecznoci dostosowania si do nowych warunkw i nie widzi bezporednich korzyci
zarzdzania przedsibiorstwem byy firmy, w ktrych dominujc rol odgrywa kapita obcy,
pyncych z wdroenia systemu. Zmiany dotycz kadego pracownika, nawet takiego, ktry
np. zakady sprywatyzowane z udziaem zagranicznego inwestora strategicznego oraz
nie bdzie w aden sposb uczestniczy w jego obsudze. Wiele przedsibiorstw
przedstawicielstwa firm zachodnich. Obecnie potrzeb wspomagania zarzdzania z
przyzwyczajonych jest do systemu pracy, ktry nie wymaga specjalnej dokadnoci i
integrowanymi systemami informatycznymi w coraz wikszym stopniu uwiadamiaj sobie
terminowoci dokonywania ewidencji. Informacje s zazwyczaj dostpne zbyt pno. Nie
polscy menederowie. Programy oferowane na naszym rynku mona podzieli na krajowe i
mog wic suy do podejmowania biecych decyzji przez kadr kierownicz. W nowych
importowane. Wrd systemw wspomagajcych zarzdzanie produkcj dominuj
warunkach wymagana jest dyscyplina w ewidencjonowaniu zdarze gospodarczych, bowiem z
zdecydowanie te drugie. Prawie wszystkie s systemami klasy co najmniej MRP (patrz
wprowadzanych informacji korzysta wiele osb jednoczenie, liczc na ich aktualno. Jednak

System informatyczny organizacji 7 System informatyczny organizacji 8


Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP
najwiksze wymagania stawiaj nowe systemy zarzdzania kadrze kierowniczej gospodarczych w celu zaimplementowania ich w systemie. Jako przykad suy moe Aris
przedsibiorstwa. Dostpno informacji w czasie rzeczywistym powoduje, e mona je Toolset wykorzystywany w systemie R/3 czy Business Process Modeller uywany przez firm
wykorzysta po odpowiednim przetworzeniu do planowania dziaa biecych i przyszych. Oracle.
Dotychczas nie wymagano tego od kadry kierowniczej, bowiem uzyskiwane informacje byy z
punktu widzenia biecego planowania bezuyteczne. Odchylenia od planowanych wielkoci Wdroenia warunkach polskich

rejestrowane na bieco w systemie mog by w rny sposb interpretowane. Mona je Analiza list referencyjnych i obserwacje realizowanych w Polsce wdroe zintegrowanych
zignorowa, przewidujc ich kompensat w najbliszym czasie, mona take podj dziaania systemw wspomagajcych zarzdzanie skaniaj do nastpujcych wnioskw:
korygujce, a do cakowitego przeprojektowania przyszej dziaalnoci. Od czowieka
uzbrojonego w takie narzdzie wymaga trzeba umiejtnoci podejmowania waciwych a) zdecydowana wikszo wdroe miaa dotychczas miejsce w przedstawicielstwach firm

decyzji. zagranicznych lub w firmach sprywatyzowanych z udziaem zagranicznego kapitau

Zoono systemw wspomagajcych zarzdzanie produkcj sprawia, e proces wdroenia b) w wikszoci przypadkw wybierano system uywany w firmie macierzystej

musi by przeprowadzany wedug cile okrelonych zasad, ktre maj uatwi w miar
c) pierwsze wdroenia miay charakter tzw. kontraktw globalnych, tzn. realizowanych
bezbolesne przestawienie si na nowe metody pracy. Wikszo firm stosuje sformalizowan
bezporednio przez producenta pakietu bd przez dystrybutora (konsultanta)
metodyk wdroenia, zazwyczaj opracowan przez producenta system. Jako przykady mona
zagranicznego
poda metodyk AIM (Application Implementation Methodology) uywan przez firm
Oracle, Baan Target stosowan przez firm Baan (system Triton), GOPM (Goal Oriented d) wdroenia w firmach z dominujcym kapitaem zagranicznym dokonywane s znacznie
Project Management) wykorzystywan przez firm IFS (System 4), czy CRP (Conference sprawniej ni w firmach czysto" polskich.
Room Pilot) stosowan przez firm ROSS i jej partnerw (system Promix). Wedug zalece
Podstawow przyczyn tych sukcesw wydaje si autorytet waciciela oraz jego przekonanie
powyszych metod, wdroenie systemu przeprowadza przyszy uytkownik przy aktywnej
o koniecznoci wspomagania komputerowego procesw zarzdzania. Wikszo
pomocy dystrybutora systemu. Kade dziaanie wykonane w zwizku z wdroeniem jest
zrealizowanych wdroe dotyczy moduw finansowych i dystrybucyjnych. Znaczna cz
dokumentowane i przeprowadzane zgodnie z harmonogramem zawierajcym tzw. kamienie
wdroe, szczeglnie w duych przedsibiorstwach, trwa znacznie duej ni przytoczone w
milowe - punkty kontrolne, ktrych zaliczenie" powoduje moliwo przejcia do
zaleceniach APICS normy, tj. ponad 2 lata. Jakie s przyczyny takiego stanu rzeczy? Wydaje
nastpnego etapu. Spord obydwu stron - dystrybutora i przyszego uytkownika
si, e "winy" naley szuka zarwno po stronie dystrybutorw, jak i przyszych
powoywane s zespoy wdroeniowe, na czele ktrych stoj tzw. project leaders, majcy
uytkownikw, a pewne przyczyny uzna mona za obiektywne.
piecz nad caoci przedsiwzicia.
Po pierwsze historia zintegrowanych systemw zarzdzania produkcj w Polsce jest
W prawidowo przeprowadzonym procesie wdroenia zintegrowanego systemu zarzdzania
niezwykle krtka. Wikszo z prezentowanych firm, oferujcych pakiety na polskim rynku,
uczestniczy powinna rwnie firma doradcza. Jej rola polega na dokonaniu analizy potrzeb
rozpocza dziaalno po 1993 roku. Uwzgldniajc czas potrzebny na lokalizacj systemu,
przyszego uytkownika w perspektywie najbliszych kilku lat, zaproponowaniu mu ofert
szkolenia przyszych konsultantw itp. po prostu zabrako go na udane realizacje. Inn
najlepiej speniajcych te potrzeby i wspomaganiu w realizacji zmian organizacyjnych,
przyczyn jest brak w polskich przedsibiorstwach kadry technicznej znajcej choby
zwizanych z prac z systemem komputerowym. Najwiksi z producentw pakietw
pobienie zasady metody MRP II. Dotychczas uczelnie nie ksztaciy specjalistw w tym
wspomagajcych zarzdzanie wykorzystuj nowoczesne metody modelowania procesw
zakresie, a nieliczne kursy nie ciesz si zbytnim zainteresowaniem reprezentantw

System informatyczny organizacji 9 System informatyczny organizacji 10


Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP
przemysu. Brak wic w polskich przedsibiorstwach oddolnego nacisku kadry redniego przedsibiorstwami zatrudniajcymi setki pracownikw przy tworzeniu oprogramowania.
szczebla, ktry skaniaby zarzd firmy do wprowadzenia nowych metod zarzdzania
produkcj. W przewaajcej wikszoci polskie firmy yj dniem dzisiejszym, nie potrafi Perspektywy rozwoju systemw w Polsce

nakreli swojego wizerunku w perspektywie 5-10 lat, a w zwizku z tym nie potrafi okreli Analiza potrzeb coraz dynamiczniej rozwijajcych si polskich przedsibiorstw oraz wzrost
w miar precyzyjnie potrzeb w zakresie wspomagania procesw zarzdzania, z drugiej strony zainteresowania polskim rynkiem ze strony zagranicznych producentw oprogramowania
dystrybutorzy systemw w wikszoci przypadkw maj zbyt may potencja ludzki, aby . sta skaniaj do optymistycznych prognoz, z roku na rok przybywa ofert, obecni s w Polsce
si partnerami, ktrzy mogliby wspomaga klientw w czym wicej ni zapoznanie ich z najwiksi producenci oprogramowania stosowanego w zarzdzaniu przedsibiorstwem,
systemem. Brak wrd dystrybutorw silnych zespow analitykw, ktrzy potrafiliby wybra przybywa te bdzie udanych wdroe. Problemy, jakie dzi napotykaj polskie
spord wielu moliwoci (mamy wszak do czynienia z systemami uniwersalnymi) przedsibiorstwa wdraajce systemy produkcyjne MRP II, powinny by agodzone w miar
rozwizania najbardziej odpowiadajce specyfice przedsibiorstwa. W niedostatecznym wzrostu liczby szkole i dowiadczenia firm dystrybucyjnych, a take poprzez korzystanie z
stopniu wykorzystuje si firmy konsultingowe w procesie doboru systemu i doradzania w profesjonalnych usug konsultingowych. Coraz wicej firm odczuwa bdzie potrzeb
trakcie jego wdroenia. Inna sprawa, e firm wiadczcych usugi doradcze w tym zakresie zastosowania kompleksowego systemu komputerowego wspomagajcego zarzdzanie, coraz
jest niewiele, a na renomowanych doradcw sta tylko przedsibiorstwa bogate. Zakup i wicej firm bdzie te skonne przeznaczy rodki finansowe na tego typu inwestycje, widzc
wdroenie kompleksowego systemu wspomagajce go zarzdzanie naley traktowa jak w ich realizacji szans na rozwj. Powinno przybywa rwnie ofert dla mniejszych
kad inwestycj, porwnujc nakady z planowanymi zyskami wynikajcymi z ich realizacji. przedsibiorstw, moe nie tak zaawansowanych technologicznie, za to realizujcych standard
Kluczow rol w tym procesie ma czas, po jakim inwestycja przy niesie efekty. MRP II za niezbyt wygrowan cen. Tendencje wiatowe to rozwj systemw o
Wykorzystanie wiedzy i dowiadcze konsultantw moe znacznie przyspieszy pene architekturze klient serwer, dysponujcych graficznym interfejsem uytkownika oraz
uruchomienie systemu, a co za tym idzie spowodowa szybsze czerpanie ze korzyci wykorzystujcych technik programowania obiektowego. Wydaje si, e Polska staje si
finansowych. coraz atrakcyjniejszym rynkiem, na ktry warto wprowadza nowe produkty i doskonalsze
wersje systemw ju uytkowanych.
Powstaje pytanie, jak na tle przedstawionych ofert zagranicznych wygldaj polscy
producenci oprogramowania. Nie ma, niestety, na naszym rynku zbyt duo rodzimych
Przykady zintegrowanych systemw zarzdzania produkcj
programw obsugujcych zarzdzanie produkcj. Jako najbardziej zaawansowane wymieni
W ostatnich latach uwag przycigao kilkanacie technik produkcji. Pierwsza z nich,
mona nastpujce systemy: Perfect-Ekspert firmy Junisoftex z Gliwic, system Teta firmy
MRP (Material Requirements Planning Planowanie Potrzeb Materiaowych) bya zawsze
Teta z Wrocawia, system Simple-Produkcja firmy Simple z Warszawy czy SM-Boss tradycyjnym narzdziem kontroli produkcji w Ameryce. Ale czy jest to jedynie narzdzie
przeszoci? Jeli tak, to co jest jego lepszym nastpc: JIT (Just-In-Time) czy OPT
Produkcja firmy Bossa z Gdyni. Opracowanie systemu realizujcego w peni standard MRP
(Optimzed Production Technology Zoptymalizowany Przepyw Produkcji)?
II i mogcego z powodzeniem konkurowa z systemami zachodnimi jest niezwykle trudne i
Dane zbierane w zakresie trzech technik produkcyjnych i operacyjnych byy
wymaga wielkich nakadw kapitaowych przy niepewnym efekcie. Z tego powodu wydaje
analizowane w celu uzyskania odpowiedzi, ktra z technik jest obiecujca do zastosowania w
si, e polskie firmy nie maj moliwoci angaowania si w tworzenie tak wielkich przemyle amerykaskim, biorc pod uwag, e wikszo tamtejszych przedsibiorstw nie
ma rodkw pozwalajcych na cakowit reorganizacj swojego systemu. Rnice w
systemw. Tasze i efektywniejsze moe okaza si skoncentrowanie na specyficznych
technikach zostay uporzdkowane zgodnie ze zwizanymi z nimi korzyciami i
problemach wystpujcych w polskich firmach, szukanie obszarw nie objtych zakresem moliwociami wdroenia. Nakrelone zostay wymagania instalacyjne oraz spodziewane
korzyci.
funkcjonalnym importowanych pakietw. Takie podejcie nie musi by traktowane jako
Przedstawione we wniosku kocowym porwnanie systemw OPT, MRP i JIT
przyznanie si do poraki, jest raczej realn ocen moliwoci konkurowania z pozwala na okrelenie, ktra z technik zarzdzania przebiegiem produkcji jest najbardziej

System informatyczny organizacji 11 System informatyczny organizacji 12


Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP
racjonalna oraz co naleaoby by zrobi w celu implementacji tego systemu w przemyle sowy, produkt gotowy wymaga starannej produkcji, a nie prognozowania. atwiej jest to
USA. osign w Japonii poprzez JIT, ni w USA czy Kanadzie, co jest spowodowane dugoci
czasu wytwarzania. Dla przykadu cakowity czas wyprodukowania motocykla w USA i
Przyjrzyjmy si, jak te systemy dorastay. rodowiska pracy w USA, Japonii i Izraelu Kanadzie wynosi ptora miesica. Cakowity czas wytworzenia tego samego wyrobu w
s kracowo odmienne. Na przykad w USA i Kanadzie nie ma ogranicze powierzchni Japonii wynisby jeden do dwch dni. Z powodu krtkiego czasu produkcji atwiej jest
terenu i fabryki s na og bardzo rozlege. W Japonii powierzchnia jest bardzo ograniczona i Japoczykom rozpocz produkcj w momencie, gdy zamawiany jest produkt gotowy. Dla
staje si gwnym ograniczeniem produkcyjnym. Ograniczona przestrze jest problemem porwnania w USA konieczne jest wytwarzanie w oparciu o przewidywane prognozy.
rwnie w Izraelu. Poniewa Amerykanie produkuj w oparciu o prognozy, wiele wyposaenia fabrycznego
Podstawow rnic pomidzy USA i dwoma pozostaymi krajami jest to, e USA ma powstaje w celu zaspokojenia przewidywanego zapotrzebowania.
swoje gwne rynki zbytu na wytwarzane produkty na terenie USA i Kanady. W przypadku W OPT produkcja nie jest harmonogramowana ani wedug sscego, ani
Japonii i Izraela gwne rynki s poza granicami kraju. Istotna jest wic dobra jako toczcego systemu. Produkcja jest harmonogramowana przy uyciu wskich garde.
produktw wytwarzanych w tych dwch krajach. Bardzo kosztowne s prby naprawy lub Wskie garda w fabryce s analizowane i kadzie si na nie w czasie planowania produkcji
wymiany uszkodzonych produktw w momencie, gdy musz one przeby tysice mil ponad szczeglny nacisk. Produkcja jest planowana w taki sposb, aby orodki pracy bdce
morzami. W Kanadzie i USA naprawy nie s tak kosztowne. Atrakcyjne jest czsto wskimi gardami byy w peni wykorzystywane. Wszystkie pozostae wydziay nie bdce
produkowanie wyrobw o niszej jakoci w celu generowania zysku z czci zamiennych. wskimi gardami s planowane tak, aby przez cay czas utrzymywa wskie garda w stanie
Amerykanie wyznaj filozofi zmiennoci produktu. Staraj si da klientowi tak duo penej wydajnoci.
opcji wyboru, jak to tylko moliwe. Z drugiej strony, Japonia ogranicza rnorodno
produktu do zaledwie kilku opcji. Modyfikacje produktowe s szczeglnie trudne w W MRP systemy harmonogramowania produkcji dziel zadania produkcyjne uywajc
rodowisku japoskim. Trudno jest im rwnie osign efektywny czas odzewu zwrotnego zaoenia, e dostpne s niewyczerpalne rda. CRP (Capacity Requirements Planning
na dostosowanie produktw do konkretnego klienta, kiedy musz one by transportowane Planowanie Wymaga Wydajnociowych) jest uywane do sprowadzenia harmonogramw z
przez morza. Izraelski system OPT pretenduje do miana kompromisu pomidzy tymi dwoma powrotem do rzeczywistoci. Powysza dwustopniowa procedura nie moe by tak
metodami umoliwiajc wiksz rnorodno produktu ni system japoski. efektywna, jak generowanie optymalnego harmonogramu w jednym kroku. Zarwno w JIT,
Z powodu rnic w filozofii Kanada i USA rozwiny inne metody produkcji ni jak i OPT ograniczenia wydajnoci s wbudowane w system harmonogramowania. JIT
Japonia czy Izrael. Amerykaskie fabryki s najczciej wiksze i posiadaj niewykorzystane wykorzystuje karty KANBAN do kontroli wydajnoci. OPT uywa wskich garde do
powierzchnie. Maj te tendencj do wikszego rozbudowywania majtku trwaego. Majtek okrelenia wydajnoci fabryki. Harmonogramowanie w OPT uwzgldnia wicej ogranicze
ten jest niezbdny do spenienia wymaga rnorodnoci produktu. ni MRP. Pozwala to poczy funkcje MRP i CRP w jednym narzdziu planowania
Zachodni przemys kadzie nacisk na produktywno pojedynczego pracownika. produkcji.
Filozofi Japoczykw i Izraelczykw jest wydajno druyny lub wydajno fabryki jako Systemy MRP czyni bdne zaoenie, e przedmioty s przemieszczane przez
caoci. Rnic t mona dostrzec w technikach wyceny wartoci pracy, ktrych uywaj wszystkie etapy produkcji w partiach o staej wielkoci. Nie wystpuje to w rzeczywistej
Amerykanie. Kad oni nacisk na produkcj standartowych elementw na godzin na kadego fabryce, gdzie rozmiary partii stale si zmieniaj. Czsto partie zaplanowane komputerowo s
zatrudnionego. Pracownicy, aby ich obecno w zakadzie bya usprawiedliwiona, musz wiksze ni niezbdne do zminimalizowania kosztw zwizanych z czasami nastawczymi.
wyprodukowa ustalon liczb sztuk w ustalonym okresie czasu. To skania pracownikw do Metoda ograniczania produkcji do partii o okrelonym rozmiarze narzuca kilka finansowych
nabierania orientacji na szybko, a nie na jako. strat w fabryce.
W obu systemach, japoskim i izraelskim, jako jest czci funkcji pracownikw. Wiksze rozmiary partii podwyszaj rwnie czas cakowity produkcji. Kiedy wicej
Koa jakoci s przykadem tego, jak bardzo Japoczycy stali si zczeni z jakoci. czci jest produkowanych w partii, cakowity okres czasu, ktry zajmie produkcja gotowego
Pracownik nie jest oceniany poprzez ilo wytworzonych czci. Produkcja jest mierzona wyrobu bdzie duszy. Podnosi to koszty uzyskania przychodu i magazynowania.
poprzez okrelenie, jak bardzo jest niezbdna i w jakim stopniu cakowita produkcja Rwnowag pomidzy tymi dwoma sprzecznymi wielkociami zapewnia wykres krzywej
harmonizuje z produkcj wymagan, bez generowania zbdnego wyposaenia lub strat. znanych kosztw w opozycji do rozmiaru partii. Optimum wyznacza ekonomiczn wielko
Te podstawowe rnice s zwykle powizane z systemami toczcymi i sscymi. partii (EBQ).
W kanadyjskim i amerykaskim przemyle systemy MRP s uwaane za systemy toczce. JIT i OPT pokonay problem wielkoci partii. W przypadku JIT strategi jest
Lista niezbdnych materiaw jest generowana przez system w odpowiedzi na zamwienie redukowanie wszystkich czasw nastawczych do minimum, dziki czemu nie jest to znaczcy
okrelonej liczby wyrobw gotowych. Lista ta generuje polecenia zakupu i polecania czynnik przy okrelaniu wielkoci partii. Rozmiary partii mog wic by mae. W OPT
produkcji tak, eby moliwe byo wyprodukowanie tych wyrobw. Do czsto do tego zmienny rozmiar partii jest obliczany dla kadego etapu produkcji i transportu. OPT rwnie
systemu wczane s czynniki oszczdzajce, ktre dostarczaj danych o nadwyce sugeruje redukcj czasw nastawczych do minimum w wskich gardach produkcyjnych. To
materiaw po stronie zamwie. Kiedy materiay s dostarczane, s one wtaczane w maksymalizuje wynik w tych obszarach, co z kolei maksymalizuje wynik fabryki.
rodowisko produkcyjne. Za kadym razem, gdy okrelony etap produkcji dobiega koca, jego Due rozmiary partii w MRP powoduj ze harmonogramowanie wewntrz wydziaw
produkt wyjciowy jest toczony do kolejnego etapu. produkcyjnych. Jeli wydziay dubluj funkcje, powolno w pierwszym wydziale spowoduje
W japoskim, sscym rodowisku materiay nie s dostarczane do cyklu opnienia startowe w drugim wydziale. Jeli efektywno jest mierzona, drugi wydzia
produkcyjnego, dopki marketing nie zoy zapotrzebowania na produkt gotowy. Innymi
System informatyczny organizacji 13 System informatyczny organizacji 14
Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP Wykad 9. Systemy klasy MRP/ERP
zawsze bdzie okazywa si nieefektywny, pomimo tego, e ma niewykorzystan nadwyk Rozpatrujc elastyczno systemu produkcyjnego stwierdzamy, e JIT jest o wiele
wydajnoci. bardziej elastyczny z powodu minimalnych rozmiarw partii i niszego poziomu
Opnienia produkcyjne nakadaj si w miar przebiegu partii poprzez sekwencje wyposaenia. Jakkolwiek OPT, odkd zmierza do harmonogramowania rwnie niszych
produkcji. Rezultatem s fale produkcyjne. W MRP tuszujemy te fale poprzez poziomw wyposaenia i pozwala na elastyczne rozmiary partii, umoliwia osignicie
wykorzystywanie zapasw zabezpieczajcych. W JIT wymuszamy zsynchronizowanie caej lepszej elastycznoci produkcji ni MRP.
produkcji. Opnienie na jednej stacji spowalnia ca lini produkcyjn rwnomiernie. Karty Porwnujc implementacj OPT i JIT, odkrywamy, e OPT nie wymaga generalnej
KANBAN i serie czerwonych, tych i zielonych wiate s uywane do zarzdzania reorganizacji fabryki, jak to ma miejsce w przypadku JIT. Przy instalowaniu systemu OPT,
przepywem produkcji przez stanowiska robocze. Produkcja jest zawsze zsynchronizowana i niekoniecznie caa fabryka objta jest systemem jednoczenie. OPT dopuszcza rwnie
fale produkcyjne nie wystpuj. moliwo rwnolegego dziaania ze starym systemem MRP, dziki czemu waciwe
W OPT falom produkcyjnym zapobiega si poprzez wykorzystywanie wydajnoci dziaanie systemu OPT moe by sprawdzone przed rozwizaniem systemu MRP.
zapasowej. Wydziay produkcyjne nie bdce wskimi gardami maj pewne nadwyki Rozpatrujc koszt operacji, MRP, z powodu swoich wymaga odnonie dokadnoci
wydajnoci, ktre s uywane do pokonywania przecie produkcyjnych. Nacisk jest danych jest najbardziej kosztownym systemem. JIT, z powodu braku wymaga odnonie
postawiony na utrzymanie gadkiego przepywu produkcji przez wskie garda. danych jest najtaszy. OPT kolejny raz plasuje si pomidzy nimi.
Ostatnim obszarem porwnania pomidzy tymi systemami jest dokadno danych. Z powodu rozwoju elastycznoci w planowaniu produkcji i atwoci instalacji, w
Dla MRP dokadno danych jest parametrem krytycznym w caym systemie. W OPT wyniku tego porwnania moemy stwierdzi, e OPT jest najlepsz technik kontroli
wymagania s nieco obnione. Dokadno danych jest parametrem krytycznym w wskich produkcji i wyposaenia w przypadku, gdy potrzebujemy zastpi funkcjonujcy system
gardach i obszarach je zasilajcych. To skraca czas koncentracji na dokadnoci danych. MRP.
Zarwno MRP, jak i OPT wymagaj wyrafinowanego systemu komputerowego do
generowania harmonogramw produkcji, ale OPT jest zwykle systemem szybszym. Zmiana metody wytwarzania jest niezbdna w celu uczestnictwa w midzynarodowym
W JIT wymg dokadnoci danych nie istnieje. Systemy komputerowe nie s uywane, wspzawodnictwie. Potrzeba ta wymusia powstanie dwch interesujcych opcji systemw
poniewa nie byyby w stanie generowa informacji wystarczajco szybko. Spyw produkcji wytwarzania: JIT i OPT. Z nich dwch bardziej kompletnym jest OPT. Ponadto, OPT oferuje
jest zarzdzany zwykle na podstawie obserwacji. szczegow filozofi produkcji wraz z procedurami dziaania. Zawiera wiele cech JIT i
zawiera dodatkowe korzyci, nie istniejce w JIT. OPT jest narzdziem, ktre moe pomc
Poprzednie rozwaania porwnujce MRP i JIT dochodziy do wniosku, e system wytwrcom nie tylko dogoni, ale wrcz przecign ich zagranicznych konkurentw.
MRP moe by znacznie ulepszony poprzez implementacj specyficznych technik,
uywanych obecnie w JIT. Po rozstrzygniciu, e JIT jest bardziej wydajne ni obecne
systemy MRP, potrzebujemy zobaczy, jak wypada w tym porwnaniu OPT. Widzimy, e
wiele korzyci z systemw JIT zawartych jest w OPT. Ponadto uywanie w OPT symulacji
komputerowej daje nam moliwo symulacji pracy fabryki. Jest to nie do osignicia w JIT i
trudne do osignicia w MRP.
OPT jest atwiejsze do zainstalowania ni JIT, poniewa moe by instalowane w
istniejcych ju fabrykach. OPT nie wymaga generalnej reorganizacji, jak ma to miejsce w
przypadku JIT, co czyni OPT mniej niszczycielskim jeli chodzi o biec dziaalno. W
OPT fabryka jest przeksztacana w bardziej efektown powoli. Nie wymaga to reorganizacji,
ktra jest konieczna przy JIT. Czyni to OPT atrakcyjniejszym systemem dla tych fabryk, ktre
potrzebuj utrzymywa produkcj i jednoczenie si reorganizowa.
OPT oferuje uproszczenie procesu harmonogramowania produkcji. Praca wymagajca
rozwijania, przetwarzania i analizy harmonogramw zostaje uproszczona.
W OPT, istniejce systemy informacyjne takie, jak system ksigowoci i system
kosztw, s niszczone. OPT redukuje wymagania odnonie danych. Eliminuje ocen
efektywnoci i wykonania. OPT pozbywa si rwnie innych informacji, ktre s obecnie
uwaane za niezbdne do dziaania fabryki. Standardowe czasy wytwarzania nie s ju
efektywnym rodkiem zarzdzania produkcj. Te zmiany daj efekty w postaci wydziau
ksigowoci, systemu analizy finansowej, oraz uytkownikw polegajcych na tych
informacjach.
Rozpatrujc harmonogramowanie musimy stwierdzi, e OPT dostarcza bardziej
kompletny harmonogram ni JIT. Jakkolwiek szybko, z jak JIT dostarcza harmonogramw
jest trudna do pobicia. Niestety prdko rozwijania harmonogramw w MRP jest tak maa,
e przy niej szybko OPT robi wraenie.
System informatyczny organizacji 15 System informatyczny organizacji 16