You are on page 1of 161

CHNG 2:

C TNH C
CA NG C iN

Phm Khnh Tng


B mn K thut in khoa S phm k thut
http://hnue.edu.vn/directory/tungpk
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

KHI NIM CHUNG

+ Trong phn tch cc h truyn ng, thng bit trc c tnh


c Mc() ca my sn xut.

+ t c trng thi lm vic vi nhng thng s yu cu tc ,


mmen, dng in ng c ... cn phi to ra nhng c tnh c
nhn to ca ng c tng ng.

+ Mi ng c c mt c tnh c t nhin xc nh bi cc s liu


nh mc v c s dng nh lot s liu cho trc.

+ Nhng c tnh c nhn to c c do bin i thng s ca


ngun, ca mch in ng c, hoc do thay i cch ni dy ca
mch, hoc do dng thm thit b bin i.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

+ Bt k thng s no c nh hng n hnh dng v v tr ca


c tnh c, u c coi l thng s iu khin ng c, v
tng ng l mt phng php to c tnh c nhn to hay c
tnh iu chnh.

+ Phng trnh c tnh c ca ng c in c th vit theo dng


thun M = f() hay dng ngc = f(M).

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.1. C TNH C CA NG C MT CHIU KCH T C LP


2.1.1. S ni dy

+ Ngun cp cho phn ng v kch t c lp nhau.

+ Khi ngun c cng sut v cng ln v in p khng i th


c th mc kch t song song vi phn ng, lc ng c
c gi l ng c in mt chiu kch t song song.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.1.2. Cc thng s c bn

Thng s nh mc:

nm(vng/pht); m(Rad/s); Mm(N.m hay KG.m); Fm(Wb);


fm(Hz); Pm(KW); Um(V); Im(A); ...

Cc thng s tnh theo cc h n v tng i

* = / m ; M* = M / Mm ; I* = I / Im; * = / m;

R* = R / Rm; Rcb = Rm = Um / Im;

%; M%; I%;

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.1.3. Phng trnh c tnh c-in v c tnh c

Phng trnh cn bng in p ca mch phn ng

U E (R R f )I

Trong :

U in p phn ng ng c (V)

E sc in ng phn ng ng c (V)

R in tr mch phn ng

Rf in tr ph mch phn ng

I dng in phn ng
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Sc in ng phn ng tnh theo cc n v tc :


p.N
Tc (rad/s) E . K..
2.a
Tc n (vng/pht) E Ke ..n
p.N
H s kt cu ca ng c: K
2.a
2.n n
Qui i tc ca ng c:
60 9,55
H s kt cu ca ng c K
(tnh theo tc vng/pht): Ke 0,105.K
9,55
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

in tr mch phn ng:

R = r + rctf + rctb + rtx


Trong :

r in tr cun dy phn ng ca ng c

rctf in tr cun dy cc t ph ca ng c

rctb in tr cun dy cc t b ca ng c

rtx in tr tip xc gia chi than vi c gp ca


ng c

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

T phng trnh in p v h s kt cu U R Rf
ng c phng trnh c tnh c-in
I
K. K.

Mmen in t ca ng c: Mt K..I

B qua tn tht ma st trong trc, tn M t M


tht c, tn tht thp: Mc Mt M I
K. K.

Phng trnh c tnh c:

U R Rf U R
M M
K. (K.) 2
K. (K.) 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Phng trnh c tnh c c th biu din c tnh c di


dng khc:

0
U
Tc khng ti l tng 0
K.
R
st tc M
(K.) 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

T cc phng trnh c tnh c-in v phng trnh c tnh c, vi


gi thit phn ng c b v f = const c th v c cc c
tnh c-in v c tnh c l nhng ng thng

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

c tnh c t nhin (TN): c tnh c c cc tham s nh mc


v khng c in tr ph trong mch phn ng ng c

Um R m
M
K.m (K.m ) 2

c tnh c nhn to (NT): c tnh c c mt trong cc tham s


khc nh mc hoc c in tr ph trong mch phn ng ng c
U
Khi = 0 I I nm
R Rf
U
M K. InmK. M nm
R Rf
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

cng c tnh c

dM (K.) 2

d R Rf
cng c tnh c t nhin:

(K.m )2 1
tn *tn *
R R
Gi tr in tr phn ng c th xc nh gn ng theo gi thit coi
tn tht trn in tr phn ng do dng in nh mc gy ra bng
mt na tn tht trong ng c:
1 Um
R (1 m )
2 Im
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

V d: Xy dng c tnh c t nhin v nhn to ca ng c in


mt chiu kch t c lp c cc s liu sau: ng c lm vic di
hn, cng sut nh mc l 6,6KW; in p nh mc: 220V; tc
nh mc: 2200vng/pht; in tr mch phn ng gm in tr cun
dy phn ng v cc t ph: 0,26; in tr ph a vo mch phn
ng: 0,78.

Gii:

a. Xy dng ng c tnh c t nhin

ng c tnh c t nhin c th v qua 2 trong s 3 im:

im nh mc [Mm; m] ; im khng ti l tng [M = 0;


= 0]; im ngn mch [Mnm; = 0]

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

n m 2200
Tc gc nh mc: m 230,3(rad / s)
9,55 9,55
Pm 6,6
Mmen (c) nh mc: M m 1000 1000 28,6( N.m)
m 230,3

Nh vy ta c im th nht trn c tnh c t nhin cn tm l


im nh mc: [28,6 ; 230,3]

T phng trnh c tnh c t nhin ta tnh c:

Um ImR 220 35.0,26


K.m 0,91( Wb)
m 230,3

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Um 220
Tc khng ti l tng: 0 241,7(rad / s)
K.m 0,91
Ta c im th hai ca c tnh [0; 241,7] v nh vy ta c th dng
c ng c tnh c t nhin (ng 1)

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Ta c th tnh thm im th ba l im ngn mch

Um 220
M nm K.mInm K.m 0,91 770( N.m)
R 0,26

cng ca c tnh c t nhin c th xc nh theo biu thc


tng qut hoc xc nh theo s liu ly trn ng c tnh

M 0 Mm 28,6
tn 2,5( Nm.s)
0 m 241,7 230,3

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

b. Xy dng ng c tnh c nhn to khi in tr ph Rf = 0,78

Khi thay i in tr ph trn mch phn ng th tc khng ti l


tng khng thay i, nn ta c th v c tnh c nhn to qua cc
im khng ti l tng [0; 0] v im tng ng vi tc nhn
to [Mm; nt]

Tc gc nhn to (vi m men nh mc)

Um Im (R R f )
m
K.m
220 35.(0,26 0,78)
m 183,3(rad / s)
0,91
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Ta im tng ng vi tc nhn to [28,6; 183,3]

Vy ta c th dng c ng c tnh c nhn to c in


tr ph trong mch phn ng (ng 2)

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.1.4. c tnh c khi khi ng v tnh in tr khi ng

a. Khi ng v xy dng c tnh c khi khi ng

+ Khi ng trc tip:

Dng khi ng rt ln c th t nng ng c, gy kh khn cho


s chuyn mch, hoc sinh ra lc in ng ln lm ph hu qu
trnh c hc ca my.

Ikb = Um / R (10 20)Im


+ iu kin khi ng an ton cho my, thng chn dng khi
ng:

Ikb = Inm = Icp = 2,5Im


tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

+ Khi ng gin tip:

a thm in tr ph vo mch
phn ng khi bt u khi ng, v
sau th loi dn chng ra a
tc ng c ln xc lp.

Um
I'kb I'nm (2 2,5)Im Icp
R Rf

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

+ Xy dng c tnh c in khi khi ng:

T cc thng s nh mc (Pm; Um; Im; nm, m; ...) v thng


s ti (Ic; Mc; Pc; ...), s cp khi ng m, v c tnh c t nhin.

Xc nh dng in khi ng ln nht:

Imax = I1 = (2 2,5)Im

Xc nh dng in khi ng nh nht:

Imin = I2 = (1,1 1,3)Ic

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

+ T im a(I1) k ng a0 n s
ct I2 = const ti b.

+ T b k ng song song vi trc


honh n ct I1 = const ti c.

+ Ni c0 n s ct I2 = const ti d.

+ T d k ng song song vi trc


honh th n ct I1 = const ti e...

C nh vy cho n khi n gp ng c tnh c t nhin ti


im giao nhau ca c tnh c TN v I1 = const, ta s c c tnh
khi ng abcde...XL.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

b. Tnh in tr khi ng

Phng php th:


Da vo biu thc ca st tc trn cc c tnh c ng
vi mt gi tr dng in (v d I1 ) ta c:
R
TN I1
K.
R Rf
NT I1
K.
NT TN
Rf1 R
TN
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Qua th ta c:
ha he ae
Rf1 R R
he he
hc he ce
Rf 2 R R
he he
in tr phn ng ca mi c tnh c:

R1 R R f 1 R f 2
R2 R Rf 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Phng php gii tch:

Gi thit ng c c khi ng vi m cp in tr ph. c tnh


khi ng u tin v dc nht l ng 1, sau n cp 2, cp
3, ... cp m, cui cng l c tnh c t nhin.
in tr tng ng vi mi c tnh c:

R1 R R f (1) R (R f 1 R f 2 ... R fm )
R 2 R R f ( 2) R (R f 1 R f 2 ... R fm 1 )
...
R m1 R R f ( m1) R (R fm 1 R fm )
R m R R f ( m ) R R fm
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Ti cc im b, c trn ng khi ng:


U m E1 U m E1
I2 I1
R1 R2
Ly t s cc dng in khi ng khng i:

I1
const
I2
R1 R 2 R m1 R m
...
R 2 R3 Rm R

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

in tr cc bc khi ng: R m R
R m1 R m 2 R
...
R 2 R 3 m1R
R1 R 2 m R
Xc nh qui trnh khi ng:
+ Nu bit s cp in tr khi ng m v R1, R th ta tnh c bi
s dng in khi khi ng

R1 Um Um I1
m m m1 I2
R R.I1 R.I2
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Xc nh qui trnh khi ng:


+ Nu bit , R1, R ta xc nh c s cp in tr khi ng:

log( R1 / R )
m
log
Tr s in tr cc cp khi ng:

R f ( m ) R m R ( 1)R
R f ( m1) R m1 R m ( 1)R
...
R f ( 2) R 2 R 3 m2 ( 1)R
R f (1) R1 R 2 m1 ( 1)R
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

V d 2-2: Cho ng c kch t song song: Pm = 25KW; Um = 220V;


nm = 420vg/ph; Im = 120A; R* = 0,08 khi ng hai cp in tr ph
vi tn sut 1ln/1ca, lm vic ba ca, mmen cn quy i v trc
ng c (c trong thi gian khi ng) Mc 410Nm. Hy xc nh cc
cp in tr ph.
Gii:
S liu cn thit ca ng c:
Um 220
in tr nh mc: R m 1,83()
Im 120

in tr phn ng: R R*R m 0,08.1,83 0,146()

n m 420
Tc gc nh mc: m 44(rad / s)
9,55 9,55
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

T thng ca ng c v h s kt cu:
Um ImR 220 120.0,146
K.m 4,6( Wb)
m 44
Mc 410
Dng in ph ti: Ic 89(A) 0,74Im
K.m 4,6
Vi tn sut khi ng t, dng in v mmen ph ti nh hn nh
mc, nn ta coi trng hp ny thuc loi khi ng bnh thng
s cp khi ng cho trc m = 2.
Chn trc gi tr dng in I2 theo tiu chun Imin = (1,1 1,3)Ic ca
dng khi ng :
I2 1,1.Ic 1,1.89 98(A)
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Bi s dng in khi ng:

Um 220
m1 21 2,5
R.I2 0,146.98
Dng in khi ng cp 1:

I1 .I2 2,5.98 245(A) 2Im

Gi tr dng khi ng thp hn gi tr cho php (Imax = (2 2,5)Im)


ngha l s liu tnh l hp l

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Cp in tr tng:

R1 R 2,5.0,146 0,365()
R 2 R1 2R 2,520,146 0,912()
in tr ph ca cc cp:

R f (1) R1 R 0,365 0,146 0,219()


R f ( 2) R 2 R1( f ) R 0,912 0,219 0,146 0,547()

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.1.5. Cc c tnh c khi hm

Hm l trng thi m ng c sinh ra mmen quay ngc chiu


vi tc , hay cn gi l ch my pht. ng c in mt
chiu kch t c lp c ba trng thi hm

a. Hm ti sinh

Hm ti sinh khi tc quay ca ng c ln hn tc khng


ti l tng ( > 0).
Khi hm ti sinh, sc in ng ca ng c ln hn in p
ngun: E > U, ng c lm vic nh mt my pht song song vi
li v tr nng lng v ngun, lc ny th dng hm v
mmen hm i chiu so vi ch ng c
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Khi hm ti sinh:
U E K..0 K..
Ih 0
R R
M h K..I h 0

Dng in v m men trong hm ti sinh u m

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Mt s trng thi hm ti sinh:

+ Hm ti sinh khi > 0: lc ny my sn xut nh ngun ng


lc quay rto ng c, lm cho ng c tr thnh my pht, pht
nng lng tr v ngun

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

V E > U, do dng in phn ng s thay i chiu so vi trng


thi ng c :
UE
I Ih 0
R

Mmen ng c i chiu (M < 0)


v tr nn ngc chiu vi tc ,
tr thnh mmen hm (Mh)

Mh K..Ih 0

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

+ Hm ti sinh khi gim in p phn


ng (U2 < U1):
Khi in p ngun gim tc
khng ti l tng 0 gim, mt khc
tc h truyn ng cha kp
gim tc trc ng c ln hn
tc khng ti l tng ( > 02).
Lc ny Mc l dng mmen th nng
(Mc = Mtn)

V mt nng lng, do ng nng tch lu tc cao ln s tun


vo trc ng c lm cho ng c tr thnh my pht, pht nng
lng tr li ngun (hay cn gi l hm ti sinh)
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

+ Hm ti sinh khi o chiu in p phn ng


(+U U):
Mc c dng mmen th nng (Mc = Mtn).
o chiu in p phn ng o chiu tc
+ 0 0, ng c s dn chuyn sang
ng c tnh U, v s lm vic ti im B
(|B| > |0|).
V mt nng lng, do th nng tch lu trn
cao ln s tun vo ng c, lm cho ng c
tr thnh my pht, pht nng lng tr li
ngun

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Trong thc t, c cu nng h ca cu


trc, thang my hot ng hai ch
: ng c v hm o chiu:
+ Khi nng ti, ng c truyn ng
lm vic ch ng c (im A).
+ Khi h ti th ng c lm vic ch
my pht (im B).

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

b. Hm ngc

Hm ngc l khi mmen hm ca ng c ngc chiu vi tc


quay (M). Hm ngc c hai trng hp:

a in tr ph ln vo
mch phn ng:

ng c ang lm vic im
lm vic, a thm Rf ln vo
mch phn ng.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

a in tr ph ln vo mch phn ng:

ng c ang lm vic im A,
a thm Rf ln vo mch phn
ng th ng c s chuyn sang
im B, D v lm vic n nh
im E ( = E v A)

Trn c tnh on DE l on
hm ngc, ng c lm vic
nh mt my pht ni tip vi
li in, lc ny sc in ng
ca ng c o du.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Dng in v m men trong hm ngc:

U E U K..
Ih
R Rf R Rf
M h K..I h

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Ti thi im chuyn i mch in phn


ng mmen ng c nh hn mmen
cn (MB < Mc) tc ng c gim.
Khi = 0, ng c ch ngn mch
(im D trn c tnh c Rf ) nhng
mmen ca n vn nh hn mmen cn:
Mnm < Mc;
Do mmen cn ca ti trng s ko
trc ng c quay ngc v ti trng s
h xung, ( < 0, on DE).
Ti im E, ng c quay theo chiu h
ti trng, trng hp ny s chuyn
ng c h c thc hin nh th nng
ca ti.
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Hm ngc bng cch o chiu in


p phn ng:
ng c ang lm vic, i chiu in
p phn ng (v dng o chiu ln
nn phi thm in tr ph vo
hn ch).
S mch hm ngc

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Khi i chiu in p phn ng, ng


c t im lm vic A (ch ng c)
sang im B (ch hm), im C v
xc lp D nu ph ti ma st.
on BC l on hm ngc, lc ny
dng hm v mmen hm ca ng c:

U E U K..
Ih 0
R Rf R Rf
M h K..I h 0
U R Rf
Phng trnh c tnh c M
K. (K.) 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

c. Hm ng nng: (cho U = 0)

Hm ng nng kch t c lp:

ng c ang lm vic vi li in
(im A), thc hin ct phn ng
ng c ra khi li in v ng
vo mt in tr hm Rh,

Do ng nng tch lu trong ng


c, cho nn ng c vn quay v n
lm vic nh mt my pht bin c
nng thnh nhit nng trn in tr
hm v in tr phn ng.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Phng trnh c tnh c khi hm ng nng:

R Rh
M
(K.) 2

Ti thi im hm ban u, tc hm ban u l h nn sc in


ng ban u, dng hm ban u v mmen hm ban u:

E h K..h
E K..h
Ih 0
R Rh R Rf
M h K..I h 0

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Trn th c tnh c hm ng
nng ta thy rng nu mmen cn l
phn khng th ng c s dng
hn (cc on B10 hoc B20).

Nu mmen cn l th nng th
di tc dng ca ti s ko ng
c quay theo chiu ngc li ti cc
im C1 v C2 (1 hoc 2)

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Hm ng nng t kch t :

ng c ang lm vic vi li
in (im A), thc hin ct c
phn ng v kch t ca ng c ra
khi li in v ng vo mt in
tr hm Rh.

Do ng nng tch lu trong ng


c, cho nn ng c vn quay v
n lm vic nh mt my pht t
kch bin c nng thnh nhit nng
trn cc in tr.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

th c tnh c hm ng nng t
kch t:

Trong qu trnh hm, tc gim dn


v dng kch t cng gim dn, do
t thng ca ng c cng gim dn
v l hm ca tc , v vy cc c
tnh c khi hm ng nng t kch t
ging nh c tnh khng ti ca my
pht t kch t.
So vi phng php hm ngc, hm ng nng c hiu qu hn
khi c cng tc hm ban u, nht l tn t nng l-ng hn.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.1.6. Cc c tnh c khi o chiu

o chiu ng c, ta c th o
chiu in p phn ng hoc o
chiu t thng kch t ng c.

Thc t thng p dng phng php


o chiu in p phn ng.

Khi o chiu in p dng I tng


mnh do s E v in p U cng
chiu nn phi thm vo mch phn
ng.

Khi o chiu in p phn ng th 0 o du, cn khng


o du.
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Gi thit ng c im lm vic (im A) theo chiu quay


thun trn c tnh c t nhin thun vi ti Mc, tc tng
ng A.

Biu thc c tnh c theo chiu thun:


Um R
M
K.m (K.m ) 2

Biu thc c tnh c theo chiu ngc:

U R Rf
M
K.(I) [K.(I)]2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

ng c quay ngc
chiu tng ng vi im A
trn c tnh c t nhin
bn ngc, hoc trn c
tnh c nhn to.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

V d 2-3:
ng c lm vic di hn, Pm = 6,6KW; Um = 220V; nm = 2200
vng/pht; in tr mch phn ng gm in tr cun dy phn ng
v cc t ph: 0,26. Trc khi hm ng c lm im nh mc
A(M = Mm , = m).
Hy xc nh tr s in tr hm u vo mch phn ng ng c
hm ng nng kch t c lp vi yu cu mmen hm ln nht
Mh.max = 2Mm. S dng s hm ng nng kch t c lp.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Gii:
S dng s hm ng nng kch t
c lp, khi m bo t thng ng
c trong qu trnh hm l khng i:
= m.
c tnh c ca ng c trc khi hm
l c tnh c t nhin, v khi chuyn
sang c tnh c hm ng nng kch t
c lp (on B0

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

im lm vic trc khi hm l im nh


mc A, c: I = Im = 35A, tng ng
mmen nh mc Mm; A = m = 230,3
rad/s (xem v d 2-1)
Sc in ng ca ng c trc khi hm:

E b E A U I.R
E b 220 35.0,26 210,9V
T th c tnh c: Mmen (v dng in) hm ln nht c c ti
thi im ban u ca qu trnh hm, ngay khi chuyn i mch in t
ch ng c trn c tnh c t nhin sang mch in lm vic
ch hm ng nng kch t c lp (im B):

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

M men v dng in hm ln nht: M max M h.b


I max I h.b
V = m nn mmen ng c t l thun vi dng in ng c
khi hm, do m bo iu kin Mh.max = 2Mm th:
Ih. max 2Im 2.35 70A
in tr tng trong mch phn ng ng c:
K.. K..A E 210,9
R A 3,01
I Ih.b Ih.b 70
Vy in tr hm phi u vo phn ng ng c khi hm ng
nng kch t c lp

R h R R 3,01 0,26 2,75


tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.2. C TNH C CA NG C MT CHIU KCH T NI TIP


V HN HP
2.2.1. S ni dy ca ng c kch t ni tip

ng c in mt chiu kch t
ni tip c s mch kch t
ni tip mch phn ng v c
ngun mt chiu cp chung cho
c hai mch.

T s nguyn l ta thy dng kch t chnh l dng phn ng,


nn t thng ca ng c ph thuc vo dng phn ng v ph
ti ca ng c.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Theo s mch, c th vit phng


trnh cn bng in p ca mch phn
ng:
U E R.I K R.I

Vi R = R + Rkt + Rf

Phng trnh c tnh c ca loi ng c ny:


U R Rf
I
K K
U R Rf
M
K (K) 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

T thng ph thuc vo dng kch t


Ikt theo c tnh t ho (ng 2)
chnh l quan h gia t thng vi
sc t ng kch t Fkt ca ng c.
Fkt = Ikt.Wkt
Khi cho dng kch t nh mc th t
thng ng c s t nh mc.

n gin ho khi thnh lp phng trnh c tnh c, ta coi mch


t ca ng c l cha bo ho, quan h gia t thng vi dng
kch t l tuyn tnh (ng 1)

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

T thng ca ng c C.Ikt vi C h s t l

B qua phn ng phn ng, ta c: C.Ikt C.I

Th biu thc t thng vo phng trnh c tnh c:


U R Rf U R A1
I B
K K K.C.I K.C I
U R
A1 const B const
K.C K.C
M
M K.I K.C.I 2
I
K.C

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Th biu thc t thng vo phng trnh c tnh c:


A1 A1 KC R A2
B B
I M KC M
A2 A1 KC const

Qua phng trnh c tnh c, ta thy c tnh cin v c


tnh c ca ng c mt chiu kch t ni tip c dng hyperbol
v rt mm v tc khng ti l tng bng v cng.

Thc t khng c tc khng ti l tng i vi ng c in


mt chiu kch t ni tip.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

ng c tnh cin:
cng mm.
Dng ng hypebol
C hai ng tim cn

+ Khi I 0, : Tim cn trc tung.


+ Khi B, I : Tim cn ng = B = (R)/K.C

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

ng c tnh c:
C dng tng t c tnh cin
v cng c hai ng tim cn

+ Khi M 0, : Tim cn trc tung


+ Khi B, M : Tim cn ng
= B = (R)/K.C

c tnh c t nhin th Rf = 0, nn ta c hai ng tim cn ng vi:


+ Khi M 0, : Tim cn trc tung.
+ Khi B(tn) , M : Tim cn ng = B(tn) = (R)/K.C

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.2.2. c tnh vn nng ca ng c mt chiu kch t ni tip

Phng trnh c tnh cin v


c tnh c c lp vi gi thit
c tnh t ho = f(I) tuyn tnh.
Thc t quan h = f(I) l phi
tuyn nn vic vit phng trnh v
v cc c tnh c rt kh khn.
V vy nh ch to ng c thng
cho trc cc ng cong thc
nghim: * = f(I*) v M* = f(I*)
khi khng c in tr ph, v gi l c tnh vn nng ca ng
c mt chiu kch t ni tip
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Cc c tnh ny cho theo


n v tng i:

* / m
I* I / Im
M* M / M m
Dng chung cho cc loi
ng c trong dy cng sut
c cng tiu chun thit k.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Cch xy dng c tnh cin v c tnh c t nhin

i vi ng c cho, ta ch cn ly gi tr m nhn vo trc tung


v ly Im nhn vo trc honh, ta s c c tnh cin t nhin
= f(I) ca ng c .

Mt khc, t gi tr I* tra theo ng M* = f(I*) ta c gi tr M* tng


ng. Nhn gi tr M* vi Mm ca ng c cho ta c M. Nh
vy, t c tnh c in t nhin v -ng c tnh vn nng M* = f(I*)
ta s c c tnh c t nhin = f(M).

Ngoi ra c th v c tnh c nhn to (dng thm in tr ph trong


mch phn ng) khi s dng cc c tnh vn nng v c tnh c t
nhin

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.2.3. c tnh c khi khi ng

hn ch dng khi ng, p


dng bin php thm in tr ph
vo mch phn ng khi bt u
khi ng, v sau th loi dn
a tc ng c ln xc lp.

Dng in khi ng bt u c
chn t tiu chun bi s khi
ng t xc nh c in tr
ph khi ng
Um
I'b.k I'nm (2 2,5)Im
R Rf
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

a) Xy dng cc c tnh c khi khi ng

Bc 1: Da vo cc thng s
ca ng c v c tnh vn
nng, v c tnh c t nhin.

Bc 2: Chn dng in gii


hn I1 = (2 2,5)Im v tnh in
tr tng ca mch phn ng khi
khi ng R = Um/I1 .

K ng I1 = const, ct c
tnh t nhin ti e.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Bc 3: Chn dng chuyn


khi khi ng I2 = (1,1 1,3)Ic .
K ng I2 = const, ct c
tnh t nhin ti f, v ct c
tnh nhn to dc nht (c Rf)
ti b theo biu thc:

Um I2R
NT( b ) TN (f )
Um I2R
Bc 4: K cc ng ef v ab ko di, s ct nhau ti A. T A
dng tip cc ng c tnh khi ng tuyn tnh ho tho mn
cc yu cu khi ng v ta c ng khi ng abcdefXL

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

b) Tnh in tr khi ng:

Theo phng php tuyn tnh ho


trn, in tr ph tng c tnh

Rf = R R

Ta c in tr ph cc cp:

ac
R f (1) R
ea
ce
R f ( 2) R
ae

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.2.4. Cc trng thi hm


ng c kch t ni tip 0 , nn khng c hm ti sinh m ch
c hai trng thi hm: Hm ngc v Hm ng nng
a. Hm ngc
Thm in tr ph ln vo mch phn ng:
ng c ang lm vic ti A, thm Rf ln vo phn ng, ng
c s chuyn sang B, C v s thc hin hm ngc on CD

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

o chiu in p phn ng
ng c ang lm vic im A trn c
tnh c t nhin (1) vi: U > 0, chiu
quay > 0, lm vic ch ng c,
chiu mmen trng vi tc .

Nu i cc tnh in p phn ng U < 0


(v dng o chiu ln nn phi thm in
tr ph vo hn ch) v gi nguyn
chiu dng kch t th dng in phn ng
s i chiu I < 0 do mmen i
chiu, ng c s chuyn sang im B
trn c tnh (2)

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Dng in v m men lc hm

UE U K.
hI 0
R Rf R Rf
M K..I 0
h h

Phng trnh c tnh c

U R Rf
M
K. (K.) 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

b. Hm ng nng

Hm ng nng kch t c lp

ng c ang lm vic vi li in
thc hin cc thao tc:

Phn ng ng c c ct khi li
in v ng vo mt in tr hm R h

Cun kch t c ni vo li in
qua in tr ph sao cho dng kch t
c chiu v tr s khng i (Ikt.m).

Nh vy ging vi trng hp hm ng nng kch t c lp ca


ng c kch t c lp

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

ng c ang lm vic bnh thng


vi li in (im A).

Khi hm, im lm vic dch chuyn


sang B1 hoc B2 (ng tc) ty theo
in tr hm l Rh1 hay Rh2.

Kt thc hm ti im 0

Phng trnh c tnh c khi hm ng nng:

R Rh
M
(K.) 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Hm ng nng t kch t

ng c ang lm vic bnh thng


vi li in.

Phn ng v kch t cng c ngt


khi li in, v ng ni tip vo
in tr hm Rh, to thnh mch kn

Dng kch t vn phi c gi


nguyn theo chiu c do ng nng
tch lu trong ng c, cho nn ng
c vn quay v n lm vic nh mt
my pht t kch bin c nng thnh
nhit nng trn cc in tr.
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

ng c ang lm vic bnh thng


vi li in (im A).

Khi hm, im lm vic dch chuyn


sang B1 hoc B2 (ng tc) ty theo
in tr hm l Rh1 hay Rh2.

Kt thc hm ti im 0
Phng trnh c tnh c khi hm ng nng
t kch t:
R R kt R h
M
(K.) 2

T thng gim dn trong qu trnh hm ng nng t kch t

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.2.5. o chiu

c tnh c ca ng c mt
chiu kch t ni tip khi o
chiu quay bng cch o chiu
in p phn ng:

U R Rf
M
K.( I ) [K.( I ) ]2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Khi U > 0, ng c quay thun > 0


(ti im A trn c tnh c gc phn
t th nht ca to [M, ], vi ph
ti l Mc > 0).
o cc tnh in p phn ng ng
c (vn gi nguyn chiu t thng
kch t) U < 0, ph ti ng c theo
chiu ngc li Mc < 0, ng c s
quay ngc < 0 (ti im A trn c
tnh c gc phn t th ba ca to
[M, ].

Nu cho in tr ph vo mch phn ng, ta s c cc tc nhn


to ngc
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.2.6. Nhn xt v ng c mt chiu kch t ni tip


V cu to, ng c kch t ni tip c cun kch t chu dng
ln, nn tit din to v s vng dy t. Nn d ch to v t h hng
hn so vi kch t c lp.

ng c kch t ni tip c kh nng qu ti ln v mmen. Khi


c cng mt h s qu ti dng in nh nhau th mmen ca
ng c kch t ni tip ln hn ng c kch t c lp.

V d: h s qu ti dng 1,5 khi : M men qu ti ca ng c


c lp Mqt = K..1,5.Im = 1,5Mm . M men qu ti ca ng c
ni tip Mqt = K.C.I2 = K.C.(1,5)2.I2m = 2,25 Mm.

Mmen ca ng c ni tip khng ph thuc vo st p trn


ng dy ti in, ngha l nu gi cho dng in trong ng c
nh mc th mmen ng c cng l nh mc
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.2.7. c im, c tnh c ca ng c kch t hn hp


ng c kch t hn hp c hai cun dy
kch t (song song v ni tip), ng thi
to nn t trng cc t:

s n
Trong s l phn t thng do cun
kch t song song to nn, s = (0,75
0,85)m v khng ph thuc vo dng
phn ng (ti).
Cn n l phn t thng do cun kch t ni tip to ra, n ph thuc
vo dng phn ng. Khi ph ti Mc = Mm th I = Im, tng ng:
n.m (0,15 0,25)m
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Do c hai cun kch t nn c tnh c


ca ng c kch t hn hp va c
dng phi tuyn nh kch t ni tip,
ng thi c im khng ti l tng
[0, 0] nh ca kch t c lp, trong
tc khng ti l tng c gi tr
kh ln so vi tc nh mc:
0 (1,3 1,6) m .
ng c kch t hn hp c ba trng
thi hm tng t nh kch t c lp.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.3. C TNH C CA NG C KHNG NG B (KB)

2.3.1. Cc gi thit, s thay th, c tnh c ca ng c KB


a. Cc gi thit
ng c khng ng b c s dng
rng ri trong thc t. u im ni bt:
Cu to n gin, lm vic tin cy, vn
u t t, gi thnh h, trng lng,
kch thc nh hn khi cng cng sut
nh mc so vi ng c mt chiu.
S dng trc tip li in xoay chiu
3 pha

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Tuy nhin, vic iu chnh tc v khng ch cc qu trnh qu


kh khn hn, cc ng c KB lng sc c cc ch tiu khi ng
xu (dng khi ng ln, mmen khi ng nh). n gin cho
vic kho st, nghin cu, ta gi thit:
+ Ba pha ca ng c l i xng.
+ Cc thng s ca mch khng thay i ngha l khng ph thuc
nhit , tn s, mch t khng bo ho nn in tr, in khng, ...
khng thay i.
+ Tng dn ca mch vng t ho khng thay i, dng t ho khng
ph thuc ti m ch ph thuc in p t vo stato.
+ B qua cc tn tht ma st, tn tht trong li thp.
+ in p li hon ton sin v i xng.
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

b. S thay th
Vi cc gi thit trn ta c s thay th 1 pha ca ng c

U1f tr s hiu dng


ca in p pha stato
I1, I, I2 cc dng
stato, mch t ha, rto
quy i v stato

X1, X, X2 in khng stato, mch t, rto quy i v stato


R1, R, R2 in tr stato, mch t, rto quy i v stato
R2f l in tr ph (nu c) mi pha rto quy i v stato

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

H s trt tc ca ng c:
1 0
s
1 0

Vi 1 = 0 tc ca t trng quay stato ng


c, cn gi l tc ng b (rad/s)
2.f1
1 0
p
Trong :
tc gc ca rto ng c (rad/s)
f1 tn s ca in p ngun t vo stato (Hz)
p s i cc ca ng c
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

c. Biu nng lng

Trong biu :
P1 cng sut in t a vo 3 pha stato ng c
P1 = PCu1 tn tht cng sut trong cc cun dy ng stato
P12 cng sut in t truyn gia stato v rto ng c
P2 = PCu2 tn tht cng sut trong cc cun dy ng rto
P2 cng sut trn trc ng c, hay l cng sut c truyn
ng cho my sn xut.
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

d. Phng trnh v c tnh c


Theo s mch in thay th ca ng c

1 1
I1f U1f
R X

2 2
'

R1 R 2 / s X 2nm
2

R2 = R2 + R2f in tr tng mch rto.


Xnm = X1 + X2 in khng ngn mch.
T phng trnh c tnh dng in

Khi = 0 s = 1 I1 = I1nm - dng ngn mch ca stato.


1
Khi = 0 s = 0, ta c: I1f U1f I
R 2 X2
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Tr s hiu dng ca dng rto quy i v stato:

U1f
I'2
R 1 R '2
2
/ s X 2nm

Quan h gia dng rto I2 vi h s trt s hay gia I2 vi tc


gc , c gi l c tnh in-c

Khi = 0 s = 0 I2 = 0.
U1f
Khi = 0 s = 1, ta c: I'2 I'2 nm
R 1
'
R 2
2
X 2
nm

I2nm dng ngn mch rto hay dng khi ng


tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

c tnh in-c

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Phng trnh c tnh c c thnh lp t iu kin cn bng


cng sut trong ng c:
Cng sut in chuyn t stato sang rto: P12 Mt0

Nu b qua cc tn tht ph: Mt Mco M


P12 Pco P2
Vi Pco M. cng sut c trn trc ng c
P2 3.I'22R '2 tn hao cng sut ng trong rto

Thay th vo phng trnh cn bng cng sut:

P2 P12 Pco M0 M M(0 ) M.s.0


P2 M.s.0 3.I'22R '2
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

3.I'22 R '2
M men ng c: M
s.0
Thay biu thc dng in rto:

3.U12f R '2
M
R 2
' 2

s.0 R1 X nm
2

Biu din c tnh c trn th s l ng cong.


C th xc nh cc im cc tr ca ng cong bng cch cho
o hm dM/ds = 0, ta s c cc tr s v trt ti hn sth v
mmen ti hn Mth ti im cc tr:
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

trt ti hn sth :

R '2
s th
R12 X 2nm
Mmen ti hn Mth :
U12f
M
20 (R1 R12 X 2nm )

Trong cc biu thc trn, du (+) ng vi trng thi ng c, cn


du (-) ng vi trng thi my pht, (Mth > MthF)

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Phng trnh c tnh c c th biu din theo closs:


2M th (1 a.s th ) R1
M vi a '
s s th R 2
2a.s th
s th s
i vi ng c KB cng sut ln, thng R1 << Xnm, nn c th
b qua R1 v a.sth 0, khi ta c dng closs n gin:

2M th R '2 U12f
M v: s th M
s s th X nm 20X nm

s th s

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

+ Trong nhiu trng hp cho php ta s dng nhng c tnh gn


ng bng cch truyn tnh ho c tnh c trong on lm vic.
V d vng trt nh s < 0,4.sth c th coi s/sth 0 v ta c:

2M th
M s
s th
C th tuyn tnh ha on c tnh c lm vic qua 2 im:
im ng b (khng ti l tng) v im nh mc

M m
M s
sm

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Trn c tnh c t nhin, thay M = Mm, Mth = .Mm, ta c:

s th sm ( 2 1)

Qua dng c tnh c t nhin, mt


cch gn ng ta tnh cng c
tnh c trong on lm vic:

dM 1 dM M m

d 0 ds 0sm
dM / M m 1

*

d / 0 sm

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

i vi on c tnh c s >> sth th coi sth/s 0 v ta c:

2M th
M s th
s
2M ths th

0s 2

Trong on ny cng > 0 v gi


tr ca n thay i, y thng l on
ng c khi ng.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.3.2. nh hng ca cc thng s n c tnh c


a. nh hng ca in p li (Ul)

Khi in p li suy gim,


mmen ti hn Mth s gim
bnh phng ln suy gim
ca UL.
Trong khi tc ng b 0,
h s trt ti hn sth khng
thay i, ta c dng c tnh c
khi UL thay i

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Qua th ta thy: vi mt mmen


cn xc nh (MC), in p li cng
gim th tc xc lp cng nh.

Mt khc, v mmen khi ng Mk =


Mnm v mmen ti hn Mth u gim
theo in p, nn kh nng qu ti
v khi ng b gim dn

Do , nu in p qu nh (-ng U2, ) th h truyn ng


trn c th khng khi ng c hoc khng lm vic c

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

b. nh hng ca in tr, in
khng mch stato

Khi in tr hoc in khng mch


stato b thay i (thm tr khng ph
Rlf, Xlf), nu 0 = const, th mmen Mth
v sth u gim, nn c tnh c c
dng nh hnh bn

Qua th ta thy: vi mmen Mk = Mnm.f th on lm vic ca


c tnh c c in khng ph (Xlf) cng hn c tnh c Rlf. Khi
tng Xlf hoc Rlf th Mth v sth u gim.
Khi dng Xlf hoc Rlf khi ng hn ch dng khi ng, c
th da vo tam gic tng tr ngn mch xc nh Xlf hoc Rlf.
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

c. nh hng ca in tr, in
khng mch rto

Khi thm in tr khng ph (R2f,


X2f) vo mch rto, th 0 = const,
v Mth = const; cn sth s thay i,
nn c tnh c c dng nh hnh
bn.

Qua th ta thy: c tnh c khi tr khng ph R2f, X2f tng th


tc trt sth gim, cng c tnh c gim.
Vi ph ti khng i th khi c R2f, X2f tng th tc lm vic ca
ng c gim, v dng in khi ng gim.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

d. nh hng ca tn s li cung
cp cho ng c

Khi in p ngun cung cp cho ng


c c tn s (f1) thay i tc t
trng 0 v tc ca ng c s
thay i theo.
Qua th ta thy: Khi tn s tng
(f13 > f1.m), th Mth s gim, (vi in
p ngun U1 = const, th Mth gim theo
t l bnh phng tn s) :
1
2
f1
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Khi tn s ngun gim:


(f11 < f1m, ), nu gi in p U1
khng i, th dng in ng c s
tng rt ln.
Do vy, khi gim tn s cn gim in
p theo quy lut nht nh sao cho
ng c sinh ra mmen nh trong
ch nh mc

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

V d 2 - 5:

Cho mt ng c khng ng b rto dy qun c: Pm = 850KW ;


Um = 6000V; nm = 588vg/ph; = 2,15; E2m = 1150V; I2m = 450A.

Tnh v v c tnh c t nhin v c tnh c nhn to ca ng


c khng ng b rto dy qun vi in tr ph mi pha rto l:
R2f = 0,75.

Gii :

Vi ng c c cng sut ln, ta c th s dng phng trnh


gn ng coi R1 rt nh hn R2 tc a = 0

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

trt nh mc:
n 0 n m 600 588
sm 0,02
n0 600
Mmen nh mc:
Pm1000 850.1000
Mm 13805( N.m) M*m 1
n m / 9,55 588 / 9,55
Mmen ti hn:
Mth Mm 2,15.13805 29681( N.m) M*th 2,15
in tr nh mc:

R m E 2.nm / 3I2.m 1,476()


tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

in tr dy qun rto:
R 2 R*2R m smR m 0,02.1,476 0,0295()
trt ti hn ca c tnh c t nhin

s th sm ( 2 1) 0,02(2,15 2,152 1) 0,08


Phng trnh c tnh c t nhin:
2M th 59,362 2
M hoc M
*
s s th s 0,08 s s th

s th s 0,08 s s th s
Mmen ngn mch:
59362
M nm 4777( N.m) 0,35M m
1
0,08
0,08 tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Theo ta v c ng c tnh
t nhin, qua 4 im:

+ khng ti [M = 0; s = 0];

+ nh mc [ M*m = 1; sm = 0,02];

+ ti hn TH [M*th = 2,15; sth = 0,08];

+ ngn mch NM [M*nm =0,35; s = 1]

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

c tnh nhn to: vi Rf = 0,175 ta c trt ti hn nhn to:

R2 Rf 0,0295 0,175
s th.nt s th 0,08 0,55
R2 0,0295
Phng trnh c tnh c
2
M *
s 0,55

0,55 s

2
M*nm 1,816
1 0,55

0,55 1
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.3.3. c tnh c khi khi ng:

a. Khi ng v tnh in tr khi ng


Nu khi ng ng c bng phng php ng trc tip th
dng khi ng ban u rt ln.

Tng t nh khi ng ng c mt chiu kch t c lp,


ta cng a in tr ph vo mch rto i vi ng c rto
dy qun hn ch dng khi ng:
Ik.b Icp 2,5Im
V sau th loi dn chng ra a tc ng c ln
xc lp.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

+ Bt u khi ng, K1 v K2 u m, in
tr ph ca mch rto gm c R2.f1 v R2.f2
+ Kt thc bc 1, K1 ng, in tr ph
ch cn R2.f2
+ Kt thc bc 2, K2 ng, khng cn
in tr ph mch rto, ng c chuyn ti
trng thi lm vic xc lp.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Xy dng cc c tnh c khi khi ng


T cc thng s nh mc (Pm; Um; Im; nm; m;) v thng s
ti (Ic; Mc; Pc;) s cp khi ng m, ta v c tnh c t nhin.

V c tnh c l phi tuyn, nn


n gin, ta dng phng php
gn ng:
chng minh c cc ng
c tnh khi ng ca ng c
khi tuyn tnh ha s hi t ti mt
im T trn ng 0 = const
pha bn phi trc tung ca ta
(, M) nh hnh bn
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Qu trnh khi ng, chn m men:


Mmax = M1 = (2 2,5)Mm
hoc Mmax = 0,85Mth
Mmin = M2 = (1,1 1,3)Mc
Sau khi tuyn ha c tnh khi
ng, tin hnh xy dng c tnh
khi ng tng t ng c mt chiu
kch t c lp.
c tnh khi ng gn ng l ng
edcbaXL

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

b. Tnh in tr khi ng

Phng php th
Khi tuyn ha c tnh khi ng

s nt R 2 R 2f s nt s tn
R 2f R2
s tn R2 s tn
T th ta c in tr ph cc cp:
ha hc ac
R 2.f 1 R2 R2
he he
hc he ce
R 2.f 2 R2 R2
he he
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.3.4. Cc c tnh c khi hm

ng c in KB cng c ba trng thi hm: hm ti sinh, hm


ngc v hm ng nng

a. Hm ti sinh

Hm ti sinh ng c: > 0, v c tr nng lng v li.


Hm ti sinh thng xy ra trong cc trng hp:
+ C ngun ng lc quay rto ng c vi tc > 0
+ Khi gim tc ng c bng cch tng s i cc
+ Khi ng c truyn ng cho ti c dng th nng lc h ti
vi || > |-0| bng cch o 2 trong 3 pha stato ca ng c.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Hm ti sinh khi MSX tr thnh ngun ng lc

Trong qu trnh lm vic, khi my sn xut


(MSX) tr thnh ngun ng lc quay rto
ng c vi tc > 0, ng c tr thnh
my pht pht nng lng tr li ngun

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Phng trnh c tnh c trong trng


hp ny:
2M th
M
s s th

s th s
R '2 3U12f
Vi: s th ; M th
X nm 20X nm

0 ; I'2 Ihts 0; M Mhts 0

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Hm ti sinh khi gim tc bng cch tng s i cc


ng c ang lm vic im A, vi p 1, nu ta tng s i cc
ln p2 > p1 th ng c s chuyn sang c tnh c 2 v lm vic
vi tc > , tr thnh my pht

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Phng trnh c tnh c trong trng hp ny


2M th
M
s s th

s th s
R '2 3U12f
Vi: s th ; M th
X nm2 202X nm2

60.f1
02
p2

02; I'2 Ihts 0; M Mhts 0 on B02

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Hm ti sinh khi o chiu t trng stato ng c

ng c ang lm vic ch ng c (im A), nu ta o chiu


t trng stato, vi ph ti th nng, ng c s o chiu quay v
lm vic ch my pht (hm ti sinh, im D). Nh vy khi h
hng ta c th cho ng c lm vic ch my pht, ng thi
to ra mmen hm cho ng c h hng vi tc n nh D.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Phng trnh c tnh c trong trng hp ny thay 0 bng -0:


2M th
M
s s th

s th s
R '2 3U12f
Vi: s th ; M th
X nm 2(0 )X nm

(im D, h ti ch HTS)

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

b. Hm ngc
Hm ngc bng cch a in tr ph
ln vo mch rto
ng c ang lm vic im A, ng
thm in tr hm ln (Rhn> = R2f) vo
mch rto, mmen ng c gim (M < Mc)
nn ng c b gim tc

ng c s chuyn sang im B, ri C v nu ti l th nng th


ng c s lm vic n nh im D (D = ngc chiu vi
tc ti im A) trn c tnh c c thm in tr hm R hn>, v
on CD l on hm ng-c, ng c lm vic nh mt my pht
ni tip vi li in. ng c va tiu th in t li va s
dng nng lng tha t ti to ra mmen hm.
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

c tnh tc v m men khi hm ngc

R '2 R '2f
s th
X nm

3U12f
M th
20X nm

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Hm ngc bng cch o chiu t


trng stato

ng c ang lm vic im A, ta
i chiu t trng stato.
Khi o chiu, dng o chiu ln nn
phi thm in tr ph vo hn ch
khng qu dng cho php Ich = Icp,
nn ng c s chuyn sang im B,
C v s lm vic xc lp D.
on BC l on hm ngc.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Dng hm v mmen hm ca ng c.

R '2 R '2f
s th
X nm

3U12f
M th
2(0 )X nm
0
s 1
0

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

c. Hm ng nng
Hm ng nng kch t c lp

ng c ang lm vic vi li in
(im A), khi ct stato ng c khi
li in v ng vo ngun mt
chiu (U1c) c lp.
Do ng nng tch ly trong ng c,
cho nn ng c vn quay v n lm
vic nh mt my pht cc n c tc
v tn s thay i, v ph ti ca
n l in tr mch rto.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Khi ct stato khi ngun xoay chiu ri ng


vo ngun mt chiu th dng mt chiu ny
s sinh ra mt t trng ng yn so vi
stato.
Rto ng c do qun tnh vn quay theo
chiu c nn cc thanh dn rto s ct t
trng ng yn, do xut hin trong
chng mt sc in ng e2.

V rto ngn mch nn e2 li sinh ra i 2 cng chiu. Chiu ca e2


v i2 xc nh theo qui tc bn tay phi. Tng tc gia dng i 2
v to nn lc in t F c chiu xc nh theo qui tc bn tay
tri
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Lc F sinh ra mmen hm Mh c chiu ngc


vi chiu quay ca rto lm cho rto quay
chm li s e2 gim dn.
thnh lp phng trnh c tnh c ca
ng c khi hm ng nng ta thay th mt
cch ng tr ch my pht ng b c tn
s thay i bng ch ng c khng ng
b.
Ngha l cun dy stato thc t u vo ngun
mt chiu nhng ta coi nh u vo ngun
xoay chiu.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

iu kin ng tr: sc t ng do dng in mt chiu (Fmc) v


dng in xoay chiu ng tr (F1) sinh ra nh nhau:

Fmc F1
Sc t ng xoay chiu do dng ng tr (I 1) sinh ra:
3
F1 2.w1.I1
2
St Fmc do dng mt chiu thc t sinh ra ph thuc vo cch u
dy ca mch stato khi hm v biu din tng qut:

Fmc a.w1.Imc

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Ghp ni hai biu thc st mt chiu v xoay chiu


3 a.I mc
F1 2.w1.I1 a.w1.Imc Fmc I1 A.I mc
2 3
2
2
2
Aa
3

Trong : a, A l cc h s ph thuc s ni mch stato


khi hm ng nng

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Fmc 2.Imc w1 cos30o 3.Imc w1


Fmc a.w1.Imc

2 2 2
a 3 A a 3
3 3 3

3 2
a A
2 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2
a 1 A
3

3 1
a A
2 2 3

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Da vo s thay th mt pha ca ng c trong ch hm


ng nng xy dng c tnh c

Ch ng c: in p t vo stato khng i (ngun p),


dng t ha I t thng khng i, cn dng in stato I1 v
rto I2 bin i theo tc trt s.

Ch hm ng nng kch t c lp: Dng mt chiu Imc


khng i dng xoay chiu ng tr cng khng i ngun
cp cho stato l ngun dng.

Mt khc, v tng tr mch rto khi hm ph thuc vo tc


nn dng rto I2 v dng t ha I u thay i, vy nn t thng
stato thay i theo tc .

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

S thay th khi hm ng nng

Trong ch ng c, ng
nng rto (cng sut c) tnh
theo tc trt s (TT quay)
Trng thi hm ng nng
rto c tnh theo tc
tng i (TT ng yn).


*
0
T s thay th, ta c th vect
dng in

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

T s thay th ta c:

E '2 E '2*
I'2
R '2

2
R '22 (X '2* ) 2
* X '22

X I*
I'2 vi R '2 R '2 R '2f
R '22 (X '2* ) 2
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Theo th vect ta c:

I12 (I I'2 sin 2 )2 (I'2 cos2 )2

I12 I2 I'22 2I I'2 sin 2


X 2*
vi sin 2
R '22 (X '2* ) 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Thay I2 v sin2 vo biu thc I1:

I2 X2 *2 2I2 X2 X'2*2
I12 I2
R '22 (X'2* )2 R '22 (X'2* )2
2
I1
1
I
*
2
I1 '2
(X 2 X ) X 2
' 2

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

X I*
Dng in rto: I'2
R '22 (X '2 X )2 *2
'
R
3.I'22 2*
M men ng c: M
0
3.I'22R '2*
M
0[R '22 (X'2 X ) 2 *2 ]

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

ng cong M = f(*) cng c kho st tng t nh vi ng


cong c tnh c ca ng c v cho ta nhng kt qu:

R '2 3.I12X2
*th M th
X X '2 20 (X X '2 )
2.M th
M *
*th
*
th
*

Khi thay i R2f R2 thay i *th thay i v Mth = const

Khi thay i dng in xoay chiu ng tr I1, ngha l thay i dng


in mt chiu Imc Mth thay i v *th = const.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Cc ng c tnh hm ng nng:

ng (1) v (2) c cng in tr R2(1) = R2(2), nhng c m men


Mth1 < Mth2 nn dng in mt chiu tng ng Imc1 < Imc2.

ng (2) v (3) th c cng dng in mt chiu nhng in tr


R2(2) < R2(3). Nn *th1 < *th2

Khi thay i in tr ph mch rto hoc dng in mt chiu stato


ng c khi hm ng nng th s thay i c tnh tnh c.
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Hm ng nng t kch t

ch ng c (tip K kn, tip im


H h), khi cho K h, H kn li, ng c
s chuyn sang ch hm ng nng
t kch t. Khi , dng in Imc khng
phi t ngun bn ngoi, m s dng
ngay nng lng ca ng c thng
qua b chnh lu mch rto hoc b
t in mch stato

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

V d 2-6:

Hy la chn c tnh c hm ng nng v xc nh cc thng s


mch hm, gm dng in mt chiu Imc cp vo cun dy stato v
in tr ph Rh ni vo mch rto ca ng c khng ng b rto
dy qun sao cho mmen hm cc i t c Mh.max = 2,5Mm v
hiu qu hm cao. S liu cho trc: ng c 11KW; 220V; n = 953
vg/ph, = Mth/Mm = 3,1; cosm = 0,71; coso (khng ti) = 0,24; I1m
= 28,4A; I1.0 (khng ti) = 19,2A; R1 = 0,415; X1 = 0,465; E2nm(in
p dy) = 200V; I2m = 35,4A; r2 = 0,132; X2 = 0,27; v Ke = 1,84.

Gii:

Trc ht, xc nh thm cc thng s ca ng c:

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Tc gc nh mc:
n m 953
m 99,8(rad / s)
9,55 9,55
Tc gc t trng quay:
1000
0 104,7(rad / s)
9,55
M men nh mc:
Pm1000 11.1000
Mm 110,2( N.m)
m 99,8
Tc trt nh mc:
0 m 104,7 99,8
sm 0,05
0 104,7
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

in khng mch t ha X c xc nh theo s... v dng in


khng ti ca stato (coi dng khng ti bng dng t ha):
E1.0 K e E 2 nm.f 1,84.200
X 11,05()
I1.0 I1.0 3.19,2
in khng rto qui i v stato:

X'2 Ke2 .X2 1,8420,27 0,92()

Theo yu cu ca bi ta c th chn c tnh hm ng nng


c mmen ti hn:

Mth.n Mh. max 2,5Mm

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Tc ti hn *th c th chn bng tc hm ban u:

*th *b m / 0

Khi ta c c tnh
hm l ng 2.
R rng c tnh ny c
hiu qu hm thp v
mmen gim gn nh
tuyn tnh t tc ban
u b = m cho n
= 0.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

cho vic hm c hiu qu


cao, cn to ra mt c tnh
c m bo bao mt din tch
ln nht gia n vi trc tung
ca th (vng gch sc).
Khi mmen hm trung bnh
trong ton b qu trnh hm
s l ln nht.
Vic tnh ton cho thy c
tnh c dng ny c tc ti
hn: th.tu 0,407
*

Vy c tnh c hm ng nng c chn l ng (1)


tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

T biu thc ca mmen ti hn hm ng nng ta rt ra biu thc


tnh dng in xoay chiu ng tr I 1:

M th.n .20 (X X '2 )


I1
3X2
2,5.110,2.104,7(11,05 0,992)
I1 2
43,4(A)
3.11,05
Qua h s t l A ca s ni dy stato vo ngun in mt
chiu khi hm (v d chn s 1), ta c: A 2 / 3 0,815

Ta xc nh c dng in mt chiu cn thit:

Imc I1 / A 43,4 / 0,815 53(A)


tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Gi tr in tr trong mch rto khi hm:


R '2.t *th (X X'2 ) 0,407(11,05 0,92) 4,87()

Tng ng vi gi tr trc khi qui i:

R 2 t R '2.t / k e2 4,87 /1,842 1,44()

Vy in tr ph cn ni vo mch rto

R 2h R 2 t r2 1,44 0,132 1,308()

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.3.5. Cc c tnh c khi o chiu

Gi s ng c ang lm vic
im A theo chiu thun trn c
tnh c t nhin thun vi ti Mc:

2.M th (1 a.s th )
M
s s th
2a.s th
s th s

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

o chiu ng c, c th o chiu t
trng stato (o), hay o th t pha in
p (u1) ng c (thng o 2 trong 3 pha
stato).

Khi o chiu, dng o chiu rt ln nn


phi cho thm in tr ph vo mch rto
hn ch Ic.h = Icp.

Khi ng c lm vic chiu ngc th Mth


s o du v sth > 1.

ng c quay ngc chiu tng ng vi im B trn c tnh c t


nhin bn ngc, hoc trn c tnh c nhn to ngc.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.4. C TNH C CA NG C NG B

2.4.1. c tnh c

Khi ng stato ca ng c ng b
vo li in xoay chiu c tn s f1
khng i, ng c s lm vic vi tc
ng b khng ph thuc vo ti:

2.f1
0
p

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Nh vy c tnh c ca ng c B
ny trong phm vi mmen cho php
M =< Mmax l ng thng song song
vi trc honh, vi cng = .

Tuy nhin khi mmen vt qu tr s


cc i cho php M > Mmax th tc
ng c s lch khi tc ng b.

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

2.4.2. c tnh gc ca ng c

Trong nghin cu tnh ton h truyn ng dng ng c B,


ngi ta s dng mt c tnh quan trng l c tnh gc.
c tnh gc ca ng c ng b quan h gia gia mmen ca
ng c vi gc lch vect in p pha ca li U1 v vect sc
in ng cm ng E trong dy qun stato do t trng mt
chiu ca rto sinh ra: M = f()
c tnh ny c xy dng bng cch s dng th vect ca
mch stato vi gi thit b qua in tr tc dng ca cun dy
stato (r1 0).

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

U1 - in p pha ca li (V)
E - sc in ng pha stato (V)
I - dng in stato (A)
- gc lch gia U1 v E
- gc lch gia vect in p U1 v
dng in I.
Xs = X + X1 - in khng pha ca
stato l tng ca in khng mch t
ha X v in khng cun dy 1 pha
ca stato X1 ()

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

T th vect

U1 cos E cos( )
T tam gic ABC
CB U1 sin
cos( )
CA I.Xs
U1 sin
U1 cos E
I.Xs
U1 sin
U1I cos E
Xs

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Cng sut 3 pha ca ng c:

E.U1
P3 sin
Xs
Mmen ca ng c:

P 3E.U1
M sin
0 0Xs

Phng trnh m men chnh l phng trnh c tnh gc ca


ng c B. Theo ta c c tnh gc l ng cong hnh sin

tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

3E.U1
Khi = /2 ta c bin cc i: Mm
0Xs
Phng trnh m men c dng gn: M Mm sin

M men Mm c trng cho kh nng qu ti ca ng c. Khi ti tng


gc lch pha tng, nu tng qu mc > /2 mmen gim.

ng c ng b thng lm vic nh mc tr s ca gc lch


= 20o 25o

H s ti v mmen tng ng s l:

Mm
2 2,5
M m
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

Nhng iu phn tch trn ch ng vi nhng ng c ng


b cc n v mmen ch xut hin khi rto c kch t.

Cn i vi nhng ng c ng b cc li, do s phn b khe h


khng kh khng u gia rto v stato nn trong my xut hin
mmen phn khng ph. Do c tnh gc c bin dng t nhiu,
nh ng nt t trn hnh
tungpk@hnue.edu.vn
CHNG 2 : C TNH C CA NG C IN

tungpk@hnue.edu.vn