You are on page 1of 36

9 stoljeće

Alfons III. Leonski (o. 848. - 20. prosinca 910.) bio je kralj Leona i Galicije, a zvan je Velikim. Zvan je carem Španjolske i princem cijele Galicije.

Biografija Alfons (Alfonso) bio je sin i nasljednik Ordonja I. i kraljice Muniadone. Ugušio je baskijsku i galicijsku pobunu. Osvojio je Porto i Coimbru.

Njegova se supruga zvala Himena, te je moguće da je ona bila kćerka kralja Garcíje Íñigueza od Pamplone.

Naredio je izradu triju kronika, volio je umjetnost te je sagradio crkvu svetog Andrije.

Umro je u Zamori.

Al-Jāḥiẓ (na arapskom ظحاجلا) (pravo ime Abu Uthman Amr ibn Bahr al-Kinani al-Fuqaimi al-Basri) (Basra, 781 – decembar 868/januar 869) bio je arapski pisac, mutazilitski teolog i učenjak. Poznat je po tome što je u svojim tekstovima na temu biologije prvi iznio zamisao lanaca ishrane kao i shemu evolucije koja je uključivala prirodni odabir. [1]

El-Džahiz je napisao preko dvije stotine radova od kojih je samo tridesetak odoljelo zubu vremena. Njegov rad uključuje zoologiju, gramatiku arapskog jezika, poeziju, retoriku i leksikografiju. On se smatra jednim od rijetkih muslimanskih naučnika koji su pisali naučna i kompleksna djela za laike i obične ljude. Njegovi radovi sadrže puno anegdota, pored tema o kojima je diskutovao, kojima je obrazlagao svoje gledište i dokaze.

U svakoj generaciji i naciji postoji nekoliko osoba koje imaju želju za proučavanjem djelovanja prirode. Ako oni ne bi postojali, te nacije bi iščezle.

To je napisao Ebu Osman Amr ibn Bekr el-Kinani el-Fukaimi el-Basri, poznat kao El-Džahiz – Buljooki – u svom remek-djelu, „Knjiga o životinjama”.

El-Džahiz je bio jedan od onih osoba koja je imala sreću da živi tokom jedne od najsjajnijih epoha intelektualne historije – perioda prenošenja grčke nauke Arapima i razvoja arapske prozne književnosti. El-Džahiz je bio aktivni učesnik u obje oblasti. Rođen je negdje oko 776. godine, 14 godina nakon osnivanja Bagdada od strane abbasijskog halife El-Mensura. El-Džahiz je odrastao u Basri, u Iraku, koja je osnovana u rano islamsko vrijeme kao grad-garnizon, ali u vrijeme njegovog rođenja ona je bila intelektualni centar zajedno sa svojim rivalom Kufom.

El-Džahiz je pohađao škole u Basri, učeći pred najpoznatijim islamskim učenjacima. Jedan od najvažnijih aspekata perioda El-Džahizovog intelektualnog razvoja i života je činjenica da su knjige bile dostupne čitalačkoj publici. Iako je papir predstavljen islamskom svijetu samo kratko prije El-Džahizovog rođenja, on je imao, kada je bio tridesetih godina, zamijenjeni pergament, započevši tako intelektualnu revoluciju.

Dostupnost jeftinog materijala za pisanje je oblikovala drugi socijalni fenomen – porast čitalačke publike. Po prvi put od pada rimskog carstva gradovi Bliskog istoka su imali velik broj pismenih ljudi koji su imali skromne materijalne mogućnosti. El-Džahiz i njegovi roditelji su bili siromašni. Kao mlad čovjek, sa svojih dvadeset godina, on je prodavao ribe pored jednog basrijskog kanala. I pored toga, El-Džahiz je naučio čitati i pisati dok je bio veoma mlad, nagovještavajući time mogućnost za „veću snalažljivost” u osmovjekovnom Iraku.

El-Džahiz je pričao kako mu je njegova majka poklonila tuce svesaka rekavši mu da će od njih zarađivati za svoj život. El-Džahiz je započeo svoju karijeru kao pisac – tada, a i sada neizvjesnom profesijom – dok je boravio u Basri. On je napisao esej o instituciji hilafeta što je naišlo na pohvale iz bagdadskoga Dvora. Izuzimajući ograničeni njegov trodnevni rad pisara u vladi, on se uvijek oslanjao na svoje pero.

Činjenica da nikada nije imao službenu poziciju omogućila mu je da posjeduje intelektualnu slobodu koja nije bila dostupna onima koji su vezani za Dvor. I pored toga, on je posvijetio jedan broj svojih radova vezirima i drugim uticajnim funkcionerima. Zauzvrat, on je često primao poklone u znaku pažnje za ta

„posvjete”. On je primio 5.000 zlatnih dinara od jednog činovnika kome je poklonio svoju „Knjigu o životinjama”.

El-Džahiz je napisao preko dvije stotine radova od kojih je samo tridesetak odoljelo zubu vremena. Njegov rad uključuje zoologiju, gramatiku arapskog jezika, poeziju, retoriku i leksikografiju. On se smatra jednim od rijetkih muslimanskih naučnika koji su pisali naučna i kompleksna djela za laike i obične ljude. Njegovi radovi sadrže puno anegdota, pored tema o kojima je diskutovao, kojima je obrazlagao svoje gledište i dokaze.

Neke od njegovih knjiga su: „Umjetnost ćutanja”, „Protiv službovanja ljudima”, „Hrana Arapa”, „U slavi trgovaca” i „Lahkoumnost i ozbiljnost”.

O stilu pisanja, El-Džahiz navodi da je najbolji stil onaj koji je najčistiji, kome ne trebaju pojašnjenja i bilješke, potvrđuje predmetnu temu, nije preopširan niti mnogo kratak. El-Džahizov najvažniji rad je njegova „Knjiga o životinjama” (Kitabu-l-hajevan) koja, čak nekompletirana, sadrži sedam velikih tomova u štampanom izdanju. Ona obuhvata važne naučne informacije i upozorava na jedan broj koncepcija koje nisu u potpunosti razvijene sve do prve polovine dvanaestog vijeka.

U knjizi, El-Džahiz diskutuje o životinjskoj mimikriji, napominjući da se određeni paraziti prilagođavaju boji svoga gazde, i piše o dugotrajnosti uticaja klime i hrane na ljude, te na biljke i životinje iz raznih geografskih područja. On raspravlja o komunikaciji životinja, psihologiji i stepenu inteligencije insekata i životinjskih vrsta. On, također, daje detaljan pregled socijalne organiziranosti kod mrava, uključujujći, iz svoje vlastite opservacije, prikaz kako oni čuvaju zrna i svojim gnjezdima a da se ne pokvare tokom kišovitih sezona.

On je čak znao da su neki insekti osjetljivi na svjetlost, i koristeći tu informaciju, pojašnjava veoma interesantan način letenja komarca i muha u prostoriji. Kao rani privrženik zoologijskih i antropologijskih znanosti, El-Džahiz je otkrio i prepoznao efekat spoljašnjih faktora na život životinja. On je, isto tako, proučavao transformaciju životinjskih vrsta pod raznim faktorima. Nadalje, u nekoliko pasusa svoje knjige, on, također, opisuje koncept prirodne selekcije koji se obično pripisuje Charlesu Darwinu.

El-Džahizov koncept prirodne selekcije značilo je nešto novo u historiji nauke. Međutim, grčki filozofi poput Empedoklea i Aristotela su govorili o promjeni kod biljaka i životinja, ali nikada nisu napravili prvi korak prema razvijanju sveobuhvatne teorije. Prema njima, to je bio samo koncept proste promjene i kretanja opservacije, i ništa više od toga.

Osamdeset i sedam listova „Knjige o životinjama” (otprilike jedna desetina originalnog El-Džahizovog teksta) se čuva u Ambrosiana biblioteci u Milanu. Ta kolekcija (kopija originala) datira iz četrnaestog stoljeća i nosi ime posljednjeg vlasnika Abdurrahmana el-Magribija i (datum) 1615. godinu. Te folie „Knjige o životinjama” sadrže više od 30 minijaturnih ilustracija.

El-Džahiz se vratio u Basru nakon više od pedeset godina provedenih u Bagdadu. Umro je u Basri 868. godine usljed nesreće u kojoj je do smrti skrhan zbog pada gomile knjiga na njega u privatnoj biblioteci. Takva smrt dolikuje jednom piscu.

Alfred Veliki (staroengleski Ælfrēd) je bio prvi kralj Engleske od 871. godine (rođen 848. ili 849., a umro 899).

Biografija

Alfred je bio najmlađi sin kralja Æthelwulfa. Majka mu se zvala Osburga. Kad mu je bilo pet godina, otac ga je poslao u Rim, gdje ga je papa Leon IV. pomazao za kralja Engleske. Stupio je na prijestolje u vrijeme kad su bili učestali napadi Danaca. Godine 878. znatan dio Engleske oslobodio je od Danaca, a nakon toga izgradio je flotu i dobro organizirao obranu.

Zemlju je administrativno organizirao u veće ili manje oblasti (radi lakšeg upravljanja ili ubiranja poreza). Brinuo se za ratarstvo, osnivao nove gradove, uz koje je podizao uređena sela, obnovio London, koji je teško stradao od Danaca. Brinuo se za zakonitost te je osmislio pravni kodeks, započeo kovati novac, radio je na imidžu kršćanskog kralja, podupirao obrazovanje te osnivao škole. Alfred Veliki je od biskupa Assera naručio svoj životopis Život kralja Alfreda 893. U njemu su se naglašavale patnje i ustrajnost, a njegova je učinkovita vladavina prikazana u iznimno kršćanskom svjetlu.

Osobito plodne rezultate dala su njegova nastojanja na polju duhovne kulture. Okupio je znatan broj učenih ljudi (i iz inozemstva), te je i sam pomogao da se

prevedu crkvene i filozofske knjige na engleski jezik. Sam je prevodio sa latinskog jezika djela filozofskog i povijesnog značaja. Alfreda Velikog smatraju tvorcem staroengleskog proznog stila.

Porodica

Alfredova su braća bili Æthelbald, Æthelbert, Æthelred, a imao je i sestru Æthelswith. Alfredova se supruga zvala Ealswitha, s kojom je imao kćeri Æthelflæd i Ælfthryth, te sinove Edvarda i Æthelwearda.

Arnulf Karantanski (njemački Arnulf von Kärnten)) (850. - 8.12. 899.) je bio kralj Istočne Franačke (Njemačke) 887. - 899., njemačko-rimski car i kralj Italije 896. - 899. Godine

Obitelj

Njegov otac je bio Karloman kralj Njemačke i Italije kojega 879. godine pogađa katastrofalna kap koja ga čini nesposobnim za vladanje. On zbog toga prepušta

svoje zemlje braći Ludvigu i Karlu III

Kako je Arnulf bio izvanbračno dijete po

.. tadašnjem zakonu on nije mogao naslijediti oca koji mu kao odštetu daje vojvodstvo Karantaniju.

Pobuna

Kako su tijekom sljedećih pet godina kraljevi Francuske umrli bez punoljetnih nasljednika car ponovno ujedinjenog Karolinškog carstva je postao Arnulfov stric

bez djece Karlo III

Njegovo slabo i nesposobno vladanje ubrzo počinje izazivati

.. opravdane prosvjede velikaša na čije čelo dolazi Arnulf koji pokreće bunu 887. godine nakon čega Karlo abdicira, a velikaši biraju Arnulfa za istočnofranačkog (njemačkog) kralja. Bez obzira na ovaj veliki politički uspjeh Francuska i Italija su odbile priznati Arnulfa za svoga vladara što postaje znak definitivnog raspada carstva Karla Velikog

Njemački kralj

U trenutku takvog njegovog preuzimanja vlasti Njemačka se 887. godine nalazi pod pljačkaškim napadima Vikinga i Mađara. Prvi dokaz sposobnosti ovoga kralja postaje velika pobjeda nad Vikinzima 891. godine nakon koje oni više nikada nisu pljačkali uz obalu rijeke Rajne. Sljedećih nekoliko godina Arnulf provodi ratujući

protiv Velikomoravske države kojoj je na čelu bio knez Svatopluk. Godine 890. Arnulf je toj državi morao priznati potpunu samostalnost. Izgubivši nade na ovome području, Arnulf se umiješao u borbe koje su se vodile u Italiji oko carskog naslova.

Car

Ondje su kao suparnici među sobom ratovali Guido od Spoleta i Berengar. U toj borbi najzad je 889. pobijedio Vido, pa je prisilio papu Stjepana V. da ga okruni za kralja Italije i da mu godine 891. dade i carski naslov. Iduće je godine novi papa Formoz okrunio za cara i njegova sina Lamberta. Ali Guido je uskoro umro, pa je Arnulf tu okolnost smatrao povoljnom da pokuša ostvariti svoje težnje za carskom krunom. S vojskom je provalio preko Alpa i od pape Formoza, koji je odobravao Arnulfove pretenzije, dobio godine 896. carsku krunu, iako su već postojala dva okrunjena cara. Budući da Lambert od Spoleta nije pokazivao volju da abdicira, Arnulf je morao nastaviti svoj vojni pohod na jug Italije do vojvodstva Spoleto. Ali

u tom ratu udarila ga je kap i on se morao vratiti u Njemačku. Umro je 8. prosinca

899.

Nasljednici

Smrt cara Arnulfa uzrokuje u Njemačkoj problem nasljedstva. Njegovo jedino legitimno dijete od 6 godina Ludvig izabran je za njemačkog kralja, dok mu je izvanbračni punoljetni sin Zventibold uskoro ubijen. Zbog tako neuređenog pitanja nasljeđivanja carske krune nju nitko neće nositi nešto duže od godinu dana.

Arpad (mađ. Árpád, 850907) je bio prvi vladar Mađarske. Osnivač je dinastije Arpadovaca, koja je vladala Mađarskom do 1301. godine.

Prvi mađarski vođa

Arpad je bio vođa jednog od sedam mađarskih plemena, pleme Međer, i drugi veliki knez Mađara. Prema slabo pouzdanim srednjovekovnim hronikama, nakon smrti Almoša oko 890. je izabran za zajedničkog vođu svih sedam mađarskih plemena. Bio je vođa Mađara koji ih je doveo u Panonsku nizinu.

Prema Konstantinu Porfirogenitu (950), pre Arpada Mađari nikad nisu imali tako jakog središnjeg vođu, a posle njega sve vođe su bile iz iste dinastije.

Prema legendi, Arpad i četrdesetorica vitezova su prvu svoju skupštinu održali na konjima.

Saveznici Nemačke i Vizantije

Mađari su bili smešteni između Volge i Dunava, u južnoj Ukrajini. Od 892, pomalo ulaze u dolinu Dunava, gde su bili saveznici Franačkog cara Arnulfa Koruškog, a nešto kasnije i Vizantije. Mađari su pomagali Arnulfu Koruškom od 892. protiv Velike Moravske, a od 894. dižu oružje protiv Arnulfa, jer su sami bili zainteresovani za teritorije Velike Moravske.

Vizantijski car Lav VI Mudri pozvao je Mađare da mu pomognu protiv Bugara. Bugarski car Simeon protiv Mađara nalazi novog saveznika Pečenjege.

Naseljavanje u Panoniju

Pečenjezi su potisnuli Mađare sa istoka, tako da Mađari prelaze Karpate 895. godine. Oko 896, zauzimaju gornji deo porečja Tise i odatle su preduzeli brojne napade na srednju i zapadnu Evropu. Bilo ih je oko dvesta do dvesta pedeset hiljada.

Dolaskom Mađara prekinuto je bugarsko širenje na levoj obali Dunava i bugarska vlast u Panoniji. Ali, mađarskim dolaskom prekinute su i veze između Južnih Slovena sa Zapadnim i Istočnim (Česima, Slovacima i Ukrajincima). Arpada će naslijediti na vlasti njegov sin Zolta.

Vasilije I, zvani Makedonac (grčki: Βασίλειος Α΄ο Μακεδών, Basileios I o Makedhon; armenski: Բարսեղ Ա Մակեդոնացի [1] ), (cca. 811 – 29.8. 886.) bio je vizantijski car. Vizantinci szu ga smatrali jednim od svojih najvećih careva i osnivačem najsjajnije vizantijske carske dinastije, Makedonoi, odnosno začetnikom renesanse vizantijske umetnosti. Moderni istoričari su, pak, manje skloni hvaliti ga, jer izgleda da je mnoge njegove reforme zapravo započeo njegov prethodnik Mihajlo III, koga je Vasilije ubio. Pod Vasilijem I je Carigrad imao oko 300.000 stanovnika.

Biografija

Vasilije je poreklom bio Jermenin.Zbog teskih uslova zivota njegova porodica odlazi u Makedoniju.Rodjen oko 812.g sa 25.-26.godina uputio se u Carigrad u potrazi za srecom.Njegov zivot je neverovatna prica o coveku koji je prevalio put od konjusara do Cara.Prema legendi te noci kad je dosao u Carigrad,zanocio je pod tremom crkve Svetog Diomeda.U neko doba noci igumana manastira iz sna je trgao glas:"Ustani,i idi otvori caru vrata od crkve".Izasavsi napolje kaludjer nije video nikog sem prasnjavog coveka opruzenog po plocniku.Vratio se da spava misleci da mu se ucunilo.Glas ga je jos jednom opomenuo,ali prizor u dvoristu je bio isti.Kad ga je po treci put glas opomenuo dobio je i udarac u rebra:"Uvedi onog sto lezi pred vratima.On je car"-rece gromki glas.Vasilijev zaivot se odavde menja.Zbog svoje visine i snazne gradje postaje konjusar carevog rodjaka Teofila.Sa Teofilom odlazi u Patras gde upoznaje Danielidu,bogatu grkinju koja postaje njegov dobrotvor(kasnije ce joj se oduziti davanjem titule"majka Vasileusa").

Vasilije je poreklom bio Jermenin.Zbog teskih uslova zivota njegova porodica odlazi u Makedoniju.Rodjen oko 812.g sa

Izaslanstvo Srba i Hrvata caru Vasiliju I

Rodjak Mihaila III,Antigon jednom prilikom je organizovao rucak na kom se zadesilo i neko bugarsko poslanstvo.Pri kraju rucka izasli su rvaci da razonode goste.Bugari su sa sobom imali coveka neverovatne snage,koga ni jedan od vizantiskih rvaca nije pobedio.Na ovom rucku je bio i Teofil koji predlozi Antigonu da pozove svog konjusara Kefalasa(jaka glava)-(kako je prijateljski zvao Vasilija).Vasilije na ocigled veceg broja dvorskih ljudi vrlo lako savlada bugarina.

Car Mihailo III je bio veliki zaljubljenik u konje i konjske trke.Jednom prilikom dobio je konja vrlo lepog ali neukrotivog i tu se na Vasilijevu srecu ponovno nasao njegov tutor Teofil,koji predlozi caru da pozove svog konjusara.Kad je Vasilije dosao savremenici tu scenu opisuju kao susret drugog Aleksandra i drugog Bukefala.Odusevljeni Mihailo III uzima Vasilija u svoju sluzbu.Maldi Vasilije je

brzo shvatio da naklonost cara koji uziva u picu i ludostima moze steci samo radeci iste,ugadjajuci mu.

856.god.Vasilije postaje"veliki stitonosa",a 862.god."prvi komornik".

Boris I ili ponekad Mihailo je (bug. Борис I; Михаил) je bio vladar Bugarske između 852. i 889. godine.

Ime i titule

Boris je 864. prihvatio hrišćanstvo i na svom krštenju je kao vrhovni hrišćanski čin uzeo ime svog kuma, vizantijskog cara Mihaila III, pa se ponekad u istorijskim istraživanjima naziva i Boris-Mihailo.

Jedini direktni zapis Borisove titule se može naći u Balšinskom zapisu koji je napisan kod današnjeg albanskog sela Balši. Tamo je nazvan arhont Bugarske što se obično prevodi sa car, a u 10. veku je nazvan knazem. [1] Iz bugarskim zapisima Boris je obično nazivan knjazem, a tokom trajanja drugog bugarskog carstva- Car. [2] Prema drugim teorijama Boris je imao sledeće titule: kan [3][3] , car [4] ili knjaz [5] . Mada druga teorija negira da je imao titulu kan, jer se titula kan nije upotrebljavala još od kana Asparuha. [6]

Kriza u centralnoj Evropi

Od početka 9. veka počelo je u Evropi da se oseća rivalstvo između Katoličke crkve u Rimu i Pravoslavne crkve u Konstantinopolju. Kada se je Karlo Veliki proglasio za cara Franačkog carstva papa je odmah prekinuo sve političke odnose sa Vizantijom i zbog toga je bio podržan od strane Franaka. Posle Verdenskog sporazuma 843. godine, Istočna Franačka (kasnije Nemačka) je počela da vodi agresivniju politiku u Evropi. Počeli su da šire svoju državu ka istoku među Slovene, a papa ih je zbogo ovoga podržao, jer je među Slovene video nove katoličke podanike. Kao odgovor na ova osvajanja Mojmir I je ujedinio sve slovenske knezove i oformio Velikomoravsku kneževinu. Njegov naslednik Ratislav se je borio protiv Nemaca. [7] Obe države su pokušavale da imaju dobre odnose sa Bugarskom zbog njene velike vojne nadmoći.

Vojne kampanje

Boris je bio sin i naslednik Presijana. Godine 852. šalje diplomate u Istočnoj Franačkoj kako bi potvrdio mir iz 845. godine. [8][9] Kada je nasledio svog oca imao je veliku vojsku i silu da napadne Vizantiju, ali nije napao. [10] Zbog toga mu Vizantijci daju malu regiju na jugoistoku zvanu Strandža. [11] Mir nije potpisan, i ako su obe strane privremeno promenile svoje delegacije. Godine 854. moravski knez Ratislav mu pomaže u borbi protiv Istočne Franačke. Prema nekim izvorima neki franački feudalci su nahuškali Borisa da napadne Ludviga I. [12] Bugarsko- slovenska kampanja je bila katastrofa i Ludvig je brzo porazio bugarsku vojsku i napao samu Bugarsku. [13] U isto vreme Hrvati počinju rat sa Bugarskom i napadaju je. Prema nekim izvorima smatra se da je Ludvig platio Hrvatima da napadnu Bugarsku, kako bi oni zamajavali Borisa, dok se usredsrede na Veliku Moravsku. [14] Pošto Boris nije imao nikakvog uspeha, obe strane su potpisale mir i povukle preostale vojske. [15] Zbog vojnih akcija i mira koji su potpisali Boris i Ludvig, Ratislav je morao da se bori protiv Franaka sam. Konflikt sa Vizantijom je započeo 855.-866. Plovdiv i neke tvrđave na Crnom moru su zazuzete od strane Mihaila III.

Posle smrti Vlastimira oko 850. godine, njegovi sinovi su podelili srpske zemlje. Boris odlučuje da napadne Srpske zemlje. Ciljao je da smanji uticaj Vizantije na ove male srpske zemlje. Kampanja je neuspela, jer su Srbi zarobili njegovog sina Vladimira i dvanaest velikih boljara. [18] , [19] Boris se je nagodio sa Srbima i darovao ih je, da bi oni oslobodili njegovog sina. [20]

I pored svih ratnih neuspeha Boris je ipak sačuvao svoje carstvo.

Krštenje

Boris <a href=j e bio sin i naslednik Presijana . Godine 852. šalje diplomate u Istočnoj Franačkoj kako bi potvrdio mir iz 845. godine. Kada je nasledio svog oca imao je veliku vojsku i silu da napadne Vizantiju, ali ni j e napao. Zbog toga mu Vizantijci daju malu regiju na jugoistoku zvanu Strandža . Mir ni j e potpisan, i ako su obe strane privremeno promenile svoje delegacije . Godine 854. moravski knez Ratislav mu pomaže u borbi protiv Istočne Franačke. Prema nekim izvorima neki franački feudalci su nahuškali Borisa da napadne Ludviga I . Bugarsko- slovenska kampanja je bila katastrofa i Ludvi g je brzo porazio bugarsku vojsku i napao samu Bugarsku. U isto vreme Hrvati počinju rat sa Bugarskom i napadaju je. Prema nekim izvorima smatra se da je Ludvig platio Hrvatima da napadnu Bugarsku, kako bi oni zamajavali Borisa, dok se usredsrede na Veliku Moravsku. Pošto Boris ni j e imao nikakvog uspeha, obe strane su potpisale mir i povukle preostale vojske. Zbog vojnih akcija i mira koji su potpisali Boris i Ludvig, Ratislav j e morao da se bori protiv Franaka sam. Konflikt sa Vizantijom je započeo 855. - 866. Plovdiv i neke tvrđave na Crnom moru su zazuzete od strane Mihaila III. [16] [17] Posle smrti Vlastimira oko 850. godine, njegovi sinovi su podelili srpske zemlje. Boris odlučuje da napadne Srpske zemlje. Ciljao je da smanji uticaj Vizantije na ove male srpske zemlje. Kampan j a j e neuspela, jer su Srbi zarobili njegovog sina Vladimira i dvanaest velikih boljara . , Boris se je nagodio sa Srbima i darovao ih je, da bi oni oslobodili njegovog sina. I pored svih ratnih neuspeha Boris je ipak sačuvao svoje carstvo. Krštenje Pokrštavanje Bugara " id="pdf-obj-9-82" src="pdf-obj-9-82.jpg">

Pokrštavanje Bugara

Iz nepoznatih razloga Boris je bio zainteresovan za hrišćanstvo. Godine 863. je hteo da od Ludviga primi grupu sveštenika i da se pokrste. Međutim, kasnije te godine Vizantija je napala Bugarsku tokom vremenskih nepogoda i tada je Boris prihvatio da se pokrsti po Vizantijskim običajima i da da Trakiju (to je u stvari Zagora koju je Boris povratio iste godine). [21] Početkom 864. godine Boris se je tajno krstio u Pliski zajedno sa svojom porodicom i deo plemića. [22] Car Mihailo III mu je bio kum, a on je uzeo ime Mihailo. [23] Međutim u Balšinskom zapisu piše:„ ... kršten je arkont Bugarski Boris, nazvan je Mihailo, jer je narodu dao Bog, godina:6374 (866.) (lat. evaftiste o arhon Bulgarias Boris o metonomastheis Mihail sin to ek Theu dhedhomeno av to ethnei tous s t o d) Posle njegovog krštenja njegovim stopama su krenuli i drugi bugarski plemići, a posle njih i ostatak naroda.

Međutim, nisu svi podržavali širenje hrišćanstva u Bugarskoj, pa su se nekoliko uglednih boljara pobunila protiv Mihaila. Mihailo je surovo ugušio pobunu i ubio 55 boljara zajedno sa njihovim porodicama. [23]

Bugarska crkva

U isto vreme kada je bio kršten, Boris (sada Mihailo) tražio je način da stekne autokefalnost od konstantinopoljskog patrijaha Fotija. Patrijarh Fotije je bio ogorčen na Borisa, pa je Boris hteo više reputacije kod pape. [24] Boris je poslao diplomate kod Pape Nikole I 866. Sa dugom listom o tome kako voditi jednu crkvu. Dobio je 106 odgovora o tome kako voditi religiju, politiku, običajima i zakonu. Papa je neko vreme zatvorio oko kontroverznog pitanja o autokefalnosti Bugarske i poslao je misionare da krste Bugare po zapadnim običajima. Ovo je iznerviralo Fotija i on je napisao dugu liturgiju 867. o tome kako se odbacuju sva krštenja koja obave zapadni misionari. [25]

Irina (Šablon:Jez-grk, umrla 9. avgusta 803), poznata i kao Irina Atinjanka, je bila vizantijska carica, supruga Lava IV Hazara (769-780) i majka Konstantina VI u čije ime je vladala kao regent (780-790), a zatim i samostalno kao prva žena u vizantijskoj istoriji (797-802). Pošto je organizovala Sedmi vaseljenski sabor u Nikeji 787. godine na kome je obnovljeno poštovanje ikona, čime je okončan prvi period ikonoborstva, Irina se poštuje kao svetica u pravoslavnom hrišćanstvu. Kao

vladarka nosila je titulu mušku cara (βασιλεύς) i bila je poslednji predstavnik Isavrijanske (Sirijske) dinastije.

Karlo Veliki (latinski: Carolus Magnus ili Karolus Magnus, njemački: Karl der Große, francuski i engleski: Charlemagne ; 2.4. 747. - 28.1. 814.), franački sukralj od 768. - 771., jedini vladar od 771. do 814., car od 800. godine.

Kao sin kralja Pipina Malog i Bertrade od Laona, nasledio je svog oca i vladao zajedno sa svojim bratom Karlomanom, sve do njegove iznenadne i neobjašnjene smrti 771. Karlo Veliki je nastavio politiku svog oca prema papstvu i postao je njegov zaštitnik, slomivši moć Langobarda u Italiji i vodivši rat protiv Saracena, koji su ugrožavali njegovo carstvo iz Španije. Tokom ove kampanje Karlo Veliki je pretrpeo najteži poraz u svom životu u bici kod Ronsenvala 778. Takođe je vodio ratove i sa narodima sa istoka, uništivši avarsku državu, a Saksonce je porazio i naterao ih da pređu u hrišćanstvo, uvrstivši ih u svoje carstvo i tako je utro put za kasniju Otonsku dinastiju.

Nazvan je „ocem Evrope“ (-{pater Europae}-) [1] , jer je njegovo carstvo ujedinilo veći deo zapadne Evrope prvi put nakon propasti Rimskog carstva. NJegova vladavina je povezana sa Karolinškom renesansom, oživljavanja umetnosti i kulture. Francuska i Nemačka monarhija smatraju svoja kraljevstva naslednicima carstva Karla Velikog.

Karlo Veliki je umro 814. nakon trineastogodišnje vladavine Carstvom. Umro je u prestonici Carstva - Ahenu u današnjoj Nemačkoj.

Mladost Pipinovog sina

Stariji Pipinov sin Karlo, sa nadimkom „Veliki“ (lat. Caroli Magni/Carolus Magnus, fr. Charlemagne, nem. Karl der Große) je rođen 23. junaa 747. godine u Liježu (današnja Belgija).

Prema svedočanstvu Karlovog biografa Ajnharda, Karlo je detinjstvo proveo na očevom dvoru u Ahenu, gradu kojeg će kasnije uzdići za svoju prestonicu. Tu je naučio da mačuje, da pliva (bio je odličan plivač), jaše i lovi. Zanimljivo da Pipin nije školovao svoga sina, niti ga je poslao u neki manastir gde su mogli da ga obrazuju sveštenici. Tako je Karlo do kraja života ostati nepismen (jedan od

nepismenih vladara), koji će toliko ulagati u obrazovanje da će na dvoru otvoriti Dvorsku akademiju gde će raditi poznati evropski umovi.

Kolika mu je bila strast da nauči da piše, pokazuje i to što je do svoje smrti pod krevet čuvao voštane tablice, da bi se noću skrivao od sveta i pokušao da nauči da piše. Zbog nepismenosti, svoje akte je potpisivao tako što je udarao žig svoga prstena kao otisak.

Još kao dečak bio je odličan jahač i odličan rukovac lukom i strelom. Po rečima njegovog biografa, Karlo je bio naročito snažan momak, telesno veoma jak, ali dosta nizak i zdepast. Karlo nije bio predviđen da nasledi očev tron, jer su Karolinzi tada delili svoje teritorije na Severnu i Južnu Franačku. Pipin je imao i mlađeg sina Karlomana, koji je takođe bio potencijalni naslednik prestola.

Početak

Često se spominje da je početak njegove vladavine 768. godina, kad je umro njegov otac Pipin Mali, no tada je država podijeljena na dva dijela kojima su vladali Karlo (zapadni dio) i njegov brat Karloman (istočni dio). Braća nisu zemljom upravljala složno. Do dubljih razmimoilaženja došlo je u vezi s politikom prema Langobardima. Karlo je isprva usvojio stav svoga djeda i oca Karla Martela o savezništvu s Langobardima, pa se čak po očevoj želji oženio s kćerkom langobardskog kralja Deziderija kako bi se postigao trajni mir nakon rata iz 756 godine. Taj savez bez obzira na brak ipak nije dugo potrajao. Deziderije je naime, iskorištavajući sporove između vojne aristokracije u Papinskoj državi i svećenstva, nametnuo u Rimu svoga kandidata za papu Stjepana III. Karlov brat Karloman želio je da politika u Italiji ostane u njegovom nadleštvu; strahovao je od Karlova saveza s Langobardima i istupao kao zaštitnik papinstva. Karlo je uskoro shvatio da to omogućuje bratu da mu se suprostavlja pa je radikalno izmijenio svoj odnos prema Langobardima. Prekinuo je savez s Deziderijem, rastavio se od njegove kćeri i stupio u pregovore s papinstvom. Karloman se time našao politički usamljen. Pod pobliže nepoznatim okolnostima umro je potkraj 771. godine, Karlo je bez obzira na nasljedno pravo Karlomanovih sinova zavladao cijelom državom. Ostavši bez baštine, Karlomanova udovica, koja je također bila langobardska princeza, je s oba svoja sina pobjegla u Italiju na talijanski dvor.

Ratovi

Prvi po povijesnom redosljedu od ratova Karla Velikog je bio onaj protiv Sasa. Njega se veoma jednostavno može nazvati i drugim križarskim pohodom ( prvi je bio bizantski pohod između 626. i 628. godine ) pošto se on vodio s ciljem zatiranja tamošnje paganske religije. U prvom od saskih pohoda iz 772 godine koji će trajati sljedeća tri desetljeća franačka vojska uništava tamošnje sveto stablo kao dokaz nadmoći kršćanstva. Tijekom najvećeg dijela ovoga doba franačka vojska bez problema pobjeđuje lokalno stanovništvo koje bi se po njenom povratku u domovinu opet pobunilo. Sve te bune traju do 804 godine kada je Karlo Veliki po zadnji put bio prisiljen izravno intervenirati protiv pobunjenika.

Puno uspješniji i kraći je bio njegov rat protiv Langobarda. Iako je formalni razlog za ovaj rat između 773. i 774. godine bilo pitanje granica između papinske države i kralja Deziderija, stvarna Karlova motivacija se nalazila u djeci Karlomana koja su živjela u Paviji i predstavljala opasnost po njegovog tek rođenog prestolonasljednika Karla mlađeg. Ono što je još Pipin Mali dokazao, potvrdio je i Karlo Veliki, čije dvije armije su s velikom lakoćom uništile protivničku vojsku 773. godine. Nakon toga je uslijedila opsada Pavije, koja pada u sljedeću godinu. Tijekom pada ovog grada djeca Karlova brata Karlomana su bila likvidirana dok je langobardski kralj bio pošteđen te sudbine.

Zasljepljen prividnim uspjehom u ratu protiv Sasa i totalnom pobjedom u Italiji, franački kralj je počeo vjerovati u vlastitu nepobjedivost tako da kada dobiva poziv za intervenciju u današnjoj Španjolskoj, on mu se bez razmišljanja odaziva. Ovaj pohod iz 778 godine na kraju dobiva ishod potpuno drugačiji od očekivanja. Bez obzira na prvobitne uspjehe koje čine osvajanja Barcelone i Pamplone, Karlov oprez se javlja pri opsadi Zaragoze koja se odbija predati. Kap koja prelijva čašu tada postaje vijest o saskoj buni nakon čega se donosi odluka o napuštanju Španjolske. Prije odlaska Karlo uništava obrambene zidove baskijske prijestolnice Pamplone zbog čega ga ubrzo ovaj narod počinje napadati. U najvećoj bitki ovoga rata Baski uništavaju franačku armiju koja čuva njihovu zalaznicu. Među poginulima se našao grof Bretonske marke Roland čija sudbina će biti opjevana u najpopularnijem epu toga doba. Taj poraz je na neko vrijeme smirio osvajačke ambicije Karla Velikog koji se tada okreće organizaciji svoga velikog kraljevstva.

Posljednji od velikih ratova Karla Velikog počinje 788. godine kada Avari u potezu upitne inteligencije pljačkaju franačku istočnu Italiju. Kako je na taj potez jedini

odgovor mogao biti rat, on se i dogodio. Rat će sveukupno trajati nešto malo više od deset godina ne radi protivničke snage nego radi potrebe franačkih vojski da guše saske bune. Konačnom pobjedom Karla Velikog njegova država se zbog aneksije vazalne Bavarske ( 788 godine ) prostirala od Dunava do Atlantskog oceana i od Barcelone do Baltičkog mora. Na svom tom području jedini pokušaj ozbiljne franačke bune je bio onaj iz 792. godine kada ga njegov sin Pipin Grbavac pokušava oboriti državnim udarom.

Car

Vojni i politički uspjesi znatno su ojačali Karlovu moć i ugled na Zapadu. Stoga su počele pripreme za njegovo uzdizanje na carski položaj. Možda je tu zamisao potakao ili je u najmanju podupirao Karlov prijatelj i savetnik, anglosaski redovnik Alkuin, koji je na Karlov poziv došao u Franačku i od 796. bio opat samostana sv. Martina u Toursu. On je već nekoliko godina pre Karlove krunidbe za cara isticao Karlovu dominantnu ulogu u Hršćanskom svijetu, njegovo božansko poslanje kao zaštitnika vjere i papinstva. Pri tome je izraz "Hršćansko carstvo" što ga on upotrebljava postao sinonim za cijeli Hršćanski Zapad, u opreci prema Bizantskom Carstvu.

Ovakvo izričito izdizanje Karla na vrhunski položaj na Zapadu, iznad kraljevstava, papinstva i svih ljudi, bilo je u skladu s Karlovim težnjama. On je već od početka svoje vladavine prisvajao pravo da daje svoj pristanak na izbor pape, kao što je i bizantski car potvrđivao izbor carigradskog patrijarha, a i pape sve do sredine 8. veka. Nakon što je u Carigradu svrgnut Konstantin VI. u korist svoje majke Irene godine 797., na Zapadu je isticano da na Istoku više uopće nema cara, nego da je vlast uzurpirala jedna žena. U isto vrijeme papinstvo je zapalo u duboku dekadenciju pa je ovisilo o milosti franačkoga kralja. Sve te okolnosti kao i činjenica da je Karlo zavladao cijelom Zapadnom Europom od Saske i Panonije pa sve do Španjolske (s granicom na rijeci Ebru), stvorile su povoljne uvjete da se zamisao o obnovi carstva na Zapadu ostvari. Zato je papa Leon III. okrunio na Božić 800. godine za cara s obrazloženjem da tada više nije bilo rimskih careva pošto je u Carigradu vladala carica Irena. S tom njegom krunidbom nastaje Sveto Rimsko Carstvo. Tijekom ovog zanimljivog razdoblja Karlu dolazi jedna delegacija iz Jerusalima (koji je tada bio u arapskim rukama) i u ime jerusalemskog patrijarha predaje mu zastavu i ključeve Svetoga groba, Kalvarije i samoga grada

Jerusalima. Povodom tog događaja vekovima poslije francuski kraljevi će se smatrati zaštitnicima Svetog groba.

Karlova krunidba za cara izazvala je prosvjed Bizanta u kojemu je u međuvremenu Irena svrgnuta, a carem postao Nikefor I. Izbio je i rat, koji je završio mirom u Aachenu 812. godine. Bizant je međutim tim mirom odlučio priznati Karlu carski naslov.‚‘

Doba Karla Velikog

Jerusalima. Povodom tog događaja vekovima poslije francuski kraljevi će se smatrati zaštitnicima Svetog groba. Karlova krunidbaj e prosvjed Bizanta u kojemu je u međuvremenu Irena svrgnuta, a carem postao Nikefor I. Izbio je i rat, koji je završio mirom u Aachenu 812. godine. Bizant je međutim tim mirom odlučio priznati Karlu carski naslov.‚‘ Doba Karla Velikog Potpis Karla Velikog na dokumentu od 31. 08. 790.: vlastoručan je samo znak u obliku slova v unutar romba Karla su slavili i njegovi suvremenici i kasnija historiografija. I unatoč nekim pretjerivanjima, ostaje nedvojbena činjenica da je pod vladavinom Karla Velikog Franačka i ci j ela Zapadna Europa doživjela razdoblje kulturnog napretka ( Karolinška renesansa ) , prosperiteta i relativnog mira kakvih nije bilo na tom području još od doba Rimskog carstva. Podupirući samostane Karlo je podupirao razvoj pismenosti i kulture (iako sam nije znao pisati). Crkva je u ono doba opće nepismenosti i nekulture, praktički bila njihov jedini čuvar. Mnogi izvori za to i kasnije doba kao i brojna djela antičkih pisaca nastali su odnosno sačuvani za sljedeće naraštaje zahvaljujući upravo njemu i njegovim nastojanjima. Za Karla Velikog procvat doživl j ava i graditeljstvo. Tako je dao sagraditi Dvorsku kapelu u svojoj prijestolnici Aachenu . " id="pdf-obj-15-14" src="pdf-obj-15-14.jpg">

Potpis Karla Velikog na dokumentu od 31. 08. 790.: vlastoručan je samo znak u obliku slova v unutar romba

Karla su slavili i njegovi suvremenici i kasnija historiografija. I unatoč nekim pretjerivanjima, ostaje nedvojbena činjenica da je pod vladavinom Karla Velikog Franačka i cijela Zapadna Europa doživjela razdoblje kulturnog napretka (Karolinška renesansa), prosperiteta i relativnog mira kakvih nije bilo na tom području još od doba Rimskog carstva. Podupirući samostane Karlo je podupirao razvoj pismenosti i kulture (iako sam nije znao pisati). Crkva je u ono doba opće nepismenosti i nekulture, praktički bila njihov jedini čuvar. Mnogi izvori za to i kasnije doba kao i brojna djela antičkih pisaca nastali su odnosno sačuvani za sljedeće naraštaje zahvaljujući upravo njemu i njegovim nastojanjima. Za Karla Velikog procvat doživljava i graditeljstvo. Tako je dao sagraditi Dvorsku kapelu u svojoj prijestolnici Aachenu.

Kraljevsko prijestolje u katedrali u <a href=Aachenu Karlo Veliki nadživio je svu svoju djecu osim Ludovika I. 'Pobožnog' koji ga je i naslijedio. Karlov život i djela opisao je opat Einhard . Karlo Veliki i Hrvatska Hrvatska se ovog vladara ticala samo tijekom njegovih ratova s Avarima i Bizantom . Nje g ovo uništen j e Avara rezultira kratkoročnim nastankom slavenske države imena Blatonski Koštel između Drave , Mure i Dunava . Ova kratkoročna državna tvorevina će biti uništena krajem devetog stoljeća mađarskim osvajanjem. U tom kratkom vremenskom razdoblju veliki dio tamošnje populacije čine Hrvati. Istra s druge strane zbog ratova s Bizantom postaje povijesna zanimljivost. Kao dotadašnji rimski (bizantski) teritorij prelazi direktno u ruke Svetog Rimskog Carstva. Od tadašnjih vojnih operacija ostaje danas u već zaboravljenom događaju priča o po g ibi j i Karlovog furlanskog markgrofa (generala) Erika na današnjem području Rijeke 799 g odine. Kako je najbliži tadašnji grad u tom sukobu bio Tarsatika (danas Trsat ) , ona je bila uništena kao opomena drugima. Tadašnja područ j a Panonske i Dalmatinske Hrvatske su nominalno priznale vlast Franaka dok je Crvena Hrvatska (crnogorsko primorje i dio Albanije danas) ostala u vlasti Bizanta. Franci se inače nisu miješali u unutarnje poslove Dalmatinske (Primorske) Hrvatske, tako da su hrvatski knezovi vladali praktički samostalno. Primorska Hrvatska je priznavala vrhovnu franačku vlast sve do kneza Branimira , a onda se potpuno osamostalila, a Panonska Hrvatska sve do kraja 9. stoljeća i provale Mađara . " id="pdf-obj-16-2" src="pdf-obj-16-2.jpg">

Kraljevsko prijestolje u katedrali u Aachenu

Karlo Veliki nadživio je svu svoju djecu osim Ludovika I. 'Pobožnog' koji ga je i naslijedio. Karlov život i djela opisao je opat Einhard.

Karlo Veliki i Hrvatska

Hrvatska se ovog vladara ticala samo tijekom njegovih ratova s Avarima i Bizantom. Njegovo uništenje Avara rezultira kratkoročnim nastankom slavenske države imena Blatonski Koštel između Drave, Mure i Dunava. Ova kratkoročna državna tvorevina će biti uništena krajem devetog stoljeća mađarskim osvajanjem. U tom kratkom vremenskom razdoblju veliki dio tamošnje populacije čine Hrvati.

Istra s druge strane zbog ratova s Bizantom postaje povijesna zanimljivost. Kao dotadašnji rimski (bizantski) teritorij prelazi direktno u ruke Svetog Rimskog Carstva. Od tadašnjih vojnih operacija ostaje danas u već zaboravljenom događaju priča o pogibiji Karlovog furlanskog markgrofa (generala) Erika na današnjem području Rijeke 799 godine. Kako je najbliži tadašnji grad u tom sukobu bio Tarsatika (danas Trsat), ona je bila uništena kao opomena drugima. Tadašnja područja Panonske i Dalmatinske Hrvatske su nominalno priznale vlast Franaka dok je Crvena Hrvatska (crnogorsko primorje i dio Albanije danas) ostala u vlasti Bizanta. Franci se inače nisu miješali u unutarnje poslove Dalmatinske (Primorske) Hrvatske, tako da su hrvatski knezovi vladali praktički samostalno. Primorska Hrvatska je priznavala vrhovnu franačku vlast sve do kneza Branimira, a onda se potpuno osamostalila, a Panonska Hrvatska sve do kraja 9. stoljeća i provale Mađara.

Koliko je Karlo bio moćan i ugledan među južnim Slavenima svjedoči i činjenica da je slavenska riječ "kralj" nastala upravo od Karlova imena (Carolus).

Zanimljivost

U krugovima povjesničara postoje već neko vrijeme špekulacije kako je Karlo Veliki potomak Atile. Osnovu takvog razmišljanja čine dva vjenčanja kraljevske porodice naroda Gepida. Tijekom života Atile njegov možda i najvjerniji general je bio Ardarik, kralj Gepida. Ta vjernost je tada bila nagrađena vjenčanjem s kćerkom svoga gospodara. Kako su potomci ovoga kralja vladali Gepidskom državom do njenog uništenja u drugoj polovici VI stoljeća uzima se kao mogućnost da su oni bili ujedno potomci Atile Biča Božjeg.

Drugi važni dio ovog nasljeđivanja započinje povijesno dokumentiranim vjenčanje Austrikuse, kćerke tadašnjeg kralja Gepida za Waka kralja Langobarda ( vladao 510 - 539 ). Kasnija česta vjenčanja langobardskih kraljeva s bavarskim i franačkim vladarima nam daruje ovu još uvijek upitnu vezu s pretcima Karla Velikog.

Osnovni problem cijele ove teorije se nalazi u činjenici kako je Ardarik kao i svi barbarski vladari toga vremena imao svoj harem, a ne samo jednu ženu. Radi toga se s sigurnošću ne može ustvrditi je li ga naslijedio od sin kćerke Atile Biča Božjeg ili neke druge svoje supruge.

Sveti Kliment Ohridski (840. - Ohrid, 916.) bio je srednjovjekovni teolog, porijeklom najvjerovatnije iz jugozapadne Makedonije.

Kliment je bio učenik poznatih tvoraca slavenske pismenosti Kirila i Metoda. Nakon Metodove smrti 885. njihovi učenici su u Velikoj Moravskoj izloženi napadima od njemačkog svećenstva, te su prognani iz Moravske. On je zajedno sa svojim drugovima; Gorazdom, Naumom, Savom i Angelarijem preko Save i Dunava pobjegao pod zaštitu bugarskog cara Borisa I. [1]

Po nalogu bugarskog cara Borisa I otišao je u Ohrid, i osnovao 886. - manastir koji je bio poznat kao Prvi slavenski univerzitet, iz kojeg je izašlo 3500 monaha osposobljenih pisati glagoljicu. Kliment je 893. postao Ohridski episkop.

Kliment je poznat po tome što je izmislio ćirilicu, na osnovu grčkog alfabeta kojeg je prilagodio slavenskim fonemima.

Kliment je za svog života napisao oko 42 djela vjerskog sadržaja, među kojima su najpoznatija Žitije sv. Metodija i Pohvala slavenskim učiteljima Kirilu i Metodu. Umro je 916. u Ohridu, a sahranjen je u crkvi koju je sam podigao - Sveti Pantelejmon [2] .

Han Ji (kin. , pinjin: Hán Yù, 768—824), rođen u Nanjangu u Henanu, Kina, je bio prethodnik Neokonfucijanizma kao i esejist i Kineski pesnik, tokom Tang dinastije. Bio je vođa pokreta „Stara proza“ koji se suprostavljao formalnom stilu pisanja i predlagao upotrebu jednostavnijih kolokvijalnih izraza i sintakse. [1] Han ji u svojim pesmama počinje ca komentarima i polemikama i kod njega se osećaju prozni uticaji. [2]

Han Ji je imao dugu i prelativno uspešnu političku karijeru dok nije pao u nemilost i upućen za činovnika u udaljenu oblast u Guantungu. [1]

Harald Lepokosi (oko 850oko 933) je bio prvi kralj Norveške (872 930). Prvi kralj Norveške

Od svog oca Halfdana Crnog nasledio je nekoliko malih raspršenih kraljevstava u Vestfoldu na jugoistoku Norveške. Počeo je da osvaja 866. mala norveška kraljevstva i Varmland u Švedskoj. Posle velike pomorske pobede 872. u fjordu Hafrs blizu Stavangera Harald Lepokosi je ujedinio Norvešku i postao prvi kralj Norveške.

Beg nezadovoljnih iz Norveške

Kraljevstvo mu je bilo ugroženo sa svih strana, jer su protivnici pobegli iz Norveške na Orknejska, Šetlandska i Farska ostrva, u Škotsku, pa čak i na Island. Vikinški ratnici su pobegli na ostrva Škotske, gde nisu imali dovoljno sredstava za život, pa su se okrenuli pljački. Odatle su ugrožavali ne samo njega, nego i celu Evropu.

Mnoge norveške lokalne bogate i ugledne vođe, koje nisu pobegle takođe su predstavljale su opasnost za Haralda, pa ih je on prislio da napuste zemlju i odu daleko. Time je došlo do prvog velikog naseljavanja Islanda. Kralj Harald

Lepokosi je uveo oporezivanje zemlje, što dotad nije bio običaj, pa su Island naselili svi oni koji su bili nezadovoljni tim potezima.

Rasterao protivnike do Islanda

Konačno kralj Harald je preuzeo ekspedicije, čiji cilj je bio oslobađanje ostrvlja i Škotske od Vikinga. Namera je bila da se reši protivnika. Veliki broj Vikinga je pobegao na Island, čime je Island izrastao u nezavisnu državu. Škotska ostrva su postala deo Norveške.

Tokom kasnijeg razdoblja došlo je do borbe među njegovim sinovima. Svima je dao kraljevske titule i posede na kojima su upravljali u ime Haralda. Time nisu prestale svađe, nego su se nastavile i posle njegove smrti. Nasledio ga je Erik Krvava Sekira.

Huáng Cháo; Wade-Giles: Huang Ch'ao, ? - 884) bio je kineski ustanički vođa poznat po tome što je podigao veliki Huang Chaov ustanak ( tradicionalni kineski:

黃巢之亂, 874-884), u kopnenoj Kini poznat i kao Huang Chaova revolucija ( pojednostavljeni kineski: 黄巢起; tradicionalni kineski: 黃巢起義; pinyin:

Huáng Cháo Qǐyì), koji je, usprkos toga što je ugušen, smrtno oslabio tada vladajuću dinastiju Tang i doveo do njenog sloma i raspada kineske države u periodu Pet dinastija i Deset kraljevstava.

Datum Huang Chaovog rođenja nije poznat, ali kineski historijski izvori navode da je poticao iz porodice trgovaca solju iz Yuanjua (冤句, današnji Heze u Shandongu). Huang je više puta pokušao položiti carski ispit i tako dobiti državni posao, ali bez uspjeha. Kada je godine 874. Kinu pogodila serija suša i poplava, nesposobna carska vlada više nije bila u stanju zaustaviti glad, ali je njeno inzistiranje na velikim porezima izazvalo duboko nezadovoljstvo u narodu, od običnih seljaka do imućnih trgovaca. Jedan od njih je bio Wang Xianzhi, koji je odlučio podignuti ustanak. Huang Chao se priključio Wangovoj vojsci. Dvije godine kasnije su se ustaničke vođe, ali i njihovi sljedbenici razdvojili, nakon što je Wang počeo pregovarati o miru sa carskom vladom.

Godine 877. je Wang samostalno vodio borbe protiv carske vlade bez nekog većeg uspjeha, ali mu se u proljeće 878. nakon Wangove smrti priključio ustanički vođa

Shang Rang. S tom je vojskom prodro u južnu Kinu gdje je osvojio dio obalnih područja i, prema navodima arapskog historičara Abu Zayd Hasana, masakrirao tamošnje strane trgovce. Sljedeće godine je marširao na sjever, i nakon još jedne serije neuspjelih pregovora sa carskim vlastima i borbi s promjenljivim ishodom, u proljeće 880. porazio carske trupe, te prešao rijeku Yangtze a potom Huai. Huangove trupe su 8. januara 881. natjerale cara Xizonga da napusti carsku prijestolnicu Chang'an.

Huangove trupe su nakon dolaska temeljilo opljačkale prijestolnicu i masakrirale veliki broj njegovih stanovnika, prije nego što se Huang proglasio carem, kao i osnivačem nove dinastije kojoj je dao ime "Qi". Mnogi od carskih generala i gospodara rata su ispočetka stali na stranu novog vladara, ali su se potom okrenuli protiv njega, čim je Xizong stabilizirao vladu u izbjeglištvu u gradu Chengdu. Pokušaji lojalista da povrate prijestolnicu su u ljeto 881. doživjeli neuspjeh, pri čemu je teško stradalo gradsko stanovništvo, ali je godine 883. Shatuo vojskovođa Li Keyong konačno uspio protjerati Huanga na istok.

U proljeće 884. Huang Chao je pokušao osvojiti Okružje Guanhua (današnji Huzhou u provinciji Jiangsu), ali mu se uspješno suprotstavio tamošnji guverner Shi Pu. Nakon niza borbi u kojima je trpio poraze i nakon kojih mu se nekoć velika vojska svela na malobrojne sljedbenike, 13. jula 884. Huanga je ubio njegov nećak Lin Yan (林言), koji je potom s njegovom glavom i glavama ostataka Huangove porodice pokušao predati Shi Puu i tako dobiti milost. U tome su ga spriječili Shatuo vojnici koji su ga ubili, a potom sami predali trofeje pobjedničkom guverneru.

Ivar Ragnarsson (staronordijski: Īvarr; ? - 873? [1] ) poznat po nadimku Beskosni (inn beinlausi ili "bez kostiju"), bio je vikinški vođa iz 9. vijeka poznat po reputaciji berserkera, a po tradiciji koja potiče s kraja 11. vijeka i sin moćnog vikinškog vođe Ragnara Lodbroka.

Ivar je u historijske zapise ušao kada je u jesen 865. zajedno sa braćom Halfdanom Ragnarssonom (Halfdene) and Ubbeom Ragnarssonom (Hubba) na čelu velike grupe Vikinga, kasnije poznate kao Velika poganska vojska, napao i osvojio Istočnu Angliju. Ivar je potom sljedeće godine napao kraljevinu Northumbrija i osvojio njen glavni grad York, da bi 867. pobio njene kraljeve i uspostavio režim

vikinških vazala. Oko godine 869. je ubio istočnoanglijskog kralja Edmunda, što tradicija pripisuje Edmundovom odbijanju da kao kršćanin prihvati paganina za sizerena. Ivar je nedugo nakon toga vlast nad osvojenim područjima Britanije prepustio braći kako bi se zaputio, prema nekim izvorima na zapad u Irsku, a prema drugim izvorima vratio natrag u Skandinaviju.

Neki od izvora ga navode kao praosnivača Kuće Ivar, u irskim izvorima poznate kao Uí Ímair, koja je dominirala Kraljevinom Dublin, odnosno pretkom Godred Crovana čija je dinastija vladala Kraljevinom Manna i Otoka od 11. do 13. vijeka.

Prema izvorima iz nordijskih saga, Ivar je pohod na Britaniju izveo kako bi osvetio smrt oca Ragnara Lodbroka, koga je pogubio northumbrijski kralj Aella. Njegov nadimak "beskosni" ili "bez kostiju" je dao materijala za špekulacije o tome da je patio od impotencije, hromosti ili genetske bolesti krhkih kostiju (osteogenesis imperfecta); potonju je, pak, teško pomiriti sa njegovom reputacijom velikog ratnika, iako je Nabil Shaban, suvremeni aktivist za prava invalida, 2003. godine u dokumentarnoj TV-seriji Secret History dokazao kako je netko sa tom bolešću mogao sudjelovati u borbi koristeći luk i strijelu.

Ivar se pojavljuje kao lik u holivudskom filmu Vikinzi iz 1958. godine, gdje mu je ime promijenjeno u Einar, i gdje ga je tumačio Kirk Douglas. U filmu Erik the Viking iz 1989. godine ga je tumačio John Gordon Sinclair.

Knez Krum (803.-814.) je bio jedan od tri kneza koji su imali naziv kanas u bi(a)gi (kneza veliki ot Boga). Bio je naslednik kneza Kardama i rodom je od panonskih Bugara, koji su bili u službi Avara. 805. se oslobodio nadvlade Avara i iskoristio je priliku za ekspanziju preko Karpata u Trasilvaniju sve do Dunava i istočne Panonije. Tada je graničio sa Francima i kraljevstvom Karla Velikog.

Odnosi sa vizantijskim carem Nićiforom I

Knez Krum se zalagao sa oslobođenje Slovena na Balkanu i njihovo potpadanje pod bugarsku državu. 807. Bugari su pobedili vizantijsku armiju u sutjesci reke Strume. 809. su uspešno opsedali Serdiku (današnja Sofija). Krum je vizantijskoj vojsci obećao siguran izlazak iz tvrđave, ali prekršio je obećanje i pobio 6.000 vojnika. To je navelo cara Nićifora I, da naseljava ljudstvo iz Male Azije na bugarsko-vizantijsku granicu. Takođe je probao povratiti Serdiku, ali neuspešno.

Krumov kaganat <a href=811. Niđifor j e predvodio veliku armiju protiv Bugara i stigao je do Karnobata. Tu se Krum 11. jula 811. založio za pregovore, ali Nićifor je nastavio sa pohodom. Vizantijska armija je uspešno prešla balkanske planine i bugarske sačekuše i potukla je bugarski odred od 12.000 vojnika, koji je pokušavao sprečiti upad u Meziju . Dru g i bu g arski odred od 50.000 vojnika je bio potučen pored zidina prestolnice Pliske 20. jula 811. Vizantijska vojska je popljačkala Plisku i počinila je veliki masakr. Vraćali su se najkraćim putem preko planina. Knez Krum ih je uhvatio u zasedi. Pobio je celu vojsku i vizantijskog cara Nićifora. Od njegove lobanje je napravio pehar za vino. Cináed mac Ailpín ( moderni gelski : Coinneach mac Ailpein ) , često angliciziran kao Kenneth MacAlpin i navođen kao Kenneth I (? - 13. februar 858) bio je kralj Pikta i, prema nacionalnom mitu , prvi kralj Škota , koji je posthumno stekao nadimak An Ferbasach , "Osva j ač". Kenneth je začetnik dinastije koja je vladala Škotskom kroz najveći dio srednjeg vijeka . Kennethovo porijeklo je nejasno. Otac mu se zvao Alpín mac Echdach . Prema tradiciji je oko 841. postao vladar gelske države Dalriada , koja je zauzimala današnji zapad Škotske i dijelove Irske . Veliki dio historičara je prema tome skeptična, iako dozvoljavaju mogućnost da je poticao iz tamošn j e g klana Cenel nGabrain ; veliki dio, pak, smatra da je bio barem dijelom piktskog porijekla. Zahvaljujući tome, ali i kaosu i dinastijskim borbama u ko j i j e Piktska zemlja (ili kraljevstvo Fortriu ) zapalo nakon smrti Uena u borbi s Vikinzima , je između 843. i 858. osvojio Piktsku zemlju i proglasio se kraljem Pikta. " id="pdf-obj-22-2" src="pdf-obj-22-2.jpg">

Krumov kaganat

811. Niđifor je predvodio veliku armiju protiv Bugara i stigao je do Karnobata. Tu se Krum 11. jula 811. založio za pregovore, ali Nićifor je nastavio sa pohodom. Vizantijska armija je uspešno prešla balkanske planine i bugarske sačekuše i potukla je bugarski odred od 12.000 vojnika, koji je pokušavao sprečiti upad u Meziju. Drugi bugarski odred od 50.000 vojnika je bio potučen pored zidina prestolnice Pliske 20. jula 811.

Vizantijska vojska je popljačkala Plisku i počinila je veliki masakr. Vraćali su se najkraćim putem preko planina. Knez Krum ih je uhvatio u zasedi. Pobio je celu vojsku i vizantijskog cara Nićifora. Od njegove lobanje je napravio pehar za vino.

Cináed mac Ailpín (moderni gelski: Coinneach mac Ailpein), [1] često angliciziran kao Kenneth MacAlpin i navođen kao Kenneth I (? - 13. februar 858) bio je kralj Pikta i, prema nacionalnom mitu, prvi kralj Škota, koji je posthumno stekao nadimak An Ferbasach, "Osvajač". [2] Kenneth je začetnik dinastije koja je vladala Škotskom kroz najveći dio srednjeg vijeka.

Kennethovo porijeklo je nejasno. Otac mu se zvao Alpín mac Echdach. Prema tradiciji je oko 841. postao vladar gelske države Dalriada, koja je zauzimala današnji zapad Škotske i dijelove Irske. Veliki dio historičara je prema tome skeptična, iako dozvoljavaju mogućnost da je poticao iz tamošnjeg klana Cenel nGabrain; veliki dio, pak, smatra da je bio barem dijelom piktskog porijekla. Zahvaljujući tome, ali i kaosu i dinastijskim borbama u koji je Piktska zemlja (ili kraljevstvo Fortriu) zapalo nakon smrti Uena u borbi s Vikinzima, je između 843. i 858. osvojio Piktsku zemlju i proglasio se kraljem Pikta.

Kennethova vladavina je zabilježila pojačano ne samo napade, nego i naseljavanje Nordijaca na sjevernim i istočnim dijelovima današnje Škotske. Vjerojatno je pod tim pritiskom došlo do sve većeg stapanja dotadašnjeg piktskog i gelskog elementa u jedinstvenu državu. Taj proces, međutim, neće biti dovršen do Kennethove smrti, nego tek za vrijeme njegovih unuka Donalda i Constantinea koji su se nazivali kraljevima novog entiteta - Albe.

Kenneth je umro od tumora. Prema kasnijim irskim kronikama je njegova smrt izazvala veliku žalost među podanicima.

Luj I. Pobožni ili Ludovik I. Pobožni (778. - 20.6. 840.), franački car i kralj od 814 - 840. godine, kralj Akvitanije 781 - 814.

Kralj Akvitanije

Kennethova vladavina je zabilježila pojačano ne samo napade, nego i naseljavanje <a href=Nordijaca na sjevernim i istočnim dijelovima današnje Škotske. Vjerojatno je pod tim pritiskom došlo do sve većeg stapanja dotadašnjeg piktskog i gelskog elementa u jedinstvenu državu. Taj proces, međutim, neće biti dovršen do Kennethove smrti, nego tek za vrijeme njegovih unuka Donalda i Constantinea koji su se nazivali kraljevima novog entiteta - Albe . Kenneth je umro od tumora. Prema kasnijim irskim kronikama je njegova smrt izazvala veliku žalost među podanicima. Lu j I. Pobožni ili Ludovik I. Pobožni ( 778 . - 20.6. 840 .), franački car i kralj od 814 - 840 . godine, kralj Akvitanije 781 - 814 . Kralj Akvitanije Karl Veliki i Luj I. Pobožni Već kada j e imao samo 3 godine njegov otac Karlo Veliki ga proglašava kraljem Akvitanije ko j a j e u to doba franački granični teritorij prema arapskoj državi na Pirenejskom poluotoku . Prvo aktivno sudjelovanje Luja u tamošnjim događajima događa se nakon pada Barcelone 797 . godine poslije čega on počinje vršiti vojne pripreme za povratak ovoga grada. U dvogodišnjoj ekspediciji on uspijeva povratiti Barcelonu 801 . godine nakon če g a se u Akvitaniju vraća mir kratkotrajno prekidan samo zahtjevima Karla Velikog za povremenim vojnim ekspedicijama u Italiju " id="pdf-obj-23-37" src="pdf-obj-23-37.jpg">

Karl Veliki i Luj I. Pobožni

Već kada je imao samo 3 godine njegov otac Karlo Veliki ga proglašava kraljem Akvitanije koja je u to doba franački granični teritorij prema arapskoj državi na Pirenejskom poluotoku. Prvo aktivno sudjelovanje Luja u tamošnjim događajima događa se nakon pada Barcelone 797. godine poslije čega on počinje vršiti vojne pripreme za povratak ovoga grada. U dvogodišnjoj ekspediciji on uspijeva povratiti Barcelonu 801. godine nakon čega se u Akvitaniju vraća mir kratkotrajno prekidan samo zahtjevima Karla Velikog za povremenim vojnim ekspedicijama u Italiju

protiv Beneventa i Bizanta. Kako je bio samo treći legalni sin nikada se nije očekivalo njegovo nasljeđivanje carske krune ali nakon smrti njegove braće Pipina 810. godine i Karla sljedeće godine, Ludovik je postao prijestolonasljednik.

Car

Protivno franačkim običajima pošto je bio jedini preživjeli sin Karla Velikog nije došlo do podjele države nego on u trenutku očeve smrti 28.1. 814. godine naslijeđuje cjelokupnu državu s izuzetkom Italije gdje je zavisni kralj Bernard sin Pipina talijanskog.

U času kad je naslijedio svog oca, Luj je imao 36 godina. Bio je obrazovaniji od Karla, ali nije imao ni njegove energije ni jasnoće pogleda, ni snage predviđanja i samostalnosti, pa je često donosio prenagljene ili proturječne odluke ili je djelovao pod utjecajem snažnih ličnosti, naročito žena i svećenstva.

Čini se da su za posljednjih godina Karlova vladanja preotele maha brojne zloupotrebe vlasti što su ih vršili državni službenici. Stoga je Luj odmah po stupanju na prijestolje izvršio mnoge personalne promjene političkog aparata, na dvoru i u pokrajinama. Čak je i svoje sestre koje su živjele raskalašenim životom prisilio da stupe u samostan. Posebni izaslanici missi dominici koji su periodički obilazili državni teritorij i u doba Karla Velikog dobili su zadatak da ispravljaju nepravde i zloupotrebe. Za svoga kancelara Luj je postavio Helisahara koji je tu dužnost već obavljao u njegovom prijašnjem kraljevstvu Akvitanije.

Religioznost

Svoju želju da provede moralizaciju uprave i društva u svojoj državi Luj je nastojao ostvariti uz pomoć Crkve. Svoga najprisnijeg savjetnika opata Benedikta Anijanskog doveo je u jedan samostan u blizini Aachena i omogućio mu da postane najutjecajnija osoba u franačkoj državi. Finalni događaj koji oduvijek religioznog Luja gura gotovo u ludost je njegovo izdajničko pogubljenje Bernarda, kralja Italije. Od trenutka njegove smrti ovaj car osjeća duboko kajanje koje se ubrzo pretvara u fanatičnost kada mu umire žena. Tu smrt on uzima kao Božju kaznu za počinjeni grijeh i od tada Lujov način vladanja zemljom dobiva gotovo samostanski karakter. Brojna darivanja Crkvi obogatila su crkvene redove i svećenstvo. U isto vrijeme svećenstvu je nametnuta stroža disciplina. Ali za razliku

od Karla Velikog koji je bio revni širitelj kršćanstva i zaštitnik Crkve, ali koji je koji je Crkvu pa i samoga papu držao u strogoj pokornosti, Lujeva vladavina zapada u ovisnost o svećenstvu. Papa Paskal I. dobio je od Luja ne samo potvrdu svih dotadašnjih prava rimske Crkve, nego i potpuno izuzeće Rima ispod jurisdikcije carske vlasti, čime je bilo onemogućeno svako sudjelovanje cara pri izboru i potvrđivanju pape.

Usprkos tim uspjesima u vlastitoj emancipaciji, papinstvo ipak nije željelo oslabiti carsku vlast jer je trebalo odanog i snažnog zaštitnika. Da se to i javno pokaže, godine 817. je na inicijativu svećenstva donesen poseban ukaz Ordinatio imperiikojim je iz Lujevog naslova izbačen naslov "kralj Franaka i Langobarda", a zadržan samo carski naslov Imperator Augustus.

Lotar

Neograničen utjecaj Crkve izazvao je duboko nezadovoljstvo među pristalicama postupaka Karla Velikog koji je bio zaštitnik Crkve, ali nije kao Luj postao ovisan o njoj. Ta je skupina isposlovala da najstariji carev sin Lotar bude poslan u Italiju da sredi ondje stanje. Lotar je u Italiji izvršio mnoge personalne promjene i ojačao organe franačke upravne vlasti. Ali najvažnije je bilo ponovno obnavljanje carske vlasti nad Rimom. Godine 824. Lotar je objavio tzv. Constitutio Romana, po kojoj je papa doduše imao pravo imenovati ljude na položaje u svojoj državi, ali je zato morao dobiti carevo odobrenje. I sam novoizabrani papa morao je preko stalnoga careva predstavnika u Rimu prilikom nastupanja na dužnost položiti caru zakletvu vjernosti. Time je papinstvo opet palo u ovisnost o carskoj vlasti.

Lotarov uspjeh oduševio je pristalice jake carske vlasti pa su nagovorili Luja da još za života uzdigne Lotara na carsko dostojanstvo i učini ga svojim suvladarom godine 825.

Ratovi

Jedan od najvećih vojnih pothvata u doba Ludovikove vladavine bio je gušenje pobune kneza Posavske Hrvatske Ljudevita koju je on godine 818. podigao zbog nasilja Franaka. Pobuna je ugušena tek 822. Gotovo istovremeno s ovim ratom narodi koji žive na granicama franačkog carstva primjećuju da to više nije država Karla Velikog nego neuporedivo oslabljena politička tvorevina. Narodi i države

koje se s tom situacijom više ili manje uspješno okorištuju su kneževina Benevento, Danci, Bretonci i Lužički Srbi.

Rasulo

U međuvremenu u državi je sazrijevala teška kriza oko podjele teritorija i vlasti u državi među Lujevim sinovima kako je to bio franački običaj. Još 823. Luju se iz drugog braka rodio sin Karlo. Pod pritiskom njegove majke Luj je 829. iz Lotareva teritorija izdvojio Alemaniju, Elzas, Reciju i dio Burgundije i namijenio ih kao baštinu Karlu. Protiv te odluke stariji su Lujevi sinovi [830]]. izvršili vojni udar kojim su prisilili oca da poništi odluku iz 829. Otad je stvarnu vlast imao Lotar, a Ludovik je živio gotovo kao zarobljenik, okružen redovnicima koji su imali zadatak da ga nagovore da abdicira i stupi u samostan.

Ali dotad složni Lujevi stariji sinovi sukobili su se zbog Lotarova prvenstva, pa su Pipin Akvitanski i Ludvig Njemački omogučili ocu da se vrati na vlast. odmah zatim godine 831. Ludovik je treći put podijelio državu. Pipinov i Ludvigov dio povećani su, Karlu su ostavljena područja koja mu je otac dao 829., a Lotar je dobio samo Italiju.

Ostvareni savez brzo se međutim razbio jer su si braća nastojala međusobno oteti teritorije. Omrznuvši Karla, Pipin i Ludvig prešli su na Lotarovu stranu. Uz pomoć pape Luj je 833. svrgnut te je izvršena četvrta podjela države kojom je Karlo ostao bez ičega, a Lotaru je priznat carski naslov.

No vrlo loše Lotarovo postupanje prema ocu izazvalo je nezadovoljstvo Ludviga Njemačkog čija je vojska potisnula Lotara u Italiji i 835. vratila Luja na vlast. Tada je država i peti put podijeljena.

Znatno povećanje Karlovih teritorija izazvalo je sporove s Ludvigom Njemačkim što je 838. dovelo do šeste podjele države, a nakon smrti Pipina Akvitanskog iste godine i do sedme.

Pred svoju smrt Luj je došao do uvjerenja da će samo Lotar moći braniti interese njegova najdražeg sina Karla. Stoga je 839. država podijeljena između Lotara i Karla, dok je Ludvig Njemački zaobiđen. On se zato pobunio protiv oca, ali je Luj Pobožni usred novih nemira 20. lipnja 840. umro.

Podjela države

Nakon njegove smrti izbio je građanski rat između njegovih sinova zbog nasljedstva. Rat je završen Verdunskim sporazumom godine 843. kojim je država podijeljena tako da je najmlađi Karlo II. dobio današnju Francusku, Lotar kao najstariji Italiju i carsku krunu, a Ludvig ono što će postati Njemačka.

Naum Ohridski se spominje među prvim učenicima Konstantina – Ćirila i Metodija, zajedno sa bratom Klimentom Ohridskim, Angelarijem i Savom. Gorazd im je prišao tek u Moravskoj.

Podaci o Naumu Ohridskom nalaze se u njegovom žitiju, kojega je napisao jedan od njegovih učenika. To žitije pronašao je Jordan Ivanov 1906. u Zografskom manastiru na Atosu. Njegovo žitije dopunjavaju druga žitija, ali njihova proučavanja su i dalje otvorena.

Žitja kazuju da je Naum Ohridski iz Mizije, tj. iz Makedonije, najvjerovatnije iz okoline Soluna. Njegov brat je Kliment Ohridski. Roditelji su im bili imućni i iz plemenita roda. Oni to ipak odbacuju i pridružuju se slounskoj braći Ćirilu i Metodiju. Poslije smrti svojih učitelja, progona, zlostavljanja, zatvaranja i pljačke od strane franačko-njemačke vojske iz Moravske braća Kliment i Naum stigli su u Bugarsku. Kako kažu žitija, knez Boris ih je veoma lijepo primio u Preslavu i smjestio ih u dom jednog svog velmože Ehača. Tu su ostali sve dok Kliment nije bio upućen u Kutmičevicu za učitelja, a Naum je ostao u Preslavu. U preslavu je djelovala Preslavska književna škola, koja je zaživjela već od vremena Ćirila i Metoda. Tu su djelovali i Kliment i Naum i tu se rađala ćirilica.

Na saboru cara Simeona 893. naređena je zamjena grčkih knjiga slavenskim, ali i glagoljice ćirilicom. Tada car Simeon postavlja Klimenta za episkopa a u Kutmičevicu za na njegovo mjesto za učitelja šalje Nauma kao prezbitera. Na izlazu iz Belog jezera Naum podiže manastir sa crkvom posvećenom arhanđelima i ostaje tamo učitelj sedam godina. Po nekima taj manastir je bio Naumova škola, u kojoj je skupljao učenike, kao što je to na suprotnoj strani jezera u Ohridu činio Kliment. Poslije tih sedam godina Naum je ostao da živi jošp deset godina u tom manastiru. Pretpostavka je da se zamonašio i da je tu živio po utvrđenim pravilima kao kaluđer. Uzima se i da je uz plodnog spisatelja, brata Klimenta, i Naum pisao određena djela, ali i da ona nisu očuvana.

Ordoño I (arapski: شنفذإ نب نودرأ; Urdūn ibn Iḍfunš; doslovno: Ordoño od Beni Alfonsa; ? - 27. maj 866) bio je kralj Asturije od 850. do svoje smrti.

Rođen je u Oviedu i mladost je najvjerojatnije proveo na dvoru kralja Alfonsa II; neko vrijeme je proveo i u Lugu kod svog oca Ramira I, tamošnjeg guvernera i budućeg kralja. Kada mu se otac otišao oženiti za svoju drugu suprugu Paternu, Ordonu je ostavio mjesto guvernera Galicije. Nije sudjelovao u građanskom ratu u kome mu je otac uspio izboriti krunu.

Na prijestolje je stupio u januaru 850. kao prvi kralj Asturije isključivo po nasljednom pravu, a ne uz dodatni izbor ili potvrdu asturijskih plemića. Na početku vladavine se borio protiv Baska koje je podržavao muslimanski klan Banu Kasi iz Zaragoze. Godine 859. je, pak, uspio zauzeti i uništiti grad Albelda. Pet godina ranije je poražen kod Gudalacetea; taj je poraz protumačio nedostatkom stanovništva u tzv. "Pustinji Dueroa" te mu španske kronike tradicionalno pripisuju početak repoblacióna, odnosno politike naseljavanja kršćanskog stanovništva u Leónu, Talamanki, Astorgi, Tuiju i Amayi. Pokušaj da zauzme Navarru i Baskiju je, pak, zaustavljen od Kordovskog Emirata koji je u bitci kod Burebe porazio prvog kastiljskog Rodriga i tako odgodio za nekoliko godina zaustavio Rekonkvistu.

Bio je oženjen za Muniadonu, sa kojom je imao šestoro djece, uključujući najstarijeg sina i nasljednika Alfonsa III.

Rjurik ( - umro 879. godine) je bio varjaški vladar Novgoroda koji je izgradio dinastiju što vlada područjem današnje evropske Rusije, Ukrajine i Belorusije između 9 i 16. veka.

Porjeklo

Po ruskom mitu iz 15 veka Rjurik je bio unuk varjaga Gostomisl]]a koji je vladao konfederacijom plemena na širem području današnje Finske. Ta teorija koja se bazira na vremenski kasnim historijskim zapisima se danas ne smatra verovatnom iako je moderna genetska istraživanja djelomično potvrđuju kao niti teorije koje pokušavaju Rurjika identificirati kao danskog vikinškog kralja iz 9 veka. Po drugim historijskim zapisima koji su dobili djelomičnu potvrdu u arheološkim

ispitivanjima Rurjik je bio varjag koji osniva grad Stara Lagoda (po mitovima), a samo naselje je izgrađeno u vikinškom stilu što daruje potvrdu toj teoriji.

Vladavina

Po ruskoj historijskoj hronici iz 12 veka plemena na širem području Petrograda su se pobunila protiv Varjaga i izborila svoju nezavisnost nakon čega je počeo građanski rat među plemenima. Da bi se rat završio plemena su izabrala Rurjika da postane njihov vladar pa je on zavladao na tom području i osnovao grad Novgorod oko 862. godine. Do svoje smrti 879. godine Rurjik će ostati neosporni vladar Novgoroda,a naslijediti će ga knez Oleg u ime Rurjikovog maloljetnog sina Igora.

Simeon I ili Simeon Veliki (864. ili 865 — 927.) je bio bugarski knez i car (893

najvećim bugarskim vladarom koga je dala njihova istorija.

Vaspitan je u Carigradu, a pretvorio se u najvećeg neprijatelja Vizantije. Mislio je da se Vizantijsko carstvo održalo više veštinom, nego snagom, pa se u njemu stvorila ambicija da ga zameni.

Iskoristio je slabljenje Vizantije i osvojio područja Trakije i Makedoniju i došao do Korintskog zaliva. Opsedao je Carigrad, a sa Vizantijom je vodio stalnu borbu oko prevlasti nad Srbijom, koju je konačno ostvario 925. godine sečom srpskih župana. Iste godine je napao i Hrvatsku zbog podrške Srbima, ali je knez Tomislav (910 928) odbio njegove napade.

Ohrabren uspesima Simeon se proglasio 925. za cara Bugara i Grka, a bugarsku arhiepiskopiju je uzdigao na rang patrijaršije. Posle smrti Simenona (27. maja 927. godine), nasledio ga je sin Petar.

Kiril i Metod ili Ćirilo i Metodije (grčki: Κύριλλος καὶ Μεθόδιος, staroslavenski:

Кѷриллъ и Меѳодїи) bili su braća, Grci po porijeklu [1][2][3][4][5] rođeni u Solunu u 9. vijeku [6][7] Braća Kiril i Metod bili su prvi slavenski misionari koji su širili kršćanstvo među Slavenima na Balkanu, u Moravskoj i Panoniji. Osobito su značajni za širenje kulture i pismenosti među Slavenima zato se i zovu Slavenski Apostoli.

Oni su izmislili glagoljicu, prvo slavensko pismo na kojem je napisan prvi prijevod biblije i preveli njen dobar dio na Crkvenoslovenski jezik što im je pomoglo u misionarskom radu i širenju pismenosti među Slavenima. [8] Nakon njihove smrti, njihovi učenici nastavili su njihov misionarski rad među Slavenima. U pravoslavnim crkvama braća su imala status svetaca i slavljeni su kao apostoli. Papa Lav XIII. 1880, uvrstio je njihov svetak 14. februar na kalendar katoličkih svetkovina. Papa Ivan Pavao II. proglasio ih je 31. decembra 1980 zajedničkim svecima zaštitnicima Evrope sa Svetim Benediktom iz Nursije [5]

Biografija

Braća Konstantin (ime Kiril uzeo je tek nakon zaređenja) i Metod, rođena su u Solunu u brojnoj obitelji (7 djece) visokog bizantskog oficira (drungar) u Temi Solun, njihova majka Marija bila je izgleda slavenskog porijekla. [9] Mlađi Metod (Solun, 826 ili 827 - Staré Město Moravska, 6. april 885 ili 886) deset godina je bio oficir - upravitelj jedne arhontije u istočnoj Makedoniji), u doba političkih i crkvenih trzavica 856. napustio je svoj položaj arhonta i povukao se u manastir Olimp u Maloj Aziji, Kostantin mu se pridružio nekoliko godina kasnije.

Stariji brat Konstantin (Solun, 815 - Rim Italija, 14. februar 869 odgojen je na carskom dvoru, nakon završenih filozofskih i teoloških studija postavljen za bibliotekara Svete Sofije u Konstatinopolisuu i učitelja filozofije na Konstatinopolskom univeritetu. Zbog izuzetnog znanja (znao je arapski i hebrejski) poslali su ga kao člana dvorske misije u abasidski kalifat u Samari, da poboljša odnose između Kalifata i Bizanta i objasni njihovim teolozima kršćanski pojam Svetog trojsva.

Po nalogu bizantskog cara Mihajla III, 860. oba brata odlaze kao misionari među tursko-tatarske Hazare u južnoj Rusiji da spriječe naglo širenje judaizma među Hazarima.

Pokrštavanje slavenskih naroda

Slovenske kneževine na Balkanu u <a href=9. veku . Neposredno nakon povratka iz te neuspješne misi j e u Rusiji, angažirani su za novu misiju među Slavenima. moravski knez Rastislav je 862 . zamolio cara Miha j la III da mu kao pomoć pošalje svećenike koji će moći širiti kršćanstvo na slavenskom jeziku . Zadatak je bio velik i delikatan. Na područjima prostrane Rastislavljeve države razmilili su se brojni njemački misionari već od početka 9. st. iz Regensburga i Passaua . Rastislav se bojao da će oni preko misionarskog rada, proturiti i nežel j ni političku utjecaj, zato je u Bizantu tražio saveznika protiv kralja Ludviga Njemačkog , ispod čije se vlasti ogorčenom borbom netom istrgao. Rastisav je želio da samostalna moravska crkva s domaćim klerom i vlastitim liturgijskim jezikom postane brana svakom stranom utjecaju. Rad na opismenjivanju slavenskih naroda Bizant je donekle udovoljio Rastislavljevoj molbi i poslao mu Kirila i Metoda. Braća su se za ova j posao ozbil j no spremila; Kiril je sastavio prvo slavensko pismo ( glagoljicu ) i na staroslavenski jezik (jezik makedonskih Slavena iz okolice Soluna koji su od djetinstva dobro znali) zajedno s bratom preveo najnužnije crkvene knjige. Na taj su način stvorili prvi slavenski književni j ezik i postavili temelje slavenskoj književnosti. Braća su u Moravsku došla 864 ., knez Rastislav ih je gostoljubivo primio, tako da je vrlo brzo njihova misija počela donositi rezultate. Okupili su brojne učenike i postali omiljeni u narodu, ali to je izazvalo reakciju njemačkog klera. Oni su protiv Kirila i Metoda počeli borbu svim mogućim sredstvima, njihov glavni argument bila je tzv. trojezična teorija prema ko j o j posto j e samo tri sveta jezika na kojima se može vršiti liturgija: hebrejski , grčki i latinski . " id="pdf-obj-31-2" src="pdf-obj-31-2.jpg">

Slovenske kneževine na Balkanu u 9. veku.

Neposredno nakon povratka iz te neuspješne misije u Rusiji, angažirani su za novu misiju među Slavenima. moravski knez Rastislav je 862. zamolio cara Mihajla III da mu kao pomoć pošalje svećenike koji će moći širiti kršćanstvo na slavenskom jeziku. Zadatak je bio velik i delikatan. Na područjima prostrane Rastislavljeve države razmilili su se brojni njemački misionari već od početka 9. st. iz Regensburga i Passaua.

Rastislav se bojao da će oni preko misionarskog rada, proturiti i neželjni političku utjecaj, zato je u Bizantu tražio saveznika protiv kralja Ludviga Njemačkog, ispod čije se vlasti ogorčenom borbom netom istrgao. Rastisav je želio da samostalna moravska crkva s domaćim klerom i vlastitim liturgijskim jezikom postane brana svakom stranom utjecaju.

Rad na opismenjivanju slavenskih naroda

Bizant je donekle udovoljio Rastislavljevoj molbi i poslao mu Kirila i Metoda. Braća su se za ovaj posao ozbiljno spremila; Kiril je sastavio prvo slavensko pismo (glagoljicu) i na staroslavenski jezik (jezik makedonskih Slavena iz okolice Soluna koji su od djetinstva dobro znali) zajedno s bratom preveo najnužnije crkvene knjige. Na taj su način stvorili prvi slavenski književni jezik i postavili temelje slavenskoj književnosti. Braća su u Moravsku došla 864., knez Rastislav ih je gostoljubivo primio, tako da je vrlo brzo njihova misija počela donositi rezultate. Okupili su brojne učenike i postali omiljeni u narodu, ali to je izazvalo reakciju njemačkog klera. Oni su protiv Kirila i Metoda počeli borbu svim mogućim sredstvima, njihov glavni argument bila je tzv. trojezična teorija prema kojoj postoje samo tri sveta jezika na kojima se može vršiti liturgija: hebrejski, grčki i latinski.

Nakon trogodišnjeg boravka u Moravskoj braća kreću za Konstatinopolis kako bi patrijarh zaredio Metoda i nove slavenske svećenike. Došavši u Panoniju neko vrijeme su se zadržali na dvoru kneza Kocelja kako bi ga upoznali sa svojim radom na slavenskoj crkvenoj liturgiji, tako da su i tu privukli mnogo učenika. Nakon tog krenuli su u Veneciju da se ukrcaju na brod, tu su morali voditi oštre polemike s tamošnjim pristašama "trojezične teorije". Iz Venecije ipak nisu krenuli za Konstatinopolis, jer je upravo tad ubijen car Mihajlo III, a vlast je preuzeo Vasilije Makedonski, već su otišli u Rim. Papa Hadrijan II vidio je u Kirilu i Metodu dobre saveznike u borbi protiv osiljenih i neposlušnih njemačkih nadbiskupa i njihova cara, s kojim se neprestano sukobljavao, te ih je primio uz sve počasti 868. U Rimu se Kiril koji je tek tu bio zaređen razbolio i vrlo brzo umro (sahranjen je u crkvi sv. Klementa, gdje je i danas nalazi njegov grob). Hadrijan je odobrio slavensku liturgiju, te je Metoda poslao 869. knezu Kocelju u Panoniju. Prilikom njegovog drugog boravka u Rimu posvetio ga je za panonskog nadbiskupa. Hadrijan je na taj način želio zapadni Ilirik izdvojiti iz jurisdikcije salzburškog nadbiskupa i podvrgnuti ga izravno Rimu.

Čim je Metod došao u Panoniju, njemački ga svećenici napadaju kao heretika, a kada je stigao u Moravsku (gdje je u međuvremenu Rastislava zbacio njegov nećak, nitranski knez Svatopluk) njemački biskupi pozivaju Metoda na svoju sinod u Regensburg, na njemu ga osuđuju i šalju u Njemačku, gdje je ga drže kao zarobljenika 2,5 godine. Metod je uz papino posredovanje 873 pušten iz zarobljeništva, ali je slavenska liturgija zabranjena. Metod je usprkos svemu nastavio svoju djelatnost te se slavenska liturgija sve više širila po Moravskoj, tako da je protiv njega podignuta optužnica u Rimu. Metod je 879. pozvan pred papu da se opravda. Papa Ivan VIII nastojeći da ne ošteti rimske pozicije u Moravskoj, odobrio je slavensku liturgiju bulom Industriae tuae iz 880. godine, isto je učinio i 882. konstatinopolski patrijarh Fotije koji se u međuvremenu izmirio s papom.

Metod se Moravskoj posvetio daljnjem prevođenju Biblije na slavenski jezik ali je ubrzo umro. Nakon njegove smrti u Moravskoj je zabranjena slavenska liturgija, a knez Svatopluk je prognao njegove učenike, neki je zatvorio a neke prodano u ropstvo. Ipak se dio njegovih učenika i suradnika uspio skloniti u Bugarsku (Makedoniju), Rašku i Hrvatsko primorje gdje su nastavili svoj rad.

Kiril i Metod su svojim djelovanjem postavili temelje slavenske pismenosti.

Teofilo (grč: Θεόφιλος, rođ. 813. - umro 20. januara 842. godine) je bio vizantijski car od 829. do 842. godine. Bio je drugi vladar iz Amorijske dinastije i ujedno i poslednji car koji je sprovodio ikonoboračku politiku.

Biografija

Rođen je 813. kao sin vizantijskog vojskovođe Mihaila Amorijca i njegove prve supruge Tekle. Kumovao mu je car Lav V Jermenin koga je Mihailo svrgao 820. godine.

Teofilo je 822. proglašen za očevog savladara, a presto je nasledio 829. godine nakon smrti Mihaila II. Za razliku od oca, Teofilo je bio veoma obrazovan tako da je sa teološkog stanovišta težio da napadne kult ikona. Želeo je da se predstavi kao vladar idealan u pravednosti i surovim merama je gonio ikonofile, ali i druge prekršioce zakona. Poštovanje ikona je zabranio carskom naredbom iz 832. godine.

Teofilo <a href=( grč : Θεόφιλος, rođ. 813 . - umro 20. januara 842 . g odine) j e bio vizantijski car od 829 . do 842 . godine. Bio j e dru g i vladar iz Amorijske dinastije i ujedno i poslednji car koji je sprovodio ikonoboračku politiku. Biografija Rođen je 813 . kao sin vizantijskog vo j skovođe Mihaila Amorijca i njegove prve supruge Tekle. Kumovao mu je car Lav V Jermenin koga je Mihailo svrgao 820 . godine. Teofilo je 822 . pro g lašen za očevog savladara, a presto je nasledio 829 . godine nakon smrti Mihaila II . Za razliku od oca, Teofilo je bio veoma obrazovan tako da je sa teološkog stanovišta težio da napadne kult ikona. Želeo je da se predstavi kao vladar idealan u pravednosti i surovim merama je gonio ikonofile, ali i dru g e prekršioce zakona. Poštovanje ikona je zabranio carskom naredbom iz 832 . godine. Teofilo na obversu zlatnika iskovanog u Carigradu 829/30. Na reversu novca je, u skladu sa ikonoboračkom ikonografijom, prikazan krst umesto Hristovog lika. Osvajanje Sicilije , koje su Arapi iz severne Afrike započeli u vreme Mihaila II, za vreme vlade njegovog naslednika je nastavljeno sa uspehom padom Palerma 831 . godine. Ubrzo je na Siciliji osnovan poseban kalifat ko j i j e sve do početka 11. veka predstavljao opasnost po hrišćanske države centralnog Sredozemlja . Sam Teofilo bio je tokom čitave vladavine preokupiran ratovima sa abasidskim Arapima. Ova borba vođena je sa promenljivom srećom, ali su Arapi 838 . uspeli da zauzmu Ankiru (današnja Ankara ) a zatim i Amorijon, grad u Frigiji odakle je vizantijska dinastija bila poreklom. Amorijon je upravo zbog toga sravnjen sa zemljom, oko 30 000 njegovih stanovnika je pobijeno, a ostatak je odveden u roblje. Teofilo se nikada nije oporavio od poniženja nanetog padom Amorijona. Umro je 20. januara 842 . godine, a na samrti je, po kasnijoj tradiciji, odobrio obnovu kulta " id="pdf-obj-33-58" src="pdf-obj-33-58.jpg">

Teofilo na obversu zlatnika iskovanog u Carigradu 829/30. Na reversu novca je, u skladu sa ikonoboračkom ikonografijom, prikazan krst umesto Hristovog lika.

Osvajanje Sicilije, koje su Arapi iz severne Afrike započeli u vreme Mihaila II, za vreme vlade njegovog naslednika je nastavljeno sa uspehom padom Palerma 831. godine. Ubrzo je na Siciliji osnovan poseban kalifat koji je sve do početka 11. veka predstavljao opasnost po hrišćanske države centralnog Sredozemlja. Sam Teofilo bio je tokom čitave vladavine preokupiran ratovima sa abasidskim Arapima. Ova borba vođena je sa promenljivom srećom, ali su Arapi 838. uspeli da zauzmu Ankiru (današnja Ankara) a zatim i Amorijon, grad u Frigiji odakle je vizantijska dinastija bila poreklom. Amorijon je upravo zbog toga sravnjen sa zemljom, oko 30 000 njegovih stanovnika je pobijeno, a ostatak je odveden u roblje.

Teofilo se nikada nije oporavio od poniženja nanetog padom Amorijona. Umro je 20. januara 842. godine, a na samrti je, po kasnijoj tradiciji, odobrio obnovu kulta

ikona. Njegova supruga Teodora je, kao regent maloletnog Mihaila III, organizovala sinod na kome je obnovljeno poštovanje ikona.

Car Taizu od Kasnijeg Lianga (後梁太祖), osobno ime Zhu Quanzhong (朱全 忠) (852–912), rođen kao Zhu Wen (朱溫), ime kasnije promijenjeno u Zhu Huang (朱晃), nadimak Zhu San (朱三, doslovno "treći Zhu"), bio je kineski jiedushi (vojni guverner) na kraju vladavine dinastije Tang kojoj je služio nakon početka karijere u pobunjeničkoj vojsci Huang Chaoa; najpoznatiji je po tome što je godine 907. svrgnuo dinastiju Tang i proglasio se carem, uspostavivši dinastiju Kasniji Liang i otpočevši period kineske historije poznat kao Pet dinastija i Deset kraljevstava.

Taejo of Goryeo (31. januar 877 – 4. jul 943) bio je osnivač dinastije Goryeo, koja je vladala Korejom od 10. do 14. vijeka. Taejo je vladao od 918. do 943. [1]

Car Xianzong od Tanga ( pojednostavljeni kineski: 宪宗; tradicionalni kineski:

唐憲宗) (778 [1] 14. februar 820; [2] vl. 805 – 820), osobno ime Li Chun (李純), rođ. Li Chun (李淳), bio je car Kine iz dinastije Tang. Bio je najstariji sin cara Shunzonga, koji mu je 805. nakon godinu dana vladavine prepustio prijestolje.

Po dolasku na vlast se car Xianzong posvetio smanjivanju vlasti vojnih guvernera (Jiedushi), pri čemu je protiv onih koji su ga odbijali slušati započinjao ratove. Njegovi pohodi su ispočetka bili uspješni, pa je Xianzongova vojska porazila gospodare rata kao što su Liu Pi, Yang Huilin (楊惠琳) godine 806. i Li Qi 807. godine. 813. godine, je nakon što je pacificirao Okrug Weibo (魏博, smješten u suvremenom Handanu Hebei) pod Tian Xingom, bio na putu da ponovno uspostavi čvrstu centralnu vlast nad carstvom kojim su dotada de facto vladali regionalni gospodari rata. Međutim, iste godine je doživio prvi veliki poraz u sukobu sa Wang Chengzongom. Međutim, do 817. je uspio poraziti i Li Shidaoa i Wanga, čime je Kinesko Carstvo ponovno postala centralizirana država. Kasniji historičari su zbog toga vladavinu cara Xianzonga nazivali Yuanhe restauracija (元和中興). [9]

Uspjeh cara Xianzonga u suzbijanju destruktivnih snaga vojnih guvernera je, pak, imao naličje u usponu dvorskih eunuha. Tako se navodi kako je car Xianzong godine 820. ubijen od eunuha Chen Hongzhija (陳弘志), pri čemu su neki historičari osumnjičili njegovu suprugu Suprugu Guo i sina Li Henga (kasnijeg cara Muzonga) kao moguće naručitelje atentata.

Car Xuānzong od Tanga (唐宣宗) (27. jul – 7. septembar 859) je bio car Kine iz dinastije Tang koji je vladao od 25. aprila 846 do smrti. Osobno ime mu je bilo Li Yi (李怡), a kasnije ga promijenio u Li Chen (李忱), a prije stupanja na prijestolje je nosio titulu Princ od Guanga. Car Xuānzong je bio 13. sin cara Xianzonga (vl. 806-820) i stric prethodna tri cara - Jingzonga, Wenzonga i Wuzonga. Tradicionalno se smatra posljednjim sposobnim vladarom dinastije Tang, s obzirom da su svi kasniji carevi bili marionete u rukama dvorskih eunuha ili gospodara rata.

Kako bi se cara Xuānzonga razlikovalo od pretka cara Xuánzonga (osobno ime Li Longji), s obzirom da su im hramska imena na pinyinu identična bez upotrebe tonalnih znakova, Xuānzong se ponekad u zapadnim izvorima navodi kao Xuanzong II. [4]