You are on page 1of 24

Компанийн Нэр: Бизнесийн ёс зүйн стандарт

стандарт

Үйл ажиллагаа: Оюу Толгой ХХК-ийн Эрсдэл ба Хууль, дүрмийн хэрэгжилтийн хэлтэс

Хуудасны тоо: 20

ОТ Гүйцэтгэх Хүчин төгөлдөр Дараах баримт бичгийг Дахин шинэчлэх огноо:
захирал болсон огноо: орлоно:
2017 оны 1-р сарын 1
баталсан:
2016 оны 7-р 2013 оны 6-р сарын 1-нд хүртэл шинэчлэхгүй
2014 оны 6-р сарын 1 гарсан Хээл хахуулийн
сарын эсрэг магадлан шинжлэх
стандарт
2013 оны 6-р сарын 1-нд
гарсан Залилангийн эсрэг
стандарт, удирдамж
2013 оны 6-р сарын 1-нд
гарсан Бизнесийн ёс зүйн
(авилгын эсрэг) стандарт
2013 оны 6-р сарын 1-нд
гарсан Бизнесийн ёс зүйн
(ашиг сонирхлын зөрчлөөс
сэргийлэх) стандарт

Эзэмшигч: Баталсан: Зорилтот бүлэг:
Оюу Толгой ХХК-ийн Эрсдэл, Оюу Толгой ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Энэхүү Стандартын нэр
Хууль, дүрмийн хэрэгжилт, томьёоны хэсэгт
Дотоод Аудит хариуцсан тодорхойлсон бүх
менежер ажилтан, үндсэн гэрээт
гүйцэтгэгч болон бусад
гэрээт байгууллага

Холбогдох бусад бодлого, стандарт, журам, удирдамжийг үзэх шууд холбоос:
Бизнесийн ёс зүйн гарын авлага

Баримт бичгийн зорилго:
Энэхүү стандарт нь дор жагсаасан Оюу Толгой ХХК-ийн бизнесийн ёс зүйн үүрэг амлалтыг биелүүлэхэд
чухал үүрэг гүйцэтгэнэ:
• бүх хэлбэрийн хээл хахууль, авилгыг хориглох;
• ашиг сонирхлын зөрчлөөс сэргийлэх, түүнийг мэдүүлдэх, зохицуулах;
• бүх хэлбэрийн залиланг хориглох
Гарчиг

Танилцуулга
Танилцуулга 3
Энэ юуны тухай стандарт вэ? 3
Энэ стандартыг дагаж мөрдөх нь яагаад чухал вэ? 3
Энэ стандарт хэнд хамаарах вэ? 3
Танд ямар шаардлага тавигдах вэ? 4
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл хаанаас авч болох вэ? 4

1.0 Хээл хахууль, авилга 5
1.1 Хээл хахууль, авилга гэж юу вэ? 5
1.2 Үйл явцыг хялбаршуулах урамшууллын төлбөр 5

2.0 Залилан 7
2.1 Залилан гэж юу вэ? 7

3.0 Урамшуулал – бэлэг сэлт, зочлон дайлах арга хэмжээ 8
3.1 Урамшуулал гэж юу вэ, хэзээ хүлээн зөвшөөрч болох вэ? 8
3.2 Урамшуулал яагаад анхаарал татсан асуудал болдог вэ? 8
3.3 Бүх ‘урамшуулал’-д хамаарах үндсэн зарчим 9
3.4 Урамшууллыг батлуулах, бүртгүүлэх 9
3.5 Төрийн албан хаагчтай харилцах 12

4.0 Тэтгэлэг, хандив 13
4.1 Тэтгэлэг гэж юу вэ? 13
4.2 Хандив гэж юу вэ? 13
4.3 Хандив, тэтгэлэг яагаад асуудал үүсгэдэг вэ? 13
4.4 Бүх ‘Хандив, тэтгэлэг’-т хамаарах үндсэн зарчим 14
4.5 Хандив, тэтгэлгийг бүртгүүлэх, батлуулах 14

5.0 Ашиг сонирхлын зөрчил 15
5.1 Ашиг сонирхлын зөрчил гэж юу вэ? 15
5.2 Ашиг сонирхлын зөрчил яагаад анхаарал татсан асуудал болдог
вэ? 16
5.3 Бүх ‘Ашиг сонирхлын зөрчил’-ийг мэдэгдэх, зохицуулахад
баримтлах үндсэн зарчим 16
5.4 Ашиг сонирхлын зөрчлийн талаар хэзээ, хэрхэн мэдэгдэх вэ? 16
5.5 Ашиг сонирхлын зөрчлийг зохицуулах 17

6.0 Гуравдагч этгээдэд магадлан шинжилгээ хийх 18
6.1 Худалдан авагч/ханган нийлүүлэгчээ мэддэг байх 18

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 1
6.2 Хамтарсан үйлдвэрийн ёс зүй, хууль, дүрмийн хэрэгжилтийг хангах
үйл явц 19

7.0 Зөрчлийг мэдэгдэх 20
7.1 Энэ стандартыг зөрчсөн талаар хэрхэн мэдэгдэх вэ? 20

Нэр томъёоны тайлбар 21

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 2
Танилцуулга

Энэ юуны тухай “Оюу Толгой ХХК-ийн өмнөөс үйл ажиллагаа явуулахдаа ёс зүйтэй ажиллах
стандарт вэ? үүрэг” бидэнд бий. Бизнесийн ёс зүйн стандарт нь (“Стандарт” гэх) бидэнд
энэ үүргээ биелүүлэхэд тусална.

Энэхүү стандарт нь дор жагсаасан Оюу Толгой ХХК-ийн бизнесийн ёс зүйн
үүрэг амлалтыг биелүүлэхэд чухал үүрэгтэй:
• бүх хэлбэрийн хээл хахууль, авилгыг хориглох;

• ашиг сонирхлын зөрчлөөс сэргийлэх, түүнийг мэдүүлэх, зохицуулах;

• бүх хэлбэрийн залиланг хориглох

Энэ стандартыг 1. Үнэт зүйлсээ баримтлах. Бизнесийг ёс зүйтэй хэрэгжүүлэх нь Оюу
дагаж мөрдөх нь Толгой ХХК-ийн Бидний ажлын арга барилд тусгасан үндсэн дөрвөн үнэт
яагаад чухал вэ? зүйлсийн нэг юм.

2. Нэр хүндээ хамгаалах. Бид бизнесээ хэрхэн явуулж байгаагаар Оюу
Толгой ХХК-ийн нэр хүнд тодорхойлогддог.
3. Бизнесийн тогтвортой байдлыг хангах. Гадны харилцагч талууд зөв
зүйл хийдэг гэсэн итгэл даах компанитай хамтарч ажиллахыг хүсдэг.
Оюу Толгой ХХК хээл хахуулийн эсрэг хууль зэрэг холбогдох бүх хууль,
дүрмийг дагаж мөрдөх ёстой.

Энэ стандарт Энэ стандартад тавигдаж байгаа ерөнхий шаардлага нь компанийн бүх
хэнд хамаарах ажилтан, үндсэн гэрээт гүйцэтгэгч болон Оюу Толгой ХХК-тай хамтран
вэ? ажилладаг бусад бүх гэрээт компани, зөвлөх, хөлсөөр үйлчилгээ үзүүлдэг
компаниудад хамааралтай. Оюу Толгой ХХК-ийн хяналтын тогтолцооны нэг
хэсгийг бүрдүүлдэг тул энэхүү стандартын ерөнхий шаардлагыг хүн бүхэн
заавал биелүүлэх ёстой.

Энэ стандартад орсон процедурын холбогдолтой шаардлага нь
(Дэлгэрэнгүйг Бизнесийн ёс зүйн гарын авлагаас үзэх) зөвхөн компанийн
ажилтан, үндсэн гэрээт гүйцэтгэгчид хамаарна. Эдгээрт урамшуулал, ашиг
сонирхлын зөрчлийг бүртгүүлэх, батлуулах процедур багтана.

Оюу Толгой ХХК-ийн өмнөөс үйл ажиллагаа явуулж байгаа гуравдагч
этгээдийн хувьд (жишээлбэл төлөөлөгч, лоббидогч, аяллыг төлөвлөгч гэх
мэт) Оюу Толгой ХХК-ийн нэрийн өмнөөс үйл ажиллагаа явуулж байгаагийн
хувьд уг стандартын шаардлагыг мэддэг, дагаж мөрддөг байх ёстой. Гэхдээ
Оюу Толгой ХХК-ийн холбогдох ажилтан процедурыг заавал хангуулах ёстой.
Жишээлбэл төлөөлөгч нь Оюу Толгой ХХК-ийн өмнөөс бэлэг сэлт өгөх эсвэл
үйлчлүүлэгчийн нислэгийг зохион байгуулах, зардлыг нь төлөх гэж байгаа
бол Оюу Толгой ХХК-ийн холбогдох ажилтан болон менежер нь энэ
стандартад заасан батлуулах, зөвшөөрөл авах процедурыг гүйцэтгэж өгөх
ёстой.

Хэрвээ энэ Стандартын шаардлага болон тухайн улсын хууль тогтоомжийн

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 3
хооронд зөрүүтэй зүйл гарвал илүү хатуу шаардлага тогтоосон заалтыг нь
дагаж мөрдөнө. Энэ стандартаас зөрүүтэй аливаа асуудлыг Оюу Толгой ХХК-
ийн Гүйцэтгэх Ерөнхий захиралаар батлуулна.

Энэ стандартыг заавал дагаж мөрдөнө. Стандартыг дагаж мөрдөөгүй
тохиолдолд ажлаас халах хүртэл сахилгын арга хэмжээ авч болно.

Танд ямар • Ямар ажил үүрэг гүйцэтгэхээс үл хамааран энэ стандартын шаардлагын
шаардлага тухай бүрэн мэдлэгтэй байх.
тавигдах вэ?
• Зан байдлын хувьд нээлттэй, үлгэр жишээч байж, манлайлах
• Энэ стандартын тухай өөрийн хариуцаж буй хэсэгтээ мэдээлж,
хэрэгжүүлэх

• Бүртгэл, мэдээлэлд ил тод, нарийн зөв мэдээлэл өгсөн эсэхээ нягтлах
• Менежер/ахлах ажилтан нь ажилтныхаа асуулт, санааг нь зовоож буй
асуудлыг шийдвэрлэхэд туслахад бэлэн, туслах чадвартай байх,
шаардлагатай бол холбогдох асуудлыг дээд түвшний удирдлага
болон/эсвэл Оюу Толгой ХХК-ийн хууль, дүрмийн хэрэгжилтийн хэлтэст
яаж тавихыг мэддэг байх

Дэлгэрэнгүй Бизнесийн ёс зүйн асуудалтай холбоотой дэлгэрэнгүй мэдээллийг Оюу
мэдээлэл Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн гарын авлагаас авах боломжтой. Энэ нь
хаанаас авч Оюу Толгой ХХК-ийн бизнесийн ёс зүй, түүнтэй холбогдох журмын талаар
болох вэ? илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл, ойлголт авах хэрэгтэй хүмүүст зориулан
боловсруулсан зааварчилгаа бүхий удирдамж юм.

Хэрвээ танд ямар нэгэн асуулт байгаа бол эсвэл аливаа үйлдэл нь энэ
Стандартын хамрах хүрээнд хамаарах эсэх тал дээр эргэлзээтэй зүйл гарвал
Хууль, дүрмийн хэрэгжилтийн багтай холбоо барина уу. Холбоо барих
хаягийг Оюу Толгойн портал (Хууль, дүрмийн хэрэгжилтийн хэлтсийн
хуудас)-с харах боломжтой.

Гол нэр томьёог тодорхойлсон нэр томьёоны тайлбарыг энэхүү стандартын
төгсгөлд оруулсан болно.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 4
1.0 Хээл хахууль, авилга

1.1 Хээл хахууль, авилга гэж юу вэ?
Хээл хахууль гэдэг нь бизнесээ бататгах болон бусад давуу байдал эдлэх
зорилгоор хууль бус аргаар санхүүгийн болон бусад төрлийн давуу байдал санал
болгох, олгох, шаардах, олж авахыг хэлнэ.

Оюу Толгой ХХК-ийн ажилтан болон үндсэн гэрээт гүйцэтгэгч аливаа хээл
хахууль, авилга авах, өгөх, түүнтэй холбоотой үйл ажиллагаанд оролцох,
холбогдохыг хориглоно.

Чухал санамж:

Хээл хахууль, авилга нь үнэ өртөг бүхий аливаа зүйл байж болно. Үүнд:

• Мөнгө
• Бэлэн мөнгөтэй дүйцэх зүйлс (жишээлбэл: бэлэг, хямдралын карт, дэлгүүрийн
карт, мөнгөний чек)

• Бэлэг сэлт
• Үзвэр үйлчилгээ бусад төрлийн зочлон дайлах арга хэмжээ
• Аялал, байр

• Дэмжлэг, нааштай шийдвэр (ажил өгөх, гэрээ байгуулах, тусгай зөвшөөрөл
олгох гэх мэт)
• Тэтгэлэг, хандив

Бүх хүмүүст хамааралтай: Төрийн албан хаагч болон хувь хүн эсвэл хувийн аж
ахуйн нэгжтэй харилцах үед хээл хахууль болон авилгын асуудал үүсч болно.

Шууд болон шууд бус байж болно: Авилга, хээл хахууль нь төлөөлөгч зэрэг
гуравдагч этгээдээр дамжуулах зэргээр шууд болон шууд бус хэлбэртэй байж
болно.

Заавал бодитоор хээл хахууль өгсөн, авсан байх шаардлагагүй: Хээл хахууль
өгөхийг санал болгох, шаардахыг энэ стандарт болон бусад ихэнх дүрэм, журмаар
хориглосон байдаг. Өөрөөр хэлбэл хэдийгээр бодит байдал дээр хээл хахууль
өгөөгүй ч санал болгосныг зөрчилд тооцож болно гэсэн үг юм.

Бусдын ашиг тусын төлөө: Та өөрийнхөө болоод гэр бүл, найз нөхөд, бусад хэн
нэгний ашиг тусын тулд ч хээл хахууль авч болохгүй.

1.2 Үйл явцыг хялбаршуулах урамшууллын төлбөр
Үйл явцыг хялбаршуулах урамшууллын төлбөр гэдэг нь тухайн төлбөрийг өгч
байгаа этгээдэд ямар нэгэн байдлаар олгогдсон эрхийн дагуу ихэвчлэн доод
түвшний төрийн албан тушаалтанд тодорхой үйл явцыг (жишээлбэл, тусгай

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 5
зөвшөөрөл, зөвшөөрөл, виз, гаалийн бүрдүүлэлт гэх мэт) түргэсгэх, баттай болгох
зорилгоор хувийнх нь хэрэгцээнд өгдөг, бага хэмжээний төлбөрийг хэлнэ.

Үйл явцыг хялбаршуулах урамшууллын төлбөр нь:
• Авилгын нэг хэлбэр; бөгөөд
• Ихэнх улс оронд хууль бус;

• Авилгын илүү ноцтой асуудал үүсэх эхлэл болж болно.

Оюу Толгой аливаа үйл явцыг хялбаршуулах урамшууллын төлбөр өгөхийг
хориглодог. Гэхдээ хувь хүний аюулгүй байдал, сайн сайхан байдалд шууд эсвэл
зайлшгүй аюул занал учирсан бөгөөд тухайн нөхцөл байдлыг харахад өөр ямар
нэгэн гарц байхгүй буюу харагдахгүй байгаа нөхцөлд уг төлбөрийн талаар авч үзэж
болно. Аль болох оновчтой дүгнэлт хийсний үндсэн дээр хэрвээ төлбөрийг төлөхөөр
бол доорх зүйлсийг нягталж шалгах шаардлагатай:

• Уг төлбөрийн талаар аль болох богино хугацаанд холбогдох Оюу Толгой ХХК-
ийн Гүйцэтгэх захирал, Хууль, дүрмийн хэрэгжилт хариуцсан глобал албаны
дарга, Аюулгүй байдал хариуцсан глобал албаны дарга, Оюу Толгой ХХК-ийн
Эрсдэл, Хууль, дүрмийн хэрэгжилт, Дотоод Аудит хариуцсан менежер нарт
мэдэгдсэн эсэх; мөн
• Оюу Толгой ХХК-ийн бүртгэл, мэдээлэлд тусгагдсан эсэх.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 6
2.0 Залилан

2.1 Залилан гэж юу вэ?
Залилан гэдэг нь Оюу Толгой ХХК эсвэл түүнтэй хамтран ажиллаж байгаа гуравдагч
этгээдээс хууран мэхлэх болон бусад шударга бус арга замаар үнэ бүхий зүйлс олж
авах гэсэн зориуд санаатай үйлдэл юм. Үүнд ажилтан Оюу Толгой ХХК-ийн хөрөнгө,
нөөцийг санаатайгаар зүй бусаар ашиглан, өөртөө авах нь компанийн доторх
залиланд хамаарна.

Залилан нь эрүүгийн гэмт хэрэг бөгөөд энэ Стандартыг зөрчсөн үйлдэл юм.
Хувь хүн мэдсээр байж залилан хийх, ийм үйл ажиллагаанд оролцох,
холбогдохыг хориглоно.

Залилан гэдэгт Оюу Толгой ХХК-ийн өмч хөрөнгийг хулгайлах, зүй бусаар ашиглах
бүх төрлийн үйлдэл хамаарна. Үүнд:
• Мөнгө

• Бэлэн мөнгө, түүнтэй дүйцэх хэрэгсэл
• Компанийн зээлийн картын зүй бус ашиглалт
• Үйлдвэр, тоног төхөөрөмж, бараа материал

• Нууц мэдээлэл, ноу-хау болон оюуны бусад өмч
• Ажилтан, худалдан авагч /ханган нийлүүлэгчийн мэдээлэл хамаарна.

Бусад залилан мэхлэх үйл ажиллагаанд дараах багтана:

• Луйвардах, бусдыг хуурч мэхлэх зорилгоор нягтлан бодох бүртгэлийн тайлан,
компанийн бүртгэл, мэдээллийг хуурамчаар үйлдэх
• Илүү дүнтэй нэхэмжлэл бичих

• Огт гараагүй зардлыг нэхэмжлэх эсвэл нэхэмжлэхийг хуурамчаар үйлдэх
• Мөнгө угаах
• Төлбөр хүлээж авах, эсвэл төлөх хуурамч данс. Жишээлбэл, борлуулалт
хийсэн эсвэл төлбөр хүлээж авсан гүйлгээг хуурамчаар үйлдэх , ханган
нийлүүлэгчийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг гуйвуулах, хуурамч ханган нийлүүлэгч
үүсгэх

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 7
3.0 Урамшуулал – бэлэг сэлт, зочлон дайлах
арга хэмжээ

3.1 Урамшуулал гэж юу вэ, хэзээ хүлээн зөвшөөрч болох вэ?

Урамшуулал гэдэг нь Оюу Толгой болон гуравдагч этгээдийн хооронд үнэ төлөлгүй
эсвэл зах зээлийн үнээс нь доогуур үнэ төлж өгч, авч байгаа үнэ өртөг бүхий
зүйлсийг хэлнэ. Урамшууллыг дараах байдлаар ангилж болно:

• Бэлэг сэлт
• Хоол
• Үзвэр үйлчилгээ

• Аялал, байрны зардал
• Бусад төлбөр

‘Бусад төлбөр’ гэдэг нь тодорхой ангилалд орохгүй, авсан, өгсөн бусад бүх төрлийн
урамшууллыг хэлнэ. Үүнд жишээлбэл, өдөр тутмын амьжиргаанд зориулсан мөнгөн
олговор (томилолтын мөнгө) багтаж болно.

3.2 Урамшуулал яагаад анхаарал татсан асуудал болдог вэ?
Урамшууллын хэмжээ, давтамж, нөхцөл байдлаас шалтгаалан бизнесийн шийдвэр
гаргахад зүй бусаар нөлөөлсөн эсвэл хээл хахууль өгсөн, авсанд тооцож болно.

Урамшуулал өгөх, авахын өмнө та өөрөөсөө тухайн үйлдлийг хийснээр шударга бус
эсвэл зүй бус үйлдэл хийж байгаа мэт харагдах эсэхийг байнга асууж байх ёстой.
Хэрвээ тэгж харагдахаар байгаа бол уг урамшууллыг санал болгох, авахаас
татгалзах ёстой.

Оюу Толгойд хашиж байгаа албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, гуравдагч
этгээдээс урамшуулал хүсэх, авахыг хориглоно.

Хэрвээ урамшуулал авах гэж байгаа хүн нь гарах гэж буй болон хүлээгдэж буй Оюу
Толгой ХХК-ийн ашиг сонирхолд нөлөө үзүүлэх бизнесийн шийдвэрт шууд болон
шууд бус байдлаар оролцох үүрэгтэй бол онцгой анхаарал сэрэмжтэй байх ёстой.

Өдөр тутмын амьжиргаанд зориулсан мөнгөн олговор (томилолтын мөнгө), бэлэн
мөнгө зэрэг урамшуулалтай холбоотой чухал асуудлыг Бизнесийн ёс зүйн гарын
авлагад (3-р хэсэг) оруулсан болно.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 8
3.3 Бүх ‘урамшуулал’-д хамаарах үндсэн зарчим

Бизнесийн хамтрагчдын хооронд бизнесийн нэр хүндээ өсгөх болон ажил
хэргийн харилцааг бэхжүүлэх зорилгоор багахан хэмжээний урамшууллыг
түгээмэл хэрэглэдэг. Доорх үндсэн зарчмыг мөрдлөг болгож байгаа
нөхцөлд ийм урамшуулал өгөх, авахыг Оюу Толгой ХХК зөвшөөрдөг.

P1 Урамшууллыг тухайн улсын хууль, дүрмээр зөвшөөрсөн байх
ёстой

P2 Урамшуулал өгөх нь хүлээн авагчийн дотоод бодлого, стандартыг
зөрчинө гэдгийг мэдэж байгаа бол хэрхэвч урамшуулал өгч
болохгүй.

P3 Урамшууллыг хариу ямар нэгэн ашиг хонжоо харахгүйгээр сайн
санааны үүднээс өгч, авч болно.

P4 Хууль ёсны бизнесийн зорилго байх ёстой.

P5 Урамшуулал нь нийтээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн мэргэжлийн
хүрээнд боловсон харилцах стандартад нийцсэн, сонголт сайтай,
зохистой байх ёстой.

P6 Урамшууллын мөн чанар, үнэ өртөг, давтамж нь тухайн
урамшууллыг олгох болсон үйл явдал, авч байгаа хүний албан
тушаал, албан үүрэгтэй уялдаж байх ёстой.

Р7 Урамшууллыг ил тод байдлаар өгч, авах ёстой. Урамшууллыг
өгч, авч байгаа хүн, урамшууллын төрөл, үнэлгээ,
урамшууллын зориулалт/үйл явдал зэргийг тодорхой
баримтжуулах мэдээлэл байх ёстой.

3.4 Урамшууллыг батлуулах, бүртгүүлэх
Буруу ойлголт төрүүлэх, үл ойлголцол үүсэхээс зайлсхийхийн тулд урамшуулал
өгөх, авахад батлуулж, нарийн зөв бүртгэл хөтлөх нь чухал. Доорх хүснэгтэд
батлуулах, бүртгүүлэх процессыг товч харуулсан болно.

Доор заасан хязгаарлалтын хэмжээ нь үндсэн стандарт юм. Олон компани, төрийн
байгууллага нь өөрсдийн ажилтан, төлөөлөгч нарын хүлээн авч болох эсвэл
болохгүй зүйлсийг зааж, хязгаарлалт тогтоосон хууль тогтоомж, дотоод журамтай

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 9
байдаг. Энэ стандартад заасан хэмжээ гуравдагч этгээдийн дагаж мөрдөх ёстой
хууль тогтоомж, урамшууллын хязгаарын хооронд зөрүү гарсан тохиолдолд илүү
хатуу чанд заалттай нь үйлчилнэ. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг Бизнесийн ёс зүйн гарын
авлагаас үзэх боломжтой (3-р хэсэг).

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 10
Бүх урамшуулал-хязгаарлалт/бүртгэх/батлуулах үйл явц(бэлэг сэлт, хоол,үзвэр, аялал болон
бусад хандив)
Тухайн улсад тогтоосон хязгаарлалтын хэмжээ (ТУТХХ)-Рио Тинто үйл ажиллагаа явуулдаг улс
орон

А бүлгийн улс В бүлгийн улс С бүлгийн улс

Аялал & зочид буудал: Аялал & зочид буудал: 300 ам. Аялал & зочид буудал: 200 ам.
400 ам. доллар доллар доллар

Бусад урамшуулал: Бусад урамшуулал: Бусад урамшуулал:
250 ам. доллар 150 ам. доллар 100 ам. доллар
Америк тив: АНУ, Америк тив: Аргентин, Бразил, Чили Америк тив:Перу
Канада
Ази, Номхон далайн Ази, Номхон далайн бүс: Хятад, Ази, Номхон далайн
бүс:Австрали, Япон, Тайван бүс:Индонези, Энэтхэг, Лаос,
Шинэ Зеланд, Сингапур Малайзи, Филиппин, Папуа Нью
Гвинея, Тайланд, Монгол
Европ тив:Бельги, Европ тив: Португал, ОХУ, Испани Европ тив:Казахстан, Серби,
Франц, Герман, Камерун, Ардчилсан Бүгд
Исланди, Швейцар, Их Найрамдах Конго Улс, Гвиней,
Британи Өмнөд Мадагаскар, Мозамбик, Намиби,
Ирландын Нэгдсэн Вант Оман, Өмнөд Африк, Узбекистан,
улс Зимбабве

Босго үнэ болон батлуулах шаардлага
Бүх олон улсын нислэг, томилолтын зардлыг олгоход үнэээс хамааралгүй 2 дугаар төвшний
батлуулах үйл явцыг баримтлана.
Номинал үнэ 1 дүгээр төвшин 2дугаар төвшин Мэдэгдэх
Урамшуулал<ТУТХХ*1 ТУТХХ*1≤Урамшуулал˂ ТУТТХХ*3˂Урамшуулал˂ ТУТХХ*5≤Урамшуулал
ТУТХХ*3 ТУТХХ*5

Бизнесийн ёс зүйн Бүртгэнэ. Бүртгэнэ. Бүртгэнэ.
стандартын дагуу: Шууд удирдлагын Урьдчилан батлуулах: Урьдчилан батлуулах:
Батлуулах менежерээр урьдчилан →1 дүгээр төвшний үйл →2 дугаар төвшний
шаардлагагүй. батлуулна. явцад хамрагдана. Мөн батлуулах үйл явцыг
Бүртгэхгүй. →А-С төвшний баримтлана.
менежерээр батлуулна. → Хууль, дүрмийн
Хэрэв 1 дүгээр төвшний хэрэгжилтийн Глобал
баталгааг А-С төвшний албаны дарга
менежер хийсэн бол шууд мэдэгдэнэ.
Хууль, дүрмийн
хэрэгжилтийн Глобал
албаны даргад
мэдэгдэнэ.
• Хоол, үзвэрийн ТУТХХ-г ‘хүн тус бүрт’ төлсөн зардлаар тооцно.
• ТУТХХ дээр дурьдаагүй улс орны хувьд ч Бизнесийн ёс зүйн гарын авлагыг баримтлана уу.
Бүртгэх, батлуулах адил журамтай байна.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 11
3.5 Төрийн албан хаагчтай харилцах
Хэдийгээр ихэнх улс оронд хувийн болон улсын секторт аль алинд нь авилгад
хариуцлага ногдуулдаг боловч төрийн албан хаагчидтай харилцах харилцаанд илүү
хатуу дүрэм, журам мөрдөх хандлагатай байдаг. Зарим улс оронд төрийн эрх бүхий
байгууллага нь төрийн албан хаагчид урамшуулал өгөхийг хориглосон эсвэл өгч
болох урамшууллын хэмжээнд хязгаарлалт тогтоосон дотоод бодлого эсвэл хууль
баталсан байдаг. Хэрвээ төрийн албан хаагчид бэлэг сэлт өгөх гэж байгаа бол
тухайн төрийн албан хаагч урамшуулал авах нь хууль, дүрмийн дагуу
зөвшөөрөгдсөн эсэхийг боломжийнхоо хэмжээгээр судалж, нягтлах шаардлагатай.

Оюу Толгой ХХК-ийн шинээр ажилтан шалгаруулж авах үйл явцыг тухайн ажил
горилогчийн мэдлэг, ур чадварт үндэслэн явуулдаг. Төрийн албан хаагчийг Оюу
Толгой компанид тодорхой албан тушаалд томилох талаар авч үзэхдээ тухайн
томилгоо нь дэмжлэг олж авах эсвэл бусад зохисгүй зорилгоор хийгдсэн гэж
харагдахаар нөхцөл үүсгэхээс зайлсхийхэд анхаарах нь зүйтэй. Оюу Толгой дараах
тохиолдолд Группийн гүйцэтгэх удирдлагаас зөвшөөрөл авах шаардлагатай:

• Улс төрч, төрийн албан хаагчийг зөвлөхөөр ажиллуулах; эсвэл
• Улс төрч, төрийн албан хаагчийг компанийн гарын үсэг зурах, зөвшөөрөл олгох
эрх мэдэл бүхий албан тушаалд томилох.

Төрийн албан хаагч гэдэгт дараах хамаарна:

• Төрийн өмчит компанийн эсвэл засгийн газрын агентлаг, зохицуулах эрх бүхий
байгууллагын ажилтан;
• Нэгдсэн үндэсний байгууллага, Дэлхийн банк, Олон улсын валютын сан зэрэг
олон улсын байгууллагын ажилтан;
• Улс төрийн намын ажилтан;
• Тогтсон уламжлал, ёс заншлаар бий болсон албан тушаал, томилгоо эсвэл
албан үүрэг гүйцэтгэж байгаа хувь хүн. Үүнд хааны гэр бүлийн гишүүд, зарим
омгийн ахлагч зэрэг хамаарна.
• Цагдаагийн албан хаагчид; мөн

• Төрийн албан хаагчийн хүүхдүүд эсвэл бусад хамаатан садан.

Аливаа хувь хүн, төрийн албан хаагч, эсвэл аж ахуйн нэгжийг төрийн өмчит компани
мөн эсэхийг тодорхойлох тал дээр эргэлзэж байгаа бол Оюу Толгой ХХК-ийн Хууль,
дүрмийн хэрэгжилтийн хэлтэс эсвэл Хуулийн хэлтэст хандана уу.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 12
4.0 Тэтгэлэг, хандив

4.1 Тэтгэлэг гэж юу вэ?
Тэтгэлэг нь Оюу Толгой ХХК-ийн хувьд компанийн нэр хүндийг бэхжүүлж,
сурталчлах нэг арга зам болдог. Тэтгэлэг гэдэгт аливаа арга хэмжээ, санаачлага,
байгууллага, гуравдагч этгээдийн зохион байгуулж байгаа эсвэл эзэмшиж байгаа
сурталчилгааны индэр зэрэгт үнэ цэнэ бүхий хувь нэмэр оруулахыг хамааруулна.
Жишээлбэл спорт, соёлын арга хэмжээ, хурал зөвлөгөөн, барилга, байгууламжид
нэр өгөх эрх гэх мэт.

Тэтгэлгийн хувьд Оюу Толгой мэдээлэл харилцаа, маркетинг, зар сурталчилгаа хийх
эрх зэрэг бизнесийн үнэ цэнэ бүхий ямар нэгэн зүйлийг хариуд нь төлөвлөж байж
болно.

4.2 Хандив гэж юу вэ?
Хандив нь Оюу Толгой ХХК-ийн хувьд хүндтэй шалтгаанаар нийгэмд тус нэмэр
болох арга зам болдог бөгөөд компанийн нийгмийн хариуцлагыг харуулж байдаг.
Хандив гэдэг нь Оюу Толгойгоос гуравдагч этгээдэд өглөг буяны зорилгоор, хариуд
нь ямар нэгэн материаллаг зүйл авахгүйгээр сайн дураар өгч байгаа өглөг юм.
Хэрвээ Оюу Толгой ямар нэгэн хүсэлт гаргаагүй байхад хариуд нь бага хэмжээний
үнэ бүхий эд зүйл хүлээж авбал уг үйл ажиллагааг хандив гэсэн ангилалд авч үзнэ.
Хандив нь санхүүгийн болон бусад төрлийн хэлбэртэй байж болно.

Жишээлбэл хандив нь дараахаас бүрдэнэ:

• Албан ёсны татварын баримт гаргаж өгөх боломжтой, улсын бүртгэлтэй буяны
байгууллагад өгөх өглөг; эсвэл

• Албан ёсны татварын баримт гаргаж өгөх боломжгүй хувь хүн, улсын
бүртгэлгүй буяны байгууллагад өгөх өглөг.

4.3 Хандив, тэтгэлэг яагаад асуудал үүсгэдэг вэ?
Хандив, тэтгэлэг бизнесийн шийдвэр гаргахад зүй бусаар нөлөөлөх зорилгоор өгсөн
бол асуудал үүсч болно. Хандив, тэтгэлэг нь нэг төрлийн авилга мэт харагдах
магадлалтай (жишээлбэл, хууль бус байгууллагад ‘хандив ’, эсвэл ‘тэтгэлэг ’ өгөх
нэрээр авилгыг халхавчилж болзошгүй).

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 13
4.4 Бүх ‘Хандив, тэтгэлэг’-т хамаарах үндсэн зарчим

Бүх хандив, тэтгэлэгт дараах үндсэн зарчмыг мөрдлөг болгоно:

P1 Хандив, тэтгэлгийг бизнесийн шийдвэрт зохисгүй нөлөө үзүүлэх,
дэмжлэг олж авах зорилгоор санал болгох, өгөхийг хориглоно.

P2 Ил тод байх ёстой ба хүлээн авагч, үнэ өртөг, зорилтыг нь харуулах
хангалттай баримт байх ёстой.

P3 Тэтгэлэг зөвхөн хууль ёсны бизнесийн зорилготой байх ёстой.

P4 Хандив нь сайн дурын үндсэн дээр байх бөгөөд өглөг буяны
зорилгоор гуравдагч этгээдэд өгч болно.

P5 Хандив тэтгэлгийг бусад зорилтот бус талуудад санхүүжилт олгох
нууц арга хэрэгсэл болгон ашиглаж болохгүй.

4.5 Хандив, тэтгэлгийг бүртгүүлэх, батлуулах
Хандив, тэтгэлгийг батлуулж, нягт нямбай бүртгүүлэх нь чухал ач холбогдолтой.
Бүртгүүлэх, батлуулах процессыг Бизнесийн ёс зүйн гарын авлага (4-р хэсэг)-д
тусгасан болно. Уг процессын хураангуйг доорх хүснэгтэд харуулав.

Хандив болон тэтгэлгийг батлуулах, бүртгүүлэх процесс

Шаардлага Шаардлага
▼ ▼
Улсын бүртгэлтэй буяны байгууллагад өгөх Улсын бүртгэлгүй буяны байгууллага,иргэдэд
хандив/ тэтгэлэг өгөх хандив
≥ 10,000 ам.доллар ≥5000 ам. доллар
Хянах/Батлах

• С түвшний болон түүнээс дээш төвшний менежер
• Менежер тодорхой эрх мэдлийг бусдад шилжүүлж болно


Бүртгэх
Бүртгэлд бүртгэх

• Бүх тэтгэлэг, хандив олголт үндсэн зарчимд нийцсэн байна.
• Тэтгэлэг, хандивыг санаачилсан, баталсан этгээд нэг хүн байх ёсгүй

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 14
5.0 Ашиг сонирхлын зөрчил
5.1 Ашиг сонирхлын зөрчил гэж юу вэ?
Таны хувийн ашиг сонирхол (жишээлбэл харилцаа, үйл ажиллагаа, эсвэл үүрэг) Оюу
Толгой ХХК-ийн ашиг сонирхол, таны Оюу Толгойд гүйцэтгэж байгаа албан үүрэгтэй
чинь нийцэхгүй, зөрчилдөх үед ашиг сонирхлын зөрчил үүсдэг. Ашиг сонирхлын
зөрчлөөс үүдэлтэй ямар нэгэн давуу байдал олж авах, олгохыг хориглоно.

Ашиг сонирхлын зөрчил үүссэн болон үүсч болзошгүй үеийг олж харж сурах нь чухал
юм. Зөрчил үүсч болох зарим нийтлэг нөхцөлд доорх багтана:

Ажлаас гадуурх ашиг сонирхол

 Та Оюу Толгой ХХК-тай өрсөлддөг, бизнес хийдэг эсвэл өрсөлдөх, бизнес хийх
магадлалтай гуравдагч этгээдэд ажиллах. Үүнд хөдөлмөрийн гэрээгээр ажиллах,
зөвлөгөө өгөх, төлөөлөгчийн үүрэг гүйцэтгэх, захирал, ажилтан, сайн дурын ажилтан
гэх мэт бүхий л ажил хамаарна.
 Таны ажлын гүйцэтгэлийг бууруулах, Оюу Толгой ХХК-д гүйцэтгэж байгаа ажил үүрэгт
сөргөөр нөлөөлөхүйц хоёр дахь ажил эрхлэх буюу давхар ажил хийх

Хөрөнгө оруулалт, санхүүгийн ашиг сонирхол

Та эсвэл таны садан төрөл, нэгдмэл сонирхолтой этгээд Оюу Толгой ХХК-тай өрсөлддөг,
бизнес хийдэг эсвэл өрсөлдөх, бизнес хийх боломжтой гуравдагч этгээдэд нөлөөлөхүйц
хэмжээний хувь (5% болон түүнээс их) эзэмшдэг эсвэл хяналтын хувь эзэмшдэг.

Оюу Толгой ХХК-тай харилцдаг төрийн албан
хаагчийн хамаатан садан, нэгдмэл сонирхолтой
этгээд

Оюу Толгой ХХК-тай ямар нэгэн хэлбэрээр харилцдаг, хамтран ажилладаг (ийм
магадлалтай) төрийн албан хаагч нь таны хамаатан садан эсвэл нэгдмэл сонирхолтой
этгээд байх. Жишээлбэл, тухайн төрийн албан хаагч нь Оюу Толгой ХХК-д зөвшөөрөл,
тусгай зөвшөөрөл олгох, олгоход нөлөөлөхүйц ажил, алба эрхэлдэг байх.

Бусад хувийн харилцаа холбоо

 Та садан төрлийн холбоотой хүн, нэгдмэл сонирхолтой этгээдээ ажилтан, гэрээт
гүйцэтгэгч , зөвлөхөөр авч ажиллуулвал.
 Та садан төрлийн холбоотой хүн, нэгдмэл сонирхолтой этгээдийнхээ ажлын
гүйцэтгэлийн үнэлгээ, цалингийн өөрчлөлтөд нөлөөлөх боломжтой бол.
 Таны садан төрлийн холбоотой хүн эсвэл нэгдмэл сонирхолтой этгээд нь Оюу Толгой
ХХК-тай бизнес хийдэг эсвэл өрсөлддөг (өрсөлдөж, бизнес хийж болзошгүй)
гуравдагч этгээдэд захирал буюу ажилтан бол.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 15
5.2 Ашиг сонирхлын зөрчил яагаад анхаарал татсан асуудал
болдог вэ?
Ашиг сонирхлын зөрчлөөс боломжтой бол аль болох зайлсхийх ёстой боловч
заримдаа ашиг сонирхлын зөрчил үүсдэг бөгөөд тэдгээрийг зохицуулах хэрэгтэй
болно. Ашиг сонирхлын зөрчлийг хэрвээ сайтар тодорхойлж, мэдэгдэж, зохицуулж
чадахгүй бол танд хувийн ашиг сонирхлоо Оюу Толгой ХХК-ийн ашиг сонирхлоос
дээгүүрт тавих, эсвэл тэгж байгаа мэт харагдах эрсдэл учирна. Зарим тохиолдолд
ашиг сонирхлын зөрчил нь авилга зэрэг ноцтой зөрчил үүсэхэд хүргэж болно.

• Ашиг сонирхлын зөрчил үүссэнээр бусад хүмүүс таны үйлдэл, нэр хүнд, ёс зүйд
эргэлзэхэд хүргэж болно.

• Ашиг сонирхлын зөрчил нь танд, таны хамтран ажиллагсдад, Оюу Толгой ХХК-
д ноцтой үр дагавар дагуулж болно.
• Ашиг сонирхлын зөрчил нь өөрөө ямар нэгэн буруу зүйлийн дохио биш юм.
Харин эрсдэлийг таньж, удирдах шаардлагатайг харуулдаг.

Таныг Оюу Толгойд ажил үүргээ гүйцэтгэж байх хугацаанд ашиг сонирхлын зөрчил
үүсэх, ашиг сонирхлын зөрчил үүсгэж болзошгүй нөхцөл байдал буйд анхаарал
сэрэмжтэй ханд. Ашиг сонирхлын зөрчилтэй мэт харагдах нь хүртэл таны
болон/эсвэл Оюу Толгой ХХК-ийн нэр хүндэд муугаар нөлөөлөх, санхүүгийн
алдагдалд оруулах зэрэг сөрөг нөлөө үзүүлж болно.

5.3 Бүх ‘Ашиг сонирхлын зөрчил’-ийг мэдэгдэх, зохицуулахад
баримтлах үндсэн зарчим

Бүх ашиг сонирхлын зөрчилд дараах үндсэн зарчмыг мөрдлөг болгоно:

P1 Та ашиг сонирхлын зөрчлөөс үүдэлтэй ямар нэгэн давуу байдал
олгох, олж авах ёсгүй.

P2 Та ашиг сонирхлын зөрчлөө Ашиг сонирхлын зөрчлийн бүртгэлд
мэдүүлж, бүртгүүлэх үүрэгтэй.

P3 Та бүртгэлд мэдүүлээгүй ашиг сонирхлын зөрчил үүссэн тухай
мэдсэн эсвэл сэжиглэж байгаа бол энэ тухай менежертээ эсвэл
ахлах менежертээ мэдэгдэх ёстой.

5.4 Ашиг сонирхлын зөрчлийн талаар хэзээ, хэрхэн мэдэгдэх
вэ?
Бодит болон болзошгүй ашиг сонирхлын зөрчил байгаа талаар мэдсэн даруйдаа
холбогдох бүх дэлгэрэнгүй мэдээллийг доорх хүснэгтэд харуулсан дарааллын дагуу
мэдүүлэх нь чухал ач холбогдолтой.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 16
Менежер нь ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, илрүүлэх, нийт
ажилтан, үндсэн гэрээт гүйцэтгэгч ашиг сонирхлын зөрчил байгаа эсэхээ
мэдүүлэхийг уриалан дэмжих үүрэгтэй.

Шинээр ажилд орсон эсвэл шинэ ажил алба хүлээж авсан ажилтан, үндсэн гэрээт
гүйцэтгэгч нь тэдний шинэ ажил үүрэгтэй холбоотойгоор үүсч болох аливаа ашиг
сонирхлын зөрчил байгаа эсэхэд онцгой анхаарал хандуулж, зохих ёсоор мэдүүлэх
ёстой. Ахлах албан тушаал хашиж буй ажилтан холбогдох бүх ашиг сонирхлын
зөрчлийнхөө талаар мэдүүлсэн эсэхээ баталгаажуулахын тулд жил бүр ёс зүй,
хууль, дүрмийн хэрэгжилтийн батламж гаргах шаардлагатай.

Хэн Хэзээ Хэрхэн

Оюу Толгой ХХК-ийн бүх ажилтан болон үндсэн гэрээт
гүйцэтгэгч

Ашиг сонирхлын зөрчлийн талаар байнга мэдүүлэх үүрэг. Онлайнаар болон
Ашиг сонирхлын зөрчил үүссэн, үүссэн байж болзошгүй тухай цаасаар бүртгэл
мэдсэн даруй хийлгэх

Удирдах албан тушаал (E болон түүнээс дээш зэрэглэл) –
Нэмэлт шаардлага

Жил бүр баталгаажуулах

5.5 Ашиг сонирхлын зөрчлийг зохицуулах
Ашиг сонирхлын зөрчил үүссэн талаар мэдүүлсэн ажилтан, үндсэн гэрээт гүйцэтгэгч
ашиг сонирхлын зөрчил үүссэн нөхцөл байдлаа зүй зохистой, үнэнч шударга, ил тод
байдлаар, Бизнесийн ёс зүйн гарын авлагад (5-р хэсэг) тусгасан процессын дагуу
зохицуулах ёстой. Ашиг сонирхлын зөрчлийг зохицуулах процессын хураангуйг
доорх хүснэгтэд харуулсан болно.

Ашиг сонирхлын зөрчлийг зохицуулах

Ашиг сонирхлын
зөрчлийг мэдүүлэх

Шууд удирдлагын ШУМ-ын менежер Зөрчлийн зохицуулалт
менежер (ШУМ)
-Мэдүүлсэн ашиг -Зөвлөгөөг хянаж үзнэ. -Шууд удирдлагын
сонирхлын зөрчлийг нягт -Ашиг сонирхлын менежер холбогдох
хянана. зөрчлийг батлах эсэх ажилтантай ашиг
-Ашиг сонирхлын зөрчил тухай шийдвэр гаргана. сонирхлын зөрчлийг
үүссэн эсэхийг -Ашиг сонирхлын зохицуулах, харилцан
тодорхойлно. зөрчлийг зохицуулах тохиролцсон үр уршгийг
-Ашиг сонирхлын эцсийн шийдвэр гаргана. бууруулах арга хэмжээг
зөрчлийн үр уршгийг хэрэгжүүлнэ.
бууруулах арга хэмжээг
зөвлөнө.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 17
6.0 Гуравдагч этгээдэд магадлан шинжилгээ
хийх

6.1 Худалдан авагч/ханган нийлүүлэгчээ мэддэг байх
Манай бүтээгдэхүүнийг авдаг худалдан авагч, бүтээгдэхүүн үйлчилгээ нийлүүлэхэд
тус болдог ханган нийлүүлэгч, хамтарсан үйлдвэр, бизнесийн түнш, төлөөлөгч,
нэгтгэж авахаар эсвэл хөрөнгө оруулалтаа татахаар төлөвлөж буй талууд зэрэг Оюу
Толгой ХХК-ийн харьяаллын бус бусад гуравдагч этгээдтэй хамтран ажиллах нь
манай бизнесийн нэг чухал хэсэг байдаг.

Бидний хамтран ажилладаг гуравдагч этгээдийн үйл ажиллагааны улмаас Оюу
Толгойд хохирол учрах эсвэл манай түнш, төлөөлөгч нарын хууль бус үйл
ажиллагааны төлөө, ялангуяа Оюу Толгой тэдгээр үйл ажиллагааг зөвшөөрсөн,
чиглэл заавар өгсөн мэт харагдаж болох үед хариуцлага хүлээх тохиолдол маш
олон гарч болно. Энэ нь гуравдагч этгээд хээл хахууль, авилгын хэрэг, хүний эрхийн
асуудал, мөнгө угаах болон бусад ижил төстэй асуудалд холбогдсонтой
холбоотойгоор үүсч болох юм. Энэ нь тухайн гуравдагч этгээдийн үйл ажиллагаа
явуулж буй улс орон эсвэл тухайн гуравдагч этгээдийн харилцдаг хүмүүсээс болсон
байж болно. Гуравдагч этгээд нь магадгүй хуулийн дагуу тухайн үйл ажиллагааг
тухайн улс орондоо явуулах эрхтэй байж болно. Гэхдээ Оюу Толгой ХХК-ийн хувьд
ийм гуравдагч этгээдтэй хамтран ажиллах боломжгүй юм. Учир нь Оюу Толгой ХХК-
ийн үнэт цаас ИБУИНВУ, Австралийн хөрөнгийн бирж дээр арилжаалагддаг, АНУ-д
үйл ажиллагаагаа явуулдаг бөгөөд эдгээр улс орнууд нь илүү хатуу чанд хууль
дүрэмтэй.

Аливаа гуравдагч этгээдтэй хамтран ажиллахаасаа өмнө ОюуТолгой тухайн
гуравдагч этгээдэд тохирох эрсдэлийн үнэлгээ хийх ёстой ба шаардлагатай
бол Бизнесийн ёс зүйн гарын авлагад (6-р хэсэг) заасан процессын дагуу
магадлан шинжилгээ хийх шаардлагатай.

Эрсдэлийн үнэлгээ, магадлан шинжилгээ хийсэн талаар болон тэдгээрийн үр дүнг
баримтжуулж, архивт хадгалах ёстой. Магадлан шинжилгээний зэрэглэл болон
хэлбэр нь тухайн хийсэн эрсдэлийн үнэлгээтэй нийцэж байх ёстой. Холбогдох
бизнесийн нэгж нь аливаа илрүүлсэн асуудал болгонд эрсдэлийг бууруулах
төлөвлөгөө хэрэгжүүлж байгаа эсэхийг нягтлах үүрэгтэй.

Гуравдагч этгээдтэй аливаа харилцаагаа шинэчлэх үед Оюу Толгой ХХК нь өмнөх
эрсдлийн үнэлгээ болон магадлан шинжилгээ нь хүчин төгөлдөр хэвээр байгаа эсэх,
ерөнхий дүгнэлтийг өөрчлөх томоохон өөрчлөлт орсон эсэхийг шалгах үүрэгтэй.
Хэрвээ томоохон өөрчлөлт орсон бол тухайн бизнесийн нэгж нь уг эрсдлийн
үнэлгээ, магадлан шинжилгээний үйл явц, процессыг дахин явуулах талаар авч үзэх
шаардлагатай.

Оюу Толгой ХХК нь эрсдэлийн үнэлгээ, магадлан шинжилгээ хийхтэй холбоотой
ямар нэгэн асуулт, эргэлзээтэй зүйл байвал Оюу Толгой ХХК-ийн Хуулийн хэлтэс
эсвэл Хууль, дүрмийн хэрэгжилтийн хэлтэс эсвэл Аюулгүй байдал хариуцсан глобал
албатай зөвлөлдөнө.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 18
6.2 Хамтарсан үйлдвэрийн ёс зүй, хууль, дүрмийн хэрэгжилтийг
хангах үйл явц
Хамтарсан үйлдвэр гэдэг нь Оюу Толгой ХХК 100- гаас доош хувь эзэмшдэг аливаа
бизнес, үйлдвэрийн газрыг хэлнэ.

Аливаа хамтарсан үйлдвэр (Оюу Толгой ХХК-ийн удирдлагатай болон удирдлагын
бус) байгуулахын өмнө Оюу Толгой ХХК нь Бизнесийн ёс зүйн гарын авлагад
заасан (6-р хэсэг) хамтарсан үйлдвэр байгуулах процессыг дагаж мөрдөх ёстой.
Тэдгээр процесс нь хамтарсан үйлдвэрт ёс зүй, хууль, дүрмийн хэрэгжилтийг
хангах, хяналт-шинжилгээ хийх гэрээний шаардлага, магадлан шинжилгээтэй
холбоотой юм.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 19
7.0 Зөрчлийг мэдэгдэх

7.1 Энэ стандартыг зөрчсөн талаар хэрхэн мэдэгдэх вэ?
Оюу Толгойд ажилладаг хүн бүр энэ стандартыг зөрчсөн талаар мэдэгдэх үүрэгтэй.
Гарсан зөрчил дээр Оюу Толгой холбогдох арга хэмжээг авч хэрэгжүүлнэ.

Хэрвээ та энэ стандартыг зөрчсөн талаар мэдэж байгаа бол эсвэл энэ
стандартыг зөрчсөн байж болзошгүй гэж сэжиглэж байгаа бол уг асуудлын
талаар дараах аргын аль нэгийг ашиглан мэдэгдэх ёстой:

Та:

• Менежер болон ахлах ажилтантайгаа ярилцаж болно – тэд бол хамгийн
түрүүнд холбоо барихад тохиромжтой хүмүүс юм;
• Харьяалагдах хууль, дүрмийн хэрэгжилтийн менежерт хандах;

• Оюу Толгой ХХК-ийн хуульчид хандах;
• Оюу Толгой ХХК-ийн Хууль, дүрмийн хэргэжилтийн хэлтэст хандах; эсвэл
• Гомдол санал хүлээж авах хөтөлбөр Спийк-Аут-д хандах1.

Болзошгүй зөрчлийг Мөрдөн шалгах журамд заасны дагуу шалгаж, удирдана.
Журмыг Проспект портал (Хууль, дүрмийн хэрэгжилтийн хэлтсийн хуудас)-с үзэх
боломжтой.

Энэ стандартыг зөрчсөн байж болзошгүй талаар сайн санааны үүднээс мэдэгдсэн
хүнд ямар нэгэн арга хэмжээ авахгүй. Гэхдээ санаатайгаар үндэслэлгүй мэдээлэл
өгөхийг зөвшөөрөхгүй.

1
Тухайн улсын хуулиас хамаарна.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 20
Нэр томъёоны тайлбар

Нэгдмэл сонирхолтой этгээд гэдэгт:
• хувийн бизнес хамтран эрхэлдэг хүн;
• ойр дотны найз нөхөд;

• ажилтан эсвэл үндсэн гэрээт гүйцэтгэгч ашиг хувь хүртдэг аливаа өмч, хөрөнгө
оруулалтын итгэмжит төлөөлөгч; эсвэл
• ажилтан эсвэл үндсэн гэрээт гүйцэтгэгчийн хяналтад байдаг компани эсвэл
бусад аж ахуйн нэгжийн захирал эсвэл ажилтан.

Урамшуулал гэдэг нь Оюу Толгой болон гуравдагч этгэдийн хооронд үнэ төлөлгүй
эсвэл зах зээлийн үнээс нь доогуур үнэ төлж өгч, авч байгаа үнэ өртөг бүхий
зүйлсийг хэлнэ.

Хээл хахууль гэдэг нь бизнесээ зүй бус аргаар бататгах, бусад давуу байдал эдлэх
зорилгоор санхүүгийн болон бусад төрлийн давуу байдал эдлүүлэх санал тавих,
боломж олгох, шаардах, хүлээн зөвшөөрөхийг хэлнэ.

Үндсэн гэрээт гүйцэтгэгч гэдэгт дараахийг ойлгоно:
• 1-р ангиллын гэрээт гүйцэтгэгчид. Өөрөөр хэлбэл одоогийн үйл ажиллагааны
хүрээнд Оюу Толгой ХХК-ийн удирдлага хяналт дор түр хугацааны гэрээний
дагуу ажил гүйцэтгэх хүн. Үүнд хөдөлмөрийн биржээр дамжуулан эсвэл шууд
түр ажилтнаар гэрээ байгуулан ажилд авсан хүмүүсийн аль аль нь хамаарна;

• Оюу Толгойд ажил, албан үүрэг гүйцэтгэх үедээ Оюу Толгой ХХК-ийн дүрэм,
журмыг дагаж мөрдөх шаардлагатай, дотоод системд нэвтрэх эрхтэй ажиллах
бүх гадны гэрээт гүйцэтгэгч, зөвлөх, бусад үйлчилгээ үзүүлэгч нар;

• Оюу Толгой ХХК-ийн зүгээс Оюу Толгой ХХК-ийн бодлого, дүрэм журмыг дагаж
мөрдөх шаардлагатай үндсэн гэрээт гүйцэтгэгч гэж тодорхойлсон хэн бүхэн.

Ашиг сонирхлын зөрчил нь таны хувийн ашиг сонирхол (жишээлбэл харилцаа,
үйл ажиллагаа, эсвэл ажил үүрэг) Оюу Толгой ХХК-ийн ашиг сонирхол, таны Оюу
Толгойд гүйцэтгэж байгаа албан үүрэгт нийцэхгүй байх, зөрчилдөх үед бий болдог.

Өдөр тутмын мөнгөн олговор (томилолт) гэдэг нь гуравдагч этгээд Оюу Толгой
ХХК-ийн хурал, арга хэмжээнд оролцоход гарах аялал, хоол, байр болон бусад
үндэслэл бүхий зардлыг өдөр тутам тооцсон төлбөр юм.

Хандив гэдэг нь Оюу Толгойгоос гуравдагч этгээдэд өглөг буяны зорилгоор, хариуд
нь ямар нэгэн материаллаг зүйл авахгүйгээр сайн дураар өгч байгаа өглөг юм.

Ажилтан гэдэгт гэрээт гүйцэтгэгч, төлөөлөгч нарыг оролцуулахгүйгээр Оюу Толгой
ХХК-тай гэрээ байгуулан ажиллаж байгаа захирал, ажилтан, албан хаагч нарыг
(бүтэн цагийн, хагас цагийн, байнгын болон түр хугацааны) ойлгоно.

Үйл явцыг хялбаршуулах урамшууллын төлбөр гэдэг нь тухайн төлбөрийг өгч
байгаа этгээдэд олгогдсон эрхийн дагуу ихэвчлэн доогуур түвшний төрийн албан

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 21
тушаалтанд тодорхой үйл явцыг (жишээлбэл, тусгай зөвшөөрөл, зөвшөөрөл, виз,
гаалийн бүрдүүлэлт гэх мэт) түргэсгэх, баттай болгох зорилгоор хувийнх нь
хэрэгцээнд өгдөг, бага хэмжээний төлбөрийг хэлнэ.

Залилан гэдэг нь Оюу Толгой эсвэл түүнтэй хамтран ажиллаж байгаа гуравдагч
этгээдээс хууран мэхлэх болон бусад шударга бус арга замаар үнэ бүхий зүйлс олж
авах гэсэн зориуд санаатай үйлдэл юм.

Бэлэг сэлт гэж авч байгаа хүн нь зах зээл дээрх үнэ ханштай нь тэнцэхүйц үнэ
ханш төлөлгүйгээр авч, өгч байгаа үнэ өртөг бүхий бүх зүйлсийг ойлгоно.

Төрийн албан хаагчид дараах хүмүүс хамаарна:
• Төрийн өмчит компанийн эсвэл засгийн газрын агентлаг эсвэл зохицуулах эрх
бүхий байгуулагын ажилтан;

• Нэгдсэн үндэсний байгууллага, Дэлхийн банк, Олон улсын валютын сан зэрэг
олон улсын байгууллагын ажилтан;

• Улс төрийн намын ажилтан;

• Тогтсон уламжлал, ёс заншлаар бий болсон албан тушаал, томилгоо эсвэл
алба үүрэг гүйцэтгэж, эрхэлж байгаа хувь хүн. Үүнд хааны гэр бүлийн гишүүд,
зарим омгийн ахлагч зэрэг хамаарна.

• Цагдаагийн албан хаагч; мөн

• Төрийн албан хаагчийн хүүхдүүд эсвэл бусад хамаатан садан.

Группийн гүйцэтгэх захирал гэж бүтээгдэхүүний группийн гүйцэтгэх ерөнхий
захирлыг эсвэл глобал чиг үүргийн хувьд тэдний Рио Тинто-ийн Гүйцэтгэх хороонд
суудалтай гүйцэтгэх захирлыг ойлгоно.

Бусад төлбөр гэдэг нь тодорхой урамшууллын ангилалд (хоол, бэлэг, үзвэр г.м)
орохгүй, ямар нэгэн хариу төлбөргүй авсан, өгсөн бусад бүх төрлийн урамшууллыг
хэлнэ. Үүнд жишээлбэл, амьдрах зардалд зориулсан өдөр тутмын томилолтын
олговор багтаж болно. (Томилолтын мөнгө).

Томилолт ‘өдөр тутмын мөнгөн олговор’ тодорхойлолтыг харна уу.

Хувийн ашиг сонирхол гэдэгт таны санхүүгийн ашиг сонирхол, хувийн харилцаа,
таны ажлаас гадуурх бусад үйл ажиллагаатай холбоотой ашиг сонирхол, таны
бусад хувийн үүрэг хариуцлага хамаарна.

Садан төрлийн холбоотой хүн гэдэгт таны ойрын төрөл хамаарах ба үүнд
эхнэр/нөхөр, хамтран амьдрагч, эцэг эх, хүүхэд, цусан төрөл, гэрлэлт эсвэл
үрчлэлтийн үр дүнд ах(эгч) дүүсийн холбоо үүссэн хүмүүс (хадмын талыг
оролцуулна) болон тухайн хүний гэрт нь оршин сууж байгаа хүнийг (түрээслүүлэгч,
гэрийн үйлчлэгчээс бусад) ойлгоно.

Оюу Толгой гэдэгт Оюу Толгой ХХК багтах бөгөөд бүхэлд нь болон ихэнх хувийг
шууд, шууд бусаар эзэмшдэг буюу удирддаг аливаа Оюу Толгойн бизнесийн
салбар, нэгжийг ойлгоно.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 22
Ахлах албан тушаалтан гэдэгт Е болон түүнээс дээш зэрэглэлийн албан тушаал
хашиж буй хүнийг ойлгоно.

Тэтгэлэг гэдэг нь Оюу Толгой хариуд нь маркетинг, харилцаа холбоо эсвэл зар
сурталчилгааны эрх авах зэрэг бизнесийн үнэ цэнэ бүхий зүйл авах зорилгоор
аливаа арга хэмжээ, санаачлага, байгууллага, гуравдагч этгээдийн зохион байгуулж
байгаа эсвэл эзэмшиж байгаа сурталчилгааны индэр зэрэгт үнэ цэнэ бүхий хувь
нэмэр оруулахыг хэлнэ.

Оюу Толгой ХХК-ийн Бизнесийн ёс зүйн стандарт 23