You are on page 1of 12

ΠΛHPΩMENO

TEΛOΣ
Tαχ. Γραφείο
KΩ∆IKOΣ 094587 Iωαννίνων
Aριθµός. Aδείας 14

ΠEPIO∆IKH EK∆OΣH ΠOΛITIΣTIKOY
b ΣYΛΛOΓOY ∆OΛOY IΩANNINΩN b
ETOΣ 34ο  AP. ΦYΛ. 136  OKTΩBPIOΣ - NOEMBPIOΣ - ∆EKEMBPIOΣ 2017
TAX. ∆/NΣH: AΠOΛΛΩNIAΣ 21  45332 IΩANNINA  e-mail: doliotika@dolo.gr  www.dolo.gr

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ
ΓIOPTH AΓ. NIKOΛAOY ΣTO ∆OΛO Τα Χριστούγεννα, η µεγάλη αυτή γιορτή της Χριστιανοσύνης µας,
πέρα από τον συµβολικό τους χαρακτήρα περικλείουν µέσα τους
Πέρασαν πολλά χρόνια, δεν φθινοπωρινό - χειµωνιάτικο τοπίο δυνατά µηνύµατα για την κοινωνία µας. ∆εν είναι τυχαίο το γεγονός
θυµάµαι πότε ήταν η τελευταία γεµάτο χρώµατα. O ήλιος µόλις ότι αυτές τις Άγιες µέρες πρωταγωνιστούν οι λέξεις «αγάπη», «ελπί-
φορά που ήµουν στη γιορτή του είχε κάνει την εµφάνισή του και δα», «αλληλεγγύη». Αυτό δεν σηµαίνει ότι θα πρέπει να τις θυµόµα-
Aγ. Nικολάου στο ∆ολό. µε τις χρυσοκίτρινες ακτίνες του στε µόνο κατά τη διάρκεια της εορταστικής περιόδου, αλλά είναι µία
Σηκώθηκα πολύ πρωί µε την έκανε τα κλαδιά των παγωµένων πολύ καλή ευκαιρία για να αναλογιστούµε τι συµβαίνει γύρω µας, να
γυναίκα µου να προλάβουµε την δένδρων να λαµπυρίζουν σαν νοιαστούµε για τον συνάνθρωπό µας, να χαρίσουµε αγάπη µε όποιον
εκκλησία γιατί είχαµε και µία ώρα χριστουγεννιάτικα δένδρα. τρόπο µπορούµε.
δρόµο µε το αυτοκίνητο από το Mόλις ανηφορίζαµε στη Θεοτόκο Ευχόµαστε σε όλο τον κόσµο υγεία, το υπέρτατο αγαθό για τον
Kρυφοβό, εκτός αυτού ο δρόµος πρόβαλε η Nεµέρτσικα µε τον άνθρωπο και αισιοδοξία για να ξεπεράσουµε όλες τις δυσκολίες.
Όταν είµαστε ενωµένοι, είµαστε δυνατοί!

Ρεβεγιόν Χριστουγέννων στο ∆ολό

Μια γυναικεία παρέα. Από αριστερά: Λόλα Παπαϊωάννου, Κατερίνα
Κωσταρά, Ντίνα Κουτσουµπίνα, Χρύσα Τζόβα, Λίτσα Βραβορίτη και Ελένη
Μέξη - Παπακώστα.
∆ιακρίνονται: Xριστόφορος Kωσταράς, Bαγγέλης ∆άκας,
ήταν παγωµένος από τις χαµηλές «κάτασπρο σκούφο της» που σου Hλίας Kούρος, Bασίλης ∆άκας.
θερµοκρασίες του ∆εκέµβρη. θύµιζε ότι κάπου κοντά, έρχονται
H διαδροµή πάντα ευχάριστη Xριστούγεννα. Την παραµονή των Χριστουγέννων στο καφενείο του χωριού,
και για κάποιον που έχει καιρό να Περνώντας από Πωγωνιανή συγκεντρώθηκαν οι λιγοστοί κάτοικοι πλαισιωµένοι από τη νεολαία
την διανύσει ακόµη καλύτερα. ούτε ψυχή στο δρόµο. Mόνοι µας µας που επισκέφτηκε το χωριό. ∆ηµιουργήθηκε µια ζεστή ατµόσφαι-
Eιδικά από το Xάνι ∆ελβινάκι και ρα στο καφενείο, που σηµειωτέον λειτουργεί µε νέα διεύθυνση του
πάνω είσαι εσύ και η φύση. Ένα * Συνέχεια στη 2η σελίδα χωριανού µας Γιάννη Φωτόπουλου (γιο του Άκη), µε τους εξαιρετι-
κούς µεζέδες του και µε τη συνοδεία του κλαρίνου του Βασίλη ∆άκα
και της κοµπανίας του, το κέφι άναψε και
K O Y B E N TO Y ΛE Σ Tου ∆HM. ΠOTΣH κράτησε µέχρι τις πρωινές ώρες. * Συνέχεια στη 2η σελίδα
την κούραση αυτή και µε τα παρα-
HTANE ONEIPO πάνω... ποτηράκια, µόλις φύγανε
Σάββατο 26 Oκτωβρίου οι επισκέπτες, ο Mορφέας µου O Πολιτιστικός Σύλλογος Iωαννίνων
του 2017 σφάλισε τα µάτια, βρέθηκα στο
O Πρόεδρος του ∆.∆. ∆ολού
Mέρα της ονοµαστικής µου χωριό µου στο ∆ολό και µάλιστα
γιορτής. Όλη την ηµέρα στο σπίτι, µαθητής του ∆ηµοτικού! Oι Aδελφότητες Aθηνών
παρ’ ότι ο καιρός ήτανε καλοκαιρ- «...Xιόνιζε παπλαµούδες και και Aµερικής
νός, εγώ περίµενα τους επισκέ- τη νύχτα είχε ρίξει µια παλάµη σας εύχονται Xαρούµενα
πτες ή τα τηλεφωνήµατά τους, χιόνι καταγής. Kατηφόριζα απ’ το
απ’ τους συγγενείς, γωστούς και πατρικό µου σπίτι, µαζί µε την και Eυλογηµένα
φίλους και απ’ τους χωριανούς αδελφή µου Λίτσα για το σχολείο. XPIΣTOYΓENNA
µου. Oι φωνές των συµµαθητών µου
Tο βράδυ το τραπέζι γεµάτο, Yγεία και ∆ηµιουργικότητα
καθίσαµε ως αργά τη νύχτα. Mε για το 2018
* Συνέχεια στην 3η σελίδα
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 2

Bασίλη ∆άκα, µε τον Πρόεδρο του
* Συνέχεια από την 1η σελίδα
ανηφορίσαµε το
ΓIOPTH AΓ. NIKOΛAOY ΣTO ∆OΛO χωριού Bαγγέλη και τον µικρό
Bασιλάκη που έγινε µεγάλος κλα-
Σταυροσκιαδίτικο, ξυλογέφυρο, ρινίστας που κάποια µέρα θ’ αφή-
Aγ. ∆ηµήτρης και νάσου φάνηκε Eκείνο που δεν άλλαξε όλα Άκη Φωτόπουλου µας απογείωσε. σει όνοµα στην περιοχή.
το χωριό µε δύο τρία τζάκια να αυτά τα χρόνια, είναι η φωνή του ∆εν είναι όµως φίλοι µου ανα- Tον Λευτέρη Zωίδη µε την
καπνίζουν. ψάλτη. Eξήντα πέντε χρόνια έχει γνώστες το φαγητό, το κρασί που Άννα.
Στην κεντρική πλατεία δυσκο- ο Bασίλη ∆άκας, που δεν έλλειψε ξεχώρισαν σ’ αυτή τη γιορτή. Eίναι Tον Xριστόφορο και την
λεύτηκα να παρκάρω, είχαν έλθει ούτε µια φορά από την λειτουργία κάτι άλλο που συµβαίνει µόνο στο Mαριάνα.
αρκετά αυτοκίνητα, για χειµώνα σ’ όλες τις γιορτές του ∆ολού. ∆ολό. Όλη εκείνη την ηµέρα είµα- Tον Nικόλα Kούρο που γιόρτα-
καιρό, από Γιάννενα - Άρτα - Bόλο ∆εν νοµίζω να υπάρχει άλλος σ’ σταν µία µεγάλη αγαπητή οικογέ- ζε. Xρόνια σου πολλά, Nίκο και
- Πωγωνιανή. όλη την Eλλάδα να προσφέρει τις νεια. Σαν να βρίσκεσαι στο σπίτι του χρόνου.
Θέλω να σας εξοµολογηθώ και Tον Πάνο και τον Hλία Kούρο.
να σας πω ειλικρινά, ότι όταν Tην Kατερίνα Kωσταρά και την
µπαίνω σ’ αυτήν την εκκλησία του Nτίνα του Kουτσοµπίνα.
χωριού, ανέκαθεν από µικρό παιδί Eπίσης πρέπει να ευχαριστή-
όταν ήµουν, ένιωθα και νιώθω και σουµε όλοι όσοι είµασταν εκεί,
σήµερα ένα διαφορετικό συναί- τον Γιαννάκη Φωτόπουλο που έχει
σθηµα, που δεν το νιώθω όταν αναλάβει την λειτουργία του
πηγαίνω σε άλλες εκκλησιές. καφενείου όλο το χρόνο.
Eδώ νοµίζω ότι θα συναντήσω Έτσι θα έχουµε ανοιχτό καφε-
τον Xριστό, την Παναγία, τους νείο όλο το χρόνο µε δικό µας
Aγίους. Ότι πίσω από τις εικόνες ή άνθρωπο, που µε την βοήθεια της
πίσω στο Iερό κάπου είναι κρυµµέ- µητέρας του και της αδελφής του
νοι και µε βλέπουν, έτσι ακριβώς Mαίρης το καλοκαίρι θα κάνουν
όπως όταν ήµουν στο ∆ηµοτικό καλές δουλειές για την εξυπηρέ-
Σχολείο. H εκκλησία σχεδόν τηση των επισκεπτών. Θα έχει και
γεµάτη, αλλά κόσµος συνέχισε να την στήριξη από τον Xριστόφορο,
έρχεται µέχρι την τελευταία στιγ- έτσι ώστε να ανεβάσουν το επίπε-
µή. δο εξυπηρέτησης του Kαφενείου.
Ήταν µία θεία λειτουργία όπως Πρέπει να αναφέρω και τον
τον παλιό καιρό. Mόνο τα καντή- Πρόεδρο του Πολιτιστικού
λια που ήταν µε ηλεκτρικό ρεύµα Συλλόγου µας Γιάννη Mποντίνη
άλλαζε. Eγώ όµως κλείνοντας τα Ένα από τα τραπέζια: Χρήστος Φωτόπουλος, Κώστας Κωσταράς µε τη Σοφία, που πάντα είναι κοντά στα δρώµε-
µάτια έφερα µπροστά µου την Ευτυχία Φωτοπούλου, Aγνή Φωτοπούλου. Ακολουθούν συγχωριανοί να του χωριού. Eπίσης τις γυναί-
εικόνα του µπάρµπα Aνδρέα Βοστινιώτες: Γιώργος Παράσχος, Λίκα Κολέφα, πρεσβυτέρα (σύζυγος του
κες για τα γλυκά που προσέφεραν
Mαλάµη µε την ξύλινη σκαλίτσα, και τα όµορφα παλαιά τραγούδια
παπα-Φάνη).
ν’ ανεβαίνει και να ρίχνει λάδι στα που µας τραγούδησαν κατά τη
καντήλια. Θυµήθηκα και το µεγά- υπηρεσίες του σχεδόν αφιλοκερ- σου, ∆ολιώτες και επισκέπτες ένα διάρκεια του τραπεζιού.
λο καντήλι στην ωραία Πύλη που δώς τόσα χρόνια. Bασίλη µου να τραπέζι στρωµένο αγάπη. Γεµάτοι αναµνήσεις και θύµη-
ήταν ψηλά και δεν το έφθανε. τα εκατοστήσεις. Tο χειµωνιάτικο, µικρό αντά- σες από το παρελθόν και γεµάτο
Eίχε όµως ένα σύρµα δεµένο O παπα-Φάνης µε την άγια µωµα θα το πω, τελείωσε µε την το αυτοκίνητο µε προϊόντα από
µέσα από το Iερό που το ανεβοκα- µορφή του και ο Γιώργο Παράσχος προσευχή του παπα-Φάνη και την τον Xριστόφορο, γυρίσαµε στα
τέβαζε. Όλα µου ερχόταν στη µε την δική του χροιά έκαναν τη ευχή του χρόνου να είµαστε όλοι Γιάννενα µε την ευχή και του χρό-
µνήµη σαν να µην πέρασε µια θεία λειτουργία πιο κατανυκτική. εδώ µε υγεία και οικογενειακή νου να είµαστε όλοι όσοι µπορού-
µέρα και ας πέρασαν εξήντα χρό- Mετά το πέρας της Θείας ευτυχία. Kαλές γιορτές σε όλους. µε εκεί. ΣTO AΓAΠHMENO MAΣ
νια. Λειτουργίας ανταλλάξαµε ευχές Eπειδή δεν µπορώ ν’ αναφέρω ∆OΛO.
στο προαύλιο της Eκκλησίας, για όλους όσους παραβρέθηκαν σ’ Xρ. Φωτόπουλος
λίγο όµως γιατί έκανε κρύο, η αυτή τη λιτή γιορτή, θ’ αναφέρω
Eυχές συνέχεια στο καφενείο όπου έκαι- µόνο τους ντόπιους που κρατούν
Nοµίζω ότι όλοι πρέπει να γε το τζάκι από το πρωί. Θερµοπύλες και όσους προσέφε-
δώσουµε συγχαρητήρια στον Πρώτα ο καφές και τα γλυκά ραν ώστε αυτή η λιτή γιορτή να
Hρακλή και την Λίτσα που έφεραν από τα σπίτια τους γίνει ευχάριστη, ανθρώπινη, ξεχω- Ρεβεγιόν στο ∆ολό
ορισµένες γυναίκες. Mετά χορτό- ριστή, πλούσια τελικά.
Bαρβορίτη που σε ηλικία
πιτα από τα χέρια της Άννας και Ξεκινώντας από τον παπα- * Συνέχεια από την 1η σελίδα
ογδόντα οκτώ, ο Hρακλής και
µηλόπιτα από τη Bάσω του Άκη. Φάνη και την σύζυγό του, τον
η µερικά χρόνια µικρότερη Λί- Ήταν µια πετυχηµένη συνά-
Tελευταία µοσχοµύρισε
τσα, έκαναν ανανέωση διπλώ- ντηση που φανερώνει αισιόδοξα
όλο το καφενείο φασο- µηνύµατα για το µέλλον.
µατος οδήγησης για δύο λάδα. O ακούραστος Ευχόµαστε να την µιµηθούµε και
ακόµα χρόνια. Έτσι θα µπο- Xριστόφορος, που φρο- οι υπόλοιποι, ώστε την επόµενη
ρούν να επισκέπτονται τακτι- ντίζει σε κάθε γιορτή του φορά να….. µην επαρκεί ο χώρος
κά το χωριό, να µην λείπουν χωριού να προσφέρει σε του καφενείου.
από καµία εκδήλωση και να όλους από τα προϊόντα Χρόνια Πολλά και του χρόνου!
του, έτσι και σήµερα (περισσότεροι)
χαίρονται τα γεράµατα που
έφερε πικάντικη λαχανο-
δεν τους φαίνονται. Στην ανανεωµένη ιστοσελίδα
σαλάτα (πολίτικη) και
Σας ευχόµαστε να τα εκα- µας (www.dolo.gr) µπορείτε να
ζεστή φασολάδα µε δείτε ένα βίντεο από το γλέντι,
τοστήσετε έτσι δυνατά, να φασόλια ∆ολού· έγινε το που µας έστειλε ο Βασίλης
δίνετε και σ’ άλλους κουρά- κάτι άλλο. Ξυνόγαλος, που τον ευχαριστού-
γιο, πάντα µε υγεία. Mαύρο µπρούσκο H ώρα της φασολάδας. µε θερµά.
Xρ. Φωτόπουλος κρασί από το βαρέλι του Γ.Μ.
Nίκος Kούρος, Bασίλης ∆άκας
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 3

K O Y B E N T O Y ΛE Σ TO KAΛOKAIPI ΠOY ΠEPAΣE
του σχολείου, στη δε γωνία όρθια ώρα που κατάκατσε ο κουρ- για τα έθιµα και την παράδοση στα
* Συνέχεια από την 1η σελίδα
και κρεµασµένα 4-5 όπλα φλό- Tνιαχτός των καλοκαιρινών χωριά µας θα αναφερθώ σε ένα
ακούγονταν µέχρι εδώ που παί- µπερ, δωρεά κάποιου χωριανού, εκδηλώσεων και των πανηγυριών πανηγύρι του 15Aύγουστου σε
ζαν το χιονοπόλεµο. Mόλις φτά- απ’ την Aµερική, για εξάσκηση στα χωριά µας που κορυφώνονται χωριό κάπου στα Pιζά (Πωγωνίου)
σαµε στην πλατεία του σχολείου κυρίως τον 15Aύγουστο, αν µπο- που µου έκανε µεγάλη εντύπωση
των παιδιών στην σκοποβολή. Στη
βλέπω τα παιδιά, τους συµµαθη- ρούµε να κάνουµε ένα µικρό απο- που αντιστέκεται και βαδίζει ακόµη
βόρεια πλευρά ένα µεγάλο, µέσα λογισµό, θα παρατηρούσαµε τα στα αχνάρια της παράδοσης και
τές, σε δύο οµάδες χωρισµένα, η σε ξύλινο σκαλιστό κάσωµα, ωρο- παρακάτω: Mετά από πάρα πολλά αντιστέκεται µε πείσµα, στο
απάνω χώρα µε την κάτω, είχανε λόϊ, εκρεµές, που όταν κτυπούσε χρόνια το φετινό καλοκαίρι ήταν
γίνει σχεδόν µούσκεµα απ’ τον την ώρα, άκουγε όλη η αίθουσα, το µοναδικό που στο χωριό παρα- του XAPIΛAOY KAPAΓIANNH
χιονοπόλεµο και προχωρώντας δωρεά κάποιου χωριανού. τηρήθηκε µεγάλη κοσµοσυρροή.
σιγά-σιγά προς την πέτρινη τερά- Pωτώ το φίλο και συµµαθητή Άνοιξαν όλα, τα ερµητικά κλεισµέ- µοντέρνο τρόπο διασκέδασης µε
στια σκάλα, του παλαιού µου Λευτέρη Mπέτζο, που ήρθε να σπίτια. Tα βράδια ήταν σ’ όλα τα σεβασµό και αξιοπρέπεια και
Σχολείου µας, ακούω απ’ τα απέ- φώτα αναµένα. Oι παιδικές χαρές κυρίως σε ότι έχει σχέση µε το
να µας υποδεχτεί, πού είναι ο
ναντι κτίρια (αµηλικά) να ψέλνουν ήταν γεµάτες από παιδιά και αντη- γλέντι. ∆εν κάνω διαφήµιση, αλλά
κύριος; το αναφέρω αφού έτσι το βρήκαν
εκκλησιαστικούς ύµνους, οι καλα- χούσαν από παιδικές φωνές.
– Στο καφενείο, τον φώναξε ο Xτύπησαν οι καµπάνες και λει- και έτσι το συνεχίζουν χωρίς καν
ντζήδες της οικογένειας
καφετζής ο µπάρµπα Tάκης να τούργησαν οι εκτελεστές. να τους επηρεάζει ο µοντερνι-
Mπότσικου, ο µπάρµπα Aντώνης
τον κεράσει ένα ζεστό τσάι. Όπως χαρακτηριστικά ελέχθη σµός.
µε τα δυο του παιδιά τον Λάζαρο
∆εν πρόλαβε να τελειώσει, ο «βούλιαξαν τα χωριά από κόσµο». Συγκεκριµένα, από το χωριό
και τον Σταύρο, όπου απ’ το πρωί ορίζονταν κάποιο πρόσωπο σεβα-
είχαν πιάσει δουλειά. Tόσο πολύ Λευτέρης την κουβέντα και ακού- Πολύ σηµαντικό για τους λίγο ηλι-
στηκε το καµπανάκι, που ήταν κιωµένους εναποµείνατες κατοί- στό που θα ρύθµιζε τα του χορού
µε τράβηξε η ψαλµωδία, που εάν και κυρίως την προτεραιότητα.
κρεµασµένο στη στέγη της εξώ- κους που κάθε χρόνο περιµένουν
δεν µούρχονταν µια µπάλα χιονι- αυτή την εποχή να χαρούν να δουν Όπως είναι γνωστόν το γλέντι
ού στο κεφάλι απ’ τον συµµαθητή πορτας να το κτυπάει ο δάσκαλος συνήθως διαρκούσε δύο (2) ηµέ-
χωριανούς που είχαν χρόνια να
µου Σταύρο Zωίδη, που µε ξάφ- για µάθηµα. ρες. Tην πρώτη ηµέρα αποκλειστι-
ανταµώσουν, να κουβεντιάσουν
νιασε και µε πόνεσε λίγο, δεν θα Mπαίνοντας µας καληµέρισε, µαζί τους και να θυµηθούν τα κά προτιµούνταν στο χορό οι πανη-
το κουνούσα απ’ εκεί. έβγαλε και κρέµασε το βαρύ παλιά. γυριστές, οι φιλοξενούµενοι, από
Προχώρησα και µπήκα στον προ- πανωφόρι του και ανέβηκε ψηλό- Zωντάνευσε ξανά όλη η τα άλλα χωριά, δείγµα κι αυτό
θάλαµο του σχολείου, όπου µε τερα στην έδρα του. Hπειρωτική ύπαιθρος και αναφέρο- ευγένειας και καλής συµπεριφο-
Tι ωραίος µου φαινόταν σήµε- µαι κυρίως στις περιοχές ράς και φιλοξενίας, στοιχεία που
περίµενε η αδελφή µου να µου
Πωγωνίου, Zαγορίου, Kόνιτσας και χαρακτήριζαν πάντα και συνεχί-
πάρει το κατσούλι να το κρεµάσει ρα ο δάσκαλός µου και χωριανός
φυσικά των υπολοίπων ολοκλήρου ζουν να χαρακτηρίζουν το Πωγώνι.
κοντά µε το δικό της και µαζί προ- ο Σπύρος Παγούνης. Ψηλός, Tη δε δεύτερη µέρα οι ντόπιοι-
χωρήσαµε για την µεγάλη αίθου- όµορφος µ’ ένα µαύρο κουστούµι, της Hπείρου. Παντού πανηγύρια,
εκδηλώσεις και γλέντια. χωριανοί και τέλος το υπηρετικό
σα του σχολείου. Σχεδόν όλα τα µε κάτασπρο πουκάµισο και ριγέ προσωπικό.
Eκείνο, όµως, που είναι σηµα-
κορίτσια, γύρω από µία πελώρια µπλε γραβάτα, σωστός λεβέντης, Έτσι λοιπόν ξεκίνησε το γλέντι
ντικό και πρέπει να ληφθεί υπόψη,
στρογγυλή σιδερένια σόµπα για µε απέραντη ανθρωπιά, καλωσύ- είναι ότι αυτή την κοσµοσυρροή µε την εντυπωσιακή εµφάνιση των
ξύλα, που είχε στη µέση της ένα νη κα πνευµατικότητα. Όταν πλαισίωναν και ενίσχυαν εκτός γυναικών ντυµένες µε την πλούσια
έµβληµα, σαν χρυσό που έγραφε: µιλούσε ακτινοβολούσε από των ηλικιωµένων –εθιµοτυπικά– σοβαρή και χρυσοκέντητη
«Θερµάστρα ο Ήλιος» µε απλω- κυρίως οι νεαρές ηλικίες. Πωγωνήσια φορεσιά που η σοβα-
∆ολιώτικη σεµνότητα και ευαι-
µένα χέρια, ζεσταινόταν γύρω- ρότητα και οι κινήσεις τους άφη-
σθησία, και έλεγα µέσα µου, του Tο καλοκαίρι αυτό είχε την
σαν σε όλους τις καλύτερες εντυ-
γύρω. αξίζει νάναι δάσκαλος και κάτι τιµητική της η ύπαιθρος, τα χωριά,
πώσεις, µακριά από το µοντέρνο
Ήτανε εκεί η Λίτσα Σακελ- παραπάνω. Tη σκέψη µου την διέ- εκτός από λίγα.
τρόπο, αφού αυτό συµβάλλει η ίδια
λαρίου, Σταυρούλα Mπίτζα, Oι νέοι αδιαφόρησαν στο
κοψε η φωνή του λέγοντας: η φορεσιά.
Eυτυχία Zωΐδη, Kαλλιρρόη Πότση µοντέρνο τρόπο των τελευταίων
– Σήµερα παιδιά, δεν θα Στη συνέχεια, ο τελετάρχης και
και µια κοπέλα απ’ άλλο χωριό, χρόνων των καλοκαιρινών διακο-
κάνουµε µάθηµα, λόγω του κακού ρυθµιστής του γλεντιού έδωσε τη
πών και προτίµησαν τα χωριά τους,
συγγενής και φιλοξενούµενη επί σειρά στο Σταυροσκιάδι µε πρώτη
καιρού, το χιόνι έφτασε τους εκεί που αντάµωσαν µε τους
πολλά χρόνια στο σπίτι του τη Σοφία, στις ∆ρυµάδες στην Άνω
πέντε πόντους, και των µεθαυρια- φίλους τους, τους συγγενείς, τους
Mανώλη Λατσούνα, ονόµατι Mερόπη µε την Όλγα που επάξια
νών, απόκρεω. χωριανούς και το γνώριµο περι-
Σοφία και άλλα πολλά µικρά κορί- αντιπροσώπευσαν την περιοχή
– Ένα A-α-α-α! Aκούστηκε βάλλον. Oι νέοι πρωτοπορούσαν
τσια και αγόρια. πάνω στον Πωγωνήσιο ρυθµό και
πέρα ως πέρα, και ο δάσκαλος σε παντός είδους ενέργειες και
H αίθουσα σχετικά θαµπή παρ’ χρώµα.
εκδηλώσεις. H δε συµµετοχή τους
συνέχισε: Όσοι από σας θέλουν Oι πανηγυριστές παρακολου-
όλα τα πολλά παράθυρα που είχε, στο χορό καθολική. Παιδιά µετανα-
να ντυθούν µασκαράδες την θούσαν και απολάµβαναν το γλέντι
λόγω του χιονιού και της οµίχλης στών µε µεγάλη βουλιµία προσπα-
Kυριακή να περιµένουν, να τους καθισµένοι στον αµφιθεατρικά δια-
και στο κενό κάθε παραθύρου από θούσαν να µπουν στο πνεύµα του
δώσω τις «Mουτσούνες» (προσω- µορφωµένο χώρο χωρίς τραπέζια
µια µεγάλη φωτογραφία όλων χορού και της παραδοσιακής µου-
και τα απολαυστικά εδέσµατα και
των ηρώων του 1821. πίδες) που έχω στο υπόγειο του σικής. Πολύ σηµαντικό οι νέοι να
πολλά αλλά αφοσιωµένοι στα του
Aπ’ την ανατολική µεριά του σχολείου. µυηθούν στο πνεύµα της παράδο- γλεντιού. Yπήρχε όµως και ανάλο-
σχολείου ένα µεγάλο εικόνισµα Tο ραδιόφωνο του γείτονά σης και των εθίµων ζωντανεύο- γος χώρος µε τραπέζια για όσους
µου, ανοιγµένο στη διαπασών, ντας τα έρηµα και εγκαταλελειµέ- ήθελαν διά του τρόπου αυτού να
µε χοντρή ξύλινη κορνίζα, σκαλι-
διότι είχε ξηµερώσει πλέον, έλεγε να χωριά. απολαύσουν το γλέντι.
σµένη και µε τζάµι οι TPEIΣ IE-
∆ική µας ευθύνη και υποχρέω- Tέλος το όλο σκηνικό εκάλυπτε
PAPXEΣ µε ασηµένια φωτοστέ- ένα γνώριµο παλαιότερα τραγού-
ση είναι να τα αγκαλιάσουµε και να η παραδοσιακή κοµπανία του
φανα. Tη νότια πλευρά κάλυπτε η δι: «Ήταν όνειρο, δεν ήτανε αλή-
τα οδηγήσουµε προς τους συλλό- Kώστα Bέρδη, του µεγάλου κλαρι-
σκηνή του θεάτρου και µε µια θεια. Ήταν... εύχοµαι σ’ όλους γους και αδελφότητες δίνοντας τις νίστα µε το καθαρό Πωγωνίσιο
βαριά κόκκινη κουρτίνα, που σκέ- σας Kαλά Xριστούγεννα και το πρωτοβουλίες και εξουσία, αφού χρώµα!
παζε τη σκηνή. ∆ίπλα δύο βιβλιο- Nέο Έτος, µε υγεία, χαρά και άλλωστε αυτοί είναι το µέλλον, Kαι του χρόνου!
θήκες, τραπέζια, εποπτικά µέσα καλύτερες µέρες». τους χρειάζεται! Kαι επειδή µιλάµε
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 4

IΩANNHΣ ΛIOΛIOΣ ∆OΛIΩTEΣ ΠOY EΦYΓAN
(Eκ παραδροµής δεν δηµοσιεύθηκε ΓIANNHΣ KOYBAPAΣ
σε προηγούµενο φύλλο)
TOY ∆HM. ΠOTΣH
Ο Γιάννης Λιόλιος γεννήθηκε στο
∆ολό Πωγωνίου και µεγάλωσε στην Tον Nοέµβριο του 2017 µας θα τα διορθώνουµε και θα
Αθήνα έφυγε απ’ τη ζωή, ακόµη ένας δηµοσιεύονται.
Ήταν γιος του Παναγιώτη Λιόλιου χωριανός µας ο Γιάννης Άρχισε από τότε και έστελ-
και της Ελεονώρας Ζωίδου, αδελφός Kουβαράς. Συλλυπούµαι βαθύ- νε τα κείµενά του σε µένα, µε
του Γιώργου Λιόλιου. τατα την κυρία Aλέκα, την το πρώτο του κείµενο που
Με την έναρξη του πολέµου του ‘40 κόρη της καθώς και όλους τους έγραψε, πώς ήρθε στο ∆ολό µε
επέστρεψε µε την οικογένεια του στο συγγενείς, ευχόµενος την εξ την µοτοσυκλέτα του, απ’ την
∆ολό και αποφοίτησε από το Γυµνάσιο ύψους παρηγορία. Tουρκία και γεµίσαµε µια ολό-
Πωγωνιανής. τησε µε πολλούς τρόπους Έρχονταν O µακαρίτης γεννήθηκε στο κληρη σελίδα, µε ηµεροµηνία
Γυρίζοντας στην Αθήνα το τέλος του στο χωριό και απολάµβανε το σπίτι , την ∆ολό το 1924. Γονείς του ο Σεπτέµβριος του 1996. Kάθε
‘40 τελείωσε την σχολή Ηλεκτρολόγων φύση την παρέα των χωριανών και όταν Eπαµεινώντας και η Aρχόντω χρόνο έστελνε 1-2 κείµενά
Μηχανικών. Λόγοι επιβίωσης τον ανά- άρχισαν τα προβλήµατα της υγείας του Kουβαρά. Tο 1931 µικρός ο του, µέχρι το έτος 2011 που
γκασαν να φύγει στο Κονγκό της και δεν µπορούσε να έρθει του έστελνα Γιάννης µετανάστευσαν όλοι σταµάτησε.
Αφρικής όπου και ασχολήθηκε µε το φωτογραφίες από το σπίτι από το χωριό στον Άγιο Στέφανο της Kαλό σου ταξίδι αγαπητέ
εµπόριο σε Ευρωπαϊκές χώρες από το “Αντάµωµα” και µέσω κινητού Kωνσταντινούπολης, όπου µου µπάρµπα Γιάννη και µη
Γνώρισε στη Θεσσαλονίκη την γυναί- άκουγε το Πωγωνίσιο κλαρίνο και αυτό έζησε εκεί µέχρι το 1964 γυρί- ξεχάσεις εκεί που θάσαι να
κα του Μαίρη Σιµώνη καθηγήτρια του έδινε κουράγιο. ζοντας στην πατρίδα και έµει- χαιρετίσεις όλους τους χωρια-
Γαλλικών και έφτιαξε µαζί της µια ωραία Όλη του η ζωή ήταν απλή. Ευτύχησε ναν για πάντα στην Aθήνα. νούς που έφυγαν απ’ τη ζωή,
οικογένεια µε τα τρία τους παιδιά τον να δει τα παιδιά σπουδασµένα και O πόθος του Γιάννη και η πριν από σένα.
Παναγιώτη τον Μανώλη και τον Χάρη. παντρεµένα και δυο γλυκές εγγονούλες αγάπη του για το χωριό που Nάναι ελαφρύ το χώµα που
Γύρισε από την Αφρική στις αρχές του την Μαρία και την Ελεονώρα. γεννήθηκε ήταν πολύ µεγάλη σε σκέπασε και η µνήµη σου
‘70 και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα όπου Στις δύσκολες στιγµές της ζωής του και πάντα το λαχταρούσε. Έτσι αιώνια.
δηµιουργώντας την εταιρεία λόγω ασθένειας είχε δίπλα του µε αυτο- ένα πρωί ξεκίνησε απ’ την
“Τεχνοδοµή” ασχολήθηκε µε οικοδοµι- θυσία τη γυναίκα του και τα παιδιά του. Kωνσταντινούπολη µε µια ΨHΦIΣMA
κές επιχειρήσεις . Έφυγε από κοντά µας στις 6 µοτοσυκλέτα 750 κυβικά και
Παρά τον αυστηρό του χαρακτήρα Φεβρουαρίου. Ας είναι ελαφρύ το χώµα ήρθε για λίγες µέρες να δει το
Tο ∆.Σ. του Πολιτιστικού
έκρυβε µέσα του µεγάλη ευαισθησία της Κηφισιάς που τον σκεπάζει µέχρι να χωριό του, να του «φύγει ο
πόνος και να ξελαφρώσει» Συλλόγου ∆ολού Πωγωνίου
προσφέροντας στους γονείς του σεβα- έρθει στο ∆ολό στο αγαπηµένο του
όπως µας έλεγε. Tο τι τράβηξε Iωαννίνων µόλις πληροφο-
σµό και φροντίδα στην οικογένειά του χωριό κοντά στους γονείς και στον
στο δρόµο δεν περιγράφονται. ρήθηκε τη θλιβερή είδηση
προσήλωση και αγάπη και σε εµάς τα αδελφό του.
ανήψια του έδειχνε πάντα το ενδιαφέ- Καλό Παράδεισο θείε Γιάννη Eγώ τον γνώρισα στο του θανάτου του συγχωρια-
ρον του Ελεονώρα Γ Λιόλιου χωριό για πρώτη µου φορά, νού µας
Το ∆ολό το λάτρευε και το ευεργέ- Παναγιώτης Γ Λιόλιος ήταν πλέον συνταξιούχος και Iωάννη Kουβαρά
µαζί µε την γυναίκα του κάθε
καλοκαίρι κάθονταν πολλές
Στην Mνήµη της Bάσως N. ∆ιαµαντούκου µέρες, στο πατρικό σπίτι, που
το είχε φτιάξει «κουκλίστικο»
µέσα και έξω (από πολλά χρό-
H Mπέση (όπως την ονοµάζαµε νια ακατοίκητο) µε τα ίδια του
εδώ) η Bάσω παρόλο που η καταγωγή τα χέρια.
της ήταν από την Σωπική, διαµένοντας Ένας άνθρωπος ήρεµος,
και µεγαλώνοντας στην Πωγωνιανή εργατικός, καλός νοικοκύρης,
(Bοστίνα), έγινε η ∆ολιώτισσα που οικογενειάρχης και άριστος
αγάπησε το ∆ολό υπερβολικά και κρεοπώλης στην Tουρκία.
πάντα προσπάθησε µαζί µε τον Nίκο Πολλές φορές τα καλοκαίρια
της να βοηθήσει το χωριό µας περισσό- που σµίγαµε στο χωριό µε
τερο από κάθε άλλον και όχι µόνον το έπαιρνε απ’ το καφενείο να
∆ολό αλλά την Ήπειρο και τους πάµε στο σπίτι του να µου δεί-
Hπειρώτες. ∆ιορθώνοντας το σπίτι της ξει τα έργα και να µε κεράσει
στο ∆ολό προσπάθησε να πραγµατο- στον υπέροχο κήπο του κανέ- που διατέλεσε συνεργάτης
ποιήσει εκείνη την επιθυµία όλων των να ποτηράκι ρακί. Mου έλεγε της εφηµερίδας µας,
φωτογραφίες από όλα τα δωµάτια συνήλθε σε έκτακτη συνε-
πατριωτών να ζει τα καλοκαίρια τουλά- διάφορες ιστορίες απ’ την
χωρίς κανένα φόβο και αντίρρηση και
χιστον ∆ολό, οι καταστάσεις όµως, δεν πόλη και τους χωριανούς που δρίαση και αποφάσισε οµό-
όταν το είδε τελειωµένο, η χαρά και ο
το επέτρεψαν. Eδώ, το σπίτι της ήταν ζούσαν στην Tουρκία εκείνα τα φωνα τα εξής:
ενθουσιασµός της ήταν απερίγραπτος
πάντα ανοικτό και πολλάκις γευτήκαµε χρόνια. 1. Aντιπροσωπεία του
αφήνοντας το φαγητό να καεί στην
µε την Kρυστάλλω τις νόστιµες πίτες Mε την έκδοση της εφηµε- ∆.Σ. να παραστεί στην
τέντζερη (κατσαρόλα) µου είπε, γεµά-
της. Eδώ στα βουνά της Nέας Yόρκης ρίδος µας, µε πήρε ένα τηλέ-
τη χαρά και ενθουσιασµό. κηδεία και να εκφράσει τα
που ζούµε, η Bάσω µε το Nίκο της φωνο και µου είπε ότι θέλω και
είχαν ένα εξοχικό σπίτι και κάθε φορά
H τελευταία µας συνοµιλία µε την συλλυπητήρια στους οικεί-
γω να γράψω στα «∆OΛIΩ-
Bάσω ήταν τον ∆εκαπενταύγουστο και ους του.
που ανέβαιναν, περνούσαν από εµάς. TIKA» αλλά Mήτσο µου δεν
φυσικά είχε σκοπό τις γιορτές στο 2. Aντί στεφάνου να
H αγάπη τους και η αµοιβαία εκτί- έµαθα πολλά γράµµατα, µέχρι
∆ολό. H µνήµη της Bάσως θα είναι κατατεθεί χρηµατικό ποσό
µηση ήταν πάντα ζωντανή και ατέλειω- την τρίτη τάξη του ∆ηµοτικού
πάντα στην σκέψη µας όσο ζούµε έχο-
τη. Tα συχνά µας τηλεφωνήµατα πάντα Σχολείου του χωριού µας στην εκκλησία του χωριού
ντας τις πιο καλές και όµορφες ανα-
µας έφερναν κοντά. Θυµάµαι τον πήγα. µας.
µνήσεις.
ενθουσιασµό της όταν επισκεφτήκαµε ∆εν περάζει την ύλη να τη 3. Nα δηµοσιευτεί το
Aιωνία της η Mνήµη
την Bάσω και τον Nίκο να συγκεντρώ- στέλνεις σε µένα και µαζί µε ψήφισµα στην εφηµερίδα
Xριστόφορος
σουµε φωτογραφίες για το Λεύκωµα, τους άλλους του Συλλόγου «∆ολιώτικα».
και Kρυστάλλω
που µε άφησε νε ξεκρεµάσω όλες τις
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 5

∆ολιώτικοι Στοχασµοί και Ιστορία
Στην περασµένη έκδοση της Τί λοιπόν είναι εκείνο που µου πάντα ότι οι ∆ολιώτες ήταν άρχο- τόπο έλαχε στου Μάϊκα το οσπί-
Εφηµερίδας µας, τρία κείµενα προξένησε την εντύπωση και το ντες, καλοί νοικοκυραίοι καί τίµιοι τιον. ∆εν ξέρω αν τα καταφέρνω
µού δίνουν την ευκαιρία να ασχο- ενδιαφέρον σαν ∆ολιώτης να και αγαπούσαν και βοηθούσαν να µιµηθώ τις εκφράσεις του
ληθώ, διότι αφ’ ενός µεν έχουν ασχοληθώ περισσότερο µε το πιο τους χωριανούς και τους φτω- Πατέρα µου. Θυµάµαι όµως που
σχέση µε το ∆ολό που γεννήθηκα όµορφο και αγαπητό σε µένα χούς και το Χωριό τους. µου έλεγε πολλές ιστορίες από
εγώ, µεγάλωσα, γνώρισα και άρθρο του Θανάση; Πρώτον: H Οι γειτόνοι, µου έλεγε, πάντα τα χρόνια εκείνα που τότε σαν
έζησα µε τους ανθρώπους του, απλότητα και η εκλογή και η δια- ζήλευαν το Χωριό µας. Μου παιδί δεν έδινα σηµασία. Πολλές
µαθαίνοντας πολύ καλά τον τύπωση της επαγγελµατικής του έλεγε για κάποιον Σωκράτη φορές όµως τώρα ξεπηδάν στη
τρόπο της ζωής του και τα τερτί- τέχνης στη συνταγή της µπατσα- Γκιώκα από το Τεριάχι, ότι, όποτε µνήµη µου πολές ιστορίες που
πια του (συνήθειές του), και γνω- ριάς. Ποιός από τους σηµερινούς ανταµώνονταν οι κοντοχωριανοί έχουν σχέση µε τη ζωή του
ρίζω πολύ καλά τον τόπο του σπι- ∆ολιώτες γνωρίζει το όνοµα της Χωριού και όλους εκείνους τους
θαµή προς σπιθαµή και τους µπατσαριάς ή την τσουκνίδα ή τα Tου Xριστόφορου Pάπτη ∆ολιώτες που έζησα µαζί τους.
ανθρώπους του όπως και τις οικο- λάπατα; Και εντούτοις! είναι ένα (Θα ήταν καλά όµως να διαβάσε-
γένειές του, είµαι δε βέβαιος ότι από τα πιο νόστιµα, τα πιο οικο- στον Πλάτανο στη Βοστίνα και τε την πλούσια ιστορία του
θα παρεξηγηθώ για τον τρόπο νοµικά φαγητά που βοήθησαν πείραζε ο ένας τον άλλον, ο Χωριού µας στο βιβλίο τού Νίκου
που εκφράζοµαι, πλην όµως, από στη διάσωσή µας στα χρόνια της Σωκράτης προσπαθούσε να Υφαντή «Τό ∆ολό στό Πωγώνι».
ό,τι καταλαβαίνω, οι σηµερινοί πείνας της Κατοχής τού 1942-46. κοροϊδέψει τους ∆ολιώτες λέγο- Από αυτή την ιστορία του Πατέρα
∆ολιώτες δεν γνωρίζουν την (Μια παρένθεση: Aγαπητέ µου ντας ότι οι ∆ολιώτες, έχουν τον µου και το βιβλίο του Νίκου, ξεκι-
τόσο πλούσια ιστορία του Θανάση, η εκλογή σου και η Κουβαρά που τους ξεχωρίζει από νάει για µένα αυτό που ονοµάζω
Χωριού από το οποίο θέλουν να απλότητά σου, µάς ενθουσίασαν τ’ εµάς. (Ισως να είχε δίκιο)! η αίγλη και η ανωτερότητα τών
πιστεύουν ότι κατάγονται και ιδιαίτερα καί φτιάξαµε καί γευτή- Στην πείνα της Κατοχής ο ∆ολιωτών ∆ιότι η απόφαση των
αυτός είναι ο λόγος που ασχο- καµε µε την Κρυστάλλω (η σύζυ- Πατέρας µου είχε σπείρει ένα τότε ∆ολιωτών και µόνον, δείχνει
λούµαι). γός µου) την τόσο νόστιµη µπα- µικρό κοµµάτι γης µε κριθάρι την ανωτερότητα και την µεγαλο-
Τα τρία κείµενα είναι, το κεί- τσαριά. Σέ ευχαριστούµε και στην τοποθεσία «Μασιούρι», που πρέπεια τους, η οποία συνεχίστη-
µενο του Θανάση Παπαϊωάννου ευχόµαστε νά συνεχίσεις αυτή είναι κάτω από τη Ράχη κε στη ζωή µου αργότερα, όταν
(Συνταγές Μαγειρικής σελ.-10) σου την προσπάθεια. «Σταµπέλια» και χαµηλά προς το άρχισα να καταλαβαίνω τη ζωή,
µε το οποίο θα ασχοληθώ σήµε- Το δεύτερο θέµα που µε απα- ποτάµι και πολύ µακριά από το στη δεκαετία του 30, µέ πρόεδρο
ρα, το κειµενο του Σωκράτη σχόλησε µε το άρθρο του χωριό. Στο σπίτι δεν υπήρχε άλλο τον Παναγιώτη Κούλα και αντι-
Οικονόµου (το Περιβάλλον µας Θανάση, είναι το ότι λέει πως ψωµί και το κριθάρι ωριµάζει εκεί πρόρεδρο τον Γιώργη Μάϊκα-
σελ.-4) και το κείµενο του Νίκου γεννήθηκε και έφυγε µικρός από χαµηλά πιο γρήγορα και θα µπο- Ράπτη, µέχρι την αρχή του
Υφαντή (Λογοδοσία του ∆ιοικη- το χωριό και ότι θέλει να γίνει ρούσε να το αλέσει στο Ρόµπολο Πολέµου στις 28 Oκτωµβρίου του
τικού Συµβουλίου της συνδροµητής και να συµβάλλει για να ζυµώσει η Μάνα κριθαρέ- 1940 και ως το τέλος Νοεµβρίου
Αδελφότητας ∆ολού της Ηπείρου στην εφηµερίδα µε το επάγγελµά νιο ψωµί. Θυµάµαι που τον ρώτη- του ίδιου έτους, οπότε ο Π.
«O Άγιος Χριστόφορος» το 1927 του. σα, πώς έχουµε εδώ αυτό το κοµ- Κούλας πέθανε και ανέλαβε ανα-
σελ.-5) , µε τα οποία θα ασχολη- Στο φτωχό µου µυαλό, η επι- µατάκι της γης µόνον, Πατέρα; γκαστικώς ο αντιπρόεδρος, ο
θώ στο µέλλον. θυµία του Θανάση δυναµώνει και Αυτό µας έλαχε στον κλήρο µου οποίος υπέφερε πολλά. Πρώτα µε
Αρχίζω λοιπόν µε το άρθρο ενιχύει την πίστη µου, που διαρ- είπε παιδί µου όταν έρριξαν τόν τις τότε λιποταξίες τών Ελλήνων
του Παπαϊωάννου. κώς διακηρύττω, ότι το ∆ολό κλήρο οι δηµογέροντες του στρατιωτών οι οποίοι είχαν στον
Μια από τις παλιές ∆ολιώτικες πάντα είχε και έχει την δυνατό- Χωριού. Όταν τον ρώτησα για τι χάρτη τους το ∆ολό, ως τόπο
οικογένειες στο Χωριό µας ήταν τητα νά µαγνητίζει τον κόσµο κλήρο µιλάει, µου εξήγησε λοι- κατευθύνσεως από το Τεπελένι
και είναι η οικογένεια που ήλθε σε επαφή ή επισκέφτη- πόν την ιστορία της εξαγοράς του Αλβανίας, µε κατεύθυνση την
Παπαϊωάννου (Σούλιου) . Στη κε, ή µεγάλωσε ή γεννήθηκε στό Χωριού µας από τον Τούρκο τσι- Θεσσαλία και Μακεδονία και
δική µου ζωή η Oρανίγια του ∆ολό, να θέλει να µη χάσει αυτή φλικούχο και πως όταν ήρθε η ασφαλώς όλα τα κατοχικά χρό-
Σούλιου και τα παιδιά της, ο του την ταυτότητα. ώρα της πληρωµής, δεν µπορού- νια! (Ως αναφορά την δεκαετία
Παναγιώτης, ο Γιώργης και η Η αίγλη του να είσαι σαν να µαζέψουν τα γρόσια από του 30, ασχολήθηκα σε προηγού-
οικογένειά του και ο Γιάννης ο ∆ολιώτης, πάντα υπήρχε, υπάρ- όλους τους χωριανούς από γρόσι µενα τεύχη για τα τόσα έργα που
µικρότερς τότε. χει και θα υπάρχει και ξεκινάει σε γρόσι, γιατί πολύς κόσµος δεν έλαβαν χώρα τότε).
Χωρίς να µπορώ να καταλάβω από τότε που οι πρόγονοί µας το είχε τα γρόσια στο χέρι και τότε Αργότερα και µετά τον πόλε-
τη σχέση του ονόµατος και της έχτισαν µε γούστο και χάρη αµφι- µε αρχηγό τον ∆ήµο Τζήµο µου µο το Χωριό µας χρειάστηκε µε-
οικογένειας, ρώτησα τον αγαπη- θεατρικά, που σου δίνει την λέει ο Πατέρας µου και τα σπίτια γάλη προσπάθεια να συνέλθει.
τό µου Γιάννη Μποντίνη γι’ αυτήν ευκαιρία, από όπου κι αν είσαι (οικογένειες) των Καγιαναίων, Την σκυτάλη συνέχισαν χωρίς
την ανεξήγητη σχέση για µένα µπορείς να έχεις την πιο όµορφη των Σιουλαµαίων καί τών κανενός την απαίτηση ή βοήθεια,
(διότι οι χρονολογίες και ονοµα- θέα προς όλους τους ορίζοντες. Χαϊλαίων, έβαλαν τα γρόσια κι ο Γιώργη Ζέρβας, (έκτισε τό και-
σίες, δεν συσχετίζονται στο Όσο για µένα; Άρχισα να δίνω όταν έγινε και τελείωσε η αγορά, νούριο Σχολείο, συνέλαβε το
µυαλό µου). O Γιάννης λοιπόν, σηµασία στην Ιστορία του ∆ολού ύστερα µαζεύτηκαν οι χωριανοί ∆ολό ως Αρχαίο Μνηµείο στον
µου εξήγησε ότι πρόκειται περί από τότε που διάβασα το βιβλίο δηµογέροντες και µοίρασαν τα Ελληνικό πίνακα Αρχαίων
µιας οικογένειας η οποία εγκατα- του αγαπητού Νίκου Υφαντή «Tό χωράφια δίνοντας σε όλους τους Μνηµείων, έκτισε τον Άγιο
στάθηκε στης Πανάγιως του ∆ολό στο Πωγώνι» και να συσχε- χωριανούς από ένα κοµάτι γης σε Χριστόφορο, βοήθησε στην άδεια
Σιέκου (µάνα τής Ευτυχίας τίζω τη ζωή µου µε το ∆ολό, τη κάθε σπίτι και σε κάθε τόπο διανοίξεως του δρόµου από τον
Σιέκου-Kαλαγκιά) το σπίτι στη ζωή µου που έζησα εκεί και τις (τοποθεσία) πού ήταν χωραφότο- Αη-Γιάννη έως την πλατεία του
δεκαετία του 50 ή 60, και ότι ο ιστορίες του Πατέρα µου για το πος, ούτως ώστε να µην αδική- Χωριού και πολλά άλλα που είναι
αγαπητός Θανάσης προέρχεται Χωριό µας. O Πατέρας µου είχε σουν κανέναν χωριανό τους και δύσκολο νά περιγράψω.
από αυτή την οικογένεια. γεννηθεί το 1880. Μου έλεγε αυτό το κοµάτι σε τούτον τον
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 6

∆ολιώτικοι Στοχασµοί και Ιστορία ΣYNTAΓEΣ MAΓEIPIKHΣ
Είναι η καταγωγή µας! και το Μαριναρισµένο
απαιτεί όπως µεταξύ άλλων χρει-
O Νίκος ο Θανόπουλος, όστις
άζεται και η οικονοµική συµβολή
χοιρινό στη γάστρα
ήταν η κινητήριος δύναµις της µε εσπεριδοειδή
µας, θα πρέπει να είναι απαραίτη-
επαναφοράς του Χωριού µας σε
µια καλή και ευπρέπουσα κατά-
τα εθελοντική, γενναιόδωρη και και πατάτες
όχι ζητιανική, ούτως ώστε να
σταση τότε.
δίνει τη δύναµη και να ενθαρρύ-
(Χριστουγεννιάτικο)
O Κώστας ο Λατσούνας, ως
νει τις µεγάλες προσπάθειες για ΥΛΙΚΑ
Νοµαρχιακός υπάλληλος βοήθη-
τη διάσωση και συνέχιση της 2 κιλά χοιρινό µπούτι ή σπάλα
σε στη διάνοιξη του δρόµου από κοµµένο σε µερίδες
ιστορίας του ∆ολού τις οποίες
την Πωγωνιανή µέχρι το ∆ολό και 5 σκελίδες σκόρδο ναριστεί όλη τη νύχτα στο
έχει αναλάβει η νέα γεννιά εδώ
µέχρι τον Αη-Γιαννη (δεν επιτρε- 10 µεγάλες πατάτες ψυγείο.
και 30 χρόνια πριν, µαζί µε τον
πόταν να προχωρήσει διότι το κοµµένες κυδωνάτες
Φόρη Κωσταρά.
∆ολό ήταν διατηρητέο µνηµείο). 2 πορτοκάλια (χυµός) EΚΤΕΛΕΣΗ
Μου έδωσε ξεχωριστή χαρά η
Ο Θανάση Λέκας, ο οποίος 4 µανταρίνια (χυµός)
περσινή σας πρωτοβουλία να
συνέβαλε (ως πρόεδρος) µε την 2 λεµόνια (χυµός)
τιµήσετε τον ∆άσκαλό σας κύριο Tου Θανάση Παπαϊωάννου
καλωσύνη του στις τότε καταστά- 1/2 φλ. Ελαιόλαδο
Παντελή Ζωίδη. Η προσπάθειά
σεις που είναι δύσκολο να περι-
σας, παρόλον που η καταγωγή ΜΑΡΙΝΑΡΙΣΜΑ
γράψω. Την εποµένη καθαρίζουµε τις
σας ίσως δεν είναι ∆ολιώτικη και Για το χοιρινό στη γάστρα µε
Ο Φόρη Μάϊκας - Ράπτης, ο πατάτες, από το προηγούµενο
πατάτες, τις πλένουµε και τις
η ζωή σάς έχει στείλει σε άλλα
οποίος συνέβαλε επίσης ως πρό- κόβουµε κυδωνάτες. Τις στρώ-
διάφορα µέρη της Ελλάδας, εν βράδυ τοποθετούµε το κρέας σε
εδρος τό 54-55 µε την βοήθεια νουµε στη γάστρα, τοποθετούµε
τούτοις, ζώντας και µεγαλώνο- πυρίµαχο ή γυάλινο
και συνεργασία όλων, ανέβασε τα κοµµάτια µαριναρισµένου χοι-
ντας στό ∆ολό, ήρθατε κοντά του σκεύος.(ΠΡΟΣΟΧΗ όχι σε µεταλ-
τον προϋπολογισµό του ∆ολού ρινού επάνω τους και περιχύνου-
να εκφράσετε τις ευχαριστίες σε λικό σκεύος για το µαρινάρισµα)
µε τον οποίο ξεχρέωσε τό Χωριό µε µε τη µαρινάδα. Αλατίζουµε
ΑΥΤΟ και στον ∆άσκαλό σας, Μπήγουµε τα σκόρδα εδώ κι εκεί
από έξοδα των Κατοχικών χρό- και τρίβουµε από πάνω πιπέρι.
αναγνωρίζοντας τις προσπάθειές ολόκληρα. Περιχύνουµε µε το
νων όπως και διόρθωσε όλους Προθερµαίνουµε το φούρνο.
ελαιόλαδο και το χυµό εσπεριδο-
του, για το ρόλο που έπαιξε στη Θα ψήσουµε στους 200
τους Κοινοτικούς χώρους και το ειδών. Ανακατεύουµε και σκεπά-
ζωή σας. Cβαθµούς στις αντιστάσεις στην
πιο σπουδαίο επέκτεινε το δρόµο ζουµε και το αφήνουµε να µαρι-
Μια ένδειξη ακόµη για µένα τελευταία σχάρα. Ψήνουµε για
από τον Αη-Γιάννη έως το κέντρο
και για όλους µας ότι το ∆ολό Αγαπητοί φίλοι της 3/4 της ώρας χωρίς καπάκι.
του χωριού, κατασκευάζοντας
έχει κάτι που το ξεχωρίζει στο Εφηµερίδας µας, γεια σας. Έπειτα ανακατεύουµε ελαφρά.
και την πλατεία του ∆ολού η ∆οκιµάζουµε το αλάτι, ίσως χρει-
Πωγώνι. Ο σκοπός της εφηµερίδας
οποία ονοµάστηκε Πλατεία αστεί λίγο ακόµη. Σκεπάζουµε τη
Χριστόφορος µας «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ» είναι να απο-
Νικολάου Θανοπούλου (αλλά η γάστρα και συνεχίζουµε το ψήσι-
ή Φόρη Μάικας-Ράπτης τελέσει ένα µέσον επικοινωνίας,
τιµητική πλάκα µε το όνοµά του, ενηµέρωσης, ανταλλαγής ιδεών µο για ακόµα 2 ώρες.
δεν υφίσταται πλέον). H διεύθυνσή µου στό ∆ιαδίκτυο και απόψεων και να συντονίσει ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ
Ο Παντελής Ζωίδης, χωρίς είναι τα κοινά µας ενδιαφέροντα στη
σχολείο και βοήθεια, κατόρθωσε - nyraptis27@netscape.net βάση του τόπου καταγωγής µας. «∆OΛIΩTIKA»
να διοργανώσει και λειτουργήσει Γι’ αυτό όσοι επιθυµείτε µπο- Όργανο του Eκπολιτιστικού Συλλόγου
το µεταπολεµικό ∆ηµοτικό ρείτε να στέλνετε τα δικά σας ∆ολού Iωαννίνων
Σχολείο ∆ολού. µηνύµατα, τα νέα σας, τα σχόλιά Aπολλωνίας 21 T.K. 4523 32
Tηλ. 26510 44558
Ο Γιώργος ο Ντόντης, µεταξύ σας, τις απόψεις σας και γενικό-
E-mail: doliotika@dolo.gr
άλλων φρόντισε για την συντή- τερα ότι υλικό νοµίζετε ότι έχει
ενδιαφέρον και θα φανεί χρήσι- Yπεύθυνος έκδοσης:
ρηση και επισκευή όλων των Μποντίνης Ιωάννης
εκκλησιαστικών χώρων κ.λ. µο για τους συγχωριανούς µας.
Πρόεδρος Συλλόγου ∆ολού Πωγωνίου
Αυτοί όλοι συνέβαλαν και Με την δική σας συµµετοχή η
Υπεύθυνος σύνταξης:
εφηµερίδα µας θα εµπλουτίζε-
επανέφεραν το χωριό µας στην Oι τελευταίες εκδόσεις της ται, θα δυναµώνει και θα γίνει
Μποντίνης Γεώργιος
παλιά του αίγλη. Απολλωνίας 21 - 45332 Ιωάννινα
ΠΩΓΩNHΣIAΣ BIBΛIOΘHKHΣ ένα πολύτιµο και χρηστικό εργα-
Πολλές φορές έχω ασχοληθεί KΩ∆IKOΣ 4587
στο παρελθον µε αυτό το θέµα του Kων. Xρ. Kωστούλα λείο στην υπηρεσία όλων των
ΣYNTAKTIKH EΠITPOΠH
συγχωριανών.
και ίσως να σας έγινα βαρετός – «Mικρή ∆ελβινακιώτικη Παράλληλα µε την συχνή
Kώστας Mέξης
(στη ∆ολιώτικη διάλεκτο), και Γεώργιος Μποντίνης
ιστορία από τη µπίµιτσα του ενηµέρωση και την ποιότητα του Iωάννης Mποντίνης
έχω θίξει στο κείµενό µου διαφο- Γέτα» περιεχοµένου της εφηµερίδας, Xάρης Παπακώστας
ρετικά θέµατα, είναι όµως ανα- – «Xρονολογικά στίγµατα θα µας κάνει να αισθανόµαστε ∆έσποινα Πορίκη
γκαίο να καταλάβουµε ότι το Πωγωνιανής» όλοι χαρούµενοι και υπερήφανοι ∆ηµήτριος Πότσης
∆ολό δεν είναι εκεί για να πάµε – «Aγοπάνω στο για τον τόπο µας. Bασίλειος Xρήστου
να χορεύουµε µια φορά το χρόνο Για κάθε απορία σχετικά µε Eλευθέριος Φωτόπουλος
Kουτσόκρανο»
και να το ξεχνούµε έως να έρθει – «Nεµέρτσικα το πολυ- την εφηµερίδα επικοινωνήστε Οι συνδροµές - συνεργασίες
ο άλλος χρόνος! Είναι εκεί διότι τραγουδισµένο βουνό» µαζί µας για να ενηµερωθείτε να αποστέλλονται στη ∆/νση:
οι πρόγονοί µας φρόντισαν για Email: doliotikα @ dolo.gr ή Mποντίνη Iωάννη
– «O ΦIΛEKΠAI∆EYTIKOΣ Aπολλωνίας 21 T.K. 4523 32 Ιωάννινα
να είναι εκεί!! γράψτε µας στη διεύθυνση
ΣYΛΛOΓOΣ ΠΩΓΩNIOY από Tηλ. 26510 44558 - Kιν. 6944214969
H ταυτότητά µας λοιπόν, του ∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ Απολλωνίας 21
το 1924» Xειρόγραφα που δηµοσιεύονται ή όχι,
να είµαστε ∆ολιώτες, έχει µεγά- 45332 ΙΩΑΝΝΙΝΑ
– «Kατοχικές ιστορίες του δεν επιστρέφονται.
Με φιλικούς χαιρετισµούς Oι ενυπόγραφες συνεργασίες εκφράζουν
λη ίστορική αξία και σηµασία. Πωγωνίου» Η συντακτική επιτροπή τις απόψεις εκείνων που υπογράφουν.
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 7

Σκέψεις - Σχόλια AΠO TON A∆OΛO-∆OΛIΩTH

ΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΜΑΣ στρογγυλό τραπέζι, το τσιπουράκι τους και ποιο θα µπορούσε να είναι το µέλλον του,
άλλοι να παίζουν την πρέφα τους και γύρω µετά την διαπίστωση ότι τα περισσότερα σε
Το καφενείο σε χωριό, πάντα αποτελού-
να συγκεντρώνονται πολλοί θεατές και ο όλη την περιοχή είναι σε κατάσταση κατάρ-
σε και εξακολουθεί να αποτελεί χώρο συνα-
καθένας τους είχε κάτι να παρατηρήσει, να ρευσης. Οι απαντήσεις µου ήταν γενικές και
θροίσεων, ξεκούρασης, συζητήσεων και συ-
σχολιάσει για τα σφάλµατα ή τις ζαβολιές αποσπασµατικές. . Μίλαγα για την οµορφιά
ναναστροφών των κατοίκων, ιδιαίτερα των
των παικτών. τους, για την αισθητική τους, την ιστορικό-
αντρών, µετά από το τέλος της κοπιαστικής
τητά τους όπως ήταν αποτυπωµένη στο
ηµέρας. Παλιά αποτελούσαν το βασικό κύτ-
χώρο για έναν κόσµο µε αξίες που χάνονται.
ταρό της κοινωνικής ζωής του χωριού.
Αχνά στη µνήµη µου, αλλά µε ευχάριστα ***
συναισθήµατα, έρχονται από τα παιδικά µου Αυτό όµως συνέβαινε µέχρι τα τέλη του
χρόνια, δεκάδες αναµνήσεις από το παρελ- Οκτώβρη, όταν ο Γιάννης Φωτόπουλος (γιος
θόν, που µου άφησε το παλιό αξέχαστο κα- του Άκη και της Βάσως), µη αντέχοντας
φενείο στο χωριό. Αρχικά µε καφετζή τον αυτή την εικόνα, αποφάσισε να αναλάβει
Κίτσο Τόµο µε τη Λένη, αργότερα µε τον την λειτουργία του. Χωρίς να ξεχνά τους
µακροβιότερο Κώστα Κωσταρά και τους λοι- στόχους και το αντικείµενό του, - σαν φοι-
πούς, παραµένει σύµβολο µιας εποχής ολό- τητής στο πανεπιστήµιο Ιωαννίνων- θυσίασε
κληρης που έχει φύγει ανεπιστρεπτί. Όλοι τον ελεύθερο χρόνο του, Σαββατοκύριακα
άφησαν τη σφραγίδα και όλοι τους πρόσφε- και διακοπές, µε στόχο να δει το καφενείο
ραν σηµαντική υπηρεσία στον τόπο. Καλοκαίρι 1983. Οι Βασίλης Ζήκας, Βασίλης ανοιχτό. Ο επικοινωνιακός χαρακτήρας του,
Θύµησες πολλές, να βρίσκοµαι κι εγώ ανά- Γιώτης (γαµπρός του Λευτέρη Mούστου από αδερ-
η ευγένεια, η γλυκύτητα και η διάθεση για
µεσα σε άνδρες άλλοι να σχολιάζουν την φή) και ο κουνιάδος του Xριστόφορου Στόλη
(δασάρχης), γνωστή και µόνιµη παρέα παίζουν, την εξυπηρέτηση είναι µέρος από τα πλούσια
πολιτική επικαιρότητα, (αγαπηµένη συνή- προσόντα που διαθέτει και γι’ αυτό η επιτυ-
πρέφα τους. Ο Φώτης Στράτος παρακολουθεί µε
θεια γενιών και γενιών στα ελληνικά καφε- ενδιαφέρον. (Τότε τα καλοκαίρια παραθέριζαν χία του είναι δεδοµένη.
νεία), άλλοι να παίζουν στο ξύλινο τραπέζι πολλοί συνταξιούχοι στο χωριό). Σε κάθε περίπτωση, µε αυτή την πράξη
του, κυρίως κολτσίνα και τάβλι µε το λου- (Aρχείο Γιάννη Mποντίνη)
κουµάκι στο πιατελάκι του καφέ για τον
νικητή.
Ο αυθόρµητος τρόπος που τα έλεγαν,
έδειχνε τον υψηλό βαθµό χιούµορ, ετοιµό-
τητας, και πολλές φορές οι απαντήσεις
ξεπερνούσε κάθε φαντασία!
Πόσες και πόσες ιστορίες και πολύ ωραία
καλαµπούρια έχουµε ακούσει από διάφο-
ρους, ιδιαίτερα από τον επί ολίγον χρόνον
χρηµατίσαντα καφετζή Φώτη Φωτόπουλο,
που µας έκαναν να ξεραινόµαστε στα γέλια.
Επίσης θυµάµαι στους τοίχους του υπήρ-
χαν πόστερ µε απεικόνιση ιστορικών γεγο-
νότων, από την επανάσταση του 1821, Όλη η οικογένεια στο πόδι. Έτοιµη για το σερβίρι-
φωτογραφίες παλαιών και νέων πολιτικών, σµα. Άκης, Γιάννης, Μαίρη, Βάσω, µε τον Πάνο να
επιστατεί αλλά και να βοηθά. Βλέπετε το καφενείο
Στο καφενείο Xριστούγεννα 1986. Γύρω από των Βασιλέων, ο χάρτης του Χάρη Μέξη και
ήταν γεµάτο. Όλα στην εντέλεια.
την ξυλόσοµπα: Kαφετζής Kώστας Κώστα Λατσούνα και άλλα διάφορα . Στα
Kωσταράς. Aπό αριστερά: Kώστας Kούρος, ράφια του το υποτυπώδες µπακάλικο του
Φώτης Kούρος, Άκης Φωτόπουλος, Bαγγέλης το χωριό θα βγει κερδισµένο αλλά και ο
Κωσταρά που εύρισκες κάτι από τα πλέον
∆άκας, Hλίας Kούρος, Γιάννης Φωτόπουλος ίδιος µε την πρόσκαιρη ενασχόλησή του, θα
απαραίτητα.
και Γιώργος Kωσταράς (µε το µπαστούνι, αποκτήσει ένα επιπλέον εφόδιο για τη ζωή,
Τι πιο ζεστός, τι πιο φιλικός, τι πιο κοι-
σήµα κατατεθέν, από τότε). εµπειρία για το πως είναι να δουλεύεις και
νωνικός και ανθρώπινος χώρος, από το
(Aρχείο Γιώργου Kωσταρά) θα βγει πιο σφυρηλατηµένος και έτοιµος για
πάλαι ποτέ, µπακάλικο - καφενείο του χωρι-
µελλοντικές δουλειές.
ού! Απλή, φτωχική, αλλά µάλλον οµορφότε-
Γιαννάκη σε ευχαριστούµε πολύ για την
Τότε που, ο φιλόξενος χώρος, µε την ρη ζωή! Τότε που είχε ο θεός για όλους…
προσφορά σου. Να είσαι γερός και υποµο-
ξυλόσοµπα να καίει µέσα στον χειµώνα και Έτσι θυµάµαι το καφενείο, που σιγά σιγά
νετικός να αντέξεις τις παραξενιές και ιδιο-
να προσφέρει τη θέρµη της, τράβαγε σαν χάνει το χρώµα του στο βάθος του χρόνου,
τροπίες µας.
µαγνήτης τους θαµώνες που κάθονταν όπως και τόσα άλλα πράγµατα.
γύρω - γύρω µε το καφεδάκι, το κονιάκ, το *** ***
τσιπουράκι και ξεχνιόνταν καθώς η κουβε-
Τα τελευταία όµως χρόνια η λειτουργία Και µια συµβουλή προς τους νέους, και
ντούλα τους, πότε µε σοβαρότητα, πότε µε
του έγινε προβληµατική. Το περισσότερο για να µη παρεξηγηθώ, δεν την δίνω ως
χιούµορ, πότε µε αγωνία, πότε µε αισιοδο-
διάστηµα παρέµενε κλειστό ενώ υπολει- κάποιος ειδήµων, αλλά από την εµπειρία
ξία, αναπτέρωνε τις ελπίδες και τα όνειρά
τουργούσε , τον υπόλοιπο χρόνο. Μια πολύ µου και µόνο. Παιδιά ψηθείτε, µάθετε, δοκι-
τους.
άσχηµη εικόνα για τους χωριανούς, επισκέ- µάστε δουλειές, µαζέψτε πολλές εµπειρίες,
Και εξωτερικά, κάτω από την µουριά,
πτες και οδοιπόρους. Συχνά αναρωτιόµουνα γιατί όλα αυτά είναι ο πραγµατικός πλού-
άλλοι να πίνουν, πάνω σε ένα µεταλλικό
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 8

Σκέψεις - Σχόλια
τος, που δε θα πάει ποτέ χαµένος. παράθυρα, άκουγες µέσα τον αέρα να σφυ- γούνται ότι γέννησαν στο χωράφι. .
Και να θυµάστε πως «Καθετί στον ρίζει τα χειµωνιάτικα βράδια.
Με τα ξύλα ως πρώτη καύσιµη ύλη που ***
κόσµο, µε τη δουλειά αποχτιέται».
δεν έλειπαν από κανένα σπίτι, εκτός από τη Σήµερα οι αντίξοες περιστάσεις, οι θεο-
*** ζεστασιά παρείχε και τη δυνατότητα του µηνίες αλλά και η αδιαφορία και η εγκατά-
Άριστες οι εντυπώσεις από την επίσκεψή µαγειρέµατος και του ψησίµατος. Μάλιστα η λειψη δεν ενθαρρύνουν την ελληνίδα αγρό-
µας στο καφενείο υπό την νέα διεύθυνση. Αγροτική Τράπεζα ∆ελβινακίου στη δεκαε- τισσα να παραµείνει στο χωριό, ούτε θέλει
Όλα έδειχναν αλλαγµένα. τία του 1950, για να διευκολύνει τους αγρό- να γίνουν αγρότες τα παιδιά της. Σε λίγο θα
Καθαριότητα, τάξη, εξυπηρέτηση, πλού- τες στην απόκτησή της παρείχε άτοκο είναι είδος προς εξαφάνιση. Για να θελήσει
σιους και πρωτότυπους µεζέδες, και πάνω δάνειο. η νέα γυναίκα να µείνει στην ύπαιθρο χρειά-
απ’ όλα χαµόγελα. Ένας φιλόξενος και Εκτός όµως από ζεστασιά και µαγείρεµα ζεται κίνητρα και ποιότητα ζωής. Μια κοινω-
ζεστός χώρος και πρόσχαρο προσωπικό. δηµιουργούσε και θαλπωρή αφού όλη η νία προοδεύει και ωριµάζει όταν το σύστηµα
Ένα σωστό καφενείο. Κάτι που έλειπε από οικογένεια ήταν συγκεντρωµένη τριγύρω νοµοθεσίας στέκεται υποστηρικτικά δίπλα
το χωριό µας. Σας ενηµερώνουµε πως στις της. Οι µνήµες της είναι συνδεδεµένες και στη γυναίκα. Κάτι τέτοιο σήµερα δυστυχώς
διακοπές των Χριστουγέννων θα είναι ανοι- µε τα σχολεία καθώς πρόσφερε τις υπηρε- δεν υπάρχει.
χτό και σας περιµένει. σίες της και εκεί.
Να περάσετε καλά.
Οι κατά καιρούς χρηµατίσαντες καφετζή- Η ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΣΣΑΣ Μοναξιά - ξεχασµένα χωριά
δες ήταν:
Κίτσο Τόµος, Φώτης Φωτόπουλος και Η ηµέρα της Αγρότισσας, που γιορτάζε- Εγκαταλελειµµένα χωριά, ερηµωµένα σπί-
Σπύρος Κωσταράς (για λίγο) Κώστας ται στις 15 Οκτωβρίου (αλλά πέρασε απαρα- τια, ξεχασµένοι τόποι.
Κωσταράς, (20 χρόνια), Σπύρος Κούρος, τήρητη από τα Μ.Μ.Ε), υπενθυµίζει τη συµ- Περιδιαβαίνοντας το Πωγώνι µας, ξεπρο-
Ηλίας Κούρος (για λίγο), και τελευταία η βολή της γυναίκας στην αγροτική παραγωγή βάλουν τα πανέµορφα χωριά του. Πρόκειται
Άννα Ζωίδη (10 χρόνια). αλλά και την αγροτική κοινωνία εν γένει, για χωριά µε πλούσια άγρια βλάστηση, αλλά
αλλά και τις προκλήσεις τις οποίες αντιµε- και γειτονιές ξεχωριστής οµορφιάς µε
Η θαλπωρή της ξυλόσοµπας τωπίζει. στενά δροµάκια και σπίτια παραδοσιακής
Αναγνωρίστηκε έτσι η ανεκτίµητη προ- αρχιτεκτονικής.
Οδεύοντας σιγά σιγά προς στον Χειµώνα Χωριά αφηµένα και ξεχασµένα το χειµώ-
σφορά της τόσο στο σπίτι όσο και στο
χωράφι και στους κήπους της. Στις δεκαε- να, από την εξουσία, τους παράγοντες, τους
τίες του ’50, ’60, ’70 ήταν πάρα πολλές οι πολιτικούς. Ξεχασµένοι ακρίτες, µε µικρά
ελληνίδες αγρότισσες - οι µανάδες µας- που και µεγάλα προβλήµατα, που δε βλέπει
δούλευαν από νύχτα σε νύχτα χωρίς ανάσα κανείς, ούτε όταν νοµοθετεί, ούτε όταν υπο-
για να τα προλάβουν όλα. Στο σπίτι να πλύ- γράφει. ∆ε διαφέρει ο νόµος για τους
µικρούς ή µεγάλους δήµους, για τα παραµε-
θόρια χωριά που ξεχνιούνται και αφήνονται
οκτώ µήνες το χρόνο έρµαια της τύχης
τους. Η ερηµιά φέρνει τη θλίψη στον κάθε
περαστικό που θα τα επισκεφτεί.
Ποιος είδε και ποιος νοιάστηκε γι’
αυτούς τους ήρωες ακρίτες µες το χειµώνα
που κρατάνε παλικαρίσια τον όµορφο τόπο
τους, ΜΟΝΟ και ΜΟΝΟ από την αγάπη τους
γι’ αυτόν.
Τι αδικία να ρηµάζουν τέτοιοι τόποι σκέ-
φτοµαι !
νουν, να ζυµώ- Ας όψονται τα αστικά σκλαβοπάζαρα και
σουν, να οι εργολάβοι των ψυχών. Έδιωξαν τους
µαγειρέψουν, ανθρώπους από τέτοια άγια µέρη και τους
το κρύο αρχίζει να γίνεται πιο αισθητό και τα να φροντίσουν στρίµωξαν σε τσιµεντένια κλουβιά. Όµως οι
συστήµατα θέρµανσης σιγά σιγά µπαίνουν τα παιδιά, τους µνήµες παραµένουν! Μαζί µε την αγάπη
σε λειτουργία. ανήµπορους γι΄αυτόν τον τόπο και τους ανθρώπους του,
Για δεκάδες χρόνια η ξυλόσοµπα είχε
και τους ηλι-
χαθεί από το προσκήνιο. Επανήλθε όµως
κιωµένους και
τελευταία λόγω της οικονοµικής κρίσης.
παράλληλα να
Υπήρχαν εποχές που η ξυλόσοµπα ήταν
πάνε στο
το µεγάλο απόχτηµα.
χωράφι κοντά στον αγρότη σύζυγό τους. Τα
Πριν φτάσει στα φτωχά νοικοκυριά είχε
ήδη φτάσει στα καφενεία του χωριού. καλοκαίρια εκτεθειµένες στον ήλιο, και το
Η ξυλόσοµπα αντικατέστησε το «τζάκι» χειµώνα στ’ αγιάζι και στις βροχές, σίγουρα
και θεωρούνταν µεγάλη πρόοδος και εξέλι- πιο κουρασµένες και ταλαιπωρηµένες, και
ξη για την εποχή εκείνη. Προσπαθούσε να πρόωρα γερασµένες. Χωρίς προσωπική ζωή,
ζεστάνει τα σπίτια, που στα περισσότερα, αβοήθητες να φέρουν σε πέρας το µεγάλο
από τις χαραµάδες στις πόρτες και στα έργο της µητρότητας. Για κάποιες µάς αφη-
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 9

Σκέψεις - Σχόλια Τα καζάνια
εξακολουθούν να ταξιδεύουν στο χρόνο και Παλαιότερα σε πολλά σπίτια του χωρι-
στα παλιά ληµέρια…. ού έβγαζαν καζάνια, στα σπίτια των:
Η σκέψη µας είναι πάντα κοντά τους. Θεοδώρου Καρακώστα (νυν Μέξη),
Καλό χειµώνα αγαπητοί µας. Αντιγόνης Γιάνναρου, Χρήστου
Παπαδόπουλου, Αγαθής Λατσούνα (νυν
***
Γεωργίου Μποντίνη), Μήτσκαρη.
Οι πληµµύρες οφείλονται
Όσοι έβγαζαν καζάνια έπαιρναν 24ωρη
στον άνθρωπο.
ή 48ωρη άδεια από την εφορία, οπότε
Οι τελευταίες καταστροφικές πληµµύρες προσπαθούσαν µέσα σ’αυτό το διάστηµα
στη χώρα µας, Σύµη, Μάνδρα Αττικής, (και να βγάλουν όσα περισσότερα καζάνια
δεν είναι οι µόνες), φέρνουν στην επιφά- µπορούσαν.
νεια. για µια ακόµη φορά, την άναρχη επέµ- Μετά το πέρας της διαδικασίας, ερχό-
βαση του ανθρώπου στη φύση. ταν η αστυνοµία για να σφραγίσει τα
Είναι τραγικό το 2017 να θρηνούµε θύµα- καζάνια.
τα από βροχές. Όµως η φύση εκδικείται, Έφτιαχναν κρασί και τσίπουρο µε στα-
καθώς ο άνθρωπος είναι ανίσχυρος µπρο- φύλια από τα δικά τους αµπέλια, τότε δεν
στά της. που του προκαλεί ευχαρίστηση, παρόλο που αγόραζαν.
Η αποψίλωση των δασών και η ανεξέλε- η παρουσία του δεν θεωρείται αναγκαία. Έβγαζαν καζάνια τέλη Οκτωβρίου µε
γκτη κατασκευή σπιτιών στα ρέµατα έχουν Αυτό είναι ιδιαίτερα σηµαντικό γιατί µε αρχές Νοεµβρίου.
µεγάλο µερίδιο ευθύνης. Χιλιάδες ρέµατα αυτόν τον τρόπο απασχολείται, βρίσκει διέ- Το 1968 ανέλαβε ο Κώστας Κωσταράς
έχουν µπαζωθεί για να χτιστούν σπίτια και ξοδο στην καθηµερινότητα και νόηµα στην το καφενείο και έβγαζε κι αυτός καζάνια
δρόµοι, και όταν έρχονται οι δυνατές βρο- µετά τη σύνταξη ζωή του και παράλληλα κάθε χρόνο στο σπίτι της Βασιλείας.
χές το νερό δεν έχει που να διοχετευτεί για αποφεύγει δυσάρεστες καταστάσεις που Εκειίέβγαζαν καζάνια και ο Θανόπουλος,
να φτάσει στη θάλασσα, δέντρα δεν υπάρ- σου δηµιουργεί η απραξία. ο Φ. Στράτος και άλλοι µέχρι τα τέλη της
χουν για να το απορροφήσουν και έτσι οι Τον συναντήσαµε, για µια ακόµη φορά, δεκαετίας του 90.
δρόµοι και τα σπίτια πληµµυρίζουν. παρέα µε τον τσοπάνη του, να εποπτεύει το Ευχαριστώ τον Λευτέρη και την Άννα
Πρέπει, επιτέλους οι κυβερνώντες να κοπάδι. Να είσαι πάντα καλά αγαπητέ Ζωΐδη για τις πληροφορίες.
δούνε την αλήθεια κατάµατα. Να καθίσουν Νικόλα. ∆έσποινα Πορίκη
κάτω και, να εκπονήσουν τα απαιτούµενα
σχέδια, να προχωρήσουν τα απαιτούµενα Με την ευκαιρία των Αγίων ηµερών των Xωριανέ, Φίλε αναγνώστη,
έργα και να διαθέσουν τα κονδύλια γα υλι- Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, σας
κοτεχνική υποδοµή, ώστε η χώρα να µην εύχοµαι από καρδιάς, ΧΡΙΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ,
όσο η εφηµερίδα
θρηνεί τον χαµό αθώων ανθρώπων από Ευτυχισµένο το νέο έτος, µε υγεία και θα γράφεται από ελάχιστους,
τέτοιες καταστροφές. κάθε ευτυχία.
τόσο θα αποµακρύνεται από σένα.
∆ΟΛΙΩΤΗΣ Ο Α∆ΟΛΟΣ
Η ΣΥΝΤΑΞΙΟ∆ΟΤΗΣΗ Email:ioabodinis@gmail.com Γράψε τις αναµνήσεις, τα οράµατα,

Η συνταξιοδότηση είναι για τους περισ-
τον πόνο, την ελπίδα.
σοτέρους αποστρατεία και από τη ζωή,
συνώνυµο των γηρατειών. Οι άνθρωποι που
συνταξιοδοτούνται πολλές φορές νιώθουν Γιορτή τσίπουρου Ηπειρωτών Νέας
ότι παροπλίζονται, ότι µπαίνουν στην εφε-
δρεία της ζωής. Φυσικά και δεν είναι έτσι, Μάκρης – Ραφήνας – Μαραθώνα
αρκεί να σκεφτούν ότι η απελευθέρωση του
Την Κυριακή 15 Οκτωβρίου 2017 η
χρόνου τους µπορεί να αξιοποιηθεί εποικο-
Αδελφότητα Ηπειρωτών Νέας Μά-
δοµητικά και δηµιουργικά.
κρης - Ραφήνας – Μαραθώνα, πραγ-
Απασχόληση και δηµιουργία είναι το
µατοποίησε την καθιερωµένη πλέον
σύνθηµα για όσους µπορούν να βγουν στη
γιορτή του τσίπουρου, στο κτήµα της
σύνταξη, σύµφωνα µε τον καθηγητή
Αδελφότητας στην Νέα Μάκρη
Καρδιολογίας και νυν συνταξιούχο κ.
Αττικής. Η προσέλευση του κόσµου
Παναγιώτη Τούτουζα.
ήταν πέραν του αναµενόµενου από
Είναι πολύ σηµαντικό για τον συνταξιού-
τους διοργανωτές, αφού δεν έµεινε
χο να πιστεύει στον εαυτό του, στις ικανό-
καµιά θέση κενή, από τις 700 που
τητές του, στη σοφία και την πείρα της ζωής
είχαν υπολογιστεί για να υποδε-
που έχει αποκοµίσει και να θεωρεί ότι µπο- Tο ∆ολιώτικο τραπέζι στη N. Mάκρη
χθούν τους Ηπειρώτες αλλά και τους
ρεί να χρησιµοποιήσει αυτά τα δώρα στην
φίλους των Ηπειρωτών. Μέσα σε ένα τικό συγκρότηµα της Αδελφότητας µε τις
καινούργια φάση της ζωής.
ωραίο περιβάλλον, µε καλοκαιρινό καιρό, µε παραδοσιακές του στολές και ακολούθησαν
Αυτό εφαρµόζει, µάλλον και ο αγαπητός
το µουσικό συγκρότηµα των «Λαλητάδων» οι παρευρισκόµενοι µε µεγάλο κέφι. Αξίζουν
Νίκος Κούρος Από µικρό παιδί κοντά στα
και τους πλούσιους µεζέδες (µεταξύ των συγχαρητήρια στους διοργανωτές και να
ζώα, δεµένος µε τη δύσκολη και επίπονη
άλλων προβατίνα, φέτα και συλίρα του Φόρη υπενθυµίσουµε την ιδιαίτερη προσφορά
δουλειά του κτηνοτρόφου, συνεχίζει και
Κωσταρά από το ∆ολό) η διασκέδαση κρά- στην εκδήλωση των αδελφών Φωτόπουλου.
σαν συνταξιούχος, αυτή τη δραστηριότητα
τησε µέχρι αργά. Το χορό άνοιξε το χορευ- Και του χρόνου!
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 10

«ΑΓΟΠΑΝΩ
ΓΕΝΕAΛΟΓΙΚΟ ∆ΕΝΤΡΟ ΣΤΟ ΚΟΥΤΣΟΚΡΑΝΟ»
Μια προσπάθεια καταγραφής του επισκέπτης να έχει τη δυνατότητα να βλέπει το δέντρο Το νέο βιβλίο
Γενεαλογικού ∆έντρου των ∆ολιωτών. Σήµερα του και να ανιχνεύει το ιστορικό της οικογένειάς του. του Κώστα Κωστούλα
σας παρουσιάζοµε το γενεαλογικό δέντρο της Επίσης να ανακαλύπτει την ταυτότητα ατόµων που δεν
οικογένειας ΙΩΑΝΝΗ ΒΑΣΣΗ (από το αρχείο Μας ξάφνιασε ευχάριστα,
γνωρίζει, να µελετάει χρήσιµα στατιστικά στοιχεία των
Ντίνας Κουτσουµπίνα). για µια ακόµη φορά ο ακούραστος
Θα συνεχίσουµε να συγκεντρώνουµε και να δηµο- καταγεγραµµένων ατόµων, να ερευνά την συγγενική
ερευνητής - συγγραφέας, αγαπη-
σιεύουµε, όσα λαβαίνουµε, µε σκοπό κάποτε να αναρ- σχέση που τον συνδέει µε ένα πρόσωπο και άλλα τός Κώστας Κωστούλας µε το νέο
τηθούν και ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα µας, ώστε ο πολλά. Περιµένουµε και το δικό σας. του πόνηµα «Αγοπάνω στο
Κουτσόκρανο».
Με αφορµή δυο παλιά ξεχασµέ-
να τραγούδια της λαϊκής παράδο-
σης του Πωγωνίου, “Γοπάνω στο
Κουτσόκρανο”, αρχίζει την κατα-
γραφή. Πρόκειται για το γνωστό
µας τραγούδι που αναφέρει στο
βιβλίο του ο Λεωνίδας
Κουτσουµπίνας «Νεκρές
Πολιτείες» και ένα επίσης ανάλογο
του ερευνητή Βασίλη Μήτση από
το Κρυονέρι.
Και τα δυο αναφέρονται, στα
ίδια περίπου γεγονότα, σε κάποιο
θρύλο που αναφέρει πως γύρω από
την περιοχή του Κουτσόκρανου
κατοικούσαν πολλοί άνθρωποι
(χιλιάδες) και ότι είχαν µεγάλα σπί-
τια. Κι αυτό το συσχετίζει µε τα
ευρήµατα των αρχαιολογικών ανα-
σκαφών στις ανατολικές υπώρειες
του Κουτσόκρανου, του αρχαιολό-
γου Ηλία Ανδρέου, που έφεραν
στο φως σηµαντικά στοιχεία της
προϊστορίας του Πωγωνίου.
Πεπειραµένος ερευνητής ο
Κώστας Κώτούλας, µια ζωή στην
αναζήτηση, στηρίζεται αποκλειστι-
κά στη συστηµατική µελέτη των
γεγονότων, υιοθετεί µια ερευνητική
στάση απέναντι σε όλους τους
ισχυρισµούς και κάνει επαληθεύσι-
µες διαπιστώσεις.
Συνδέει επίσης το τραγούδι της
παράδοσης µε την ιστοριογραφία
σε σχέση και µε τα ευρήµατα των
ανασκαφών. Μεταξύ των άλλων,
ανακαλύψαµε και την καταγωγή
µας. Πληροφορούµαστε πως οι
κατοικούντες στις περιοχές
Πωγωνίου και ∆ερόπολης είναι
µέτοικοι που έφθασαν «επί
Θησέως» σε αυτόν τον τόπο.
Πολλές επίσης χρήσιµες πλη-
ροφορίες αναφέρονται σε αυτό το
έργο, και γι’ αυτό το καθιστούν
άκρως ενδιαφέρον.
Συγχαίρουµε για µια ακόµη
φορά τον χωριανό µας (από τη
µάνα του) ακούραστο ερευνητή,
Κώστα Κωστούλα, τον ευχαριστού-
µε πολύ για όσα έχει προσφέρει
στο Πωγώνι και του ευχόµαστε ο
µεγαλοδύναµος να του χαρίζει
υγεία και δύναµη για να συνεχίσει
το έργο το υ. Έχει πολλά ακόµη να
προσφέρει.
I.M.
(Για πληροφορίες επικοινωνή-
στε µε τον K. Kωστούλα στη δ/νση
X. Πουτέτση 16 - 45333 Iωάννινα -
τηλ. 26510 70485).
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 11

ΡΙΞΑΝΕ ΛΑ∆Ι
Kοινωνικά Α∆ΕΛΦΟΤΗΤΑ ∆ΟΛΟΥ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ
«Ο ΑΓΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ» ΣΤΟ ΛΥΧΝΑΡΙ
ΓENNHΣEIΣ – Θεοδώρα Ζωίδη του
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Σταύρου 20
– Ο Γιάννης Φωτόπου-
λος (γιος του Χρήστου και της
Η Αδελφότητα ∆ολού σας προσκαλεί να παρευρεθείτε – Κώστας Κωσταράς 20
Ευτυχίας) και η Τάνια, που ζουν την Κυριακή 21 Ιανουαρίου 2018 και ώρα 11:30 π.µ. στην – Παπαιωάννου Λόλα 20
Τακτική Εκλογοαπολογιστική Γεν. Συνέλευση για ανάδειξη – Στέφανος Μανούσης
µόνιµα στα Γιάννενα, απέκτησαν
και Αλεξάνδρα Μαγαζή 20
τρίτο αγοράκι. νέου ∆.Σ.
– Κουβαράς Φοίβος 50
Στους ευτυχισµένους γονείς, Θα ακολουθήσει το καθιερωµένο Κόψιµο της – Γιάνναρου Aντιγόνη 20
παππούδες και γιαγιάδες ευχό- Βασιλόπιτας που θα πραγµατοποιηθούν στο Ξενοδοχείο – Γιάνναρου ∆έσποινα 50
µαστε να τους ζήσει. ΤΙΤΑΝΙΑ (οδός Πανεπιστηµίου) Ελ. Βενιζέλου 52 Αθήνα
– H Μαγδαληνή και ο στην καφετέρεια του ξενοδοχείου στο µεσοπάτωµα) Ενηµέρωση
Bαλάντης (παιδιά του Bασίλη και Για καλύτερη εξυπηρέτηση
της Kαλλιόπης Mπακόλα), απέ- παρακαλούµε τα εµβάσµατά σας,
κτησαν αγοράκι. ΨHΦIΣMA να τα στέλνετε:
Στους ευτυχισµένους γονείς 1) Mέσω της Τράπεζας
Mετά την θλιβερή είδηση του θανάτου της
και γιαγιά Mαγδαληνή, ευχόµα- Πειραιώς στο λογαριασµό του
στε να τους ζήσει. Mαρίας Στυλιανής Kουβαρά Πολιτιστικού Συλλόγου, Αριθ.
Tο ∆.Σ. της Aδελφότητας ∆ολού αποφάσισε οµόφωνα τα εξής: Λογ. ΙBAN:
ΒΑΠΤΙΣΕΙΣ  GR 1401724070005407025725400
Nα συλλυπηθεί τους οικείους της
– Στο ∆ολό στις 23 του  Aντί στεφάνου να καταθέσει χρηµατικό ποσό προς ενίσχυση του χωρι- 2) Στον Πρόεδρο του
Ιουλίου τα παιδιά του Κώστα και ού. Συλλόγου Ιωάννη Μποντίνη
της Σοφίας Κωσταρά, βάφτισαν Nα δηµοσιεύεσει το ψήφισµα στην εφηµερίδα «∆ολιώτικα». Απολλωνίας 21 Τ.Κ. 45332
τα παιδιά τους: Nα παραστεί στην επιµνηµόσυνη τελετή. Ιωάννινα: α) Με ταχυδροµική επι-
Ο Χρήστος και η Παναγιώτα Tο ∆ιοικητικό Συµβούλιο ταγή ή β) µέσω του δικτύου
βάφτισαν το αγοράκι τους και Western Union
του χάρισαν το όνοµα
Κωσταντίνος. Ένας νέος Έλληνας ερευνητής κέρδισε διεθνές ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗ-
Και ο Λευτέρης και η Εύη
βάφτισαν επίσης το αγοράκι τους
βραβείο της Ευρωπαϊκής Χηµικής Βιοµηχανίας. ΣΙΑ
– Νώρα Μπαλωµένου-Λιόλιου
και του χάρισαν το όνοµα Ο δρ Σπύρος Καρακίτσιος γιος του Παναγιώτη και εγγονός του
(χρήση οστεοφυλακείου) 50
Ιάσωνας. Σπύρου και Ματούλας Καρακίτσου, είναι λέκτορας και ερευνητής περι-
– Μούστου Χριστίνα στη
Στους ευτυχισµένους γονείς, βαλλοντικής χηµείας στο ΑΠΘ και το βραβείο απονεµήθηκε για την έρευ-
µνήµη του συζύγου της
παππούδες και γιαγιάδες, ευχό- νά του στις πιθανές επιπτώσεις νευροτοξικών χηµικών ουσιών στην ανά-
Χριστόφορου 200
πτυξη του νευρικού συστήµατος των παιδιών.
µαστε να τους ζήσουν τα νεοφώ- – Μούστου Χριστίνα στη
Το βραβείο, που συνοδεύεται µε ποσό 100.000 ευρώ, απονέµεται σε
τιστα µε υγεία και ευτυχία. µνήµη Ιωάννη Λιόλιου 100
Ευρωπαίους ερευνητές στην αρχή της καριέρας τους, οι οποίοι κάνουν
καινοτόµες µελέτες για τις πιθανές επιπτώσεις των χηµικών ουσιών στην – Μούστου Χριστίνα στη
ΘANATOI ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον. µνήµη Μαρίας Κουβαρά 100
– Απεβίωσε στις 3 Νοεµβρίου Εκφράζουµε τα θερµά µας συγχαρητήρια και ευχόµαστε πάντα επι- – Αδελφότητα Αµερικής στη
2017 στην Αθήνα ο Γιάννης τυχίες στον χωριανό µας. µνήµη Βάσως ∆ιαµαντούκου 100
Κουβαράς και αναπαύθηκε στο δολ.
κοιµητήριο του Κόκκινου Μύλου – Χριστόφορος και
της Νέας Φιλαδέλφειας Αττικής. ΕΥΧΑΡΙΣΤΉΡΙΟ ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ Κρυστάλλω Ράπτη στη µνήµη
– Απεβίωσε στις 25 Όπως γνωρίζετε τα «∆Ο- Βάσως ∆ιαµαντούκου 100 δολ.
Θέλω να ευχαριστήσω – Κουβαράς Φοίβος στο
Οκτωβρίου 2017 στην Αµερική η ΛΙΩΤΙΚΑ» είναι µια µικρή τοπι-
όλους τους συγχωριανούς και νεκροταφείο Αγ. Ιωάννη στη µνή-
Βάσω ∆ιαµαντούκου. κή εφηµερίδα και δεν έχει τα
Εκφράζουµε τα θερµά µας µέλη του Πολιτιστικού µη µητέρας του Μαρίας 200
Συλλόγου Ιωαννίνων αλλά µέσα να πληροφορείται για
συλλυπητήρια στους οικείους – Σοφία Mούστου (χρήση
πρωτίστως τον Γιάννη όσα συµβαίνουν, στους αγα- οστεοφυλακείου) 50
τους. πητούς µας χωριανούς.
Μποντίνη που µε την εγκάρ- – Θεοδώρα Zωίδη του
δια συµµετοχή σας συµµερι- Γι’ αυτό σας παρακαλούµε Σταύρου 50
MNHMOΣYNA
στήκατε και συµπαρασταθή- να µας ενηµερώνετε σαν – Στέφανος Mανούσης &
– Στην Αθήνα στις 7
κατε το πένθος µου και γίνατε θέλετε να δηµοσιεύουµε ό,τι Aλεξάνδρα Mαγαζή 50
Οκτωβρίου 2017, έγινε το
βάλσαµο στον πόνο µου! ευχάριστο ή δυσάρεστο σας – Xρυσούλα Πορίκη στη µνήµη
40ήµερο µνηµόσυνο της Μαρίας
συνέβη, (γέννηση, θάνατος, της µητέρας της Aναστασίας 50
Κουβαρά. Φοίβος Κουβαράς
µνηµόσυνο, επιτυχίες, διακρί- – Xρήστος & Λευτέρης Kω-
Ας είναι αιωνία η µνήµη της. σταράς του Kώστα για συντήρηση
ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟ- σεις κ.λ.π.)
Επίσης να µας ενηµερώνε- εκκλησίας 100
ANAKOMI∆H OΣTΩN ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ∆ΕΥΣΗ – Kώστας & Σοφία Kωσταρά
– Στις 13 Σεπτεµβρίου 2017, τε για την αλλαγή της διεύ-
για συντήρηση εκκλησίας 100
έγινε η ανακοµιδή των οστών του – Νάστου Σταυρούλα κόρη θυνσής σας.
Λεωνίδα Τσάµη στο ∆ολό από τα του Μίµη και της Aθηνάς στο
παιδιά του Χριστόφορο και Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων, EMBAΣMATA
∆ωρεά προς τον
Ιφιγένεια. τµήµα Βιολογίας (πρώτη στη ΓIA THN EKKΛHΣIA
Πολιτιστικό Σύλλογο
– Στις 16 Aυγούστου 2017, σειρά)
∆ολού Ιωαννίνων TPAΠEZA ΠEIPAIΩΣ:
έγινε η ανακοµιδή των οστών της Με τις θερµότερες ευχές Aριθ. Λογ/σµού GR
Ευτυχίας - Φορτουνάτας – Κουβαράς Φοίβος στη
µας για µια επιτυχηµένη 5101713000006300010064720
Λιόλιου στο ∆ολό από τα παιδιά
επαγγελµατική σταδιοδροµία µνήµη Ιωάννη Κουβαρά 100 (∆άκας Eυάγγελος
της Νώρα και Παναγιώτη.
Ας είναι αιωνία η µνήµη τους. και κοινωνική καταξίωση. ευρώ & Kούρος Παναγιώτης)
∆EKEMBPIOΣ 2017 « ∆OΛ I Ω T I K A » 12

∆OΛIΩTIKA Tώρα, αν µε ρωτήσετε σε
ποιον από τους δυο... καλοαρέ-
Aκόµα ένας χρόνος γεµάτος σει η ιδέα, δεν µπορώ να σας πω.
... ∆OΛIΩTIKA! Που, σε πείσµα O άλλος πάντως είναι στο... τρα-
και των δύσκολων καιρών που βάτε µε κι’ ας κλαίω!
βιώνουµε όλοι µας, εξακολου- Σίγουρα αυτή η κίνηση αλλά-
θούν χωρίς ... ρυτίδες, να αποτε- ζει πολλά στο σκηνικό των υπο-
λούν µε το γνώριµο ύφος και ψηφιοτήτων για το ∆ήµο. Όπως
ήθος τους, το συνδετικό κρίκο κι’ αν εξελιχθεί.
των απανταχού ∆ολιωτών.
Ένα µεγάλο EYXAPIΣTΩ σ’ AΛΛO το... ΦPEΣKO
όλους αυτούς που ξεκίνησαν τα
∆OΛIΩTIKA και συνεχίζουν µε το ΤΟΥ KΩΣTA ∆. ANAΣTAΣIOY Eντάξει, δε λέω, καλό το...
ίδιο πάθος και το ίδιο µεράκι, να κατεψυγµένο φαγητό.
εργάζονται ακούραστα και αδιά- Aλλά µε το... φρέσκο, όπως
κοπα, σε βάρος πολλές φορές Tο άσχηµο για τον άλλο τον όµορφο ∆ολό πόλο τουριστικής και να το κάνουµε, δεν συγκρίνε-
οικογενειακών και επαγγελµατι- Professora είναι ότι τώρα ψά- έλξης. ται.
κών υποχρεώσεων, για να φτάνει χνει... ταίρι! Kαι τότε πολλά µπορούν να ∆ιαφωνεί κανείς;
η εφηµερίδα αυτή στο σπίτι κάθε (Φιλαράκια, που τους έφαγε η αλλάξουν και στο χωριό αλλά Tώρα θα µου πείτε δεν υπάρ-
∆ολιώτη, βάζοντας πάντα µπρο- αγωνία για τα... πρόσωπα, τώρα και στη ζωή των κατοίκων του. χουν κάτι... κατεψυγµένα...
στά το συµφέρον και την αγάπη σας... φωτογράφισα). Mπον Φιλέ A΄ A΄A΄, που τύφλα
για το χωριό. ANAΠOΛOYME ME να΄χουν τα φρέσκα µε... ορµό-
H προσφορά τους αποτελεί ΠEPAΣTIKA NIKO ΣYΓKINHΣH... νες και... φάρµακα!
αποτύπωµα της διδαχθείσης Περιπέτεια µε την υγεία του Mήτσο, όλοι µας ξαναγινόµα- Aυτά είναι µια άλλη ιστορία.
µεθόδου για το ... φέρεσθαι, που περνάει ο αγαπητός σε όλους στε µικρά παιδιά, όταν διαβάζου-
έλεγε και η αείµνηστη γιαγιά τους ∆ολιώτες Nίκος Παγούνης. µε ή ακούµε κάτι από το παρελ- ΣTYΛOBATEΣ
Όλγα. Mε τη βοήθεια του Θεού και θόν στο όµορφο ∆ολό µας. TOY XΩPIOY
Nα είστε πάντα υγιείς και τη γερή του κράση, ελπίζουµε Kαι ξαναγυρίζουµε νοερά
χαρούµενοι πρωτεργάτες και Φόρης Kωσταράς και Πάνος
και ευχόµαστε γρήγορα να κατα- εκεί που, µικρά παιδιά, ζήσαµε Kούρος είναι οι... στυλοβάτες
συνεχιστές της ωραίας αυτής φέρει να ξεπεράσει το πρόβληµα και καλές και άσχηµες εµπειρίες,
προσπάθειας. του χωριού και µε ανοιχτή πάντα
και να τον δούµε πάλι γερό και τις οπίες αναπολούµε µε συγκί- την πόρτα της... καρδιάς τους
δραστήριο στο χωριό, που τόσο νηση. για προσφορά και αγάπη για
ΣTA XEPIA αγαπάει και που συχνά το επι- Kαι κάτι ακόµα.
THΣ NEAΣ ΓENIAΣ όλους τους ∆ολιώτες.
σκέπτεται. Tο κουράγιο και η δύναµή Nα είστε πάντα καλά Φόρη
Aγαπητέ και ακούραστε σου για προσφορά Mήτσο και η και Πάνο.
Mήτσο Πότση. Nα είσαι σίγου- KATI ΠPEΠEI αγάπη και η φροντίδα σου για το
ρος ότι τα παιδιά και τα εγγόνια NA AΛΛAΞOYME ∆ολό, ας είναι οδηγός στη νεό- AΣ ΦΩTIΣTOYN
µας θα δουν ένα καλύτερο, τερη γενιά. OI KAP∆IEΣ MAΣ...
Έχουµε ένα από τα οµορφό-
οµορφότερο, τουριστικότερο και τερα χωριά του Nοµού µας. Kι’
πιο φηµισµένο ∆ολό τα επόµενα MYΣTIKOΣ ∆EIΠNOΣ Mέρες που έρχονται, ας
αυτό δεν το λέµε µόνο εµείς από µε σχέδια αγκαλιάσουµε µε ζεστασιά,
χρόνια. τοπικιστική διάθεση. Eίναι κοινός
Kι’ αυτό, γιατί και τα ίδια το καλοσύνη και Aγάπη, όχι µόνο
τόπος, όλων όσων το γνώρισαν Nάτα µας! τους δικούς µας ανθρώπους,
θέλουν και το µπορούν και θα από κοντά, έστω και για λίγες Πέµπτη βράδυ, 30 Nοεµβρίου
εργαστούν γι’ αυτό! αλλά και το διπλανό, το φίλο, το
µέρες. και µια... µάζωξη, που θύµιζε... γείτονα, το συγχωριανό...
Tους έχουµε εµπιστοσύνη! Παράλληλα διαθέτει το χωριό Kρυφό Σχολειό, έγινε σε σπίτι Kι ας αφήσουµε τον ατοµισµό
µας, ένα εξαιρετικότατο ξενώνα στα Γιάννινα, µε θέµα τις και την αδιαφορία να φύγει µε
∆EN AΦHNEI THN HΣYXIA TOY µε µια πρωτόγνωρη φιλοξενία ∆ηµοτικές εκλογές που έρχο-
O ΓIATPOΣ τον παλιό χρόνο.
από τον αγαπητό, σ’ όσους τον νται. Oι καρδιές OΛΩN µας ας
Oι πιέσεις που δέχτηκε, όπως γνωρίζουν Φόρη Kωσταρά, που Παρόντες... δεκατέσσερις(!) φωτιστούν µε το φως της αλή-
γράφουµε σε προηγούµενη θέτει στη διάθεση των επισκε- –µετρηµένοι– παλιοί και νέοι θειας, που µας στέλνει
έκδοση, Γιατρός Πωγωνίσιος, πτών φρέσκα, ντόπια, νοστιµό- αυτοδιοικητικοί, ανάµεσά τους EKEINOΣ(!), που µε τη γενίκευσή
συνταξιούχος, να µπει ... µπρο- τατα παραδοσιακά προϊόντα. κι’ ένας... –εξ’ αγχιστείας ∆ο- του άλλαξε την ιστορία της
στάρης για το ∆ήµο, τελικά, ορι- Έχουµε µια χαράδρα –του λιώτης. (Πάλι καλά που δεν ανθρωπότητας.
στικά, πήγαν ... στράφι! Kουβαρά– ονοµαστή και πόλο ήταν... δώδεκα, οπότε, σαν... Kι ας τον παρακαλέσουµε τη
Bλέπετε ο ίδιος, καλοπερα- έλξης για περιπατητές και τουρί- µυστικός δείπνος, θα έψαχναν Nέα Xρονιά να µας χαρίζει απλό-
σάκιας όπως είναι, δεν αφήνει στες. τον... Iούδα! Kαι εκεί, οµόφωνα χερα τρία αγαθά.
το ψάρεµα το καθηµερινό στο Kι’ όµως, από τουριστική αποφασίσθηκε να διερευνηθούν Πρώτο: Yγεία...!
ποτάµι και τις παρέες στο καφε- άποψη συγκρινόµενο το χωριό οι προθέσεις δύο ατόµων που θα ∆εύτερο: Yγεία!
νείο του χωριού του και θέλει µας µε άλλα χωριά είµαστε όχι µπορούσαν να... κτυπήσουν το Tρίτο: Yγεία!
χωρίς... σκοτούρες να χαρεί τη µόνο πολύ πίσω, αλλά στο... ∆ήµο! Όλα τ’ άλλα, αργά ή γρήγορα,
σύνταξή του. µηδέν. Tο... ζουµί της υπόθεσης είναι διορθώνονται.
Eξ’ άλλου τις... γεύτηκε Tι δεν κάνουµε καλά; ότι ο ένας είναι... δικός µας, Kαλή χρονιά σε όλους.
αυτές τις σκοτούρες µε το... Tι δεν προβάλλουµε, όπως πρώην... και ο έτερος Kώστας Aναστασίου
Προεδριλίκι παλιά στο χωριό του πρέπει; Bοστινιώτης βέρος, µε µεγάλη
και, όπως λέει, το... δις... ουκ Aς προβληµατιστούµε για να επιρροή και πολλές διασυνδέ-
ανδρός... µπορέσουµε να κάνουµε το σεις και λίαν αγαπητός.