You are on page 1of 46

Crna Gora

Vlada Crne Gore


MINISTARSTVO PROSVJETE I NAUKE ZAVOD ZA ŠKOLSTVO

Кatalog znanja – predmetni program

SOCIOLOGIJA
III ili IV razred srednje stručne škole

Podgorica 2009.
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

Katalog znanja – predmetni program

SOCIOLOGIJA
III ili IV razred srednje stručne škole

Izdavač: Zavod za školstvo


Urednik: dr Dragan Bogojević
Lektura: Danijela Đilas
Tehnička priprema
i dizajn: Danijela Đilas
Štampa: "OBOD" Cetinje
Tiraž: 300
Podgorica, 2009.

Na osnovu člana 35 stav 1, tačka 1, alineja 1, Opšteg zakona o obrazovanju i vaspitanju („Službeni list RCG“, br. 64/02, 31/05 i 49/07), Savjet
za opšte obrazovanje je na 47. sjednici održanoj 25. juna 2008. godine donio katalog znanja SOCIOLOGIJA sa fondom 2 časa sedmično za III ili
IV razred srednje stručne škole.

2
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

SADRŽAJ

KATALOG ZNANJA – PREDMETNI PROGRAM, SOCIOLOGIJA za III ili IV razred srednje stručne škole ............5

1. NAZIV NASTAVNOG PREDMETA I PREDMETNOG PROGRAMA ..........................................................................7

2. ODREĐENJE PREDMETNOG PROGRAMA.............................................................................................................7


a) Položaj, priroda i namjena predmetnog programa.......................................................................................................7
b) Broj časova po godinama obrazovanja i oblicima nastave ..........................................................................................8

3. OPŠTI CILJEVI PREDMETNOG PROGRAMA...........................................................................................................9

4. SADRŽAJI I OPERATIVNI CILJEVI PREDMETNOG PROGRAMA ........................................................................10

5. DIDAKTIČKE PREPORUKE .....................................................................................................................................25

6. STANDARDI ZNANJA (ISPITNI KATALOG)............................................................................................................33

7. NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA I OCJENJIVANJA........................................................................................37

8. RESURSI ZA REALIZACIJU NASTAVE ..................................................................................................................38

9. PROFIL I STRUČNA SPREMA NASTAVNIKA/CA I STRUČNIH SARADNIKA/CA................................................39

ANEKS – OKVIRNI NASTAVNI PLANOVI ZA SREDNJE STRUČNE ŠKOLE............................................................40

3
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

4
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

katalog znanja – predmetni program

SOCIOLOGIJA
III ili IV razred srednje stručne škole

5
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

6
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

1. NAZIV NASTAVNOG PREDMETA


SOCIOLOGIJA

NAZIV PREDMETNOG PROGRAMA


SOCIOLOGIJA

2. ODREĐENJE PREDMETNOG PROGRAMA


a) Položaj, priroda i namjena predmetnog programa

Sociologija je sastavni dio programa društvenih nauka u okviru nastavnog plana za četvorogodišnje srednje stručne škole i
određena je kao obavezni predmet.

U okviru predmeta učenici/e se upoznaju sa naučnim saznanjima o društvu i sa sociološkim objašnjenjem društvenih pojava.
Predmet je usmjeren na osnovne sociološke pojmove, ideje, različite metodske postupke, teorijske pristupke i aktulene probleme
savremenog društva. Opštost, teorijski pristup i fundamentalno mjesto među naukama, upućuje sociologiju da društvo kao svoj
predmet, objasni u totalitetu društvenih pojava i njihovih sadržaja.

Otvorenost programa, zasnovana na potrebi proučavanja osnovnih građanskih ideja i njihovoj utemeljenosti u društvenoj
stvarnosti, treba da obuhvati kompleks fenomena koji u savremenom društvu imaju naročito značenje (politički, ekonomski,
kulturni...) sa posebnim osvrtom na crnogorsko društvo. Dinamika društvenih promjena, kroz proces tranzicije, predstavlja novi
kvalitet kako u razvoju pojedinaca, tako i društva kao cjeline. Orijentacija društva prema međunarodnim integracijama, izgradnja
građanskog modela, otvorenosti, vladavina prava i demokratija, multikulturalnost i multikonfesionalnost su nove nacionalne
vrijednosti koje u okviru programa, a posebno njegovog otvorenog dijela, imaju važno mjesto.

Predmet sociologije omogućava učenicima/ama da otkriju različite aspekte društvenog života čovjeka, grupe i društva, i da već
stečena znanja o društvenim pojavama povežu u jednu otvorenu cjelinu. Otvorenost programa podrazumijeva uključivanje tema iz
domena građanskog obrazovanja koje nedostaju u njihovom obrazovanju, a značajne su, potrebne, zanimljive i aktuelne. Taj dio
programa daje mogućnost oblikovanja i dopunjavanja onih tema koje su značajne za lokalnu sredinu, kao i za strateške
orijentacije društva.

Proučavanje sociologije treba da bude "oslobađajući poduhvat".

Sociologija uči da se učenici/e oslobode "zdravorazumskog" poimanja i objašnjenja društvene stvarnosti, i da se opredjeljuju za
racionalno, na empirijskim dokazima utvrđeno objašnjenje društvenih pojava. Ta objašnjenja moraju se zasnivati na "sociološkoj
imaginaciji", prije svega, da se "udaljimo od sopstvene svakodnevne rutine kako bismo na stvari gledali iz novog ugla" (R. Mils).

7
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

Nastavni program određen je svojim osnovnim karakteristikama:

− obim programa, iskazan je kroz nastavne cjeline (uvod; čovjek, kultura, društvo; struktura i elementi strukture; društvene
grupe, institucije i područja; društvene promjene i razvoj), nastavne teme (uvod u sociologiju, metod, čovjek i društvo,
društvene grupe...) i nagoviještene nastavne jedinice (određenje predmeta, aspekti metoda, društvena nejednakost...),

− dubina programa iskazana je poniranjem u strukturu sociologije kao nauke preko raščlanjivanja sadržaja i različitim
pristupima u analitičkom objašnjenju tj. makro (pojam i elementi nauke, kultura, promjene) i mikro nivou kroz detaljno
izučavanje pojedinih sadržaja (određenje čovjeka, društvene grupe, društvene moći...),

− redosljed programa zasnovan je na određenju predmetnih područja, tema i jedinica. Program je usmjeren na očekivane
ishode, a ne na precizirane nastavne jedinice što mu daje dodatnu otvorenost. Program osim sadržaja definiše i standarde, tj.
koja znanja, vještine i kompetencije mogu garantovati planirane ishode.

U obrazovno-vaspitnom procesu, sociologija ima poseban značaj u analizi crnogorskog društva, pojmova i kategorija koji
izražavaju njegovu esencijalnost i egzistencijalnost, čime apstraktni nivo proučavanja dobija svoju konkretizaciju i živost. Takva
saznanja doprinose i razbijanju određenih predrasuda, stavova mnjenja i zdravorazumskog – logičkog objašnjenja.

U okviru datih tema, učenici/e će dobiti znanje o društvenom životu crnogorskog društva, kao i mogućnost da razumiju istorijske,
političke, ekonomske i kulturne procese u prošlosti, ali i stremljenja ka budućnosti. Argumentacija mora biti zasnovana na
saznanjima o drugim društvima i kulturama, a posebno modeliranim i onim čija su kvalitativna svojstva i pozicije slična
crnogorskom društvu (demokratska, građanska, otvorena, multi...).

b) Broj časova po godinama obrazovanja i oblici nastave

U nastavnom planu za četvorogodišnje srednje stručne škole, planirano je da sociologija bude obavezni predmet u trećem (3) ili
četvrtom (4) razredu. Nastava se realizuje sa dva (2) časa sedmično, odnosno, godišnjim fondom od sedamdeset dva (72) časa
u trećem razredu odnosno šezdeset četiri časa (64) u četvrtom razredu.

8
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

3. OPŠTI CILJEVI PREDMETNOG PROGRAMA

Sociologija kao predmet u okviru opšteobrazovnog programa kroz svoju specifičnost, preko pedagoške aktivnosti omogućava
učeniku/ci:
− usvajanje znanja o osnovnim sociološkim pojmovima i njihovu upotrebu pri razumijevanju i objašnjenju drušvenih pojava;
− usvajanje znanja o osnovnim i metodološkim postupcima sociologije i njihovu upotrebu;
− da razvija sposobnost za kritičko vrednovanje društvenih pojava u privatnom, radnom i društvenom okruženju;
− doprinosi cjelovitom razvoju ličnosti, razumijevanju samog sebe, pozitivnoj identifikaciji i razvoju odgovornosti;
− sticanje razumijevanja čovjeka kao stvaralačkog, djelatnog bića, čovjeka kao specifičnog totaliteta;
− razvijanje pozitivnog odnosa prema načelima demokratije, pluralizma pravde, ekologije, socijalne komunikacije, slobode,
svijesti o kulturnim razlikama;
− razvijanje komunikativnih sposobnosti tolerancije i odgovornosti prema drugom, afirmaciju kulturnog argumentovanog
dijaloga;
− sposobnost za razumijevanje različitih struktura, političkih, kulturnih, vjerskih, itd., vrijednosti sistema sopstvenog društva,
društvenih podsistema i drugih;
− sposobnost za razumijevanje cjeline društvenog života koja nastaje kao rezultat procesa sublimiranja prirodnih, ekonomskih,
kulturnih, socijalno-psiholoških i političkih faktora;
− sposobnost razumijevanja društvenog života, normativnih vrijednosnih sistema, lokalne, regionalne i nacionalne zajednice
kroz istorijsku distancu;
− sposobnost integracije u socijalni život, radne, lokalne sredine, posebno za aktivni život u građanskom demokratskom
društvu;
− sposobnost procjene i kritičkog vrednovanja političkih inicijativa, političkih odluka i akcija;
− da razvija izražen odnos prema društvenoj pravdi, prepoznavanju nejednakosti i zalaganje za aktivan odnos prema uzrocima;
− sposobnost povezivanja sociološkog znanja s drugim naučnim područjima;
− da razvija sposobnost za otklanjanje društvenih predrasuda, dejstava mnjenja i zdravorazumskog objašnjenja sopstvenog
društva i društvenih fenomena uopšte, oslobađanje od netrpeljivosti, isključivosti, nacionalističkih ideala, ksenofobije, rodne
nejednakosti, lokalizma itd;
− da razvija sposobnost i spremnost za društveni aktivizam i sopstvene stavove o praktičnim društvenim akcijama;
− da razvija sposobnost kritičkog vrednovanja, kretanje u modernom društvu pravno-političkim institucijama građanskog
društva, ekonomiji, tehnologiji, kulturi, informisanju, masovnoj kulturi;
− razumijevanje evolucije kao procesa u kojem su spojena objašnjenja o istorijskom strukturiranju, univerzum prirode i ljudsko
iskustvo;
− da se osposobljava za samostalan rad i permanentno obrazovanje.

9
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

4. SADRŽAJI I OPERATIVNI CILJEVI PREDMETNOG PROGRAMA


Sadržaji su podijeljeni na obavezne sadržaje i izborni program.

Obavezni sadržaji su:

1. UVOD U SOCIOLOGIJU: ODREĐENJE PREDMETA SOCIOLOGIJE; METOD SOCIOLOŠKOG ISTAŽIVANJA; SVRHA


SOCIOLOGIJE; NAJVAŽNIJI TEORIJSKI PRISTUPI.

2. ČOVJEK, DRUŠTVO, KULTURA: ČOVJEK KAO TOTALITET; DRUŠTVO KAO TOTALITET; SVOJINA; STRUKTURA
DRUŠTVA; KULTURA – RAZLIČITA ODREĐENJA; NORME I VRIJEDNOSTI; PLURALIZAM KULTURA; SUBKULTURA;
RELIGIJA KAO SASTAVNOST KULTURE; SOCIJALIZACIJA; DRUŠTVENA INTERAKCIJA I SVAKODNEVNI ŽIVOT;
DEVIJANTNO PONAŠANJE I DRUŠTVENI NADZOR.

3. STRATIFIKACIJA I DRUŠVTENE NEJEDNAKOSTI: DRUŠTVENA NEJEDNAKOST I SOCIJALNE RAZLIKE; DRUŠTVENE


NEJEDNAKOSTI I DRUŠTVENA SLOJEVITOST; POJAM I OBLICI DRUŠTVENE MOĆI; DRUŠTVENA POKRETLJIVOST.

4. RAD, DRUŠTVENE GRUPE I INSTITUCIJE: RAD I PRIVREDNI ŽIVOT; TEHNOLOGIJA I TEHNIČKA MOĆ;
TERITORIJALNE GRUPE; PORODICA; NACIJA; DRŽAVA.

5. DRUŠTVENA PROMJENA I RAZVOJ: TRADICIONALNO I MODERNO DRUŠTVO; OBLICI DRUŠTVENIH PROMJENA;


EKOLOGIJA – EKOLOŠKA SVIJEST – EKOLOŠKE PROMJENE.

Izborni sadržaji dati su uz svaku temu i pripadaju domenu građanskog obrazovanja jer učenicima/ama srednjih stručnih škola
građansko obrazovanje nije ponuđeno ni kao obavezan niti kao izborni predmet. Oblasti iz sociologije biće definisane nakon
iskazanih potreba i želja škola i učenika/ca.

10
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

III ili IV razred – obavezni sadržaji

TEMA: ODREĐENJE PREDMETA SOCIOLOGIJE


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− razumije značaj i specifičnost − slušaju izlaganje datog sadržaja, Određenje predmeta sociologije; Istorija.
sociologije kao nauke, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, sadržaj sociologije kao nauke;
− upozna posebnost (duh) − pamte, ponavljaju i nabrajaju date područje interesovanja; sociološke
sociološkog postupka pri sadržaje, discipline; pojam društva i Maternji jezik i književnost:
određenju društvenih pojava u − identifikuju različite pristupe u društvenosti; sociologija i drugi oblici etimologija.
odnosu na druge humanističke poimanju društva, naučnog znanja.
nauke i druge oblike znanja, − analiziraju društvenu stvarnost
− upotrebljava jezik sociologije, uopšte i sopstvenog društva,
− upozna različite pristupe u − argumentovano potvrđuju ili
određenju pojma društva i osporavaju dato mišljenje,
društvenosti, − čitaju izvorni tekst,
− razlikuje osnovne sociološke − uočavaju i interpretiraju sociološko
probleme, pitanja, polja poimanje društvenih pojava,
interesovanja, sociološke društvenosti i odnos prema drugim
discipline, oblicima naučnog znanja,
− razvija vještinu apstrahovanja, − otkrivaju vezu sociologije i drugih
generalizacije i sociološke analize predmetnih oblasti,
i sinteze, − samostalno formulišu pitanja,
− shvati i uoči odnos sociologije i − otkrivaju moguća polja
drugih oblika naučnog znanja. interesovanja sociologije kao
nauke,
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju poziciju sociologije
i poziv sociologa.

11
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: METOD SOCIOLOŠKOG ISTRAŽIVANJA


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− se upozna sa karakteristikama − slušaju izlaganje datog sadržaja, Određenje metoda; određenje Maternji jezik i književnost:
socioloških metoda, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, istraživačkog procesa; aspekti standardnost jezika.
− razumije vezu između teorijskog − pamte, ponavljaju i nabrajaju date metoda; tehnike u istraživačkom
objašnjenja i metodskih sadržaje, procesu; statistički pojmovi, postupci
postupaka, − identifikuju osnovne metodske i prikazi; principi naučnog saznanja u
− se pripremi za istraživački rad, aspekte i tehnike, sociologiji.
− razvija vještine posmatranja, − analiziraju osnovne metodske
razgovora, klasifikacije, mjerenja, postupke,
− razvije vještinu uočavanja − argumentovano potvrđuju ili
prednosti i nedostataka različitih osporavaju primjenljivost
istraživačkih tehnika, socioloških, metodskih postupaka,
− razvija vještinu interpretacije, − uočavaju i interpretiraju značaj
− ocijeni valjanosti postupaka. osnovih pojmova,
− iznose sopstveno zapažanje,
− samostalno formulišu pitanja,
− otkrivaju mogućnosti za primjenu
socioloških istraživanja,
− sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, nacrte plana
istraživanja,
− pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju interpretacije,
pristupe i prednosti u
metodološkom istraživanju.

12
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: SVRHA SOCIOLOGIJE


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− se upozna sa osnovnim ciljevima − slušaju izlaganje datog sadržaja, Cilj sociologije kao osnovne Cilj drugih nauka: istorija,
sociologije kao nauke, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, društvene nauke; svrha sociologije ili geografija, umjetnost.
− se upozna sa osnovnim − pamte, ponavljaju i nabrajaju date čemu sociologija; praktični ciljevi
praktičnim ciljevima sociologije, sadržaje, sociologije.
− razlikuje društvene probleme i − analiziraju osnovne ciljeve
pristupe u kontekstu društvenog sociologije,
razvoja, − argumentovano potvrđuju ili
− vrednuje upotrebljivost osporavaju data mišljenja i
sociološkog znanja u savremenom objašnjenja, svrhe sociologije,
društvu i životu uopšte. − čitaju izvorni tekst,
− otkrivaju praktični cilj sociologije,
− iznose sopstveno zapažanje o
ciljevima i mogućnostima praktične
uloge sociologije,
− samostalno formulišu pitanja,
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova o upotrebljivosti
sociološkog znanja u savremenom
društvu i životu uopšte,
− sintetišu date pluralističke pristupe
u određenju cilja sociologije,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove i prikaze,
− pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju različite pristupe i
teoretske postavke u određenju
cilja i zadatka sociologije.

13
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: NAJVAŽNIJI TEORIJSKI PRISTUPI


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− se upozna sa osnovnim teorijskim − slušaju izlaganje datog sadržaja, Osnovni teorijski pristupi; podjela Istorija: nastanak ideologija.
pristupima, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, socioloških teorija; starije sociološke
− razvija saznanja o osnovnim − pamte, nabrajaju osnovne teorije (naturalizam, psihološke
postavkama i različitim pristupima sociološke teorije, teorije)... savremene sociološke
u objašnjenju društva nekad i sad, − ponavljaju osnovne karakteristike dileme (strukturalizam i
− uočava i uspostavlja kritički odnos socioloških teorija, funkcionalizam...).
prema jednostranom pristupu i − identifikuju osnovne teoretske
greškama u objašnjenju društvene pristupe u sociologiji,
stvarnosti, − analiziraju teoretske postavke i
− razvija sposobnosti za zamisli,
prosuđivanje i vrednovanje − argumentovano potvrđuju ili
današnjih različitih pristupa u osporavaju date zamisli socioloških
objašnjenju društva, teorija,
− razvija analitički odnos prema
− čitaju izvorni tekst,
teorijskim dilemama i
− uočavaju i interpretiraju razlike i
alternativama,
autorsko poimanje društvenih
− sintetizuje različite pristupe u
problema u oblasti socioloških
objašnjenju konkretnih problema.
teorija,
− samostalno formulišu pitanja,
− sintetišu date pojmove, sadržaje i
objašnjenja o sociološkim
teorijama,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, prikaze i eseje,
− kritički vrednuju različite pristupe i
teoretske zamisli.

14
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: ČOVJEK, DRUŠTVO I KULTURA, ČOVJEK – DRUŠTVO


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− razumije društvenu strukturu − slušaju izlaganje datog sadržaja, Razvijanje društvenog duha,
tolerancije i solidarnosti razvijanje Istorija: hrišćanstvo, teološka
čovjeka kao svojevrsnog totaliteta − bilježe bitne pojmove i sadržaje,
sposobnosti za uočavanje problema antropologija, građanske revolucije;
(biološkog, psihološkog, kulturnog − pamte, ponavljaju i nabrajaju date
drugih; razvijanje i podizanje nivoa društveni slojevi.
i društvenog u čovjeku), sadržaje,
− se upozna sa različitim − identifikuju osnovne probleme, motivisanosti za rješavanje problema Psihologija: čovjek kao psihičko
antropološkim poimanjima autore u oblasti sadržaja kulturne drugih (društva); razvijanje empatije i biće – razvoj psihičkog života,
čovjeka, antropologije, spremnosti na pomoć; razvijanje sredina – prirodna i društvena.
− se upozna sa različitim − analiziraju osnovne antropološke, sposobnosti za stvaranje zdrave
određenjima društva, kulturološke i sociološke pojmove, društvene klime; usmjerenost na Geografija: životna sredina.
− se upozna sa određenjem i − argumentovano potvrđuju ili razvoj i kritički stav prema
oblicima determinizma i osporavaju dato mišljenje, tehnološkom razvoju;
indeterminizma, − čitaju izvorni tekst, preuzimanje odgovornosti;
− razumije društvenost kao − uočavaju i interpretiraju osnovne eliminisanje društvenih predrasuda i
ontološku karakteristiku čovjeka, antropološke i sociološke postavke stečenih odbrambenih mehanizama
− uočava determinističke veze: u određenju čovjeka i društva, da je za društvene probleme kriv
čovjek – priroda – društvo, − otkrivaju mogućnost novih neko drugi; identifikacija sa grupom;
− se upozna sa određenjem pojma interpretacija, tolerancija prema različitostima;
svojine i njenim oblicima, − iznose sopstvena zapažanja o prepoznavanje sopstvene uloge i
− uočava pogrešnost pristupa i čovjeku i društvu, položaja; harmonizacija uloga
opasnosti koje mogu ugroziti − samostalno formulišu pitanja, (uočavanje prioriteta); identifikacija
kvalitete pojedinačnog postojanja − navode primjere iz neposrednog grupne raznolikosti sredine;
(lične identifikacije), života, razvijanje vještina socijalizacijske
− uočava veze i korelacije između − verifikuju validnost sopstvenih adaptacije; sposobnost postizanja
ličnih i kolektivnih ciljeva i stavova, kompromisa i traženja konsenzusa;
vrijednosti, − povezuju nove sadržaje sa srodnim snalaženje u hijerarhiji društvenih
− se upozna sa određenjem pojma sadržajima iz drugih oblasti, položaja; razumijevanje normativnog
društvene strukture. − planiraju i pišu kraće radove, i vrijednosnog sistema institucija u
prikaze i eseje. društvenoj sredini; težnja ka
(postizanje) vertikalnoj prohodnosti
(napredovanju); moralni odnos
prema negativnim pojavama
(korupcija, mito, nepotizam...).

15
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− se upozna sa određenjem − pismeno rješavaju zadatke,
društvene uloge, položaja i − kritički vrednuju društvene odnose,
društvenih odnosa između njih, društveni poredak i mjesto
− razumije razlike među društvenim društvenih institucija i organizacija.
strukturama,
− se upozna sa dimenzijama i
elementima društvene strukture,
− razumije teorijska objašnjenja
stratifikacije modernog društva,
− se upozna sa različitim oblicima
društvenih grupa,
− razumije veze između društvene
grupe i društvenih uloga i položaja
u sopstvenom društvu,
− se upozna sa određenjem pojma
organizacije, institucije i
asocijacije,
− razumije pojam društvenog
sistema,
− razvija sposobnost analitičkog
tumačenja društva, prirode i
čovjeka,
− samostalno promišlja suštinu
problema i veze: čovjek – društvo.

Izborne teme: MOJA ZAJEDNICA – KULTURNE, ISTORIJSKE, EKONOMSKE I POLITIČKE POSEBNOSTI; GENEZA RAZVOJA LJUDSKIH
PRAVA; TRADICIONALNE I SAVREMENE INSTITUCIJE U MOJOJ ZAJEDNICI; MEĐUNARODNI DOKUMENTI I EKONOMSKO-SOCIJALNA
PRAVA; ZAŠTITA POTROŠAČA; DRUŠTVENE NEJEDNAKOSTI U LOKALNOJ ZAJEDNICI – ISTRAŽIVANJE.

16
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: KULTURA, NORME, VRIJEDNOSTI


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− upozna različita određenja pojma − slušaju izlaganje datog sadržaja, Kultura – različito određenje; naučni Istorija: razvoj kulture u ... vijeku.
kulture i razumije razloge − bilježe bitne pojmove i sadržaje, pristup određenju kulture; normativni
različitosti, − pamte, ponavljaju i nabrajaju različite i vrijednosni sistemi; pojam simbola i
− upozna osnovne normativne i pristupe i određenja kulture, simbolički karakter kulture; odnos Istorija umjetnosti: određenje
vrijednosne sisteme, − identifikuju osnovne norme norma – vrijednost; društvene kulture, bit umjetnosti.
− razlikuje normativno, vrijednosno u vrijednosti, simbole, zapovijesti i zapovjednosti i preporuke;
sociološkoj literaturi, preporuke, vrijednosni sistem i tradicija.
− analizira društvene zapovijesti i − analiziraju osnovne pojmove
vrijednosnih sistema,
preporuke utemeljene u
− otkrivaju uzročno-posljedične odnose
sopstvenom društvu,
u okviru vrijednosti,
− se upozna i razumije značenje
− argumentovano potvrđuju ili
simbola, osporavaju datost normi, istražuju,
− upozna simbolički karakter kulture, klasifikuju društvene norme po
− upozna relaciju kultura potreba – zadatom kriterijumu,
kulturne potrebe. − čitaju izvorni tekst,
− iznose sopstveno zapažanje,
− samostalno formulišu pitanja,
− navode primjere iz neposrednog
života,
− razrješavaju vrijednosne dileme
(etičko, pravno, religijsko, rodno),
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, prikaze i eseje,
− pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju pravno-politički i
institucionalni poredak.

17
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: PLURALIZAM KULTURA


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− upozna sadržaj i analizira kulturni − slušaju izlaganje datog sadržaja, Spremnost i sposobnost Istorija umjetnosti: kič i šund –
pluralizam savremenih društava, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, uspostavljanja kulturnog dijaloga sa surogati kulture i umjetnosti; narodna
− upozna relaciju kultura – − pamte, ponavljaju i nabrajaju date drugim kulturama; podizanje nivoa kultura, subkultura, avangarda,
civilizacija, sadržaje, kulturne tolerancije; kritički stav alternativa.
− upozna uticaj heterogenosti (rodne, − identifikuju osnovne kulturne prema medijima; razumijevanje duha
rasne, klasne, starosne, slojne itd.) raznolikosti, sadržaj pojmova, oblike i vjerske i rasne tolerancije; uočavanje Književnost: mediji – jezik, žargon,
na kulturnu raznolikost, tipove kulture, uzroka subkulturalnih pojava u narodni jezik.
− objasni kulturne razlike među − analiziraju kulturnu ponudu, turizam sopstvenom društvu; razumijevanje
društvima, grupama, kao djelatnost – zabavu – ponudu, rodne identifikacije i rodnih uloga. Geografija: turistički položaj Crne
− argumentovano potvrđuju ili Gore i perspektive turizma u
− uoči kulturne razlike i analizira
osporavaju dato mišljenje, ekološkoj državi.
uzroke pluralnosti kulture u
− čitaju izvorni tekst,
sopstvenom društvu,
− uočavaju i interpretiraju osnovne
− upozna i analizira uzroke i kulturne raznolikosti, razlike među
karakteristike masovne kulture, tipovima, surogate kulture...,
− razumije osnove kiča i šunda u − otkrivaju posebnosti i uzročno-
kulturi, posljedične odnose u sferi kulture,
− razumije i objasni specifičnost − iznose sopstveno zapažanje,
turizma kao kulturne ponude, − samostalno formulišu pitanja,
djelatnosti i zabave, − navode primjere iz neposrednog
− upozna i razumije smisao kulturnog života,
identiteta i kulturne raznovrsnosti. − verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, prikaze i eseje,
− pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju oblike, tipove i
sadržaje kulture.

Izborne teme: NACIONALNA KULTURA I MODERNA CIVILIZACIJA; ZDRAVI STILOVI ŽIVOTA; TOLERANCIJA KAO DIO INTIME I
KULTURNE ISTORIJE; POJAM MANJINA I MANJINSKA PRAVA; KULTURNA PRAVA – INDIVIDUALNI I KOLEKTIVNI OBLICI; OSNOVNE
VRIJEDNOSTI MULTIKULTURNOG DRUŠTVA.

18
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: SUBKULTURA
Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− objasni i prepozna elemente i − slušaju izlaganje datog sadržaja, Pojam subkulture; struktura i Maternji jezik i književnost: žargon,
različite oblike subkulturnog, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, subkultura; interesne – ciljne grupe i sleng.
− objasni i prepozna kauzalni odnos − pamte, ponavljaju i nabrajaju date subkulture; elementi i subkulture;
između određenih grupa i sadržaje, subkultura i urbano; mladi i Umjetnost: moderna umjetnost.
subkulturnog modela, − identifikuju subkulturu, ciljne grupe, subkultura; umjetnost i subkultura.
− razumije karakter urbane sredine i elemente subkulture,
uzroke subkulture, − analiziraju osnovne pojmove,
− objasni i identifikuje subkulturu − argumentovano potvrđuju ili
mladih, osporavaju dato mišljenje,
− objasni specifičnost umjetničkog − čitaju izvorni tekst,
djelovanja i umjetnost kao “stil” − uočavaju i interpretiraju osnovne
života. subkulturne pojmove,
− otkrivaju uzročno-posljedične
odnose u oblasti subkulture,
mogućnosti analize, istraživanja i
klasifikovanja subkulturnih pojava i
iznose sopstveno zapažanje,
− samostalno formulišu pitanja,
− navode primjere iz neposrednog
života,
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, prikaze i eseje,
− kritički vrednuju subkulturu i
subkulturne pojave.

19
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: RELIGIJA
Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije
Učenik/ca treba da: Učenici/e:
− upozna osnovne komponente i − slušaju izlaganje datog sadržaja, Podizanje nivoa vjerske trpeljivosti i Istorija: hrišćanstvo, islam.
funkcije religije, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, tolerancije; prihvatanje drugih i
− upozna i identifikuje osnovne − pamte, ponavljaju i nabrajaju date drugačijih; poštovanje i razvoj
oblike religije svijesti, sadržaje, religijskog dijaloga i suživota;
− upozna društvene i kulturne − identifikuju komponente, funkcije i identifikacija manifestnih oblika
funkcije religije, tipove religije, religije u sopstvenom društvu;
− uoči sličnosti i razliku između − analiziraju kulturne i društvene pravilna glorifikacija religijskih
magije i religije, funkcije religije, vrijednosti kao kulturne posebnosti;
− razumije društvene uslove − argumentovano potvrđuju ili podizanje nivoa religijskog
opstanka religije, osporavaju dato mišljenje, obrazovanja kao područja kulture i
− upozna i razumije suštinu ateizma, − čitaju izvorni tekst, kulturnog nivoa; uočavanje razlike
sekularizma, − uočavaju i interpretiraju suštinu između religijskog i vjerskog;
− razumije i objasni vjerski vjerskog pluralizma, tolerancije i uočavanje negativnih uticaja
pluralizam, toleranciju i dijalog, dijaloga, religijskih ustanova i grupa na
− razumije i uoči razliku između − otkrivaju suštinu vjerskih sloboda, društvo; kritički odnos prema pravno-
religije i vjere, − iznose sopstveno zapažanje, političkim sudovima i pristupima
− razlikuje i identifikuje vjerske grupe − samostalno formulišu pitanja, religijskom i vjerskom.
i institucije, − navode primjere iz neposrednog
− upozna suštinu i osnovu vjerskih života,
prava i sloboda, − verifikuju validnost sopstvenih
− upozna multikonfesionalnu stavova,
strukturu Crne Gore i Srbije. − sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
prethodnim znanjem i iskustvom,
− pišu kraće radove,
− pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju kulturne i
društvene funkcije religije.

Izborne teme: MULTIKONFESIONALNOST U CRNOGORSKOM DRUŠTVU; PRAVO VJEROISPOVIJESTI I PRAVNI POLOŽAJ VJERSKIH
ZAJEDNICA U CRNOJ GORI; MLADI I SUBKULTURNI POKRETI.

20
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: SOCIJALIZACIJA
Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− odredi pojam i razumije vrste i − slušaju izlaganje datog sadržaja, Uočavanje značaja porodice u
funkcije socijalizacije, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, formiranju ličnosti; rad na
− upozna i razumije faktore − pamte, ponavljaju i nabrajaju date harmonizaciji odnosa u porodici
socijalizacije, sadržaje, (ozdravljenju subsistema); rad na
− razumije i objasni uzroke devijacije − identifikuju vrste socijalizacije, “ozdravljenju” odnosa u razredu,
neprilagođenosti i identifikuje njene subjekte, sredini; podizanje nivoa
elemente prisile u procesu − analiziraju uzroke devijacije, individualnosti; prihvatanje kritike i
socijalizacije, neprilagođenosti i prisile u procesu razvijanje samokontrole i
− razumije probleme lokalnog, socijalizacije, samokritičnosti; kritički odnos prema
regionalnog, nacionalnog i njihovu − argumentovano potvrđuju ili prisili u procesu socijalizacije
ulogu u procesu socijalizacije, osporavaju dato mišljenje, otklanjanja uzroka predrasuda
− razumije društvenu interakciju i − čitaju izvorni tekst, lažnog autoriteta; otklanjanje
svakodnevni život, − uočavaju i interpretiraju značaj predrasuda o polnoj, rasnoj,
− razumije suštinu rodne jednakosti, porodice u formiranju ličnosti, nacionalnoj inferiornosti; rad na
− razumije religijsku socijalizaciju; − otkrivaju uzročno-posljedične sopstvenoj nadgradnji; preuzimanje
ideju ličnosti kao ideju slobode; odnose, društvenu interakciju i odgovornosti i kritički odnos prema
ideju sudbine kao pokoravanje rodnu socijalizaciju, osnove konformizmu; razumijevanje tuđeg
usudu. religijske socijalizacije, iskustva i posebnosti; uočavanje
− iznose sopstveno zapažanje, pozitivnog i negativnog (tolerancija i
− samostalno formulišu pitanja, spremnost na pomoć); sposobnost
− navode primjere iz neposrednog za strpljivo i razumno rješavanje
života, međusobnih i konflikata u društvu.
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove,
− pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju društvene uslove
socijalizacije, socijalizaciju i
individualne slobode.

21
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: DEVIJANTNO PONAŠANJE I DRUŠTVENI NADZOR


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije
Učenik/ca treba da: Učenici/e:
− se upozna sa osnovnim oblicima − slušaju izlaganje datog sadržaja, Pojam devijacije; uzroci i funkcije
devijantnog ponašanja, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, devijantnog ponašanja; oblici
− razumije uzrok i posljedicu − pamte, ponavljaju i nabrajaju date devijantnosti; društveni nadzor –
devijantnosti, sadržaje, sankcije.
− identifikuju oblike i uzroke
− se upozna sa teoretskim
devijantnog ponašanja,
objašnjenjem devijantnosti, − analiziraju osnovne pojmove –
− objasni različite funkcije uzročno-posljedične veze u oblasti
devijantnog ponašanja, devijantnosti,
− objasni kriminal, prestupničko − argumentovano potvrđuju ili
ponašanje i društveni ambijent, osporavaju dato mišljenje,
− objasni i razumije posljedice − čitaju izvorni tekst,
kriminalnog djelovanja u odnosu na − uočavaju i interpretiraju posljedice
pol (rodno uslovljeno nasilje), kriminalno, rodno uslovljenog nasilja,
− razumije poziciju žrtve, krizu poziciju žrtve; uočavaju smisao i
identiteta („kriza muškosti”), funkciju društvenog nadzora,
− otkrivaju mogućnost analize,
− upozna oblike devijantnosti u
istraživanja i klasifikovanja uzroka i
modernom društvu,
oblika društvene nejednakosti,
− razumije smisao i funkciju − iznose sopstveno zapažanje,
društvenog nadzora, − samostalno formulišu pitanja,
− razumije smisao i funkciju − navode primjere iz neposrednog
preventivnog djelovanja sankcije. života,
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove,
− pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju devijantnosti u
modernom društvu, funkcije
društvenog nadzora i preventivnog
djelovanja – sankcija.
Izborne teme: LIČNA PRAVA I SLOBODE; OBLICI DEVIJANTNOG PONAŠANJA MLADIH – ISTRAŽIVANJE; MEDIJI I SAVREMENO
DRUŠTVO – OBLICI UTICAJA.

22
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: STRATIFIKACIJA I DRUŠTVENE NEJEDNAKOSTI, DRUŠTVENA NEJEDNAKOST I SOCIJALNE RAZLIKE


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije
Učenik/ca treba da: Učenici/e:
− se upozna sa određenjem − slušaju izlaganje datog sadržaja, Pojam i uzroci društvene Istorija: društveni slojevi, društvene
društvene nejednakosti, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, nejednakosti; vrste nejednakosti nejednakosti, klase, staleži.
− razumije nejednakost društvenih − pamte, ponavljaju i nabrajaju date društvenih položaja; teorijska
položaja, sadržaje, objašnjenja društvenih nejednakosti;
− se upozna sa teorijskim pristupima − identifikuju uzroke i oblike društvenih teološki pojam jednakosti; društvena
i objašnjenjima društvene nejednakosti, uočavaju socijalne podjela rada i nejednakost; ljudi i
nejednakosti, razlike, resursi; raspodjela svojine;
− upozna teološki pojam jednakosti, − analiziraju nejednakosti društvenih raspodjela moći; teorijski pristupi i
položaja i teoretske pristupe i
− se upozna sa značajem društvene modeli vertikalne strukture; socijalne
objašnjenja društvene nejednakosti;
podjele rada, razlike – socijalna distanca;
modele vertikalne strukture društva,
− razumije veze između raspodjele pauperizacija.
− argumentovano potvrđuju ili
svojine i društvene moći i osporavaju dato mišljenje,
društvene nejednakosti i da se − čitaju izvorni tekst,
upozna sa modelima vertikalne − uočavaju i interpretiraju značaj
strukture društva uopšte i društvene podjele rada, vezu između
sopstvenog društva, raspodjele svojine i društvene moći
− se upozna sa uzrocima i kao uzroka nejednakosti,
posljedicama pauperizacije. − otkrivaju uzroke i posljedice
društvenog siromaštva, mogućnosti
vertikalne i horizontalne pokretljivosti,
− iznose sopstveno zapažanje,
− samostalno formulišu pitanja,
− navode primjere iz neposrednog
života,
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, prikaze i eseje,
− pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju društvene
nejednakosti i socijalne razlike u
sopstvenom društvu i društvu uopšte.
Izborne teme: DRUŠTVO SOCIJALNE PRAVDE – DRŽAVA BLAGOSTANJA; KO SU SIROMAŠNI?; EKONOMSKA I SOCIJALNA PRAVA I
SLOBODE; TRADICIONALNI I SAVREMENI OBLICI MOĆI I AUTORITETA.

23
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: DRUŠTVENE NEJEDNAKOSTI I POKRETLJIVOSTI


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− upozna uzroke društvene − slušaju izlaganje datog sadržaja, Pojam i uzroci društvene Istorija: društveni slojevi, klasa,
nejednakosti, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, nejednakosti; društvena slojevitost; kasta, sloj, društvene promjene.
− razumije društvenu slojevitost kao − pamte, ponavljaju i nabrajaju date oblici društvene slojevitosti; kasta,
posljedicu društvene nejednakosti, sadržaje, stalež, sloj; klasa; rod i stratifikacija;
− razumije i analizira uzroke − identifikuju uzroke društvene slojna isključivost – društvena
nejednakosti (bogatstvo, moć, nejednakosti (bogatstvo, moć, ugled, isključivost; pojam i oblici mobilnosti;
ugled, status, znanje, status, znanje i manipulacija), otvorena i zatvorena društva;
manipulacija), − analiziraju vezu između strukturalnih društveni značaj mobilnosti.
razlika i ideologije kao opravdanja,
− razumije vezu između strukturnih
− argumentovano potvrđuju ili
razlika i ideologije kao opravdanja,
osporavaju dato mišljenje,
− upozna, identifikuje, analizira − čitaju izvorni tekst,
osnovne oblike slojevitosti, − uočavaju i interpretiraju osnovne
− uoči značajne sociološke razlike oblike slojevitosti, socijalne razlike
između različitih oblika slojevitosti, između njih, uporedne rezultate
− upozna, analizira i identifikuje istraživanja,
slojnu isključivost, − iznose sopstveno zapažanje,
− upozna uporedne rezultate − samostalno formulišu pitanja,
istraživanja, − navode primjere iz neposrednog
− razvije sposobnost interpretacije života,
klasnog i slojnog upošte i u − verifikuju validnost sopstvenih
sopstvenom društvu, stavova,
− upozna, opazi i analizira rodnu − sintetišu date sadržaje,
stratifikaciju, − povezuju nove sadržaje sa srodnim
− razumije društvenu pokretljivost, sadržajima iz drugih oblasti,
individualnu i grupnu, prethodnim znanjem i iskustvom,
− razumije i upoređuje kvalitativna − pišu kraće radove,
svojstva otvorenih i zatvorenih − pismeno rješavaju zadatke,
− kritički vrednuju kvalitativna svojstva
društava,
otvorenih i zatvorenih društava,
− razlikuje društvenu mobilnost
− prognoziraju društvenu mobilnost
grupe, društva i sebe. sebe, grupe i društva.

Izborne teme: KANALI DRUŠTVENE POKRETLJIVOSTI U MOJOJ ZAJEDNICI, NEKAD I SAD; RODNA RAVNOPRAVNOST U
CRNOGORSKOM DRUŠTVU; MARGINALNE DRUŠTVENE GRUPE – POLOŽAJ I PRAVA.

24
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: DRUŠTVENA MOĆ


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije
Učenik/ca treba da: Učenici/e:
− razlikuje pojmove vlast i moć, − slušaju izlaganje datog sadržaja, Pojam društvene moći; izvori Istorija: društveno raslojavanje i
− razumije osobine nosioca − bilježe bitne pojmove i sadržaje, društvene moći; svojina i društvena društvena nejednakost,
društvene moći, − pamte, ponavljaju i nabrajaju date moć; moć i odlučivanje; politički nastanak države i privatne svojine,
− upoređuje i razumije manifestne sadržaje, sistem i društvena moć; političke tehnološke revolucije.
oblike društvene moći, − identifikuju izvore i oblike društvene grupe i politička odluka.
− vrednuje različite oblike društvene moći, osobine nosioca društvene
moći, moći, izvore društvene moći u
− uočava i analizira moć, znanje i sopstvenoj sredini i društvu,
informaciju, − analiziraju manifestne oblike
− definiše manipulaciju i oblike društvene moći, razliku između
ispoljavanja (i nedemokratskih pojma vlast i moć, oblike
vidova moći). manipulacije i njenog ispoljavanja,
− argumentovano potvrđuju ili
osporavaju dato mišljenje,
− čitaju izvorni tekst,
− uočavaju i interpretiraju moć znanja
i informacije, vezu moći i
odlučivanja, ulogu političkih grupa,
− iznose sopstveno zapažanje,
− samostalno formulišu pitanja,
− navode neposredne primjere iz
života,
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, prikaze i eseje,
− kritički vrednuju osnovne vrijednosti
društva, oblike manipulacije, „nove
vrijednosti“, vezu društvene moći,
položaja i kvaliteta života.
Izborne teme: DEMOKRATIJA – OBLICI I ZNAČAJ; ZNANJE KAO OBLIK MOĆI; MOĆ MEDIJA I PRAVO IZBORA; FORMALNI I SKRIVENI
CENTRI DRUŠTVENE MOĆI.

25
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: RAD, DRUŠTVENE GRUPE I INSTITUCIJE, RAD I PRIVREDNI ŽIVOT


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije
Učenik/ca treba da: Učenici/e:
− se upozna sa određenjima rada, − slušaju izlaganje datog sadržaja, Pojam i karakteristike rada; čovjek Istorija: društvena podjela rada.
− razumije antropološko i kulturno − bilježe bitne pojmove i sadržaje, kao radno i tehničko biće;
određenje rada, − pamte, ponavljaju i nabrajaju date antropološko i kulturno određenje
− uočava značaj društvene podjele sadržaje, rada; rad i identitet; teološko
rada, − identifikuju karakteristike rada, poimanje rada; rad i društveno
− analizira karakteristike rada, profesionalnog rada, zanimanja, djelovanje; dihotomija: fizički – umni
tradicionalnog rada,
radnih uslova u različitim rad; značaj i funkcija društvene
− analiziraju motivisanost, značaj
vremenskim distancama, društvene podjele rada i različite podjele rada; podjela rada i
− uočava značaj profesionalne pristupe u tumačenju rada, društvena struktura; profesionalni
orijentacije, − argumentovano potvrđuju ili osporavaju rad; nezaposlenost; žene i rad;
− analizira motivisanost, dato mišljenje, industrijski konflikt i sindikat;
− uočava razlike između rada i − čitaju izvorni tekst, nejednakosti u oblasti rada.
društvenog djelovanja, − uočavaju i interpretiraju značaj
− analizira i uočava karakteristike društvene podjele rada, karakter i
profesionalnog rada, značaj profesionalne orijentacije,
− identifikuje uzroke nezaposlenosti i značaj jednakog vrednovanja rada
diskriminacije u oblasti rada, muškarca i žene,
− otkrivaju uzroke industrijskog konflikta,
− dijagnosticira uzroke industrijskog
uzroke nezaposlenosti i diskriminacije
konflikta, u procesu rada, uočavaju ulogu
− uočava ulogu i način djelovanja sindikata,
sindikata, − iznose sopstveno zapažanje,
− uočava mogućnosti i realne uslove − samostalno formulišu pitanja,
za profesionalnu promociju žene, − navode neposredne primjere iz života,
− uočava i predviđa mogućnosti za − verifikuju validnost sopstvenih stavova,
radno angažovanje žena u − sintetišu date sadržaje,
prestižnim profesijama. − povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove,
− kritički vrednuju poziciju čovjeka u
procesu rada, rad kao bjekstvo od
samootuđenja, rodnu toleranciju u sferi
rada.
Izborne teme: TRADICIONALNI I PROFESIONALNI RAD U LOKALNOJ SREDINI – ISTRAŽIVANJE; OBLICI INSTITUCIONALNE I
KULTURNE DISKRIMINACIJE U SFERI RADA; RODNA RAVNOPRAVNOST – DISKRIMINACIJA U OBLASTI RADA.

26
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: TEHNOLOGIJA I TEHNIČKA MOĆ


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− upozna i razumije različita − slušaju izlaganje datog sadržaja, Pojam tehnologije i tehnike; Istorija: tehničke revolucije,
određenja tehnike i tehnologije, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, tehnološki nivoi razvoja društva; pronalasci i napredak tehnike.
− uočava karakteristike i kvalitativna − pamte, ponavljaju i nabrajaju date tehnička moć i društveno kretanje;
svojstva različitih tehnoloških nivoa sadržaje, uslovi radne sredine; društvene Biologija: uzroci zagađenja životne
razvoja društva, − identifikuju karakteristike i posljedice upotrebe različitih sredine.
− analizira značaj tehnološke moći, kvalitativna svojstva različitih nivoa tehnologija; tehnološki razvoj i
− uočava vezu tehnološke moći i razvoja društva, ekološka kriza; tehnički
društvenog kretanja, − analiziraju posljedice upotrebe determinizam.
− uočava posljedice upotrebe različitih tehnologija,
različitih tehnologija, − argumentovano potvrđuju ili
− analizira i uočava uticaj tehničkog osporavaju dato mišljenje,
determinizma na čovjeka i društvo, − čitaju izvorni tekst,
− dijagnosticira posljedice − uočavaju i interpretiraju vezu
tehnološkog razvoja na radnu tehnološke moći i društvenog
sredinu, kretanja, posljedice tehnološkog
− uočava i analizira uzroke razvoja na radnu sredinu;
ekološkog zagađenja i posljedice posljedice „prljave“ tehnologije,
“prljave tehnologije”. − iznose sopstveno zapažanje,
− samostalno formulišu pitanja,
− navode neposredne primjere iz
života,
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, prikaze i eseje,
− kritički vrednuju karakteristike
profesionalnog rada, diskriminacije
u oblasti rada, hijerarhiju
društvenih odnosa na osnovu rada.
Izborne teme: RIZIK KAO KARAKTERISTIKA SAVREMENOG SVIJETA – OBLICI RIZIKA; GLOBALNE DRUŠTVENE PROMJENE –
IZAZOVI I RIZICI; TEHNIKA I SVAKODNEVNI ŽIVOT.

27
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: TERITORIJALNE GRUPE


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije
Učenik/ca treba da: Učenici/e:
− razlikuje i analizira različite tipove − slušaju izlaganje datog sadržaja, Vrste prostornih grupa; određenje Geografija: tipovi i karakteristike
prostornih grupa, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, naselja; funkcije naselja; naselje i naselja, stanovništvo i naselja.
− razlikuje i identifikuje prostorne − pamte, ponavljaju i nabrajaju date društveni faktori; naselje i društveni
grupe na lokalnom, regionalnom, sadržaje, odnosi; urbanizacija; urbana kultura; Istorija: nastanak naselja,
nacionalnom i globalnom nivou, − identifikuju prostorne grupe na deagrarizacija; uređenje prostora; grad i država, industrijsko društvo.
− identifikuje karakter društvenih lokalnom, regionalnom, nacionalnom ekološka strategija.
odnosa u okviru naselja, i globalnom nivou,
− analizira i objašnjava proces − analiziraju i objašnjavaju proces
urbanizacije i urbane kulture,
deagrarizacije,
deagrarizaciju i značaj ekološke
− analizira i objašnjava proces
strategije crnogorskog društva,
urbanizacije i urbane kulture,
− argumentovano potvrđuju ili
− razumije smisao uređenja osporavaju dato mišljenje,
prostora, prostornog razvoja, − čitaju izvorni tekst,
− analizira značaj ekološke − uočavaju i interpretiraju karakter
strategije. društvenih odnosa u okviru naselja,
smisao uređenja prostora, prostorni
razvoj,
− iznose sopstveno zapažanje,
− samostalno formulišu pitanja,
− navode neposredne primjere iz
života,
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, prikaze i pismene
interpretacije,
− kritički vrednuju pozitivne i negativne
posljedice industrijalizacije,
reorganizaciju i oživljavanje sela,
ekološku strategiju svog društva i
društva uopšte.
Izborne teme: TRADICIJA I PROGRES U PROSTORNOJ DIMENZIJI DRUŠTVA; STILOVI, NAČINI GRADNJE I FUNKCIONALNOST
PROSTORA; URBANI NAČIN ŽIVOTA; SELO/GRAD U CRNOGORSKOM DRUŠTVU – KARAKTERISTIKE.

28
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: PORODICA
Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije
Učenik/ca treba da: Učenici/e:
− analizira sociološki pristup − slušaju izlaganje datog sadržaja, Hominizacija odnosa u porodici; Psihologija: faktori socijalizacije;
određenju porodice, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, formiranje pravilnog odnosa prema devijantni oblici ponašanja ličnosti
− upozna istorijske oblike porodice, − pamte, ponavljaju i nabrajaju date zvaničnom braku i konkubinatu; grupe.
− uoči značaj braka i srodstva, sadržaje,
prevazilaženje konflikta u porodici;
− uoči razlike između porodice i − identifikuju istorijske modalitete
porodice, društvene faktore koji utiču izbjegavanje i rješavanje
domaćinstva, međugeneracijskog konflikta u
na funkcije porodice, značaj braka i
− upozna i analizira osnovne srodstva u sopstvenom društvu i porodici; njegovanje simbling odnosa
funkcije porodice, društvu uopšte, (brat – sestra) u porodici;
− analizira kvalitativna svojstva − analiziraju kvalitativna svojstva upoznavanje sa uzrocima i
savremene i tradicionalne savremene i tradicionalne porodice, posljedicama “bijele kuge”;
porodice, − argumentovano potvrđuju ili osporavaju upoznavanje i stvaranje pravilnog
− uoči devijantne oblike ponašanja u dato mišljenje, odnosa prema vrijednostima
porodici: zloupotreba djece, incest, − čitaju izvorni tekst, tradicionalne i savremene porodice;
nasilje u porodici, − uočavaju i interpretiraju razlike između upoznavanje sa društvenim
− upozna i analizira alternative porodice i domaćinstva, devijantne
mogućnostima i akcijama u
porodice i braka. oblike ponašanja u porodici,
zloupotrebu djece, nasilje u porodici i “oživljavanju” reproduktivne funkcije
slično, porodice; izgradnja odnosa prema
− otkrivaju pravilne stavove prema homoseksualnoj porodici; izgradnja
instituciji srodstva (tradicionalnog i pravilnog stava prema instituciji
duhovnog), prema homoseksualnoj srodstva i tradicionalnog (duhovnog)
porodici, srodstva; razumijevanje i pozitivan
− iznose sopstveno zapažanje, odnos prema tendenciji izgradnje
− samostalno formulišu pitanja, fleksibilne porodice; upoznavanje sa
− navode neposredne primjere iz života, djelatnostima NVO sektora u
− verifikuju validnost sopstvenih stavova, pronalaženju nasilja u porodici.
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove i prikaze,
− kritički vrednuju i analiziraju alternative
porodice i braka, tendencije u izgradnji.

Izborne teme: PORODICA KROZ VRIJEME U MOJOJ SREDINI – ISTRAŽIVANJE OBILJEŽJA; PROBLEMI SAVREMENE PORODICE;
PRAVA I OBAVEZE PORODICE I ČLANOVA PORODICE; INSTITUCIONALNA I KULTURNA ASIMILACIJA; MLADI I NACIONALNA
IDENTIFIKACIJA – ISTRAŽIVANJE; KULTURNE I DRUGE PREDRASUDE U CRNOGORSKOM DRUŠTVU.

29
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: NACIJA
Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− se upozna sa osnovnim oblicima i − slušaju izlaganje datog sadržaja, Pojam i odlike etničkih grupa; podjela Istorija: nacija i nacionalna svijest,
istorijskom evolucijom etničkih − bilježe bitne pojmove i sadržaje, i karakteristike; istorijska evolucija nacionalne revolucije, Crna Gora u
grupa, − pamte, ponavljaju i nabrajaju date etničkih grupa; elementi etničke XIX i XX vjeku, Crna Gora u doba
− se upozna sa elementima i sadržaje, grupe; asimilacija; savremene Petra I.
karakteristikama etničkih grupa, − identifikuju oblike i elemente etničkih etničke grupe; nacija – pojam i
grupa, asimilaciju, elemente nacije, istorijsko ishodište; različiti pristupi
− razumije i analizara proces
− analiziraju teoretske i istorijske određenju nacije; nacija – sloboda –
asimilacije,
okolnosti u određenju nacije, samodovoljnost; nacija kao zajednica
− se upozna sa savremenim
društvene antagonizme i predrasude, građana; narod – nacija; nacionalna
etničkim grupama, ulogu građanina,
− se upozna sa teoretskim i identifikacija; predrasude,
− argumentovano potvrđuju ili
istorijskim okolnostima koje su diskriminacija, etnički antagonizam,
osporavaju dato mišljenje,
uticale na određenje nacije, vjera – nacija (psihološka veza);
− čitaju izvorni tekst,
− usvoji poimanje nacije kao − uočavaju i interpretiraju naciju kao
etnička dihotomija; multietničko
istorijske, političke i kulturne političku, istorijsku i kulturnu društvo; etnički odnosi u
kategorije, kategoriju, crnogorskom društvu.
− se upozna sa uslovima za − otkrivaju osnovne karakteristike
nacionalnu samopotvrdu, multietničkog društva, etničke
− se upozna i razumije nacije kao odnose u prošlosti i danas u
zajednice građana, crnogorskom društvu,
− razumije etničke pripadnosti, − iznose sopstveno zapažanje,
− uočava i analizira društvene − samostalno formulišu pitanja,
antagonizme i predrasude vezane − navode neposredne primjere iz
za naciju, psihološku vezu: vjera – života,
nacija, − verifikuju validnost sopstvenih
− uočava osnovne karakteristike stavova,
multietničkog društva, − sintetišu date sadržaje,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
− razumije i analizira etničke odnose
sadržajima iz drugih oblasti,
u prošlosti i danas u crnogorskom
− pišu kraće radove, pismene
društvu,
interpretacije i prikaze,
− razumije etnička stremljenja i
− pismeno rješavaju zadatke,
orijentaciju crnogorskog društva. − kritički vrednuju etnička stremljenja,
multietničnost, etničke odnose u
prošlosti i danas u crnogorskom
društvu.

30
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: DRŽAVA
Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije

Učenik/ca treba da: Učenici/e:


− se upozna sa određenjem države − slušaju izlaganje datog sadržaja, Pojam, elementi i forme državne Istorija: uzroci nastanka države,
kao političke institucije, − bilježe bitne pojmove i sadržaje, vlasti; teorijski pristupi u objašnjenju pravna država.
− analizira različite tipove državnih − pamte, ponavljaju i nabrajaju date države; građanska pravna država;
vlasti, sadržaje, konstitucionalizam; NVO sektor –
− upoznaje karakteristike savremene − identifikuju teoretske pristupe u civilna društva; država kao javni
države – analiza kvalitativnih objašnjenju države, elemente i forme servis; država “blagostanja”;
državne vlasti, “minimalna” država; unija; politička
svojstava,
− analiziraju izvore političke moći, moć i legitimnost; legalitet i
− razumije suštinu i funkcionisanje legalnost i legitimnost vlasti, pojam
savreme države, legitimitet; građanin; političke grupe:
suverenosti, nacionalnu i
− se upozna sa osnovnim sferama nadnacionalnu, partije i pokreti; političke
modernog društva i ulogom NVO- − argumentovano potvrđuju ili osporavaju organizacije; žene i politika;
a, dato mišljenje, suverenitet danas.
− analizira modernu i postmodernu − čitaju izvorni tekst,
državu, − uočavaju i interpretiraju mjesto
− analizira izvor političke moći, građanina u procesu demokratije,
legalnost i legitimnost vlasti, iskustva drugih društava o učešću
− se upozna sa određenjem pojma različitih slojeva u političkom
odlučivanju, mjesto žene u politici, u
građanin; građanin – demokratija, sopstvenom društvu i društvu uopšte,
− se upozna sa komparativnim − otkrivaju mogućnost pokretljivosti:
iskustvima drugih država rodne, nacionale, etničke, građanske,
(tranzitnih i otvorenih društava), − iznose sopstveno zapažanje,
− se upozna sa komparativnim − samostalno formulišu pitanja,
iskustvima drugih društava o − verifikuju validnost sopstvenih stavova,
učešću različitih slojeva u − sintetišu date sadržaje,
političkom odlučivanju; žene u − povezuju nove sadržaje sa srodnim
politici, sadržajima iz drugih oblasti,
− analizira i objašnjava pojam − pišu kraće radove,
suverenosti u uslovima − kritički vrednuju demokratska pravila
globalizacije. igre, demokratiju kao proces, različite
pristupe u određenju cilja i funkcije
države.
Izborne teme: USTAVNO UREĐENJE CRNE GORE; DRŽAVNA I PRAVNA TRADICIJA CRNE GORE; ISTORIJA LOKALNE SAMOUPRAVE
U CRNOJ GORI; SAVREMENI NAČIN ZADOVOLJENJA INTERESA GRAĐANA OD STRANE JAVNIH SLUŽBI; NVO U CRNOJ GORI –
ULOGA U GRAĐANSKOJ EMANCIPACIJI/ISTRAŽIVANJE; POLITIČKA PRAVA I SLOBODE.

31
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

TEMA: DRUŠTVENA PROMJENA I RAZVOJ


Operativni ciljevi Aktivnosti Pojmovi/sadržaji Korelacije
Učenik/ca treba da: Učenici/e:
− se upozna sa karakteristikama − slušaju izlaganje datog sadržaja, Dihotomija: tradicionalno – moderno Istorija: revolucija; revolucija u SAD-
tradicionalnog, modernog i − bilježe bitne pojmove i sadržaje, društvo; postmoderno društvo; “kraj u, revolucija u Francuskoj, revolucija
postmodernog društva, − pamte, ponavljaju i nabrajaju date istorije”; teorijske dileme u u SSSR-u; tehnička revolucija; slom
− se upozna sa objašnjenjima sadržaje, objašnjenju društvene promjene; socijalizma.
društvene promjene, − identifikuju karakteristike tranzicija kao promjena; liberalizacija
− razumije proces tranzicije, tradicionalnog, modernog i i demokratizacija; akteri i strategija Ekologija/biologija: pojam
− uočava razliku između postmodernog društva, suštinu promjene; pojam i karakter ekologije; zagađenje životne sredine,
liberalizacije i demokratizacije, društvene promjene, tranziciju kao revolucije; nacionalne, regionalne i globalno zagađenje.
promjenu, globalne promjene; ekološka kriza
− analizira revoluciju kao način
− analiziraju revoluciju kao način kao i sociološko pitanje i društveno Geografija: opšte geografsko-
društvene promjene,
društvene promjene, ekološku iskušenje; priroda – religije; ekonomske odlike savremenog
− uočava i analizira nacionalne,
orijentaciju akcije i pristupe u futurologija i društvo. svijeta, politička karta savremenog
regionalne i globalne promjene, strategiji Crne Gore, ključne
− uočava i analizira promjene i krize svijeta.
probleme modernih društava i
društva, njihove moguće razvojne perspektive,
− uočava i razlikuje teološko − argumentovano potvrđuju ili
objašnjenje prirode, osporavaju dato mišljenje,
− razumije ekološku orijentaciju, − čitaju izvorni tekst,
akciju i pristup kao strategiju Crne − uočavaju i interpretiraju nacionalne,
Gore, regionalne i globalne promjene,
− analizira ključne probleme promjenu i krize, odnos teološkog i
modernih društava i njihove prirode,
moguće razvojne perspektive. − iznose sopstveno zapažanje,
− samostalno formulišu pitanja,
− navode neposredne primjere iz
života,
− verifikuju validnost sopstvenih
stavova,
− povezuju nove sadržaje sa srodnim
sadržajima iz drugih oblasti,
− pišu kraće radove, prikaze i eseje,
− kritički vrednuju proces i posljedice
globalizacije, odnos prema tradiciji i
progresu, značaj životne sredine,
suštinu transformacije društvenog
ambijenta.

32
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

5. DIDAKTIČKE PREPORUKE
Odnos obaveznih sadražaja u odnosu na izborne je 50 časova naspram 22, ako se uči u trećem razredu ili ako se uči u četvrtom
razredu, 46 časova naspram 18 časova ( ili 25%). Otvoreni dio programa ispunjen je temama iz građanskog obrazovanja.

Pri obradi ovih tema posebnu pažnju treba usmjeriti na objašnjenje i usvajanje znanja o crnogorskom društvu kroz komparativni
pristup sa modernim, demokratskim i razvijenim društvima, a posebno sa društvima u tranziciji.

U nastavnom programu se potencira povezanost znanja o društvu, koje učenici/e već imaju iz drugih oblasti, sa sociološkim
idejama i metodskim pristupima, pri čemu se potencira aktuelnost znanja i iskazuje karakter sociologije da pomogne u
racionalnom objašnjenju i poimanju društvenih pojava. Zato u nastavnim aktivnostima treba potencirati stalnu vezu između
apstraktne i empirijske strane objašnjenja, a što posebno treba da koristi u objašnjenju sopstvenog društva. Sociološki pojmovnik
je moguće proširiti i obrazložiti sekundarnim izvorima (statistički godišnjak, istraživanje agencija...), interpretacijama članaka iz
sredstava informisanja, periodike, odlomcima iz stručne literature, istraživačkih radova itd. Time se proučavanje socioloških
problema približava pitanjima koja su bliska svokodnevnom životu i iskušenjima učenika/ca, a ujedno podstiče se samostalnost,
timski rad, tj. zainteresovanost učenika/ca da samostalno tragaju za informacijama i znanjima, a da preko njih na sociološki način
razumiju i objasne društvene aspekte sopstvenog društva.

Posebno je potrebno naglasiti različitost teorijskih objašnjenja u sociologiji, razlike posebno isticati pri objašnjavanju pojedinih
tema i socioloških problema. Različitost teorijskih pristupa bitno utiče i na izbor različitih nastavnih postupaka, kao i na formiranje
različitih predstava o praktičnom značaju socioloških saznanja. Obrada zadatih tema mora biti usmjerena tako da učenici/e
spoznaju međusobnu povezanost društvenih pojava uopšte i u konkretnom slučaju.

Takav pristup omogućava povezivanje socioloških saznanja sa saznanjima iz drugih predmetnih oblasti i osposobljava učenike/ce
za interferenciju sociološkog znanja sa objašnjenjima u drugim područjima nauke.

Proučavanje sociologije zahtijeva izbor didaktičkih metoda koje omogućavaju da učenik/ca u najvećoj mjeri bude aktivan/na
(debata, igranje uloga, učenja putem otkrića, analiza udžbeničkog teksta, pro et contra, pretraživanje baze podataka, istraživanje
u medijateci, formiranje i korišćenje lične datoteke, grafički prikaz, gost na času, uloga kritičara TV i drugih medijskih sadržaja,
izrada plakata i poruka, izrada mini projekta, izrada i analiza eseja...), što omogućava visoki stepen samostalnosti i inicijativnosti
učenika/ca. Izbor mora biti u službi očekivanog, da se učenici/e osposobe da dosljedno upotrebljavaju sociološku terminologiju i
jasno izražavaju i primjenjuju sociološko znanje, da podstakne aktivno učešće učenika/ca u nastavi i omogući ostvarenje ciljeva
predmeta i programskih sadržaja.

6. KORELACIJE MEĐU PREDMETIMA


Značaj korelacije među predmetima posebno je izražen u lakšem razumijevanju međusobno povezanih nastavnih predmeta i u
različitim naučnim pristupima u objašnjavanju iste pojave.

33
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

Povezivanje sadržaja sociologije i drugih predmetnih oblasti, upućuje nastavnike/ce na timski rad i uvid u nastavne sadržaje kako
na horizontalnom, tako i na vertikalnom nivou nastavnog plana.

Pri određenju ciljeva i sadržaja nastavnog programa, nastavnik/ca isticanjem korelacije učenicima/ama znatno olakšava
razumijevanje međusobne povezanosti sociološkog znanja i znanja iz maternjeg jezika i književnosti, istorije, filozofije, psihologije,
geografije, istorije umjetnosti, ekologije, informatike, građanskog obrazovanja, matematike... Na taj način znanje se efikasno
usvaja, trajno zadržava – dobija svoju funkcionalnost.

7. STANDARDI ZNANJA (ISPITNI KATALOG)*


Od učenika/ca se očekuje da:
− steknu sposobnost da znaju, razumiju i obrazlože osnovne sociološke pojmove i ideje, teorijske i metodološke pristupe i
postupke iz osnovnog – obaveznog dijela programa, kao i one koji su uključeni u otvoreni dio;
− pravilno upotrebljavaju, identifikuju i prepoznaju osnovne pojmove u teoretskom pristupu i svakodnevnoj praksi;
− razumiju i sociološki interpretiraju izvorni sadržaj, informaciju, govor, poruku;
− samostalno koriste literaturu i informacije, formiraju svoju ili učestvuju u formiranju baze podataka grupe;
− samostalno primjenjuju metodski postupak, napišu esej, seminarski rad u okviru obavezne ili izborne teme.

NAPOMENA: U okviru rasporeda radnog vremena (40-časovna radna nedjelja, 8-časovno radno vrijeme ), prosječno uspješnom/oj
učeniku/ci (ocjena – dobar 3 ), potreban je jedan čas aktivnog učenja van nastave, tj. kući, za savladavanje planiranih sadržaja
predmeta.

*NAPOMENA: Ispitni katalog za prosječno znanje obuhvata svaki sadržajni ciklus (tematsku cjelinu).

1. UVOD U SOCIOLOGIJU
Učenik/ca treba da zna da:
− definiše sociologiju kao nauku;
− uoči specifičnosti sociologije i drugih društvenih nauka;
− odredi osnovne elemente sociologije kao nauke;
− odredi cilj i zadatak sociologije;
− nabroji preteče sociologije;
− pravi razliku između predistorije i istorije sociologije;
− nabroji elemente sociološkog metoda;
− nabroji tehnike sociološkog metoda;
− objasni tehničku osnovu dva metodska postupka;
− odredi pojam sociološke teorije;
− nabroji i uoči razliku između starijih i savremenih socioloških teorija.

34
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

2. ČOVJEK, DRUŠTVO, KULTURA


Učenik/ca treba da zna:
− jedno suštinsko određenje čovjeka i da ga objasni (po izboru učenika/ce);
− da odredi pojam društva;
− određenje i elemente društvene pojave;
− suštinu pojma i oblike determinizma;
− određenje pojma svojine i da nabroji njene oblike;
− da objasni pojam društvene strukture;
− da uoči razliku između društvene uloge i društvenog položaja;
− da odredi pojam, elemente i vrste društvenih grupa;
− razliku između društvene institucije i organizacije;
− jednu od definicija kulture i da je objasni (po izboru učenika/ce);
− da objasni pojam simbola;
− da uoči razliku između tradicije i progresa;
− da uoči razliku između pojma kulture i civilizacije;
− da nabroji društvene uslove za nastanak masovne kulture;
− da nabroji karakteristike masovne kulture;
− da objasni fenomene kiča i šunda;
− da objasni pojam subkulture;
− da uoči razliku između pojmova subkultura – kultura – kontrakultura;
− da definiše pojam religije;
− da analizira tipove religioznosti primitivnih zajednica;
− da nabroji tipove i glavne komponente monoteističkih religija;
− da uoči razliku između magije i religije;
− da uoči razliku između vjere i religije;
− da objasni pojam socijalizacije;
− da nabroji subjekte socijalizacije;
− da objasni pojam devijantnosti;
− da nabroji oblike devijantnog ponašanja;
− da objasni oblike i uticaj sankcija na eliminaciju (društveno prevazilaženje) devijantnog ponašanja.

3. STRATIFIKACIJA I DRUŠTVENE NEJEDNAKOSTI


Učenik/ca treba da zna da:
− objasni pojam i uzroke društvene nejednakosti;
− nabroji vrste društvenih nejednakosti;
− uoči paralelu društvena nejednakost – jednakost;
− objasni relaciju društvena podjela rada – nejednakost;
− objasni pojam vertikalne strukture društva;

35
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

− nabroji uzroke socijalnih razlika;


− objasni pojam društvene pokretljivosti;
− nabroji i razlikuje oblike društvene slojevitosti (kasta, stalež, klasa, sloj...);
− objasni pojam otvorenog i zatvorenog društva;
− definiše pojam društvene moći;
− nabroji izvore društvene moći;
− objasni vezu između društvene moći, političke grupe i odlučivanja.

4. RAD, DRUŠTVENE GRUPE I INSTITUCIJE


Učenik/ca treba da zna da:
− definiše rad i nabroji karakteristike rada;
− objasni neku od teorijskih određenja rada (po izboru učenika/ca);
− uoči razliku između rada, društvenog djelovanja, zanimanja i profesije;
− nabroji osnovne oblike društvene podjele rada (objasni neku od podjela po slobodnom izboru);
− objasni uzroke nejednakosti oblasti rada;
− nabroji društvene grupe vezane za sferu rada, profesije, zanimanja, ekonomsko-socijalnih prava;
− objasni pojam tehnike i tehnologije;
− uoči razliku između tehnoloških nivoa;
− objasni uticaj tehničkog determinizma;
− napravi posljedice upotrebe različitih tehnologija (objasni neke od posljedica po slobodnom izboru);
− nabroji vrste prostornih grupa;
− definiše pojam nasilja;
− definiše pojam urbanizacije i deagrarizacije;
− definiše porodicu kao primarnu ljudsku zajednicu;
− nabroji funkcije i tipove porodice;
− uoči razliku između harmonične („zdrave“ porodice) i disharmonične porodice;
− pravi razliku između braka i porodice;
− nabroji oblike braka i srodstva;
− definiše pojam i navede karakteristike etničkih grupa;
− nabroji karakteristike nacije i objasni jedno određenje (po slobodnom izboru);
− definiše pojam asimilacije i nacionalne identifikacije;
− uoči razliku između naroda i nacije;
− nabroji neke od osobenosti crnogorske nacije;
− definiše i nabroji elemente države;
− nabroji forme državne vlasti;
− objasni neku od teorija države (po slobodnom izboru);
− definiše pojam građanin, politička partija, organizacija, pokret;
− definiše pojam suvereniteta.

36
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

5. DRUŠTVENA PROMJENA I RAZVOJ


Učenik/ca treba da zna da:
− uoči paralelu između tradicionalnog i modernog društva;
− navede karakteristike postmodernog društva;
− definiše pojam društvene promjene, tranzicije, demokratizacije i liberalizacije;
− navede i objasni neku od teorija društvene promjene (po slobodnom izboru);
− objasni pojam ekologije;
− objasni uzroke i oblike ekoloških problema i načine prevazilaženja;
− objasni suštinu pojma ekološka država (na primjeru Crne Gore).

8. NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA I OCJENJIVANJA


Provjeravanje znanja i ocjenjivanje mora biti u funkciji osnovih ciljeva predmeta, a obuhvata stepen usvojenosti znanja,
razumijevanje sadržaja programa, provjeru analitičkog i sintetičkog rasuđivanja, primjenu usvojenog i aktivan odnos prema
znanju. Cilj aktivnog pristupa u nastavi jeste razvoj ličnosti, individualnosti učenika/ce, njegovo/njeno zadovoljstvo predmetnim
aktivnostima, napredak u poređenju sa početnim stanjem, motivisanost i zainteresovanost za rad, aktivnosti, razvoj ličnosti.
Provjeravanje i ocjenjivanje mora biti u skladu sa informativnim, formativnim i ciljevima socijalizacije. Provjera mora biti raznolika i
u funkciji usvajanja novih znanja, zatim kako učenik/ca uči, razumije i upotrebljava novo znanje.
Provjeravanje i ocjenjivanje pored opštih načina i oblika (usmeno ili pismeno), mora sadržavati i posebne – specifične oblike koji
postaju "obavezni" zbog specifičnosti samog predmeta sociologije (seminarski radovi, grafički prikazi, izvještaji istraživanja, izrada
eseja, testovi, statistički prikazi...). Prilikom vrednovanja i ocjenjivanja mora se voditi računa o osnovnim pravilima vrednovanja i
ocjenjivanja: svestranosti, kontinuiranosti, objektivnosti, individualizaciji, javnosti i uvidu u kriterijume ocjenjivanja. Ocjena mora da
ima stimulativni karaktrer i podsticaj za dalje interesovanje učenika/ca za nastavni predmet.
Pri ocjenjivanju se poštuje poznavanje, razumjevanje i mogućnost primjene novih znanja. Proces vrednovanja i ocjenjivanja mora
da obuhvati naučnu – predmetnu pismenost, sposobnost analize, interpretacije, kao i primjenu naučnih znanja.
Učenik/ca treba da pokaže:
− poznavanje socioloških pojmova u obimu određenom predmetnim katalogom;
− poznavanje teorijskih osnova sociologije, socioloških ideja i pojmova;
− poznavanje sociološkog metoda, metodskih postupaka;
− mogućnost upotrebe usvojenih znanja u novim slučajevima i sociološko objašnjenje nove situacije.
Učenik/ca na polju analize i interpretacije treba da pokaže:
− mogućnost analize kraćih socioloških tekstova, govora, klasifikovanih informacija;
− mogućnost za upotrebu socioloških pojmova i osnovnih metoda pri objašnavanju društvenih pojava;
− mogućnost povezivanja sociološkog znanja sa drugim društvenim i prirodnim naukama;
− mogućnost jasne upotrebe socioloških ideja.

37
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

Za učenike/ce koji/e pokazuju izuzetnu sposobnost (nadareni/e učenici/e) posebno treba definisati kroz način realizacije, uslove
za napredovanje i način provjeravanja i ocjenjivanja.
Učenici/e tog nivoa treba da pokažu i:
− individualno savladavanje gradiva;
− samostalno korišćenje udžbenika i literature;
− mogućnost samostalnog ili grupnog pripremanja i izvođenja projekta.

9. RESURSI ZA REALIZACIJU NASTAVE


a) Materijalni uslovi, standardi i normativi
Za realizaciju nastavnog programa i aktiviranje učenika/ca, neophodno je korišćenje materijalnih sredstava koja olakšavaju
proces, podižu motivaciju i interesovanje i omogućavaju primjenu različitih metodskih postupaka. U nastavi je neophodno
korišćenje računara i dodatne opreme (diskete, video-disk, CD, školski softver), dijafilmova, nastavnih filmova itd. Pored tehničkih
pomagala neophodno je i moguće koristiti i resurse kao što su: školska (ili seminarska) biblioteka (mediateka sa obaveznim
udžbenicima, enciklopedijama, stručnom literaturom, periodikom); lokalni potenicijali (biblioteke, arhivi, muzeji); preduzeća,
organizacije i institucije; sportski objekti i društva; naučno-istraživačke ustanove; istorijska mjesta, lokaliteti i spomenici; lokalni
kadrovi (istraživači, umjetnici, ljudi raznih profila, roditelji).

b) Okvirni spisak literature i drugih izvora


Udžbenici
Postojeći udžbenik sociologije ne odgovara zahtjevima predloženog programa, ili barem ne odgovara u potpunosti, i predmetna
komisija stoga predlaže da do izrade novog udžbenika kao moguće rješenje bude korišćen:

Entoni Gidens, Sociologija, CID, Podgorica, 1998.

Literatura za profesore/ice
1. Haralambus, M.: Uvod u sociologiju, Globus, Zagreb, 1989.
2. Milić, V.: Sociološki metod, Nolit, Beograd, 1974.
3. Šušnjić, Đ.: Metodologija – kritika nauke, Čigoja štampa, Beograd 2002.
4. Veber, M.: Privreda i društvo, Prosveta, Beograd, 1976.
5. Mils, R.: Sociološka imaginacija, Savremena škola, Beograd, 1964.
6. Sociološke hrestomatije (1-5), Nolit, Beograd, 1989.
7. Bosanac, Mandić, Petković: Rječnik sociologije i socijalne psihologije, Informator, Zagreb, 1977.
8. Poper, K.: Otvoreno društvo i njegovi neprijatelji, BIGZ, Beograd, 1989.
9. Tadić, Lj.: Nauka o politici, Rad, Beograd, 1988.
38
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

10. Tadić, B.: Sociologija politike, Unireks, Podgorica, 1996.


11. Stanovčić, V.: Vlast i sloboda, Čigoja štampa, Beograd, 2003.
12. Elijade, M.: Istorija verovanja i religijskih ideja (1-3), Prosveta, Beograd, 1991.
13. Moren, E.: Duh vremena, Kultura, Beograd, 1967.
14. Pavićević, V.: Sociologija religije, BIGZ, Beograd, 1980.
15. Vujović, S.: Urbana sociologija, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd,1987.
16. Ilić, M.: Sociologija kulture i umetnosti, Naučna knjiga, Beograd, 1978.
17. Hauzer, A.: Sociologija umjetnosti (1-2), Školska knjiga, Zagreb, 1986.
18. Društvene promjene i svakodnevni život: Srbija početkom devedesetih, ISI FF, Beograd, 1995.
19. Razaranje društva, ISI FF, Soroš, Beograd, 1995.
20. Vukićević, S.: Crna Gora na prelazu milenijuma, Centralna narodna biblioteka Đurđe Crnojević, Cetinje, 2003.
21. Srbija krajem milenija, ISI FF, Beograd, 2002.
22. Ranković, M.: Sociologija i futurologija (1-2), ISI FF, Beograd(1995,1998).
23. Gidens, E.: Posljedice modernosti, Filip Višnjić, Beograd, 1998.
24. Đorđević, D.: Sociologija forever, Niš, 1996.

Literatura za profesore/profesorice mora da obuhvata stručnu literaturu za posebno predloženi izborni sadržaj, kao i neophodnu
metodičku literaturu. U skladu sa otvorenošću programa, nastavnici/e mogu dopuniti literaturu ili preporučiti druge izvore u odnosu
na predložene, radi upoznavanja sa novim saznanjima i interesima učenika/ca, škole, sredine.

Periodika
U nastavi se koriste svi časopisi, revije, godišnjaci, pregledi koji mogu biti upotrijebljeni u okviru datih sadržaja. Preporuka:
1. Sociologija
2. Sociološki pregled
3. Luča
4. Godišnjak CANU za društvene nauke

9. PROFIL I STRUČNA SPREMA NASTAVNIKA/CA I STRUČNIH SARADNIKA/CA


Nastavu sociologije treba da izvode lica koja su u toku univerzitetskog obrazovanja stekla jedno od sljedećih zvanja:
− profesor sociologije,
− diplomirani sociolog,
− profesor filozofije i sociologije.

39
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

Katalog znanja – predmetni program SOCIOLOGIJA za III ili IV razred srednje stručne škole prilagodila je Komisija u
sljedećem sastavu:

Zorica Kotri
Momir Dragićević
Slavica Radusinović

40
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

ANEKS – OKVIRNI NASTAVNI PLANOVI ZA SREDNJE STRUČNE ŠKOLE

Na osnovu prijedloga Savjeta za stručno obrazovanje, br. 11-39 od 5. juna 2008. godine, Savjet za opšte obrazovanje je na 47.
sjednici održanoj 25. juna 2008. godine, utvrdio prijedlog okvirnih nastavnih planova za srednje stručno obrazovanje kao
sastavnih dijelova opštih dijelova obrazovnih programa za stručno obrazovanje.

AKTUELNI NASTAVNI PLAN OSTAJE KAO JEDNA OD PONUĐENIH VARIJANTI

I II III IV
Nastavni predmeti- Svega časova
Redni
broj

grupe predmeta za obrazovni program


Sedmično Sedmično Sedmično Sedmično

A Opšteobrazovni predmeti Broj %


1. Maternji jezik i književnost 3 3 3 3 12
2. Matematika 3 3 3 3 12
3. Strani jezik 2 2 2 2 8
4. Informatika 2 2
5. Fizičko vaspitanje 2 2 2 2 8
45,31
6. Društvena grupa predmeta 4 2 2 8

7. Prirodna grupa predmeta 4 4 8

UKUPNO A 20 16 12 10 58

B Stručno-teorijski predmeti 7 11 11 13 42 32,81


C Praktična nastava 2 2 4 4 12 9,37
UKUPNO B+C 9 15 15 17 56 42,18
D Izborna nastava 2 2 4 4 12 9,37
E Slobodne aktivnosti 1 1 1 1 4 3,12
F Profesionalna praksa Od 10 dana Od 10 dana Od 10 dana
G Sedmični broj časova 32 32 32 32
H Broj radnih sedmica 36 36 36 33
UKUPNO 100%

41
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA
NASTAVNI PLAN – PRIJEDLOG 1
Redni Nastavni predmeti- I II III IV Svega časova za obrazovni
broj grupe predmeta Sedmično Sedmično Sedmično Sedmično program
A Opšteobrazovni predmeti Broj %
1. Maternji jezik i književnost 3 3 3 3 12
2. Matematika 3 3 3 3 12
3. Strani jezik 2 2 2 2 8
4. Informatika 2 2
40,62
5. Fizičko vaspitanje 2 2 2 2 8
6. Društvena grupa predmeta 2 2 2 6
7. Prirodna grupa predmeta 2 2 4
UKUPNO A 16 14 12 10 52
B Stručno-teorijski predmeti
C Praktična nastava
UKUPNO B+C 13 15 15 17 60 46,87
D Izborna nastava 2 2 4 4 12 9,37
E Slobodne aktivnosti 1 1 1 1 4 3,12
F Profesionalna praksa Od 10 dana Od 10 dana Od 10 dana
G Sedmični broj časova 32 32 32 32
H Broj radnih sedmica 36 36 36 33
UKUPNO 100%

NASTAVNI PLAN – PRIJEDLOG 2


Redni I II III IV Svega časova za obrazovni
Nastavni predmeti-grupe predmeta
broj Sedmično Sedmično Sedmično Sedmično program
A Opšteobrazovni predmeti Broj %
1. Maternji jezik i književnost 3 3 3 3 12
2. Matematika 3 3 3 3 12
3. Strani jezik 2 2 2 2 8
4. Informatika 2 2
40,62
5. Fizičko vaspitanje 2 2 2 2 8
6. Društvena grupa predmeta 2 2 4
7. Prirodna grupa predmeta 2 2 2 6
UKUPNO A 16 14 12 10 52
B Stručno-teorijski predmeti
C Praktična nastava
UKUPNO B+C 13 15 15 17 60 46,87
D Izborna nastava 2 2 4 4 12 9,37
E Slobodne aktivnosti 1 1 1 1 4 3,12
F Profesionalna praksa Od 10 dana Od 10 dana Od 10 dana
G Sedmični broj časova 32 32 32 32
H Broj radnih sedmica 36 36 36 33
UKUPNO 100%

42
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA
NASTAVNI PLAN – PRIJEDLOG 3
Redni Nastavni predmeti- I II III IV Svega časova za obrazovni
broj grupe predmeta program
Sedmično Sedmično Sedmično Sedmično
A Opšteobrazovni predmeti Broj %
1. Maternji jezik i književnost 3 3 3 3 12
2. Matematika 3 3 3 3 12
3. Strani jezik 2 2 2 2 8
4. Informatika 2 2
40,62
5. Fizičko vaspitanje 2 2 2 2 8
6. Društvena grupa predmeta 2 2 4
7. Prirodna grupa predmeta 4 2 6
UKUPNO A 18 14 12 10 52
B Stručno-teorijski predmeti
C Praktična nastava
UKUPNO B+C 11 15 15 17 58 45,31
D Izborna nastava 2 2 4 4 12 9,37
E Slobodne aktivnosti 1 1 1 1 4 3,12
F Profesionalna praksa Od 10 dana Od 10 dana Od 10 dana
G Sedmični broj časova 32 32 32 32
H Broj radnih sedmica 36 36 36 33
UKUPNO 100%

NASTAVNI PLAN – PRIJEDLOG 4


Redni Nastavni predmeti- I II III IV Svega časova za obrazovni
broj grupe predmeta Sedmično Sedmično Sedmično Sedmično program
A Opšteobrazovni predmeti Broj %
1. Maternji jezik i književnost 3 3 3 3 12
2. Matematika 3 3 3 3 12
3. Strani jezik 2 2 2 2 8
4. Informatika 2 2
5. Fizičko vaspitanje 2 2 2 2 8 40,62
6. Društvena grupa predmeta 4 2 6
7. Prirodna grupa predmeta 2 2 4
UKUPNO A 18 14 12 10 52
B Stručno-teorijski predmeti
C Praktična nastava
UKUPNO B+C 11 15 15 17 58 45,31
D Izborna nastava 2 2 4 4 12 9,37
E Slobodne aktivnosti 1 1 1 1 4 3,12
F Profesionalna praksa Od 10 dana Od 10 dana Od 10 dana
G Sedmični broj časova 32 32 32 32
H Broj radnih sedmica 36 36 36 33
UKUPNO 100%

43
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA
NASTAVNI PLAN – PRIJEDLOG 5
Redni I II III IV
Nastavni predmeti- Svega časova za obrazovni
broj
grupe predmeta Sedmično Sedmično Sedmično Sedmično program

A Opšteobrazovni predmeti Broj %


1. Maternji jezik i književnost 3 3 3 3 12
2. Matematika 2 2 2 2 8
3. Strani jezik 3 3 3 3 12
4. Informatika 2 2
40,62
5. Fizičko vaspitanje 2 2 2 2 8
6. Društvena grupa predmeta 2 2 2 6
7. Prirodna grupa predmeta 2 2 4
UKUPNO A 16 14 12 10 52
B Stručno-teorijski predmeti
C Praktična nastava
UKUPNO B+C 13 15 15 17 60 46,87
D Izborna nastava 2 2 4 4 12 9,37
E Slobodne aktivnosti 1 1 1 1 4 3,12
F Profesionalna praksa Od 10 dana Od 10 dana Od 10 dana
G Sedmični broj časova 32 32 32 32
H Broj radnih sedmica 36 36 36 33
UKUPNO 100%

NASTAVNI PLAN – PRIJEDLOG 6


Redni Nastavni predmeti- I II III IV Svega časova za obrazovni
broj grupe predmeta Sedmično Sedmično Sedmično Sedmično program
A Opšteobrazovni predmeti Broj %
1. Maternji jezik i književnost 3 3 3 3 12
2. Matematika 2 2 2 2 8
3. Strani jezik 3 3 3 3 12
4. Informatika 2 2
40,62
5. Fizičko vaspitanje 2 2 2 2 8
6. Društvena grupa predmeta 2 2 4
7. Prirodna grupa predmeta 2 2 2 6
UKUPNO A 16 14 12 10 52
B Stručno-teorijski predmeti
C Praktična nastava
UKUPNO B+C 13 15 15 17 60 46,87
D Izborna nastava 2 2 4 4 12 9,37
E Slobodne aktivnosti 1 1 1 1 4 3,12
F Profesionalna praksa Od 10 dana Od 10 dana Od 10 dana
G Sedmični broj časova 32 32 32 32
H Broj radnih sedmica 36 36 36 33
UKUPNO 100%

44
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA
NASTAVNI PLAN – PRIJEDLOG 7
Redni Nastavni predmeti- I II III IV Svega časova za obrazovni
broj grupe predmeta Sedmično Sedmično Sedmično Sedmično program
A Opšteobrazovni predmeti Broj %
1. Maternji jezik i književnost 3 3 3 3 12
2. Matematika 2 2 2 2 8
3. Strani jezik 3 3 3 3 12
4. Informatika 2 2
40,62
5. Fizičko vaspitanje 2 2 2 2 8
6. Društvena grupa predmeta 2 2 4
7. Prirodna grupa predmeta 4 2 6
UKUPNO A 18 14 12 10 52
B Stručno-teorijski predmeti
C Praktična nastava
UKUPNO B+C 11 15 15 17 58 45,31
D Izborna nastava 2 2 4 4 12 9,37
E Slobodne aktivnosti 1 1 1 1 4 3,12
F Profesionalna praksa Od 10 dana Od 10 dana Od 10 dana
G Sedmični broj časova 32 32 32 32
H Broj radnih sedmica 36 36 36 33
UKUPNO 100%

NASTAVNI PLAN – PRIJEDLOG 8


Redni Nastavni predmeti- I II III IV Svega časova za obrazovni
broj grupe predmeta Sedmično Sedmično Sedmično Sedmično program
A Opšteobrazovni predmeti Broj %
1. Maternji jezik i književnost 3 3 3 3 12
2. Matematika 2 2 2 2 8
3. Strani jezik 3 3 3 3 12
4. Informatika 2 2
40,62
5. Fizičko vaspitanje 2 2 2 2 8
6. Društvena grupa predmeta 4 2 6
7. Prirodna grupa predmeta 2 2 4
UKUPNO A 18 14 12 10 52
B Stručno-teorijski predmeti
C Praktična nastava
UKUPNO B+C 11 15 15 17 58 45,31
D Izborna nastava 2 2 4 4 12 9,37
E Slobodne aktivnosti 1 1 1 1 4 3,12
F Profesionalna praksa Od 10 dana Od 10 dana Od 10 dana
G Sedmični broj časova 32 32 32 32
H Broj radnih sedmica 36 36 36 33
UKUPNO 100%

45
Zavod za školstvo SOCIOLOGIJA

CIP – Каталогизација у публикацији


Централна народна библиотека Црне Горе, Цетиње

373. 5. 016 : 316 (035)

KATALOG znanja – predmetni program :


sociologija, III ili IV razred srednje stručne
škole / [urednik Dragan Bogojević] . – Podgorica :
Zavod za školstvo, 2009 (Cetinje : Obod) . - 46 str.
: tabele ; 28 cm

Tiraž 300. – Bibliografija: str. 38–39.

ISBN 978 - 86 - 85553 - 75 - 2

а) Социологија – Средње школе – Наставни план и


програм – Приручници
COBISS. CG – ID 14180368

46