You are on page 1of 8

Zemin çivisi ile ankrajlı destek sistemlerinin karşılaştırmalı analizi

Comparative analysis of soil nailed and anchored excavation support systems

Ayşegül Demirkoç
Bilgi 2000 Mühendislik & İnşaat Ltd. Şti. İstanbul, Türkiye

Kutay Özaydın, Havvanur Kılıç


Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Geoteknik Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye

ÖZET: Bu çalışmada, dört farklı zemin türünden oluşan homojen zeminlerde kazı derinlikleri H=8, 10, 12 ve
15 m olacak şekilde kazı modelleri oluşturularak zemin çivili ve ankrajlı destekleme sistemleri önce klasik
analiz yöntemleri ile projelendirilmiş, daha sonra tasarlanan sistemlerin deformasyon davranışı sonlu
elemanlar yöntemi ile nümerik olarak analiz edilmiştir. Analizlerde Plaxis 8.5 sonlu elemanlar programı ve
malzeme modeli olarak Mohr-Coulomb ve Hardening Soil Model kullanılmış, perde duvarların yatay yer
değiştirmesi ile toptan göçmeye karşı güvenlik sayıları belirlenmiştir. Ayrıca, zemin çivili ve ankrajlı
sistemlerin stabilite analizleri limit denge analizi ile çözüm yapan Talren 4 programı ile de çözülerek güvenlik
sayıları karşılaştırılmıştır. Böylece, iki farklı iksa sisteminin benzer zemin koşullarında davranışı
karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Destekli kazı, nümerik modelleme, ankraj, zemin çivisi

ABSTRACT: In this study, two different excavation support systems, namely, soil nailed and anchored
systems are numerically analysed. Considering four different soil types and several excavation heights,
support systems are first designed with classical methods and then their deformation behavior is analysed
using Plaxis 8.5 finite element code employing both Mohr - Coulomb and Hardening Soil models. Also the
stability analyses are carried out for the excavation support systems considered using both c-φ reduction
analysis with Plaxis and limit equilibrium analyses with the code Talren 4.

Key words: Braced cuts, numerical modeling, anchorage, soil nailing

1 GİRİŞ gerekmektedir. Bu amaçla da zemine


Derin bir kazının yapılmasında zemin çoğu kez uygulanabilmesi mümkün çeşitli iksa sistemleri ve
kendini yeterli süre tutabilir özelliğe sahip parametreleri üzerinden maliyet analizleri ve
kıyaslamalar yapılmalıdır.
olmamaktadır. Bu durumda çeşitli yöntemlere
Bu çalışmada, katı kil (Model 1), orta katı kil
başvurarak kazı alanında güvenliği sağlamak
(Model 2), sıkı kum (Model 3) ve orta sıkı kum
amacıyla kazının desteklenmesi gerekmektedir.
(Model 4) zemin koşullarını tanımlayan malzeme
Zemin çivili ve ankrajlı iksa sistemleri bunlardan
parametreleri ile homojen zeminlerde kazı
bazılarıdır. İksa yapılarının projelendirilmesi detaylı
derinlikleri H=8, 10, 12 ve 15m olacak şekilde kazı
bir geoteknik araştırma, ekonomik ve güvenli bir
modelleri oluşturularak zemin çivili ve ankrajlı
destekleme sisteminin seçilmesini ve özellikle kent
destekleme sistemleri önce klasik analiz yöntemleri
içi bölgelerdeki uygulamalar açısından iyi bir süre
ile projelendirilmiş, daha sonra tasarlanan
organizasyonunu gerektirir. Bu bakımlardan derin
sistemlerin deformasyon davranışı sonlu elemanlar
kazılarda iksa sistemleri inşaat mühendislerinin
yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca, zemin
zemin mekaniği bilgisini ve çok ciddi deneyimleri
çivili ve ankrajlı sistemlerin stabilite analizleri hem
gerektiren bir uygulamadır.
sonlu elemanlar yöntemi ile hem de limit denge
İksa sisteminin tasarımında, iksa sisteminin hangi
zeminde yapıldığı, güvenliği ve maliyeti büyük analizi ile gerçekleştirilmiştir.
önem taşımaktadır. Bu nedenle çalışılan zemine ve
projeye en uygun iksa sistemini tasarlamak

99
2 ZEMİN MODELLERİ VE NÜMERİK Model (HS) kullanılarak yapılan nümerik analizlerin
ANALİZLER sonuçları karşılaştırılmıştır. MC modeli kullanılarak
2.1 Zemin Modelleri yapılan analizlerde Tablo 1’de verilen malzeme
parametreleri kullanılmış, HS model ile yapılan
Her geoteknik projenin tasarımında zeminin analizlerde ise E50ref değeri E′50 değerleri ile aynı ve
tanımlanması ile ilgili pek çok kabuller ve elastik boşaltma-tekrar yükleme modülü Euref değeri
varsayımlar yapılmaktadır. Destekli kazıların ise E50ref in 3 katı olarak alınmıştır. Elastik boşaltma-
nümerik olarak modellenerek deplasman tekrar yükleme Poisson oranı νur ise 0.20 olarak
analizlerinin yapıldığı bu çalışmada da, dört farklı kullanılmıştır. Gerilme bağımlı rijitlik için m üst
zemin türünden oluşan homojen zemin yapıları ve sayısı Model 1 ’de m = 1 olarak, Model 2,
bu zeminler için literatürde önerilmiş değerlerden, Model 3 ve Model 4’de ise m=0.5 olarak alınmıştır.
zemin parametreleri seçilmiştir. Bu amaçla katı kil Duvarla zemin arasında kullanılan ara yüzey
(Model 1), orta katı kil (Model 2), sıkı kum elemanlar için gerilme azaltma faktörü Rint, Model 1
(Model 3) ve orta sıkı kum (Model 4) zemin ve Model 3’de 0.90 ve Model 2 ve Model 4’te 0.80
koşullarını tanımlayan malzeme parametreleri olarak alınmıştır.
(Kezdi,1975; Terzaghi-Peck,1967; AASHTO)’den Çalışmada, Model 1, Model 2, Model 3 ve
yararlanılarak seçilmiştir. Seçilen kuru birim hacim Model 4 için H=8, 10, 12, 15 m yükseklikte kazılar
ağırlık γk, doygun birim hacim ağırlık γd, içsel olmak üzere, zemin çivili ve ankraj destekli
sürtünme açısı φ', kohezyon c', secant deformasyon sistemler için 32 farklı kazı modeli, MC ve HS
modülü E′50 ve Poisson oranı ν' değerleri Tablo 1’de malzeme modelleri kullanılarak toplam 64 adet
gösterilmiştir analiz yapılmiş ve sonuçları değerlendirilmiştir.
Analizler sonucunda duvarın yatay yer
2.2 Nümerik Analizler değiştirmesi, duvar üstünde meydana gelen düşey
yer değiştirmeler, kazı tabanındaki kabarma
Deplasman analizlerinde Plaxis 8.5 sonlu elemanlar miktarları, duvarda oluşan kesme kuvveti ve
programı, toptan göçmeye karşı güvenlik sayılarının moment değerleri ile çivi ve ankraj üzerindeki
belirlenmesinde ise Plaxis 8.5 ve limit denge gerilme dağılımları belirlenmiştir (Demirkoç, 2007).
durumunda çözüm yapan Talren 4 isimli programlar
kullanılmıştır. Her iki analizde de efektif malzeme
parametreleri dikkate alınmıştır. 2.2.1 Zemin çivisi destekli kazı analizleri
Nümerik analizlerde öncelikle zeminin kendi Çivili duvarlarda çiviler arası duvar yüzeyinin
ağırlığından dolayı oluşan deplasmanlar duraylılığı 20 cm’lik çelik ağla donatılandırılmış
hesaplanarak sıfırlanmıştır. Sonra perde duvar püskürtme betonla sağlanmıştır. Yatay ve düşey çivi
yerleştirilmiş ve perdenin önündeki zemin aşama aralıkları 1.5 m seçilmiştir. Çiviler zemine 15º’lik
aşama kaldırılarak zemin çivileri veya ankrajlar açı ile yerleştirilmişlerdir. Çivi boyları servis yükü
yerleştirilerek deformasyon analizleri yapılmıştır. tasarımına (SLD) göre boyutlandırılmıştır. Çivi
Analizlerde, kazı tabanında meydana gelecek sayıları, boyları ve aralıkları belirlendikten sonra
kabarma miktarlarının karşılaştırabilmesi için perde Plaxis 8.5’de nümerik modeller oluşturulmuş ve
duvar zemine gömülmemiştir. Perde duvarın boyu analizler yapılmıştır. Tablo 2’de nümerik analizlerde
kazı derinlikleri kadar alınmıştır. perde duvar ve zemin çivileri için kullanılan
Nümerik analizlerde perde yüzeyleri geçirimsiz malzeme özellikleri gösterilmiştir. Tablo 2’de d
olarak alınmıştır. Zemin daneleri ile perde yüzeyi duvar kalınlığı veya çivi çapı, E elastisite modülü,
arasında sürtünmeyi modelleyebilmek için ara EA duvarın eksenel riijitliği, EI duvarın eğilme
yüzey elemanlar kullanılmıştır. Sonlu elemanlar rijitliği, ν duvarın Poisson oranı, w duvarın bir
ağının oluşturulmasında üçgen elemanlar kullanılmış metresinin ağırlığı olarak tanımlanır.
ve bu elemanlar 15 düğüm noktalı olarak seçilmiştir.
Mohr-Coulomb Modeli (MC) ve Hardening Soil
Tablo 1. Model zemin parametreleri
γk γd φ' c' E′50 ν'
Model Zemin (kN/m³) (kN/m³) (◦) (kPa) ( kPa)
Model 1 Katı kil 19 21 30 10 23000 0.45
Model 2 Orta katı kil 17 19 28 1 6300 0.35
Model 3 Sıkı kum 18 21 40 1 90000 0.37
Model 4 Orta sıkı kum 14 19 32 5 63000 0.35

100
Tablo 2. Zemin çivisi destekli iksa sistemlerinde kullanılan malzeme özellikleri
d E EA w
Malzeme (m) (kPa) (kN/m) EI (kNm²/m) (kN/m/m) ν
Model 1 ve 3= 2.80 0.15
Perde Duvar 0.20 30,000,000 6,000,000 20,000
Model 2 ve 4= 3.00 0.15
Çivi 0.10 30,000,000 235,500 - - -

Şekil 1’de Model1 zeminde H=10m yüksekliğindeki 2.3 Deformasyon Analizi Sonuçları
kazı modeli için belirlenen zemin çivili iksa Tablo 4’de zemin çivisi destekli, Tablo 5’de ise
sisteminin sonlu elemanlar ağı ve çivilerin yerleşimi ankraj destekli iksa sistemlerinin nümerik analizleri
gösterilmiştir. sonucunda belirlenen, perde duvarın maksimum
yatay (max. Ux) ve düşey yer değiştirmesi
(max. Uy) ve perde duvarda meydana gelen
maksimum kesme kuvveti (max. V) ve eğilme
momenti (max. M) değerleri verilmiştir. Tablo 4 ve
Tablo 5’den her iki destek sisteminde 4 farklı
derinlikteki kazı modellerinde maksimum yatay
deplasmanın orta katı kil zeminde (Model 2)
oluştuğu görülmektedir. Daha sonra deplasmanların
azalan sıra ile katı kil (Model 1), orta sıkı kum
(Model 4) ve sıkı kum (Model 3) da görüleceği
Şekil 1. Model 1’de H=10 m’lik kazı için belirlenen zemin belirlenmiştir. Ayrıca analizlerde kullanılan zemin
çivisi destekli iksa sisteminin sonlu elemanlar ağı modellerine göre değerlendirme yapıldığında, MC
modeli kullanılarak belirlenen perde duvarın
2.2.2 Ankraj destekli kazı analizleri maksimum yatay yer değiştirme değerleri HS model
kullanılarak belirlenen değerlerden genellikle daha
Her bir zemin modeli ve kazı yüksekliği için toprak büyüktür. Buna karşılık perde duvara gelen
basınçları Terzaghi - Peck (1967)’e göre maksimum kesme kuvveti ve moment değerlerinde,
hesaplandıktan sonra ankrajlar 15º’lik açı ile zemin çivisi destekli sistemlerde Model 4, ankraj
yerleştirilerek ankraj taşıma kapasiteleri destekli sistemlerde Model 3 hariç HS model
belirlenmiştir. Ankraj sayıları, boyları ve aralıkları kullanılarak belirlenen değerlerden genellikle daha
hesaplanarak Plaxis 8.5’de nümerik modeller büyüktür. HS modelde gerilme bağımlı rijitlik ve
oluşturulmuş ve analizler yapılmıştır. Hesaplanan zeminin pekleşmesi dikkate alındığından yatay yer
ankraj kuvvetleri nümerik analizlerde her bir değiştirmeler azalmış ve kesme kuvvetleri ile
ankraja, ankraj öngerme kuvveti olarak girilmiştir. momentlerde artış meydana gelmiştir. Bu
Modellenen ankraj destekli iksa sistemlerinde davranışlar literatürde yeralan sonuçlarla uyumludur
kullanılan perde duvar ve ankraja ait malzeme (Plaxis Course note, 2005; Schweiger ve Breymann
özellikleri Tablo 3’de verilmiştir. 2005).
Şekil 2’de Model 1’de H=10m yüksekliğindeki Zemin cinsine ve kazı derinliğine bağlı olarak
kazı modeli için belirlenen ankraj destekli iksa kazı tabanında meydana gelen kabarma miktarlarının
sisteminin sonlu elemanlar ağı ve ankrajların değişimi Şekil 3’de gösterilmiştir. Analiz
yerleşimi gösterilmiştir. sonuçlarından kazı derinliğine bağlı olarak kabarma
miktarlarının arttığı belirlenmiştir. Ankrajlı ve zemin
çivisi destekli sistemlerde en çok taban kabarması
değeri Model 2 (orta katı kil) de meydana gelmiştir.
Ayrıca taban kabarması değerleri analizlerde
kullanılan zemin modeline göre
değerlendirildiğinde, MC modeli ile yapılan
analizlerden belirlenen değerler HS modelden
belirlenenlerden daha büyüktür. HS modelde
zeminin boşaltma - tekrar yüklenme davranışı
gözönüne alınabilmektedir. Yani perde duvar
önündeki zeminin kademe kademe kaldırılması daha
Şekil 2. Model 1’de H=10 m’lik kazı için belirlenen ankraj gerçekçi olarak modellenebilmektedir.
destekli iksa sisteminin sonlu elemanlar ağı

101
Tablo 3. Ankraj destekli iksa sistemlerinde kullanılan malzeme özellikleri
Malzeme d E EA EI w ν
(m) (kPa) (kN/m) (kNm²/m) (kN/m/m)
Perde Duvar 0.35 30,000,000 10,500,000 107,187,50 Model 1 ve 3= 4.90 0.15
Model 2 ve 4= 5.25
Ankraj kökü 0.15 30,000,000 529,875 - - -

Tablo 4. Zemin çivisi destekli iksa sistemi analiz sonuçları


H=8 m’lik kazı MC Modeli HS Modeli
Çivi
Model Çivi Max. Ux Max. Uy Max. V Max. M Max. Ux Max. Uy Max. V Max. M
Boyu
No: Sayısı (m) (m) (kN/m) (kNm/m) (m) (m) (kN/m) (kNm/m)
(m)
Model 1 6.50 5.00 26.85x10-3 10.14x10-3 21.27 9.04 15.76x10-3 6.59x10-3 39.69 13.59
Model 2 8.00 5.00 72.44x10-3 10.51x10-3 49.59 22.97 71.34x10-3 50.68x10-3 64.19 41.45
Model 3 8.00 5.00 3.84x10-3 38.96x10-5 17.69 6.87 2.73x10-3 97.50x10-5 22.07 8.30
Model 4 8.00 5.00 4.25x10-3 1.62x10-3 22.63 8.46 3.88x10-3 1.79x10-3 24.11 7.22
H=10 m’lik kazı
Model 1 8.00 6.00 36.22x10-3 18.29x10-3 33.07 10.15 22.70x10-3 11.49x10-3 49.98 14.78
Model 2 10.00 6.00 17.01x10-2 79.23x10-3 81.14 68.17 12.53x10-2 93.49x10-3 107.46 90.42
Model 3 10.00 6.00 6.84x10-3 2.01x10-3 24.33 8.82 4.40x10-3 2.64x10-3 35.56 8.91
Model 4 10.00 6.00 6.71x10-3 1.34x10-3 25.96 10.62 5.89x10-3 2.51x10-3 26.12 7.52
H=12 m’lik kazı
Model 1 11.00 8.00 48.33x10-3 19.45x10-3 36.61 19.57 27.04x10-3 15.29x10-3 60.04 20.07
Model 2 12.00 8.00 23.16x10-2 11.96x10-2 94.50 86.52 16.15x10-2 13.28x10-2 103.00 90.66
Model 3 11.00 8.00 12.01x10-3 4.71x10-3 27.63 8.66 6.15x10-3 2.84x10-3 36.26 11.36
Model 4 12.00 8.00 9.62x10-3 97.29x10-5 26.29 13.52 8.39x10-3 4.79x10-3 42.04 9.32
H=15 m’lik kazı
Model 1 13.00 9.00 77.28x10-3 34.42x10-3 53.31 12.56 40.58x10-3 23.45x10-3 74.70 16.00
Model 2 15.00 9.00 30.48x10-2 13.06x10-2 131.58 110.94 80.64x10-3 67.12x10-3 133.53 111.74
Model 3 12.00 9.00 19.62x10-3 7.40x10-3 37.64 12.46 11.93x10-3 7.45x10-3 53.05 19.39
Model 4 15.00 9.00 21.97x10-3 11.11x10-3 48.1 20.51 14.51x10-3 10.45x10-3 51.29 23.78

Tablo 5. Ankraj destekli iksa sistemi nümerik analiz sonuçları


H=8 m’lik kazı MC Modeli HS Modeli
Yatay
Model Max. Ux Max. Uy Max. V Max. M Max. Ux Max. Uy Max. V Max. M
Aralık
No: (m) (m) (kN/m) (kNm/m) (m) (m) (kN/m) (kNm/m)
(m)
Model 1 1.60 13.85x10-3 4.79x10-3 153.08 128.62 27.76x10-3 6.79x10-3 184.77 173.40
Model 2 1.60 32.19x10-3 16.90x10-3 127.17 78.15 107.22x10-3 25.34x10-3 183.85 162.83
Model 3 3.80 3.25x10-3 1.06x10-3 252.48 192.61 8.97x10-3 82.53x10-3 174.87 110.22
Model 4 2.00 1.91x10-3 533.2x10-6 149.40 114.55 15.87x10-3 1.11x10-3 181.26 126.10
H=10 m’lik kazı MC Modeli HS Modeli
Model 1 1.50 25.62x10-3 12.27x10-3 176.78 149.26 59.31x10-3 25.60x10-3 182.15 162.50
Model 2 1.50 50.87x10-3 26.63x10-3 163.26 98.32 79.31x10-3 38.59x10-3 179.73 222.13
Model 3 2.40 8.25x10-3 3.36x10-3 257.81 200.01 9.88x10-3 8.26x10-3 270.12 220.15
Model 4 2.00 2.88x10-3 913.2x10-6 182.50 132.04 25.41x10-3 1.26x10-3 171.78 138.91
H=12 m’lik kazı MC Modeli HS Modeli
Model 1 1.60 30.97x10-3 17.90x10-3 234.21 141.38 32.30x10-3 17.78x10-3 239.14 167.54
Model 2 1.60 77.70x10-3 42.70x10-3 181.16 100.29 82.24x10-3 62.25x10-3 200.80 282.48
Model 3 3.50 2.60x10-3 3.40x10-3 301.73 186.23 15.41x10-3 3.49x10-3 238.38 140.01
Model 4 2.10 1.59x10-3 3.00x10-3 263.95 165.63 24.62x10-3 3.26x10-3 265.78 204.34
H=15 m’lik kazı MC Modeli HS Modeli
Model 1 1.60 45.50x10-3 25.08x10-3 291.45 161.40 48.70x10-3 26.45x10-3 241.01 175.69
Model 2 1.50 168.3310-3 93.91x10-3 149.51 137.33 168.14x10-3 92.07x10-3 220.45 332.63
Model 3 3.00 6.70x10-3 4.40x10-3 419.21 277.98 14.48x10-3 2.74x10-3 251.01 142.79
Model 4 2.10 11.40x10-3 4.18x10-3 112.19 46.57 20.78x10-3 5.40x10-3 251.16 151.46

İncelenen zemin modelleri ve kazı yükseklikleri için, sunulmuştur. Negatif yönlü değerler duvarın dışarı
ankraj ve zemin çivisi destekli duvarlarda, doğru, pozitif yönlüler ise duvarın zemine doğru (içe
duvarların tepe noktasında belirlenen yatay yer doğru) hareket ettiğini göstermektedir.
değiştirmelerin karşılaştırılması Şekil 4 ’ de

102
Model 1 Model 3
20 20

15 15
Kazı derinliği (m)

Kazı derinliği (m)


10 10

5 5

0 0
0 0.01 0.02 0.03 0.04 0.05 0.06 0 0.005 0.01 0.015 0.02
Taban kabarması (m) Taban kabarması (m)
Model 2 Model 4
16 20
14
Kazı derinliği (m)

12 15
10 Kazı derinliği (m)
8 10
6 Ankraj (MC)
4 5 Çivi (MC)
Çivi (HS)
2 Ankraj (HS)
0 0
0 0.05 0.1 0.15 0.2 0.25 0.3 0 0.005 0.01 0.015 0.02 0.025 0.03
Taban kabarması (m) Taban kabarması (m)

Şekil 3. Taban kabarmasının kazı derinliği ile değişimi

Model 1 Model 2
16 16
14 14
12 12
Kazı derinliği (m)

Kazı derinliği (m)

10 10
8 8
6 6
4 4
2 2
0 0
0.06 0.03 0 -0.03 -0.06 -0.09 0.2 0.1 0 -0.1 -0.2 -0.3 -0.4
yatay yer değiştirme (m) yatay yer değiştirme (m)

Model 3 Model 4
16 16
14 14
12 12
Kazı derinliği (m)

Kazı derinliği (m)

10 10
8 8
6 6 Ankraj (MC)
Çivi (MC)
4 4 Ankraj (HS)
2 2 Çivi (HS)
0 0
0.02 0.01 0 -0.01 -0.02 -0.03 0.03 0.02 0.01 0 -0.01 -0.02 -0.03
yatay yer değiştirme (m) yatay yer değiştirme (m)

Şekil 4. Duvarların tepe noktasında belirlenen yatay yer değiştirmeler

103
Zemin çivili sistemde, derinlik arttıkça dört farklı Ankraj destekli sistemlerde, sıkı kumlu zemin
modelde duvar tepe noktasının yer değiştirme modellerinde yatay ve düşey ankraj aralıkları diğer
miktarı artarken, duvar hareketi öne doğru meydana zemin modellerinden büyük olup, H=8, 10, 12 ve 15
gelmektedir. Ankrajlı sistemde, katı kil ve orta katı m kazı derinlikleri için ankraj adeti en az sayıda
kil zeminde deplasmanlar derinlikle artarken duvar tasarlanmıştır. Bununla birlikte sıkı kumlu zemin
hareketinin öne doğru olduğu gözlenmiş, sıkı kum modellerinde en büyük güvenlik sayısı ve en küçük
ve orta sıkı kum zeminde öngerme değerine bağlı deplasman değerleri hesaplanmış, diğer zemin
olarak duvarın içe doğru hareket ettiği, modelleri için hesaplanan güvenlik sayıları büyükten
deplasmanların derinlikle artan eğilimde olduğu küçüğe doğru, orta sıkı kum, katı kil ve orta katı kil
belirlenmiştir. MC modeli ile belirlenen değerler HS zeminlerde elde edilmiştir. Analiz sonuçları H=10 m
modelden belirlenenlerden daha büyüktür. HS ve H=15 m’lik kazılar için Tablo.7’de verilmiştir
modelde ankrajlı sistemde duvarın tepe yer (Demirkoç, 2007).
değiştirmeleri pozitif yönlüdür. Analiz sonuçlarına Birçok değişkene bağlı olarak dört farklı zeminde,
göre, çivili duvar tepe noktası deplasmanlarının dört farklı yükseklik için çözülen çivili ve ankrajlı
beklenildiği gibi, ankrajlı duvardan daha fazla destek sistemleri için hesaplanan güvenlik sayıları
olduğu görülmektedir. Her iki iksa sisteminde karşılaştırıldığında,
genellikle duvar yüksekliği arttıkça deplasman a) Sonlu elemanlar yöntemi ile heaplanan güvenlik
değerlerinde de artış meydana gelmiştir. sayılarının, kumlu zeminlerde inşa edilen zemin
çivili duvarlarda ankrajlı duvarlara göre biraz daha
2.4 Stabilite Analizi Sonuçları büyük olduğu,
b) Limit denge analizi ile hesaplanan güvenlik
Toptan göçmeye karşı güvenlik sayılarının sayılarının, killi zeminlerde inşa edilen zemin çivili
belirlenmesinde Plaxis 8.5 ve limit denge analizi duvarlarda ankrajlı duvarlara göre biraz daha küçük
yapan Talren 4 isimli programlar kullanılmıştır. olduğu,
Zemin çivili destek sistemlerinde, yatay ve düşey c) Sonlu elemanlar yöntemi ve limit denge analizi ile
aralıklar 1.50 m olup, değişen çivi boyları dikkate hesaplanan güvenlik sayılarının zemin çivili duvarlar
alınarak Plaxis 8.5 ile göçme (phi-c reduction) için birbirine yakın, ankrajlı duvarlar için ise biraz
analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları H=10 m ve farklı olduğu görülmektedir.
H=15 m’lik kazılar için Tablo. 6’da verilmiştir. Destek sistemlerinin, ankraj (veya zemin çivisi)
Her iki destek sisteminin deplasman değerlerinin sayısının ve zemin cinsinin farklılıkları göz önüne
duvar yüksekliğine göre beklenen sınırlar içinde alındığında, iki analiz yöntemi sonuçlarının birbirine
kaldığı, dolayısıyle incelenen sistemlerin yeterli yeterince yakın sonuçlar verdiği gözlenmektedir.
kabul edilebileceği görülmektedir (Demirkoç, 2007).
Tablo 6. Zemin çivili duvarlarda, Talren ve Plaxis ile yapılan analizler sonucunda belirlenen güvenlik sayılarının karşılaştırılması
H=10m kazı derinliği
Model No: Yatay Aralık (m) G.S TALREN G.S PLAXIS
Model 1 (L=8 m) 1.50 1.68 1.75
Model 2 (L=10 m) 1.50 1.45 1.46
Model 3 (L=8 m) 1.50 2.39 2.30
Model 4 (L=8 m) 1.50 1.98 2.02
H=15m kazı derinliği
Model 1 (L=13 m) 1.50 1.82 1.72
Model 2 (L=15 m) 1.50 1.61 1.40
Model 3 (L=12 m) 1.50 2.27 2.00
Model 4 (L=15 m) 1.50 1.99 1.73
Tablo 7. Ankrajlı destek sistemleri için Talren ve Plaxis ile yapılan analizler sonucunda belirlenen güvenlik sayıları
H=10m kazı derinliği
Model No: Yatay Aralık (m) G.S TALREN G.S PLAXIS
Model 1 ( 4 adet ) 1.50 1.99 1.80
Model 2 ( 5 adet ) 1.50 1.83 1.40
Model 3 ( 3 adet ) 2.40 1.97 1.60
Model 4 ( 4 adet ) 2.00 2.11 1.80
H=15m kazı derinliği
Model 1 ( 7 adet ) 1.60 1.95 1.81
Model 2 ( 9 adet ) 1.50 1.65 1.30
Model 3 ( 6 adet ) 3.00 2.11 2.10
Model 4 ( 6 adet ) 2.10 1.84 1.62

104
3 SONUÇ VE ÖNERİLER Derin kazılar için destek sistemi güvenlik durumu ve
Bu çalışmada, derin kazılarda zemin çivili ve maliyet karşılaştırması göz önünde bulundurularak
ankrajlı iksa yöntemleri incelenerek, zemin çivili ve yapılmalıdır. Ancak, zemin çivili veya ankrajlı
ankrajlı destekleme sistemleri önce klasik analiz destek sistemlerinden birinin seçilerek
yöntemleri ile projelendirilmiş, daha sonra uygulanabilirliği arazi ve yakın çevresinin durumuna
tasarlanan sistemlerin deformasyon davranışı sonlu göre de değişebilmektedir.
elemanlar yöntemi kulllanarak analiz edilmiştir.
Destekli kazıların nümerik olarak modellenerek
REFERANSLAR
deplasman analizlerinin yapılmasında, dört farklı
zemin türünden oluşan homojen zemin yapıları ve
AASHTO Guide for Design of Pavement Structures. 1993.
bu zeminler için literatürde önerilmiş değerlerden American Association of State Highway and Transportation
zemin parametreleri seçilmiştir. Nümerik analizlerde Officials, Washington, D.C.
incelenen geoteknik modeller sırasıyla Model 1, Demirkoç, A. 2007. Derin Kazılarda Zemin Çivisi ile Ankrajlı
Model 2, Model 3 ve Model 4 olarak tanımlanmıştır. Destek Sistemlerinin Karşılaştırmalı Analizi, Yüksek
Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri
Her bir geoteknik model için kazı derinliği H=8m, Enstitüsü, İstanbul.
H=10m, H=12m ve H=15m olacak şekilde kazı Kezdi, A. 1975. Lateral Earth Pressure. in: Winkerton, Fang
modelleri oluşturularak, zemin çivisi ve ankrajlar ile (eds) Foundation engineering handbook. Van Nostrand
desteklenen iksa sistemleri için Plaxis 8.5 sonlu Reinhold company, New York pp 147–220.
PLAXIS Version 8.5 Complete set of manuals, Finite element
elemanlar programı ile nümerik analizler yapılarak, code for soil and rock analyses. Balkema, Rotterdam.
duvarların deplasman değerleri ile göçmeye karşı Plaxis Course Note, 2005 Computational Geotechnics for
güvenlik sayıları belirlenmiştir. Ayrıca, zemin çivili Experienced Users CG2-050321 Deep excavations .
ve ankrajlı sistemlerin stabilite analizleri limit denge Schweiger, H.F ve Breymann, H. 2005 FE-analysis of five
deep excavations in lacustrine clay and comparison with
analizi ile çözüm yapan Talren 4 programı ile de in-situ measurements. Proceedings 5th Int. Symp.
yapılarak güvenlik sayıları karşılaştırılmıştır. Geotechnical Aspects of Underground Construction in Soft
Böylece, iki farklı iksa sisteminin benzer zemin Ground, Amsterdam.
koşullarında davranışı karşılaştırmalı olarak Talren 4. 2006. Advanced Stability Program for Slope Stability,
incelenmiştir. Terrasoil Software department
Terzaghi, K. and Peck, R.B., 1967. Soil Mechanics in
Zemin çivili sistemlerde kazı derinliği arttıkça, Engineering Practice, John Wiley and Sons, Newyork.
duvar tepe noktasının yatay yer değiştirme
miktarlarının arttığı ve duvarın öne doğru hareket
ettiği gözlenmiştir. Ankrajlı sistemlerde ise, katı kil
ve orta katı kil zeminlerde deplasmanlar derinlikle
artarken duvar hareketinin öne doğru olduğu, sıkı
kum ve orta sıkı kum zeminde ise öngerme değerine
bağlı olarak duvarın içe doğru hareket ettiği ve
deplasmanların derinlikle artan eğilimde olduğu
belirlenmiştir.
Hesaplanan çivili duvar tepe noktası
deplasmanları beklenildiği gibi, ankrajlı duvardan
daha fazla olmuştur. Her iki iksa sisteminde
genellikle duvar yüksekliği arttıkça deplasman
değerlerinde de artış meydana gelmiştir. Her iki
destek sisteminin deplasman değerlerinin duvar
yüksekliğine göre beklenen sınırlar içinde kaldığı,
dolayısıyle incelenen sistemlerin yeterli kabul
edilebileceği görülmektedir.
Kazı tabanındaki kabarma miktarlarının zemin
cinsine ve kazı yüksekliğine bağlı olarak arttığı
belirlenmiştir. MC ve HS modelleri kullanılarak
yapılan nümerik analiz sonuçlarına göre kazı
tabanındaki kabarma miktarları birbirinden farklıdır.
HS modelde perde duvar önündeki zeminin
kaldırılması davranışı daha iyi
modellenebilmektedir.

105
106